C 61/2
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
4.2.2022
3.
υπογραμμίζει ότι ο συνδυασμός της μείωσης των εσόδων με την αύξηση των δαπανών ασκεί πρωτοφανή πίεση στους προϋπολογισμούς των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), με αποτέλεσμα το «άνοιγμα της ψαλίδας».
Για το 2020, το χάσμα αυτό μπορεί να εκτιμηθεί σε περίπου 180 δισεκατ.
ευρώ στο σύνολο των ΟΤΑ της ΕΕ.
Το «άνοιγμα της ψαλίδας» είναι συνέπεια της αύξησης των δαπανών κατά 124 δισεκατ.
ευρώ λόγω των μέτρων στον τομέα της δημόσιας υγείας, της στήριξης των επιχειρήσεων και άλλων μορφών στήριξης, σε συνδυασμό με τη μείωση των εσόδων κατά 55 δισεκατ.
ευρώ λόγω μειωμένης επιχειρηματικής δραστηριότητας (και, ως εκ τούτου, των εσόδων από φόρους και τέλη).
Η σημαντική στήριξη που παρείχαν οι εθνικές κυβερνήσεις και η ΕΕ στους προϋπολογισμούς των ΟΤΑ έχει μετριάσει το αποτέλεσμα αυτό, ωστόσο, ο εν λόγω μετριασμός είναι πολύ άνισος μεταξύ των κρατών μελών και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης θα χρειαστούν συνεχή στήριξη από το 2021 και μετά.
Κατά συνέπεια, η δημοσιονομική σταθερότητα επηρεάστηκε επίσης, όπως και η δημοσιονομική αυτονομία γενικότερα, στοιχείο το οποίο μπορεί να επηρεάσει την αποτελεσματική παροχή δημόσιων υπηρεσιών.
Η αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης —το οποίο, επί του παρόντος, δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τη διάκριση μεταξύ τρεχουσών δαπανών και μακροπρόθε­ σμων/βιώσιμων επενδυτικών δαπανών— πρέπει να αντικατοπτρίζει καλύτερα τις ανάγκες των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης.
Συγκεκριμένα, πρέπει να θεσπιστεί ένας χρυσός κανόνας για τις βιώσιμες δημόσιες επενδύσεις και να εξαιρεθούν οι καθαρές δημόσιες επενδύσεις από τους υπολογισμούς του ελλείμματος στο σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης· 4. επιβεβαιώνει την ανάγκη συμμετοχής των ΟΤΑ στην αξιολόγηση και την εφαρμογή του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) και ειδικότερα των κύριων επιχειρησιακών εργαλείων του: τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ).
Οι ανησυχίες που εκφράστηκαν στην πρώτη έκδοση του βαρομέτρου, όσον αφορά την περιορισμένη συμμετοχή των ΟΤΑ, αποδείχθηκαν βάσιμες.
Πολύ λίγα κράτη μέλη έχουν αναλύσει λεπτομερώς τη συμμετοχή των οικείων τους οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης στη διαδικασία διαβούλευσης ή έχουν περιγράψει συστηματικά τον ρόλο των ΟΤΑ σε κάθε τομέα πολιτικής.
Αυτή η έλλειψη συμμετοχής προκαλεί ανησυχία, δεδομένου ότι οι ΟΤΑ αποτελούν βασικούς μοχλούς για τις δημόσιες επενδύσεις και ότι οι ίδιοι οι στόχοι του ΜΑΑ έχουν ιδιαίτερη σημασία για αυτούς, ανάλογα με την κατανομή των αρμοδιοτήτων.
Επισημαίνει ότι ο τρόπος κατάρτισης των ΕΣΑΑ και συμμετοχής των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης δεν ευνοεί τον ενστερνισμό των σχεδίων ανάκαμψης.
Σε πολλές ειδικές ανά χώρα συστάσεις δεν δόθηκε συνέχεια λόγω της έλλειψης ανάληψης ευθύνης και απουσία συμμετοχής των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο· 5. τονίζει ότι τα ΕΣΑΑ συνιστούν επίσης σπουδαία ευκαιρία για την προώθηση της πράσινης ανάκαμψης.
Περισσότερα από τα μισά θέματα προτεραιότητας της Πράσινης Συμφωνίας ενσωματώνονται πλήρως στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναλύθηκαν σε πρόσφατη μελέτη της ΕτΠ, ενώ η πράσινη μετάβαση απορροφά, κατά μέσο όρο, το 41 % του προϋπολογισμού των ΕΣΑΑ.
