hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Chữ khoa đẩu

Chữ khoa đẩu (Tiếng Hán: 蝌蚪文 khoa đẩu văn, 蝌蚪书 khoa đẩu thư, 蝌蚪篆 khoa đẩu triện, "khoa đẩu" nghĩa là nòng nọc) là khởi nguồn của chữ Trung Quốc cổ Triện thư của Chữ Trung Quốc cổ và một số ngôn ngữ tương tự. Là biến thể Đại Triện vào thời Chu Tuyên vương.

== Tóm lược ==
Đây là một loại chữ lần đầu tiên được tìm thấy vào thế kỷ 2 trong căn nhà đã sập của Khổng Tử - vị tổ của nền học thuật Nho giáo nằm trong một bản thảo chép tay. Là loại chữ có hình những con nòng nọc với đầu to và đuôi nhỏ. Thật khó để có thể viết một dòng có chiều rộng bằng nhau. Là loại chữ phổ biến thời nhà Chu. Nhưng sau thời nhà Đường sự phổ biến của nó giảm xuống.

Bởi vì sơn có độ bám dính mạnh, người ta đã viết chữ bằng sơn trước khi phát minh ra mực. Họ đã dùng xiên tre để viết lên thẻ tre, được gọi là chữ Khế văn hay Trúc Giản thư. Bởi vì thẻ tre cứng và nhiều dầu mỡ, chữ viết không được trôi chảy, các nét bút luôn được viết với các cạnh sắc nét, nét chữ được viết ra có đầu dày và đuôi mỏng, giống như hình những con nòng nọc. Mọi sách thẻ tre viết bằng sơn, đều có thể là viết chữ khoa đẩu. Không giới hạn ở những chữ mà tương truyền do Thương Hiệt đã tập đại thành. Ví dụ như những chữ trên Cổ Văn Kinh, Thượng Bác Giản, Thanh Hoa Giản, tất cả đều là chữ khoa đẩu.

Sau đó, vào thời Tuyên vương nhà Chu, Sử Trứu, quan chuyên về chép sử tức là Thái sử đã sửa đổi chữ này thành Đại Triện.

== Truyền thuyết ==
Văn hiến đầu tiên có tên loại chữ này có lẽ là Ngụy Cổ Văn Thượng Thư Lễ An Quốc Tự (ngụy tác của người đời nhà Tấn). Mặc khác, cũng có trong các sách cổ thẻ tre bị trộm ở mộ cổ được nhắc đến trong Tấn thư.

Có người cho rằng, truyền thuyết hay huyền thoại về loại chữ này đã được lưu truyền từ thời nhà Tấn.
Lê Xuân Đức

Lê Xuân Đức là một tướng lĩnh của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam với quân hàm Thiếu tướng. Ông hiện là thành viên Ban Nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an, Chánh Văn phòng Hiệp hội Thể thao Công an nhân dân. Ông từng giữ chức vụ Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an.
==Sự nghiệp==
Năm 2013, Lê Xuân Đức mang quân hàm Thượng tá, công tác tại Phòng 6, Cục Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt, Bộ Công an. Ông giữ chức vụ Phó phòng T6. và quyền trưởng phòng tuần tra kiểm soát và xử lý thuộc Cục Cảnh sát giao thông đường bộ - đường sắt, Bộ Công an.

Năm 2014, Lê Xuân Đức là Thượng tá, Trưởng phòng Hướng dẫn tuần tra kiểm soát và xử lý tai nạn, Cục giao thông đường bộ C67, Tổng cục Cảnh sát Quản lí hành chính về trật tự xã hội.

Năm 2017 đến tháng 8 năm 2018, Lê Xuân Đức là Đại tá, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an.

Tháng 12 năm 2018, Lê Xuân Đức là Thiếu tướng, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an.

Năm 2025, Lê Xuân Đức là thành viên Ban Nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an, Chánh Văn phòng Hiệp hội Thể thao Công an nhân dân.
USS Mindoro (CVE-120)

USS "Mindoro" (CVE-120) là một tàu sân bay hộ tống lớp "Commencement Bay" được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ ba của Hải quân Mỹ được đặt theo đảo Mindoro tại Philippines, nơi diễn ra Trận Mindoro vào cuối năm 1944. Nhập biên chế khi Thế Chiến II đã kết thúc, con tàu tiếp tục phục vụ sau đó trong cuộc Chiến tranh Lạnh cho đến khi xuất biên chế năm 1955. Đang khi trong thành phần dự bị, nó được xếp lại lớp như một tàu vận chuyển máy bay AKV-20 vào năm 1959, nhưng lại rút đăng bạ ngay sau đó và bị bán tháo dỡ năm 1960.

== Thiết kế và chế tạo ==
"Mindoro" được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Todd Pacific Shipyards ở Tacoma, Washington vào ngày 2 tháng 1 năm 1945. Nó được hạ thủy vào ngày 27 tháng 6 năm 1945; được đỡ đầu bởi bà R. L. Bowman, và nhập biên chế vào ngày 4 tháng 12 năm 1945 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại tá Hải quân Edwin R. Peck.

== Lịch sử hoạt động ==
"Mindoro" tiến hành chạy thử máy dọc theo vùng bờ Tây từ ngày 10 đến ngày 29 tháng 12 năm 1945, đặt căn cứ tại thời tại San Diego, California trước khi băng qua kênh đào Panama vào ngày 30 tháng 1 năm 1946 để chuyển sang vùng bờ Đông, đi đến Norfolk, Virginia vào ngày 15 tháng 2. Được phân về Đội tàu sân bay 14, nó bắt đầu hoạt động huấn luyện tàu sân bay dọc theo vùng bờ Đông, và đến tháng 5 đã tham gia cùng các tàu chiến thuộc Đệ Bát hạm đội để tập trận tại vùng biển quần đảo Tây Ấn. Trong thời gian còn lại của năm, nó hoạt động tại khu vực Đại Tây Dương kéo dài từ New England cho đến vịnh Guantánamo, Cuba để huấn luyện phi công hải quân và thực hành tìm-diệt tàu ngầm.

Trong chín năm tiếp theo, "Mindoro" tiếp tục một chương trình huấn luyện và tập trận bận rộn từ cảng nhà Norfolk, phạm vi hoạt động của nó trải rộng từ eo biển Davis giữa Canada và Greenland ở phía Bắc cho đến vùng biển Caribe ở phía Nam, và vượt Đại Tây Dương sang tận quần đảo Anh và Địa Trung Hải. Vào các năm 1950 và 1954, nó được phái sang Địa Trung Hải để phục vụ cùng Đệ Lục hạm đội.

Vào năm 1955, sau khi hoàn tất một đợt tập trận ngoài khơi Virginia Capes, "Mindoro" đi đến Boston, Massachusetts vào ngày 17 tháng 1, nơi nó được cho xuất biên chế vào ngày 4 tháng 8, 1955, và đưa về Hạm đội Dự bị Đại Tây Dương. Đang khi trong thành phần dự bị, nó được xếp lại lớp như một tàu vận chuyển hàng hóa và máy bay mang ký hiệu AKV-20 vào ngày 7 tháng 5, 1959, nhưng không bao giờ hoạt động trở lại. Tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 12, 1959; và con tàu được bán vào tháng 6, 1960 để tháo dỡ tại Hong Kong.

== Tham khảo ==
=== Thư mục ===
- Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/m11/mindoro-iii.htm

=== Liên kết ngoài ===
- Photo gallery at navsource.org
USS Rabaul (CVE-121)

USS "Rabaul" (CVE-121) là một tàu sân bay hộ tống lớp "Commencement Bay" được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo thị trấn Rabaul ở phía Tây Bắc đảo New Britain thuộc Papua New Guinea, cảng chiến lược của Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong Thế Chiến II. Chỉ hoàn tất khi Thế Chiến II đã kết thúc, con tàu được nghiệm thu nhưng không bao giờ được đưa ra hoạt động. Đang khi trong thành phần dự bị, nó được xếp lại lớp như một tàu sân bay trực thăng CVHE-121 vào năm 1955, rồi như một tàu vận chuyển máy bay AKV-21 vào năm 1959 trước khi rút đăng bạ năm 1971 và bị bán để tháo dỡ một năm sau đó.

