hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Tổng Bí thư

Tổng Bí thư (hay tên gọi tương đương là Bí thư thứ nhất) là chức vụ cao nhất trong Đảng Cộng sản (nếu như chức Chủ tịch đảng không còn nữa) tại một số quốc gia xã hội chủ nghĩa, là chức vụ lãnh đạo cao nhất trên thực tế ("de facto") tại các quốc gia này, hiện còn các nước Việt Nam, Trung Quốc, Triều Tiên, Lào, Cuba. Đây là tên gọi tắt của:

- Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (đương nhiệm là ông Tô Lâm)
- Trong thời kỳ Hồ Chí Minh thì ông là Chủ tịch Đảng Cộng sản Việt Nam và chức chủ tịch đó là lớn nhất.
- Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc (đương nhiệm là ông Tập Cận Bình)
- Trong thời kỳ Mao Trạch Đông thì ông là Chủ tịch Đảng Cộng sản Trung Quốc và chức chủ tịch đó là lớn nhất.
- Trong thời kỳ Đặng Tiểu Bình thì ông là Nhà lãnh đạo tối cao, hơn cả Tổng Bí thư.
- Tổng Bí thư Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (đương nhiệm là ông Thongloun Sisoulith)
- Trong thời kỳ Kaysone Phomvihane thì ông là Chủ tịch Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và chức chủ tịch đó là lớn nhất.
- Tổng Bí thư Đảng Lao động Triều Tiên (đương nhiệm là ông Kim Jong-un)
- Trong thời kỳ Kim Jong Il, là Tổng Bí thư, trong thời kỳ Kim Nhật Thành là Chủ tịch.
- Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba (đương nhiệm là ông Miguel Díaz-Canel)
- Trong thời kỳ Fidel Castro thì ông là Chủ tịch Đảng Cộng sản Cuba và chức chủ tịch đó là lớn nhất.
- Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô (không còn, Tổng Bí thư cuối cùng là Mikhail Gorbachev) Trong thời kì Nikita Khruschev nắm quyền thì chức vụ đổi tên thành Bí thư thứ nhất.
- Tổng Bí thư Ủy ban Trung ương Đảng Thống nhất Xã hội chủ nghĩa Đức (Không còn, Tổng Bí thư cuối cùng là Egon Krenz)
- Trong thời kì Wilhelm Pieck và Otto Grotewohl, Chủ Tịch Đảng là lớn nhất.
Ủ (nhiệt luyện)

Ủ trong nghề luyện kim và khoa học vật liệu là một phương pháp nhiệt luyện nhằm mục đích sửa chữa lại sự sắp xếp cấu trúc tinh thể của vật liệu để cho một vật liệu có tính mềm hơn để cải thiện tính gia công hay giảm độ cứng không cần thiết cho cơ tính của vật liệu đó. Vật liệu khi thực hiện ủ là kết quả của một quy trình nung nóng ở một nhiệt độ nào đó và duy trì ở nhiệt độ đó với thời gian nhất định và sau đó làm nguội sản phẩm với một tốc độ cần thiết.

Sản phẩm sau khi ủ thường có các đặc tính sau: mềm dẻo hơn, khử được nội ứng suất, cải thiện kết cấu và chịu được điều kiện làm việc trong môi trường rất lạnh.
Nung cảm ứng

Nung cảm ứng là quá trình nung nóng hợp kim hay kim loại dựa trên nguyên tắc cảm ứng điện từ. Nung cảm ứng thường được thực hiện bởi các lò tần số.

== Nguyên lý ==
Khi một vật dẫn có dòng điện xoay chiều chạy qua xung quanh nó sẽ xuất hiện từ trường biến thiên. Nếu đặt trong từ trường này một chi tiết kim loại hay hợp kim thì do sự biến thiên của từ trường sẽ sinh ra một suất điện động cảm ứng và trong kim loại sẽ xuất hiện một dòng điện có cùng tần số đèn cảm ứng.

Khi dùng dòng điện có tần số rất cao (tới hàng ngàn đến chục ngàn héc (Hz)) thì dòng điện trong vật kim loại cũng sẽ có tần số cao tương ứng, do đó phát sinh nhiệt và kim loại được nung nóng.

Dòng điện cảm ứng xuất hiện và phân bố lớn nhất ở bề mặt lớp kim loại nên sự phát sinh nhiệt sẽ xuất hiện ở phần bên ngoài của chi tiết kim loại. Như vậy nhiệt độ vật kim loại sẽ nóng mạnh nhất từ ngoài và giảm dần vào phía trong, do đó nung cảm ứng ở các lò tần số thường được sử dụng cho việc tôi bề mặt.
Cụm cảng hàng không

Cụm cảng hàng không là một khái niệm về chức năng quản lý của một trung tâm hàng không dân dụng của một khu vực, một vùng, một miền nhất định.

Hai mươi sân bay tại Việt Nam với hoạt động dân sự thường xuyên, được phân chia thành ba cụm cảng hàng không, tương ứng với ba miền: bắc, trung và nam và thuộc Cục hàng không dân dụng Việt Nam.

- Cụm cảng hàng không Miền Bắc, viết tắt: NAA, đặt tại sân bay quốc tế Nội Bài, viết tắt HAN, quản lý các sân bay: HAN tại Hà Nội; HPH tại Hải Phòng; VDO tại Quảng Ninh; DIN tại Điện Biên Phủ; SQC tại Nà Sản; VII tại Vinh.
- Cụm cảng hàng không Miền Trung, viết tắt: MAA, đặt tại Sân bay quốc tế Đà Nẵng, viết tắt DAD, quản lý các sân bay: DAD tại Đà Nẵng, HUI tại Phú Bài; CRX tại Cam Ranh; VCL tại Chu Lai; UIH tại Phù Cát; TBB tại Tuy Hoà; PXU tại Pleiku.
- Cụm cảng hàng không Miền Nam, viết tắt: SAA, đặt tại Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, viết tắt: SGN, quản lý các sân bay: SGN tại Thành phố Hồ Chí Minh; DLI tại Liên Khương; BMV tại Buôn Ma Thuột; VCS tại Côn Sơn; VKG tại Rạch Giá; PQC tại Phú Quốc; CAH tại Cà Mau; VCA tại Cần Thơ.

Tại Việt Nam, các sân bay không có hoạt động hàng không dân sự mà chỉ có hoạt động hàng không quân sự sẽ không chịu sự quản lý của các Cụm cảng hàng không mà chịu sự quản lý của Bộ Quốc phòng Việt Nam.
DIN

DIN có thể là:
- Mã IATA của Sân bay Điện Biên Phủ
- Viết tắt của Viện Tiêu chuẩn Đức (Deutsches Institut für Normung)
- Đầu nối DIN
Tuyên Đức

Tuyên Đức là một tỉnh cũ thuộc Tây Nguyên, Việt Nam Cộng hòa, sau thuộc Cộng hòa Miền Nam Việt Nam. Tồn tại từ ngày 19 tháng 5 năm 1958 đến ngày 27 tháng 12 năm 1975. Nay là một phần của tỉnh Lâm Đồng

==Vị trí địa lý==
Tỉnh Tuyên Đức có vị trí địa lý:
- Phía Bắc giáp tỉnh Đắk Lắk
- Phía Tây giáp tỉnh Quảng Đức
- Phía Nam giáp tỉnh Bình Thuận và tỉnh Lâm Đồng
- Phía Đông giáp tỉnh Khánh Hòa và tỉnh Ninh Thuận

==Lịch sử==
Tỉnh Tuyên Đức được thành lập theo Sắc lệnh số 261-NV ngày 19 tháng 5 năm 1958 của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa trên cơ sở tách thị xã Đà Lạt và 3 quận Đơn Dương, Đức Trọng, Lạc Dương của tỉnh Lâm Đồng. Tỉnh Tuyên Đức gồm 3 quận, 11 tổng, 28 xã:
- Quận Đơn Dương có 4 tổng: Lạc Mỹ, Linh Nhân, Tu Trang, Xuân Lạc.
- Quận Đức Trọng có 4 tổng: Dinh Tân, Mỹ Lệ, Ninh Thanh, Sơn Binh.
- Quận Lạc Dương có 3 tổng: Đa Tân, Nhân Lạc, Phước Thọ.
Ngày 27 tháng 12 năm 1975, tỉnh Tuyên Đức sáp nhập vào tỉnh Lâm Đồng. Từ đó, tỉnh Tuyên Đức không còn tồn tại.
Danh sách xã Pháp

Đây là bảng danh sách các xã lớn của Pháp được xếp theo quy mô dân số. Các số liệu theo cuộc điều tra dân số năm 1999 của Viện thống kê và nghiên cứu kinh tế quốc gia Pháp ("Institut national de la statistique et des études économiques",INSEE) và sự ước tính dân số vào tháng 1 năm 2005.

