C 61/2
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
4.2.2022
3.
beklemtoont dat de combinatie van dalende inkomsten en stijgende uitgaven — het “schaareffect” — de begrotingen van de lokale en regionale overheden als nooit tevoren onder druk zet.
Dit verschil wordt op circa 180 miljard EUR geraamd voor alle lokale en regionale overheden in de EU in 2020.
Zo zijn de uitgaven met 124 miljard EUR gestegen, onder meer als gevolg van de maatregelen op het gebied van volksgezondheid en bedrijfsondersteuning, en zijn de inkomsten met 55 miljard EUR gedaald vanwege de geringere bedrijvigheid (wat neerkomt op minder inkomsten uit belastingen en vergoedingen).
Dankzij aanzienlijke steun van de nationale overheid en de EU bleef de impact hiervan op de begrotingen van de lokale en regionale overheden binnen de perken, maar dit effect verschilt sterk van lidstaat tot lidstaat en de lokale en regionale overheden zullen ook in 2021 en daarna nog steun nodig hebben.
Een en ander was ook van invloed op de budgettaire stabiliteit en de budgettaire autonomie in ruimere zin, wat gevolgen kan hebben voor de efficiëntie van de openbare dienstverlening.
Bij de herziening van het Europees kader voor economische governance — dat momenteel onvoldoende rekening houdt met het onderscheid tussen lopende uitgaven en uitgaven voor duurzame/lange­ termijninvesteringen — moet meer recht worden gedaan aan de behoeften van de lokale en regionale overheden.
Met name moet een gulden regel voor duurzame overheidsinvesteringen worden vastgesteld waarbij de netto-overheidsinvesteringen buiten beschouwing worden gelaten bij de berekening van begrotingstekorten; 4. herhaalt dat de lokale en regionale overheden moeten worden betrokken bij de evaluatie en uitvoering van de faciliteit voor herstel en veerkracht, en met name de belangrijkste operationele instrumenten daarvan, te weten de nationale herstel- en veerkrachtplannen.
Al in de eerste editie van de barometer werd de vrees geuit dat deze betrokkenheid beperkt zou blijven, en inderdaad heeft slechts een handvol lidstaten details verstrekt over de betrokkenheid van de lokale en regionale overheden bij hun raadplegingsproces of de rol van de lokale en regionale overheden op elk beleidsterrein systematisch beschreven.
Dit gebrek aan betrokkenheid is zorgwekkend, aangezien de lokale en regionale overheden belangrijke aanjagers van overheidsinvesteringen zijn en de doelstellingen van de herstel- en veerkrachtfaciliteit in het licht van de verdeling van de bevoegdheden juist van bijzonder belang zijn voor lokale en regionale overheden; stelt dat de wijze waarop de nationale plannen voor herstel en veerkracht zijn opgesteld en de lokale en regionale overheden daarbij werden betrokken het gevoel van verantwoordelijkheid voor de herstelplannen niet ten goede komt.
Veel landspecifieke aanbevelingen werden niet opgevolgd omdat de lokale en regionale overheden zich niet verantwoordelijk voelen en onvoldoende worden betrokken bij het Europees Semester; 5. benadrukt dat de nationale herstel- en veerkrachtplannen ook een uitgelezen kans zijn om het groene herstel in een stroomversnelling te brengen.
Meer dan de helft van de kernthema’s van de Green Deal komt ten volle aan bod in de nationale herstel- en veerkrachtplannen die in een recente CvdR-studie onder de loep werden genomen, en gemiddeld gaat 41 % van het budget van deze plannen naar de groene transitie.
Aangezien 75 % van de EU-burgers in stedelijke gebieden woont (die het grootste deel van de broeikasgasemissies veroorzaken) en een snel groeiend aantal lokale en regionale overheden heeft toegezegd actie te zullen ondernemen, spelen de lokale en regionale overheden een voortrekkersrol op het gebied van klimaatactie.
Deze overheden moeten dan ook ten volle worden betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van initiatieven in het kader van de Green Deal, met name op beleidsterreinen zoals renovatie van gebouwen, duurzame mobiliteit en stedelijke vergroening.
Ook verkeren zij in de juiste positie om te zorgen voor een consistent gebruik van de herstelfondsen en de ESI-fondsen (met inbegrip van het Cohesiefonds en het EFRO); 6. onderstreept dat beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering, alsook milieubehoud en -herstel, de sleutel zijn tot veerkrachtigere en duurzamere samenlevingen en economieën, aangezien de gevolgen van de COVID-19-pandemie en de impact van de klimaatverandering en de aantasting van het milieu sterk variëren, afhankelijk van de specifieke geografische, economische en sociale kenmerken van de Europese regio’s; wijst er nogmaals op dat klimaat- en milieumaatregelen pas zoden aan de dijk zullen zetten als het beginsel van multilevel governance voor de volle 100 % wordt toegepast en roept de Commissie en de lidstaten op om het subnationale niveau ten volle te betrekken bij het Europese “Green Deal”-beleid; wijst erop dat klimaatverandering en biodiversiteit wereldwijde uitdagingen zijn en dat er in 2021 beslissende vooruitgang zou kunnen worden geboekt op het gebied van wereldwijde gecoördineerde klimaatmaatregelen en de formele erkenning van de inbreng van de lokale en regionale overheden, met name tijdens de COP26 van het UNFCCC en de COP15 van het VBD van de VN.
Het CvdR zal nagaan of het mogelijk is om samen met bijvoorbeeld de Europese Commissie, het UNDRR en het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek een “Platform voor regionale veerkracht” op te richten.
Dit platform zou zich bezighouden met het verzamelen van gegevens en in kaart brengen van beste praktijken om de lokale en regionale overheden te helpen hun veerkracht te vergroten, zodat zij beter het hoofd kunnen bieden aan toekomstige crises, bijvoorbeeld als gevolg van natuurrampen of de klimaatverandering, en aan gezondheidscrises; 7. betreurt dat het werkloosheidspercentage in 2020 in de meeste NUTS 2-regio’s van de EU is gestegen, vooral bij jongeren, en dat na meerdere jaren op rij waarin de situatie erop vooruitging.
Om ervoor te zorgen dat bij het “nieuwe normaal” op het gebied van werken, wonen en reizen in de EU niemand buiten de boot valt, is een diepgaande discussie nodig over economische, sociale en territoriale cohesie alsook over cohesie als Europese waarde.
De sociale top en het sociaal engagement van Porto moeten het pad effenen voor de versterking van de sociale dimensie van de EU en al het mogelijke moet worden gedaan om de doelstellingen voor 2030 te halen.
Er moeten specifieke maatregelen voor risicogroepen worden uitgewerkt.
Zo moeten alle jongeren toegang hebben tot Erasmus+ en moet elke jonge Europeaan beschikken over “een minimum aan kwalificaties en vaardigheden” die in alle lidstaten worden erkend;