EL
C 152/146
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
6.4.2022
1.5.
Η ΕΟΚΕ φρονεί πως στο πλαίσιο της νομοθετικής δέσμης «Fit for 55», η πρωτοβουλία FuelEU πρέπει να παρέχει συνέργειες, συνοχή και συνέπεια μεταξύ προσφοράς, διανομής και ζήτησης.
Ωστόσο, το σχέδιο κανονισμού FuelEU προκρίνει επί του παρόντος συγκεκριμένα καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, χωρίς να έχει προηγηθεί εκτίμηση της παγκόσμιας διαθεσιμότητας και του κόστους τους, ενώ θα έπρεπε να επιτρέπονται όλα τα εναλλακτικά καύσιμα.
Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού, εφόσον η διαθεσιμότητά τους στο παρόν και στο εγγύς μέλλον είναι εξαιρετικά περιορισμένη.
Η ευθύνη για την ανάπτυξη και τη διαθεσιμότητα ανανεώσιμων εναλλακτικών καυσίμων έγκειται στους παραγωγούς καυσίμων, και η υιοθέτηση καθαρότερων καυσίμων πρέπει να ενθαρρυνθεί.
Προς τούτο, η διαφορά τιμής μεταξύ των ορυκτών και των εναλλακτικών καυσίμων πρέπει να γεφυρωθεί και τα καθαρότερα καύσιμα πρέπει να καταστούν οικονομικά προσιτότερα και ευρέως διαθέσιμα.
Απαιτούνται προσπάθειες, μεταξύ άλλων με την ενεργό συμμετοχή όλων των φορέων της ναυτιλιακής αξιακής αλυσίδας, ιδίως των παραγωγών καυσίμων και των παρόχων ενέργειας, των κατασκευαστών κινητήρων, αλλά και των λιμένων, των ναυλωτών και των εκπροσώπων των εργαζομένων σε όλους τους σχετικούς τομείς.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει δυνητικά στην αύξηση της ζήτησης για εναλλακτικά καύσιμα, όπως προβλέπεται στον κανονισμό FuelEU. 2.
Εισαγωγή 2.1.
Η ΕΟΚΕ φρονεί πως η ναυτιλία έχει αντίκτυπο σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, καθώς σχεδόν 90 % των παγκοσμίων αγαθών μεταφέρονται διά θαλάσσης.
Επίσης, η παγκόσμια παρουσία της ενωσιακής ναυτιλίας αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα που επιτρέπει στην ΕΕ να διαφυλάσσει τη γεωπολιτική της ανεξαρτησία και να αυξάνει την οικονομική και βιομηχανική της ανθεκτικότητα, καθώς και την κυριαρχία της.
Το 2019, περίπου 46 % των εξαγωγών αγαθών σε τρίτες χώρες και 56 % των εισαγωγών από τρίτες χώρες μεταφέρθηκαν διά θαλάσσης (Eurostat, 2021).
2.2. Ο υπό ενωσιακό έλεγχο ναυτιλιακός στόλος φτάνει τα 810 εκατομμύρια τόνους νεκρού βάρους, αποτελείται από 23 400 σκάφη και καταλαμβάνει μερίδιο 39,5 % του παγκοσμίου στόλου το 2020.
Η συνολική οικονομική συμβολή της ναυτιλίας στο ενωσιακό ΑΕγχΠ φτάνει τα 149 δισεκατ.
ευρώ και περίπου 2 εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Αξίζει να σημειωθεί πως για κάθε 1 εκατομμύριο ευρώ ΑΕγχΠ που δημιουργεί η ναυτιλία, στηρίζει άλλο 1,8 εκατομμύριο σε άλλους τομείς της οικονομίας της ΕΕ (2).
Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις (3), το μερίδιο των συνολικών ναυτιλιακών εκπομπών στο σύνολο των ανθρωπογενών εκπομπών θερμοκηπικών αερίων αυξήθηκε από 2,76 % το 2012 σε 2,89 % το 2018.