== Thiết kế và chế tạo ==
"Rabaul" được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Todd Pacific Shipyards ở Tacoma, Washington vào ngày 2 tháng 1 năm 1945. Nó được hạ thủy vào ngày 14 tháng 6 năm 1945; được đỡ đầu bởi bà Alice Schade, phu nhân Thiếu tướng Hải quân Henry A. Schade, một nhà thiết kế hải quân; được hoàn tất bởi xưởng tàu Commercial Iron Works tại Portland, Oregon, và được bàn giao cho Hải quân Mỹ vào ngày 30 tháng 8 năm 1946.

== Lịch sử hoạt động ==
"Rabaul" được nghiệm thu, nhưng được đưa về Hạm đội 19 trực thuộc Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương và bị bỏ không tại Tacoma, sẵn sàng hoạt động trở lại trong Chiến tranh Lạnh phòng khi xảy ra chiến tranh với Liên Xô. Đang khi trong thành phần dự bị, nó được xếp lại lớp như một tàu sân bay trực thăng với ký hiệu lườn CVHE-121 vào ngày 12 tháng 6 năm 1955; được điều sang Đội San Diego, Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương vào tháng 6 năm 1958; rồi lại được xếp lại lớp như một tàu vận chuyển máy bay với ký hiệu lườn AKV-21 vào tháng 5 năm 1959.

"Rabaul" tiếp tục nằm trong thành phần hạm đội dự bị tại San Diego cho đến khi được rút tên khỏi danh sách Đâng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 9 năm 1971. Con tàu được bán cho hãng Nicolai Joffe Corporation ở Beverly Hills, California vào ngày 25 tháng 8 năm 1972 để tháo dỡ, và được tháo dỡ tại xưởng tháo dỡ ở Richmond, California.

== Tham khảo ==
=== Thư mục ===
- Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng.

=== Liên kết ngoài ===
- Photo gallery at navsource.org
USS Tinian (CVE-123)

USS "Tinian" (CVE-123) là một tàu sân bay hộ tống lớp "Commencement Bay" được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo đảo Tinian thuộc quần đảo Marianna, nơi diễn ra Trận Tinian trong Thế Chiến II. Chỉ hoàn tất khi Thế Chiến II đã kết thúc, con tàu được nghiệm thu nhưng không bao giờ được đưa ra hoạt động. Đang khi trong thành phần dự bị, nó được xếp lại lớp như một tàu sân bay trực thăng CVHE-123 vào năm 1955, rồi như một tàu vận chuyển máy bay AKV-23 vào năm 1959 trước khi rút đăng bạ năm 1970 và bị bán để tháo dỡ một năm sau đó.

== Thiết kế và chế tạo ==
"Tinian" được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Todd Pacific Shipyards ở Tacoma, Washington vào ngày 20 tháng 3 năm 1945. Nó được hạ thủy vào ngày 5 tháng 9 năm 1945; được đỡ đầu bởi cô Grace L Woods, và được Hải quân Mỹ nghiệm thu vào ngày 30 tháng 7 năm 1946.

== Lịch sử hoạt động ==
Không được nhập biên chế, "Tinian" được đưa về Hạm đội 19 trực thuộc Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương và bị bỏ không tại Tacoma, sẵn sàng hoạt động trở lại trong Chiến tranh Lạnh phòng khi xảy ra chiến tranh với Liên Xô. Đang khi trong thành phần dự bị, nó được xếp lại lớp như một tàu sân bay trực thăng với ký hiệu lườn CVHE-123 vào ngày 12 tháng 6 năm 1955; được điều sang Đội San Diego, Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương vào ngày 9 tháng 6 năm 1958, rồi lại được xếp lại lớp như một tàu vận chuyển máy bay với ký hiệu lườn AKV-23 vào tháng 5 năm 1959.

"Tinian" tiếp tục nằm trong thành phần hạm đội dự bị tại San Diego cho đến khi được rút tên khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 6 năm 1970. Con tàu được bán cho hãng Levin Metals Company ở San Jose, California vào ngày 15 tháng 12 năm 1971 để tháo dỡ,

== Tham khảo ==
=== Thư mục ===
- Bài này có các trích dẫn từ nguồn thuộc phạm vi công cộng.
Cách mạng (thoại kịch)

Cách mạng là vở thoại kịch của tác giả Nguyễn Khải, ấn hành năm 1978.
==Lịch sử==
Tác phẩm "Cách mạng" được tác giả Nguyễn Khải đặt bút từ năm 1976 đến 1977 thì xong. Thủ bản được gửi đến Nhà xuất bản Quân đội, do hầu hết nhân vật trong vở đều có nguyên mẫu, câu truyện, hành vi và lời ăn tiếng nói đều sát thực tế nên khi đệ trình lên ban kiểm duyệt thì gặp một số rủi ro. Tuy nhiên, đại tướng Chu Huy Mân bấy giờ là chủ nhiệm Tổng cục Chính trị khi xem đã nhận xét: ""Vở này toàn nhân vật tiêu cực nhưng lại nói điều tích cực"". Vì thế, sang năm 1978 thì "Cách mạng" được ấn loát.

Liền sau đó, đạo diễn Trần Phương đã xin dựng cho Đoàn kịch Điện ảnh, diễn được 60 suất và gây xôn xao dư luận một thời gian trước khi có lệnh cấm tái diễn. Mãi đến năm 2003, đạo diễn Trần Ngọc Giàu mới dựng lại cho chương trình Nhà hát Truyền hình (VTV) với các diễn viên Nhà hát Kịch thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2007, kênh VTV2 lại phối hợp Nhà hát Kịch Hà Nội dựng lần nữa.
==Nội dung==
Cốt kịch xoay quanh số phận 4 gia đình Sài Gòn sau sự kiện 30 tháng 04, cung cách ứng xử và quan điểm của từng nhân vật đối với cuộc đổi đời lớn lao này.
==Nhân vật==
- Gia đình 1 - Bố, mẹ, Phượng, Ly: Ông bố vốn là nhà tư sản gốc Bắc, từng có quá khứ đóng góp gia sản lớn cho Việt Minh trong Tuần lễ Vàng, hiện sống cùng vợ lớn và hai con gái tại Sài Gòn. Họ ở trong tâm thế vừa mong vừa sợ đứa con trai bà vợ nhỏ từ Hà Nội theo đoàn quân Giải phóng vào đoàn tụ. Anh vừa là chiếc phao cứu sinh trong thời khắc lộn xộn này, vừa là đối tượng bị nghi kị trong gia đình vốn đã quen sống dưới chế độ cũ.
- Gia đình 2 - Đại và phu nhân: Cũng là thương gia, riêng ông chồng có thời kì ngắn tham gia Việt Minh năm 1945 rồi bỏ vì không chịu nổi gian khổ. Cả hai đón nhận sự kiện nóng hổi với tâm trạng sợ bị trả thù, cướp tài sản.
- Gia đình 3 - Biên: Cựu sĩ quan Bộ Tổng Tham mưu, có cái nhìn ưu thời mẫn thế, không chịu được cảnh ăn chơi trác táng của quan chức tướng lãnh trong lúc anh em chiến sĩ vị quốc vong thân. Anh quyết định đi học tập cải tạo để cảm nhận chế độ mới.
- Gia đình 4 - Hòa: Người đàn bà góa chồng, thường chỉ bầu bạn với bài bạc để giải khuây, coi khinh cả hai chế độ.
==Vinh danh==
Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học - nghệ thuật năm 1992.
==Xem thêm==
- "Tôi và chúng ta"

==Tham khảo==
- Nhà văn Nguyễn Khải và vở kịch "Cách mạng"
Amoni iodide

Amoni iodide là hợp chất hóa học có công thức hóa học là NHI. Nó được sử dụng trong hóa chất chụp ảnh và một số loại thuốc. Nó có thể được điều chế bằng tác dụng của axit hydroiodic với amonia. Nó dễ dàng hòa tan trong nước, từ đó nó kết tinh thành khối. Nó cũng hòa tan trong ethanol. Nó dần chuyển sang màu vàng khi đứng trong không khí ẩm, do sự phân hủy với sự giải phóng iod.
NGC 869

NGC 869 (còn được biết đến với tên h Persei) là tên của một cụm sao mở nằm trong chòm sao Phi Mã. Khoảng của thiên hà này với chúng ta là 7600 năm ánh sáng. Cụm sao này có tuổi xấp xỉ khoảng 13 triệu năm.

