hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Orthocis transversatus

Orthocis transversatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Kraus miêu tả khoa học năm 1908.
Orthocis undulatus

Orthocis undulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Broun miêu tả khoa học năm 1880.
Orthocis wollastonii

Orthocis wollastonii là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Orthocis zoufali

Orthocis zoufali là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1902.
Paratrichapus sechellarum

Paratrichapus sechellarum là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Scott miêu tả khoa học năm 1926.
Paraxestocis unicornis

Paraxestocis unicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Miyatake miêu tả khoa học năm 1954.
Phellinocis erwini

Phellinocis erwini là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Lopes-Andrade & Lawrence miêu tả khoa học năm 2005.
Phellinocis romualdoi

Phellinocis romualdoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Lopes-Andrade & Lawrence miêu tả khoa học năm 2005.
Phellinocis thayeri

Phellinocis thayeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Lopes-Andrade & Lawrence miêu tả khoa học năm 2005.
Plesiocis cribrum

Plesiocis cribrum là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Casey miêu tả khoa học năm 1898.
Polynesicis hirsutus

Polynesicis hirsutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Zimmerman miêu tả khoa học năm 1938.
Porculus brunneus

Porculus brunneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Porculus dufoui

Porculus dufoui là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1922.
Porculus grossus

Porculus grossus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Lawrence miêu tả khoa học năm 1987.
Porculus piceus

Porculus piceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Porculus vianai

Porculus vianai là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1940.
Ropalodontus americanus

Ropalodontus americanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Lawrence miêu tả khoa học năm 1971.
Ropalodontus armifrons

Ropalodontus armifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1913.
Ropalodontus baudueri

Ropalodontus baudueri là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Abeille de Perrin miêu tả khoa học năm 1874.
Ropalodontus camelus

Ropalodontus camelus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Abeille de Perrin miêu tả khoa học năm 1876.
Ropalodontus harmandi

Ropalodontus harmandi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Lesne miêu tả khoa học năm 1917.
Ropalodontus lawrencei

Ropalodontus lawrencei là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Ruta miêu tả khoa học năm 2003.
Ropalodontus novorossicus

Ropalodontus novorossicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1902.
Ropalodontus perforatus

Ropalodontus perforatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Gyllenhal miêu tả khoa học năm 1813.
Ropalodontus populi

Ropalodontus populi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Brisout de Barneville miêu tả khoa học năm 1877.
Ropalodontus sassaparillae

Ropalodontus sassaparillae là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1852.
Ropalodontus strandi

Ropalodontus strandi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Lohse miêu tả khoa học năm 1969.
Scolytocis samoensis

Scolytocis samoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Blair miêu tả khoa học năm 1928.
Sphindocis denticollis

Sphindocis denticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Fall miêu tả khoa học năm 1917.
Strigocis bicornis

Strigocis bicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Strigocis bilimeki

Strigocis bilimeki là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1878.
Strigocis opacicollis

Strigocis opacicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Dury miêu tả khoa học năm 1917.
Strigocis opalescens

Strigocis opalescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Casey miêu tả khoa học năm 1898.
Strigocis tokunagai

Strigocis tokunagai là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Nobuchi miêu tả khoa học năm 1960.
Sulcacis affinis

Sulcacis affinis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Gyllenhal miêu tả khoa học năm 1827.
Sulcacis bidentulus

Sulcacis bidentulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Rosenhauer miêu tả khoa học năm 1847.
Sulcacis curtulus

Sulcacis curtulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Casey miêu tả khoa học năm 1898.
Sulcacis fronticornis

Sulcacis fronticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Panzer miêu tả khoa học năm 1809.
Sulcacis japonicus

Sulcacis japonicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Nobuchi miêu tả khoa học năm 1960.
Sulcacis lengi

Sulcacis lengi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Dury miêu tả khoa học năm 1917.
Sulcacis nobuchii

Sulcacis nobuchii là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Kawanabe miêu tả khoa học năm 1997.
Syncosmetus japonicus