Những con số này chỉ tính nội ô thành phố. Bảng xếp hạng theo số liệu của năm 2005.

== Nguồn ==
- Điều tra dân số của INSEE, con số 08 tháng 1 năm 1999.
- Ước tính dân số của INSEE, con số 1 tháng 1 năm 2005.
Chuyến bay 269 của One-Two-GO Airlines

Ngày Chủ Nhật, 16 tháng 9 năm 2007, Chuyến bay số 269 của hãng hàng không One-Two-GO Airlines đã rơi sau khí chạm vào đường băng một cách nặng nề trong khi đang cố gắng hạ cánh dưới trời mưa nặng hạt và gió thổi tạt ngang tại Sân bay quốc tế Phuket ở đảo nghỉ mát Phuket của Thái Lan. Chiếc McDonnell Douglas MD-82, đã rời Bangkok từ Sân bay Don Mueang vào lúc 3h30 sáng Giờ Đông Bắc Mỹ và dự kiến hạ cánh tại Phuket lúc 4h50 giờ Đông Bắc Mỹ, đã trượt ra khỏi đường băng, nứt ra làm đôi và nổ bùng lên ngọn lửa sau một nỗ lực có vẻ muốn thực hiện một cú bay lên lại.
123 hành khách và 7 phi hành đoàn ở trên máy bay. BBC News đã tường trình rằng có ít nhất 88 hành khách đã bị tử vong. 
Ban An toàn Giao thông Quốc gia cũng biểu thị ý định trợ giúp điều tra.

== Những người sống sót ==
88 người, bao gồm 2 phi công đã thiệt mạng. Xác các nạn nhân thu lượm được từ vụ rơi này đã được đặt ở thính đường tại nhà ga của Sân bay Phuket do thiếu các hộp ướp lạnh tại các bệnh viện địa phương. Phần lớn các nạn nhân bị mắc kẹt trong máy bay và bị thiêu sống trong cabin và một số bị thiêu cháy không nhận diện được. Để gia tăng công tác khắc phục, Bộ trưởng ngoại giao Úc Alexander Downer nói đất nước ông đã đề nghị phái một tổ nhận dạng nạn nhân đặc biệt đến đây. 55 người chết là người nước ngoài, và người ta tin rằng tất cả đều là công dân từ Australia, Úc và một người từ Ireland. Công ty mẹ của hãng One-Two-Go Airlines, Orient Thai Airlines, và hãng hàng không quốc gia Thái Lan Thai Airways, đã tổ chức các chuyến bay đặc biệt cho các thân nhân các hành khách. Thai Airways cũng gửi một đội hỗ trợ các gia đình đến Phuket để giúp các thân nhân xử lý vụ rơi này. Do sân bay vẫn còn đóng cửa đối với các chuyến bay, những người thân sẽ bay đến Krabi gần đó trước khi được chở tới Phuket bằng xe bus.

Hai bệnh viện địa phương chữa trị cho những nạn nhân bị thương đã cung cấp con số như sau:

1 người Úc, 1 người Áo, 8 người Anh quốc, 2 người Hà Lan, 4 người Đức, 3 người Iran, 3 Ai Len, 2 người Israel, 1 người Italia, 2 người Thụy Điển, 14 người Thái

== Xem thêm ==
- Danh sách các tai nạn và sự cố máy bay thương mại xếp theo địa điểm

== Liên kết ngoài ==
- Aircraft Accident Investigation Committee, Ministry of Transport of Thailand:
- Final report( )
- "INTERIM REPORT ONE TWO GO AIRLINES COMPANY LIMITED MCDONNELL DOUGLAS DC-9-82 (MD-82) HS-OMG PHUKET INTERNATIONAL AIRPORT THAILAND 16 SEPTEMBER 2007." AAIC ()
- Thái Lan: Rơi máy bay, ít nhất 66 người chết trên báo Tuổi Trẻ
- Thảm họa hàng không kinh hoàng ở Phuket trên báo Thanh Niên, ngày 18/9/2007
Dâu gai

Dâu gai hay còn gọi là mỏ quạ, mỏ quạ ba mũi, hoàng lồ, vàng lồ, vàng lồ ba mũi, cây bớm, sọng vàng, gai mang, gai vàng lồ, ắc ó, thồ lồ, nam phịt (tiếng Tày), xuyên phá thạch (danh pháp khoa học: Maclura tricuspidata ) là một loài thực vật thuộc họ Dâu tằm (Moraceae), có nguồn gốc Đông Nam Á và Đông Á. Người Trung Quốc gọi nó là chá (柘). Chùa Đàm Chá (潭柘寺) tại Bắc Kinh lấy tên theo cây này.

==Mô tả==
Cây bụi, thân mềm yếu, nhiều cành vươn dài tạo thành bụi, có nhựa mủ trắng, chịu khô hạn. Thân và cành có nhiều gai, gai già thường cong xuống giống mỏ con quạ nên gọi là cây mỏ quạ. Vỏ thân màu xám có chấm trắng. Rễ hình trụ có nhiều nhánh, mọc ngang rất dài, có thể xuyên qua đá nên có tên là xuyên phá thạch. Lá mọc so le, hình trứng thuôn, hai đầu nhọn, mặt lá nhẵn bóng, mép nguyên. Cụm hoa hình cầu, đường kính 7-10mm, màu vàng nhạt, mọc thành đôi hay mọc đơn ở kẽ lá, màu vàng nhạt. Hoa đơn tính, đực cái khác gốc. Quả màu hồng hợp thành quả kép.

- Mùa hoa: tháng 4 - 5; mùa quả: tháng 10 - 11.
- Phân bố: Cây mọc hoang ở đồi núi, ven đường. Tuy nhiên, theo e-flora thì loài này không có ở Việt Nam, còn trên website của Đại học Huế thì cho rằng nó chỉ có ở vùng Chân Mộng, Vĩnh Phú.

==Thành phần hóa học==
Rễ và lá chứa flavonoit.

==Công dụng==
Lá tươi rửa sạch bỏ cọng giã nhỏ hoặc nấu cao đắp chữa các vết thương phần mềm. Nếu vết thương thường xuyên thủng, đắp hai bên, băng lại. Rễ chữa thấp khớp, phù thũng, ứ huyết, bế kinh, bị đánh tổn thương.

==Tham khảo==
- Đỗ Tất Lợi, "Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam", Nhà xuất bản Y học, 2006.

== Liên kết ngoài ==
- California Rare Fruit Growers (có hình quả)
- Nanjing University Plant Resources Network (tiếng Trung, có hình)
- Plants for a Future
Vàng lồ

Vàng lồ, hoàng lồ hay mỏ quạ (danh pháp hai phần: Maclura cochinchinensis) là loài thực vật thuộc họ Dâu tằm. Loài này phân bố từ Trung Quốc, qua Đông Nam Á đến Australia.
Điều nhuộm

Điều nhuộm hay còn gọi là điều màu, cà ri (danh pháp hai phần: Bixa orellana) là một loài cây bụi hay cây gỗ nhỏ thuộc họ Điều nhuộm ("Bixaceae"), có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới của châu Mỹ. Trong tiếng Nahuatl tên gọi của nó là "achiotl", nghĩa là cây bụi. Trong tiếng Tupi tên gọi của nó là "urucu". Nó được trồng tại khu vực này và tại khu vực Đông Nam Á, do người Tây Ban Nha đưa tới đây trong thế kỷ 17. Nó là nguồn cung cấp chính cho một loại chất màu tự nhiên, gọi là annatto có màu vàng đỏ, sản xuất từ quả. Điều nhuộm có hoa màu hồng và quả có gai màu đỏ tươi, chứa các hạt màu đỏ. Quả khô và cứng thành dạng quả nang màu nâu.

Quả không ăn được nhưng được thu hoạch để lấy hạt, trong đó có chứa chất bixin, thành phần chính của annatto. Nó có thể được chiết ra bằng cách ngâm hạt vào trong nước. Nó được dùng để tạo màu thực phẩm, chẳng hạn như bơ, cá và dầu ăn. Nó cũng là thành phần chính trong một loại gia vị kiểu México gọi là "recado rojo", tức "bột điều nhuộm nhão". Hạt điều nhuộm được sử dụng làm phụ gia màu gần như không vị trong ẩm thực Mỹ Latinh, Jamaica và Philippines.

