C 70/26
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
11.2.2022
Pas veel later, begin jaren 1960 (zes decennia), werd de soep bekend als “Sopa da Pedra de Almeirim”.
Deze lokale specialiteit won voor een groot deel aan populariteit dankzij de kleine kruidenierswinkel van vishandelaar José Manuel “Toucinho” en zijn echtgenote Maria Manuela Aranha, geboren in 1912, die werd beschouwd als de “moeder van sopa da pedra”, en wier moeder Mariana deze vlees- en bonensoep lang vóór 1960 maakte (zie: Morreu a Mãe da Sopa da Pedra — YouTube, gepost op 4 mei 2009).
Volgens de familiegeschiedenis bediende deze winkel in het oude deel van de stad rondtrekkende kooplieden, die in de buurt halthielden om hun waren aan de man te brengen en krachten op te doen voor de rest van hun reis.
Hier proefden ze enkele van de regionale gerechten die het gezin bereidde.
De plaatselijke soep van bonen, aardappelen en worsten was een vaste waarde op het menu en een geliefkoosd gerecht onder de reizigers.
Hélia Costa, dochter van het echtpaar dat de kruidenierswinkel, en later het restaurant, is begonnen: “Deze kooplui waren ook onze leveranciers, mensen die we goed kenden.
Op een dag kwam een van hen hier eten, en mijn moeder zette hem een soep voor gemaakt volgens een recept dat mijn grootouders vroeger gebruikten.
Hij genoot er zo veel van dat hij enkele vrienden wilde meebrengen om ervan te proeven.
Maar aangezien hier ook andere soepen werden gemaakt, zei hij, om dit specifieke recept te kunnen identificeren: “Het is die donkere, zware soep, die lijkt op de keien van de straat”, verwijzend naar de keienstraten van de buurt.
Er zijn hier in de buurt nog steeds veel zulke keienstraten.”
De naam die aan het gerecht werd gegeven, geïnspireerd op de stenen waarmee de oudste straten in deze stad in Ribatejo zijn geplaveid, werd de handelsnaam voor een traditionele, rustieke soep die, door mond-tot-mondreclame, bekendheid verwierf en bezoekers naar de stad lokte, die enkel kwamen om de soep te proeven.
Uit de kleine kruidenierswinkel zou in 1962 het restaurant ontstaan dat bekendstaat als “de pionier van Sopa da Pedra de Almeirim”.
In de loop der jaren openden andere restaurants die volgens lokale recepten “Sopa da Pedra de Almeirim” begonnen te bereiden de deuren en nam het belang van deze culinaire activiteit gestaag toe.
In Teófilo Braga’s Contos Tradicionais do Povo Português (Traditionele volksvertellingen uit Portugal) (1883) komt een legende voor volgens welke het allemaal begon met een monnik die een goedgelovige boer wijsmaakte dat hij een lekkere soep had gemaakt van een kei die hij in zijn zak droeg.
Aardappelen, bonen en worsten zouden aan de steen zijn toegevoegd om de soep te maken.
Door de associatie van de naam “Sopa da Pedra” met de soep uit het verhaal en de overeenkomst tussen de ingrediënten ervan en die van de Almeirim-soep, raakten feit en fictie algauw verstrengeld.
Een en ander leidde tot een advertentie die heeft bijgedragen tot de popularisering van de echte “Sopa da Pedra de Almeirim”.
Omdat restaurantbezoekers vaak naar de steen vroegen, werd het de gewoonte om er een toe te voegen aan de terrine voor het opdienen.
De faam van “Sopa da Pedra de Almeirim” verbreidde zich over het hele land, en zelfs in het buitenland, dankzij het gastronomisch genootschap van Almeirim (Confraria Gastronómica de Almeirim), dat zich tot doel heeft gesteld het culturele, historische, etnografische en culinaire erfgoed van deze gemeente in Ribatejo te verspreiden en te bewaren.
“Van alle typische recepten van Almeirim neemt Sopa da Pedra een bevoorrechte positie in.
We reizen het hele land af om deze soep te promoten en hebben onze boodschap al uitgedragen in landen als Spanje, Frankrijk, België en Hongarije”, aldus Rui Figueiredo, de grootmeester van het genootschap, dat sinds 2013 het jaarlijkse “Sopa da Pedra de Almeirim”-festival organiseert.
Deze traditionele specialiteit is zo nauw verbonden met Almeirim, haar bakermat, dat “Sopa da Pedra de Almeirim” in de loop der jaren is aangeprezen als een belangrijk culinair icoon, een van de bekendste specialiteiten van Portugal op televisieprogramma’s gewijd aan de nationale keuken (RTP, 2009, 7 Maravilhas da Gastronomia, Sopa da Pedra, Reportagem; RTP Memória, 2017, Horizontes da Memória, Sopa da Pedra, Almeirim, 1999; TV4Ribatejo, 2009, Morreu a Mãe da Sopa da Pedra).
Belangrijke figuren voor de instandhouding en verbreiding van nationale gerechten, zoals Maria de Lourdes Modesto, hebben “Sopa da Pedra de Almeirim” sinds de jaren 1960 opgenomen in hun populaire recepten (Modesto, M.L. (1982), Cozinha Tradicional Portuguesa (Traditionele Portugese keuken), Verbo, Lissabon, eerste editie).
Het jaarlijkse Sopa da Pedra-festival, dat sinds 2013 elk jaar wordt gehouden, is al uitgegroeid tot een belangrijk evenement in het culturele leven van de stad en lokt duizenden bezoekers.
Met de steun van de gemeenteraad wordt dit evenement gepromoot door het gastronomisch genootschap van Alemeirim, dat is opgericht om de typische lokale kost te promoten, in het bijzonder “Sopa da Pedra de Almeirim”.