C 15/114
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
12.1.2022
Woensdag, 19 mei 2021
J.
overwegende dat de Overeenkomst van Parijs het eerste internationale verdrag is waarin het verband tussen klimaatactie en mensenrechten uitdrukkelijk wordt erkend, en dat hier bijgevolg uit voortvloeit dat het gebruik van bestaande rechtsinstrumenten betreffende de mensenrechten is toegestaan om staten en particuliere ondernemingen ertoe aan te sporen hun uitstoot te verminderen; overwegende dat er in het kader van de Overeenkomst van Parijs geen concrete instrumenten zijn ingesteld om landen en ondernemingen ter verantwoording te roepen voor hun invloed op de klimaatverandering en de uitoefening van de mensenrechten;
K.
overwegende dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens duidelijk heeft vastgesteld dat verschillende vormen van milieuaantasting kunnen leiden tot schendingen van materiële mensenrechten, zoals het recht op leven, het recht op een privé- en gezinsleven, het ongestoord genot van de eigen woning en het verbod op onmenselijke en vernederende behandeling;
L.
overwegende dat klimaatrechtvaardigheid tot doel heeft de klimaatcrisis aan te pakken met behulp van het recht inzake de mensenrechten om het gebrek aan verantwoordingsplicht op het vlak van klimaatgovernance aan te pakken, door rechtszaken over klimaatverandering aan te spannen om landen en ondernemingen ter verantwoording te roepen en ervoor te zorgen dat zij verantwoordelijkheid nemen voor hun handelingen wat de bescherming van de natuur als zodanig betreft en teneinde een waardig en gezond leven mogelijk te maken voor huidige en toekomstige generaties;
M. overwegende dat in verscheidene lopende rechtszaken mensenrechtenschendingen zijn vastgesteld en dat zo het pad is geëffend voor verantwoordingsplicht in het geval van het verzuim of onvermogen van personen, landen en ondernemingen om de gevolgen van klimaatverandering aan te pakken; N.
overwegende dat de toegenomen concurrentiestrijd om natuurlijke hulpbronnen die wordt gevoerd door particuliere ondernemingen, soms met medeplichtigheid van de overheid, tot gevolg heeft gehad dat milieuactivisten en inheemse gemeenschappen die hun traditionele grondgebied willen beschermen een doelwit voor vervolging zijn geworden;
O.
overwegende dat de gevolgen van de klimaatverandering voor de mensenrechten niet alleen zullen worden gevoeld door de meest kwetsbare mensen, maar door de hele wereldbevolking; overwegende dat de meest kwetsbare gemeenschappen en landen die de minste vervuiling en milieuschade veroorzaken, het meest te lijden hebben onder de rechtstreekse gevolgen van de klimaatverandering; overwegende dat de cijfers met betrekking tot ziekte en vroegtijdig overlijden als gevolg van milieuverontreiniging al drie keer zo hoog liggen als de cijfers voor aids, tuberculose en malaria samen, en dat dit een bedreiging vormt voor het recht op leven, een gezond milieu en schone lucht; overwegende dat natuurrampen zoals overstromingen, tropische stormen en langdurige droogten steeds vaker voorkomen en schadelijke gevolgen met zich meebrengen voor de voedselzekerheid in de landen van het zuidelijk halfrond en de uitoefening van tal van mensenrechten;
P.
overwegende dat milieurechtvaardigheid deel uitmaakt van sociale rechtvaardigheid en overwegende dat de effecten van de klimaatverandering asymmetrisch zijn en dat de negatieve effecten ervan verwoestend zijn voor huidige en toekomstige generaties, met name in ontwikkelingslanden; overwegende dat de klimaatverandering ontwikkelings­ landen zwaar treft en bestaande sociale en economische ongelijkheden doet toenemen, zodat kwetsbare groepen onevenredig veel te lijden hebben onder de negatieve effecten ervan;
Q.
overwegende dat klimaatverandering in steeds grotere mate bijdraagt aan ontheemding en migratie, zowel binnen naties als over internationale grenzen heen; overwegende dat ontheemding voor sommige gemeenschappen binnenkort een realiteit zal worden, zoals voor diegenen die wonen in door woestijnvorming bedreigde gebieden, in het snel smeltende noordpoolgebied, in laaggelegen kustgebieden, op kleine eilanden of in andere delicate ecosystemen en bedreigde gebieden; overwegende dat sinds 2008 jaarlijks gemiddeld 24 miljoen mensen ontheemd zijn geraakt door rampen als gevolg van extreme weersomstandigheden, voornamelijk in de drie meest kwetsbare regio’s — Afrika ten zuiden van de Sahara, Zuid-Azië en Latijns-Amerika; overwegende dat uit gegevens van het UNDP blijkt dat 80 % van de door klimaatverandering ontheemde personen vrouwen zijn; overwegende dat het toenemende verschijnsel van door het klimaat veroorzaakte ontheemding voor de betrokken bevolking een directe bedreiging kan vormen voor hun mensenrechten, cultuur en traditionele kennis en aanzienlijke gevolgen kan hebben voor lokale gemeenschappen in de landen en gebieden waar deze ontheemden zich vestigen;
R.
overwegende dat de beperkingen en lockdowns naar aanleiding van COVID-19 de transparantie en monitoring van mensenrechtenschendingen hebben aangetast en hebben geleid tot een intensivering van politieke intimidatie en digitale bewaking, en dat tegelijk de toegang tot de rechter en het vermogen van milieuactivisten, lokale spelers, inheemse gemeenschappen en anderen om effectief deel te nemen aan besluitvormingsprocessen werden beperkt;