Syncosmetus japonicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1891.
Syncosmetus reticulatus

Syncosmetus reticulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Miyatake miêu tả khoa học năm 1985.
Trichapus glaber

Trichapus glaber là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Friedenreich miêu tả khoa học năm 1881.
Trichapus pubescens

Trichapus pubescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Friedenreich miêu tả khoa học năm 1881.
Tropicis brevicarinatus

Tropicis brevicarinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Scott miêu tả khoa học năm 1926.
Tropicis flexicarinatus

Tropicis flexicarinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Scott miêu tả khoa học năm 1926.
Tropicis sexcarinatus

Tropicis sexcarinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Waterhouse miêu tả khoa học năm 1876.
Wagaicis wagae

Wagaicis wagae là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Wankowicz miêu tả khoa học năm 1869.
Xylographella punctata

Xylographella punctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Miyatake miêu tả khoa học năm 1985.
Xylographus anthracinus

Xylographus anthracinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Xylographus bicolor

Xylographus bicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1916.
Xylographus bostrichoides

Xylographus bostrichoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Dufour miêu tả khoa học năm 1843.
Xylographus brasiliensis

Xylographus brasiliensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1916.
Xylographus bynoei

Xylographus bynoei là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Blair miêu tả khoa học năm 1940.
Xylographus ceylonicus

Xylographus ceylonicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Ancey miêu tả khoa học năm 1876.
Xylographus contractus

Xylographus contractus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Xylographus corpulentus

Xylographus corpulentus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Xylographus dentatus

Xylographus dentatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1922.
Xylographus eichelbaumi

Xylographus eichelbaumi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1908.
Xylographus gibbus

Xylographus gibbus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Xylographus globipennis

Xylographus globipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1911.
Xylographus hypocritus

Xylographus hypocritus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Xylographus javanus

Xylographus javanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1937.
Xylographus lemoulti

Xylographus lemoulti là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1916.
Xylographus longicollis

Xylographus longicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1922.
Xylographus lucasi

Xylographus lucasi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Lopes-Andrade & Zacaro miêu tả khoa học năm 2003.
Xylographus madagascariensis

Xylographus madagascariensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Xylographus nitidissimus

Xylographus nitidissimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1916.
Xylographus perforatus

Xylographus perforatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Gerstaecker miêu tả khoa học năm 1871.
Xylographus porcus

Xylographus porcus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Gorham miêu tả khoa học năm 1886.
Xylographus punctatus

Xylographus punctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Xylographus richardi

Xylographus richardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Mellié miêu tả khoa học năm 1849.
Xylographus ritsemai

Xylographus ritsemai là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1921.
Xylographus rufescens

Xylographus rufescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1921.
Xylographus rufipennis

Xylographus rufipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1934.
Xylographus rufipes

Xylographus rufipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1930.
Xylographus scheerpeltzi

Xylographus scheerpeltzi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Nobuchi & Wada miêu tả khoa học năm 1956.
Xylographus seychellensis

Xylographus seychellensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Scott miêu tả khoa học năm 1926.
Xylographus subopacus

Xylographus subopacus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1929.
Xylographus subsinuatus

Xylographus subsinuatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1916.
Xylographus suillus

Xylographus suillus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Gorham miêu tả khoa học năm 1886.
Xylographus tarsalis

Xylographus tarsalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Fahraeus miêu tả khoa học năm 1871.
Xylographus testaceitarsis

Xylographus testaceitarsis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1916.
Xylographus tomicoides

Xylographus tomicoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1902.
Anamorphidae

Anamorphidae là một họ bọ cánh cứng. Trước đây, chúng được xếp như là phân họ Anamorphinae trong họ Endomychidae. Họ này có khoảng 10 chi với ít nhất 20 loài đã được mô tả.

