hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Vùng mỏ Nord - Pas de Calais

Vùng mỏ Nord - Pas de Calais là một cảnh quan đáng chú ý của vùng khai thác than kéo dài từ năm 1700 đến 1900, minh họa cho một giai đoạn quan trọng trong lịch sử công nghiệp châu Âu được UNESCO công nhận di sản thế giới vào năm 2012.

Di sản này bao gồm 109 công trình với tổng diện tích 120.000 ha, trải dài trên 120 km (đến tận biên giới với Bỉ) thuộc hai vùng là Nord và Pas de Calais, phía Bắc nước Pháp.

Đây là ví dụ điển hình về một mô hình khai thác than và quy hoạch đô thị có từ thế kỷ 18 bao gồm: các cơ sở hạ tầng phục vụ công việc khai thác (hầm mỏ, nhà ga, kênh mương, đường sắt. khung tời, đống sỉ than..) và các công trình công cộng (làng khai thác mỏ, các khu vườn, tòa thị chính, nhà thờ, trường học, cơ sở y tế, văn hóa, các công trình kỉ niệm..) tạo thành chuỗi liên tục của một mô hình khai thác công nghiệp được bảo quản tốt trong suốt hơn ba thế kỷ.
Chaetodon ulietensis

Chaetodon ulietensis là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi "Rabdophorus") trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1831.

== Từ nguyên ==
Từ định danh "ulietensis" được đặt theo tên gọi của đảo Uliétéa (tên cũ của đảo Raiatea), hòn đảo lớn thứ hai của quần đảo Société, nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập (–"ensis": hậu tố biểu thị nơi chốn trong tiếng Latinh).

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Từ quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (Úc), phạm vi của "C. ulietensis" trải dài về phía đông đến Tuamotu và quần đảo Pitcairn, ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản, xa về phía nam đến đảo Lord Howe (Úc) và Rapa Iti; nhiều cá thể lang thang cũng được bắt gặp tại đảo Oahu (quần đảo Hawaii).

Ở Việt Nam, "C. ulietensis" được ghi nhận tại cù lao Chàm (Quảng Nam) và quần đảo Hoàng Sa; vịnh Vân Phong và vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); cù lao Câu (Bình Thuận) và Côn Đảo.

"C. ulietensis" sinh sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong đầm phá, độ sâu khoảng 2–30 m; cá con có thể được tìm thấy ở khu vực cửa sông hoặc hải cảng.

== Mô tả ==
"C. ulietensis" có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 15 cm. Cơ thể có màu trắng với những đường sọc dọc mảnh, màu đen đè lên hai vệt lớn màu xám đen ở thân trên. Vùng thân sau cùng vây đuôi, vây lưng (gồm cả phần gai) và vây hậu môn có màu vàng tươi; một đốm đen trên cuống đuôi. Đầu có một dải đen băng qua mắt. Vây ngực trong suốt. Vây bụng trắng muốt.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 23–24; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 19–21; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 32–37.

== Sinh thái học ==
"C. ulietensis" là loài ăn tạp. Tuy "C. ulietensis" cũng ăn san hô nhưng đây không phải thức ăn chủ yếu của chúng.

"C. ulietensis" thường được nhìn thấy là sống theo cặp, nhưng cũng có thể sống đơn độc và có khi hợp thành đàn. Ngoài ra, "C. ulietensis" có thể bắt cặp khác loài với "C. falcula" và "Chaetodon auriga".

== Phân loại học ==
"C. ulietensis" là loài chị em gần nhất với "Chaetodon falcula", và cả hai hợp thành nhóm chị em xa hơn với "Chaetodon lineolatus" và "Chaetodon oxycephalus", còn "Chaetodon semilarvatus" là họ hàng xa của cả bốn loài này dựa trên kết quả phân tích phát sinh chủng loại phân tử.

Ngoại trừ "C. semilarvatus" là có kiểu hình khác biệt hoàn toàn, "C. ulietensis" và "C. falcula" có thể dễ dàng phân biệt với nhóm chị em gần nhất nhờ vào hai vệt xám đen ở thân trên. "C. falcula" có màu vàng ở lưng với hai vệt đen sẫm và nhỏ hơn "C. ulietensis".

== Trong văn hóa đại chúng ==
Nhân vật cá bướm Boris trong trò chơi "Feeding Frenzy 2" của hãng PopCap Games được lấy nguyên mẫu từ loài "C. ulietensis" này.

== Thương mại ==
"C. ulietensis" là một loài thường được xuất khẩu trong ngành thương mại cá cảnh.
Chaetodon ornatissimus

Chaetodon ornatissimus là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi "Citharoedus") trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1831.

== Từ nguyên ==
Tính từ định danh "ornatissimus" trong tiếng Latinh mang nghĩa là "được trang trí rất công phu" ("issimus": hậu tố so sánh bậc nhất), hàm ý đề cập đến màu sắc bắt mắt của loài cá này.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Từ Sri Lanka và Maldives, "C. ornatissimus" được phân bố trải dài về phía đông đến quần đảo Hawaii (Hoa Kỳ), quần đảo Australes và quần đảo Gambier (Polynésie thuộc Pháp), cũng như đảo Ducie (quần đảo Pitcairn), ngược lên phía bắc đến bờ biển phía nam Nhật Bản (gồm cả quần đảo Ogasawara), xa về phía nam đến bờ đông Úc (gồm cả đảo Lord Howe) và Rapa Iti. "C. ornatissimus" cũng đã được ghi nhận tại đảo Phục Sinh (Chile), mở rộng phạm vi của loài này về phía đông.

Ở Việt Nam, "C. ornatissimus" được ghi nhận tại cù lao Chàm (Quảng Nam), đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) và quần đảo Hoàng Sa; Phú Yên; vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); Ninh Thuận; cù lao Câu và một số đảo đá ngoài khơi Bình Thuận; cũng như tại quần đảo Trường Sa.

"C. ornatissimus" sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong các đầm phá nước trong, được tìm thấy ở độ sâu đến ít nhất là 36 m.

== Mô tả ==
"C. ornatissimus" có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 20 cm. Loài này có màu trắng xanh với các sọc chéo màu cam ở hai bên thân. Có một dải sọc đen viền vàng từ đỉnh đầu băng dọc qua mắt, và một dải tương tự bao quanh mõm. Trên nắp mang có hai vạch đen, vạch ngay sau mắt nối liền với sọc đen dọc theo rìa vây lưng. Vây lưng có dải vàng dọc theo rìa ngoài. Vây hậu môn có dải đen viền vàng ở rìa, bên trong có một dải nâu. Vây bụng màu vàng. Vây ngực phớt vàng, trong mờ. Vây đuôi trong suốt ở rìa sau, có hai vạch sọc đen.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 24–28; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 20–23; Số tia vây ở vây ngực: 15–16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 47–52.

== Sinh thái học ==
"C. ornatissimus" là loài ăn san hô chuyên biệt, tuy nhiên chúng chỉ ăn chất nhầy của san hô, khác biệt hoàn toàn so với những loài cá bướm khác ăn chủ yếu là polyp san hô.

Cá trưởng thành kết đôi với nhau và sống chung trong một lãnh thổ, cá con thường sống đơn độc gần các cụm san hô cành.

== Lai tạp ==
Những cá thể mang kiểu màu trung gian giữa "C. ornatissimus" với hai loài chị em trong phân chi "Citharoedus" là "Chaetodon meyeri" và "Chaetodon reticulatus" đã được bắt gặp trong tự nhiên.

== Thương mại ==
"C. ornatissimus" ít được xuất khẩu trong các hoạt động kinh doanh cá cảnh. Do chế độ ăn đặc biệt nên chúng thường chết đói trong điều kiện nuôi nhốt.
Chaetodon austriacus

Chaetodon austriacus là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi "Corallochaetodon") trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1836.