== Miêu tả ==
Cây cao 5–10 m, dạng bụi. Lá đơn mềm, nhẵn, hình ba cạnh, đầu nhọn. Hoa tương đối lớn, có màu tía hay trắng, mọc thành chùy ngắn ở đầu cành. Quả mọc chùm, hình tim, đỏ tươi đến nâu khô khi chín, trên mặt có gai mềm, mở bằng hai van, mỗi mảnh mang chứa nhiều hạt. Hạt hơi có dạng lập phương trên một cuống ngắn, xung quanh tẽ nở thành áo hạt ngắn màu đỏ.

== Thành phần hóa học ==
Quả chứa nhiều vitamin A (khoảng 3,2 g cho mỗi 100 g quả), ngoài ra còn có nhiều selenium, magnesi, calci.

== Sử dụng ==
=== Làm màu nhuộm ===
Tại Đông Nam Á, người ta thu hái hạt để làm chất nhuộm màu, chính vì thế mà loài này có tên gọi điều nhuộm. Hạt điều nhuộm đã được thổ dân châu Mỹ sử dụng từ rất lâu để làm thuốc màu vẽ lên cơ thể, đặc biệt là môi, vì thế mà đôi khi nó còn được gọi tại khu vực này như là "cây son môi". Điều nhuộm còn được dùng làm chất nhuộm màu thực phẩm (mã châu Âu E160b).

=== Làm thuốc ===
- Một số nơi dùng lá chữa lị, sốt, sốt rét.
- Các bộ phận của cây có thể sử dụng để làm thuốc chống say nắng, viêm amiđan, bỏng, hủi, viêm màng phổi, ngừng thở, các rối loạn trực tràng và đau đầu trong y học cổ truyền của một số quốc gia trong khu vực Nam Mỹ.
- Nhựa từ quả cũng được sử dụng để điều trị bệnh đái đường típ II hay chống nhiễm nấm.
- Hạt cây làm thuốc tẩy giun

==Tham khảo==
- Van Wyk, Ben-Erik (2005). "Food Plants of the World". Portland, Oregon: Timber Press, Inc. ISBN 0-88192-743-0
- Đỗ Tất Lợi (2006). "Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam". Nhà xuất bản Y học

== Liên kết ngoài ==
- "B. orellana" và annatto
Planner (phần mềm)

Planner là một phần mềm quản lý dự án mã nguồn mở, được Imemdio thiết kế.

Planner hỗ trợ sơ đồ Gantt, quản lý tài nguyên dự án. Nó có thể tích hợp với rất nhiều ứng dụng GNOME khác thông qua kiến trúc plug-in.

==Liên kết ngoài==
- http://planner.imendio.org/
Lãi suất danh nghĩa

Lãi suất danh nghĩa, là thuật ngữ tài chính và kinh tế học để chỉ tỷ lệ lãi trên giá trị danh nghĩa của một khoản tiền vay hoặc đầu tư... với hàm ý nó là tỷ lệ lãi chưa được điều chỉnh ảnh hưởng của lạm phát hoặc ảnh hưởng của việc tính lãi kép.

==Lãi suất danh nghĩa và lãi suất thực tế==
Lãi suất danh nghĩa (với hàm ý chưa điều chỉnh ảnh hưởng của lạm phát) là lãi suất đã bao gồm cả những tổn thất do lạm phát gây ra do sự gia tăng của mức giá chung. Quan hệ giữa lãi suất danh nghĩa và lãi suất thực tế được biểu thị bằng các công thức sau:
- "(1 + r)(1 + i) = (1 + R)" trong đó: "r" là lãi suất thực tế, "i" là tỷ lệ lạm phát và "R" là lãi suất danh nghĩa.
- "Lãi suất thực tế = Lãi suất danh nghĩa - Tỷ lệ lạm phát dự kiến"

Trên thực tế, tỷ lệ lạm phát sau đó có thể khác với tỷ lệ lạm phát dự kiến nên không thể biết trước một cách chắc chắn được lãi suất thực tế còn lãi suất danh nghĩa thì có thể biết trước được một cách chắc chắn khi công bố.

==Lãi suất danh nghĩa và lãi suất hiệu quả==
Lãi suất danh nghĩa(với hàm ý chưa điều chỉnh ảnh hưởng của việc tính lãi gộp) là lãi suất được công bố cho một kỳ nào đó của đơn vị thời gian cơ sở (đơn vị thời gian cơ sở thường là năm). Lãi suất được công bố sẽ không có ý nghĩa đầy đủ nếu không đi kèm với số kỳ được tính gộp lãi. Hai mức lãi suất danh nghĩa được công bố với kỳ hạn khác nhau sẽ không thể so sánh được với nhau nếu không quy về cùng một kỳ được tính gộp lãi. Lãi suất hiệu quả cho phép làm điều đó bằng cách quy đổi lãi suất danh nghĩa về lãi suất kép theo công thức sau:

TH1: Khi Lãi suất danh nghĩa được công bố là 1 năm

Trong đó: r là lãi suất hiệu quả, i là lãi suất danh nghĩa và n là số kỳ được tính gộp lãi trong năm.

Trong đó, m là số tháng của kỳ hạn của khoản vay

TH2: Khi Lãi suất danh nghĩa được công bố dưới 1 năm

Trong đó: r là lãi suất hiệu quả, i là lãi suất danh nghĩa và n là số kỳ được tính gộp lãi trong năm.

Cách tính toán này khác về căn bản với cách tính lãi suất đơn giản hay thường được gọi là lãi suất đơn ở chỗ nó tính gộp cả lãi suất tính trên phần lãi được hưởng (lãi mẹ đẻ lãi con). Công thức trên cũng cho thấy khi số kỳ được tính gộp lãi lớn thì sự khác biệt giữa lãi suất hiệu quả và lãi suất danh nghĩa sẽ rất lớn. Về bản chất, lãi suất hiệu quả cho biết tỷ lệ lãi thực tế trên một khoản cho vay hoặc đầu tư mà người cho vay hoặc nhà đầu tư thu được trên giá trị của khoản vay hoặc đầu tư đó trong một chu kỳ cho vay so với chu kỳ của lãi suất Danh nghĩa. Trong thực tế, các ngân hàng đều công bố lãi suất danh nghĩa và tính toán lãi suất hiệu quả dựa trên số kỳ tính gộp lãi.
Anh em nhà Dalton

Anh em nhà Dalton có thể đề cập đến:

- Băng cướp Dalton
- Anh em nhà Dalton (Lucky Luke)
- "Anh em nhà Dalton" (phim hoạt hình)
Gánh nặng thuế

Gánh nặng thuế là một thuật ngữ kinh tế chỉ người phải đóng thuế. Thông thường, các nhà kinh tế phân biệt hai loại "gánh nặng thuế ban đầu" và "gánh nặng thuế cuối cùng". Gánh nặng thuế ban đầu là những người phải tiếp xúc với cơ quan thu để nộp thuế. Gánh nặng thuế cuối cùng là những người thực sự chịu khoản thuế dù đó có phải là người tiếp xúc với cơ quan thu để nộp hay không. Ví dụ, trong trường hợp thuế tiêu thụ, người sản xuất hàng hóa là người tiếp xúc với cơ quan thu và nộp thuế cho cơ quan này. Họ là người chịu gánh nặng thuế ban đầu. Nhưng thuế này được đưa vào giá bán hàng hóa. Vì thế, người thực sự phải chịu số thuế này là người tiêu dùng. Họ là người chịu gánh nặng thuế cuối cùng. Các sắc thuế gián thu là các sắc thuế mà gánh nặng thuế ban đầu và gánh nặng thuế cuối cùng khác nhau. Còn với các sắc thuế trực thu, vì người nộp thuế và người chịu thuế là một, nên chỉ có một gánh nặng thuế.

Phân tích gánh nặng thuế là công việc phân tích xem nhóm dân cư chịu thuế nào trong xã hội bị thiệt nhiều hơn do việc ban hành một sắc thuế. Phân tích gánh nặng thuế được tiến hành đầu tiên bởi các nhà kinh tế học trọng nông ở Pháp. Tuy nhiên, phải đến sau Chiến tranh thế giới thứ hai, công việc này mới trở thành một lĩnh vực nghiên cứu thu hút sự tham gia của nhiều nhà kinh tế.

Với các sắc thuế có thuế suất lũy tiến, người có thu nhập cao hơn hay có nhiều tài sản hơn là người chịu thuế nhiều hơn. Còn với các sắc thuế có thuế suất lũy thoái, người có thu nhập thấp hơn hay tài sản ít hơn là người chịu thuế nhiều hơn.

