hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Nhóm ngôn ngữ gốc Ý

Nhóm ngôn ngữ gốc Ý là một nhóm ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Ấn-Âu có nhiều đặc điểm mà các nhà nghiên cứu về ngôn ngữ tin rằng là hậu thân của tiếng Latinh. Nhóm này bao gồm vào khoảng 50 ngôn ngữ và đa số tập trung tại Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và România.

Nhóm này được chia ra làm 3 phân nhóm: tiếng Latinh đứng một mình, các hậu thân của nó trong Nhóm Rôman và Nhóm Sabelli bao gồm vài ngôn ngữ cổ đã mai một.
1. Nhóm Latinh-Faliscan: bao gồm các loại tiếng Latinh.
2. Nhóm Rôman: là các hậu thân, vẫn còn được dùng hiện nay, của tiếng Latinh. Nhóm này được chia thành ba nhánh chinh:
- Nhánh phía Nam: bao gồm các tiếng địa phương của các đảo Corse và Sardegna.
- Nhánh phía Đông: bao gồm các loại tiếng Romania.
- Nhánh Ý-Tây: còn gọi là "nhánh phía Tây" vì bao gồm các tiếng trong nước Ý cũng như các tiếng Rôman tại phía Tây của Âu Châu. Điển hình của nhóm này là các tiếng Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Pháp và Ý.
3. Nhóm Sabelli

Khi Đế quốc La Mã chiếm gần hết Châu Âu họ mang tiếng Latinh đến các vùng đất họ vừa chiếm. Tuy nhiên, chỉ có loại tiếng Latinh bình dân đã trở nên thông dụng vì tiếng Latinh cổ điển không dễ học. Sự sáp nhập của các tiếng địa phương vào tiếng Latinh bình dân đã tạo nên các tiếng của nhóm Rôman sau khi Đế quốc La Mã sụp đổ.

== Sơ đồ của Nhóm ngôn ngữ gốc Ý ==
Nhóm ngôn ngữ gốc Ý (thuộc Ngữ hệ Ấn-Âu)
- Nhóm ngôn ngữ Latinh-Faliscan
- Nhóm Faliscan: gồm nhiều tiếng đã được dùng tại Ý trước Đế quốc La Mã và ngày nay đã bị mai một.
- Nhóm Latinh: tiếng Latinh, tiếng Latinh bình dân, tiếng Latinh cổ điển...
- Nhóm ngôn ngữ Rôman: các hậu thân của tiếng Latinh bình dân
- Nhánh phía Đông: tập trung tại Đông Âu. Điển hình là tiếng Romana và các loại tiếng Romana tại Croatia, tại Hy Lạp...
- Nhánh phía Nam: tập trung tại đảo Corse (thuộc Pháp) và đảo Sardegna (thuộc Ý)
-  Nhóm Corse: tiếng Corse
-  Nhóm Sardegna: các tiếng địa phương của đảo Sardegna.
- Nhánh Ý-Tây: đây là "nhánh phía Tây" của nhóm ngôn ngữ Rôman
-  Nhánh Ý-Dalmatia: tiếng Ý, tiếng Sicilia...
-  Nhánh phía Tây
-   Nhóm ngôn ngữ Gaul-Iberia
-    Nhóm Gaul-Rôman: còn được chia ra thành nhiều phân nhóm nhỏ hơn, tập trung tại Pháp và những vùng về phía đông của nó. Điển hình là tiếng Pháp, tiếng Romansh của Thụy Sĩ, các tiếng địa phương tại miền bắc nước Pháp và nhiều tiếng tại vùng tây-bắc của Ý.
-    Nhóm Iberia-Rôman: còn được chia ra thành nhiều phân nhóm nhỏ hơn, tập trung tại bán đảo Iberia và miền nam nước Pháp. Điển hình là tiếng Tây Ban Nha, tiếng Bồ Đào Nha và nhiều tiếng tại Tây Ban Nha cũng như tại miền nam của Pháp.
-   Nhóm ngôn ngữ Pyrenee-Mozarabic: tiếng Mozarabic và tiếng Aragon dùng tại vùng chung quanh dãy núi Pyrenee.
- Nhóm ngôn ngữ Sabelli: bao gồm tiếng Oscan, tiếng Umbria... thường dùng tại Ý trước tiếng Latinh nhưng nay đã bị mai một.
TN

TN hay tn có thể là:

- từ viết tắt của thanh niên
- từ viết tắt của tốt nghiệp
- mã quốc gia của Tunisia theo chuẩn ISO 3166-1 alpha-2
- mã IATA của "Air Tahiti Nui".
ĐH

ĐH hay đh có thể là từ viết tắt của:

- đại học
- đại hội
ND

ND có thể ldmksnadns 
Kannakans
- neodymium (Nd), ký hiệu của một nguyên tố hóa học
- từ viết tắt của nhân dân
- từ viết tắt của nội dung
- từ viết tắt của nông dân

mannsdna
QĐ

QĐ hay qđ có thể là viết tắt của:

- quy định
- quyết định
- quân đội
- quần đảo
HQ

HQ có thể là từ viết tắt của:

- hải quan
- hải quân
- Hàn Quốc
BĐ

BĐ có thể là từ viết tắt của:

- Bình Định
- bóng đá
- bộ đội
- Bưu điện
QH

QH hay qh có thể là từ viết tắt của:

- Quốc hội
- quan hệ
LĐ

LĐ hay lđ có thể là từ viết tắt của:

- Lâm Đồng (tỉnh)
- lao động
- liên đoàn
ĐN

ĐN hay đn có thể là từ viết tắt của:

- Đà Nẵng (tỉnh)
- Đồng Nai (tỉnh)
- định nghĩa
Hỏa Lôi Phệ Hạp

Quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp, còn gọi là quẻ Phệ Hạp, đồ hình |::|:| (噬嗑 shi4 ke4), là quẻ thứ 21 trong Kinh Dịch.

- Nội quái là ☳ (|:: 震 zhen4) Chấn hay Sấm (雷).
- Ngoại quái là ☲ (|:| 離 li2) Ly hay Hỏa (火).

Giải nghĩa: Khiết dã. Cấn hợp. Cẩu hợp, bấu víu, bấu quào, dày xéo, đay nghiến, phỏng vấn, hỏi han (học hỏi). Ủy mị bất chấn chi tượng: tượng yếu đuối không chạy được.
VH

VH có thể là từ viết tắt của:

- văn hóa
- văn học
VV

VV hoặc vv có thể là:

- viết tắt của vân vân, thường viết là v.v
- viết tắt của "về việc", thường viết là V/v
- Mã IATA của "Aerosvit Airlines"
PT

PT, Pt, hoặc pt có thể đề cập đến:

- Viết tắt của phổ thông
- Viết tắt của phát triển
- Viết tắt của phong trào
- Viết tắt của phát thanh
- Chỉ Bồ Đào Nha (tiếng Anh: "Portugal"), theo mã quốc gia ISO
- Ký hiệu Pt của nguyên tố hóa học platin hay bạch kim
- Hướng dẫn viên thể hình (tiếng Anh: "Personal trainer")
- .pt
QL

QL có thể là viết tắt của:

- Quả Lạc, một châu tự trị của Trung Quốc
- Quan Lĩnh, một huyện ở tỉnh Quý Châu, Trung Quốc
- Quân Liên, một huyện ở tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc
- Quan Lạn, một đảo thuộc tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam
- quốc lộ, ví dụ QL 1
- quản lý
- quận lỵ
- quân luật
- quần lót
Giải tích thực

Trong toán học, giải tích thực (tiếng Anh: "real analysis") là phân ngành nghiên cứu về số thực, dãy số, chuỗi số thực và hàm số thực. Đi sâu vào các chủ đề của dãy số thực và hàm số thực, giải tích thực còn nghiên cứu cả về sự hội tụ, giới hạn, tính liên tục, tính mượt, tính khả vi và tính khả tích.