== Từ nguyên ==
Tính từ định danh "austriacus" có lẽ bắt nguồn từ "australis" trong tiếng Latinh và có nghĩa là "ở phương nam", hàm ý đề cập đến vị trí mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập, thành phố Jeddah (Ả Rập Xê Út) ở phía nam Biển Đỏ.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. austriacus" được phân bố giới hạn ở Biển Đỏ và vịnh Aden; một vài cá thể lang thang đã được bắt gặp ở bờ biển phía nam Oman. Một cá thể của loài này cũng đã được thu thập tại cảng Ashdod, nằm trên bờ biển Địa Trung Hải của Israel.

"C. austriacus" sinh sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong các đầm phá, độ sâu đến ít nhất là 20 m.

== Mô tả ==
"C. austriacus" có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 13 cm. Loài này có màu vàng với những đường sọc xiên màu xanh tím ở hai bên thân. Có một vệt đen lớn nằm đè lên một sọc ở thân trên. Phần thân sau dọc theo gốc vây hậu môn và vây lưng có màu xanh lam xám. Một dải đen băng qua mắt, ngay sau mắt có một sọc màu xanh tím uốn cong ngược lên lưng. Mõm đen. Vây hậu môn của "C. austriacus" có màu đen hoàn toàn, với một viền mỏng màu cam ở rìa. Vây đuôi gần như là màu đen, ngoại trừ phần vây sát rìa trong suốt, được ngăn cách với dải đen phía trong bởi một sọc cong màu trắng xanh. Vây lưng màu xanh lam nhạt (gần như trắng) với một dải đen viền cam ở rìa phía cuối của vây. Vây ngực trong suốt; có đốm vàng ở gốc. Vây bụng màu vàng cam.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 20–21; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 19; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

== Phân loại học ==
"C. austriacus" hợp thành nhóm chị em với "Chaetodon trifasciatus", "Chaetodon lunulatus" và "Chaetodon melapterus", đều được xếp vào phân chi "Corallochaetodon".

Các loài "Corallochaetodon" đặc trưng bởi cơ thể hình bầu dục, màu vàng cam với các sọc xiên màu xanh tím trên thân (trừ "C. melapterus" là có các sọc cam rất mảnh, gần như tiệp màu với thân), cũng như dải đen băng dọc qua mắt. "C. austriacus" dễ dàng phân biệt với hai loài chị em còn lại là "C. trifasciatus" và "C. lunulatus" nhờ vào màu đen trên các vây.

== Lai tạp ==
Những cá thể mang kiểu màu trung gian giữa "C. austriacus" và "C. melapterus" đã được bắt gặp trong tự nhiên.

== Sinh thái học ==
Như những loài chị em của nó, "C. austriacus" là loài ăn san hô bắt buộc, chủ yếu là san hô của các chi "Acropora", "Montipora", "Pocillopora" và "Porites", có xu hướng bỏ qua san hô đá "Lobophyllia" và "Favites"; tuy nhiên chúng cũng có thể ăn bổ sung trứng của các loài của ốc biển và hải quỳ.

"C. austriacus" thường sống thành đôi và cả hai cùng bảo vệ một lãnh thổ chung, ít khi thấy chúng hợp thành một nhóm. Ở vịnh Aqaba, thời điểm sinh sản của "C. austriacus" diễn ra từ tháng 7 đến tháng 10, nhưng cao điểm nhất là bắt đầu vào tháng 8.

== Thương mại ==
"C. austriacus" ít được thu thập trong ngành thương mại cá cảnh vì chế độ ăn đặc biệt khiến chúng khó sống được trong điều kiện nuôi nhốt mà không có san hô.
Chi phí vốn bình quân gia quyền

Trung bình trọng số chi phí vốn (weighted average cost of capital, WACC)
WACC = chi phí sử dụng vốn trung bình của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp có 2 nguồn gọi vốn chính:
- Vay thương mại => chi phí của khoản nợ (cost of debt) là lãi suất của khoản vay (1-tax)*lãi suất; và,
- Vốn góp cổ đông => chi phí vốn cổ phần (cost of equity) là thu nhập mong muốn của cổ đông.

WACC có thể tính bằng chi phí sử dụng trung bình của hai nguồn vốn trên.

WACC = re * E/(E+D) + rD(1-TC)* D/(E+D)

Trong đó:
re: tỷ suất thu nhập mong muốn của cổ đông
rD: lãi suất mong muốn của chủ nợ
E: giá thị trường cổ phần của công ty
D: giá thị trường nợ của công ty
TC: thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp

re = [Div0(1+g)/P0] + g

Trong đó: 
P0 là giá cổ phiếu của doanh nghiệp tại thời điểm gốc
Div0 là cổ tức của cổ phiếu doanh nghiệp tại thời điểm gốc
g: tỷ lệ tăng trưởng dự kiến của cổ tức.
Johnrandallia nigrirostris

Johnrandallia nigrirostris là loài cá biển duy nhất thuộc chi Johnrandallia trong họ Cá bướm. Loài cá này sinh sống ở Đông Thái Bình Dương và đôi khi đóng vai trò là "người dọn dẹp" các tế bào chết hoặc ký sinh trùng bám trên cơ thể cá lớn. Loài này trước đây nó được đặt trong chi "Chaetodon".
Frogner Manor

Công Trường Vigeland ở trong Công viên Frogner tại Oslo. Có người gọi công viên Frogner là công viên Vigeland, người Việt còn gọi là công viên Sexy. Những tác phẩm điêu khắc ở trong công trường này do ông Vigeland làm mô hình. (Vigeland là nhà điêu khắc trên đá và gỗ, sinh 11.04.1869 tại Halse, qua đời 12.03.1943 tại Oslo). Công viên Frogner thu hút khách du lịnh đến tham quan Oslo.

Công viên điêu khắc Vigeland gồm có 320 sào (32 mẫu tây). Bao gồm 214 tác phẩm điêu khắc bằng đá, 13 cánh cửa sắt lớn, 2 cánh cửa chính đúc bằng đồng cho hai lối ra vào. Nhà điêu khắc Vigeland đã làm mô hình cho tất cả các tác phẩm điêu khắc trên, và công viên được xây dựng theo bản vẽ của ông. Công viên có chiều dài là 850 mét, và các tác phẩm trên được họp lại thành 5 đơn vị: Cổng chính; Cây cầu với sân chơi trẻ em; Đài phun nước; Một tảng đá được chạm trổ, to lớn, dựng đứng lên và tảng đá này đã được lấy từ cao nguyên về; Vòng đời (những thăng trầm của cuộc đời).

Công trường bao gồm hầu hết các sản phẩm điêu khắc trên đá granit, đồng và sắt của người nghệ sĩ tài ba này. Công viên có gần 600 bức tượng điêu khắc. Chính ông Vigeland đã làm ra những mô hình cỡ lớn nhỏ khác nhau này để cho những người thợ thủ công lành nghề cạm trổ đá granit, thợ đúc đồng thi hành. Xây dựng công viên này kéo dài nhiều thập niên nhưng vẫn không hoàn thành cho đến năm 1950. Oslo kommune (Tỉnh Oslo) có chi phí lớn nhất, nhưng cũng có một vài tư nhân đóng góp thêm.
Sở Vũ vương

Sở Vũ vương (chữ Hán: 楚武王, trị vì: 740 TCN-690 TCN), tên thật là Hùng Thông (熊通) hay Mị Thông (羋通), là vị vua thứ 20 của nước Sở - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

==Lên ngôi==
Ông là con trai thứ của Sở Tiêu Ngao, vua thứ 18 của nước Sở, em Sở Phần Mạo (tức Sở Lệ vương), vua thứ 19 của nước Sở.