Để đánh giá việc phân bổ gánh nặng thuế giữa các nhóm dân cư, các nhà kinh tế tiến hành tính thuế suất thực (còn gọi thuế suất hiệu dụng, thuế thực sử) cho từng nhóm theo công thức sau:
Thuế suất này càng cao nghĩa là càng chịu nhiều thuế. Nếu một sắc thuế dành thuế suất thực cao hơn cho nhóm dân cư có thu nhập thấp hơn thì sắc thuế đó vi phạm nguyên tắc công bằng của thuế.

== Xem thêm ==
Gánh nặng thuế quá mức
George Marshall

Thống tướng Lục quân George Catlett Marshall, Jr. (31 tháng 12 năm 1880 – 16 tháng 10 năm 1959) là một chính khách và nhà lãnh đạo quân đội Hoa Kỳ. Từng làm Bộ trưởng Quốc phòng, bộ trưởng ngoại giao. Ông được coi là quân nhân số một của Quân đội Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới thứ hai, nổi tiếng là "người tổ chức chiến thắng", cùng với Winston Churchill làm nên thắng lợi của Đồng Minh trong chiến tranh. Marshall là Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ và là một cố vấn quân sự cấp cao cho Tổng thống Franklin D. Roosevelt. Khi là bộ trưởng ông đưa tên của mình vào Kế hoạch Marshall, với kế hoạch đó ông được nhận Giải Nobel Hòa bình vào năm 1953.
Thủ tướng Bangladesh

Thủ tướng Bangladesh (, : Bānlādēśēra pradhānamantrī) là người đứng đầu chính phủ của Bangladesh. Thủ tướng lãnh đạo nội các và chịu trách nhiệm trước Jatiya Sangsad.

Thủ tướng do tổng thống bổ nhiệm trong số người có khả năng giành được sự tín nhiệm của Jatiya Sangsad. Thủ tướng luôn luôn là người lãnh đạo của đảng lớn nhất (hay liên hiệp) ở trong Jatiya Sangsad và phải tin tưởng Jatiya Sangsad để cầm quyền.

Đôi khi có một số tranh cãi ai là người nên được xem là Thủ tướng. Mashiur Rahman cầm quyền dưới chức vụ "Bộ trưởng cao cấp". Ngoại trừ các lãnh đạo lâm thời (nhưng bao gồm Mashiur Rahman, Bộ trưởng cao cấp), đã có 11 Thủ tướng Bangladesh. Một người, Khaleda Zia, đã giữ chức vụ này 3 nhiệm kỳ bao gồm hai nhiệm kỳ liên tục nhau. Bà cũng giữ kỷ lục về tổng số thời gian giữ chức thủ tướng lâu nhất. Tuy nhiên, Sheikh Hasina Wazed lại giữ kỷ lục sát nút về thời gian nắm quyền thủ tướng "không gián đọan", với nhiệm kỳ của bà dài hơn một vài tuần so với nhiệm kỳ thứ nhất của Khaleda Zia.
Danh sách tổng thống Bangladesh

Tổng thống Bangladesh, theo quy định của Hiến pháp Bangladesh, là nguyên thủ quốc gia của Bangladesh. Tổng thống Bangladesh là chức vụ chức vụ cao hơn Thủ tướng, nhưng chỉ giữ chức vụ phần lớn mang tính lễ nghi hình thức. Thủ tướng mới chính là có quyền điều hành thực tế đối với chính phủ, và là người đứng đầu nội các của quốc gia này.

Tổng thống có quyền bổ nhiệm và miễn nhiệm Thủ tướng dựa trên tình hình chiếm lĩnh số ghế trong Quốc hội "Jatiya Sangsad" (Quốc hội Bangladesh). Đương nhiên, Tổng thống luôn phải bổ nhiệm Thủ tướng là người lãnh đạo của đảng lớn nhất (hay liên hiệp) ở trong "Jatiya Sangsad".

== Xem thêm ==
- Thủ tướng Bangladesh
- Danh sách các chính đảng Bangladesh

== Tham khảo ==
Rulers - list of rulers of Bangladesh
Buôn

Buôn (bôn), hay plây (plei, pơlây, pơlơi, palây) hay kon (kung), là đơn vị cư trú, đồng thời là đơn vị xã hội cơ sở thấp nhất tồn tại ở các tộc người thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer (như người Mạ, Chil, Cơ Ho ở Lâm Đồng) và các dân tộc thuộc ngữ tộc Malay-Polynesia (như Ê Đê, Gia Rai, Chăm), tập trung chủ yếu ở Tây Nguyên và dọc Trường Sơn.

"Buôn" phần nào có thể coi tương đương như làng của người Việt (Kinh), bản của các dân tộc Tày, Thái.

Mỗi làng gồm một số lớn (hay nhỏ) các hộ gia đình (từ vài chục đến vài trăm) thuộc các nhóm huyết thống khác nhau. Quy mô mỗi làng phụ thuộc vào điều kiện đất đai, môi trường, điều kiện phát triển kinh tế, xã hội từng vùng. Các nhà trong làng thường được bố trí xung quanh ngôi nhà công cộng (nhà rông của người Ba Na, nhà gơl của người Cơ Tu), nơi sinh hoạt cộng đồng của cả làng. Mỗi làng quản lý một vùng đất rừng và đất rẫy để luân canh canh tác. Từng làng có bộ máy tự quản, gồm người trưởng làng ("tơm plây", "khoa buôn") và những người giúp việc, trong đó những người già làng có tiếng nói quan trọng vì có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất, hiểu biết về phong tục và lễ nghi cổ truyền. Bộ máy tự quản dựa vào tập quán luật tục để điều hành và quản lý mọi sinh hoạt cộng đồng. Tính cộng đồng là đặc trưng cơ bản của làng các dân tộc này. Ngày nay, nhiều làng hợp thành một xã, tổ chức hành chính cấp cơ sở ở nông thôn Nhà nước đêga.

==Xem thêm==
- Thôn
- Sóc
- Phum
- Làng
- Bản
- Các dân tộc Việt Nam
Sóc (định hướng)

Sóc có thể chỉ:
- Sóc (động vật).
- Sóc (khu dân cư).
- Sóc (lịch).
- "Sóc", phiên âm tiếng Việt của "srok" - cấp huyện trong phân cấp hành chính Campuchia.
- Một loại vũ khí lạnh
Trận Nam Quảng Tây

Trận chiến Nam Quảng Tây () (Quế Nam Hội chiến), là một cuộc giao chiến lớn giữa Quân Cách mạng Quốc dân và Quân Đế quốc Nhật Bản trong Chiến tranh Trung-Nhật thứ hai.

Tháng 11 năm 1939, Nhật đổ bộ vào bờ biển của Quảng Tây và chiếm Nam Ninh. Trong trận chiến này, Nhật đã cắt đứt thành công Trùng Khánh khỏi kết nổi với biển, là tuyến phục vụ có hiệu quả cho viện trợ nước ngoài cho các nỗ lực chiến tranh của Trung Quốc, khiến Đông Dương, Đường Miến Điện và Lạc Phong hàng tuyến (tiếng Trung: 驼峰航线) là lối duy nhất để gửi viện trợ cho Trung Quốc.

Trung Quốc đã có thể tiến hành nhiều cuộc tấn công để tối đa hóa các thương vong của Nhật. Phần lớn các cuộc xung đột xảy ra để tranh giành đèo Côn Luân. Với sự thành công của cuộc Viễn chinh Việt Nam tháng 9 năm 1940, Nhật đã có thể cắt đứt Trung Quốc ngoại trừ qua Đường Miến Điện và Lạc Phong hàng tuyến và không phải bắt buộc tốn kém phải chiếm Quảng Tây. Đến tháng 11 năm 1940, Nhật bị buộc phải di tản khỏi Quảng Tây.
Trận chiến đèo Côn Lôn

Trận đèo Côn Luân () là một loạt các trận đanh giữa Nhật và Trung Quốc trong việc tranh giành đèo Côn Lôn.

