hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Thiết bị vũ trụ không người lái

Thiết bị vũ trụ không người lái là thiết bị vũ trụ không có người trên tàu. Các thiết bị vũ trụ này thường có mức độ tự động khác nhau; chúng có thể được điều khiển từ xa, được hướng dẫn từ xa hoặc thậm chí là tự động, nghĩa là chúng có một danh sách các hoạt động sẽ thực hiện tự động do con người lập trình sẵn, trừ khi có hướng dẫn khác. Thiết bị vũ trụ không người lái mà được thiết kế để thực hiện các đo đạc nghiên cứu khoa học thường được gọi là thiết bị "thăm dò không gian" hoặc "kính viễn vọng không gian".

== Lịch sử ==
Thiết bị vũ trụ không người lái đầu tiên được Liên Xô phóng vào ngày 22 tháng 7 năm 1951 là một chuyến bay dưới quỹ đạo, trong đó có mang theo hai con chó Dezik và Tsygan. Bốn chuyến bay khác được thực hiện cho đến mùa thu năm 1951.

Vệ tinh nhân tạo đầu tiên, "Sputnik 1", được đưa vào quỹ đạo Trái Đất dài vào ngày 4 tháng 10 năm 1957. Ngày 3 tháng 11 năm 1957, Liên Xô phóng vệ tinh "Sputnik 2". "Sputnik 2" có khối lượng và mang theo động vật sống đầu tiên vào quỹ đạo, con chó Laika. Do "Sputnik 2" không được thiết kế để tách khỏi tầng trên của phương tiện phóng nên tổng khối lượng của vệ tinh trên quỹ đạo là .

Trong cuộc chạy đua vào không gian với Liên Xô, Hoa Kỳ đã phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên của mình, "Explorer 1", vào quỹ đạo dài vào ngày 31 tháng 1 năm 1958. "Explorer 1" mang theo các cảm biến giúp xác nhận sự tồn tại của vành đai Van Allen, một khám phá khoa học lớn vào thời điểm đó, trong khi "Sputnik 1" không mang theo cảm biến khoa học nào. Sau đó, vào ngày 17 tháng 3 năm 1958, Hoa Kỳ phóng vệ tinh thứ hai, "Vanguard 1", có kích thước bằng một quả bưởi. Vệ tinh này vẫn ở trong quỹ đạo tính đến năm 2016.

Tàu thăm dò Mặt Trăng được thử nghiệm đầu tiên là "Luna E-1 No.1" của Liên Xô, được phóng vào ngày 23 tháng 9 năm 1958. Các tàu thăm dò Mặt Trăng liên tục gặp thất bại cho đến ngày 4 tháng 1 năm 1959, khi "Luna 1" quay quanh Mặt Trăng và sau đó là Mặt Trời.

Chín quốc gia khác đã phóng thành công vệ tinh bằng phương tiện phóng của riêng các quốc gia đó: Pháp (1965), Nhật Bản và Trung Quốc (1970), Vương quốc Anh (1971), Ấn Độ (1980), Israel (1988), Iran (2009), Triều Tiên (2012) và New Zealand (2018).
Nhóm dinh dưỡng chính

Nhóm dinh dưỡng chính là các nhóm sinh vật, được phân chia liên quan đến phương thức dinh dưỡng theo các nguồn năng lượng và cacbon cần cho hoạt động sống, sinh trưởng và sinh sản. Các nguồn năng lượng có thể là ánh sáng hoặc hợp chất hữu cơ hoặc vô cơ; nguồn cacbon có thể có nguồn gốc hữu cơ hoặc vô cơ.

Các thuật ngữ "hô hấp hiếu khí", "hô hấp kỵ khí" và "lên men" không đề cập đến các nhóm dinh dưỡng chính, mà chỉ phản ánh việc sử dụng khác nhau của các chất nhận electron có thể trong các sinh vật cụ thể, như O trong hô hấp hiếu khí, hoặc nitrat (NO), sulfat (SO) hoặc fumarat trong hô hấp kỵ khí, hoặc các chất chuyển hóa trung gian khác nhau trong quá trình lên men. Bởi vì tất cả các bước tạo ATP trong quá trình lên men liên quan đến sự thay đổi của các chất chuyển hóa trung gian này mà không dùng chuỗi chuyền điện tử quá trình lên men thường được gọi là "phosphoryl hóa mức cơ chất".

== Nguồn năng lượng và carbon ==
Một sinh vật hóa dị dưỡng hữu cơ là sinh vật đòi hỏi chất hữu cơ để lấy cacbon cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển. Các sinh vật này cũng tạo năng lượng của nó từ quá trình oxy hóa khử một hợp chất hữu cơ. Nhóm sinh vật này có thể được chia nhỏ hơn theo loại chất hữu cơ và hợp chất mà chúng sử dụng. Sinh vật phân giải là một ví dụ của sinh vật này, chúng thu được cacbon và electron từ phần hữu cơ của cơ thể đã chết. Động vật ăn cỏ và động vật ăn thịt là những ví dụ về các sinh vật thu thập cacbon và electron từ vật chất hữu cơ sống.

Hóa dưỡng hữu cơ là sinh vật làm oxy hóa các liên kết hóa học trong các hợp chất hữu cơ làm nguồn năng lượng của chúng. Hóa dưỡng hữu cơ cũng thu được các phân tử cacbon mà chúng cần cho chức năng tế bào từ các hợp chất hữu cơ này. Các hợp chất hữu cơ mà chúng oxy hóa bao gồm đường (ví dụ: glucose), chất béo và protein.

Tất cả các loài động vật đều là hóa dị dưỡng (có nghĩa là chúng oxy hóa các hợp chất hóa học như một nguồn năng lượng và cacbon), như nấm, động vật nguyên sinh và một số vi khuẩn. Sự khác biệt quan trọng giữa nhóm này là hóa hữu cơ dưỡng chỉ oxy hóa riêng các hợp chất hữu cơ trong khi hóa vô cơ dưỡng lại sử dụng các hợp chất vô cơ như một nguồn năng lượng.
Corydoras acutus

Corydoras acutus, tên thường gọi là cá chuột vây đen, là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở lưu vực sông Amazon thuộc quốc gia Ecuador và miền bắc Peru; lưu vực sông Machado, bang Rondônia của Brazil.

"C. acutus" được mô tả lần đầu bởi Edward Drinker Cope vào năm 1872.

== Tên gọi ==
Tên của loài này, "acutus", trong tiếng Latin có nghĩa là "nhọn", ám chỉ đến phần mỏ nhọn của "C. acutus".

== Mô tả ==
"C. acutus" trưởng thành dài khoảng 5 – 7 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 25 đến 28 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. acutus" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. "C. acutus" đẻ trứng trong những thảm thực vật dày nhưng không bảo vệ trứng.

Ở "C. acutus", cá mái sẽ lớn hơn và phát triển hơn cá đực, điều này rất dễ nhận thấy. Cá đực thường có vây tròn hơn khi trưởng thành.

== Sinh sản ==
Tới mùa sinh sản, cá mái giữ 2 - 4 quả trứng giữa vây bụng của nó, cá đực sẽ thụ tinh trong khoảng 30 giây. Sau đó, cá mái sẽ bơi đến một nơi thích hợp, nơi nó sẽ gắn những quả trứng rất dính lên bề mặt. Các cặp cá sẽ lặp lại quá trình này cho đến khi khoảng 100 quả trứng đã được thụ tinh.