== Các chủ đề chính ==
=== Xây dựng trường số thực ===
Nhiều định lí của giải tích thực được xây dựng dựa trên các tính chất của trường số thực, một đối tượng quan trọng cần được xây dựng chặt chẽ. Tập số thực formula_1 là một tập không đếm được, được trang bị hai phép toán hai ngôi là phép cộng formula_2 và phép nhân formula_3 và một quan hệ thứ tự toàn phần formula_4, từ đó trở thành một trường, hơn nữa còn là trường sắp thứ tự. Cần lưu ý rằng trường số thực là trường sắp thứ tự toàn phần duy nhất, rằng mọi trường sắp thứ tự toàn phần khác đều đẳng cấu với nó, hơn nữa còn có tính đầy đủ nhằm phân biệt với các trường sắp thứ tự khác (ví dụ là trường số hữu tỉ formula_5). Tính chất này rất quan trọng trong việc chứng minh nhiều tính chất khác của các hàm biến thực, với tính chất đặc trưng nhất là sự tồn tại cận trên đúng:

Các tính chất của tập sắp thứ tự này cho ta nhiều kết quả quan trọng của giải tích thực như định lý hội tụ đơn điệu, định lý giá trị trung gian hay định lý giá trị trung bình. Cần phải nói thêm rằng nhiều kết quả trong bộ môn này có thể được tổng quát hóa cho các đối tượng khác nhau, ví dụ như cách giải tích hàm tổng quát hóa các tính chất của tập số thực.

==Liên kết ngoài==
- How We Got From There to Here: A Story of Real Analysis bởi Robert Rogers và Eugene Boman
- A First Course in Analysis bởi Donald Yau
- Analysis WebNotes bởi John Lindsay Orr
- Interactive Real Analysis bởi Bert G. Wachsmuth
- A First Analysis Course bởi John O'Connor
- Mathematical Analysis I bởi Elias Zakon
- Mathematical Analysis II bởi Elias Zakon
- Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics: Calculus & Analysis
- Basic Analysis: Introduction to Real Analysis bởi Jiri Lebl
- Topics in Real and Functional Analysis bởi Gerald Teschl, University of Vienna.
Ngữ tộc Slav

Ngữ tộc Slav là một nhóm ngôn ngữ thuộc nhánh Balto-Slavic lớn hơn của ngữ hệ Ấn-Âu, xuất phát từ Đông Âu. Nhóm này bao gồm vào khoảng 20 ngôn ngữ và tập trung tại Đông Âu và Nga. Tuy đây là nhóm ngôn ngữ nhỏ về số lượng ngôn ngữ, nhưng lại có số người nói lớn.

Ước tính có khoảng 300 triệu người sử dụng 1 trong 20 ngôn ngữ Slav như tiếng mẹ đẻ, với khoảng 150 triệu người bản ngữ dùng tiếng Nga, 48,6 - 50,6 triệu người dùng tiếng Ba Lan và 47 triệu người dùng tiếng Ukraina.

Các nhà ngôn ngữ học chia nhóm này ra làm ba nhánh:
1. Nhánh miền Đông: điển hình là tiếng Nga, tiếng Belarus và tiếng Ukraina.
2. Nhánh miền Nam, bao gồm 2 nhóm nhỏ:
- Nhóm Đông-Nam có tiếng Bulgaria, tiếng Macedonia và tiếng Slav Giáo hội cổ.
- Nhóm Tây-Nam có tiếng Serbia-Croatia và tiếng Slovenia. Nhóm tiếng Serbia-Croatia lại gồm tiếng Serbia, tiếng Croatia, tiếng Bosnia và tiếng Montenegro.
3. Nhánh miền Tây, bao gồm 3 nhóm nhỏ:
- Nhóm Tiệp Khắc có tiếng Séc và tiếng Slovakia.
- Nhóm Lekhite có tiếng Ba Lan và tiếng Kashubia.
- Nhóm Sorb có tiếng Thượng Sorbia và tiếng Hạ Sorbia (hay "tiếng Lusatia").

==Xem thêm==
- Tiếng Slav Giáo hội cổ
- Tiếng Liên Slav
Nhóm ngôn ngữ Hy Lạp

Nhóm ngôn ngữ Hy Lạp hay nhóm ngôn ngữ Hellen (thuật ngữ tiếng Anh: Hellenic) là một nhánh con của ngữ hệ Ấn-Âu, với phân nhánh chính là tiếng Hy Lạp. Trong hầu hết các phân loại, nhóm này chỉ bao gồm tiếng Hy Lạp, nhưng vẫn có một số nhà ngôn ngữ học sử dụng thuật ngữ "Hellenic" để bao hàm tiếng Hy Lạp chuẩn và các biến thể khác được cho là có quan hệ họ hàng nhưng đủ khác biệt để được coi là ngôn ngữ riêng biệt, giữa các ngôn ngữ cổ đại hoặc các biến thể tiếng Hy Lạp hiện đại.

==Cây phát sinh==
Có đề xuất cho rằng thuật ngữ "Hellenic" nên được dùng để bao hàm cả tiếng Hy Lạp chuẩn và tiếng Macedon cổ, một ngôn ngữ hầu như chưa được chứng thực và chưa rõ mức độ quan hệ với tiếng Hy Lạp. Giả thuyết "Hellenic" với hai nhánh nêu trên đây cho rằng tiếng Macedon cổ không phải là một phương ngữ của tiếng Hy Lạp mà là một "ngôn ngữ chị em" bên ngoài nhóm Hy Lạp chuẩn. Nhiều đề xuất khác lại gộp tiếng Macedon cổ vào tiếng Hy Lạp chuẩn, hoặc gộp nó vào nhóm Cổ-Balkan chưa được phân loại.

Nhánh Hy Lạp tách ra làm hai phân nhánh chính:
1. Nhánh Attiki hay Ἀττικὴ διάλεκτος còn được gọi là "Nhánh phía Đông". Nhánh này có tên Attic vì tập trung tại vùng Attike chung quanh thủ đô Athena và bao gồm tiếng Hy Lạp, tiếng Hy Lạp cổ cũng như các loại tiếng Hy Lạp dùng tại Thổ Nhĩ Kỳ ("tiếng Ponti"), dùng bởi một nhóm người Do Thái tại Hy Lạp ("tiếng Yevanic")...
2. Nhánh Dorismos hay Δωρισμός còn được gọi là "Nhánh phía Tây" và chỉ có tiếng Tsakonia. Nhánh này có tên Dori vì là hậu thân của một loại tiếng Hy Lạp dùng bởi người Dori cổ.
Giới hạn Chandrasekhar

Giới hạn Chandrasekhar là khối lượng tối đa của một sao lùn trắng. Nó khoảng chừng 3 × 10 kg hoặc 1,44 lần khối lượng Mặt Trời. Con số này có thể thay đổi từ 1,2 đến 1,46 lần khối lượng Mặt Trời và phụ thuộc thành phần hóa học của ngôi sao. Giới hạn này đã được nhà vật lý Mỹ gốc Ấn Độ Subrahmanyan Chandrasekhar tính ra đầu tiên và do đó được đặt tên theo ông.

Trong đó, "μ" là khối lượng trung bình của phân tử tính theo electron, "m" là khối lượng của khối lượng của nguyên tử hydrogen, và "ω"≈2.018236 là hằng số phụ thuộc vào kết quả phương trình Lane-Emden. Tính toán cụ thể ra, giá trị này vào khoảng (2/"μ") · 2.85 · 10 kg, hoặc 1.43 (2/"μ") "M", với "M"=1.989·10 kg là khối lượng Mặt Trời. formula_2 là khối lượng Planck, "M"≈2.176·10 kg, khi đó giới hạn Chandrasekhar là "M"/"m".

Ánh sáng của ngôi sao toả ra tạo nên áp suất ánh sáng đẩy khí quyển của nó ra ngoài. Khi một ngôi sao sử dụng hết tất cả chất đốt của nó và không phát sáng nữa, áp suất ánh sáng bị mất và khí quyển bị suy sập về lõi của sao dưới sức hút của trọng lực. Nếu ngôi sao có khối lượng dưới giới hạn Chandrasekhar, sự suy sập bị ngăn lại bởi áp suất thoái hóa của điện tử, và ngôi sao trở thành một sao lùn trắng ổn định. Nếu ngôi sao có khối lượng cao hơn, lúc đó trọng trường của nó đủ lớn để thắng áp suất thoái hóa của điện tử, và sao tiếp tục quá trình suy sập vượt qua giai đoạn sao lùn trắng, trở thành một sao neutron, sao quark hoặc lỗ đen.

Các quá trình suy sập của sao đều gây nên sự tăng nhanh về mật độ và áp suất tại tâm, tạo nên sóng sốc đẩy ngược một phần đáng kể vật chất của sao trở lại không gian xung quanh, làm bùng lên các vụ nổ như siêu tân tinh.

