C 152/172
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
6.4.2022
3.
Ειδικές παρατηρήσεις: Ο ρόλος των δασών στην κλιματική αλλαγή και τη βιοποικιλότητα 3.1.
Τα δάση διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις φυσικές διεργασίες: στον έλεγχο του κύκλου του άνθρακα, του νερού και των θρεπτικών ουσιών, στη διαμόρφωση του εδάφους και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
Από την άλλη πλευρά, τα ίδια τα δάση είναι εξαιρετικά ευάλωτα στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. 3.2.
Στην ΕΕ, η συνολική δασική έκταση και η έκταση των προστατευόμενων δασών έχουν αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, η αύξηση της ξυλείας υπερβαίνει την υλοτόμηση, και τα δάση αποτελούν σημαντική καταβόθρα άνθρακα (2).
Αντίθετα, η αποψίλωση των δασών συνεχίζεται σε παγκόσμιο επίπεδο —ιδίως σε τροπικές περιοχές— μετατρέποντας τα δάση αυτά σε πηγή εκπομπών και συμβάλλοντας σημαντικά στη συνεχιζόμενη απώλεια της βιοποικιλότητας (3).
Ως εκ τούτου η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να εξεταστεί επίσης ο ρόλος των δασών σε παγκόσμια κλίμακα και καλεί την ΕΕ να προωθήσει ενεργά την παγκόσμια εφαρμογή των διεθνών συμφωνιών που συμβάλλουν στην προστασία και τη βιώσιμη χρήση των δασών.
3.3. Τα δάση και η δασική βιοοικονομία διαδραματίζουν πολλαπλό ρόλο στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής: μέσω της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα και μέσω της υποκατάστασης πρώτων υλών, ενέργειας και προϊόντων ορυκτής προέλευσης.
Ως εκ τούτου, υπάρχουν συνέργειες και συμβιβασμοί μεταξύ των διαφόρων μέτρων (4).
Επομένως, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να εξεταστούν όλοι αυτοί οι μηχανισμοί με ολιστικό τρόπο κατά την αναζήτηση των πλέον βιώσιμων λύσεων για την επίτευξη μιας οικονομίας μετά τα ορυκτά καύσιμα. 3.4.
Η δέσμευση άνθρακα δεν είναι μόνο ζήτημα δασικής έκτασης, αλλά είναι κυρίως ζήτημα ανάπτυξης των δασών και ισχυρής φωτοσύνθεσης.
Ως εκ τούτου, εκτός από τη δάσωση και την αναδάσωση, η ενεργός διαχείριση, χρήση και ανανέωση των δασών είναι απαραίτητη για την αξιοποίηση του δυναμικού των δασών ως καταβόθρα άνθρακα. 3.5.
Ο ρόλος των δασών στην αποθήκευση άνθρακα είναι επίσης ποικίλος, καθώς ο άνθρακας αποθηκεύεται όχι μόνο στα δέντρα και στο έδαφος, αλλά και σε προϊόντα με βάση το ξύλο.
Τα προϊόντα ξύλου μακράς διάρκειας, όπως τα κτίρια και τα έπιπλα υψηλής ποιότητας, είναι τα πλέον αποτελεσματικά από την άποψη αυτή.
Τα βραχύβια δασικά προϊόντα διατηρούν επίσης την περιεκτικότητά τους σε άνθρακα, εφόσον ανακυκλώνονται.
Επιπλέον, όταν οι δασικές ανανεώσιμες πρώτες ύλες χρησιμοποιούνται για να υποκαταστήσουν τις ορυκτές πρώτες ύλες, αποφεύγεται η έκλυση άνθρακα από την αποθήκευση ορυκτών καυσίμων.
3.6. Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να αντιμετωπιστεί διεξοδικά η τρωτότητα των δασών στην κλιματική αλλαγή και η ανάγκη προσαρμογής, καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη αλλάζει την κατάσταση των δέντρων και όλων των οργανισμών και συνοδεύεται από δασικές καταστροφές που προκαλούνται από αυξημένη ξηρασία, πυρκαγιές, καταιγίδες και παράσιτα.