Năm 741 TCN, Lệ vương qua đời, Hùng Thông giết con Phần Mạo cướp ngôi, tức là Sở Vũ vương.

Sau khi lên ngôi, Sở Vũ vương lấy con gái nước Đặng là Mạn, phong làm phu nhân.

==Xưng vương==
Bấy giờ binh lực nước Sở hùng mạnh, đất đai rộng lớn. Sở Vũ vương lại phong cho Bá Bỉ làm Lệnh doãn, làm nước Sở nhanh chóng cường thịnh. Năm 706 TCN, Hùng Thông mang quân đánh nước Tùy, bắt nước Tùy phải phục tùng. Nước Tùy tuyên bố chỉ phục tùng thiên tử nhà Chu.

Năm 704 TCN, đời Chu Hoàn Vương, Hùng Thông không còn hài lòng với tước tử mà muốn được tước Vương, đã mời các chư hầu là Ba, Dung, Bộc, Đặng, Giảo, La, Chẩn, Thân, Giang… đến dự hội chư hầu ở đất Lộc, nước Tuỳ và Hoàng không đến dự, Sở Vũ vương bèn sai sứ trách cứ nước Hoàng, cử Khuất Hà đem quân đánh Tuỳ, Tuỳ hầu chống cự không nổi, chạy khỏi kinh đô, sau đó phải cầu hoà. Sở Vũ vương thấy thế lực đã đủ mạnh, bất chấp thiên tử nhà Chu, tự tiếm hiệu xưng vương, Sở trở thành chư hầu đầu tiên dám xưng vương ngang hàng với thiên tử.

Sở Vũ vương lại đánh chiếm nước Quyền, sai Đấu Mân trấn thủ. Sau đó Đấu Mân phản Sở, Sở Vũ vương mang quân vây đánh rồi giết Đấu Mân, dời dân đất Quyền đến đất Na, sai Diêm Ngao trấn thủ.

Năm 699 TCN, Vũ vương sai Khuất Hà đánh nước La. Khuất Hà có ý khinh địch, bị đại bại. Khuất Hà đành phải rút quân, đến giữa đường thì Khuất Hà tự tử. Sở Vũ vương ra lệnh chặt một chân của quân sĩ bại trận.

==Qua đời==
Năm 690 TCN, Chu Trang Vương triệu tập vua nước Tùy. Sở Vũ vương thấy vua Tùy đến triều kiến nhà Chu, rất tức giận, cho rằng nước Tùy phản mình, bèn mang quân đánh Tùy nhưng bất ngờ lên cơn đau tim, phải ngồi xuống dưới gốc cây và qua đời không lâu sau đó, ở ngôi 51 năm.

Nhưng lệnh doãn Đấu Kì giấu việc đó không phát tang mà dẫn quân đội về phía tây như kế hoạch ban đầu. Khi quân đội Sở đến kinh đô của Tùy và buộc vùa Tuy phải cầu hòa, thì mới phát tang, con là Hùng Ti nối ngôi, tức là Sở Văn vương.
== Gia quyến ==
- Phụ thân: Sở Tiêu Ngao
- Con trai
1. Sở Văn Vương
2. Vương tử Thiện

==Xem thêm==
- Sở Tiêu Ngao
- Sở Phần Mạo
- Sở Văn vương

==Tham khảo==
- Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
- "Sở thế gia"
- Phương Thi Danh (2001), "Niên biểu lịch sử Trung Quốc", Nhà xuất bản Thế giới
Sở Đổ Ngao

Sở Đổ Ngao (chữ Hán: 楚杜敖; trị vì: 676 TCN-672 TCN hoặc 674 TCN-672 TCN, hay Sở Trang Ngao (楚庄敖), tên thật là Hùng Gian (熊艱) hay Mị Gian (羋貲), là vị vua thứ 22 của nước Sở - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

==Mẫu thân==
Theo Sử ký, Hùng Gian là con của Sở Văn vương – vua thứ 18 nước Sở. Tả Truyện cho biết thêm mẹ ông là Tức Trịnh thị, vốn là vợ cũ vua nước Tức. Năm 677 TCN, Văn vương mất, Hùng Gian lên nối ngôi, tức là Sở Đổ Ngao.

Đổ Ngao còn nhỏ, chú là công tử Nguyên làm Lệnh doãn (tể tướng) phụ chính, say mê mẹ Đổ Ngao là Tức Vĩ. Vì muốn lấy lòng Tức Vĩ, năm 676 TCN, Tử Nguyên mang quân cùng 600 cỗ xe đi đánh nước Trịnh, đến cửa Cốc Trất. Tống Hoàn công bèn cử binh cứu Trịnh. Tử Nguyên thấy vậy bèn nhân đêm tối rút quân.

Theo Sử ký, Đổ Ngao muốn giết em cùng mẹ là Hùng Uẩn. Hùng Uẩn bỏ chạy sang nước Tùy, mượn quân Tùy về đánh, giết chết ông và giành ngôi vua, tức là Sở Thành vương.

Cũng theo Sử ký, Đổ Ngao làm vua được 5 năm (676 TCN-672 TCN); theo Kinh Xuân Thu và Tả Truyện, ông làm vua được 3 năm (674 TCN-672 TCN).

Tuy nhiên, ghi chép của Tả truyện về thân thế của ông không hợp lý. Cha ông là Sở Văn vương giết vua nước Tức để lấy Tức Vĩ năm 680 TCN, sau đó Tức Vĩ mới sinh ra ông và Hùng Uẩn. Như vậy tại thời điểm Đổ Ngao mất ngôi (672 TCN), cả hai anh em đều chưa đến 10 tuổi, rất khó xảy ra những diễn biến tranh chấp và lật đổ ngôi vua như Sử ký nêu.

Sử ký không nhắc tới việc Văn vương lấy Tức Vĩ, chỉ nói tới việc tranh ngôi giữa 2 anh em, có thể theo đó thì 2 anh em Đổ Ngao và Thành vương đều đã trưởng thành. Tả Truyện tuy nói tới mẹ của 2 người là Tức Vĩ lấy Sở Văn vương năm 680 TCN, nhưng không chép việc thay ngôi vua giữa Đổ Ngao và Thành vương ra sao.

==Xem thêm==
- Sở Văn vương
- Sở Thành vương

==Tham khảo==
- "Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
- Sở thế gia
- Phương Thi Danh (2001), "Niên biểu lịch sử Trung Quốc", Nhà xuất bản Thế giới
- Khổng Tử (2002), "Xuân Thu tam truyện, tập 3, tập 5", Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh
Tiếng Pháp Thụy Sĩ

Tiếng Pháp được nói ở Thụy Sĩ chủ yếu là ở vùng Suisse romande với số lượng khoảng 1,48 nghìn người.

Tiếng Pháp ở Thụy Sĩ mang một số đặc điểm khác với tiếng Pháp ở Pháp và tiếng Pháp ở Bỉ. Một người Thụy Sĩ sẽ không có bất cứ khó khăn gì khi nghe một người Pháp nói tiếng Pháp, trong khi một người Pháp sẽ khá lạ lẫm với một số từ được sử dụng ở Thụy Sĩ.

Tiếng Pháp ở Thụy Sĩ dùng một số từ không có trong tiếng Pháp gốc như "septante" (70), "huitante" (80), "nonante" (90) (trong tiếng Pháp gốc là "soixante-dix", "quatre-vingt", "quatre-vingt-dix"), hay những từ có gốc tiếng Đức như "mouttre", "witz", "poutser". Hiện tượng này được sinh ra do việc sinh sống gần nhau giữa những người nói tiếng Pháp và những người nói tiếng Đức, làm cho một số từ tiếng Đức được đưa vào luôn trong tiếng Pháp.