NGC 869 và NGC 884 thì được chỉ định với tên lần lượt là h và χ Persei. Có một số nhầm lẫn xung quanh những chỉ định mà Bayer dự tính. Đôi khi người ta tuyên bố rằng Bayer không thể phân biệt cặp này thành hai thiên thể riêng biệt mà chỉ đề cập nó là một cụm đôi và cái tên "h Persei" là tên của một ngôi sao gần đó. Trong bản đồ sao "Uranometria" của Bayer, tại khu vực chòm sao Phi Mã không cho thấy chúng là thiên thể tinh vân nhưng với khu vực chòm sao Thiên Hậu thì có. Chúng được mô tả là "Tinh vân kép" trong bản đồ sao "Coelum Stellatum Christianum" của Julius Schiller với sự giúp đỡ của Bayer. Cả hai chúng đều nằm trong liên kết sao "Perseus OB1", cách nhau vài trăm năm ánh sáng. Cụm đôi này được ghi nhận đầu tiên bởi Hipparchus, do đó có khả năng nó được biết đến từ thời cổ đại.

Cụm đôi này thường được chụp và quan sát với một kính viễn vọng cỡ nhỏ. Cụm đôi này thì có thể nhìn thấy bằng mắt thường ở vị trí giữa chòm sao Phi Mã và chòm sao Thiên Hậu như là một mảng có độ sáng hơn các thiên thể bên cạnh trong Ngân Hà. Trong các kính thiên văn nhỏ, cụm sao xuất hiện dưới dạng vô số các ngôi sao sáng nằm trong một khu vực sao. Ánh sáng của cụm sao này chủ yếu là bị chi phối bởi những ngôi sao sáng màu xanh, tuy nhiên, cụm sao này còn có một vài ngôi sao màu cam.
==Dữ liệu hiện tại==
Theo như quan sát, đây là cụm sao nằm trong chòm sao Phi Mã và dưới đây là một số dữ liệu khác:

Xích kinh 

Độ nghiêng 

Cấp sao biểu kiến 3.7

Kích thước biểu kiến 30′

Bán kính 33.15 năm ánh sáng

Khối lượng của cụm sao này đến nay vẫn chưa được xác định.
== Liên kết ngoài ==
- NGC 869 at SEDS
- NGC 869 at Silicon Owl
- NGC 869 at Messier45
Thác Đắk Lung

Thác Đắk Lung là thác trên "suối Đăk Lung" ở vùng đất xã Kon Đào, tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.

Thác Đăk Lung cùng với "Khu du lịch suối nước nóng Đăk Tô" và các Di tích lịch sử Đăk Tô - Tân Cảnh , là những điểm du lịch và khám phá hấp dẫn trong huyện Đăk Tô.
2006 QQ23

== Khám phá ==
 được Khảo sát Siding Spring tại Đài Thiên văn Siding Spring ở Úc quan sát lần đầu tiên vào ngày 21 tháng 8 năm 2006.

== Quỹ đạo và phân loại ==
 được phân loại là một tiểu hành tinh Aten, có nghĩa rằng nó là một tiểu hành tinh gần Trái Đất bay ngang qua quỹ đạo Trái Đất ở hai điểm và có chu kỳ quỹ đạo dưới một năm. Do nó sẽ bay tới gần hơn phạm vi 0,05 đơn vị thiên văn (au) của Trái Đất (MOID) và có cấp sáng tuyệt đối (H) dưới 22,0 nên nó được coi là một vật thể có khả năng gây nguy hiểm.

Nó quay quanh Mặt Trời ở khoảng cách 0,57–1,03 au trong vòng chưa đầy 9 tháng (263 ngày; bán trục chính 0,80 au). Quỹ đạo của nó có độ lệch tâm là 0,28 và độ nghiêng 3,4 ° so với đường hoàng đạo. Cung quan sát của nó bắt đầu từ lần quan sát đầu tiên tại Đài Thiên văn Siding Spring vào ngày 21 tháng 8 năm 2006.

=== Tiếp cận gần trong năm 2019 ===
Vào hồi 7:23 sáng UTC ngày 10 tháng 8 năm 2019, đã bay an toàn ngang qua Trái Đất ở khoảng cách , với vận tốc . Tiểu hành tinh này được tìm lại vào ngày 14 tháng 7 năm 2019 và điều này kéo dài cung quan sát của nó từ 8 năm lên 12 năm, và do đó nó có độ không chắc chắn rất nhỏ trong lần tiếp cận gần năm 2019. Khoảng không chắc chắn trong lần tiếp cận gần này là ± 60 km.

== Tính chất vật lý ==
Dựa trên cấp sáng tuyệt đối 20,1 được ước tính có đường kính 250-570 mét khi giả định suất phản chiếu nằm trong khoảng từ 0,05 (tiểu hành tinh kiểu C - cacbon) đến 0,26 (tiểu hành tinh kiểu S - silic).

== Liên kết ngoài ==
- MPEC 2009-P41: 2006 QQ23, "Thông tri điện tử Tiểu hành tinh"
- Danh sách các tiểu hành tinh Aten (theo chỉ định), "Trung tâm Tiểu hành tinh"
- Danh sách các tiểu hành tinh có khả năng gây nguy hiểm (PHA), "Trung tâm Tiểu hành tinh"
- Các lần tiếp gận gần của PHA với Trái Đất, "Trung tâm Tiểu hành tinh"
Karl Anton Eugen Prantl

Karl Anton Eugen Prantl (10 tháng 9 năm 1849 – 24 tháng 2 năm 1893), còn được gọi là Carl Anton Eugen Prantl, là một nhà thực vật học người Đức.

Prantl sinh ra ở Munich, Vương quốc Bayern và học tại Munich. Năm 1870, ông tốt nghiệp với luận án "Das Inulin." "Ein Beitrag zur Pflanzenphysiologie" (tạm dịch: "Inulin, một đóng góp cho sinh lý thực vật"). Ông đã làm việc với Carl Wilhelm von Nägeli và Julius Sachs. Từ năm 1887 trở đi, ông xuất bản cuốn "Die Natürlichen Pflanzenfamilien" ("The Natural Plant Families") cùng với nhà thực vật học Adolf Engler, người sau đó đã hoàn thành tác phẩm vào năm 1915.

Năm 1877, ông trở thành giáo sư tại tổ chức giáo dục lâm nghiệp ở Aschaffenburg. Chuyển đến Đại học Breslau vào năm 1889, ông trở thành giám đốc của vườn thực vật tại đây. Prantl cũng có nhiều nghiên cứu quan trọng trên các loài thực vật hoa ẩn.

== Công trình nghiên cứu ==
- "Lehrbuch der Botanik" (Giáo trình Thực vật học), tái bản lần thứ 7, Leipzig 1887. English translation: An elementary textbook of botany 1881
- "Untersuchungen zur Morphologie der Gefäßkryptogamen" (Nghiên cứu hình thái mạch dẫn của các loài thực vật hoa ẩn), Leipzig 1875 và 1881, 2 phần.
- "Exkursionsflora für das Königreich Bayern" (Thực vật trong chuyến du ngoạn đến vương quốc Bavaria), Stuttgart, 1884.
- Karl Prantl and Adolf Engler (editors): "Die natürlichen Pflanzenfamilien" (Các họ thực vật tự nhiên), tái bản lần thứ 2, Leipzig (từ 1887).
NGTS-1b

NGTS-1b là một hành tinh ngoài hệ mặt trời có kích thước như sao Mộc nóng được xác nhận là đang quay quanh NGTS-1, một ngôi sao lùn đỏ, nó có khối lượng bằng một nửa khối lượng và bán kính của Mặt trời, cứ sau 2,65 ngày. Hệ thống NGTS-1 cách Trái Đất khoảng 600 năm ánh sáng trong chòm sao Columbia.