2.3. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ευρωπαϊκή ναυτιλία έχει δεσμευτεί για την ασφάλεια στη θάλασσα και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, συμβάλλοντας στις διεθνείς και ενωσιακές προσπάθειες απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.
Αναγνωρίζει επίσης πως η ευρωπαϊκή ναυτιλία αποδέχεται αυτές τις προκλήσεις και παραμένει προσηλωμένη στην ανάληψη ηγετικού ρόλου όσον αφορά την πράσινη ναυτιλία. 2.4.
Ο κανονισμός FuelEU για τη ναυτιλία θεσπίζει πρότυπα για τη σταδιακή αύξηση της μέσης έντασης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου των καυσίμων που χρησιμοποιούνται επί του σκάφους από ελλιμενισμένα πλοία, κατά τον κατάπλου ή απόπλου από λιμένες της ΕΕ.
Η μη τήρηση αυτών των προτύπων θα έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή διοικητικών προστίμων στις ναυτιλιακές εταιρείες, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν προφανώς για τη στήριξη έργων που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της χρήσης ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, ιδίως στον τομέα της ναυτιλίας και των βιοκαυσίμων.
Η εν λόγω πρόταση θα έχει επίσης εξωεδαφική εφαρμογή στη διεθνή ναυτιλία, δεδομένου ότι το πεδίο εφαρμογής της είναι πανομοιότυπο με εκείνο της πρότασης για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ) (4).
Μετά την 1η Ιανουαρίου 2030, προβλέπει επίσης τη χρήση της χερσαίας παροχής ηλεκτρικής ενέργειας για δύο τύπους πλοίων– επιβατηγά πλοία και πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων.
2.5. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως, σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», η πρόταση του κανονισμού FuelEU για τη ναυτιλία αναγνωρίζει τον διαρθρωτικό ρόλο του ναυλωτή του πλοίου, ο οποίος είναι συνήθως υπεύθυνος για την επιλογή των καυσίμων, της διαδρομής, του φορτίου και της ταχύτητας του πλοίου, καθώς και του σχετικού κόστους των καυσίμων που καταναλώνονται (αιτιολογική σκέψη 6).
Αυτό είναι θετικό.
Ωστόσο, η αναγνώριση της λογοδοσίας των ναυλωτών αποτελεί σημαντική διάταξη για τις διαβουλεύσεις που θα πραγματοποιηθούν κατά την επόμενη φάση της ρυθμιστικής διαδικασίας, στην οποία θα συμμετέχουν επίσης το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. 3.
Γενικές παρατηρήσεις 3.1.
Οι κλιματικοί στόχοι για την ανθρακική ουδετερότητα της Πράσινης Συμφωνίας και της φιλόδοξης δέσμης «Fit for 55» είναι θεμιτοί στο πλαίσιο των προσπαθειών για την ενίσχυση του οικολογικού προσανατολισμού και εντέλει της απαλλαγής της ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, από κοινού με άλλους κλάδους, με σεβασμό, ταυτόχρονα, της κοινωνικής διάστασης αυτής της μετάβασης προς όφελος του ευρέος κοινού.
Με άλλα λόγια, αυτός ο ενεργειακός μετασχηματισμός και η διαδικασία μετάβασης στην απαλλαγή της ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές δεν μπορεί να επιτύχει παρά μόνο εφόσον υφίσταται κοινωνική στήριξη και αποδοχή και προστατεύεται ο τρόπος λειτουργίας της ναυτιλίας και των λοιπών κλάδων.
Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με συγκεκριμένα μέτρα, όπως η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, η βελτίωση της δημόσιας υγείας και καλύτερα μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων της δράσης για το κλίμα και της προστασίας του περιβάλλοντος.
Αυτές οι προσπάθειες απαιτούν την ενεργό συμμετοχή όλων των φορέων της ναυτιλιακής αξιακής αλυσίδας, ιδίως των παραγωγών καυσίμων και των παρόχων
(2) (3) (4)
Ευρωπαϊκή Ένωση Εφοπλιστών, 2021.
Τέταρτη μελέτη του ΔΝΟ για τα αέρια του θερμοκηπίου, 2020.
COM(2021) 551 final.