Năm 1970, số người dùng tiếng Pháp ở Thụy Sĩ chiếm 18,1% dân số, năm 1980 là 18,4%, năm 1990 là 19,4% và vào năm 2000 đạt đến 20,4%. Trong khi số lượng người dùng tiếng Đức ở Thụy Sĩ lại có xu hướng giảm (72,6% dân số năm 1941 và 63,7% năm 2000).

== Xem thêm ==
- Tiếng Pháp
- Tiếng Pháp tại Bỉ
Villa Adriana

Villa Adriana hay còn được gọi là Villa Hadrian là một khu phức hợp khảo cổ học La Mã lớn nằm tại Tivoli, vùng Lazio, Ý. Dinh thự được xây dựng dưới thời Hadrian vào thế kỷ 2 là một di sản kiến trúc độc đáo kết hợp của La Mã, Ai Cập và Hy Lạp. Hiện nay nó là một Di sản thế giới của UNESCO từ năm 1999, một tài sản của Cộng hòa Ý
==Lịch sử==
Dinh thự được xây dựng tại tại Tibur, ngày nay là Tivoli để rời khỏi Rome trong thập niên thứ 2-3 của thế kỷ thứ 2. Ông được cho là không thích cung điện trên đồi Palatine Hill ở Rome. Theo truyền thống, hoàng đế La Mã đã xây dựng một dinh thự như một nơi để thư giãn trong cuộc sống hàng ngày. Các hoàng đế La Mã với sự giàu có, như Trajan cũng đã xây dựng các dinh thự cho riêng mình. Nhiều dinh thự còn có cả các trang trại nhỏ và không cần phải mua lương thực thực phẩm.

Phong cảnh đẹp như tranh vẽ xung quanh Tibur đã khiến khu vực này trở thành một lựa chọn phổ biến cho các dinh thự sống ẩn dật ở nông thôn. Nó đã nổi tiếng với những người từ bán đảo Tây Ban Nha là cư dân ở thành phố Rome. Điều này có thể đã góp phần vào lựa chọn của Hadrian. Mặc dù sinh ra ở Rome, cha mẹ ông đến từ Tây Ban Nha và ông có thể đã quen thuộc với khu vực này trong suốt quãng đầu đời của mình.

Cũng có thể là có một mối liên hệ thông qua người vợ của Hadrian là Vibia Sabina, cháu gái của Hoàng đế Trajan. Gia đình của Sabina nắm giữ những vùng đất rộng lớn và theo suy đoán, tài sản của Tibur có thể là một trong số đó. Một dinh thự từ thời Cộng hòa là nền tảng cho việc thành lập Villa Adriana.
==Mô tả==
Công trình kiến trúc này rộng tới 120 ha, nằm trên sườn đồi Tiburtine, được xây dựng vào năm 118 đến năm 138. Đây là biểu tượng của quyền lực ở Rome lúc bấy giờ, chủ sở hữu là Vibia Sabina, vợ của hoàng để Hadrian. Nhưng sau khi vị hoàng đế này qua đời, nơi đây đã bị cướp bóc và bỏ hoang.

Đến tận thế kỷ 16, khi hồng y Ippolito II d'Este xây dựng dinh thự Villa d'Este, một cuộc khai quật nhằm tìm kiếm những tác phẩm nghệ thuật có giá trị ở Villa Adriana nhằm trang trí cho dinh thự mới được thực hiện. Dù vậy, kiến trúc của dinh thự Villa Adriana vẫn còn nguyên cấu trúc.

Di sản này là một chuỗi phức hợp các công trình bao gồm 4 nhóm:

- Nhóm đầu tiên là các công trình Hy Lạp bao gồm: đền thờ Aphrodite Cnidi và nhà hát Hy Lạp là một cấu trúc bán nguyệt lớn Exedra.
- Nhóm thứ hai là các công trình chính bao gồm nhà hát cấu trúc tròn đường kính 43 m với những cột đá cẩm thạch và chuỗi thư viện, tòa án mang kiến trúc của Hy Lạp và Ai Cập.
- Nhóm thứ ba bao gồm sân vận động, Pecile, Canopus, Serapeum và Cento Camerelle là các hồ bơi, kênh đào, tòa nhà triết học.
- Nhóm cuối cùng là các tòa nhà phức hợp ngầm dưới lòng đất bao gồm các phòng trưng bày, truyền thông, lưu trữ... trên mặt đất là một số tòa nhà được xây dựng từ thế kỷ 18.

Công trình là kiệt tác phức hợp của các nền văn hóa Địa Trung Hải thời cổ đại, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong kiến trúc thời Phục Hưng và kiến trúc Baroque, ảnh hưởng tới kiến trúc tới tận sau này.

Năm 1999, UNESCO đã đưa dinh thự Villa Adriana vào danh sách di sản thế giới.
Sở Giáp Ngao

Sở Giáp Ngao (chữ Hán: 楚郏敖, trị vì 544 TCN-541 TCN), tên thật là Hùng Viên (熊員), là vị vua thứ 28 của nước Sở - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con của Sở Khang Vương, vua thứ 27 của nước Sở. Năm 545 TCN Sở Khang Vương chết, Lệnh doãn Khuất Kiến lập ông làm vua.

Từ khi Hùng Viên nối ngôi, mọi quyền hành đều do Khuất Kiến nắm, nhưng ít lâu sau Khuất Kiến mất, người chú lớn nhất của ông là công tử Vi được lên làm Lệnh doãn, năm hết mọi quyền hành, ông không có thực quyền trong tay. Công tử Vi lại cậy tài kiêu ngạo, nghi lễ ngang với chư hầu, Hùng Viên không làm được gì.

Năm 541 TCN, công tử Vi sai em là công tử Hắc Quang (cũng là chú của Giáp Ngao) và hàng tướng nước Tấn sang là Bá Châu Lê sửa sang các thành Su, Lịch và Cáp, chuẩn bị đánh nước Trịnh. Sau đó công tử Vi cùng Ngũ Cử đi sang nước Trịnh sính lễ, giữa đường công tử Vi quay lại, để Ngũ Cử sang Trịnh một mình.

Trở về cung, công tử Vi thắt cổ giết chết Giáp Ngao và tự lập làm vua, tức là Sở Linh vương. Hai con ông là công tử Mộ và công tử Bình cũng bị giết.

Sở Giáp Ngao làm vua được 4 năm.

==Xem thêm==
- Sở Khang vương
- Sở Linh vương

==Tham khảo==
- Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
- "Sở thế gia"
- Phương Thi Danh (2001), "Niên biểu lịch sử Trung Quốc", Nhà xuất bản Thế giới
- Khổng Tử (2002), "Xuân Thu tam truyện, tập 4, tập 5", Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh
Showbiz (album)

Showbiz là album đầu tay của ban nhạc người Anh, Muse, được phát hành ở Anh ngày 4 tháng 10 năm 1999. Được thu âm vào giữa tháng 4 và 5 tại RAK Studios và Sawmills Studio và sản xuất bởi John Leckie và Paul Reeve. Album đạt được vị trí thứ 29 trên Bảng xếp hạng Album của Anh.

==Liên kết ngoài==
- "Showbiz" at the Muse official website
Hạ Thế Tổ

Hạ Thế Tổ ("chữ Hán":夏世祖) có thể là:
==Danh sách==
- Hạ Thế Tổ Thiếu Khang (truy tôn)
- Hạ Thế Tổ Hách Liên Bột Bột thời kỳ Ngũ Hồ thập lục quốc
- Hạ Thế Tổ Lý Nguyên Hạo (tự xưng là Thế Tổ Thủy Văn Bản Vũ Hưng Pháp Kiến Lễ Nhân Hiếu Hoàng Đế)
==Xem thêm==
- Thế Tổ
- Hạ Thái Tổ
Acura

Acura là một nhãn hiệu xe cao cấp của hãng sản xuất Honda, Nhật Bản. Được giới thiệu lần đầu tiên vào năm 1986 tại thị trường Bắc Mỹ và Hồng Kông, nhãn hiệu này chủ yếu sản xuất những xe hạng sang và xe thể thao. Năm 2004 nhãn hiệu xe này được giới thiệu và bán tại Mexico, năm 2006 tại Trung Quốc và Nga, và trong những năm tới hãng Honda dự tính sẽ đưa nhãn hiệu này vào thị trường Nhật Bản.