== Khám phá ==
Hành tinh ngoài hệ mặt trời, NGTS-1b, được phát hiện bởi Khảo sát quá cảnh thế hệ tiếp theo. Daniel Bayliss, thuộc Đại học Warwick, đồng thời là tác giả chính của nghiên cứu mô tả khám phá NGTS-1b, cho biết: "Việc phát hiện NGTS-1b là một điều hoàn toàn bất ngờ đối với chúng tôi. sao - quan trọng, thách thức của chúng tôi bây giờ là tìm hiểu mức độ phổ biến của các loại hành tinh này trong Thiên hà, và với cơ sở Khảo sát Chuyển tuyến Thế hệ mới, chúng tôi sẵn sàng làm điều đó. " 

== Đặc điểm ==
=== Khối lượng, bán kính và nhiệt độ ===
NGTS-1b là một ngoại hành tinh khí khổng lồ có kích thước như sao Mộc nóng, có khối lượng 0,812 M và bán kính 1,33 R, trong đó M và R là khối lượng và bán kính của Sao Mộc.

=== Ngôi sao chủ ===
Hành tinh quay quanh một ngôi sao lùn M0,5 có thông số bằng một nửa khối lượng (0.617 và bán kính 0.573) của Mặt trời.

=== Quỹ đạo ===
NGTS-1b quỹ đạo khoảng từ ngôi sao chủ cứ sau 2.6473 ngày Trái Đất.

== Xem thêm ==
- Kepler-45b
- Danh sách các hành tinh ngoài hệ mặt trời

== Liên kết ngoài ==
- The Next Generation Transit Survey Becomes Operational at Paranal, ESO archive, The Messenger 165 – September 2016
HD 140283

HD 140283 (hay còn được gọi là sao Methuselah) là một ngôi sao gần mức khổng lồ nghèo kim loại nằm cách Trái Đất khoảng trong chòm sao Thiên Bình, gần chòm sao Xà Phu. Cấp sao biểu kiến của nó là 7,205. Nó là một trong những ngôi sao lâu đời nhất được biết đến. Ánh sáng của ngôi sao này hơi bị dịch chuyển xanh vì nó đang di chuyển về phía Trái Đất. Một phân tích quang phổ ban đầu của Joseph W. Chamberlain và Lawrence Aller cho thấy nó có hàm lượng kim loại thấp hơn đáng kể so với Mặt Trời. Các phân tích quang phổ hiện đại tìm thấy hàm lượng sắt thấp hơn khoảng 250 lần so với Mặt Trời. Nó là một trong những ngôi sao nghèo kim loại (quần thể II) gần Trái Đất nhất.

Ngôi sao này hình thành ngay sau Vụ nổ Big Bang và được xem là ngôi sao hình thành trước cả vũ trụ.

== Lịch sử quan sát ==
Ngôi sao này được biết đến vào năm 1912 khi Walter Sydney Adams đã đo trắc lượng học thiên thể của nó bằng máy quang phổ trong Đài thiên văn Núi Wilson.

== Đặc điểm ==
Do HD 140283 không nằm trong dãy chính cũng không phải sao khổng lồ đỏ, nên vị trí ban đầu của nó trong biểu đồ Hertzsprung-Russell đã được giải thích bằng dữ liệu và mô hình lý thuyết về sự tiến hóa của sao dựa trên cơ học lượng tử và quan sát các quá trình của hàng triệu ngôi sao để suy luận.

HD 140283 có cấp sao biểu kiến là 7,205, và được biết đến là một ngôi sao gần mức khổng lồ tốc độ cao (khoảng 800000 mph hay 1,3 triệu km/h) trong hơn một thế kỷ qua. Ngôi sao này chủ yếu bao gồm hydro và heli, cực kỳ nghèo kim loại. Một phân tích quang phổ ban đầu của Joseph W. Chamberlain và Lawrence Aller cho thấy nó có hàm lượng kim loại thấp hơn đáng kể so với Mặt trời. Các phân tích quang phổ hiện đại cho thấy hệ số hàm lượng sắt của HD 140283 thấp hơn 250 so với Mặt Trời. Mặc dù rất thấp nhưng độ kim loại của HD 140283 đã cho thấy nó không thuộc những sao không kim loại (thuộc quần thể III, những ngôi sao đầu tiên được cho là sinh ra vài trăm triệu năm sau vụ nổ Big Bang, và chúng chết trong các vụ nổ siêu tân tinh chỉ sau vài triệu năm).

Vào năm 2013, bằng cách sử dụng giao thoa kế của Kính viễn vọng không gian Hubble để đo thị sai chính xác của ngôi sao, nhà thiên văn học Howard Bond và nhóm nghiên cứu của ông đã tính toán được độ tuổi của ngôi sao này là khoảng 14,46 tỷ năm tuổi. Do giá trị không xác định, độ tuổi này có thể hoặc không mâu thuẫn với độ tuổi vũ trụ được xác định bởi vệ tinh Planck vào năm 2015 là 13,799 ± 0,021 tỷ năm. Tuy nhiên, các mô hình gần đây hơn về sự tiến hóa sao của nó đã gợi ý sửa đổi tuổi của ngôi sao thành 13,7 tỷ năm hoặc 12 tỷ năm.
Fluorescein (sử dụng y tế)

Fluorescein được sử dụng để giúp chẩn đoán một số vấn đề về mắt. Khi được áp dụng như một loại thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc đặt vào một dải giấy áp vào bề mặt của mắt, nó được sử dụng để giúp phát hiện các tổn thương mắt như dị vật và trầy xước giác mạc. Khi cho bằng miệng hoặc tiêm vào tĩnh mạch, nó được sử dụng để giúp đánh giá các mạch máu ở phía sau mắt trong khi chụp mạch huỳnh quang.

Khi áp dụng cho bề mặt của các tác dụng phụ của mắt có thể bao gồm một khoảng thời gian ngắn nhìn mờ và đổi màu của kính áp tròng thuộc loại mềm. Khi sử dụng bằng miệng hoặc tác dụng phụ của thuốc tiêm có thể bao gồm đau đầu, buồn nôn và thay đổi màu da trong một khoảng thời gian ngắn. Phản ứng dị ứng có thể hiếm khi xảy ra. Fluorescein là thuốc nhuộm được đưa lên bởi giác mạc bị tổn thương sao cho khu vực này xuất hiện màu xanh lá cây dưới ánh sáng màu xanh coban. Ngoài ra còn có một phiên bản được trộn sẵn với lidocaine.

Fluorescein được sản xuất lần đầu tiên vào năm 1871. Nó nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần có trong hệ thống y tế. Chi phí bán buôn ở các nước đang phát triển là khoảng US $ 12,25 cho mỗi chai 5 ml. Ở Anh, một liều duy nhất khiến NHS mất khoảng 0,43 pound. Nó cũng không đắt lắm ở Hoa Kỳ.

== Những động vật khác ==
Đôi khi nó cũng được dùng cho thú cưng trong môi trường nhiều thú cưng để xác định thú cưng nào cần sửa đổi hành vi.
Trầy xước giác mạc

Trầy xước giác mạc là một vết xước trên bề mặt giác mạc của mắt. Các triệu chứng bao gồm đau mắt, đỏ mắt, mắt trở nên nhạy cảm với ánh sáng và cảm giác như có dị vật ở trong mắt. Hầu hết mọi người phục hồi hoàn toàn trong vòng ba ngày.

Hầu hết các trường hợp là do chấn thương nhỏ ở mắt như có thể xảy ra khi sử dụng kính áp tròng hoặc từ móng tay. Khoảng 25% trường hợp xảy ra tại nơi làm việc. Chẩn đoán thường bằng cách kiểm tra đèn khe sau khi thuốc nhuộm fluorescein đã được áp dụng. Những thương tích đáng kể hơn như loét giác mạc, vỡ nhãn cầu, hội chứng xói mòn tái phát và một dị vật trong mắt nên được loại trừ.