== Cá cảnh ==
"C. acutus" có tầm quan trọng trong ngành thương mại cá cảnh. Một điều cần lưu ý là tránh sử dụng đá dăm (sắc nhọn) để làm đáy hồ, vì sẽ gây nguy hiểm cho cá khi chúng đào hang.
KEGG

KEGG (Kyoto Encyclopedia of Genes and Genomes) là một tập hợp các cơ sở dữ liệu đề cập đến các vấn đề như bộ gen, con đường sinh học, bệnh tật, ma túy và các chất hóa học. KEGG được sử dụng cho nghiên cứu và giảng dạy tin sinh học, bao gồm phân tích dữ liệu về hệ gen học, metagenomic, hệ chuyển hóa học và nghiên cứu hệ thống khác, mô hình hóa và mô phỏng hệ thống sinh học và phát triển các phương thức chữa bệnh mới.

== Lịch sử ==
Dự án cơ sở dữ liệu KEGG được khởi xướng vào năm 1995 bởi Minoru Kanehisa, Giáo sư tại Viện Nghiên cứu Hóa học, Đại học Kyoto, lúc dự án bản đồ gen người đang diễn ra ở Nhật Bản đang diễn ra. Nắm bắt được nhu cầu về một tài nguyên vi tính hóa có thể được sử dụng để giải thích sinh học về dữ liệu chuỗi bộ gen, ông bắt đầu phát triển cơ sở dữ liệu KEGG PATHWAY. Đây là một tập hợp các con đường chuyển hóa được vẽ thủ công nhằm thể hiện kiến thức thực nghiệm về chuyển hóa và các chức năng khác của tế bào và sinh vật. Mỗi bản đồ như vậy chứa một mạng lưới các tương tác cũng như phản ứng phân tử và được thiết kế để liên kết các gen trong hệ gen với các sản phẩm gen (chủ yếu là các protein) trong con đường. Điều này đã cho phép phân tích được gọi là ánh xạ đường dẫn KEGG, nhờ đó nội dung gen trong hệ gen được so sánh với cơ sở dữ liệu KEGG PATHWAY để kiểm tra các đường dẫn và hàm liên quan nào có khả năng được mã hóa trong hệ gen.

Theo các nhà phát triển, KEGG là một "đại diện máy tính" của hệ thống sinh học. Nó tích hợp các khối xây dựng và sơ đồ nối dây của hệ thống - cụ thể hơn, các khối xây dựng di truyền của gen và protein, các khối xây dựng hóa học từ các phân tử nhỏ và phản ứng, và sơ đồ tương tác phân tử và mạng lưới phản ứng. Khái niệm này được thực hiện trong các cơ sở dữ liệu sau này của KEGG, được phân loại thành các hệ thống, thông tin về gen, hóa học và sức khỏe.

- Thông tin hệ thống

PATHWAY - bản đồ các con đường cho các chức năng của tế bào và sinh vật

MODULE - mô-đun hoặc đơn vị chức năng của gen

BRITE - phân loại cấp bậc của các thực thể sinh học

- Thông tin di truyền

GENOME - bộ gen hoàn chỉnh

GENES - gen và protein trong bộ gen hoàn chỉnh

ORTHOLOGY - ổ gen tiến hóa thẳng trong bộ gen hoàn chỉnh

- Thông tin hóa học

COMPOUND, GLYCAN - hợp chất hóa học và glycan

REACTION, RPAIR, RCLASS - phản ứng hóa học

ENZYME - danh pháp enzyme

- Thông tin sức khỏe

Bệnh - bệnh ở người

Thuốc - thuốc đã được phê duyệt

ENVIRON - thuốc thô và các chất liên quan đến sức khỏe
Corydoras adolfoi

Corydoras adolfoi, tên thường gọi là cá chuột Adolfo, là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở lưu vực sông Río Negro (Amazon) thuộc quốc gia Brazil.

Tên của loài cá này được đặt theo tên của Adolfo Schwartz, một nhà sưu tập cá.

== Mô tả ==
"C. adolfoi" trưởng thành dài khoảng 5 – 6 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, đầm lầy, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 7,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 26 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. adolfoi" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. "C. adolfoi" đẻ trứng trong những thảm thực vật dày nhưng không bảo vệ trứng.

"C. adolfoi" thường bị nhầm lẫn với một số loài họ hang của nó, bao gồm "Corydoras burgessi", "Corydoras imitator", "Corydoras duplicareus".

Đối với "C. burgessi", "C. adolfoi" có một vết màu cam trên phần đầu và vây lưng rõ ràng thay vì màu vàng như "C. burgessi". Đối với "C. imitator", "C. adolfoi" có mỏ tròn và ngắn hơn. Đối với "C. duplicareus", "C. adolfoi" không có răng cưa ở cạnh sau của vây ngực, chỉ quan sát được qua kính lúp. Dải màu đen trên sống lưng của "C. duplicareus" thường rộng hơn so với "C. adolfoi" và "C. duplicareus" nhỏ hơn một chút so với "C. adolfoi". Ở "C. adolfoi", cá mái có thân lớn hơn so với cá đực.

== Tham khảo ==
- David Alderton (2008), "Adolfo's Coydoras" - "Encyclopedia of Aquarium & Pond Fish", Nhà xuất bản Penguin, tr.125
Bảo hiểm động đất

Bảo hiểm động đất là một hình thức bảo hiểm tài sản mà phải trả tiền cho khách hàng bảo hiểm trong trường hợp một trận động đất xảy ra gây thiệt hại đến tài sản. Thông thường hợp đồng bảo hiểm nhà ở không đề cập đến thiệt hại do động đất.

Hầu hết các chính sách bảo hiểm động đất có tính khấu trừ cao, làm cho loại hình bảo hiểm này trở nên hữu ích khi toàn bộ ngôi nhà bị phá hủy hoàn toàn, nhưng không có ích nếu ngôi nhà chỉ bị hư hỏng một vài phần. Mức giá phụ thuộc vào vị trí và xác suất mất mát do trận động đất gây ra. Giá có thể rẻ hơn đối với ngôi nhà làm bằng gỗ, khi mà nó có thể chống lại sức ép động đất tốt hơn so với ngôi nhà được làm bằng gạch.

Trong quá khứ, mất mát do trận động đất được định mức giá bằng một bộ dữ liệu cực lớn và chủ yếu dựa trên đánh giá từ các chuyên gia. Ngày nay, nó được ước tính bằng cách sử dụng một" Tỷ Lệ Thiệt hại "(Damage Ratio: DR), là tỷ lệ giữa số tiền thiệt hại động đất với tổng giá trị của một tòa nhà. Một phương pháp khác là sử dụng HAZUS, một phương pháp máy tính để ước tính tổn thất.

Như với bảo hiểm lũ lụt hoặc bảo hiểm thiệt hại từ một cơn bão hay các thảm họa quy mô lớn khác, các công ty bảo hiểm đã phải cẩn trọng lựa chọn loại bảo hiểm này, bởi vì một trận động đất đủ mạnh có thể phá hủy một ngôi nhà cũng như toàn bộ ngôi nhà trong vùng xảy ra thảm họa. Nếu một công ty có chính sách bảo hiểm bằng văn bản trên một số lượng lớn nhà ở trong một thành phố cụ thể, sau đó một trận động đất có sức tàn phá sẽ làm nguồn lực của công ty nhanh chóng cạn kiệt. Các công ty bảo hiểm đã dành nhiều thời gian và công sức nghiên cứu, nỗ lực hướng tới quản lý rủi ro để tránh xảy ra tình huống như vậy.

Tại Hoa Kỳ, các công ty bảo hiểm sẽ ngừng bán bảo hiểm trong vài tuần sau một trận động đất lớn. Do các cơn dư chấn gây hư hại có thể xảy ra sau trận động đất ban đầu, và hiếm khi là tiền chấn. Mặc dù dư chấn nhỏ hơn về độ lớn, chúng lệch khỏi chấn tâm. Nếu dư chấn gần hơn đến một khu vực đông dân cư, nó có thể gây thiệt hại lớn hơn trận động đất ban đầu. Một ví dụ là trận động đất Christchurch năm 2011 ở New Zealand làm 185 người chết xảy ra sau một trận động đất lớn hơn và xa hơn nhiều khi mà không có tử vong nào cả.
Corydoras ambiacus

Corydoras ambiacus, tên thường gọi là cá chuột đốm, cá chuột mũi dài, cá chuột Agassiz, là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở thượng nguồn lưu vực sông Amazon, thuộc địa phận của các quốc gia: Brazil, Colombia và Peru.

