EL
C 123/8
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
18.3.2022
Παράδειγμα 4 Σενάριο: Η εταιρεία X διοργανώνει συναυλίες ορχήστρας και άλλες εκδηλώσεις κλασικής μουσικής.
Πολλοί μουσικοί εργάζονται για την εταιρεία Χ είτε ως εργαζόμενοι είτε ως αυτοαπασχολούμενοι, βάσει ετήσιων συμβάσεων.
Οι μουσικοί αυτοί, ανεξάρτητα από το καθεστώς τους, λαμβάνουν εντολές από τον πολιτιστικό διευθυντή της εταιρείας Χ σχετικά με τα έργα που πρέπει να εκτελέσουν, τον χρόνο και τον τόπο διεξαγωγής για τις πρόβες, καθώς και τις εκδηλώσεις στις οποίες πρέπει να συμμετάσχουν.
Η εταιρεία X έχει συνάψει συλλογική σύμβαση με όλους τους μουσικούς.
Με τη σύμβαση αυτή θεσπίζεται ανώτατο όριο 45 ωρών εργασίας εβδομαδιαίως και χορηγείται στους μουσικούς ειδική άδεια μίας ημέρας μετά την εκτέλεση 3 συναυλιών εντός της ίδιας εβδομάδας.
Ανάλυση: Οι μεμονωμένοι αυτοαπασχολούμενοι μουσικοί βρίσκονται σε αντίστοιχη κατάσταση με εκείνη των εργαζομένων της εταιρείας X όσον αφορά τη σχέση εξάρτησης και την ομοιότητα των καθηκόντων.
Εκτελούν τα ίδια καθήκοντα με τους μισθωτούς μουσικούς (δηλαδή την εκτέλεση μουσικής για εκδηλώσεις), υπόκεινται στις ίδιες εντολές της εταιρείας Χ όσον αφορά το περιεχόμενο, τον τόπο και τον χρόνο των εκτελέσεων και προσλαμβάνονται για παρόμοια διάρκεια με τους μισθωτούς μουσικούς.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η συλλογική σύμβαση που ρυθμίζει τις συνθήκες εργασίας των μουσικών δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ.
γ)
Μεμονωμένοι αυτοαπασχολούμενοι που εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας
28) Η ανάδυση της οικονομίας των επιγραμμικών πλατφορμών και η παροχή εργασίας μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας έχουν δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα για ορισμένους μεμονωμένους αυτοαπασχολούμενους, οι οποίοι βρίσκονται σε κατάσταση αντίστοιχη με εκείνη των εργαζομένων έναντι των ψηφιακών πλατφορμών εργασίας μέσω των οποίων ή στις οποίες παρέχουν την εργασία τους.
Οι μεμονωμένοι αυτοαπασχολούμενοι μπορεί να εξαρτώνται από ψηφιακές πλατφόρμες, ιδίως όσον αφορά την προσέγγιση των πελατών τους, και ενδέχεται συχνά να έρχονται αντιμέτωποι με προσφορές εργασίας που καλούνται είτε να τις αποδεχθούν ως έχουν είτε να τις απορρίψουν, με ελάχιστο ή καθόλου περιθώριο διαπραγμάτευσης των συνθηκών εργασίας τους, συμπεριλαμβανομένης της αμοιβής τους.
Οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας είναι συνήθως σε θέση να επιβάλλουν μονομερώς τους όρους και τις προϋποθέσεις που διέπουν τη σχέση τους, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση ή διαβούλευση με τους μεμονωμένους αυτοαπασχολούμενους.
29) Η πρόσφατη νομολογία και οι νομοθετικές εξελίξεις σε εθνικό επίπεδο παρέχουν περαιτέρω ενδείξεις για τη συγκρισιμότητα των εν λόγω αυτοαπασχολούμενων με τους εργαζομένους.
Στο πλαίσιο υποθέσεων επαναχαρακτηρισμού, τα εθνικά δικαστήρια αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο την εξάρτηση των επαγγελματιών από ορισμένα είδη πλατφορμών ή ακόμη και την ύπαρξη σχέσης εξαρτημένης εργασίας (26).