Phòng ngừa bao gồm sử dụng bảo vệ mắt. Điều trị thường là với thuốc mỡ kháng sinh. Ở những người đeo kính áp tròng, một loại kháng sinh fluoroquinolone thường được khuyên dùng. Paracetamol (acetaminophen), NSAID và thuốc nhỏ mắt như cyclopentolate làm tê liệt đồng tử có thể giúp giảm đau. Bằng chứng không hỗ trợ tính hữu ích của miếng dán mắt cho những người bị trầy xước đơn giản.

Khoảng 3 trên 1.000 người bị ảnh hưởng một năm ở Hoa Kỳ. Nam giới thường bị ảnh hưởng nhiều hơn nữ giới. Nhóm tuổi điển hình bị ảnh hưởng là những người ở độ tuổi 20 và 30. Các biến chứng có thể bao gồm viêm giác mạc do vi khuẩn, loét giác mạc và viêm mống mắt. Biến chứng có thể xảy ra ở tối đa 8% số người.
NGC 147

NGC 147 (tên gọi khác là DDO3 và Caldwell 17) là một thiên hà lùn magellan hình cầu nằm trong chòm sao Thiên Hậu. Nó là thành viên của nhóm Địa phương và là thiên hà vệ tinh của thiên hà Tiên Nữ (Messier 31). Nó tạo thành một cặp với thiên hà lân cận tên là NGC 185, một thiên hà vệ tinh khác của thiên hà Tiên Nữ. Tháng 9 năm 1829, thiên hà này được nhà thiên văn học người Anh John Herschel phát hiện. Khi quan sát, nó mờ hơn và to hơn NGC 185 (và vì vậy nó có độ sáng bề mặt thấp). Điều này nghĩa là NGC 147 khó quan sát hơn NGC 185 khi nhìn bằng một kính viễn vọng nhỏ. Trong cuốn sổ tay "Webb Society Deep-Sky Observer's Handbook", NGC 147 được mô tả là: "Rộng, hơi mờ, tròn một cách bất thường, cái nhân ở giữa của nó sáng.".

Nhận định NGC 147 nằm trong nhóm Địa phương được chứng minh bởi nhà thiên văn học người Đức Walter Baade khi ông đã phân tích thiên hà này thành từng ngôi sao một với một kính viễn vọng có kích thước 100 inch tại núi Wilson, gần Los Angeles.

==Đặc điểm==
Một cuộc khảo sát các ngôi sao gần không lồ sáng nhất trong bán 2' tính từ tâm NGC 147 cho thấy sự hình thành sao đạt đỉnh cao trước đây 3 giga năm. NGC 147 có rất nhiều ngôi sao già.

== Xem thêm ==
- Danh sách các thiên hà vệ tinh của Thiên hà Tiên Nữ

== Liên kết ngoài ==
- SEDS – NGC 147
Máy phát hồng ngoại khí quyển

Máy phát hồng ngoại khí quyển (AIRS) là một trong sáu thiết bị bay trên vệ tinh Aqua của cơ quan vũ trụ NASA (Hoa Kỳ), được phóng vào ngày 4 tháng 5 năm 2002. Thiết bị này được thiết kế để hỗ trợ dành riêng cho hoạt động nghiên cứu khí hậu và cải thiện dự báo thời tiết.

== Công nghệ ==
Thuật ngữ "âm thanh" trong tên của Máy phát hồng ngoại khí quyển AIRS đề cập đến thực tế là thiết bị đo nhiệt độ và hơi nước cùng chung một hàm về cao độ.

Những đám mây dày hoạt động như bị cản trở bởi một bức tường thành năng lượng hồng ngoại, được đo bằng AIRS. Tuy nhiên, các thiết bị vi sóng trên tàu Aqua có thể nhìn xuyên qua các đám mây với độ chính xác hạn chế hơn nhiều. Người ta sử dụng thuật toán máy tính đặc biệt, dữ liệu từ AIRS và các thiết bị vi sóng được kết hợp để cùng nhau cung cấp ra các phép đo chính xác cao trong mọi điều kiện đám mây dẫn đến ảnh chụp toàn cầu hàng ngày về trạng thái của khí quyển rất rõ nét.

== Khoa học và ứng dụng AIRS ==
AIRS và máy phát âm vi sóng đồng hành AMSU có khả năng quan sát toàn bộ cột khí quyển từ bề mặt của Trái đất đến đỉnh khí quyển. Dữ liệu chính của các thiết bị này trả về là phổ hồng ngoại ở 2378 tần số riêng lẻ. Phổ hồng ngoại rất nhiều thông tin về thông tin của nhiều loại khí trong khí quyển.

Thành tựu khoa học chính của thiết bị AIRS là nó giúp cải thiện dự báo thời tiết và cung cấp thông tin mới về chu trình nước và năng lượng. Các công cụ cũng mang lại thông tin về một số khí và hiệu ứng nhà kính quan trọng. 

Dự báo thời tiết và khí hậu 

== Liên kết ngoài ==
- AIRS homepage at JPL
- AIRS/AMSU/HSB on the Aqua mission
- NASA's Earth Observing System
- Aqua Project Science Page
- Global Climate Change: NASA's Eyes on the Earth
- NASA Earth Observatory
Đô thị tại Long An

Các đô thị tại Long An là những thành phố, thị xã, thị trấn được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định thành lập. Hiện tại tỉnh Long An có 4 loại đô thị: loại II, loại III, loại IV và loại V. Trong đó loại II có 1 đô thị, loại III có 1 đô thị, loại IV có 5 đô thị và loại V có 11 đô thị.

==Lịch sử hình thành==
- Năm 1976
- tách đất huyện Châu Thành thành lập thị xã Tân An,
- tách đất xã Tuyên Thạnh, huyện Mộc Hóa thành lập thị trấn Mộc Hóa (nay là Phường 1, 2 của thị xã Kiến Tường).
- tách đất xã Trường Bình thành lập thị trấn Cần Giuộc
- chuyển thị xã Khiêm Cường thành thị trấn Hậu Nghĩa, tách đất xã Đức Hòa thành lập thị trấn Đức Hòa
- Ngày 23 tháng 3 năm 1979
- tách đất xã Hiệp Hoà thành lập thị trấn Hiệp Hoà,
- tách đất 3 xã Tân Ân, Phước Đông và Tân Lân thành lập thị trấn Cần Đước,
- tách đất xã Long Phú thành lập thị trấn Bến Lức,
- tách đất 2 xã Bình Phong Thạnh và Nhị Thành thành lập thị trấn Thủ Thừa.
- Ngày 14 tháng 1 năm 1983, thị xã Tân An được mở rộng trên cơ sở sáp nhập 3 xã của huyện Vàm Cỏ, 3 xã của huyện Bến Thủ.
- Ngày 26 tháng 6 năm 1989, tách đất xã Thủy Đông thành lập thị trấn Thạnh Hóa.
- Ngày 21 tháng 11 năm 1991
- tách đất xã Vĩnh Trị thành lập thị trấn Vĩnh Hưng,
- tách đất xã Mỹ Thạnh Đông thành lập thị trấn Đông Thành,
- tách đất 2 xã Đức Tân và Bình Tịnh thành lập thị trấn Tân Trụ.
- Ngày 31 tháng 8 năm 1992, tách đất xã Dương Xuân Hội thành lập thị trấn Tầm Vu.
- Ngày 24 tháng 3 năm 1994, tách đất 2 xã Vĩnh Thạnh và Hưng Thạnh thành lập thị trấn Tân Hưng.
- Ngày 19 tháng 4 năm 2007
- thị xã Tân An được công nhận là Đô thị loại III,
- thị trấn Mộc Hóa được công nhận là Đô thị loại IV.
- Ngày 9 tháng 9 năm 2009, chuyển thị xã Tân An thành thành phố trực thuộc tỉnh Long An.
- Ngày 29 tháng 4 năm 2010, thị trấn Bến Lức và thị trấn Hậu Nghĩa được công nhận là Đô thị loại IV.
- Ngày 18 tháng 3 năm 2013, tách đất huyện Mộc Hóa thành lập thị xã Kiến Tường.
- Ngày 8 tháng 5 năm 2015
- thị trấn Cần Đước và thị trấn Cần Giuộc được công nhận là Đô thị loại IV,
- xã Bình Phong Thạnh được công nhận là Đô thị loại V.
- Ngày 22 tháng 1 năm 2016, thị trấn Đức Hòa được công nhận là Đô thị loại IV.
- Ngày 28 tháng 9 năm 2017, đô thị Rạch Kiến được công nhận là Đô thị loại V.
- Ngày 5 tháng 9 năm 2019, Thủ tướng Chính phủ kí quyết định công nhận thành phố Tân An đạt tiêu chuẩn Đô thị loại II.
- Ngày 17 tháng 12 năm 2019, chuyển xã Bình Phong Thạnh thành thị trấn; đồng thời mở rộng thị trấn Cần Giuộc trên cơ sở sáp nhập xã Tân Kim, 1 phần xã Mỹ Lộc và 1 phần xã Trường Bình.
- Ngày 24 tháng 9 năm 2020, đô thị Long Đức Đông được công nhận là Đô thị loại V
Vùng sóng vỗ