==Các chi==
- "Acritosoma"
- "Anamorphus"
- "Bystus"
- "Catapotia"
- "Clemmus"
- "Exysma"
- "Micropsephodes"
- "Micropsephus"
- "Rhymbomicrus"
- "Symbiotes"

==Tham khảo==
- Shockley, F.W. 2010: "Micropsephodes bahamaensis", a new species of Anamorphinae (Coleoptera: Cucujoidea: Endomychidae) from the Bahamas, with a key to the New World genera of Anamorphinae. "Insecta Mundi", (0112): 1-11. PDF
- Shockley, F.W.; Tomaszewska, K.W. 2007: First larval description for "Symbiotes gibberosus" (Lucas) (Coleoptera: Endomychidae: Anamorphinae) and review of anamorphine larval morphology. "Annales zoologici" (Warszawa), 57: 751–755. PDF
- (Tomaszewska, KW. 2000. Morphology, Phylogeny and Classification of Adult Endomychidae (Coleoptera: Cucujoidea). (Abstract))"Annales Zoologici" (Warszawa), 50(4):449-558
==Liên kết ngoài==
- Atlas of Endomychidae of Russia
Bắn súng (thể thao)

Bắn súng là một môn thể thao mà trong đó người chơi dùng 1 khẩu súng (bất cứ loại súng nào trong chương trình thi đấu) bắn vào một tấm bia giấy hoặc bia điện tử. Ai bắn vào tâm của bia thì sẽ được điểm cao nhất (thông thường là 10 điểm), càng xa tâm bia thì số điểm kiếm được càng ít.

Bắn súng là môn thể thao rất phổ biến trên toàn thế giới. Nó luôn được cho vào danh sách các môn trong Thế vận hội Mùa hè và cũng là một trong những môn thể thao lâu đời. Tại Việt Nam những năm gần đây, các vận động viên bắn súng cũng có những thành tích khả quan tại Sea Games cũng như các giải quốc tế lớn khác. Đặc biệt vào năm 2016, xạ thủ Hoàng Xuân Vinh trở thành người đầu tiên đoạt huy chương bắn súng tại Thế vận hội Mùa hè 2016, đồng thời cũng là huy chương vàng đầu tiên của đoàn Việt Nam ở nội dung 10m súng ngắn hơi nam.

==Luật chơi==
Người chơi dùng 1 khẩu súng (bất cứ loại súng nào trong chương trình thi đấu) bắn vào một tấm bia giấy hoặc bia điện tử. Ai bắn vào tâm của bia thì sẽ được điểm cao nhất (thông thường là 10 điểm), càng xa tâm bia thì số điểm kiếm được càng it

==Những vận động viên nổi tiếng==
===Việt Nam===
- Trần Oanh
- Nguyễn Mạnh Tường
- Hoàng Xuân Vinh
- Trần Quốc Cường
Bất đẳng thức Bernstein (lý thuyết xác suất)

Trong lý thuyết xác suất, các bất đẳng thức Bernstein cho chặn trên của xác suất tổng các biến ngẫu nhiên độc lập nhận giá trị lệch khỏi giá trị kì vọng. Trong trường hợp đơn giản nhất, nếu "X", ..., "X" là các biến ngẫu nhiên Bernoulli độc lập nhận giá trị +1 và −1 với xác suất 1/2, thì với mọi số thực dương formula_1,

Các bất đẳng thức Bernstein được chứng minh và xuất bản bởi Sergei Bernstein trong thập niên 1920 và 1930. Sau này các bất đẳng thức này được phát hiện lại ở nhiều dạng khác nhau. Do đó nhiều trường hợp đặc biệt của bất đẳng thức Bernstein còn được gọi là chặn Chernoff, bất đẳng thức Hoeffding và bất đẳng thức Azuma.