==Xem thêm==
- Sao lùn trắng

==Liên kết ngoài==
- Diễn từ nhận giải Nobel của Chandrasekhar
Au

Từ viết tắt Au hoặc AU có thể dùng để chỉ:

- Viết tắt của Liên minh châu Phi (African Union).

==Máy tính==
- miền cấp cao nhất .au của Úc.
- tên đuôi cho định dạng tập tin au audio của Sun (ví dụ như c:\baihat.au)

==Khoa học==
- đơn vị thiên văn (AU)
- đơn vị nguyên tử (au)
- ký hiệu hóa học cho vàng (Au), từ Latinh "aurum"

==Ký hiệu khác==
- mã quốc gia của Úc theo chuẩn ISO 3166-1; xem các phân mã tại .
Tím

Màu tím (tiếng Anh:purple hoặc là violet được gọi thế theo màu hoa của cây violet) chỉ tới một hỗn hợp các màu xanh da trời ánh đỏ hay màu tía ánh xanh. Trên thực tế, nó chỉ tới màu của ánh sáng ở bước sóng ngắn gần cuối của quang phổ. Nếu tính cả màu chàm ("indigo"), bước sóng của chúng nằm trong khoảng 420-380 nanomét.

"Vi-ô-lê" xuất phát từ tiếng Pháp, được gọi như vậy theo màu hoa của cây violet.

Màu violet thường được cảm nhận với nhiều sắc thái xanh lam hơn so với màu tía, và thường có cường độ nhạt hơn. Trong khi đó màu tía có cảm giác đỏ nhiều hơn.

==Trong quang phổ==
Màu tím nằm trong dải các màu xanh lam ánh đỏ hay màu tía ánh xanh lam.

Nó là màu của ánh sáng ở bước sóng ngắn gần cuối của quang phổ. Nếu tính cả màu chàm ("indigo"), bước sóng của chúng nằm trong khoảng 380 đến 420 nanômét.

Các bước sóng này khó có thể tái tạo trên màn hình máy tính. Ta có thể nhìn thấy bước sóng này bằng cách nhìn ánh sáng phản chiếu từ các rãnh phản quang trên mặt đĩa CD (đĩa quang).

Màu tím và màu hồng là màu của bi số 4 (bi trơn) và bi số 12 (bi sọc) trong pool.
Đỏ thắm

Màu đỏ thắm (tên tiếng Anh: crimson) là màu sắc đa số người cảm nhận khi nhìn vào hình bên. Màu này đỏ sẫm có ánh xanh rất nhẹ. Thông thường, nó có thể coi là màu của máu.

==Trong phối màu in ấn, nhuộm==
Màu đỏ Alizarin là chất màu được tổng hợp lần đầu tiên năm 1868 bởi các nhà hóa học người Đức Carl Gräbe và Carl Lieberman và thay thế cho các chất màu tự nhiên chiết từ rễ cây thiến thảo (một cây loại "Rubia" họ "Rubiaceae"). Màu đỏ Alizarin là một thuốc nhuộm được lấy ra từ rễ cây này bằng phèn chua. Nói chung nó không phải là một chất bền màu, khi trộn với bột son ("ochre"), bột màu sienna và bột màu umber.

Màu đỏ thắm, hay đỏ thẫm ("carmine") đôi khi được sử dụng để chỉ thuốc nhuộm sản xuất từ xác khô của bọ yên chi cái ("cochineal") mặc dù thông thường người ta vẫn gọi nó là chất màu "yên chi" từ tên của loài bọ này. Nó có lẽ được phát hiện ra trong cuộc viễn chinh của người Tây Ban Nha tới México là ông Hernán Cortés và được đem về châu Âu trong những năm đầu của thập niên 1500. Màu đỏ thẫm này lần đầu tiên được Mathioli miêu tả năm 1549.

Chất màu đỏ thẫm có thể là hỗn hợp muối nhôm và calci của axít carminic và màu carmine là màu chứa nhôm hay nhôm-thiếc của dịch chiết từ bọ yên chi, trong khi dịch màu đỏ thắm được sản xuất bằng cách trộn chất chiết của bọ yên chi với dung dịch 5 phần trăm phèn chua và kem tartar (muối kali của axít tartaric KHCHO). Màu tía được sản xuất tương tự màu đỏ thẫm với sự bổ sung thêm của vôi sống để sản xuất màu tía thẫm. Thuốc nhuộm màu đỏ thẫm ("carmine") có xu hướng bay màu nhanh.

Thuốc nhuộm này đã từng được đánh giá cao ở cả châu Mỹ và châu Âu. Nó được sử dụng trong các tranh của Michelangelo và trên vải áo của kỵ binh Hungary, người Thổ Nhĩ Kỳ,áo choàng đỏ của Vương quốc Anh và Cảnh sát Hoàng gia Canada.

Ngày nay thuốc nhuộm màu đỏ thẫm carmine được sử dụng trong nhuộm màu thực phẩm, y tế và mỹ phẩm cũng như trong một số sơn dầu và màu nước được các họa sĩ sử dụng.

==Sử dụng, biểu tượng==
- Màu đỏ thắm ("crimson") là màu truyền thống của nhiều trường đại học, trong đó có Đại học Harvard, Đại học Saint Joseph's, Đại học Alabama và Đại học Bang Washington.
- Tờ nhật báo của trường Harvard tên là "The Harvard Crimson", còn tờ nhật báo của trường Alabama là "The Crimson White".
- Các đội điền kinh của Harvard mang danh "the Crimson", còn đội của trường Alabama gọi là "The Crimson Tide".
- Trường trung học duPont Manual chấp nhận màu đỏ thắm năm 1892, đội bóng bầu dục của họ gọi là "the Manual Crimsons".

== Tọa độ màu ==
 Số Hex = #DC143C

== Xem thêm ==
- Danh sách màu
Đỏ tươi

Màu đỏ tươi hay màu Scarlet là màu sắc đa số người cảm nhận khi nhìn vào hình bên.

==Trong quang phổ==
Màu đỏ tươi là màu nằm giữa màu đỏ và màu da cam. Nó đỏ hơn màu đỏ son.

Quang phổ bức xạ của các hợp chất hóa học của stronti được coi là nằm trong khu vực "đỏ tươi" của quang phổ. Các vạch của quang phổ này nằm ở bước sóng 640,8 nm, 650,4 nm, 687,8 nm và 707,0 nm.

==Sử dụng==
- Thường, màu đỏ tươi là màu của lửa. Nó cũng có thể coi là màu của máu.
- Đội xe Ferrari trong đua xe F1 sử dụng màu đỏ tươi.
- Màu đỏ tươi là màu biểu tượng cho xứ Wales và cho Vương quốc Anh.
- Cảnh sát hoàng gia Canada, (RCMP) mặc áo jacket đỏ tươi như là một phần trong lễ phục của họ.

==Tọa độ màu==
 Số Hex = #FF2400
Du lịch Áo

Du lịch là một phần quan trọng trong kinh tế Áo, chiếm gần 9% tổng sản phẩm quốc nội của quốc gia này.
Năm 2007, tổng cộng số du khách ở lại qua đêm vào mùa Hè bằng mùa Đông, với cao điểm rơi vào tháng 2 và tháng 7/8.

Năm 2007, Áo xếp thứ 9 trên toàn thế giới về doanh số thu được từ khách quốc tế đến, với doanh thu đạt 18,9 tỷ USD. Tính về số lượt khách quốc tế, Áo xếp hạng 12 với 20,8 triệu lượt khách.

Các chuyến đi đến Áo thường bao gồm các chuyến đi đến Viên ("Vienna"). Được biết đến nhiều nhất ở Wien là Nhà thờ lớn Stephan (Stephansdom), các quán rượu nho Heurigenschenken và bầu không khí nhạc waltz lãng mạn.

Ngoài ra các điểm đáng đến thăm là thành phố Salzburg, nơi sinh của Mozart, thành phố Innsbruck, thủ phủ của Tirol, được bao bọc bởi núi Alpen và sông Donau với vùng trồng nho Wachau. Ở phía tây nước Áo là hồ Bodensee, phía đông là hồ Neusiedler See. Nổi tiếng nhiều nhất ở Áo là vùng trượt tuyết và leo núi ở núi Alpen, các hồ trên núi (Wörther See ở Käntern) và các sự kiện văn hóa như Lễ hội Salzburg và Lễ hội Bregenz.