Khi sóng bề mặt đại dương đến gần bờ hơn, chúng vỡ ra, tạo thành bề mặt sủi bọt, nổi bọt gọi là lướt sóng. Vùng sóng nghỉ được xác định là vùng lướt sóng. Sau khi nghỉ trong vùng lướt sóng, những con sóng (nay là giảm chiều cao) tiếp tục di chuyển theo, và chúng chạy lên lên phía trước dốc của bãi biển, tạo thành nước vỗ bờ gọi là sóng vỗ. Nước sau đó lại chảy trở lại như nước vỗ ngược. Vùng gần bờ nơi nước sóng chảy vào bãi biển là vùng lướt sóng. Nước trong vùng lướt sóng, hoặc vùng phá vỡ, nông, thường từ 5 đến 10 m (16 đến 33 ft) độsâu; Điều này làm cho sóng không ổn định.

== Đời sống động vật ==
Các động vật thường được tìm thấy sống trong khu vực lướt sóng là cua, trai và ốc. Ngao lướt sóng và cua cát là hai loài nổi bật như cư dân của vùng lướt sóng. Cả hai loài động vật này đều rất nhanh. Ngao lướt sóng, còn được gọi là loài coquina, là một bộ lọc sử dụng mang của nó để lọc vi tảo, động vật phù du nhỏ và các hạt nhỏ ra khỏi nước biển. Cua cát là một loài trung chuyển huyền phù ăn bằng cách bắt động vật phù du bằng râu của nó. Tất cả những sinh vật này đào xuống cát để thoát khỏi bị kéo xuống đại dương từ thủy triều và sóng. Chúng cũng vùi mình trong cát để bảo vệ mình khỏi những kẻ săn mồi. Vùng lướt sóng chứa đầy chất dinh dưỡng, oxy và ánh sáng mặt trời khiến vùng này hoạt động rất hiệu quả với đời sống động vật.

== Dòng chảy xa bờ ==
Vùng lướt sóng có thể chứa các dòng chảy rút xa bờ nguy hiểm: dòng chảy mạnh ở địa phương chảy ra ngoài khơi và gây ra mối đe dọa cho người bơi. Dòng chảy rút xa bờ sử dụng bộ trình độ sau đây:

1. "Dòng xa bờ có rủi ro thấp": Điều kiện gió và/hoặc sóng không được dự kiến sẽ hỗ trợ sự phát triển của dòng chảy xa bờ; tuy nhiên, dòng chảy xa bờ đôi khi có thể xảy ra, đặc biệt là trong vùng lân cận của cầu tàu và bến tàu. Biết bơi và nghe theo lời khuyên của nhân viên cứu hộ.
2. "Dòng chảy xa bờ có nguy cơ trung bình": Điều kiện gió và/hoặc sóng hỗ trợ dòng chảy xa bờ mạnh hơn hoặc thường xuyên hơn. Chỉ những người bơi lướt sóng có kinh nghiệm mới nên xuống nước.
3. "Dòng rip có nguy cơ cao": Điều kiện gió và/hoặc sóng hỗ trợ dòng rip nguy hiểm. Dòng chảy xa bờ đang đe dọa đến tính mạng đối với bất kỳ ai bước vào lướt sóng.

== Xem thêm ==
- Khu vực gian triều
- Vùng duyên hải
- Lướt cá

== Tham khảo ==
- Pinet, Paul R (2008) "Lời mời đến Hải dương học", Chương 11: Đường bờ năng động. Phiên bản 5 sửa đổi. Học tập của Jones & Bartlett, Mã số
- "Khu vực ngắt." "Từ điển miễn phí". Farlex Inc, 2012. Web. 18 tháng 4 năm 2012. < http://www.thefreedadata.com/breaker+zone >.

== Liên kết ngoài ==
- "MetEd" (2012) Dòng điện Rip: Tập đoàn cơ bản gần bờ Đại học cho nghiên cứu khí quyển. Truy cập ngày 17 tháng 4 năm 2012.
Thác nước ven biển

Thác nước ven biển là một thác nước đổ thẳng xuống biển. Một cái tên phổ biến khác cho tính năng này là thác thủy triều.

== Thác nước ven biển đáng chú ý ==
Thác nước ven biển bao gồm:

- Thác Bay Thác, Hồng Kông
- Thác Bowen, Milford Sound, New Zealand
- Thác McWay, Công viên bang Julia Pfeiffer Burns, California
- Thác Alamere, Bờ biển quốc gia Point Reyes, California
NGC 185

NGC 185 (hay tên khác là Caldwell 18) là tên của một thiên hà lùn hình cầu nằm trong chòm sao Tiên Hậu. Khoảng cách của nó với Trái Đất là xấp xỉ khoảng 2,08 triệu năm ánh sáng. NGC 185 là thành viên của nhóm Địa phương và là một thiên hà vệ tinh của thiên hà Tiên Nữ (Messier 31). Vào ngày 30 tháng 11 năm 1787, nhà thiên văn học người Anh gốc Đức William Herschel phát hiện và biên mục nó là "H II.707".

Vào năm 1833, nhà thiên văn học người Anh John Herschel đã quan sát được nó thêm một lần nữa và biên mục nó là "h 35" và sau đó năm 1864, ông ấy đã biên mục nó là "GC 90" trong "General Catalogue of Nebulae and Clusters" (danh sách chung của các tinh vân và cụm sao). Ảnh của NGC 185 được chụp trong khoảng thời gian giữa 1898 và 1900 bởi nhà thiên văn học người Mĩ James Edward Keeler bởi kính thiên văn Crossley của trạm quan sát Lick.

NGC 185 có chứa những cụm sao trẻ và quá trình hình thành sao ở tỉ lệ thấp mãi cho đến quá khứ gần đây. Điều này thì không giống với những thiên hà elip lùn khác. Nó còn có một nhân thiên hà hoạt động và được phân loại là thiên hà Seyfert loại 2. Mặc dù nhận định nó là thiên hà Seyfert vẫn còn trong nghi ngờ. Nếu nó là thiên hà Seyfert thì nó là thiên hà Seyfert gần Trái Đất nhất và là thiên hà Seyfert duy nhất trong nhóm Địa phương.

== Xem thêm ==
- Danh sách các thiên hà vệ tinh của Thiên hà Tiên Nữ
Rắn hổ mang

Rắn hổ mang là tên gọi chung của nhiều rắn độc thuộc họ Rắn hổ, hầu hết trong số đó thuộc chi "Naja".

== Sinh thái ==
Tất cả các loài rắn hổ mang đều có nọc độc, có khả năng nâng phần đầu cơ thể lên và bành phần cổ ra tạo thành hình dạng mang phồng khi bị đe dọa. Hai loại rắn không có nọc độc, rắn mũi lợn và rắn hoa cỏ sọc, cũng dựng đứng lên và phồng mang nhưng không được xem là "rắn hổ mang"; tương tự như vậy, một số loài rắn có nọc độc, chẳng hạn như rắn mamba đen, cũng có khả năng bành phần da cổ ra nhưng không được gọi là "rắn hổ mang".