Από την άλλη πλευρά, τα δάση συμβάλλουν στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή παρέχοντας προστασία από τη διάβρωση, τις κατολισθήσεις και τις πλημμύρες. 3.7.
Τα δάση, συμπεριλαμβανομένων των διαχειριζόμενων δασών, είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τη βιοποικιλότητα, καθώς αποτελούν τους οικοτόπους του μεγαλύτερου μέρους της χερσαίας βιοποικιλότητας.
Η βιοποικιλότητα μπορεί να διατηρηθεί με διάφορους τρόπους: μέσω της προστασίας των απειλούμενων ειδών, μέσω της δημιουργίας προστατευόμενων περιοχών με περιορισμένες ή καθόλου ανθρώπινες δραστηριότητες ή μέσω της εφαρμογής πρακτικών διαχείρισης των δασών που επιτρέπουν τη διατήρηση της βιοποικιλότητας παράλληλα με την κοινωνικοοικονομική χρήση των δασών.
3.8. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η πλειονότητα των δασών είναι υπό διαχείριση, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης για τη διαχείριση των δασών και την προστασία της βιοποικιλότητας, η οποία θα επιτρέπει τον συνδυασμό των πολλαπλών λειτουργιών των δασών.
Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τα αγορακεντρικά και εθελοντικά μέτρα προστασίας της βιοποικιλότητας και παγίδευσης του άνθρακα από τους ιδιοκτήτες δασών και υποστηρίζει την εξερεύνηση και την ανάπτυξη συστημάτων χορήγησης πιστωτικών μορίων για τα μέτρα αυτά. 3.9.
Τόσο η ικανότητα δέσμευσης άνθρακα, όσο και η βιοποικιλότητα των δασών διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών.
Οι διαφορές συνδέονται εν μέρει με τις διαφορετικές φυσικές συνθήκες και εν μέρει οφείλονται στον τρόπο διαχείρισης και χρήσης των δασών με την πάροδο του χρόνου.
Ως εκ τούτου, η ανάγκη προστασίας και αποκατάστασης των δασών ποικίλλει επίσης σε ολόκληρη την ΕΕ, γεγονός που πρέπει να αναγνωριστεί κατά τον καθορισμό των δασών που πρέπει να αποκατασταθούν ή να προστατευθούν. 3.10.
Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τη συνέχιση της έρευνας σχετικά με τις φυσικές, χημικές και βιολογικές διεργασίες των δασών και τους δεσμούς μεταξύ της κλιματικής αλλαγής, των δασικών οικοσυστημάτων και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πρακτικές διαχείρισης των δασών βασίζονται σε αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία.
Είναι επίσης σημαντική η συστηματική παρακολούθηση και ανταλλαγή δεδομένων για την κατάσταση των δασών, αξιοποιώντας πλήρως τα ψηφιακά εργαλεία και συστήματα και εξασφαλίζοντας παράλληλα επαρκή προστασία και αξιοπιστία δεδομένων. 3.11.
Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της φύτευσης 3 δισεκατομμυρίων δέντρων ως πρακτικό έργο επίδειξης, συμπεριλαμβανομένου του ορθού σχεδιασμού των τόπων και των ειδών, της διάθεσης ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, της φύτευσης, της διαχείρισης και της στενής παρακολούθησης των εξελίξεων και των αποτελεσμάτων.
Η δάσωση αυτή δεν πρέπει να ανταγωνίζεται τη χρήση γης για την παραγωγή τροφίμων ούτε να αγνοεί την ανάγκη διατήρησης ενός ανοικτού τοπίου σε ορισμένα μέρη.
(2) (3) (4)
https://forest.eea.europa.eu/news/summary-for-policy-makers-state-of-europe2019s-forests-2020 http://www.fao.org/state-of-forests/en/ https://ec.europa.eu/jrc/en/science-update/forest-based-bioeconomy-and-climate-change-mitigation-trade-offs-and-synergies