C 152/130
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
6.4.2022
3.8.
Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός περί ταξινομίας για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής μπορεί, εφόσον εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να κατευθύνει τις μελλοντικές επενδύσεις προς βιώσιμα περιουσιακά στοιχεία, την κατηγορία στην οποία ανήκει η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.
Μόνον όταν εξαλειφθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ των πηγών ενέργειας, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν ελεύθερα την αγορά.
Εν αναμονή της εξέλιξης αυτής, η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της Επιτροπής που θα επιτρέψει να προληφθεί η εγκατάλειψη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. 4.
Ειδικές παρατηρήσεις επί του κειμένου της οδηγίας α) Ο δεσμευτικός ή μη χαρακτήρας των προτεινόμενων στόχων 4.1.
Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις επικρίσεις της (7) για το γεγονός ότι η αναθεώρηση της οδηγίας δεν περιλαμβάνει δεσμευτικούς εθνικούς στόχους, σε αντίθεση με την αναθεώρηση του 2009.
Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση πέτυχε τον στόχο της για αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο 20 % το 2020, ορισμένα κράτη μέλη δεν κατάφεραν να πετύχουν τους στόχους τους, ενώ άλλα μόλις που κατάφεραν να το πράξουν (8), επωφελούμενα ιδίως από την ιδιαίτερη συγκυρία που προκάλεσε η κρίση στον τομέα της υγείας, η οποία οδήγησε σε τέλμα ορισμένες εθνικές οικονομίες.
Το παράδειγμα αυτό καταδεικνύει την αδυναμία του ισχύοντος πλαισίου διακυβέρνησης, το οποίο προβλέπει απλώς την «ενθάρρυνση» των κρατών μελών για να επιτύχουν τους εθνικούς τους στόχους.
Η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο των Υπουργών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αρχίσουν εκ νέου τη συζήτηση σχετικά με τον καθορισμό δεσμευτικών εθνικών στόχων ως προς την ενδεδειγμένη διακυβέρνηση στον τομέα της ενέργειας και/ή, τουλάχιστον, ως προς ορισμένα μέτρα πιο δεσμευτικού χαρακτήρα κατά των κρατών που παραλείπουν να το πράξουν, προκειμένου να διασφαλιστεί η δέουσα τήρηση των εθνικών φιλοδοξιών.
Εδώ, η οδηγία φθάνει μέχρι του σημείου όπου μπορεί να φτάσει και η εθελοντική δράση.
Ενώ αρκετά κράτη μέλη υπερέβησαν τις προβλέψεις τους για το 2020, διαφαίνεται ο κίνδυνος εξίσωσης προς τα κάτω, γεγονός που θα οδηγούσε στην αποθάρρυνση των πλέον προηγμένων κρατών, λόγω της έλλειψης βούλησης ορισμένων από τους ομολόγους τους και λόγω ανυπαρξίας συνεπειών. 4.2.
Όσον αφορά τον νέο δεσμευτικό στόχο του 40 % για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές για το 2030 (έναντι του 32 % προηγουμένως), αυτός καλύπτει το σύνολο της κατανάλωσης ενέργειας και όχι μόνο την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει προτείνει τον πλέον φιλόδοξο στόχο εντός του εύρους διακύμανσης που καθορίζεται στο σχέδιο κλιματικών στόχων (38-40 %) προκειμένου να επιτευχθεί ο νέος στόχος μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 55 % το 2030.
Αυτό δείχνει τη φιλοδοξία του ευρωπαϊκού εκτελεστικού οργάνου να επιταχύνει την ανάπτυξη πράσινων τεχνολογιών, κάτι που επικροτεί η ΕΟΚΕ.
Ωστόσο, αυτή η αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο μείγμα ηλεκτρικής ενέργειας των κρατών μελών θα έχει συνέπειες όσον αφορά την κατανάλωση (9) ενέργειας και ηλεκτρισμού, καθώς το μερίδιο της κατανάλωσης ενέργειας αναμένεται να μειωθεί έως το 2050.