Với chiến lược tương tự như của hai hãng sản xuất đồng hương là Toyota và Nissan với những dòng sản phẩm xe hạng sang là Lexus và Infiniti, hãng Honda giới thiệu nhãn hiệu Acura để nhắm vào thị trường xe cao cấp. Với chiến lược này các công ty mẹ sẽ tận dụng những tài nguyên, công nghệ, và nhà máy đang có nhưng tạo ra một sản phẩm với tên gọi hoàn toàn mới. Qua đó tạo ấn tượng cho khách hàng rằng đây là một nhãn hiệu mới, không liên quan đến những sản phẩm khác có giá cả bình dân hơn của công ty mẹ. Vì lý do này nên các nhãn hiệu này thường được giới thiệu ở những thị trường mới và khác với những thị trường mà công ty mẹ đã tạo nên danh tiếng và thương hiệu của mình.

Sự ra đời của nhãn hiệu Acura gắn liền với chiến lược bán hàng của Honda, khi hãng này cho ra đời những cửa hàng chuyên bán xe hơi hạng sang. Honda Verno vào năm 1978, Honda Clio vào năm 1984 và Honda Primo năm 1985. Acura là hãng xe hạng sang của Nhật đầu tiên tại thị trường Mỹ, các nhãn hiệu như Lexus và Infiniti đều xuất hiện sau tại thị trường này. Vào những năm đầu mới ra đời, Acura là dòng xe hạng sang bán chạy nhất tại thị trường Mỹ và thống trị danh hiệu này cho đến tận những năm giữa thập kỷ 90.

== Các dòng xe hiện hành ==
- TSX (USA, Canda)
- TL (USA, Canda, Mexico, Trung Quốc)
- TL Type-S (USA, Canda)
- RL (USA, Canda, Mexico, Hồng Kông, Trung Quốc)
- RDX (USA, Canda, Mexico)
- MDX (USA, Canda, Mexico, Trung Quốc)
- CSX (nur in Canda)
- CSX Type-S (nur in Canda)
- ZDX

== Các dòng xe không còn được sản xuất ==
- Integra
- Vigor
- Legend
- CL
- NSX (dòng xe này vẫn được sản xuất nhân dịp kỉ niệm hoặc những sự kiện đặc biệt, tiêu biểu là chiếc 2017 Acura NSX, xe này được sản xuất nhân dịp kỉ niệm 50 năm Honda)
- RSX
- SLX
- EL

==Liên kết ngoài==
- Acura USA
- Acura Canada
- Acura Mexico
- Acura Hồng Không
- Acura Trung Quốc
Stauropus

Stauropus là một chi bướm đêm trong họ Notodontidae.

==Loài==
- Phân chi "Benbowia"
- "Stauropus callista"
- "Stauropus camilla"
- "Stauropus kiriakoff"
- "Stauropus takamukuanus"
- "Stauropus virescens"
- Phân chi "Chlorostauropus"
- "Stauropus alternus"
- "Stauropus viridissimus"
- Phân chi "Miostauropus"
- "Stauropus mioides"
- Phân chi "Palaeostauropus"
- "Stauropus obliterata"
- Phân chi "Stauropus"
- "Stauropus abitus"
- "Stauropus basalis"
- "Stauropus berberisae"
- "Stauropus fagi"
- "Stauropus major"
- "Stauropus picteti"
- "Stauropus sikkimensis"
- "Stauropus skoui"
- "Stauropus teikichiana"
-  "Stauropus teikichiana boreas"
-  "Stauropus teikichiana fuscus"
-  "Stauropus teikichiana notus"
- Phân chi không rõ
- "Stauropus basinigra"

==Liên kết ngoài==
- Stauropus at funet
Stauropus fagi

Stauropus fagi (còn gọi là bướm cua) là một loài bướm đêm trong họ Notodontidae. Sải cánh dài 40–70 mm và có nhiều màu khác nhau từ xám đến xanh lá cây và nâu.
Loài bướm đêm này sinh sống ở toàn bộ vùng sinh thái Cổ bắc giới trừ phía bắc châu Phi. Ở Anh, thường thấy chúng ở các hạt phía nam.
Stauropus sikkimensis

Stauropus sikkimensis là một loài bướm đêm trong họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở Nepal, Ấn Độ, Trung Hoa và Đài Loan.

==Phân loài==
Loài này có các phân loài sau:
- "Stauropus sikkimensis sikkimensis" (Nepal, Himalaya: Sikkim)
- "Stauropus sikkimensis khasianus"
- "Stauropus sikkimensis lushanus" (Đài Loan)
- "Stauropus sikkimensis erdmanni" (Trung Quốc: Vân Nam, Tứ Xuyên)
Cá bướm tám vạch

Cá bướm tám vạch, tên khoa học là Chaetodon octofasciatus, là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi "Discochaetodon") trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1787.

== Từ nguyên ==
Từ định danh "octofasciatus" được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: tiền tố "octo" ("tám") và "fasciatus" ("có sọc"), hàm ý đề cập đến 8 dải sọc dọc màu đen trên cơ thể của loài cá này.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Từ bờ đông Ấn Độ, Sri Lanka và Maldives, "C. octofasciatus" được phân bố trải dài về phía đông, băng qua phần lớn khu vực Đông Nam Á đến quần đảo Solomon và Palau, xa về phía nam đến rạn san hô Scott và Seringapatam ngoài khơi Tây Úc, ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản.

Ở Việt Nam, "C. octofasciatus" được ghi nhận tại vịnh Hạ Long (Quảng Ninh); quần đảo Cát Bà (Hải Phòng); Hà Tĩnh; cù lao Chàm (Quảng Nam); Phú Yên; Ninh Thuận; vịnh Vân Phong và vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); cù lao Câu và một số đảo đá ngoài khơi Bình Thuận; Côn Đảo; quần đảo An Thới, quần đảo Nam Du, quần đảo Hà Tiên cũng như tại bờ biển Hà Tiên (Kiên Giang).

"C. octofasciatus" được bắt gặp ở những khu vực có nhiều san hô phát triển trên đới mặt bằng của rạn viền bờ hay trong các đầm phá nông (thường nhiều bùn), độ sâu đến ít nhất là 20 m; cá con có thể ẩn mình trong các cụm san hô nhánh "Acropora".

== Mô tả ==
"C. octofasciatus" có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 12 cm. Loài này có hai kiểu hình: trắng hoặc vàng với 8 dải sọc đen ở hai bên cơ thể, và có thêm một đốm đen ở cuống đuôi. Vây bụng luôn là màu vàng ở hai kiểu hình. Vây đuôi trong suốt.

Số gai ở vây lưng: 10–12; Số tia vây ở vây lưng: 17–19; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

== Sinh thái học ==
Thức ăn chủ yếu của "C. octofasciatus" là các polyp san hô. Đây là loài phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thức ăn là san hô.

== Phân loại học ==
"C. octofasciatus" có quan hệ gần nhất với hai loài "Chaetodon aureofasciatus" và "Chaetodon rainfordi" dựa vào kết quả phân tích phát sinh chủng loại phân tử.