== Các loài rắn khác được gọi là "rắn hổ mang" ==
Các loài "rắn hổ mang" thuộc chi khác gồm có:

- Rắn rinkhals hay rắn hổ mang phun nọc cổ vòng "(Hemachatus haemachatus)" có hoa văn hình vòng trên cổ cũng như thói quen nâng cơ thể lên và phồng mang khi bị đe dọa
- Rắn hổ mang chúa thuộc chi đơn loài ( "Ophiophagus hannah")
- Hai loài rắn hổ mang cây, rắn hổ mang cây Goldie ("Pseudohaje goldii" ) và rắn hổ mang cây đen ( "Pseudohaje nigra" )
- Hai loài rắn hổ mang mũi khiên, rắn san hô Cape ("Aspidelaps lubricus") và rắn hổ mang mũi khiên ("Aspidelaps scutatus" )
- Hai loài rắn hổ mang sa mạc đen hoặc rắn đen sa mạc, "Walterinnesia aegyptia" và "Walterinnesia morgani", cả hai loài đều không dựng lên và phồng mang khi bị đe dọa
- Rắn san hô miền đông hay rắn hổ mang Mỹ ("Micrurus fulvius"), cũng không dựng lên và phồng mang khi bị đe dọa

Rắn hổ mang nước giả ("Hydrodynastes gigas") là loài "rắn hổ mang" duy nhất không thuộc họ Elapidae. Nó không dựng lên, chỉ hơi dẹt cổ khi bị đe dọa và chỉ có nọc độc nhẹ.
Kênh sóng lớn

Một kênh sóng lớn là một lối vào hẹp, thường là trên một bờ đá và được hình thành do sự xói mòn khác biệt của những tảng đá đó do tác động của sóng ven biển. Khi sóng đánh vào bờ, nước tràn vào kênh và thoát ra một lần nữa khi sóng rút. Giới hạn hẹp của kênh tạo ra dòng chảy mạnh mẽ tự đảo ngược nhanh chóng khi mực nước dâng và hạ xuống, và gây ra sự pha trộn thủy động lực dữ dội. Tuy nhiên, có rất ít trao đổi nước giữa các kênh; nghiên cứu thực nghiệm và mô hình toán học của bờ biển gần trạm hàng hải Hopkins ở California đã chỉ ra rằng nước được hòa trộn nhanh chóng trong mỗi kênh, nhưng nó chủ yếu di chuyển theo cách dao động. Các kênh gây đột biến đã được ví như 'tàu ngăn chặn', giữ lại các giao tử nước và có thể tăng cường hiệu quả thụ tinh bên ngoài của các loài sinh vật biển sống trong đó.

Các kênh sóng lớn có thể hình thành trong các rạn san hô, và thuật ngữ này đôi khi cũng được áp dụng cho hiện tượng cắt đứt của cồn cát ven biển do bão.

Các kênh sóng lớn có thể dao động từ vài inch đến 10 feet trở lên. Chúng có thể tạo ra các hồ thủy triều nếu điều kiện là chính xác, nhưng sự di chuyển nhanh của nước hầu như luôn tạo ra một tình huống nguy hiểm cho người hoặc động vật bị bắt vào trong đó. Đường mòn Bờ Tây trên bờ biển Đảo Vancouver, BC, được biết đến với số lượng lớn các kênh sóng lớn, một số trong số đó là không thể vượt qua ngay cả khi thủy triều thấp và phải đi qua đất liền.

== Xem thêm ==
- Địa lý (địa hình)
IC 5146

IC 5146 (còn có tên gọi khác là Caldwell 19, Sh 2-125 và Tinh vân Kén) là tên của một tinh vân phản xạ/phát xạ nằm trong chòm Thiên Nga. Theo diễn tả của NGC thì nó là một cụm tinh vân sáng và tối có những ngôi sao có cấp sao biểu kiến là 9,5. Ngoài ra, tinh vân này còn được biết đến với tên là "Collinder 470" có cấp sao biểu kiến là +10.0/+9.3/+7.2. Vị trí của nó gần một ngôi sao có thể nhìn thấy bằng mắt thường là Pi Cygni, cụm sao mở NGC 7209 nằm trong chòm sao Hiết Hổ và cụm sao mở sáng Messier 39. Khoảng cách của chúng ta với tinh vân này là 4000 năm ánh sáng, ngôi sao trung tâm mà thắp sáng cái tinh vân này đã được hình thành cách đây 100000 năm trước. Nó rộng xấp xỉ 15 năm ánh sáng.

Khi quan sát IC 5146, tinh vân tối Barnard 168 (B168) là thiên thể nằm trong đường ngắm khi quan sát IC 5146, do tạo thành một đường tối bao quanh cụm và các thiên thể phía tây tạo thành sự xuất hiện của một vệt phía sau IC 5146.

IC 5146 là khu vực có sự hình thành sao đang diễn ra. Khi quan sát bằng kính viễn vọng Không gian Spitzer và tại đài quan sát Chandra X-ray, các nhà thiên văn học đã phát hiện nhiều ngôi sao mới. Trong đó ngôi sao có khối lượng lớn nhất là BD +46 3471, một ngôi sao lớp B có khối lượng xấp xỉ 14 ± 4 lần khối lượng mặt trời.
Địa mạo học sinh học bờ biển

Từ những năm 1990, địa mạo học sinh học đã phát triển như một lĩnh vực nghiên cứu đã được thiết lập để kiểm tra mối tương quan giữa các sinh vật và quá trình địa mạo trong nhiều môi trường khác nhau, cả trên biển và trên cạn. Địa mạo học sinh học ven biển xem xét sự tương tác giữa các sinh vật biển và các quá trình địa mạo ven biển. Địa mạo học sinh học là một nhánh con của địa mạo học.

Điều này có thể bao gồm không chỉ các vi sinh vật và thực vật, mà cả động vật. Những tương tác này là các yếu tố quan trọng trong sự phát triển của một số môi trường nhất định như ruộng muối, rừng ngập mặn và các loại đất ngập nước ven biển khác cũng như ảnh hưởng đến sự ổn định ven biển và bờ biển.

== Các quy trình chính ==
Có ba quá trình chính liên quan đến địa mạo học sinh học : bùng nổ sinh học, bảo vệ sinh học và xây dựng sinh học. Bùng nổ sinh học là sự xói mòn các chất nền đại dương bởi các sinh vật sống. Bảo vệ sinh học đề cập đến việc bảo vệ chất nền khỏi các hình thức xói mòn khác nhau bởi sự hiện diện của các sinh vật và các cấu trúc mà chúng tạo ra (ví dụ như các rạn san hô). Cuối cùng, xây dựng sinh học đề cập đến việc xây dựng vật lý các cấu trúc sinh học trên chất nền đại dương. Vùng sinh vật biển tương tác với các quá trình địa hình bằng cách xây dựng các cấu trúc, tích tụ trầm tích carbonate, đẩy nhanh xói mòn do sự khoan hoặc biot, và đời sống thực vật biển góp phần ổn định bờ biển, đặc biệt là trong môi trường đầm lầy và đầm lầy.

== Vai trò trong ổn định bờ biển ==
Sự tương tác giữa các quá trình sinh học biển và địa chất rất quan trọng đối với sự ổn định của bờ biển, đặc biệt là trong môi trường trầm tích mềm nơi trầm tích dễ bị xói mòn. Các sinh vật đáy và sinh vật phù du, cũng như bộ lọc động vật có vỏ, mai, và thậm chí liên kết các trầm tích mịn với nhau trong các vùng thủy triều. Hành động này làm giảm độ đục trong khu vực bằng cách hóa rắn và bảo vệ các trầm tích mềm, lỏng, và do đó cho phép thực dân hóa nhiều hơn bởi các sinh vật khác. Nếu sự xáo trộn của các trầm tích mềm này xảy ra, đặc biệt thông qua tương tác của con người như thu hoạch vỏ sò, nạo vét hoặc giới thiệu chất độc, môi trường có thể thay đổi mạnh mẽ. Nếu điều này xảy ra và vùng sinh vật biển được loại bỏ khỏi môi trường, xói mòn có thể xảy ra hoặc tăng lên, đặc biệt là ở các khu vực dễ bị tác động của sóng và đình chỉ thủy triều.

