C 61/2
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
4.2.2022
3.
Uwypukla, że połączenie spadku dochodów i wzrostu wydatków wywarło bezprecedensową presję na budżety władz lokalnych i regionalnych, co skutkuje efektem nożyc.
W 2020 r. lukę tę można oszacować na około 180 mld EUR dla wszystkich samorządów lokalnych i regionalnych w UE.
Obejmuje to wzrost wydatków o 124 mld EUR w związku ze środkami w dziedzinie zdrowia publicznego, wsparcia dla przedsiębiorstw i innych oraz zmalenie dochodów o 55 mld EUR w wyniku ograniczenia działalności (a tym samym dochodów z podatków i opłat).
Znaczące wsparcie ze strony rządów krajowych i UE dla budżetów władz lokalnych i regionalnych pozwoliło złagodzić ten efekt, ale stopień tego złagodzenia był bardzo nierównomierny w poszczególnych państwach członkowskich, a władze lokalne i regionalne będą potrzebowały stałego wsparcia w 2021 r. i w kolejnych latach.
Miało to również wpływ na stabilność budżetową, a także – w szerszym ujęciu –na autonomię fiskalną, co może oddziaływać na skuteczne świadczenie usług publicznych.
Przegląd europejskich ram zarządzania gospodarczego – w których obecnie niedostatecznie uwzględnia się rozróżnienie między wydatkami bieżącymi a długoterminowy­ mi/trwałymi wydatkami inwestycyjnymi – musi lepiej odzwierciedlać potrzeby władz lokalnych i regionalnych.
Należy w szczególności ustanowić złotą regułę trwałych inwestycji publicznych i wyłączyć inwestycje publiczne netto z obliczeń deficytu w ramach paktu stabilności i wzrostu.
4.
Potwierdza potrzebę włączenia władz lokalnych i regionalnych w ocenę i wdrażanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RFF), a w szczególności jego głównych narzędzi operacyjnych, jakimi są krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności.
Spełniły się obawy wyrażone w pierwszej edycji barometru, gdyż zaangażowanie samorządów okazało się ograniczone: bardzo nieliczne państwa członkowskie szczegółowo opisały udział swoich władz lokalnych i regionalnych w procesie konsultacji lub w systematyczny sposób określiły rolę tych władz w każdej dziedzinie polityki.
Ten brak zaangażowania budzi zaniepokojenie, zważywszy, że samorządy lokalne i regionalne są głównym motorem inwestycji publicznych oraz że same cele RRF mają dla nich szczególne znaczenie stosownie do podziału kompetencji.
Twierdzi, że sposób opracowania krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz włączenia weń władz lokalnych i regionalnych nie sprzyja wykształcaniu poczuciu współodpowiedzialności za plany odbudowy.
Wiele zaleceń dla poszczególnych krajów nie zostało zrealizowanych ze względu na brak poczucia współodpowiedzialności i zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w europejski semestr.
5.
Zaznacza, że krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności stanowią też niezwykłą okazję do tego, by pchnąć naprzód ekologiczną odbudowę gospodarki.
W krajowych planach przeanalizowanych w niedawnym badaniu KR-u uwzględniono ponad połowę głównych zagadnień Zielonego Ładu, a transformacja ekologiczna pochłania średnio 41 % przewidzianego w nich budżetu.
Biorąc pod uwagę, że 75 % obywateli UE mieszka na obszarach miejskich (które wytwarzają większość emisji gazów cieplarnianych) i że szybko rośnie liczba samorządów lokalnych i regionalnych, które zobowiązały się do działania, władze te odgrywają czołową rolę w działaniach na rzecz klimatu.
Dlatego muszą być pełnoprawnymi partnerami przy opracowywaniu i wdrażaniu inicjatyw Zielonego Ładu, zwłaszcza w takich obszarach polityki jak np. renowacja budynków, zrównoważona mobilność czy zazielenianie miast.
Ponadto są szczególnie powołane do tego, aby zapewniać spójne wykorzystanie funduszy odbudowy i europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (w tym Funduszu Spójności i EFRR).
6.
Podkreśla, że łagodzenie skutków zmiany klimatu i przystosowanie się do niej oraz ochrona środowiska i renaturalizacja są podstawowymi czynnikami budowy odporniejszych i bardziej zrównoważonych społeczeństw i gospodarek, ponieważ konsekwencje pandemii COVID-19, następstwa zmiany klimatu i degradacja środowiska znacząco się różnią w zależności od geograficznej, gospodarczej i społecznej specyfiki europejskich obszarów.
Przypomina, że skuteczne działania w dziedzinie klimatu i środowiska wymagają całkowitego wdrożenia wielopoziomowego sprawowania rządów, i apeluje do Komisji i państw członkowskich, aby w pełni uwzględniły szczebel niższy niż krajowy w strategiach politycznych Europejskiego Zielonego Ładu.
Wskazuje, że zmiana klimatu i bioróżnorodność stanowią wyzwania globalne i że rok 2021 to kluczowy moment na dokonanie postępów w ogólnoświatowych wspólnych działaniach na rzecz klimatu i formalnego uznania wkładu władz lokalnych i regionalnych w ramach konferencji COP26 UNFCCC i UN CBD COP15 jako głównych wydarzeń.
KR zbada możliwość współpracy z partnerami, takimi jak Komisja Europejska, Biuro ONZ ds. Zmniejszania Ryzyka Związanego z Klęskami Żywiołowymi (UNDRR) i Wspólne Centrum Badawcze, w celu utworzenia regionalnej platformy na rzecz budowania odporności.
Celem platformy jest wspieranie władz lokalnych i regionalnych w zwiększaniu ich odporności na przyszłe kryzysy związane z klęskami żywiołowymi, zmianą klimatu i zdrowiem poprzez gromadzenie danych i najlepszych praktyk.
7.
Ubolewa, że w 2020 r. wzrosła stopa bezrobocia w większości regionów NUTS 2 UE i że okoliczność ta szczególnie dotknęła młodych ludzi po kilku kolejnych latach poprawy sytuacji.
Aby nikt nie pozostał na marginesie nowej normalności w sferze pracy, życia i podróżowania w UE, potrzebna jest poważna dyskusja na temat spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, jak również o spójności rozumianej jako nadrzędna wartość UE.
Szczyt Społeczny w Porto i będące jego owocem Zobowiązanie społeczne z Porto muszą wyznaczać drogę do wzmocnienia wymiaru społecznego UE i nie można szczędzić wysiłków, by osiągnąć wyznaczone na szczycie cele na 2030 r.
Należy opracować specjalne środki dla zagrożonych grup ludności.
Na przykład wszyscy młodzi ludzie powinni mieć dostęp do programu Erasmus+, a każdy młody Europejczyk i Europejka powinni mieć „gwarancję minimalnych kwalifikacji i umiejętności” uznawaną we wszystkich państwach członkowskich.