Loài cá này được đặt theo tên của vùng Rio Ampiyacu của Peru, nơi sinh sống bản địa của nó.

== Mô tả ==
"C. ambiacus" trưởng thành dài khoảng 5 - 6,5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, đầm lầy, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 21 đến 25 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. ambiacus" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu.

Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1872 nhưng lại không kèm theo hình ảnh hoặc bản vẽ. Tác giả có ghi chú như sau: "Thân màu rơm, có nhiều đốm nâu mờ ở hai bên. Vây lưng có một đốm đen lớn ở phía trước, lan xuống cả vùng gốc vây. Bốn dải màu nâu dọc trên vây đuôi; vây hậu môn có đốm. Phần má có ánh màu xanh dương".

Cá mái có kích thước lớn hơn cá đực khi trưởng thành. "C. ambiacus" cũng được nuôi để làm cảnh, tương tự như những loài họ hàng của nó.

== Tham khảo ==
Roberto E. Reis, Sven O. Kullander, Carl J. Ferraris (2003), "Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America", Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.294
Tế bào B

Tế bào B, còn được gọi là tế bào lympho B, là một loại tế bào bạch huyết của phân nhóm tế bào lympho. Chúng hoạt động trong thành phần miễn dịch dịch thể của hệ miễn dịch, bằng cách tiết ra các kháng thể. Ngoài ra, tế bào B còn có thể trình diện kháng nguyên và tiết ra cytokine. Ở động vật có vú, tế bào B trưởng thành ở trong tủy xương. Ở chim, tế bào B trưởng thành trong túi Fabricius, một cơ quan bạch huyết.

Không giống như hai loại tế bào lympho khác như tế bào T và tế bào NK, tế bào B có thụ thể tế bào B (BCRs) trên màng. BCR cho phép tế bào B mang vai trò là một kháng thể, có chức năng gắn với một kháng nguyên cụ thể.
Tế bào lympho B và lympho T đều thuộc loại miễn dịch đặc hiệu.
Viêm loét đại tràng

Viêm loét đại tràng (UC) là một tình trạng lâu dài dẫn đến viêm và loét đại tràng và trực tràng. Các triệu chứng chính của bệnh tích cực là đau bụng và tiêu chảy trộn lẫn với máu. Giảm cân, sốt và thiếu máu cũng có thể xảy ra. Thông thường, các triệu chứng xuất hiện chậm và có thể từ nhẹ đến nặng. Các triệu chứng thường xảy ra liên tục với các giai đoạn không có triệu chứng nào giữa các đợt bùng phát. Các biến chứng có thể bao gồm megacolon, viêm mắt, khớp, hoặc gan và ung thư đại tràng.

Nguyên nhân của UC là không rõ. Các lý thuyết liên quan đến rối loạn chức năng hệ thống miễn dịch, di truyền, những thay đổi trong vi khuẩn đường ruột bình thường và các yếu tố môi trường. Tỷ lệ có xu hướng cao hơn ở các nước phát triển với một số đề xuất này là kết quả của ít tiếp xúc với nhiễm trùng đường ruột, hoặc một chế độ ăn uống và lối sống phương Tây. Việc loại bỏ các phụ lục ở độ tuổi sớm có thể được bảo vệ. Chẩn đoán thường là do nội soi đại tràng bằng sinh thiết mô. Nó là một loại bệnh viêm ruột (IBD) cùng với bệnh Crohn và viêm đại tràng vi mô.

Thay đổi chế độ ăn uống, chẳng hạn như duy trì chế độ ăn uống có hàm lượng calo cao hoặc chế độ ăn không có lactose, có thể cải thiện triệu chứng. Một số loại thuốc được sử dụng để điều trị các triệu chứng và mang lại và duy trì thuyên giảm, bao gồm cả aminosalicylat như mesalazine hoặc sulfasalazine, steroid, thuốc ức chế miễn dịch như azathioprine, và liệu pháp sinh học. Loại bỏ đại tràng bằng phẫu thuật có thể cần thiết nếu bệnh nặng, không đáp ứng với điều trị, hoặc nếu các biến chứng như ung thư đại tràng phát triển. Loại bỏ đại tràng và trực tràng có thể chữa bệnh.

Cùng với bệnh Crohn, khoảng 11,2 triệu người bị ảnh hưởng đến năm 2015. Mỗi năm nó mới xuất hiện từ 1 đến 20 trên 100.000 người, và 5 đến 500 trên 100.000 người bị ảnh hưởng. Bệnh này phổ biến hơn ở Bắc Mỹ và Châu Âu so với các vùng khác. Thường thì nó bắt đầu ở những người từ 15 đến 30 tuổi, hoặc trong số những người trên 60 tuổi. Nam và nữ dường như bị ảnh hưởng theo tỷ lệ như nhau. Nó cũng đã trở nên phổ biến hơn kể từ những năm 1950. Cùng với đó, viêm loét đại tràng và bệnh Crohn ảnh hưởng đến khoảng một triệu người ở Hoa Kỳ. Với cách điều trị thích hợp, nguy cơ tử vong xuất hiện giống như của dân số nói chung. Mô tả đầu tiên của viêm loét đại tràng xảy ra vào khoảng những năm 1850. 

==Liên kết ngoài==
- MedlinePlus ulcerative colitis page
- Ulcerative colitis information page at Crohn's & Colitis Foundation of America
Mercaptopurine

Mercaptopurine (6-MP), được bán dưới tên thương hiệu Purinethol trong số những người khác, là một loại thuốc được sử dụng cho các bệnh ung thư và tự miễn dịch. Cụ thể nó được sử dụng để điều trị bệnh bạch cầu tăng lympho bào cấp tính (ALL), bệnh bạch cầu myeloid mãn tính (CML), bệnh Crohn và bệnh viêm loét đại tràng. 
Nó thường được sử dụng với methotrexate. Thuốc dùng bằng cách uống.

Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm ức chế tủy xương, nhiễm độc gan, nôn mửa và chán ăn. Các tác dụng phụ nghiêm trọng khác bao gồm tăng nguy cơ ung thư và viêm tụy trong tương lai. Những người bị thiếu hụt di truyền trong thiopurine S-methyltransferase có nguy cơ cao hơn về tác dụng phụ. [1] Sử dụng trong thai kỳ có thể gây hại cho em bé. Mercaptopurine nằm trong nhóm thuốc thiopurine và antimetabolite.

Mercaptopurine đã được phê duyệt để sử dụng y tế tại Hoa Kỳ vào năm 1953. Nó nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, các loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần thiết trong một hệ thống y tế. Chi phí bán buôn ở các nước đang phát triển là khoảng 18,42 - 200,16 USD / tháng. Tại Vương quốc Anh, chi phí cho NHS khoảng 121,13 pao mỗi tháng. [2] Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn là khoảng 99,16 USD mỗi tháng tính đến năm 2016.

==Sử dụng y tế==
Nó được sử dụng để điều trị bệnh bạch cầu cấp tính lymphocytic, bệnh Crohn và viêm loét đại tràng.

== Tác dụng phụ ==
Một số phản ứng bất lợi của việc dùng mercaptopurine có thể bao gồm tiêu chảy, buồn nôn, nôn, chán ăn, mệt mỏi, đau bụng / bụng, yếu, da [nổi mẩn đỏ], sẫm màu da, và rụng tóc. Phản ứng bất lợi nghiêm trọng bao gồm lở loét miệng, sốt, đau họng, dễ bầm tím hoặc chảy máu, xác định các đốm đỏ trên da, vàng mắt hoặc da, tối nước tiểu và đi tiểu đau hoặc khó. Các tác dụng phụ nghiêm trọng khác bao gồm đen hoặc hắc ín phân melena), phân đẫm máu, và đẫm máu nước tiểu.