Viện bảo tàng Ars Electronica Center ở Linz là một điểm phải đến cho những du khách thích nghệ thuật số. Bắt đầu từ năm 1979 trung tâm này tổ chức lễ hội Electronica Festival và tổ chức trao giải Prix Ars Electronica, giải thưởng có giá trị cao nhất của thế giới về nghệ thuật trên máy tính.
AG

AG hay Ag có thể là:

- Từ viết tắt của An Giang (tỉnh)
- Ký hiệu nguyên tố hoá học của Bạc (Ag, "argentum")
- "Aktiengesellschaft" (tiếng Đức: công ty cổ phần)
- Mã quốc gia FIPS của Algérie
- Mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 của Antigua và Barbuda
- Mã AITA của "Air Contractors", một hãng hàng không của Ireland
AL

AL, Al hoặc al có thể đề cập đến:

- Mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 của Albania.
- Ký hiệu nguyên tố hoá học của nhôm.
- Viết tắt của Alabama một tiểu bang ở miền nam nước Mỹ
- Anno Lucis, hệ thống lịch được sử dụng trong Hội Tam Điểm
- Nếu một tác phẩm có trên ba tác giả, người ta thường viết "X. et al." ("al" là viết tắt của "ali", nghĩa là "những người khác" trong tiếng Latinh)
AQ

AQ hoặc aq có thể là:

- Nhân vật AQ trong truyện AQ chính truyện của Lỗ Tấn
- Mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 của châu Nam Cực (xem .aq)
- Mã IATA của "Aloha Airlines"
- Chỉ số vượt khó
AN

AN hoặc an có thể là: 
- Huyện An trực thuộc địa cấp thị Miên Dương, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc
- Viết tắt của an ninh
- Họ An, họ người Á Đông.
- Mã quốc gia ISO của Antille thuộc Hà Lan.
- Mã ISO 639 alpha-2 của tiếng Aragones

== Xem thêm ==
- Yên (định hướng)
Màu gốc in ấn

Màu gốc in ấn là bốn màu sau: xanh lam, hồng thẫm, vàng và đen. Do trong tiếng Anh màu xanh lam là Cyan, màu hồng sẫm là Magenta, màu vàng là Yellow nên ta có từ viết tắt CMYK, trong đó K dùng để chỉ màu đen, mặc dù màu đen trong tiếng Anh là black (do B đã được dùng để chỉ màu xanh (Blue) trong hệ màu RGB) để chỉ hệ màu được sử dụng trong công nghệ in ấn.

Màu gốc in ấn khác với màu gốc loại trừ ở chỗ nó phải bổ sung thêm màu đen. Các lý do của nó là:
- Theo lý thuyết, khi trộn đủ (bão hòa) cả ba màu CMY sẽ tạo ra được màu đen "thuần khiết", tuy nhiên do các thuộc tính hóa-lý của các chất màu gốc có ảnh hưởng đến chất lượng màu được tạo thành nên kết quả thu được chỉ là một màu nâu xám, chứ không phải màu đen.
- Giá thành sản xuất của chất tạo màu đen rẻ hơn nhiều so với việc tổ hợp của ba chất màu kia.

Các chất tạo màu trong công nghệ in ấn sử dụng nguyên lý phản xạ ánh sáng để tạo ra cảm giác về màu sắc đối với con người. Cũng lưu ý rằng hệ màu gốc in ấn (CMYK) này trên thực tế đôi khi không được áp dụng trong một số lĩnh vực cũng sử dụng nguyên lý phản xạ ánh sáng, chẳng hạn như đối với việc trang trí nội thất bằng sơn, ve hay vẽ tranh bằng thuốc màu v.v. Một số các màu nhất định, nhất là các màu được coi là sáng như vàng hay xanh nhạt v.v thông thường được tạo ra bằng cách sử dụng các chất tạo trực tiếp màu đó mà không phải bằng việc tổ hợp các màu hệ CMYK. Lý do của nó cũng giống như lý do tại sao hệ CMYK phải bổ sung màu đen.
VI

VI, vi khi viết tắt có thể là:
- vi, một đơn vị đo khối lượng hoặc chiều dài cổ của Việt Nam
- số La Mã có giá trị là 6 (VI; đôi khi vi, chữ thường để đánh số các trang phụ trong sách)
- mã 2 ký tự ISO-639-2 của tiếng Việt: vi
- mã quốc gia ISO-3166 của Quần đảo Virgin Mỹ: .vi
- tên chương trình soạn thảo văn bản vi
- mã IATA của Hãng hàng không Volga-Dnepr (VI)
- Tên tắt của chương trình ""

Vi:
- họ của người Việt Nam: Vi (họ)
Vi

vi (đọc là "vi ai" theo cách đánh vần tiếng Anh) là chương trình soạn thảo văn bản trên máy tính được viết bởi Bill Joy năm 1976 để dùng cho hệ điều hành BSD. Sau này nó được AT&T dùng và trở thành tiêu chuẩn (dù không chính thức) trong Unix. vi được dùng ở chế độ văn bản ("text mode") như trạm cuối ("terminal") và console. Tên gọi lấy từ chữ viết tắt (hai chữ đầu) của lệnh visual trong chương trình ex. Lệnh này chuyển chế độ biên tập dòng ("line mode") của ex sang chế độ trực quan ("visual mode").

Thông thường, vì lý do thuận tiện, cùng một chương trình sẽ khởi động ở chế độ vi hay ex, tuỳ theo tên lệnh được gõ. Tên "vi" được xem là viết tắt chữ đầu nên được phát âm từng chữ cái là (theo IPA) mà không đọc thành một từ.

vi có thể khó dùng đối với người mới biết, vì nó là trình biên tập theo chế độ ("modal editor"), tức là nó quy định các phím có ý nghĩa khác nhau tuỳ theo chế độ hiện dùng. Hai chế độ chính của vi là "insert" (điền) và "command" (lệnh). Ở chế độ insert, văn bản được nhập vào bình thường. Ở chế độ command, các phím được dùng để ra lệnh, như để di chuyển con trỏ, xoá ký tự, v.v. Ưu điểm của việc có chế độ lệnh riêng là nó làm đơn giản nhiều thao tác soạn thảo, thay vì phải dùng một ngón tay giữ phím Alt, phím Ctrl, hay các phím đặc biệt khác.

Hiện nay vi và emacs, cũng là một trình soạn thảo văn bản xuất hiện từ năm 1984, là hai phe của một cuộc chiến về trình biên tập.

== Chế độ lệnh trong vi ==
Khi mới khởi động, vi ở chế độ lệnh. Từ chế độ lệnh ta luôn có thể chuyển sang chế độ văn bản bằng cách bấm phím chữ i. Ngược lại, từ chế độ văn bản chuyển sang chế độ lệnh bằng phím Esc.

Các lệnh cơ bản trong vi đều bắt đầu bằng dấu hai chấm. Sau đó thường là các chữ cái viết tắt các từ tiếng Anh tương ứng với chức năng của lệnh đó:

== vi nguyên thủy ==
vi được viết tại Evans Hall , Đại học California tại Berkeley bởi Bill Joy.

== Các dòng và biến thể của vi ==
- vi được chuyển từ vi 3.7 trên BSD cổ điển sang các hệ thống Unix hiện đại. Nó dùng ed làm cơ sở mã ("codebase"), được phân phối tự do theo kiểu BSD từ tháng 1 năm 2002.
- nvi sử dụng vi nguyên thủy vào BSD thứ 4 (4BSD).
- Elvis là một dòng vi chạy trên Unix và các hệ điều hành khác. .
- Vigor thêm Vigor Assistant (cố ý dựa theo nhân vật hoạt họa Clippy của Microsoft Office) vào vi.
- VILE bổ sung tính năng nhiều bộ đệm và cửa sổ.
- vim - "Vi IMproved" - bản nâng cấp và mở rộng cho vi.
- bvi "Binary VI" - trình biên tập tập tin nhị phân.
- svicc - "Small VI Clone for the Commodore (64)"

== Liên kết ngoài ==
- Trang người yêu thích vi
- Trình biên tập vi và các dòng của nó và các chương trình có giao diện giống vi
- Tài nguyên cho vi
- Hướng dẫn sử dụng vi
- Hướng dẫn nhanh về vi
AM

AM có thể là:
- Am: nơi thờ cúng
- Viết tắt của:
- Điều chế biên độ ("amplitude modulation") (AM) trong kỹ thuật vô tuyến
- nguyên tố hóa học Americium (Am)
- hợp âm La thứ (Am) trong âm nhạc
- mã quốc gia ISO-3166 của nước Armenia (.am)
- mã ISO-639-2 cho tiếng Amharic
- đơn vị đo lường chiều dài atômét (am)
- "ante meridiem" để chỉ giờ trước buổi trưa (A.M., AM)
- mã IATA của hãng Hàng không Mexico (AM)
- "AM" (album của Arctic Monkeys)
Emacs

Emacs là trình soạn thảo văn bản đa chức năng. Đây là phần mềm tự do, chạy được trên nhiều hệ điều hành và có thể mở rộng để thêm vào chức năng mới. Emacs phổ biến trong giới lập trình máy tính và người dùng máy tính thông thạo kĩ thuật.