Είναι σημαντικό να επικαιροποιηθούν τα σενάρια για το 2050 υπό το πρίσμα των νέων στόχων, με διευκρίνιση κυρίως του ρόλου που θα μπορούσε να διαδραματίσει η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, που θα πρέπει να αναπτυχθεί ταχύτερα από ό,τι προβλεπόταν, και του ρόλου της ενεργειακής λιτότητας, που εκφράστηκε με ορισμένους τρόπους που είδαμε κατά την κρίση στον τομέα της υγείας. 4.3.
Ωστόσο, πρόκειται για έναν νέο, πολύ φιλόδοξο στόχο για ορισμένα κράτη μέλη.
Ενώ για πολλά από αυτά η απαλλαγή του κατασκευαστικού τομέα από τις ανθρακούχες εκπομπές υστερεί, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προτεινόμενη προσέγγιση για αύξηση των τομεακών προσπαθειών, όπως αυτές που καταβάλλονται για την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον τομέα της θέρμανσης και της ψύξης.
Πράγματι, χρειαζόταν επειγόντως ένας ειδικός στόχος 49 % για το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στα κτίρια, ο οποίος αντικατοπτρίζεται στο νέο άρθρο 15α.
Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει προβληματισμό ως προς το ότι δεν είναι δεσμευτικός ο χαρακτήρας ενός τέτοιου στόχου.
Πράγματι, ο κατασκευαστικός τομέας οφείλει να μειώσει τις εκπομπές του κατά 60 % έως το 2030 και να είναι ουδέτερος το 2040, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που ορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.
Καθώς πολλές χώρες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες για την επίτευξη αυτού του στόχου, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του να μπορούν να βασίζονται στη χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα ήδη από το 2025.
Αυτό θα επιτρέψει την επιτάχυνση των ανακαινίσεων τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών κτιρίων και, ως εκ τούτου, την αναχαίτιση του εντεινόμενου φαινομένου της ενεργειακής φτώχειας, που πλήττει πάνω από 30 εκατομμύρια Ευρωπαίους.
Συνεπώς, είτε πρόκειται για χρηματοδότηση από το μελλοντικό Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα είτε, γενικότερα, από άλλους μηχανισμούς στήριξης, πρέπει να υπάρξει ένας μηχανισμός παρακολούθησης προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή κατανομή των κονδυλίων αυτών για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Πράγματι, η απομείωση των κονδυλίων αυτών στο πλαίσιο των εθνικών προϋπολογισμών δεν επιτρέπει την αποτελεσματική παρακολούθηση της χρήσης των διατιθέμενων πόρων.
Τα κονδύλια αυτά θα πρέπει επίσης να επικεντρωθούν όχι μόνο σε έργα μεγάλης κλίμακας, αλλά και σε μικρότερα, όπου το χρηματικό κέρδος σε MWh και εκπομπές CO2 είναι πιο περιορισμένο, αλλά ο αντίκτυπος στους ευρωπαίους πολίτες είναι εξίσου ή και περισσότερο σημαντικός.
Στο μέτρο του εφικτού, η ΕΟΚΕ ζητεί την εναρμόνιση των κριτηρίων κατανομής στα διάφορα κράτη μέλη όσον αφορά το μερίδιο που θα δοθεί για να υπάρξει ενεργός συμμετοχή των πολιτών, προκειμένου να διευκολυνθούν πιθανές διασυνοριακές συνεργασίες. 4.4.
Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ότι η απαλλαγή του βιομηχανικού τομέα από τις ανθρακούχες εκπομπές είναι επί του παρόντος υπερβολικά αργή, παρά το γεγονός ότι ο τομέας αυτός υπήρξε ο πρώτος που αποτέλεσε το αντικείμενο διαδοχικών ευρωπαϊκών σχεδίων για το κλίμα.
Συγκεκριμένα, οι εκπομπές από τη βιομηχανία καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ).
Ωστόσο, λόγω της ύπαρξης ενός υπερβολικά ανεκτικού συστήματος δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων, το 90 % και πλέον της βιομηχανικής ρύπανσης δεν συνεπάγεται κανένα κόστος για τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, με
(7) (8) (9)
ΕΕ C 246 της 28.07.2017, σ. 55.
Eurostat, Renewable energy statistics — Statistics Explained (europa.eu) (Στατιστικές για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας).
6_FR_ACT_part1_v3.pdf (europa.eu).