Các triệu chứng của phản ứng dị ứng với mercaptopurine bao gồm phát ban, ngứa, sưng, chóng mặt, rối loạn thở và viêm tụy] tuyến tụy.

Trong một số trường hợp, mercaptopurine có thể ức chế sự sản xuất tế bào máu, cả bạch cầu và hồng cầu. Nó có thể gây độc cho tủy xương. Số lượng máu hàng quý là cần thiết cho những người trên mercaptopurine. Mọi người nên ngưng dùng thuốc ít nhất là tạm thời trong khi cân nhắc việc điều trị thay thế nếu có số lượng bạch cầu lớn bất thường không giải thích được, hoặc bất kỳ số lượng máu nào khác.

Độc tính của mercaptopurine có thể được liên kết với đa hình di truyền trong thiopurine "S"-methyltransferase (TPMT), nudix hydrolase 15(NUDT15), và inosine triphosphate pyrophosphatase (ITPA). Những người có biến thể alen cụ thể sẽ yêu cầu điều chỉnh liều, đặc biệt là đối với những người có kiểu gen đồng hợp tử. Sự khác biệt lớn về TPMT và NUDT15 giữa các dân tộc về tần số alen biến thể cần được xem xét trong thực hành lâm sàng. Người da trắng với một alen biến thể của gen ITPA, có tỷ lệ giảm bạch cầu do sốt cao hơn so với những người thuộc các nhóm dân tộc khác, do sự khác biệt về tần số alen trong dân tộc.
Hệ vi sinh đường ruột

Hệ vi sinh đường ruột là một cộng đồng phức tạp của các vi sinh vật sống trong các vùng tiêu hóa của người và các động vật khác, kể cả côn trùng. Các đa hệ gen ruột là tổng hợp của tất cả các bộ gen của hệ vi sinh đường ruột. Ruột là một trong những thích hợp mà vi sinh vật của con người sinh sống.

Ở người, hệ vi sinh vật đường ruột có số lượng vi khuẩn lớn nhất và số lượng loài lớn nhất so với các vùng khác của cơ thể. Ở người, hệ thực vật đường ruột được thành lập từ một đến hai năm sau khi sinh, và vào thời điểm đó biểu mô ruột và hàng rào niêm mạc ruột mà nó tiết ra có cùng một cách chịu được, và thậm chí hỗ trợ, ruột hệ thực vật và cũng cung cấp một rào cản đối với sinh vật gây bệnh.

Mối quan hệ giữa một số hệ thực vật đường ruột và con người không chỉ đơn thuần là sự tương đồng (một sự tồn tại không có hại) mà là một mối quan hệ cộng sinh Một số vi sinh vật đường ruột của con người có lợi cho vật chủ bằng cách lên men chất xơ thành axit béo chuỗi ngắn (SCFAs)), chẳng hạn như axit axetic và axit butyric, sau đó được hấp thụ bởi vật chủ. Vi khuẩn đường ruột cũng đóng một vai trò trong việc tổng hợp vitamin B và vitamin K cũng như chuyển hóa acid mật, sterol và xenobiotic. Tầm quan trọng mang tính hệ thống của SCFA và các hợp chất khác mà chúng tạo ra giống như kích thích tố và hệ ruột thực sự có chức năng như một cơ quan nội tiết, và rối loạn hoạt động của hệ thực vật đường ruột tương quan với một loạt các tình trạng viêm và tự miễn dịch.

Thành phần của hệ vi sinh đường ruột của con người thay đổi theo thời gian, khi chế độ ăn thay đổi, và như những thay đổi về sức khỏe tổng thể. [3] [7] Một đánh giá có hệ thống từ năm 2016 đã kiểm tra các thử nghiệm trên người tiền lâm sàng và nhỏ đã được tiến hành với một số chủng vi khuẩn probiotic có sẵn trên thị trường và xác định những vi khuẩn có tiềm năng hữu ích nhất đối với một số rối loạn hệ thần kinh trung ương. 
== Phân loại ==
Thành phần vi khuẩn của hệ vi sinh đường ruột thay đổi theo đường tiêu hóa. Trong dạ dày và ruột non, tương đối ít loài vi khuẩn thường có mặt Ngược lại, ruột kết chứa một hệ sinh thái vi khuẩn đông đúc với tối đa 10 tế bào mỗi gram nội dung đường ruột. Những vi khuẩn này đại diện từ 300 đến 1000 loài khác nhau. Tuy nhiên, 99% vi khuẩn đến từ khoảng 30 hoặc 40 loài. Do hậu quả của sự phong phú của chúng trong ruột, vi khuẩn cũng chiếm tới 60% khối lượng khô phân. Nấm, các protist, archaea, và virus cũng có mặt trong hệ thực vật ruột, nhưng ít được biết về hoạt động của chúng.

Hơn 99% vi khuẩn trong ruột là anaerobe, nhưng trong cecum, vi khuẩn hiếu khí đạt mật độ cao. Người ta ước tính rằng hệ thực vật này có tổng cộng khoảng 100 lần gen trong tổng số gen người.
Thụ tinh kép

Thụ tinh kép là một cơ chế thụ tinh phức hợp của thực vật có hoa. Quá trình này bao hàm sự tham gia của một thể giao tử cái (thể đại giao tử, còn được gọi là bao noãn) với hai giao tử đực (tinh trùng). Nó bắt đầu khi một hạt phấn dính vào đầu nhụy của lá noãn, cấu trúc sinh sản cái của một bông hoa. Hạt phấn sau đó hút ẩm và bắt đầu nảy mầm, hình thành một ống phấn kéo dài xuống về phía bầu nhụy thông qua vòi nhụy. Đầu của ống phấn sau đó đi vào trong bầu nhụy và đâm xuyên qua lỗ noãn mở ra trong bầu nhụy. Ống phấn bắt đầu giải phóng hai tinh trùng trong thể đại giao tử.

Số noãn là 8 và sắp xếp theo dạng 3+2+3 (từ trên xuống dưới) ví dụ 2 tế bào kèm và 1 tế bào trứng, 2 tế bào trung tâm cực, 3 tế bào đối cực. Một tinh trùng thụ tinh tế bào trứng và các tinh trùng khác kết hợp với hai nhân cực của tế bào trung tâm của thể đại bào tử. Tinh trùng đơn bội và trứng đơn bội kết hợp lại để tạo nên một hợp tử lưỡng bội, một quá trình gọi là hợp giao, trong khi đó các tinh trùng khác và hai nhân cực đơn bội của tế bào trung tâm lớn của thể đại bào tử hình thành một nhân tam bội. Một số thực vật có thể hình thành nhân đa bội. Tế bào lớn của thể giao tử sau đó sẽ phát triển thành nội nhũ, một loại mô giàu dinh dưỡng cung cấp sự nuôi dưỡng cho phôi đang phát triển. Bầu nhụy, bao bọc xung quanh noãn, phát triển thành quả, thứ bảo vệ hạt và có thể có chức năng phân tán hạt.

== Đọc thêm ==
- Thụ tinh
- Giao tử
- Đại bào tử
- Noãn
- Phấn hoa
Nhiễm sắc tử chị em

Các nhiễm sắc thể chị em cũng gọi là các nhiễm sắc tử chị em là những nhiễm sắc thể tương đồng có cùng một nguồn gốc của cha (thì không của mẹ) hoặc của mẹ (thì không của cha).