Chương trình EMACS, tên được tạo ra từ Editor MACroS, đầu tiên dùng cho trình soạn thảo TECO ("Text Editor and Corrector") được Richard Stallman, Guy Steele và Dave Moon viết năm vào 1976. Nó dựa trên cặp chương trình soạn thảo TECO-macro là TECMAC và TMACS được viết bởi Guy Steele, Dave Moon, Richard Greenblatt, Charles Frankston và một số người khác. Qua thời gian đã xuất hiện nhiều phiên bản Emacs, nhưng ngày nay 2 phiên bản phổ biến nhất là GNU Emacs, do Richard Stallman bắt đầu viết vào 1984, và XEmacs, phân nhánh từ GNU Emacs năm 1991. Cả hai đều dùng ngôn ngữ Emacs Lisp có khả năng mở rộng mạnh mẽ, cho phép chúng xử lý nhiều tác vụ khác nhau, từ việc lập trình và biên dịch chương trình máy tính đến duyệt web.

Emacs có thể chạy trên nhiều hệ điều hành khác nhau như các hệ thống giống Unix (GNU/Linux, các loại BSD, Solaris, AIX, v.v.), MS-DOS, Microsoft Windows, OpenVMS và Mac OS X.

Emacs chạy trên giao diện văn bản lẫn đồ hoạ. Trên các hệ điều hành giống Unix, Emacs dùng hệ thống X Window để tạo giao diện đồ hoạ trực tiếp hoặc thông qua "widget toolkit" như Motif, LessTif hay GTK+. Emacs có thể dùng giao diện đồ hoạ nguyên thủy của Mac OS X và Microsoft Windows.

Một số người phân biệt chữ "emacs" viết thường, dùng để chỉ các trình biên tập giống Emacs (nhất là GNU Emacs và XEmacs), và "Emacs" viết hoa chữ đầu, dùng để chỉ GNU Emacs.

Emacs hiện là một phía của cuộc chiến trình biên tập, phía bên kia là vi.

== Tính năng ==
- Soạn thảo trên nhiều cửa sổ ("window") và bộ đệm ("buffer")
- Tìm kiếm, thay thế, tự sửa lỗi
- "Soạn thảo đệ quy" (recursive edit): cho phép soạn thảo khi một câu lệnh đang thực hiện giữa chừng
- Nhiều chế độ soạn thảo: văn bản thường, các file chương trình (tô màu cú pháp và thực hiện từng đoạn mã lệnh), ngôn ngữ đánh dấu (HTML), LaTeX, vẽ hình bằng các ký tự
- Các macro bàn phím
- Sửa đổi theo ý thích cá nhân bằng cách chỉnh sửa các biến của chương trình
- Lập trình bằng ngôn ngữ Emacs Lisp
- Nhiều chương trình phụ trợ (danh sách thư mục, đọc và soạn e-mail, trò chơi...)

== Phím tắt ==
Ngoài các menu, Emacs còn có rất nhiều phím tắt. Sau đây là danh sách các phím tắt cơ bản. Cũng như nhiều tài liệu hướng dẫn Emacs, codice_1 nghĩa là CTRL-x và codice_2 nghĩa là ALT-x.

== XEmacs ==
XEmacs là một nhánh của Emacs nhưng tập trung vào giao diện và một mô hình phát triển phần mềm nguồn mở kiểu như Linux.

== Liên kết ngoài ==
- Tiếng Anh
- Trang chủ của GNU Emacs
- Trang chủ của XEmacs
- Wiki của người dùng Emacs
- Tiếng Việt
- Giới thiệu GNU Emacs
Phối màu phát xạ

Phối màu phát xạ là việc tạo nên các màu sắc bằng cách chồng vào nhau ánh sáng phát ra từ vài nguồn sáng.

Phối màu phát xạ còn được gọi là phối màu cộng, pha màu theo phép cộng, phối màu bổ sung, hay nôm na là phối màu màn hình, mặc dù phối màu màn hình có sự khác biệt nhất định với các cách gọi trên.

==Phương pháp==
Vì mắt người chỉ nhạy cảm với ba vùng quang phổ (gần tương ứng với vùng màu da cam, xanh lá cây và xanh lam trên quang phổ), nên phối màu phát xạ thường chỉ cần dùng ba nguồn sáng có màu đỏ, xanh lá cây và xanh lam (gọi là màu gốc) để tạo ra cảm giác về hầu hết màu sắc.

Hai tia sáng cùng cường độ thuộc hai trong ba màu gốc nói trên chồng lên nhau sẽ tạo nên màu thứ cấp dưới dạng màu phụ:
- Đỏ + Lục = Vàng
- Đỏ + Lam = Cánh sen
- Lam + Lục = Cánh chả
Ba tia sáng thuộc ba màu gốc cùng cường độ chồng lên nhau sẽ tạo nên màu trắng. Thay đổi cường độ sáng của các nguồn sẽ tạo ra đủ gam màu của ba màu gốc.

Các sinh vật khác con người có thể cảm thụ được nhiều màu hơn (chim 4 màu gốc) hoặc ít màu hơn (bò 2 màu gốc) và ở những vùng quang phổ khác (ong cảm nhận được vùng tử ngoại). Phương pháp trên vẫn áp dụng được cho chúng.

==Ứng dụng==
Màn hình máy tính và tivi là những ứng dụng thường gặp nhất của phối màu phát xạ. Chúng có thể sử dụng ba loại đèn màu (đỏ, lục và lam) nhỏ xíu nằm xen kẽ với nhau trên màn hình. Dùng kính lúp, hoặc vẩy giọt nước lên màn hình, bạn sẽ thấy hình phóng to của ba loại đèn này, có thể nhấp nháy theo hình ảnh chuyển động.

Máy chiếu cũng sử dụng ký thuật phối màu này.

Trong vẽ tranh, bút pháp điểm họa, hay tổng quát hơn là pha màu xen kẽ, cũng sử dụng nguyên tắc của kỹ thuật phối màu này.

==Lịch sử==
James Clerk Maxwell được biết đến như người đầu tiên phối màu phát xạ. Ông nhờ nhà nhiếp ảnh Thomas Sutton chụp một dải băng màu ba lần, mỗi lần với một kính lọc màu khác nhau đặt trước ống kính. Ba bức ảnh được rửa và chiếu lên màn hình, sử dụng các kính cùng màu với lúc chụp. Khi chồng vào nhau, ba ảnh tạo nên một hình màu gần giống thật, cho thấy nguyên lý của phối màu phát xạ.
==Xem thêm==
- Phối màu hấp thụ
- Pha màu xen kẽ
- Màu sắc
- Giao thoa ánh sáng
Nhược trương

Nhược trương (tiếng Anh: "hypotonic") là tính chất của một môi trường mà nồng độ chất tan nhỏ hơn so với môi trường nội bào. Nếu một tế bào sống được đặt trong môi trường nhược trương thì áp suất thẩm thấu sẽ làm các phân tử nước di chuyển vào trong tế bào, có thể làm tế bào sưng lên và vỡ ra. Đối với các tế bào thực vật hoặc các loài có thành tế bào vững chắc khác, các tế bào có thể giữ được hình dạng của nó trong môi trường nhược trương. Một số loài động vật nguyên sinh (như Paramecium) thì sử dụng những không bào co bóp để bơm nước ra khỏi tế bào chống lại áp suất thẩm thấu.

Tính chất đối ngược với nhược trương là ưu trương ("hypertonic"), và đứng giữa hai tính chất trên là đẳng trương ("isotonic").