Sư đoàn 200 (), đơn vị cơ giới hóa đầu tiên của Quân Cách mạng Quốc dân, đã đoạt được một chiến thắng vang dội đối với quân Nhật, xóa sổ một lữ đoàn quân Nhật Bản. Sư đoàn 200 được trang bị 240 xe tăng T-26, 30 xe tăng BT-5.
Giống (định hướng)

Giống có thể đề cập đến:
- Giống (ngữ pháp)
- Giống (toán học)
- Giới tính sinh học và Giới tính xã hội
- Trong sản xuất, giống có thể là:
- Giống vật nuôi ("breed")
- Giống cây trồng ("cultivar"), theo phân loại thực vật học có thể là cấp bậc dưới phân loài như thứ ("varietas"), dạng ("forma"), hoặc thấp hơn
- Một cách gọi đồng nghĩa với chi ("genus") trong phân loại động vật học. Từ "chi" thường dùng trong phân loại học thực vật học.
Thứ (thực vật học)

Trong danh pháp thực vật, một thứ (tiếng Anh: variety, tiếng Latinh: varietas, viết tắt là var.) là một cấp dưới loài và như vậy nó có tên ba phần (tên khoa học gồm ba phần), chẳng hạn "Escobaria vivipara" var. "alversonii" .

Một thứ sẽ có vẻ bề ngoài phân biệt với các thứ khác, nhưng có thể lai ghép tự do với các thứ của cùng loài này (nếu chúng có thể có sự tiếp xúc). Thông thường các thứ có sự chia tách về mặt địa lý với nhau.

Ví dụ: loài xương rồng "Escobaria vivipara" (Nutt.) Buxb., là một loài có khu vực phân bố rộng từ Canada tới México, và được tìm thấy trong khắp khu vực New Mexico dưới độ cao 2.600 m. Chín thứ của loài này đã được miêu tả. Tại các khu vực mà các thứ xương rồng này có thể tiếp xúc với nhau thì chúng ở dạng quá độ. Thứ "Escobaria vivipara" var. "arizonica" có ở Arizona, còn thứ "Escobaria vivipara" var. "neo-mexicana" có ở New Mexico.

Lưu ý:
- Trong danh pháp gây giống thực vật, "giống" hay "giống thực vật" là một thuật ngữ pháp lý, ít nhất là tại các quốc gia tham gia công ước của UPOV (Hiệp hội Quốc tế về Bảo hộ các Giống cây trồng mới).
- Trong danh pháp động vật, bậc duy nhất được chính thức quy định dưới loài là phân loài ("subspecies"). Các tên gọi được xếp là variety trước năm 1961 thì nay được xem là phân loài. Trong động vật học, dạng ("forma" hay "morph") được sử dụng nếu cần thiết, nhưng không được ICZN điều chỉnh.
- Trong danh pháp vi khuẩn, "variety" không được cho phép nhưng các tên gọi được xếp là variety trước năm 1992 thì nay được xem là phân loài.

== Xem thêm ==
- Danh pháp ba phần
- Dạng (thực vật học)
- Giống cây trồng (cultivar)
Danh pháp ba phần

Trong sinh học, danh pháp ba phần là tên gọi cho đơn vị phân loại dưới cấp loài. Nó là khác biệt giữa động vật và thực vật:
- Đối với động vật, xem tên ba phần (động vật) (trinomen). Chỉ có một cấp duy nhất dưới loài là phân loài ("subspecies").
- Đối với thực vật, xem tên ba phần (thực vật). Có một loạt không xác định các cấp cận loài được cho phép ở dưới cấp loài, trong đó phân loài là cấp cao nhất trong số này.

== Xem thêm ==
- Danh pháp hai phần
- Thứ (thực vật học)
Đại học Nottingham

Đại học Nottingham (tên tiếng Anh: "The University of Nottingham") là một trường đại học nghiên cứu ở thành phố Nottingham, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Đây là một thành viên của Russell Group và Universitas 21, một hệ thống các trường đại học có lĩnh vực nghiên cứu hàng đầu quốc tế.

Năm 2005, trường có hơn 32.000 sinh viên đăng ký, với hơn 10 người nộp đơn cho mỗi chỗ. Con số này bao gồm 4000 sinh viên quốc tế đến từ hơn 100 quốc gia. Hiệu trưởng và chủ tịch của trường là giáo sư Fujia Yang, phó hiệu trưởng là Sir Colin Campbell.

Các báo chí Anh thường xếp Đại học Nottingham trong số top 10 trường đại học hàng đầu Anh Quốc. Năm 2006, trường giành được giải thưởng "Times Higher Education UK University of the Year Award".

Trường nổi tiếng với 3 ngành học chính là Luật, Kinh tế và Y dược.

==Các khu trường sở==
Trường có 3 cơ sở tại Nottingham là University Park, Jubilee Campus và Sutton Bonnington. Ngoài ra trường cũng hợp tác để xây dựng campus của trường tại Ninh Bá, Trung Quốc và tại Malaysia.

==Trường đại học danh tiếng==
Năm 2006, đại học Nottingham được xếp vào top 75 thế giới và top 10 tại Anh do tạp chí "Newsweek" bình chọn. Ngoài ra trường cũng xếp thứ 85 trong bảng xếp hạng của tạp chí "The Times", đồng thời nhận được giải thưởng Trường đại học của năm dành cho trường đại học Anh có những thành tích xuất sắc. Năm 2007, trường được xếp hạng 70 thế giới trong bảng xếp hạng của "The Times".

==Các ngành học của trường==
Trường có tổng cộng 45 ngành học:
- Các ngành về nghệ thuật:
- Văn hóa Hoa Kỳ và Canada
- Khảo cổ
- Lịch sử hội họa
- Văn học Hy Lạp và La Mã
- Văn hóa Anh
- Phim và Truyền hình
- Văn hóa Pháp
- Văn hóa Đức
- Văn hóa Latin
- Lịch sử
- Nhân văn
- Ngôn ngữ và văn hóa mới
- Âm nhạc
- Triết học
- Văn hóa Nga và Slav
- Thần học và tôn giáo
- Các ngành về kỹ thuật:
- Nhập môn kỹ thuật
- Hóa học và khoa học môi trường
- Xây dựng công trình dân dụng
- Điện và điện tử
- Cơ khí,vật liệu và sản xuất
- Các ngành về kinh tế,luật và khoa học xã hội:
- Môi trường học
- Kinh tế học
- Văn hóa Trung Quốc đương thời
- Kinh doanh
- Giáo dục
- Địa lý
- Luật
- Chính trị và quan hệ quốc tế
- Xã hội học và chính sách xã hội
- Các ngành về y dược và khoa học sức khỏe:
- Công nghệ sinh học
- Hóa dược
- Y học
- Phụ sản
- Y tá
- Vật lý trị liệu
- Thú y
- Các ngành về khoa học:
- Sinh học
- Hóa dược
- Sinh vật học
- Hóa học
- Khoa học máy tính
- Toán học
- Dược
- Vật lý và khoa học vũ trụ
- Tâm lý học
- Thú y
Theodor Mommsen

Christian Matthias Theodor Mommsen (30 tháng 11 năm 1817 – 1 tháng 11 năm 1903) là nhà sử học, nhà văn Đức đoạt giải Nobel Văn học năm 1902.

== Tiểu sử ==
Christian Matthias Theodor Mommsen sinh ở Garding, Schleswig. Từ năm 1838 đến năm 1843 học Đại học Kiel (Holsteil). Thời gian này ông ở chung với em trai và một người bạn. Tập thơ đầu tiên là "Liederbuch dreier Freunde" (Tập bài ca của ba người bạn). Được các giáo sư ủng hộ, Mommsen nhận học bổng sang Ý ba năm (1844-1847), là đại diện của Viện Hàn lâm Khoa học Berlin tại Pháp và Ý, nghiên cứu sách chép tay và văn bản, thu thập tài liệu cho công trình quan trọng Bộ tuyển văn bia Latin gồm 16 tập (in từ năm 1863 đến 1936). Về Đức năm 1848, ông trở thành giáo sư Luật tại Đại học Leipzig, nhưng năm 1850 bị sa thải vì tham gia cuộc Cách mạng 1848-1849. Những năm 1852-1854 ông giảng dạy tại Đại học Zürich, 1854-1858 tại Đại học Breslau; sau 1858 đến cuối đời là giáo sư, chủ nhiệm khoa Lịch sử Cổ đại của Đại học Berlin. Ông là thư ký thường trực Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Phổ. Trong thập niên 1870, Mommsen là thành viên tích cực và sáng giá của Quốc hội Phổ, là người kịch liệt chống đối đường lối đối nội của thủ tướng Otto von Bismarck. Năm 1854, ông cưới vợ là con gái một nhà buôn sách, có 16 người con.