==Một số bất đẳng thức==
1. Đặt "X", ..., "X" là các biến ngẫu nhiên độc lập có giá trị kì vọng bằng 0. Giả sử |"X"| ≤ "M" gần như chắc chắn, với mọi "i". Khi đó, với mọi "t" dương,

2. Đặt "X"..., "X" là các biến ngẫu nhiên độc lập. Giả sử với một số thực dương L nào đó và với mọi số nguyên "k" > 1,

thì

3. Đặt "X"..., "X" là các biến ngẫu nhiên độc lập. Giả sử

với mọi số nguyên "k" > 3. Đặt formula_7. Thì,

4. Bernstein cũng chứng minh tổng quát hóa của các bất đẳng thức trên cho trường hợp các biến ngẫu nhiên phụ thuộc yếu. Chẳng hạn có thể mở rộng bất đẳng thức (2) như sau. Đặt "X", ..., "X" là các biến ngẫu nhiên bất kì. Giả sử với mọi số nguyên "i" > 0,

1. formula_9
2. formula_10
3. formula_11
thì

==Ý tưởng của chứng minh==
Chứng minh sử dụng bất đẳng thức Markov cho biến ngẫu nhiên formula_13, với giá trị thích hợp cho tham số formula_14.

==Xem thêm==
- Bất đẳng thức McDiarmid
- Bất đẳng thức Markov
- Bất đẳng thức Hoeffding
- Bất đẳng thức Chebyshev
- Bất đẳng thức Azuma
- Bất đẳng thức Bennett

==Tham khảo==
Có thể xem một bản dịch của các kết quả này ở
Mông Tế Nô La

Tế Nô La (; tiếng Nisu: , ; 617-674) là đệ nhất đại chiếu của Mông Xá Chiếu (Nam Chiếu), họ Mông. Năm 649, Trương Nhạc Tiến Cầu thiện nhượng cho Tế Nô La, Tế Nô La tiến hành khai thủy và thi hành chế độ cha truyền con nối. Năm Vĩnh Huy thứ 4 (653), Tế Nô La hướng đến tiến công nhà Đường, Đường Cao Tông phong cho ông là thứ sử Nguy Châu. Năm Vĩnh Huy thứ 5 (654), Mông Huề Chiếu công kích Mông Xá Chiếu, Tế Nô La sai con là La Thịnh đến Đường, nhằm kiếm sự bảo hộ từ phía triều đình nhà Đường. Tổng quản Lý Nghĩa của Diêu Châu đến cứu viện, đánh bại Mông Huề Chiếu. Năm 674, Tế Nô La qua đời, La Thịnh kế vị. Tế Nô La có thụy hiệu là Kì Gia vương, miếu hiệu là Mông Cao Tổ.
Mông La Thịnh Viêm

La Thịnh（, 634-712), cũng xưng là La Thịnh Viêm () là đệ nhị đại chiếu của Mông Xá Chiếu, là chi tử của Tế Nô La. Năm Vĩnh Huy thứ 5 (654)，Mông Huề Chiếu công kích Mông Xá Chiếu, Tế Nô La sai con là La Thịnh đến Đường để tìm kiếm sự bảo hộ. Về sau, tổng quản Diêu Châu là Lý Nghĩa đến cứu viện, đánh bại Mông Huề Chiếu. Năm 674, Tế Nô La qua đời, La Thịnh kế vị. La Thịnh nhiều lần vào đất Đường, năm 712, La Thịnh bệnh thệ tại Trường An. Ông có thụy hiệu là Hưng Tông vương, miếu hiệu là Mông Thế Tông.
Mông Viêm Các

Viêm Các（, ?-712） là đệ tam đại chiếu của Mông Xá Chiếu, con trai của La Thịnh. Năm 712, La Thịnh bệnh thệ tại Trường An, Viêm Các lên kế vị song cùng năm cũng tạ thế, kì đệ là Thịnh La Bì kế vị.
Mông Thịnh La Bì

