Nguyễn Phúc Hồng Tập

Nguyễn Phúc Hồng Tập (阮福洪槢, ? - 1864) gọi tắt là Hồng Tập, khi bị tội phải cải sang họ mẹ nên được gọi là Võ Tập hay Vũ Tập (武槢); là con trai của Phú Bình Công Nguyễn Phúc Miên Áo, là cháu nội vua Minh Mạng và là em chú bác với Nguyễn Phúc Hồng Nhậm tức vua Tự Đức.

Về thân thế, sử nhà Nguyễn biên chép về ông rất ít, chỉ biết ông là một trong số những người cầm đầu cuộc nổi dậy tại Kinh thành Huế vào năm 1864.

==Cuộc nổi dậy năm 1864==
===Nguyên do===
Năm Nhâm Tuất (1862) triều đình Huế ký hòa ước với thực dân Pháp. Trong số 12 điều khoản, có khoản 3 ghi "nhường trọn chủ quyền cho Pháp ba tỉnh ba tỉnh là Gia Định, Định Tường, Biên Hòa và đảo Côn Lôn cho Pháp".
Chính điều khoản này đã gây rất nhiều công phẫn trong các tầng lớp xã hội Việt Nam. Sách "Việt sử tân biên" cho biết: 
===Diễn biến===
Theo Mark W. McLeod, thì:

Theo Phạm Văn Sơn, thì:
===Kết cuộc===
Ngoài trọng phạm là Hồng Tập và Nguyễn Văn Viên còn có các tội phạm, như: Nguyễn Phúc Hồng Tý con của Vĩnh Tường quận vương (con thứ năm của vua Minh Mạng), Lương Trình là con Kiến An Vương (con thứ năm của vua Gia Long, tên tục là Hạo), phò mã Trương Văn Chất, Tôn Thất Thanh, Tôn Thất Thừa, Tôn Thất Khiêu, Tôn Thất Thân, hiệp quản Lê Trở, suất đội Bùi Viết Tán, tú tài Trương Văn Quỳnh (cháu tổng đốc Trương Văn Uyển), giáo đường thơ lại Phạm Lương...

Theo đình nghị: Hồng Tập tuy chưa thực hành, nhưng tội bội phản đã rõ, Nguyễn Văn Viện tội thủ mưu. Cả hai đều bị khép án lăng trì, thân nhân bị bắt giam và bị tịch thu tài sản. Trương Văn Chất phạm tội chiêu binh lập đảng phải bị xử trảm bêu đầu...Còn các tội nhân khác, nhẹ nhất cũng bị xung quân hoặc bị làng quản thúc.
Bản án dâng lên, được vua Tự Đức phê giảm xuống một bậc. Tuy vậy Võ Tập (tức Hồng Tập. Lúc này các tôn thất phạm tội đã phải đổi qua họ mẹ) vẫn bị cáo buộc về tội dựa vào cớ khác để mưu đồ đại sự và Nguyễn Văn Viên bị cáo là gian hiểm, đều chuẩn cho xử trảm bêu đầu. Còn Trương Văn Chất, Trần Thanh (Tôn Thất Thanh), Đặng Khiêu (Tôn Thất Khiêu), Nguyễn Thân (Tôn Thất Thân) được hưởng trảm giam hậu, tức hoãn tội chết chém để xét lại.

Tháng chạp cùng năm (1864), không rõ ngày, các phạm nhân trong số đó có Hồng Tập, Nguyễn Văn Viện và Trương văn Chất (vì không thể khoan dung) bị giải ra chém chết ở bãi chém An Hòa, còn được gọi là cống chém An Hòa, ở phía tây bắc Kinh thành Huế.

Năm sau nhân buổi hạn hán, cầu đảo không có kết quả, các đại thần là Phan Duy Kiêm, Trần Gia Huệ và Biện Vĩnh dâng sớ xin vua tẩy oan hoặc khoan giảm cho những kẻ đã chết, hầu khôi phục hòa khí thiên nhiên lại. Ba ông này lấy lý rằng: "Võ Tập trước đây chỉ vì nóng nảy, không am hiểu lý do hòa nghị giữa triều đình với Pháp nên phạm tội, đó là nghĩa phận chứ không chủ tâm phản nghịch." Tự Đức xem xong tờ sớ liền cho hỏi, thì mới biết lý ấy chính là câu nói của Hồng Tập trước khi bị chém với tri huyện Hương Trà tên Hoàng Diệu, và ba ông đã nghe chính viên quan này thuật lại. Nhà vua quở trách rằng: "Án này đã được xét đi xét lại mấy lần, vậy mà còn có kẻ bình luận đến sự công nghị..."

Vài hôm sau, cả ba viên quan trên và Hoàng Diệu đều bị giáng chức.

==Nhận xét==
- Phạm Văn Sơn:
- Bùi Quang Trung:

==Sử liệu liên quan==
Trích thư của Súy phủ Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao Pháp ngày 14 tháng 2 năm 1863:

Ghi chép của Giám mục Pellerin tại Huế ngày 17 tháng 9 năm 1864:
==Tham khảo==
- Quốc sử quán triều Nguyễn, "Quốc triều sử toát yếu". Nhà xuất bản Văn Học, 2002.
- Phạm Văn Sơn, "Việt sử tân biên" (quyển 5, tập thượng), Sài Gòn, 1965, tr. 149-156.
- Đoạn liên quan trong tác phẩm của Trần Xuân An Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2008.
- Triều đình Huế và chủ trương bài Thiên Chúa Giáo 1862-1868 Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2008.