Theodor Mommsen đã viết một khối lượng tác phẩm khổng lồ (danh mục các công trình lớn nhỏ của ông lên đến con số 1513), đã cách mạng hóa việc nghiên cứu lịch sử La Mã, đặt nền móng cho việc nghiên cứu một cách có hệ thống chế độ quyền lực, kinh tế và tài chính của nhà nước La Mã. Công trình lớn nhất của ông là bộ Lịch sử La Mã, bắt đầu viết từ năm 1852, 3 tập đầu in trong các năm 1854, 1855, 1856, bao trùm lịch sử La Mã từ khởi thủy đến năm 46 TCN, khi Caesar đánh tan quân đội Nguyên Lão Viện ở Bắc Phi; tập 4 dự định viết về các hoàng đế La Mã, nhưng không được hoàn thành và xuất bản; còn năm 1885 ông in tập 5 của bộ sách là "Die provinzen, von Caesar bis Diocletian" (Các tỉnh thành La Mã, từ Caesar đến Diocletian).

Trong những năm đầu thế kỉ 20, nhà văn số một được đề cử tranh giải Nobel Văn học là Lev Nikolayevich Tolstoy, nhưng do Ủy ban Nobel không chấp nhận một số quan điểm của nhà văn Nga vĩ đại này nên quyết định mở rộng phạm vi xét giải sang các tác phẩm lịch sử, kết quả là nhà sử học 85 tuổi Theodor Mommsen được nhận vinh dự này. Một năm sau đó ông qua đời.

== Tác phẩm ==
- "Liederbuch dreier Freunde" (Tập bài ca của ba người bạn, 1843)
- "De collegns et sodaliciis Romanorum" (Các hội và hội đoàn La Mã, 1843), khảo luận
- "Römische Geschichte" (Lịch sử La Mã, 3 tập, 1854-1856)
- "Corpus inscriptionum Latinarum" (Bộ tuyển văn bia Latinh, 1863-1936)
- "Römisches Staatsrecht" (Luật pháp nhà nước La Mã, 3 tập, 1871-1888)
- "Römisches Strafrecht" (Luật hình sự La Mã, 1899)
- "Die provinzen, von Caesar bis Diocletian" (Các tỉnh thành La Mã, từ Caesar đến Diocletianus, 1885), tập 5 của bộ Lịch sử La Mã

== Liên kết ngoài ==
- The Nobel Prize Bio on Mommsen
- A Mommsen biography
- Theodor Mommsen biography from the Mommsen family website
José Echegaray

José Echegaray y Eizaguirre (19 tháng 4 năm 1832 – 4 tháng 9 năm 1916) là nhà viết kịch Tây Ban Nha đoạt giải Nobel Văn học năm 1904.

== Tiểu sử ==
Jose Maria Valdo Echegaray y Eizaguire sinh tại thủ đô Madrid. Năm lên 3 tuổi gia đình chuyển về Murcia ven biển Địa Trung Hải. Bố là giáo sư tiếng Hy Lạp ở trường Đại học Murcia. Echegaray đi học sớm, say mê tiếng Hy Lạp, tiếng Latin, lịch sử, triết học và toán. Nhận chứng chỉ tú tài triết học năm 14 tuổi, ông trở về Madrid và học tại trường Trung học Kỹ nghệ. Làm kỹ sư một vài năm, rồi trở thành giáo sư toán lý thuyết và ứng dụng tại trường Trung học Kỹ nghệ. Echegaray là một trong những nhà toán học xuất sắc nhất Tây Ban Nha thời đó, nghiên cứu triết học, địa lý và kinh tế - chính trị học, yêu thích nghệ thuật sân khấu. Sau cuộc cách mạng dân chủ tư sản năm 1868, ông lần lượt giữ các chức Bộ trưởng Xã hội, Bộ trưởng Thương mại, Bộ trưởng Tài chính.

Năm 1874, sau khi vương triều Bourbon được khôi phục, Jóse Echegaray buộc phải lưu vong sang Paris. Cuối năm ông về nước, viết vở kịch đầu tiên "El ibro tahonano" (Cuốn ngân phiếu), rồi từ bỏ việc nghiên cứu toán học và những khoa học khác, cũng như các hoạt động chính trị. Ba mươi năm tiếp theo Echegaray chỉ chuyên tâm vào văn học nghệ thuật, mỗi năm viết vài ba vở kịch cho đến cuối đời. Trong số 60 vở kịch của ông có đến hơn nửa là kịch thơ. Vở kịch nổi tiếng đầu tiên của ông là "La esposa del vengador" (Vợ kẻ báo thù, 1874); năm 1895 vở "O locura ó santidad" (Điên khùng hay thần thánh, viết năm 1877) được dịch sang tiếng Anh và mang lại tiếng tăm thế giới cho ông. Tác phẩm nổi tiếng nhất của Echegaray là "El gran Galeoto" (Galeoto vĩ đại1881), viết về sức tàn phá của những tin đồn thổi khiến những người vô tội trở thành nạn nhân.

Năm 1894 ông được bầu vào Viện Hàn lâm Hoàng gia Tây Ban Nha. Năm 1904 ông nhận giải Nobel cùng Fredéric Mistral vì những đóng góp cho sự nghiệp phục hồi các truyền thống của kịch Tây Ban Nha. Năm 1912 ông được trao Huân chương Lông Cừu Vàng. Các nhà phê bình đánh giá khác nhau về José Echegaray. Một số cho rằng ông là mắt xích kết nối của kịch cổ điển và hiện đại Tây Ban Nha; số khác coi nghệ thuật của ông là bằng chứng suy thoái của nền nghệ thuật kịch Tây Ban Nha cuối thế kỉ 19. Ông mất ở Madrid năm 1916.

== Tác phẩm ==
- "El ibro tahonano" (Cuốn ngân phiếu, 1874), kịch
- "La esposa del vengador" (Vợ kẻ báo thù, 1874), kịch
- "En el puno de la espada" (Trên cán kiếm, 1875), kịch
- "En el pilar y en la cruz" (Cột mốc và thập giá, 1878), kịch
- "Conflicto entre dos deberes" (Nghĩa vụ mâu thuẫn, 1882), kịch
- "O locura ó santidad" (Điên khùng hay thần thánh, 1887), kịch
- "El gran Galeoto" (Galeoto vĩ đại, 1881), kịch
- "El hijo de Don Juan" (Con trai Don Juan, 1892), kịch
Selma Lagerlöf

Selma Ottiliana Lovisa Lagerlöf (20 tháng 10 năm 1858 – 16 tháng 3 năm 1940) là nữ nhà văn Thụy Điển, đoạt giải Nobel Văn học năm 1909. Bà là nhà văn nữ đầu tiên trên thế giới đoạt giải thưởng này.

==Tiểu sử và sự nghiệp==
Selma Lagerlöf sinh ở tỉnh Värmland, Thụy Điển. Năm 1888, bà lên Stockholm học trường Sư phạm nữ Hoàng gia. Sau khi tốt nghiệp, Lagerlöf dạy học ở Landskrona (miền cực Nam Thụy Điển). Tại đây, bà bắt đầu viết tiểu thuyết đầu tay "Truyền thuyết Gösta Berlings" (1891), cuốn sách được tặng giải nhất của một cuộc thi văn học và mang lại danh tiếng cho nữ nhà văn trẻ, từ đó bà đã quyết định dành trọn đời mình cho sự nghiệp sáng tác văn học.

Từ giữa thập niên 1890, được nhận trợ cấp của vua Oscar II và sự giúp đỡ tài chính của Viện Hàn lâm Thụy Điển, Selma Lagerlöf đi du lịch qua các nước Ý, Palestine, Ai Cập và viết các tác phẩm "Những phép lạ của tên nghịch Chúa" và tác phẩm đỉnh cao của mình là "Jerusalem". Năm 1904 bà được tặng huy chương vàng của Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển. Với số tiền bán sách, bà đã mua lại trang trại của gia đình bị bán đi trước đây do túng thiếu. Năm 1906 Lagerlöf xuất bản cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhất của mình, được cả thế giới yêu thích, là "Chuyến phiêu lưu kỳ thú của Nils Holgerssons trên khắp Thụy Điển". Năm 1909, bà được trao giải Nobel vì những tác phẩm đã kết hợp được "sự trong sáng và giản dị của ngôn ngữ, vẻ đẹp của văn phong và trí tưởng tượng phong phú với sức mạnh đạo lý và độ sâu của các cảm xúc tín ngưỡng". Những năm sau đó, bà tiếp tục viết về vùng quê Värmland với những truyền thuyết và giá trị văn hóa của nó, đồng thời tích cực tham gia các hoạt động xã hội, phong trào phụ nữ, chống chiến tranh. Bà đã giúp nhiều nhà hoạt động văn hóa Đức thoát khỏi sự truy bức của chủ nghĩa phát xít, trong đó có nữ nhà văn Nelly Sachs, người nhận giải Nobel Văn học năm 1966 cùng với nhà văn Samuel Agnon. Selma Lagerlöf mất tại nhà riêng năm 81 tuổi.