Đây là thuật ngữ di truyền học, được dịch từ tiếng Anh "sister chromatids" thường dùng để chỉ một cặp nhiễm sắc thể (hoặc nhiễm sắc tử) tương đồng, mà chiếc này là bản sao của chiếc kia (hoặc chiếc kia là bản sao của chiếc này) hình thành qua quá trình nhân đôi DNA từ một nhiễm sắc thể ban đầu.

== Ví dụ ==
- Ở tế bào xô-ma, các nhiễm sắc thể thường tồn tại thành từng cặp (hai chiếc) giống nhau về hình dạng, kích thước và cả phân bố các lô-cut gen trên đó được gọi là các nhiễm sắc thể tương đồng.
- Ở các loài sinh vật sinh sản hữu tính, trong một cặp nhiễm sắc thể tương đồng Aa luôn có một chiếc do bố truyền cho (A), còn chiếc kia (a) do mẹ truyền.
- Khi phân bào, mỗi chiếc tự nhân đôi: A tổng hợp nên A', còn a tổng hợp nên a' trong pha S thuộc kì trung gian của phân bào. Như vậy, A với A' cùng nguồn (cùng do bố "đẻ" ra), còn a với a' cùng nguồn (cùng do bố "đẻ" ra), nên A với A' là chị em, a với a' là chị em, nhưng A (hoặc A') với a (hoặc a') là không chị em, mặc dù tương đồng nhau.

== Nội hàm ==
- Lúc vừa mới tự nhân đôi, "chị" và "em" được liên kết nhau bởi một tâm động, tạo thành nhiễm sắc thể kép, trong đó mỗi chiếc được gọi là một nhiễm sắc tử (chromatid). Sau đó, mỗi nhiễm sắc thể kép tách nhau, thì mỗi nhiễm sắc tử trở thành một nhiễm sắc thể đơn, không gọi là chromatid nữa, nhưng các nhiễm sắc thể đơn cùng nguồn vẫn là chị em với nhau.
- Trong ví dụ trên, A với A' đã tách nhau và thậm chí đã phân li về các tế bào con khác nhau, thì vẫn là hai nhiễm sắc thể chị em. Đối với a và a' cũng vậy.

== So sánh ==
So sánh nhiễm sắc tử chị em với các nhiễm sắc thể tương đồng, thứ bản thân nó là hai bản sao chép khác nhau của một nhiễm sắc thể mà các sinh vật lưỡng bội (như con người) kế thừa, một từ mỗi bố mẹ. Nhiễm sắc tử chị em nhìn chung thì giống nhau y hệt (vì chúng mang cùng alen, còn được gọi là biến thể hoặc phiên bản, của gien) bởi vì chúng bắt nguồn từ một nhiễm sắc thể gốc. Một ngoại lệ chính là, về cuối của giảm phân, sau khi sự kiện trao đổi chéo xảy ra, bởi vì các phần của mỗi nhiễm sắc tử chị em có thể đã bị tráo đổi với các phần tương ứng của các nhiễm sắc tử tương đồng mà chúng được bắt cặp trong giảm phân. Các nhiễm sắc thể tương đồng có thể hoặc có thể không giống nhau vì chúng bắt nguồn từ những bố mẹ khác nhau.

== Tham khảo ==
- Nhiễm sắc thể tương đồng.
- Nhiễm sắc tử.
- Nhiễm sắc thể không chị em.
- Nguyên phân.
- Giảm phân.
Corydoras caudimaculatus

Corydoras caudimaculatus, thường gọi là cá chuột đuôi đốm, là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở lưu vực sông Guaporé, thuộc quốc gia Brazil. Loài này được mô tả lần đầu tiên năm 1961.

Tên gọi của loài này, "caudimaculatus", được ghép từ "caudus" ("đuôi") và "maculatus" ("đốm"), ám chỉ đến chấm đen lớn trên đuôi của nó.

== Mô tả ==
"C. caudimaculatus" trưởng thành dài khoảng 4,2 – 5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 26 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. caudimaculatus" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. Cá mái mang trứng trong một cái túi được tạo bởi vây bụng; chúng đẻ trứng trong thảm thực vật dày đặc nhưng lại không bảo vệ trứng. Ở "C. caudimaculatus" trưởng thành, cá mái có thân hình lớn hơn so với cá đực.

Tương tự như các loài khác trong "Corydoras", "C. caudimaculatus" cũng được nuôi làm cá cảnh. "C. caudimaculatus" và các loài khác trong chi có tập tính đào hang, vì thế tránh sử dụng đá dăm sắc nhọn để lót đáy hồ cá, điều này sẽ làm tăng nguy cơ thương tích cho chúng.

== Xem thêm ==
Roberto E. Reis, Sven O. Kullander, Carl J. Ferraris (2003), "Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America", Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.297
Arthur Ashkin

Arthur Ashkin (sinh ngày 2 tháng 9 năm 1922 - mất ngày 21 tháng 9 năm 2020) là một nhà khoa học người Mỹ và là người đoạt giải Nobel, từng làm việc tại Bell Laboratories và Lucent Technologies. Ông bắt đầu công việc của mình về thao tác vi hạt với ánh sáng laser vào cuối những năm 1960, kết quả là phát minh ra nhíp quang học vào năm 1986. Ông cũng đi tiên phong trong quá trình bẫy quang mà cuối cùng được sử dụng để thao tác nguyên tử, phân tử và tế bào sinh học. Hiện tượng chính là áp suất ánh sáng; áp suất này có thể được phân tích thành các lực phân tán và gradient quang học. Ashkin đã được nhiều người coi là cha đẻ của lĩnh vực nhíp quang học, nhờ đó mà ông được trao giải Nobel Vật lý năm 2018. Ông nhận được một nửa số tiền của giải Nobel, một nửa giải thưởng sẽ được trao cho nhà vật lý người Mỹ Arthur Ashkin cho phát minh ra nhíp quang học, công cụ cho phép dùng ánh sáng để tác động tới các hạt vật chất cực nhỏ. Một nửa còn lại sẽ được chia đều cho nhà vật lý người Pháp Gérard Mourou và nhà nữ vật lý người Canada Donna Strickland cho công trình nghiên cứu cách tạo ra các xung laser bước sóng siêu ngắn nhưng có năng lượng cực kỳ lớn.

==Cuộc sống và sự nghiệp ==
Arthur Ashkin sinh ra ở Brooklyn, New York, vào năm 1922 và lớn lên ở đó.
Bố mẹ anh là Isadore và Anna Ashkin. Anh có hai anh chị em ruột, một anh trai, Julius, cũng là một nhà vật lý, và một em gái, Ruth. Một anh chị lớn tuổi, Gertrude, qua đời khi còn trẻ. Ngôi nhà của gia đình ở Brooklyn, New York, tại số 983 đường E 27. Gia đình ông là người Do thái. Isadore đã di cư đến Hoa Kỳ từ Odessa, Ukraine ở tuổi 19. Anna, năm tuổi trẻ hơn, cũng đến từ Ukraine (trong trường hợp của cô Galicia). Trong vòng một thập kỷ sau khi hạ cánh ở New York, Isadore đã trở thành công dân Hoa Kỳ và đang điều hành một phòng thí nghiệm nha khoa tại 139 phố Delancey ở Manhattan.
Corydoras griseus

Corydoras griseus, thường được gọi là cá chuột xám, là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy trong các nhánh sông nhỏ thuộc lưu vực sông Amazon (thuộc lãnh thổ Brazil). Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1940.

Tên gọi của loài này, "griseus", có nghĩa là "màu xám", chỉ đến sắc màu đặc trưng trên cơ thể của chúng.

== Mô tả ==
"C. griseus" trưởng thành dài khoảng 4,2 – 5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 26 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. griseus" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. Cá mái đẻ trứng trong thảm thực vật dày và không bảo vệ trứng. Ở "C. griseus" trưởng thành, cá đực có xu hướng nhỏ hơn so với cá mái.