== Thương mại ==
"C. octofasciatus" ít được xuất khẩu trong ngành thương mại cá cảnh. Vì là loài ăn san hô nên "C. octofasciatus" thường bị chết đói trong điều kiện nuôi nhốt.
Chaetodon reticulatus

Chaetodon reticulatus là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi "Citharoedus") trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

== Từ nguyên ==
Tính từ định danh "reticulatus" trong tiếng Latinh mang nghĩa là "có dạng lưới", hàm ý đề cập đến các đốm vàng trên vảy làm cho loài cá này có kiểu hình như một tấm lưới bao phủ.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Từ quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) và đảo Đài Loan, "C. reticulatus" được phân bố trải dài về phía nam, băng qua Philippines và Indonesia đến rạn san hô Great Barrier (Úc) và Nouvelle-Calédonie, xa về phía đông đến quần đảo Hawaii (Hoa Kỳ), quần đảo Marquises, quần đảo Australes và quần đảo Gambier (Polynésie thuộc Pháp), cũng như đảo Ducie (quần đảo Pitcairn).

"C. reticulatus" sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong các đầm phá nước trong, được tìm thấy ở độ sâu đến ít nhất là 40 m.

== Mô tả ==
"C. reticulatus" có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 18 cm. Loài này có màu đen với các đốm vàng nhạt trên vảy xếp thành hàng. Vùng lưng và vây lưng hơi phớt trắng. Thân trước ngay sau đầu có một dải trắng (hoặc màu kem) bao quanh. Có một dải sọc đen viền vàng từ đỉnh đầu băng dọc qua mắt; vùng trán và mõm xám đen. Vây lưng và vây hậu môn có dải vàng dọc theo rìa (dải vàng của vây hậu môn được viền đen), dải trắng rất mỏng sát rìa hai vây này. Vây hậu môn có một vạch cam ở phía cuối.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 26–29; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 20–21; Số tia vây ở vây ngực: 16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 45–48.

== Sinh thái học ==
"C. reticulatus" là loài ăn san hô chuyên biệt, đặc biệt là san hô cành "Acropora". Chúng thường kết đôi với nhau, nhưng cũng có thể sống đơn độc hoặc hợp thành một nhóm nhỏ.

== Lai tạp ==
Những cá thể mang kiểu màu trung gian giữa "C. reticulatus" với hai loài chị em trong phân chi "Citharoedus" là "Chaetodon ornatissimus" và "Chaetodon meyeri" đã được bắt gặp trong tự nhiên.

== Thương mại ==
"C. reticulatus" ít được thu thập trong các hoạt động kinh doanh cá cảnh. Do chế độ ăn đặc biệt nên chúng thường chết đói trong điều kiện nuôi nhốt.
Chaetodon madagaskariensis

Chaetodon madagaskariensis là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi "Rhombochaetodon") trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1923.

== Từ nguyên ==
Từ định danh "madagaskariensis" được đặt theo tên gọi của đảo quốc Madagascar, được cho là nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập, nhưng thực ra là ở Mauritius (–"ensis": hậu tố biểu thị nơi chốn)"." Tuy nhiên, cái tên "C. madagascariensis" lại được nhiều nhà ngư học hiện đại sử dụng để đúng chính tả.""

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Dọc theo bờ biển Đông Phi đến Nam Phi, "C. madagaskariensis" được phân bố trải dài về phía đông, băng qua một số các đảo quốc trên Ấn Độ Dương đến biển Andaman, bờ tây đảo Sumatra (Indonesia) cùng quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (thuộc vùng lãnh thổ Úc).

"C. madagaskariensis" sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong đầm phá, độ sâu khoảng là 10–120 m.

== Mô tả ==
"C. madagaskariensis" có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 13 cm. Thân của "C. madagaskariensis" có màu trắng với các đường sọc đen hình chữ V ở hai bên thân, ngoài ra có nhiều chấm đen nhỏ ở phần thân giữa sọc chữ V cuối cùng và vùng màu cam thân sau. Vùng màu đỏ ở thân sau lan rộng sang toàn bộ phần vây lưng mềm và phía cuối vây hậu môn. Nửa sau vây đuôi cũng có một vệt đỏ cam ở gần rìa; phần rìa sau của vây đuôi trong suốt. Đỉnh đầu có một đốm đen viền trắng đặc trưng với một vệt đen băng dọc qua mắt.

Số gai ở vây lưng: 12–13; Số tia vây ở vây lưng: 18–20; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 15–17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

== Phân loại học ==
Trong phân chi "Rhombochaetodon", "C. madagaskariensis" hợp thành nhóm chị em với các loài "Chaetodon paucifasciatus", "Chaetodon mertensii" và "Chaetodon xanthurus". Nhóm chị em này đặc trưng bởi các sọc chữ V ở hai bên thân, thân sau có các màu vàng, cam hoặc đỏ với một sọc băng qua mắt. Trừ "C. mertensii", các loài còn lại đều có một đốm "vương miện" trên đỉnh đầu.

Kiểu hình của "C. madagaskariensis" rất giống với "C. paucifasciatus". Tuy nhiên, "C. paucifasciatus" sẫm đỏ hơn ở thân sau thay vì màu cam như "C. madagaskariensis", và vệt sọc băng qua mắt có màu vàng cam (đen ở "C. madagaskariensis"). "C. xanthurus" dễ dàng phân biệt với các chị em còn lại nhờ vào kiểu hình "mắt lưới" trên thân (được tạo bởi viền đen của các lớp vảy).

== Sinh thái học ==
"C. madagaskariensis" là loài ăn tạp, thức ăn của chúng bao gồm tảo và một số loài thủy sinh không xương sống nhỏ. "C. madagaskariensis" cũng có thể ăn san hô nhưng chúng không hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn thức ăn này.

"C. madagaskariensis" thường kết đôi với nhau.

== Thương mại ==
"C. madagaskariensis" được thu thập trong các hoạt động kinh doanh cá cảnh.
Chaetodon speculum

Chaetodon speculum là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi "Tetrachaetodon") trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1831.

== Từ nguyên ==
Danh từ định danh "speculum" trong tiếng Hy Lạp cổ đại mang nghĩa là "cái gương", một cái tên do Kuhl & van Hasselt đặt cho loài cá này nhưng không rõ hàm ý là gì.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Từ bờ tây đảo Sumatra (Indonesia) và đảo Giáng Sinh (Úc), "C. speculum" được phân bố trải dài về phía đông đến Fiji và Tonga, xa về phía nam đến hai bờ tây-đông Úc (gồm cả đảo Lord Howe), ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản (gồm cả quần đảo Ogasawara). Phạm vi phía bắc của "C. speculum" đã mở rộng đến phía đông nam Hàn Quốc, khi một cá thể chưa lớn của loài này được thu thập ngoài khơi thành phố Pohang.

Ở Việt Nam, "C. speculum" được ghi nhận tại hòn Mê (Thanh Hóa); cồn Cỏ (Quảng Trị); cù lao Chàm (Quảng Nam), đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) và quần đảo Hoàng Sa; Phú Yên; vịnh Vân Phong và vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); Ninh Thuận; cù lao Câu và một số đảo đá ngoài khơi Bình Thuận; cũng như tại Côn Đảo và quần đảo Trường Sa.

"C. speculum" sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên rạn viền bờ hay trong đầm phá, độ sâu đến ít nhất là 30 m.

== Mô tả ==
"C. speculum" có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 18 cm. Loài này có màu vàng tổng thể với một vệt đen hình bầu dục rất lớn ngay giữa thân trên. Vây ngực trong suốt, các vây còn lại có màu vàng, riêng vây đuôi có rìa sau trong suốt. Đầu có một sọc đen từ gáy băng dọc qua mắt.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 17–18; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 15–16; Số tia vây ở vây ngực: 13–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 37–42.