== Xem thêm ==
- Áp lực trương nước ("turgo pressure")
- tế bào
- màng tế bào
Đẳng trương

Đẳng trương (tiếng Anh là isotonic) là môi trường mà nồng độ chất tan bằng với môi trường nội bào. Khi đó, nồng độ các chất khuếch tán thụ động vào và ra khỏi tế bào là như nhau.

Dung dịch đẳng trương là dung dịch mà lượng chất hòa tan bên trong tương đương với các chất tương ứng ở bên ngoài nó (tồn tại một vật ngăn giữa môi trường bên trong và bên ngoài). Đây là dung dịch trung gian nằm giữa dung dịch nhược trương (hypotonic) và ưu trương (hypertonic).

== Xem thêm ==
- Áp lực trương nước (turgo pressure)
- tế bào
- màng tế bào
Hà Nam (định hướng)

Hà Nam là có thể là một trong số các địa danh sau:

== Việt Nam ==
- Phường Hà Nam, tỉnh Ninh Bình
- Xã Hà Nam, thành phố Hải Phòng
- Đảo Hà Nam, một bãi phù sa cổ, có địa hình thấp hơn mực nước biển (khi thủy triều lên) ở phía nam sông Chanh, về mặt hành chính nằm trên địa bàn 2 phường Phong Cốc và Liên Hòa, tỉnh Quảng Ninh.

- Địa danh cũ
- Tỉnh Hà Nam của Việt Nam
- Tên cũ của thành phố Phủ Lý cũ.

== Hàn Quốc ==
- Thành phố Hà Nam thuộc tỉnh Gyeonggi (tiếng Hàn Quốc: 하남시, tức "Hà Nam thị").

== Trung Quốc ==
- Tỉnh Hà Nam của Trung Quốc (tiếng Trung: 河南)
- Huyện tự trị Hà Nam phía nam châu tự trị người Tạng Hoàng Nam thuộc tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc.
Đen

Đen là màu do không có hoặc hấp thụ hoàn toàn ánh sáng khả kiến. Nó là một màu sắc nhạt, không có sắc độ, giống như màu trắng và xám. Nó thường được sử dụng một cách tượng trưng hoặc nghĩa bóng để tượng trưng cho sự tăm tối. Đen và trắng thường được sử dụng để mô tả các mặt đối lập như thiện và ác, Thời kỳ Tăm tối so với Thời kỳ Khai sáng, và đêm so với ngày. Từ thời Trung Cổ, màu đen là màu biểu tượng của sự trang trọng và uy quyền, và vì lý do này, nó vẫn thường được mặc bởi các thẩm phán và quan tòa.

== Màu sắc hay ánh sáng ==
Màu đen có thể được định nghĩa như ấn tượng thị giác khi người ta ở trong khu vực hoàn toàn không có ánh sáng. Điều này ngược lại với màu trắng, là ấn tượng thị giác khi tổ hợp các màu của ánh sáng kích thích đều cả ba loại tế bào cảm quang.

Các loại vật chất hấp thụ hết ánh sáng thì tạo ra cảm giác cho con người là có màu đen (thực tế thì không có loại vật chất nào hiện biết là có khả năng như vậy, nhưng các vật chất gần như vậy thì rất nhiều). Các chất màu đen có thể là do tổ hợp của một vài loại chất màu khác (không nhất thiết phải có màu đen) có khả năng hấp thụ gần như hết mọi thành phần của ánh sáng. Nếu trộn cả ba chất màu gốc cơ bản trong một lượng phù hợp, thì kết quả là nó phản xạ rất ít ánh sáng, vì thế nó cũng được gọi là "đen".

Điều này dẫn đến hai sự miêu tả trái ngược nhau đáng kể nhưng thực tế là bổ sung cho nhau về khái niệm màu đen. Đó là:
- Màu đen là sự vắng mặt của các thành phần tạo ra ánh sáng.
- hay tổ hợp đầy đủ của các màu khác nhau của các chất màu. Xem thêm Màu cơ bản.

== Tọa độ màu ==
 Số Hex = #000000

== Các tổ hợp khác của CMYK ==
Ở đây tính theo thang độ phần trăm, chứ không tính theo thang độ 0-255 như RGB.

== Xem thêm ==
- Danh sách màu
- Vật đen
- Vật chất tối
- Vantablack
Ngữ tộc Celt

Ngữ tộc Celt hay Ngữ tộc Xen-tơ là một nhóm ngôn ngữ trong ngữ hệ Ấn-Âu, là hậu thân của ngôn ngữ Celt nguyên thủy. Thuật ngữ "Celtic" được sử dụng lần đầu để mô tả một nhóm ngôn ngữ vào năm 1707 bởi Edward Lhuyd, sau khi Paul-Yves Pezron chứng minh được sự liên hệ giữa người Celt trong lịch sử với ngôn ngữ của người Wales và người Breton.

Các ngôn ngữ Celt hiện đại chủ yếu hiện diện tại miền tây bắc châu Âu, gồm Ireland, Scotland, Wales, Bretagne, Cornwall, và Đảo Man. Cũng có một lượng người nói tiếng Wales ở vùng Patagonia thuộc Argentina và một số người nói tiếng Gael Scotland trên Đảo Cape Breton của Nova Scotia. Vài người nói ngôn ngữ Celt sống trong các vùng kiều dân Celt tại Hoa Kỳ, Canada, Úc, và New Zealand. Trên toàn cầu, ngôn ngữ Celt luôn là ngôn ngữ thiểu số dù luôn có những dự án phục hồi. Tiếng Wales là ngôn ngữ Celt duy nhất không bị UNESCO phân loại là "bị đe dọa".

Nhóm ngôn ngữ Celt hải đảo là một nhóm ngôn ngữ Celt phát triển trên đảo Anh và Ireland, trái với các ngôn ngữ Celt lục địa từng hiện diện trên Châu Âu lục địa và Tiểu Á. Mọi ngôn ngữ Celt ngày nay đều nằm trong nhóm hải đảo.
Hổ phách (màu)

Màu hổ phách (tên tiếng Anh: Amber) là màu vàng ánh da cam, có tên gọi từ một loại vật liệu là hổ phách (một loại nhựa cây lâu năm hóa thạch dùng làm đồ trang sức. Mặc dù nó không phải là khoáng chất, nhưng nó có thể được sử dụng như đá quý.)

== Tọa độ màu ==
 Số Hex = #FFBF00

==Xem thêm==
- Danh sách màu
Ametit (màu)

Màu ametit là một màu tím vừa phải, trong suốt. Tên gọi của nó có nguồn gốc từ khoáng vật ametit, một thù hình của thạch anh. Mặc dù màu của ngọc ametit tự nhiên dao động từ màu tía đến màu vàng, màu ametit được nói đến ở đây như là màu tía vừa phải, nói chung được nhiều người cho là màu của các loại ngọc ametit. Nguồn gốc màu tía của ngọc ametit là đề tài của nhiều tranh cãi. Một số người cho rằng có màu này là do sự hiện diện của mangan, trong khi những người khác cho rằng màu ametit là do thioxyanat sắt hay lưu huỳnh tìm thấy trong ngọc ametit.

== Tọa độ màu ==
 Số Hex = #9966CC

== Xem thêm ==
- Danh sách màu
Xanh berin

Màu xanh berin hay xanh bi, xanh ngọc là màu nằm giữa màu xanh lá cây và màu xanh lam.

==Khoáng chất==
Đây là màu được coi là một trong những màu phổ biến nhất của khoáng chất berin có thể sử dụng trong công nghiệp đá quý (BeAl(SiO)), rất gần với ngọc lục bảo.

== Tọa độ màu ==
 Số Hex = #7FFFD4

==Xem thêm==
- Danh sách màu
- Danh sách khoáng chất
Xanh da trời

Màu xanh da trời (azure) hay còn gọi là màu thiên thanh là màu nằm giữa màu xanh lam và màu xanh lơ, được coi là màu của bầu trời trong những ngày nắng đẹp. Bước sóng của màu này là từ 450 - 485 nm.

==Sử dụng==
- Đây là một trong các màu biểu tượng cho nước Ý.
- Ở Pháp, nó được coi là màu nước của Địa Trung Hải.
- Màu của niềm tin và hy vọng.

== Tọa độ màu ==
 Số Hex = #007FFF

==Xem thêm==
- Danh sách màu
Nâu sẫm

Màu nâu sẫm (bistre) là màu của chất màu thông thường được tìm thấy ở nhọ nồi hay bồ hóng.
Đôi khi người ta không thể phân biệt được màu này với màu đen (black).