Στο ίδιο πνεύμα, ορισμένα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει νομοθεσία (27) που θεσμοθετεί τεκμήριο σχέσης εξαρτημένης εργασίας ή δικαίωμα συλλογικής διαπραγμάτευσης για τους επαγγελματίες που παρέχουν υπηρεσίες σε ψηφιακές πλατφόρμες ή μέσω αυτών.
30) Για τους σκοπούς του παρόντος εγγράφου, με τον όρο «ψηφιακή πλατφόρμα εργασίας» νοείται κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που παρέχει εμπορική υπηρεσία η οποία πληροί όλες τις ακόλουθες απαιτήσεις: i) παρέχεται, τουλάχιστον εν μέρει, εξ αποστάσεως με ηλεκτρονικά μέσα, όπως ιστότοπο ή εφαρμογή για φορητές συσκευές· ii) παρέχεται κατόπιν αιτήσεως του αποδέκτη της υπηρεσίας· και iii) περιλαμβάνει, ως αναγκαία και ουσιώδη συνιστώσα, την οργάνωση της εργασίας που εκτελείται από φυσικά πρόσωπα, ανεξάρτητα από το αν η εν λόγω εργασία εκτελείται μέσω διαδικτύου ή σε συγκεκριμένη τοποθεσία.
Οι πλατφόρμες που δεν οργανώνουν την εργασία των ατόμων αλλά απλώς παρέχουν ένα μέσο με το οποίο οι μεμονωμένοι αυτοαπασχολούμενοι μπορούν να προσεγγίσουν τους τελικούς χρήστες δεν αποτελούν ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας.
Για παράδειγμα, μια πλατφόρμα που απλώς συγκεντρώνει και παρουσιάζει τους διαθέσιμους επαγγελματίες (π.χ.
υδραυλικούς) σε μια συγκεκριμένη περιοχή, επιτρέποντας με τον τρόπο αυτόν στους πελάτες να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες τους κατά παραγγελία, δεν θεωρείται ψηφιακή πλατφόρμα εργασίας, καθώς δεν οργανώνει την εργασία των επαγγελματιών.
31) Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, οι συλλογικές συμβάσεις μεταξύ μεμονωμένων αυτοαπασχολούμενων και ψηφιακών πλατφορμών εργασίας, οι οποίες, ως εκ της φύσεως και του αντικειμένου τους, αποσκοπούν στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ, ακόμη και αν οι εν λόγω αυτοαπασχολούμενοι δεν έχουν επαναχαρακτηριστεί ως εργαζόμενοι από τις εθνικές αρχές / τα εθνικά δικαστήρια.
(26) Για λεπτομερή επισκόπηση της νομολογίας σε εννέα κράτη μέλη της ΕΕ, στην Ελβετία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, βλέπε Hießl, C., «Case Law on the Classification of Platform Workers: Trans-European Comparative Analysis and Tentative conclusions», Comparative Labour Law & Policy Journal, 2.5.2021, https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3839603.
(27) Βλέπε, για παράδειγμα, την Ισπανία, με το βασιλικό νομοθετικό διάταγμα 9/2021, της 11ης Μαΐου, για την τροποποίηση του αναδιατυπωμένου κειμένου του εργατικού κώδικα, που εγκρίθηκε με το βασιλικό νομοθετικό διάταγμα 2/2015, της 23ης Οκτωβρίου, για τη διασφάλιση των εργασιακών δικαιωμάτων των ατόμων που ασχολούνται με τη διανομή στον τομέα των ψηφιακών πλατφορμών, Επίσημη Εφημερίδα του Κράτους αριθ.
113 της 12ης Μαΐου 2021, σελίδες 56733 έως 56738· ή την Ελλάδα με τον ακόλουθο νόμο: Ελληνική Δημοκρατία, Ν.
4808/2021 για την Προστασία της Εργασίας - Σύσταση Ανεξάρτητης Αρχής «Επιθεώρηση Εργασίας» - Κύρωση της Σύμβασης 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας για την εξάλειψη της βίας και παρενόχλησης στον κόσμο της εργασίας - Κύρωση της Σύμβασης 187 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας για το Πλαίσιο Προώθησης της Ασφάλειας και της Υγείας στην Εργασία - Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1158 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2019 για την ισορροπία μεταξύ της επαγγελματικής και της ιδιωτικής ζωής, άλλες διατάξεις του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων και λοιπές επείγουσες ρυθμίσεις, ΦΕΚ Α’ 101/19-06-2021.