== Phân loại học ==
"C. speculum" dễ dàng nhận ra bởi đốm đen lớn đặc trưng và màu vàng bao phủ toàn thân. "Chaetodon zanzibarensis", một loài chị em giống hệt với "C. speculum" về kiểu hình nhưng kích thước đốm đen lại nhỏ hơn đáng kể và được phân bố ở Tây Ấn Độ Dương. Cả hai hợp thành nhóm chị em với "Chaetodon bennetti" (có viền xanh bao quanh đốm đen và hai sọc xanh tương tự trên thân), "Chaetodon plebeius" và "Chaetodon andamanensis" (hai loài sau có các sọc ngang trên thân).

== Sinh thái học ==
"C. speculum" là loài ăn tạp, thức ăn của chúng bao gồm một số loài thủy sinh không xương sống và có cả san hô (nhưng không quá phụ thuộc vào nguồn thức ăn này). "C. speculum" nhìn chung ưa ăn san hô cứng (như "Acropora" và "Montipora", nhưng lại không thích "Pocillopora") và có xu hướng tránh xa san hô mềm.

"C. speculum" thường kết đôi với nhau, nhưng cũng có thể sống đơn độc.

== Thương mại ==
"C. speculum" ít được xuất khẩu trong ngành thương mại cá cảnh.
Chaetodon unimaculatus

Chaetodon unimaculatus là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi "Lepidochaetodon") trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1787.

== Từ nguyên ==
Từ định danh "unimaculatus" được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: tiền tố "uni" ("một") và "maculatus" ("có đốm"), hàm ý đề cập đến đốm đen lớn ở thân trên của loài cá này.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Từ quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (Úc), phạm vi của "C. unimaculatus" trải dài về phía đông đến quần đảo Hawaii (Hoa Kỳ), đảo Ducie (quần đảo Pitcairn) và cả đảo Phục Sinh (Chile), ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản, xa về phía nam đến Úc (gồm cả đảo Lord Howe) và Rapa Iti (Polynésie thuộc Pháp) nhiều cá thể lang thang cũng được bắt gặp ở quần đảo Galápagos.

Ở Việt Nam, "C. unimaculatus" được ghi nhận tại cù lao Chàm (Quảng Nam) và quần đảo Hoàng Sa; Phú Yên; vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); và Ninh Thuận.

"C. unimaculatus" sống tập trung trên các rạn viền bờ và đầm phá, độ sâu đến ít nhất là 60 m.

== Mô tả ==
"C. unimaculatus" có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 20 cm. Loài này có màu trắng với một đốm đen lớn nổi bật ở thân trên, chuyển dần sang màu vàng ở lưng. Đầu có một sọc đen từ gáy băng dọc qua mắt. Thân trước có các vệt sọc vàng. Vây lưng và vây hậu môn có màu vàng với rìa đen ở sát rìa sau (viền trắng mỏng ở ngay rìa). Cuống đuôi có vạch đen bao quanh; vây đuôi trong suốt (trắng hơn ở gốc). Vây bụng màu vàng. Vây ngực trong suốt.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 21–23; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 18–20; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 38–47.

== Sinh thái học ==
"C. unimaculatus" là loài ăn tạp, thức ăn chủ yếu của chúng là san hô, bao gồm san hô cứng (như "Acropora" và "Montipora") và san hô mềm ("Sarcophyton" và "Sinularia"), tuy nhiên chúng cũng có thể ăn cả giun nhiều tơ, động vật phù du và tảo.

"C. unimaculatus" có thể sống thành đôi, đặc biệt là vào thời điểm sinh sản, hoặc hợp thành một đàn nhỏ.

== Lai tạp ==
Những cá thể mang kiểu màu trung gian giữa "C. unimaculatus" với "Chaetodon kleinii", một loài chị em cùng phân chi "Lepidochaetodon", đã được bắt gặp trong tự nhiên.

== Thương mại ==
"C. unimaculatus" là một loài thường được xuất khẩu trong ngành thương mại cá cảnh.
Lockheed Model 9 Orion

Lockheed Model 9 Orion là một loại máy bay chở khách một động cơ, chế tạo vào năm 1931 cho các hãng hàng không thương mại. Nó là máy bay chở khách đầu tiên có kiểu ba càng đáp và nhanh hơn bất kỳ máy bay quân sự nào vào thời điểm đó. Do Richard A. Von Hake thiết kế, nó là mẫu thiết kế một tầng cánh bằng gỗ cuối cùng do hãng Lockheed Aircraft Corporation chế tạo.

==Biến thể==
- Orion 9:
- Orion 9A Special:
- Orion 9B:
- Orion 9C:
- Orion 9D:
- Orion 9E:
- Orion 9F:
- Orion 9F-1:
- UC-85:
- Orion-Explorer:

==Quốc gia sử dụng==
- Swissair
- Cộng hòa Tây Ban Nha
- Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha từ LAPE
- American Airways
- Air Express
- Bowen Air Lines
- Northwest Airways
- Transcontinental and Western Air
- Không quân Lục quân Hoa Kỳ
- Varney Speed Lines
- Wyoming Air Service

==Tham khảo==
- Francillon, René J, "Lockheed Aircraft since 1913". Naval Institute Press: Annapolis, 1987.
- Eden, Paul and Moeng, Soph, eds. "The Complete Encyclopedia of World Aircraft". London: Amber Books Ltd., 2002. ISBN 0-7607-3432-1.

==Liên kết ngoài==
- Lockheed Orion on Swissair flights
Lockheed Model 10 Electra

Lockheed Model 10 Electra là một loại máy bay chở khách một tầng cánh, làm hoàn toàn bằng kim loại, được hãng Lockheed Aircraft Corporation phát triển trong thập niên 1930, nhằm cạnh tranh với Boeing 247 và Douglas DC-2. Mẫu máy bay này trở nên nổi tiếng nhờ việc Amelia Earhart đã dùng nó thực hiện chuyến bay vòng quanh thế giới xấu số vào năm 1937.

==Biến thể==
- Electra 10-A
- Electra 10-B
- Electra 10-C
- Electra 10-D
- Electra 10-E
- XC-35
- Lockheed KXL1

==Quốc gia sử dụng==
===Dân sự===
- Ansett Airways
- Guinea Airways, an Australian airline serving New Guinea.
- MacRobertson-Miller Aviation
- Marshall Airways
- Qantas Empire Airways
- Aeronorte
- Cruzeiro do Sul
- Panair do Brasil
- VARIG
- Canadian Airways
- Trans-Canada Air Lines
- LAN Chile
- Compañia Cubana de Aviación
- Compañía Mexicana de Aviación
- KLM West Indies Section
- Union Airways of New Zealand
- National Airways Corporation
- LOT Polish Airlines operated ten aircraft between 1936 and 1939.
- LARES
- British Airways Ltd.
- Braniff Airways
- Chicago and Southern Air Lines
- Continental Air Lines
- Delta Air Lines
- Eastern Air Lines
- Mid-Continent Airlines
- National Airlines
- Northeast Airlines
- Northwest Airlines
- Pacific Alaska Airways
- Wisconsin Central Airlines
- Línea Aeropostal Venezolana
- Aeroput

===Quân sự===
- Không quân Argentina
- Không quân Brazil
- Không quân Hoàng gia Canada
- Không quân Honduras
- Cộng hòa Tây Ban Nha
- Không quân Tây Ban Nha
- Không quân Hoàng gia
- Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ/Không quân Lục quân Hoa Kỳ
- Hải quân Hoa Kỳ
- Bảo vệ Bờ biển Hoa Kỳ
- Không quân Venezuela
- Nhật Bản
- Không quân Đế quốc Nhật Bản (copy)

==Tham khảo==
- Ghi chú
- Tài liệu

- Francillon, René J. "Lockheed Aircraft since 1913". Annapolis, Maryland, USA: Naval Institute Press, 1987. ISBN 0-85177-835-6.
- Garrison, Peter. "Head Skunk". "Air & Space Magazine", March 2010.
- Gunston, Bill. "Lockheed Aircraft: The History of Lockheed Martin" (Aircraft Cutaways). Oxford, UK: Osprey, 1998. ISBN 978-1-85532-775-7.
- Winchester, Jim, ed. "Lockheed 10 Electra". "Civil Aircraft" (The Aviation Factfile). London: Grange Books plc, 2004. ISBN 1-84013-642-1.