===Tác phẩm===
- "Truyền thuyết Gösta Berlings" (1891), tiểu thuyết
- "Những xiềng xích vô hình" (1894), tập truyện ngắn
- "Những phép lạ của tên nghịch Chúa" (1897), tiểu thuyết
- "Các nữ vương xứ Kungahälla" (1899), tập truyện ngắn
- "Jerusalem" (1901-1902), tiểu thuyết hai tập
- "Huyền thoại về Jesus" (1904)
- "Chuyến phiêu lưu kỳ thú của Nils Holgerssons trên khắp Thụy Điển" (1906) truyện thiếu nhi
- "Cô bé từ trang trại đầm lầy" (1907), truyện thiếu nhi
- "Ngôi nhà của Liljecrona" (1911), tiểu thuyết
- "Người xà ích" (1912), tiểu thuyết
- "Hoàng đế nước Bồ Đào Nha" (1914), tập truyện
- "Troll và mọi người" (1915), tập truyện
- "Kẻ lùi bước" (1918), tiểu thuyết
- "Mårbacka" (1922), tự truyện về thời thơ ấu
- "Charlotte Löwensköld" (1925), tiểu thuyết
- "Chiếc nhẫn của dòng họ Lowenskolds" (1925), tiểu thuyết

==Xem thêm==
- Works by Selma Lagerlöf at Project Gutenberg
- Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf on Nobelprize.org
- Pegasos
- Mårbacka
- The background to the writing of "The Wonderful Adventures of Nils"
- Works by Selma Lagerlöf at Project Runeberg (tiếng Thụy Điển)
Paul Johann Ludwig von Heyse

Paul Johann Ludwig von Heyse (15 tháng 3 năm 1830 – 2 tháng 4 năm 1914) là nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch Đức đoạt giải Nobel Văn học năm 1910.

== Tiểu sử ==
Paul Heyse sinh ở Berlin, là con trai của Karl Wilhelm Ludwig Heyse và Julie Saaling. Paul Heyse học văn học cổ điển và ngữ văn ở trường Đại học Berlin, sau đó học thêm một khóa ngữ văn Roman tại trường Đại học Bonn. Năm 1852 Heyse sang Ý học tiếp, tại đó ông bắt đầu làm thơ, viết kịch và truyện ngắn. Năm 1854 vua xứ Bavaria dành cho Heyse một khoản học bổng đáng kể và mời ông ở lại hoàng cung tại München. Ông đã tham gia vào đời sống trí tuệ được nhà vua bảo trợ, kết hôn với Margaret Kugler - con gái thầy dạy của mình - và sống suốt đời cùng gia đình tại München, chuyên tâm vào hoạt động văn chương, không phải quan tâm đến việc mưu sinh.

Năm 1855 Heyse đăng thiên truyện "Arrabiata" kể về mối tình của một cô gái làng chài đầy thơ mộng và cùng năm cho xuất bản tiểu thuyết "Marion"; từ đó ông cho ra đời nhiều tiểu thuyết, tập thơ, kịch (đến cuối đời ông đã công bố 24 tập truyện ngắn, 6 tiểu thuyết, chừng 60 vở kịch và 9 tập thơ). Các tiểu thuyết nổi tiếng nhất của Heyse là "Die Kinder der Welt" (Những đứa con thế giới, 1873), "Im Paradiese" (Nơi thiên đường, 1875) và "Merlin" (1892). Ngoài ra ông còn là dịch giả tài hoa; thơ của Heyse không để lại dấu ấn rõ nét trong lịch sử văn học bằng những bản dịch thơ Alesandro Mandzoni, Giacomo Leopardi của ông.

Năm 1910 Heyse được nhận giải Nobel với tư cách nhà viết kịch, viết tiểu thuyết và nhà thơ. Cũng trong năm này ông trở thành công dân danh dự của thành phố München. Ông mất tại München năm 1914.

== Tác phẩm ==
- "Arrabiata" (1855), truyện ngắn
- "Marion" (1855), tiểu thuyết
- "Andrea Delphin" (1859), tiểu thuyết
- "Bild der Mutter" (Chân dung mẹ, 1859), tiểu thuyết
- "Gesammelte Werke" (Tuyển tập tác phẩm, 1871-1910), thơ
- "Dramatische Dichtungen" (Tập kịch, 1864-1905), 36 tập
- "Hans Lange" (1866), kịch lịch sử
- "Die Kinder der Welt" (Những đứa con thế giới, 1873), tiểu thuyết
- "Im Paradiese" (Nơi thiên đường, 1875), tiểu thuyết
- "Merlin" (1892), tiểu thuyết
- "Maria von Magdalina" (1899), bi kịch
- "Romane, Novellen, lyrische und epische Gedichte" (Tiểu thuyết, truyện ngắn, thơ trữ tình và anh hùng ca, 1902-1912)
- "Italienische Dichter seit der Mitte des 18ten Jahrhunderts: ĩbersetzungen und studien" (Các nhà thơ Italia từ giữa thế kỉ XVIII: thơ dịch và khảo luận, 1889-1905), 5 tập

== Liên kết ngoài ==
- Paul Johann Ludwig von Heyse on Nobelprize.org
- Photo and Short Biography at Timeline of Nobel Winners
Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc là một bài văn tế do Nguyễn Đình Chiểu sáng tác để ngợi ca, thương tiếc và kính phục những nghĩa quân đã anh dũng đứng lên chống thực dân Pháp tại Cần Giuộc vào năm 1861.

==Xuất xứ==
Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng vào Đà Nẵng, Việt Nam. Sau khi chiếm được thành Gia Định vào đầu năm 1859, quân Pháp bắt đầu một quá trình mở rộng tấn công ra các vùng lân cận như Tân An, Cần Giuộc, Gò Công v.v...
Đêm rằm tháng 11 năm Tân Dậu (ngày 16 tháng 12 năm 1861), những nghĩa sĩ mà trước đây vốn là nông dân, vì quá căm phẫn kẻ ngoại xâm, đã quả cảm tập kích đồn Pháp ở Cần Giuộc, tiêu diệt được một số quân của đối phương và viên tri huyện người Việt đang làm cộng sự cho Pháp. 
Khoảng 20 nghĩa sĩ bỏ mình. Những tấm gương đó đã gây nên niềm xúc động lớn trong nhân dân.
Theo yêu cầu của Tuần phủ Gia Định là Đỗ Quang, Nguyễn Đình Chiểu làm bài "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc", để đọc tại buổi truy điệu các nghĩa sĩ đã hi sinh trong trận đánh này.

==Nghệ thuật trung tâm ==
Bài văn tế này bằng chữ Nôm, gồm 30 liên, tức 60 vế đối biền ngẫu, làm theo thể phú luật Đường luật, có vần, có đối. Toàn bài mang tính chất trầm hùng, bi thiết, có sức cổ vũ lớn. Cái đặc sắc, kỳ thú ở bài văn là dùng nhiều ngôn ngữ và chi tiết bình thường, quen thuộc trong đời sống hàng ngày mà dựng lên được hình ảnh rất sống của thế hệ những người chống Pháp tiêu biểu buổi ấy...

Nói cách khác, bài văn là một thành tựu xuất sắc về nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật, kết hợp nhuần nhuyễn chất trữ tình và tính hiện thực. Ngôn ngữ thì bình dị, mộc mạc, giàu lời ăn tiếng nói thân thuộc của nhân dân, đặc biệt là bản sắc địa phương Nam Bộ.

==Nhận xét==
- Phạm Văn Đồng:

- Lê Chí Dũng:

Kết lại, "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" là tác phẩm xúc động nhất về người anh hùng nông dân Nam Bộ. Đó là những người quanh năm nghèo khó, chưa từng cầm vũ khí, nhưng khi quân Pháp đến thì xông lên chiến đấu quên mình, biểu thị tinh thần dũng mãnh bất khuất, tiêu biểu cho ý chí độc lập, tự do của dân tộc. Bài văn không chỉ là một thiên anh hùng ca đặc sắc, mà còn là lời bộc bạch gan ruột của những người dân không chịu làm nô lệ, thề đánh quân xâm lược đến cùng, là lời trách móc thâm trầm đối với thái độ đầu hàng...