==Sử dụng==
- Nhọ nồi hay bồ hóng đôi khi được sử dụng như một loại mực để vẽ.

== Tọa độ màu ==
 Số Hex = #3D2B1F

==Xem thêm==
- Danh sách màu
Xanh dương

Xanh dương (gọi tắt của màu xanh đại dương), còn gọi là màu xanh nước biển, xanh lam, lam, là một trong ba màu cơ bản trong mô hình màu RYB (lý thuyết màu truyền thống), cũng như trong mô hình màu RGB (phụ gia) . Nó nằm giữa màu tím và màu xanh lam trên quang phổ của ánh sáng nhìn thấy được . Mắt cảm nhận được màu xanh lam khi quan sát ánh sáng có bước sóng cực đại trong khoảng 450 đến 495 nanomet . Hầu hết các màu xanh lam chứa một chút hỗn hợp của các màu khác; màu xanh da trời chứa một số màu xanh lá cây, trong khi màu xanh đậm chứa một số màu tím. Bầu trời ban ngày quang đãng và biển sâu xuất hiện màu xanh dương do hiệu ứng quang học được gọi là tán xạ Rayleigh . Một hiệu ứng quang học gọi là hiệu ứng Tyndall giải thích hiện tượng mắt xanh . Các vật thể ở xa xuất hiện nhiều màu xanh lam hơn do một hiệu ứng quang học khác được gọi là phối cảnh trên không .

Màu xanh dương là một màu quan trọng trong nghệ thuật và trang trí từ thời cổ đại. Đá bán quý lapis lazuli đã được sử dụng ở Ai Cập cổ đại để làm đồ trang sức và đồ trang trí và sau đó, vào thời Phục hưng , để tạo ra sắc tố ultramarine , loại sắc tố đắt nhất trong tất cả các sắc tố. Vào thế kỷ thứ tám, các nghệ sĩ Trung Quốc đã sử dụng màu xanh cobalt để tạo màu cho gốm sứ xanh trắng mịn . Vào thời Trung cổ , các nghệ sĩ châu Âu đã sử dụng nó trên cửa sổ của các thánh đường . Người châu Âu mặc quần áo có màu nhuộm thực vật cho đến khi nó được thay thế bằng màu chàm tư nươc mi. Vào thế kỷ 19, thuốc nhuộm và sắc tố màu xanh tổng hợp dần dần thay thế thuốc nhuộm hữu cơ và sắc tố khoáng. Màu xanh đậm trở thành màu phổ biến cho đồng phục quân đội và sau đó, vào cuối thế kỷ 20, cho bộ vest công sở. Bởi vì màu xanh lam thường được liên kết với sự hài hòa, nên nó đã được chọn làm màu cờ của Liên Hợp Quốc và Liên minh Châu Âu .

Các cuộc khảo sát ở Mỹ và Châu Âu cho thấy màu xanh dương là màu thường được liên kết nhất với sự hài hòa, chung thủy, tự tin, xa cách, vô tận, trí tưởng tượng, lạnh lùng và đôi khi là nỗi buồn. Trong các cuộc thăm dò dư luận ở Hoa Kỳ và Châu Âu, đây là màu phổ biến nhất, được gần một nửa số nam giới và phụ nữ chọn làm màu sắc yêu thích của họ. Các cuộc khảo sát tương tự cũng chỉ ra rằng màu xanh dương là màu liên quan nhiều nhất đến nam tính, chỉ đứng sau màu đen và cũng là màu liên quan nhiều nhất đến trí thông minh, kiến thức, sự bình tĩnh và sự tập trung.

== Xem thêm ==
- Danh sách màu
Chàm

Màu chàm (indigo) là màu của ánh sáng trong khoảng 440 đến 420 nm, nằm giữa màu xanh lam và màu tím. Giống như màu da cam, tên gọi của nó có xuất xứ từ tự nhiên, do màu này rất gần với màu của chất tanin lấy từ lá hay vỏ cây chàm dùng để nhuộm quần áo. Nó không phải là màu gốc bổ sung hay loại trừ nhưng trong các sách vật lý vẫn liệt kê nó như màu gốc. Lý do cơ bản là khi Newton chia quang phổ ra làm bảy phần để cho phù hợp với con số bảy hành tinh (khi đó chỉ biết có vậy), bảy ngày trong tuần và bảy nốt nhạc cũng như một số các danh sách khác chỉ có bảy phần tử thì ông đã đặt tên và định nghĩa nó như màu gốc. Mắt con người không nhạy cảm lắm với ánh sáng màu chàm. Một số người không thể phân biệt nó với màu xanh lam hay màu tím.

== Tọa độ màu ==
 Số Hex = #15167209

==Xem thêm==
- Danh sách màu
Yersinia pestis

Yersinia pestis ("Y. pestis") (trước đây là "Pasteurella pestis") là một loài vi khuẩn coccobacillus gram âm, không có tính di động, hình que thuộc họ Yersiniaceae. Nó là tác nhân gây bệnh của dịch hạch — căn bệnh đã gây nhiều trận dịch kinh hoàng với tỉ lệ tử vong rất cao trong lịch sử nhân loại (nếu không được điều trị, tử vong ở thể hạch là 75%, và ở thể phổi là gần 100%) như ở trận Đại dịch hạch (1665 ở Anh với 60.000 người chết) và Cái chết đen (giữa thế kỉ 14, giết chết 1/3 dân số châu Âu). Có 3 dạng bệnh dịch hạch chính là dịch hạch thể hạch, dịch hạch thể phổi và dịch hạch thể máu.

Giống "Yersinia" là các coccobacillus nhuộm Gram âm và lưỡng cực (hình quả tạ). Cũng như các "Enterobacteriaceae" khác, nó có khả năng lên men đường. "Yersinia pestis" có khả năng tiết ra chất nhờn chống thực bào. Vi khuẩn trở nên di động trong môi trường phân lập, nhưng bất động khi ở trong vật chủ (động vật có vú).

== Lịch sử ==
"Y. pestis" được khám phá vào năm 1894 do công của bác sĩ và nhà vi khuẩn học người Pháp Alexandre Yersin trong trận dịch của bệnh dịch hạch tại Hồng Kông. Yersin là thành viên của "trường phái Pasteur". Shibasaburo Kitasato, một nhà vi khuẩn học người Nhật được huấn luyện tại Đức, thuộc "trường phái Koch" đối thủ, lúc bấy giờ cũng tham gia tìm tác nhân gây bệnh của dịch hạch. Tuy nhiên chính Yersin là người đã liên kết bệnh dịch hạch với "Yersinia pestis". Vi khuẩn này lúc đầu được gọi là "Pasteurella pestis", và sau đó được đặt lại tên theo tên của Yersin.

== Tính sinh bệnh và miễn dịch ==
Tính sinh bệnh là do hai kháng nguyên kháng thực bào F1 và VW; cả hai đều cần thiết cho độc tính của vi khuẩn. Chúng được vi khuẩn sản xuất ra ở 37 °C, điều này giải thích tại sao một số côn trùng như bọ chét chỉ mang khuẩn không độc tính. Hơn nữa, "Y. pestis" sống sót và sản xuất các kháng nguyên F1 và VW bên trong các tế bào máu như bạch cầu đơn nhân mà không trong bạch cầu đa nhân trung tính. Miễn dịch tự nhiên hay cảm ứng có được là do cơ thể sản xuất kháng thể opsonin đặc hiệu chống lại các kháng nguyên F1 và VW. Chúng kích thích hiện tượng thực bào ở bạch cầu trung tính.

Hiện nay có vắcxin bất hoạt formalin cho người lớn ở mức nguy cơ cao, nhưng nó không hiệu quả lắm và có thể gây phản ứng viêm trầm trọng. Các thí nghiệm với kĩ thuật di truyền sản xuất vắcxin dựa trên các kháng nguyên F1 và VW đang được tiến hành và tỏ ra có nhiều triển vọng.

== Tính nhạy cảm ==
"Y. pestis" nhạy cảm cao đối với vài loại kháng sinh, chủ yếu là streptomycin và chloramphenicol.
Viêm da

Viêm da là tình trạng viêm nhiễm nông ở da, đặc trưng mô học là phù thượng bì và lâm sàng là mụn nước (khi cấp tính), hồng ban bờ kém, phù, xuất tiết, đóng sừng, tróc vảy, thường kèm đau, và lichen hoá do gãi hay chà.