==Liên kết ngoài==
- XC-35 in the collection of the National Air and Space Museum
- XC-35 from Bảo tàng Quốc gia Không quân Hoa Kỳ
- Lockheed Electra 10A Restoration
- "Luxurious Air Yacht Is a Home with Wings" "Popular Mechanics", January 1936 Electra converted for business travel.
Lockheed Model 12 Electra Junior

Các Lockheed Model 12 Electra Junior, hay thông dụng hơn là Lockheed 12 hoặc L-12, là một loại máy bay vận tải hai động cơ, làm hoàn toàn bằng kim loại, được chế tạo vào cuối thập niên 1930 cho các công ty hàng không nhỏ, các công ty tư nhân và cá nhân.

==Biến thể==
===Dân sự===
- Model 12A
- Model 12B
- Model 12-25

===Quân sự===
- C-40
- C-40A
- C-40B
- C-40D
- JO-1
- JO-2
- XJO-3
- R3O-2
- Model 212
- Model 12-26

==Quốc gia sử dụng==
===Dân sự===
- Aeronorte
- Aerovias Brasil
- Associated Airlines (Australia)
- British West Indian Airways Ltd.
- British Airways Ltd.
- Continental Air Lines
- Mercer Airlines (Burbank, CA)
- Cruzeiro do Sul
- National Advisory Committee for Aeronautics (NACA)
- Panair do Brasil
- Canadian Department of Transport
- Brazilian Ministry of Aeronautics
- Santa Maria Airlines

===Quân sự===
- Lục quân Argentina
- Không quân Hoàng gia Canada
- Không quân Indonesia
- Không quân Hoàng gia Hà Lan
- Không quân Lục quân Đông Ấn Hoàng gia Hà Lan
- Không quân Nam Phi
- Không quân Hoàng gia
- Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ/Không quân Lục quân Hoa Kỳ
- Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ
- Hải quân Hoa Kỳ

==Tham khảo==
===Tài liệu===
- Blankenburg, Kent. "Lockheed's Baby Electra". "Flight Journal," April 2000.
- Bowers, Peter. "History of the Lockheed 12A." "Flight Journal," April 2000.
- Davisson, Budd. "Lockheed 12A: Flying The Electra's Kid". "airbum.com," 1989.
- Francillon, René J. "Lockheed Aircraft Since 1913." London: Putnam, 1982. ISBN 978-0-370-30329-1.
- "Inspection Handbook Part 4, pp. 31–32." "Federal Aviation Administration."
- O'Leary, Michael. "Junior Bomber." "Air Classics," December 2001.
- O'Leary, Michael. "Shining Stars (Part Two)." "Air Classics," December 2001 Another detailed history of the Lockheed 12. (Note: The online article has combined it with the subarticle: "Junior Bomber".)
- "A Smaller Lockheed 'Twin'." "Flight," Volume XXIX, Issue 1415, ngày 6 tháng 2 năm 1936, p. 148. Brief announcement and description of the Lockheed 12, published before the type's first flight.
- "Type Certificate Data Sheet TC 616." "Federal Aviation Administration."
==Liên kết ngoài==
- Lockheed 12-A (also: C-40, JO)
- Lockheed JO Electra Junior, R2O Electra, R3O Electra and Electra Junior
Miles Falcon

Miles M.3 Falcon là một loại máy bay thông dụng của Anh trong thập niên 1930, do hãng Miles Aircraft Limited thiết kế chế tạo.

==Biến thể==
- M.3
- M.3A Falcon Major
- M.3B Falcon Six
- M.3C Falcon Six
- M.3D
- M.3E
- M.3F

==Quốc gia sử dụng==
- Không quân Hoàng gia Australia
- Không quân Nam Phi
- Không quân Hoàng gia Thụy Điển
- Viện nghiên cứu khoa học không quân
- Không quân Hoàng gia
- Hải quân Hoàng gia
- Cộng hòa Tây Ban Nha:
- Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

==Tham khảo==
===Tài liệu===
- Amos, Peter "Miles Aircraft - The Early Years - The Story of F G Miles and his Aeroplanes, 1925-1939". Tonbridge, Kent: Air-Britain (Historians) Ltd, 2009. ISBN 978-0-85130-410-6.
- Brown, Don Lambert. "Miles Aircraft Since 1925". London: Putnam & Company Ltd., 1970. ISBN 0-370-00127-3.
- Cooper, Peter. "Farnborough:100 years of British aviation". Hinkley: Midland 2006. ISBN 1-85780-239-X
- Jackson, A.J. "British Civil Aircraft since 1919, Volume 3". London: Putnam & Company Ltd., 1988. ISBN 0-85177-818-6.
- Mondey, David. "The Hamlyn Concise guide to British Aircraft of World War II". London: Chancellor press, 2002. ISBN 1-85152-668-4.
- "The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985)" Orbis Publishing
Miles Merlin

Miles M.4A Merlin là một loại máy bay thông dụng của Anh trong thập niên 1930, do hãng Miles Aircraft Limited thiết kế chế tạo.

==Quốc gia sử dụng==
- Victoria and Interstate Airways
- Không quân Hoàng gia Australia
- Tata Air Lines
- Birkett Air Services

==Xem thêm==
- Danh sách máy bay của RAAF

==Bibliography==
- Amos, Peter. and Brown, Don Lambert. "Miles Aircraft Since 1925, Volume 1". Putnam, 2000. ISBN 0-85177-787-2.
- Brown, Don Lambert. "Miles Aircraft Since 1925". Putnam, 1970. ISBN 0-370-00127-3.
- "The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985)". Orbis Publishing.
- Jackson, A.J. "British Civil Aircraft since 1919". Putnam, 1974. ISBN 0-370-10014-X.
- Jackson, A.J. "British Civil Aircraft since 1919, Volume 3". Putnam, 1988. ISBN 0-85177-818-6.
- Lukins, A.H. and Russell, D.A. "The book of Miles aircraft". Harborough 1945.
Miles Mentor

Miles M.16 Mentor là một loại máy bay thông dụng của Anh trong thập niên 1930, nó được dùng làm máy bay liên lạc và huấn luyện. Do hãng Miles Aircraft Limited thiết kế chế tạo.

==Quốc gia sử dụng==
- Không quân Hoàng gia

==Tham khảo==
===Tài liệu===
- Amos, Peter. and Brown, Don Lambert. "Miles Aircraft Since 1925, Volume 1". London: Putnam Aeronautical, 2000. ISBN 0-85177-787-2.
- Brown, Don Lambert. "Miles Aircraft Since 1925". London: Putnam & Company Ltd., 1970. ISBN 0-370-00127-3.
- Halley, J.J. "Royal Air Force Aircraft L1000-N9999". Air-Britain (Historians) Ltd. 1993. ISBN 0-85130-208-4.
- "The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985)". Orbis Publishing.
- Jackson, A.J. "British Civil Aircraft since 1919". London: Putnam, 1974. ISBN 0-370-10014-X.
- Swanborough, Gordon. "British Aircraft at War, 1939-1945". East Sussex, UK: HPC Publishing, 1997. ISBN 0-9531421-0-8.
==Liên kết ngoài==
- Miles M.16 Mentor