Tương tự như các loài khác trong "Corydoras", "C. griseus " cũng được nuôi làm cá cảnh.

== Sinh sản ==
Tới mùa sinh sản, cá mái giữ 2 - 4 quả trứng giữa vây bụng của nó, cá đực sẽ thụ tinh trong khoảng 30 giây. Sau đó, cá mái sẽ bơi đến một nơi thích hợp, nơi nó sẽ gắn những quả trứng rất dính lên bề mặt. Các cặp cá sẽ lặp lại quá trình này cho đến khi khoảng 100 quả trứng đã được thụ tinh.

== Xem thêm ==
Roberto E. Reis, Sven O. Kullander, Carl J. Ferraris (2003), "Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America", Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.298
Central Group

Central Group of Companies (Tiếng Thái: กลุ่มเซ็นทรัล) hay Central Holding là tập đoàn conglomerate Thái Lan tập trung vào lĩnh vực thương mại, bán lẻ, chăm sóc y tế và nhà hàng. CEO hiện tại của công ty là Tos Chirathivat, cháu trai của nhà sáng lập ban đầu.

Tại Việt Nam, Central Retail Việt Nam (CRV) – Tập đoàn bán lẻ và bất động sản uy tín, được thành lập tại Việt Nam vào tháng 7 năm 2011. Hoạt động kinh doanh của Tập đoàn tại Việt Nam bao gồm dịch vụ bán lẻ trên nhiều lĩnh vực như: siêu thị, đồ điện tử, đồ dùng thể thao, thời trang, phát triển trung tâm mua sắm, khách sạn, thương mại điện tử, với 17.000 nhân viên và phục vụ hơn 175.000 khách hàng mỗi ngày. 

==Liên kết ngoài==
- Central Group website
Corydoras haraldschultzi

Corydoras haraldschultzi là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở phía tây và trung tâm lãnh thổ Brazil và đông bắc Bolivia.

Loài này được đặt theo tên của một thương nhân và là một nhà ngư học, Harald Schultz.

== Mô tả ==
"C. haraldschultzi" trưởng thành dài khoảng 7,5 - 8,5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 26 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. haraldschultzi" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. Cá mái đẻ trứng trong thảm thực vật dày và không bảo vệ trứng. Ở "C. haraldschultzi" trưởng thành, cá đực có xu hướng nhỏ hơn so với cá mái.

"C. haraldschultzi" thường bị nhầm lẫn với "Corydoras sterbai", mặc dù "C. sterbai" có mỏ tròn, trong khi "C. haraldschultzi" có mỏ dài. Một điều dễ thấy để phân biệt giữa chúng là: "C. haraldschultzi" có chấm đen trên mảng màu vàng ở đầu, còn "C. sterbai" thì có chấm đen trên mảng màu đen.

Tương tự như các loài khác trong "Corydoras", "C. haraldschultzi" cũng được nuôi làm cá cảnh.

== Sinh sản ==
Trong điều kiện nuôi nhốt, tới mùa sinh sản, cá mái giữ trứng trong một túi tạo bởi vây bụng của nó. Sau đó, chúng sẽ bơi đến một nơi thích hợp đã được dọn sạch trước đó, nơi nó sẽ gắn những quả trứng rất dính lên bề mặt. Trứng cá có đường kính 2 mm, thường nằm ở mặt dưới của lá cây dương xỉ.

== Xem thêm ==
- David Alderton (2008), "Harald Schultz's Coydoras" - "Encyclopedia of Aquarium & Pond Fish", Nhà xuất bản Penguin, tr.124
- Roberto E. Reis, Sven O. Kullander, Carl J. Ferraris (2003), "Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America", Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.298
Corydoras kanei

Corydoras kanei là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở lưu vực sông Río Negro (Amazon), thuộc lãnh thổ Brazil. "C. kanei" được mô tả lần đầu tiên vào năm 1998.

Loài này được đặt theo tên của Kane Grant, con trai của nhà ngư học Steven Grant - người phát hiện ra loài cá này.

== Mô tả ==
"C. kanei" trưởng thành dài khoảng 4 – 5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,5 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 26 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. kanei" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. Cá mái đẻ trứng trong thảm thực vật dày và không bảo vệ trứng. Ở "C. kanei" trưởng thành, cá đực có xu hướng nhỏ hơn so với cá mái.

"C. kanei" thường được phân biệt với loài họ hàng "Corydoras atropersonatus" qua sự xuất hiện các mảng màu đen ở vây hậu môn và vây đuôi ("C. atropersonatus" không có đặc điểm này). Đốm đen trên thân của "C. kanei" nhiều và nhỏ hơn "C. atropersonatus". "C. kanei" có một dải màu đen băng qua mắt.

Tương tự như các loài khác trong "Corydoras", "C. kanei" cũng được nuôi làm cá cảnh.

== Xem thêm ==
Roberto E. Reis, Sven O. Kullander, Carl J. Ferraris (2003), "Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America", Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.299
Corydoras leopardus

Corydoras leopardus là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này có lẽ được tìm thấy ở lưu vực sông Amazon, thuộc lãnh thổ Brazil. "C. leopardus" được mô tả lần đầu tiên vào năm 1933.

Tên của loài này, "leopardus", có nghĩa là "con báo"; vì thế mà "C. leopardus" thường được gọi là cá chuột báo.

== Mô tả ==
"C. leopardus" trưởng thành dài khoảng 6 - 7,5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,5 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 25 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. leopardus" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. Cá mái đẻ trứng trong thảm thực vật dày và không bảo vệ trứng. Ở "C. leopardus" trưởng thành, cá đực có xu hướng nhỏ hơn so với cá mái.

"C. leopardus" thường bị nhầm lẫn với loài họ hàng "Corydoras trilineatus" (cá chuột 3 sọc). Sự khác biệt rõ ràng nhất ở chúng là "C. leopardus" có mỏ dài và nhọn hơn so với "C. trilineatus"; ngoài ra, "C. leopardus" có kích thước lớn hơn so với "C. trilineatus".

Tương tự như các loài khác trong "Corydoras", "C. leopardus" cũng được nuôi làm cá cảnh.

== Xem thêm ==
Roberto E. Reis, Sven O. Kullander, Carl J. Ferraris (2003), "Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America", Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.299
Donna Strickland

Donna Theo Strickland (sinh ngày 27 tháng 5 năm 1959) là một nhà vật lý người Canada, học giả, và người đoạt giải Nobel, người tiên phong trong lĩnh vực laser. Bà là người phụ nữ thứ ba đoạt giải Nobel Vật lý, được chia sẻ với cố vấn tiến sĩ trước đây của bà, Gérard Mourou, cho các sáng chế của họ về vật lý laser. Kỹ thuật mà họ phát triển được gọi là khuếch đại xung cực ngắn cường độ cao (chirped pulse amplification), được sử dụng để tạo ra các xung siêu ngắn có cường độ rất cao, hữu ích trong vi xử lý laser, phẫu thuật, y học và trong các nghiên cứu khoa học cơ bản. Bà là phó giáo sư tại Khoa Vật lý và Thiên văn học thuộc Đại học Waterloo.
==Tiểu sử==
Strickland sinh ngày 27 tháng 5 năm 1959 tại Guelph, Ontario, Canada, mẹ là Edith J. (nhũ danh Ranney) và cha là Lloyd Strickland. Bà có một chị gái Anne và anh trai Rob.

Strickland tốt nghiệp với bằng Cử nhân Vật lý kỹ thuật của Đại học McMaster năm 1981. Tại McMaster, cô là một trong ba người phụ nữ trong một lớp 25 sinh viên.