== Xem thêm ==
- Thay đổi trong phân phối rừng ngập mặn toàn cầu
Vách đá trung chuyển

Thuật ngữ vách đá trung chuyển địa kỹ thuật không phải là một thuật ngữ địa chất tiêu chuẩn, được chấp nhận rộng rãi; việc sử dụng của nó đã bị giới hạn trong khu vực Puget Sound. Khái niệm này rõ ràng đã được thảo luận đầu tiên tại Đại học Western Washington. Thuật ngữ vách đá trung chuyển đã được áp dụng cho một số vách đá ven biển hoặc các mũi đất cung cấp trầm tích cho các bãi biển hiện tại do hậu quả của sóng tác động lên trên vách đá.

Một vách đá sẽ dễ bị xói mòn hơn nếu trầm tích không được củng cố, và có khả năng chống lại nhiều hơn trong đá kết tinh, như đá granit. Những tảng đá bị nứt vỡ mạnh cũng rất dễ bị xói mòn vì nước có thể chảy giữa các vết nứt để tăng tốc quá trình. Một vách đá sẽ rút lui về đất liền khi các quá trình xói mòn tiếp diễn.

Thuật ngữ này chưa được nghiên cứu rộng rãi; tiêu chí cụ thể đã không được phát triển để phân biệt "bluffs trung chuyển" với các loại vô vách đá; và số lượng và tỷ lệ cung cấp trầm tích cho các bãi biển và trôi dạt littoral là không xác định và không xác định. Sự đóng góp chung của "vách đá trung chuyển" cho các quá trình bãi biển, không giống như các tác động được nghiên cứu kỹ lưỡng của trầm tích từ các dòng sông, vẫn chưa được xác định. 

== Tham khảo ==
- <bdi> </bdi>
Máng Hawaii

Máng Hawaii, còn được gọi là Hawaiian Deep, là một vùng trũng giống như con hào của đáy biển bao quanh Quần đảo Hawaii. Trọng lượng từ chuỗi đảo núi lửa làm suy yếu tầng thạch quyển đã bị suy yếu do các điểm nóng nhiệt bên dưới, gây ra sụt lún. Vị trí có tỷ lệ sụt lún lớn nhất nằm ngay trên điểm nóng với tốc độ khoảng 2,5 mm mỗi năm. Máng Hawaii sâu khoảng 5500 mét. Các thạch quyển lắng xuống được cân bằng và thông qua khái niệm đẳng tĩnh, một phần của lớp vỏ bao quanh máng được đẩy lên trên tạo ra vòng cung Hawaiian. Vòng cung Hawaii mở rộng khoảng 200 mét so với đáy đại dương xung quanh và chứa các rạn san hô nghiêng.

== Đá ngầm san hô ==
Các rạn san hô trong Tough Hawaii được mô tả là hệ sinh thái san hô trung quyển, có thể được tìm thấy trong khoảng từ 100 đến 500 feet dưới mực nước biển. 43 phần trăm các loài cá được ghi nhận tại các rạn san hô trung quyển là duy nhất của Quần đảo Hawaii. Tại Maui của 'kênh Au'au hệ sinh thái san hô trung quyển không bị gián đoạn lớn nhất được phát hiện, với một diện tích lớn hơn 3 dặm vuông. Những rạn san hô này chứa nhiều rạn san hô xây dựng rạn san hô thuộc chi Leptoseris, thích nghi với môi trường nước sâu. Những môi trường san hô này không được hiểu nhiều vì độ sâu lớn nơi chúng tồn tại khiến việc khám phá trở nên khó khăn.

== Xem thêm ==
- Cánh đồng núi lửa South Arch
- Sạt lở ngầm

== Liên kết ngoài ==
- Tổng quan về địa chất Arch Hawaii (PDF)
- Bằng chứng mới cho các vụ lở đất lớn từ quần đảo Hawaii (PDF)
Hạt nêm

Hạt nêm hay bột nêm là một loại gia vị khô, dạng hạt dùng để nêm nếm trong quá trình chế biến món ăn góp phần tạo nên vị của món ăn.

== Thành phần ==
Hạt nêm là một loại gia vị tổng hợp, mà thành phần chủ yếu là muối và mì chính - chất điều vị 621 và hai chất điều vị 627, 631. Cũng có thể trong hạt nêm có một số thành phần từ nước ninh xương, bột tôm, gà, nấm rơm… để có hương vị khác nhau.

Hạt nêm chủ yếu được chia làm hai loại, hạt nêm từ thịt và hạt nêm rau củ dựa vào thành phần chiết xuất được thêm vào hạt nêm. Hạt nêm rau củ là loại hạt nêm có thành phần nguyên liệu chiết xuất từ rau củ, hương chay, không chứa thành phần chiết xuất từ thịt, có thể dùng cho món chay. Rau củ thường dùng để chiết xuất làm hạt nêm rau củ là nấm hương, nấm đông cô, hạt sen, su hào, cà rốt, củ cải, măng tây… Hạt nêm từ thịt có thành phần nguyên liệu chiết xuất từ thịt heo, xương ống...

== Vấn đề dinh dưỡng và sức khỏe ==
Hiện nay cả ba chất điều vị 621, 627, 631 đều nằm trong danh mục phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm. Những chất này vẫn được cấp phép sử dụng của Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế. Điều đó chứng tỏ chúng hoàn toàn an toàn cho người sử dụng. Hạt nêm ít độc hại nếu sử dụng ở mức độ vừa phải, nhưng chúng ta nên dùng có giới hạn nhất định.

Hạt nêm được sử dụng để tạo vị ngon cho món ăn, không thể thay thế các sản phẩm dinh dưỡng. Hạt nêm cũng như mì chính chỉ tạo độ ngon ngọt nhân tạo cho món ăn, không phải 100% từ thịt hay xương như quảng cáo. Chúng cũng không chứa nhiều dinh dưỡng. Bột thịt có trong hạt nêm thường được nhà sản xuất nghiền ra từ thịt sấy khô, không phải chiết xuất nước hầm xương ống và thịt thăn như quảng cáo. Nếu dùng thịt, cá nguyên chất, khi cô đặc lại rất dễ bị ôi thiu, tuyệt đối không thể để lâu, nhất là trong điều kiện nhiệt độ ngoài trời.

Do tính tiện dụng, nhiều gia đình đã sử dụng hạt nêm thường xuyên, không bổ sung dinh dưỡng từ các thực phẩm tươi sống hàng ngày cho các bữa ăn dẫn tới thiếu chất, đặc biệt với trẻ nhỏ. Tốt nhất nên hạn chế sử dụng bột ngọt, hạt nêm và thay bằng các thực phẩm có độ ngọt tự nhiên. Tuyệt đối không dùng hạt nêm cho trẻ ăn dặm.

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo, một người không nên ăn quá 6 gam muối mỗi ngày, bao gồm cả bột canh, hạt nêm trong thức ăn, rau củ quả, dưa cà… Bởi vậy, khi dùng hạt nêm nên bớt lượng muối, bột canh để bữa ăn của gia đình cân bằng hơn.

Hạt nêm, cũng như các gia vị đóng gói khác, phải được sản xuất bằng quy trình hiện đại, đảm bảo đủ các điều kiện về nhiệt độ, độ ẩm, vi sinh... Nhân viên sản xuất cũng phải trang bị đầy đủ dụng cụ bảo hộ, vệ sinh kỹ lưỡng trước khi vào dây chuyền đóng gói. Việc sử dụng hạt nêm sản xuất, bảo quản và bày bán trong điều kiện thiếu đảm bảo sẽ khiến cơ thể nhiễm khuẩn gây nguy cơ đối với sức khỏe.