Δεδομένου ότι ποσοστό 75 % των πολιτών της ΕΕ ζουν σε αστικές περιοχές (οι οποίες παράγουν το μεγαλύτερο μέρος των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου) και με έναν ταχέως αυξανόμενο αριθμό οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης να αναλαμβάνουν δράση, οι ΟΤΑ βρίσκονται στην πρώτη γραμμή δράσης για το κλίμα.
Ως εκ τούτου, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης πρέπει να είναι πλήρεις εταίροι όσον αφορά την ανάπτυξη και την εφαρμογή πρωτοβουλιών της Πράσινης Συμφωνίας — ιδίως σε τομείς πολιτικής όπως, λόγου χάρη, η ανακαίνιση κτιρίων, η βιώσιμη κινητικότητα ή ο οικολογικός προσανατολισμός των πόλεων.
Είναι επίσης σε θέση να διασφαλίζουν τη συνεπή χρήση των ταμείων ανάκαμψης με τα ΕΔΕΤ (συμπεριλαμβανομένων του Ταμείου Συνοχής και του ΕΤΠΑ)· 6.
υπογραμμίζει ότι ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής και η προσαρμογή σε αυτήν, καθώς και η διατήρηση και η αποκατάσταση του περιβάλλοντος συνιστούν ουσιώδεις παράγοντες για την οικοδόμηση πιο ανθεκτικών και βιώσιμων κοινωνιών και οικονομιών, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, της κλιματικής αλλαγής και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό, ανάλογα με τις γεωγραφικές, οικονομικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες των διαφόρων περιοχών της Ευρώπης.
Υπενθυμίζει ότι, για να είναι αποτελεσματικές, οι κλιματικές και οι περιβαλλοντικές δράσεις απαιτούν την πλήρη συμμετοχή της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν για την πλήρη συμμετοχή του υποεθνικού επιπέδου στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.
Επισημαίνει ότι η κλιματική αλλαγή και η βιοποικιλότητα συνιστούν παγκόσμιες προκλήσεις και ότι το 2021 —με τη διάσκεψη των μερών της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC — COP26) και την 15η διάσκεψη των συμβαλλόμενων μερών (COP15) της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα (CBD) να αποτελούν τα κομβικά σημεία— είναι μια κρίσιμη περίοδος για την επίτευξη προόδου στη συντονισμένη δράση για το κλίμα σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και για την αναγνώριση των συνεισφορών των ΟΤΑ. Η ΕτΠ θα διερευνήσει την προοπτική συνεργασίας με εταίρους, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών (UNDRR) και το Κοινό Κέντρο Ερευνών, με στόχο τη δημιουργία μιας «Πλατφόρμας για την περιφερειακή ανθεκτικότητα».
Στόχος της πλατφόρμας θα είναι να στηρίξει τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης στην ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους έναντι μελλοντικών κρίσεων σε πεδία όπως οι φυσικές καταστροφές, η κλιματική αλλαγή και η υγεία, μέσα από τη συλλογή δεδομένων και βέλτιστων πρακτικών· 7. εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, το 2020, το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε στην πλειονότητα των περιφερειών NUTS 2 της ΕΕ και ότι οι νέοι πλήττονται ιδιαίτερα από την επιδείνωση αυτή μετά από πολλά συναπτά έτη βελτίωσης.
Για να διασφαλιστεί ότι η «νέα κανονικότητα» στην εργασία, τη διαβίωση και τα ταξίδια στην ΕΕ δεν θα αφήσει κανέναν στο περιθώριο, απαιτείται μια σοβαρή συζήτηση σχετικά με την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, καθώς και σχετικά με τη συνοχή ως συνολική αξία της ΕΕ.
Η κοινωνική σύνοδος κορυφής του Πόρτο και η επακόλουθη κοινωνική δέσμευση του Πόρτο πρέπει να προετοιμάσει το έδαφος για την ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της ΕΕ και πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που τέθηκαν για το 2030.
Θα πρέπει να ληφθούν ειδικά μέτρα για τις πληθυσμιακές ομάδες που διατρέχουν κίνδυνο.
Για παράδειγμα, όλοι οι νέοι θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στο πρόγραμμα Erasmus + και σε κάθε νέο Ευρωπαίο θα πρέπει να αναγνωρίζεται «ελάχιστη εγγύηση προσόντων και δεξιοτήτων» σε όλα τα κράτη μέλη·