Hiện vẫn còn bất đồng về tên gọi "viêm da" và "eczema". Thông thường eczema dùng để chỉ viêm da mụn nước, nhưng một số người lại giới hạn eczema vào viêm da mạn tính. Một số cũng dùng từ viêm da để chỉ viêm da xốp do có đặc điểm mô học là hiện tượng xốp hoá (phù nội thượng bì).
==Bệnh viêm da dị ứng==
Viêm da dị ứng là viêm da do tiếp xúc với chất gây kích ứng như: hóa chất, bụi ô nhiễm,xi măng gây bệnh đặc thù là dị ứng xi măng
Tháng 2 năm 2005

==Chủ nhật, ngày 20 tháng 2 năm 2005==
- Tây Ban Nha trở thành nước đầu tiên bỏ phiếu trong một trưng cầu dân ý để biểu quyết cho Hiệp ước để lập Hiến pháp Âu Châu. Có 90% lá phiếu đã được kiểm, chắc chắn là đa số rõ ràng (khoảng 77%) ủng hộ hiến pháp mới. Tuy nhiên có rất ít người (khoảng 42%) đã có mặt để bỏ phiếu. Con số đó làm người ta bối rối sau khi cả chính phủ và đảng đối lập chính đều ủng hộ cho lựa chọn "vàng". (BBC Tiếng Việt)
- Bồ Đào Nha đi bỏ phiếu trong bầu cử nghị viện. Những cuộc thăm dò rời phòng ("exit poll") đầu tiên sẽ có vào khoảng 20:00 giờ UTC (3:00 giờ Việt Nam; 12:00 giờ Ca Li), và đảng Xã hội đối lập chắc sẽ thắng theo thăm dò trước bầu cử. (Reuters)
- Miền bắc Síp đi bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử sớm. Tổng thống Rauf Denktash yêu cầu cuộc bầu cử này sau khi phe lãnh đạo bởi Mehmet Ali Talat đánh mất đa số trong nghị viện.

==Thứ sáu, ngày 17 tháng 2 năm 2005==
- Bom nổ giết 29 người Shia ở Iraq BBC Tiếng Việt
- Tổng thống Togo chấp thuận bầu cử (BBC Tiếng Việt)
- Ông John Negroponte được bổ nhiệm làm giám đốc cơ quan tình báo quốc gia Hoa Kỳ (VOA Tiếng Việt)
- Nga tiếp tục hợp tác hạt nhân với Iran (vnExpress )
- Chính phủ Việt Nam ra chỉ thị mới về đạo Tin Lành (Nhân dân, Á Châu tự do , BBC Tiếng Việt)

==Thứ tư, ngày 15 tháng 2 năm 2005==
- Hoa Kỳ cảnh cáo Syria về vụ ám sát cựu thủ tướng Liban (BBC Tiếng Việt)
- Thời tiết xấu cản trở vụ cứu hộ công nhân kẹt ở hầm mỏ tại Trung Quốc (VnExpress )
- Việt Nam sẽ mở một thị trường chứng khoán thứ hai tại Hà Nội (VOA)
- Việt Nam sắp công bố đã khống chế được dịch cúm gia cầm (RFA )
Chàm (định hướng)

Chàm trong tiếng Việt có thể có nghĩa là:
- Màu chàm
- Tên gọi khác của người Chăm, một dân tộc thiểu số ở miền trung Việt Nam
- Bệnh chàm.
- Tên gọi ngắn gọn của các dạng vết chàm trên da.
- Các cây thuộc chi Chàm ("Indigofera").
- Thuốc nhuộm màu chàm, chủ yếu được tổng hợp hay lấy từ thân hoặc lá chàm.
Điện toán

Điện toán () là hoạt động định hướng mục tiêu (goal-oriented activity) nào đó, có yêu cầu, hưởng lợi từ hoặc tạo ra một chu trình toán học được gọi là thuật toán thực hiện bằng máy tính hay còn gọi là máy điện toán. 

Điện toán bao gồm thiết kế, phát triển và xây dựng hệ thống phần cứng và phần mềm thuộc máy điện toán; biên tập, tạo cấu trúc và quản lý các loại thông tin; nghiên cứu khoa học trên máy tính; làm cho hệ thống máy tính hoạt động thông minh; tạo ra và sử dụng phương tiện truyền thông và giải trí. Lĩnh vực điện toán bao gồm kỹ thuật máy tính, công nghệ phần mềm, khoa học máy tính, hệ thống thông tin và công nghệ thông tin.

== Liên kết ngoài ==
- open-access repository of publications - Department of Computing - Imperial College London
__CHỈ_MỤC__
Giấy điện tử

Giấy điện tử, là một công nghệ cho phép thay đổi hình ảnh hiển thị hấp thụ trên "giấy". Tờ "giấy" này có thể làm bởi công nghệ điện tử hữu cơ sử dụng chất dẻo dẫn điện bên trong có chứa các hòn bi tích điện bé xíu có thể quay, hoặc chuyển động dưới điện trường tạo ra bởi các điện cực trên giấy, làm thay đổi hiển thị trên giấy như các điểm ảnh trên màn hình máy tính.

Giấy điện tử không phát sáng, mà chỉ hấp thụ và phản xạ ánh sáng tự nhiên, giống như hiển thị trên sách báo, do vậy có thể làm người đọc cảm thấy dễ chịu hơn so với nhìn màn hình máy tính. Làm bằng chất dẻo, giấy này có thể uốn được, nhẹ và có thể rẻ hơn màn hình thông thường. Ngoài ra, các điểm ảnh trên giấy có thể giữ nguyên trạng thái mà không cần nguồn năng lượng, khiến giấy này tiết kiệm năng lượng, và không nhấp nháy tần số cao có thể có hại cho mắt người.

Một số nhược điểm hiện tại của giấy này là tốc độ đổi màu chậm và độ tương phản thấp. Tuy nhiên những nhược điểm này có thể sẽ được tháo gỡ.

== Lịch sử ==
Giấy điện tử được phát triển lần đầu vào những năm 1970 bởi Nick Sheridon tại Trung tâm nghiên cứu Palo Alto của Xerox. Tờ giấy điện tử đầu tiên, Gyricon, chứa các hòn bi tích điện bé xíu một mặt trắng và mặt kia đen. Các "chữ" hiện ra nhờ thay đổi điện trường, làm quay các hòn bi theo ý muốn.

Những năm 1990 một loại giấy điện tử khác được phát minh bởi Joseph Jacobson. Giấy này dùng các ống nhỏ chứa các hòn bi trắng nằm trong dầu có màu. Các mạch điện trên giấy điều khiển sự lên xuống của các hòn bi, thay đổi màu sắc của các ống. Joseph Jacobson gây dựng nên công ty E Ink năm 1997 để sản xuất giấy điện tử thương mại. Năm 1999, sản phẩm đầu tiên ra đời là một bảng hiển thị trong siêu thị. E Ink tiếp tục phát triển các phiên bản dùng bi đen và trắng trong dầu trong suốt.

Ngày nay có nhiều kỹ thuật khác nhau được phát triển bởi nhiều công ty trong lĩnh vực.
Ví dụ như thay đổi công nghệ LCD, hiển thị điện màu, và công nghệ tương tự Etch-A-Sketch của Đại học Kyushu. Các công ty trong ngành hiện nay là Gyricon (con đẻ của Xerox), Philips Electronics, Kent Displays, Nterra...

Tháng 4, 2004, Sony cho ra mắt màn hiển thị giấy điện tử thương mại đầu tiên, LIBRIé.

== Liên kết ngoài ==
- Epaper Central , electronic paper news, information, analysis
- E-paper display market reaches $1.17 billion in 2014
- Electronic Paper: Merging between Traditional Publishing and E-Publishing
- Wired article on E Ink-Philips partnership, and background
- , retrieved 2007-08-26
- MIT ePaper Project
- Xerox PARC epaper project
- Gamma Dynamics: Commercializing a New Pigment-Based Electrowetting Display
- Office of Tomorrow
- The Future of Electronic Paper, Past, present and future of e-paper, includes interview with Nick Sheridon, father of e-paper at Xerox
- Fujitsu Develops World's First Film Substrate-based Bendable Color Electronic Paper featuring Image Memory Function