Strickland lấy bằng tiến sĩ bằng vật lý (chuyên về quang học) tại Đại học Rochester năm 1989. Luận án tiến sĩ của bà, được giám sát bởi Gérard Mourou, được đặt tên là "Phát triển một laser siêu sáng và một ứng dụng để ion hóa đa photon". Năm 1985, khi ở Rochester, Mourou và Strickland đồng phát minh ra khuếch đại xung chirped cho laser, một phương pháp tạo ra các xung quang siêu ngắn cường độ cao, sau đó họ nhận được giải Nobel Vật lý.
==Sự nghiệp==
Từ năm 1988 đến năm 1991, Strickland là một cộng sự nghiên cứu tại Hội đồng nghiên cứu quốc gia Canada, nơi bà làm việc với Paul Corkum trong phần Hiện tượng cực nhanh, có sự phân biệt vào thời điểm đó đã tạo ra tia laser xung ngắn mạnh nhất trên thế giới. Bà làm việc trong bộ phận laser của Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Livermore từ năm 1991 đến 1992 và gia nhập đội ngũ kỹ thuật của Trung tâm công nghệ tiên tiến của Princeton về Vật lý điện tử và quang học vào năm 1992. Bà gia nhập Đại học Waterloo năm 1997 với tư cách là trợ lý giáo sư và hiện là giáo sư, dẫn đầu một nhóm laser cực nhanh phát triển các hệ thống laser cường độ cao cho các nghiên cứu quang học phi tuyến. Bà tự mô tả mình là một "jock laser".

Công trình gần đây của Strickland đã tập trung vào việc đẩy ranh giới của khoa học quang học cực nhanh lên các dải bước sóng mới như tia hồng ngoại và tia cực tím, sử dụng các kỹ thuật như kỹ thuật hai màu hoặc đa tần số, cũng như thế hệ Raman. Bà cũng đang nghiên cứu vai trò của các laser công suất cao trong thấu kính vi tinh thể của mắt người, trong quá trình siêu vi của ống kính mắt để chữa trị viễn thị.

Strickland đã trở thành một thành viên của Hội Quang học (sau đó gọi là Hội Quang học Mỹ) vào năm 2008. Cô từng là phó chủ tịch và chủ tịch vào năm 2011 và 2013. Cô cũng là biên tập viên chuyên đề của tạp chí "Optics Letters" từ năm 2004 đến năm 2010.
== Đời sống cá nhân ==
Donna Strickland là vợ của nhà vật lý laser Douglas R. Dykaar và có hai con.

== Liên kết ngoài ==
- Donna Strickland trên trang Đại học Waterloo
- Donna Strickland trên Google Scholar
- Donna Strickland trên trang Nobel Prize
Đà điểu Bắc Phi

Đà điểu Bắc Phi hoặc đà điểu cổ đỏ (đà điểu Camelus), cũng được gọi là đà điểu Barbary, là phân loài được chỉ định thuộc nhóm Đà điểu châu Phi của vùng Tây Phi và Bắc Phi. Nó là phân loài to nhất, và là loài chim sống lớn nhất.
==Lịch sử tiến hoá==
Trong những năm 90, bộ phận kiểm soát phân tích DNA ty thể Haplotype đã tiết lộ rằng đà điểu Ả Rập từ vùng phía Tây Châu Á có họ hàng gần với đà điểu Bắc Phi.

Năm 2017, viện nghiên cứu Birbal Sahni của Palaeobotany đã phát hiện ra rằng loài đà điểu châu Phi đã từng sống ở Ấn Độ khoảng 25000 năm trước. Nghiên cứu gen trên 11 vỏ trứng hóa thạch từ 8 địa điểm khảo cổ ở các bang Rajasthan Gujarat và Madhya Pradesh đã tìm thấy 92% sự giống nhau về gen di truyền giữa các vỏ trứng với đà điểu Bắc Phi. Người ta cho rằng những con đà điểu di chuyển giữa Ấn Độ và Châu Phi trước khi vùng Ấn Độ trôi dạt khỏi Châu Phi.

==Mô tả==
Đà điểu Bắc Phi là loài đà điểu lớn nhất của phân loài "S. camelus", với chiều cao và cân nặng lên đến . Cổ có màu hồng, lông của con đực có màu đen và trắng, còn lông của con cái có màu bạc.
==Môi trường sống và phân loại==
Đà điểu Bắc Phi phổ biến rộng rãi từ vùng phía Tây đến vùng Đông Bắc Châu Phi. Loài này từng bao gồm các loài vùng Ethiopia và Sudan ở phía đông xuyên suốt từ Sahel đến Senegal, phía tây Mauritanie, phía bắc vùng Ai Cập và vùng phía nam Monrocco. Loài này gần đây đã biến mất khỏi khu vực này và chỉ còn sót lại ở 6 trong số 18 quốc gia ban đầu mà nó xuất hiện. Nó cũng có thể xuất hiện ở Sinai Peninsula, nơi những con Đà điểu Ả Rập đã từng sinh sống. Đà điểu Bắc Phi có thể được tìm thấy trong các cánh đồng trống và những thảo nguyên, đặc biệt là ở vùng Sahel Châu Phi. Ở Châu Á, những con đà điểu Bắc Phi được phát hiện sống ở các đồng cỏ, bán sa mạc và đồng bằng.

==Tình trạng bảo tồn==
Đà điểu Bắc Phi đã giảm đáng kể đến mức được đưa vào CITES Appendix I và một số được coi là cực kì nguy cấp. Đà điểu Bắc Phi nằm trong một phần dự án của Quỹ bảo tồn Sahara với mục tiêu bảo vệ loài khỏi sự tuyệt chủng và khôi phục lại quần thể của loài tại các vùng Sahara và Sahel.
Gérard Mourou

Gérard Albert Mourou (sinh ngày 22 tháng 6 năm 1944) là một nhà khoa học người Pháp và tiên phong trong lĩnh vực kỹ thuật điện và laser và người đoạt giải Nobel. Cùng với Donna Strickland, ông đã đoạt giải Nobel Vật lý cho sự phát minh của họ về một kỹ thuật được gọi là khuếch đại xung chirped, hoặc CPA, sau này được sử dụng để tạo xung laser cực kỳ xung, cường độ rất cao (terawatt). Năm 1994, Mourou và nhóm nghiên cứu của ông tại Đại học Michigan phát hiện ra rằng sự cân bằng giữa sự khúc xạ tự tập trung (xem hiệu ứng Kerr) và sự nhiễu xạ tự suy giảm bởi sự ion hóa và sự hiếm hoi của chùm tia laser cường độ terawatt trong khí quyển tạo ra "sợi" hoạt động như các ống dẫn sóng cho chùm tia do đó ngăn ngừa sự phân kỳ.
==Sự nghiệp==
Mourou là giám đốc của "Laboratoire d'Optique Appliquée" (Phòng thí nghiệm Quang học Ứng dụng) tại ENSTA từ 2005 đến 2009. Ông là giáo sư và là thành viên của "Haut Collège" tại "École Polytechnique" và Đại học Giáo sư danh dự AD Moore tại Đại học Michigan, nơi ông đã dạy cho hơn 30 năm. Ông là giám đốc sáng lập của Trung tâm Khoa học quang học siêu nhanh tại Đại học Michigan năm 1990. Trước đó ông đã lãnh đạo một nhóm nghiên cứu về xung cực ngắn tại "Laboratoire d'optique appliquée" của ENSTA và "École Polytechnique", sau khi lấy bằng tiến sĩ từ Đại học Pierre và Marie Curie vào năm 1973. Sau đó, ông đến Hoa Kỳ và trở thành giáo sư tại Đại học Rochester năm 1977, nơi ông và sinh viên Donna Strickland của ông đã sản xuất tác phẩm đoạt giải Nobel của mình. Hiện nay, Phó Giáo sư tại Đại học Waterloo, Luận án tiến sĩ của Strickland, "Phát triển một laser cực sáng và một ứng dụng để ion hóa đa photon", được giám sát bởi Mourou. Trong khi ở trường đại học này, cặp đồng phát minh ra khuếch đại xung chirped, một "phương pháp tạo ra các xung quang học cường độ cao, cực ngắn".