Bởi vậy, khi bài văn tế này lan truyền đến Huế, chính vua Tự Đức đã ra lệnh phổ biến trong nhiều địa phương khác. Nhà thơ Miên Thẩm Tùng Thiện Vương và Mai Am nữ sĩ đã có thơ ca ngợi, là: "thư sinh giết giặc bằng ngòi bút" (Tùng Thiện Vương), là "Quốc ngữ một thiên truyền mãi mãi" (Mai Am)...

==Liên kết ngoài==
- Đọc Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc trên website báo Tuổi trẻ.
- Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc - Ngôi đền thiêng trong văn học trên website báo Thanh niên.
Sigrid Undset

Sigrid Undset (20 tháng 5 năm 1882 – 10 tháng 6 năm 1949) là nữ nhà văn Na Uy đoạt giải Nobel Văn học năm 1928.

==Tiểu sử==
Sigrid Undset sinh ở Kallundborg, Đan Mạch. Năm lên 2 tuổi, gia đình chuyển về Oslo, Na Uy. Bố mất năm Sigrid Undset lên 11 tuổi. Từ đó Undset phải đi bán hàng kiếm sống, nuôi gia đình, rồi học thương nghiệp và tự học thêm văn học. Từ năm 17 tới năm 27 tuổi Undset làm nhân viên văn phòng. Năm 1907, tiểu thuyết "Fru Marta Oulie" (Bà Marta Oulie) viết về các phong tục đương đại của bà được xuất bản. Năm 1908 in cuốn "Den lykkelige alder" (Thời hạnh phúc), hai năm sau (1910) in một tập thơ. Tuy nhiên, phải đến tiểu thuyết "Jenny" (1911) mang tính tự thuật kể về mối tình của mình với một người đàn ông hơn bà 13 tuổi (sau này hai người lấy nhau và có ba con) Undset mới trở nên nổi tiếng.

Từ năm 1920, bất chấp lời khuyên trước kia của nhà xuất bản, Sigrid Undset đã trở lại với đề tài lịch sử và cho ra đời tiểu thuyết bộ ba "Kristin Lavransdatter" (Kristin con gái của Lavrans, 1920-1922), miêu tả toàn bộ các sự kiện lớn, phong tục tập quán, lý tưởng của quần chúng lao động trong lịch sử đau xót của Na Uy khi bị Đan Mạch xâm chiếm và đồng hóa (thế kỉ 14). Với tiểu thuyết này bà được đề cử trao giải Nobel Văn học năm 1922. Tuy nhiên, phải sáu năm sau giải thưởng mới được trao cho bà.

Thời kì sau khi nhận giải Nobel, Sigrid Undset viết thêm 5 cuốn tiểu thuyết về đề tài hiện đại, và nhiều bài báo được tập hợp thành sách "Etapper" (Những chặng đường). Cuốn tiểu thuyết cuối cùng là "Madame Dorothea" (Bà Dorothea, 1939), chống lại khuynh hướng nữ quyền của thời đại. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Na Uy bị quân phát xít chiếm đóng, bà tham gia kháng chiến nhưng ít lâu sau buộc phải chạy sang Thụy Điển rồi đi Mỹ, tiếp tục hoạt động ủng hộ chính phủ kháng chiến. Chiến tranh kết thúc bà trở về tổ quốc và được tặng thưởng huân chương cao quý Thánh Olav "vì những đóng góp to lớn trong văn học và sự nghiệp phục vụ nhân dân".

Bà mất cuối năm 1949 ở Lillehammer, Na Uy.

==Tác phẩm==
- "Fru Marta Oulie" (Bà Marta Oulie, 1907), tiểu thuyết
- "Den lykkelige alder" (Thời hạnh phúc, 1908), tiểu thuyết
- "Fortællingen om Viga-Ljot og Vigdis" (Viga-Ljot và Vigdis, 1909), tiểu thuyết
- "Jenny" (1911), tiểu thuyết
- "Fattige skjebner" (Những kẻ khốn khó, 1912), tập truyện
- "Vaaren" (Mùa xuân, 1914), tiểu thuyết
- "Splinten av troldspeilet" (Bóng trong gương, 1917), tập truyện vừa
- "Kristin Lavransdatter" (Kristin, con gái của Lavrans, 1920-1922) tiểu thuyết 3 tập
- "Olav Audunsson i Hestviken" (Ông chủ của Hestviken, 1925), tiểu thuyết
- "Gymnadenia" (Cành lan dại, 1929), tiểu thuyết
- "Den braendende busk" (Bụi cây màu lửa, 1930), tiểu thuyết
- "Ida Elisabeth" (1932), tiểu thuyết
- "Etapper" (Những chặng đường, 1929 và 1933), tự truyện
- "Elleve ăr" (Mười một năm, 1934), tự truyện
- "Den trofaste hustru" (Người vợ chung thủy, 1936), tiểu thuyết
- "Madame Dorothea" (Bà Dorothea, 1939), tiểu thuyết

==Liên kết ngoài==
- www.undset.no/susenglish2.html
- www.nobel.se/literature/laureates/1928
- www.kirjasto.sci.fi/undset.htm
Đèo Côn Lôn

Ải Côn Lôn hay Côn Lôn quan () là một cửa ải nằm cách Nam Ninh, Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa 59 km về phía đông bắc, cách trung tâm huyện Tân Dương 30,5 km về phía tây nam, là ranh giới giữa hai huyện Tân Dương và Ung Ninh. Tương truyền Úy Đồ Tuy (尉屠睢) của nhà Tần đã thành lập sau khi chinh phục Lĩnh Nam. Năm Nguyên Hòa thứ 11 thời Đường Hiến Tông (816) nhà Đường đã cho xây ải bằng đá, gọi là Nam Hùng quan (南雄关). Nhà Tống đã đổi tên thành Côn Lôn quan. Trên đèo có khắc ba chữ lớn Côn Lôn quan. Năm 1926 thì có tuyến đường mở qua đây.

Trong cuộc Chiến tranh Trung-Nhật, đây là nơi diễn ra cuộc chiến tranh giành quyền kiểm soát giữa Nhật Bản và Trung Quốc trong Trận chiến Côn Lôn quan.
Mường Ảng (huyện)

Mường Ảng là một huyện cũ miền núi thuộc tỉnh Điện Biên, Việt Nam.

==Địa lý==
Huyện Mường Ảng nằm ở phía đông tỉnh Điện Biên, cách thành phố Điện Biên Phủ 37 km, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp huyện Tuần Giáo
- Phía tây giáp thành phố Điện Biên Phủ
- Phía nam giáp huyện Điện Biên Đông và giáp huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La
- Phía bắc giáp huyện Tuần Giáo và huyện Mường Chà.

Huyện Mường Ảng có diện tích 443,41 km², dân số năm 2022 là 51.017 người, mật độ dân số đạt 115 người/km².

Mường Ảng là một trong 62 huyện nghèo theo Nghị quyết số 30a của Chính phủ.

==Hành chính==
Huyện Mường Ảng có 10 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Mường Ảng (huyện lỵ) và 9 xã: Ẳng Cang, Ẳng Nưa, Ẳng Tở, Búng Lao, Mường Đăng, Mường Lạn, Nặm Lịch, Ngối Cáy, Xuân Lao.

==Lịch sử==
Trước năm 2006, địa bàn huyện Mường Ảng ngày nay thuộc một phần của huyện Tuần Giáo.

Huyện Mường Ảng được thành lập vào ngày 14 tháng 11 năm 2006 theo Nghị định 135/NĐ-CP trên cơ sở điều chỉnh thị trấn Mường Ảng và 9 xã: Ẳng Cang, Ẳng Nưa, Ẳng Tở, Búng Lao, Mường Đăng, Mường Lạn, Nặm Lịch, Ngối Cáy, Xuân Lao của huyện Mường Ảng.
Mường Lay (định hướng)

Mường Lay còn có thể là:

- Phường Mường Lay, tỉnh Điện Biên.

- Địa danh cũ
- Thị xã Mường Lay thuộc tỉnh Điện Biên
- Tên cũ của huyện Mường Chà cũ thuộc tỉnh Điện Biên
- Tên cũ của thị trấn Mường Chà thuộc huyện Mường Chà cũ, tỉnh Điện Biên
- Thị trấn Mường Lay cũ, huyện lỵ cũ của huyện Mường Lay; tương ứng với một phần xã Lay Nưa cũ thuộc thị xã Mường Lay cũ, tỉnh Điện Biên; nay là một phần của phường Mường Lay, tỉnh Điện Biên.