Vào những năm 2000, ông đã thử sức trong bộ phim nghiệp dư, đóng vai chính trong một video công khai cho Extreme Light Infrastructure (ELI).
== Xem thêm ==
- VinFuture
Rob McElhenney

Robert McElhenney (sinh 14 tháng 4 năm 1977) là nam diễn viên, đạo diễn người Mỹ..

==Thời thơ ấu==
McElhenney sinh ra tại Philadelphia, anh là người con cả trong gia đình có ba anh em. Cha mẹ anh là người gốc Ireland.
Emmett J. Scanlan

Emmett John Scanlan (sinh ngày 31 tháng 1 năm 1979) là nam diễn viên người Ireland.

Scanlan từng tham gia trong phim điện ảnh"Guardians of the Galaxy" (2014).
Đường phèn

Đường phèn là loại đường saccarose ở dạng kết tinh, thường có dạng rắn như phèn nên được gọi là đường phèn.

==Lịch sử==
Sử liệu cho biết cách làm đường phèn có từ xưa. Theo sách "Đường sương phổ" (糖霜譜) của Trung Hoa thì một nhà sư tên Wang Zhuo (王灼, âm Hán Việt: Vương Chước), người Tứ Xuyên đã phát minh ra từ đời nhà Đường. Đến thế kỷ 9 thì bên Trung Đông cũng ghi nhận cách làm mật đường kết tinh bằng cách hạ nhiệt thật nhanh.

Người Việt đã sở hữu kỹ thuật sản xuất đường phèn khá tinh xảo từ thế kỷ 17-18, chủ yếu ở vùng Quảng Nam - Quảng Ngãi thuộc xứ Đàng Trong. Đường phèn là mặt hàng quan trọng để giao thương với nước ngoài, mang lại nhiều hoa lợi cho các chúa Nguyễn. Đường phèn là hàng thượng cấp được dùng làm phẩm vật giao hảo với các nước lân bang, như vào triều nhà Nguyễn Gia Long, nhà vua ban tặng đường phèn cùng nhiều sản vật quý hiếm khác như vàng, bạc... cho vua nước Xiêm La (Thái Lan).

==Sản xuất và tác dụng==
Ở Quảng Ngãi, Việt Nam, người ta sản xuất đường phèn bằng cách "rút" mật mía trong 12 giờ đồng hồ. Đường phèn có tác dụng chữa bệnh, chẳng hạn dùng hấp với quả quất rồi uống để trị ho.

Loại đường này có nguồn gốc từ Iran.

==Liên kết ngoài==
- Exploratorium.edu Recipe for rock candy as an educational exercise in crystal and candy making.
Cân bằng dịch cơ thể

Cân bằng dịch cơ thể là một khía cạnh của cân bằng nội môi của sinh vật, trong đó lượng nước trong cơ thể cần phải được kiểm soát, thông qua quá trình điều hòa thẩm thấu và thay đổi hành vi, chẳng hạn như nồng độ các chất điện giải (muối trong dung dịch) trong các dịch cơ thể khác nhau. Nguyên tắc cốt lõi của sự cân bằng dịch thể là lượng nước bị mất khỏi cơ thể phải bằng với lượng nước được lấy vào; ví dụ, ở người, lượng nước thoát ra (thông qua hô hấp, mồ hôi, tiểu tiện, đại tiện, và đờm) phải bằng lượng nước nhận vào (thông qua ăn uống, hoặc bằng đường tiêm). Lượng nước lấy vào ở từng người là khác nhau do điều kiện môi trường hoặc thể chất. Thuật ngữ euvolemia chỉ trạng thái khi thể tích các dịch cơ thể là bình thường, bao gồm thể tích máu, thể tích dịch kẽ, và thể tích dịch nội bào; "hypovolemia" và "hypervolemia" dùng để chỉ sự mất cân bằng. Nước là cần thiết cho mọi sự sống trên Trái đất. Con người có thể tồn tại trong 4-6 tuần mà không có thức ăn nhưng chỉ trong một vài ngày không có nước.

Đổ mồ hôi có thể làm tăng nhu cầu thay thế các chất điện giải. Mất cân bằng nước-chất điện giải gây đau đầu và mệt mỏi nếu nhẹ; bệnh nếu vừa phải, và đôi khi thậm chí tử vong nếu nặng. Ví dụ, nhiễm độc nước (dẫn đến hạ natri máu), xảy ra khi tiêu thụ quá nhiều nước quá nhanh, có thể gây tử vong. Nếu giảm lượng nước trong cơ thể dẫn đến giảm thể tích và mất nước. Tiêu chảy là mối đe dọa đối với cả lượng nước và mức độ điện giải của cơ thể, đó là lý do tại sao các bệnh gây tiêu chảy là mối đe dọa lớn đối với sự cân bằng dịch thể.
Nhiễm sắc thể tương đồng

Các nhiễm sắc thể tương đồng là những nhiễm sắc thể có hình dạng, kích thước, phân bố các lô-cut gen và vị trí tâm động như nhau. Tuy phân bố các lô-cut gen (vị trí của các gen trên nhiễm sắc thể) giữa các nhiễm sắc thể tương đồng là như nhau, nhưng các alen trong mỗi lô-cut có thể giống nhau hoặc khác nhau.

Các nhiễm sắc thể tương đồng chỉ tồn tại ở những loài sinh vật nhân thực. Ở trường hợp loài sinh sản hữu tính có giao phối, thì tại một cơ thể bình thường (không đột biến), các nhiễm sắc thể tương đồng tồn tại thành từng cặp, trong mỗi cặp có hai chiếc mà một do bố truyền cho, còn chiếc kia là do mẹ truyền, gọi là cặp nhiễm sắc thể tương đồng khác nguồn gốc hay các nhiễm sắc thể không chị em. Tại một cơ thể loài này mà có đột biến dị bội hoặc đa bội, thì các nhiễm sắc thể tương đồng có thể gồm nhiều hơn hai chiếc, do đó có thể có hai hay nhiều hơn số nhiễm sắc thể tương đồng cùng nguồn (cùng do bố hoặc cùng do mẹ truyền cho).

== Lịch sử ==
Mặc dù nhiễm sắc thể được phát hiện từ khoảng giữa thế kỉ XIX nhờ các nhà khoa học Schleiden, Virchow và Bütschli, nhưng đến mãi những năm đầu của thập niên 1900, thì William Bateson và Reginald Punnett mới phát hiện sự tồn tại của các nhiễm sắc thể tương đồng này, sau đó đã được Thomas Hunt Morgan khám phá thêm.

== Tổng quan ==
Nhiễm sắc thể - về mặt di truyền học - thực chất là phân tử deoxyribonucleic acid (DNA) đã đóng xoắn nhiều cấp cùng với các loại prôtêin khác nhau mà chủ yếu là histôn, có đơn vị cơ bản là nucleoxom tạo thành tổ hợp gọi là chất nhiễm sắc hay crô-ma-tin. Mỗi cặp nhiễm sắc thể tương đồng gồm hai nhiễm sắc thể có kiểu nhuộm băng như nhau.

Trong quá trình giảm phân hình thành giao tử, các nhiễm sắc thể tương đồng bắt cặp với nhau, hiện tượng này gọi là tiếp hợp nhiễm sắc thể. Trong tiếp hợp có thể có trao đổi chéo giữa hai nhiễm sắc thể tương đồng cùng nguồn (hai nhiễm sắc thể chị em) hay khác nguồn (hai nhiễm sắc thể không chị em), gây ra hiện tượng gen hoán vị. Các nhiễm sắc thể chị em với nhau có các alen trong mỗi lô-cut giống nhau, còn các nhiễm sắc thể không chị em thường có các alen trong mỗi lô-cut khác nhau.