Thịnh La Bì（, 673-728）vị đại chiếu (tức là vua) thứ tư của Mông Xá Chiếu, con trai của La Thịnh. Năm 712, 
La Thịnh qua đời ở Trường An. Con trai của ông ta là Viêm Các kế vị, nhưng chưa được bao lâu cũng mất ngay trong năm 712. Thịnh La Bì là em trai của Mông Viêm Các lên thay làm vua. Tới năm 728, Thịnh La Bì qua đời, con là Bì La Các kế vị. Bì La Các đặt thụy hiệu là "Uy Thành vương", miếu hiệu "Mông Thái Tông" cho Thịnh La Bì.
Tiêu Nhượng

Tiêu Nhượng, tên hiệu Thánh Thủ Thư Sinh, là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông là một trong 72 Địa Sát Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

== Xuất thân ==
Tiêu Nhượng vốn là một học giả ở Ký Châu. Ông nổi tiếng chữ đẹp, có tài thư pháp, đặc biệt có thể bắt chước được bốn loại chữ nổi tiếng và thịnh hành thời đó của bốn nhà đại thư pháp Tô, Hoàng, Mễ, Sái. Do đó Tiêu Nhượng mới có tên hiệu "Thánh thủ thư sinh" ("Thư sinh tay thánh"). Ngoài ra, ông cũng biết chút võ nghệ. Tiêu Nhượng là bạn của quân sư Ngô Dụng ở Lương Sơn Bạc.

== Gia nhập Lương Sơn Bạc ==
Sau khi bị đày đến Giang Châu, Tống Giang đề thơ ở lầu Tầm Dương trong lúc say, bị coi là thơ phản nghịch và bị tống vào ngục chờ xét xử. Đới Tung đem thư của tri phủ Giang Châu là Sái Đức Chương, con trai của Sái Kinh, lên kinh đô để Sái Kinh định đoạt vụ việc. Khi đi qua Lương Sơn Bạc, tình cờ quân Lương Sơn biết được vụ việc nên giữ Đới Tung lại, tìm người làm giả bức thư trả lời, Ngô Dụng quen với Tiêu Nhượng viết chữ đẹp và Kim Đại Kiên khắc chạm khéo nên mời cả hai người gia nhập sơn trại và giúp làm giả bức thư để cứu Tống Công Minh.

== Sau khi chiêu an ==
Khi phân định ngôi thứ ở Lương Sơn Bạc, Tiêu Nhượng trở thành đầu lĩnh cai quản văn thư giấy tờ. Trong quá trình xin triều đình chiêu an, Tiêu Nhượng và Nhạc Hoà được cử theo Cao Cầu về kinh. Tuy nhiên Cao Cầu nuốt lời, giam lỏng cả hai trong phủ. Sau Đới Tung và Yến Thanh phải đến cứu họ ra.

Sau khi nhận chiêu an, ông cùng các đầu lĩnh tham gia các chiến dịch đánh dẹp quân Liêu và các lực lượng khác chống đối triều đình nhà Tống. Trong chiến dịch đánh Vương Khánh, Tiêu Nhượng cùng Bùi Tuyên và Kim Đại Kiên bị địch bắt. Dù tướng địch Lương Vĩnh tra khảo nhưng cả ba không chịu đầu hàng. Cuối cùng, dân trong thành nổi dậy, giết chết Lương Vĩnh và giải thoát cho cả ba.

Trước chiến dịch đánh Phương Lạp, Sái Kinh giữ Tiêu Nhượng lại để lo việc sao chép giấy tờ trong phủ thái sư nên Tiêu Nhượng không tham gia chiến dịch này.
Ngô Hóa Văn

Ngô Hóa Văn (giản thể: 吴化文; phồn thể: 吳化文; bính âm: Wú Huàwén, 1904–1962) là một tư lệnh trong Chiến tranh Trung-Nhật và Nội chiến Trung Hoa. Trong sự nghiệp, ông từng đổi phe vài lần, đầu tiên là từ Quốc dân đảng sang chế độ Uông Tinh Vệ, một chính quyền bù nhìn của Nhật, rồi trở lại Quốc dân đảng, và cuối cùng là Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Năm 1928, Ngô Hóa Văn trở thành Chủ nhiệm Quân huấn trường sĩ quan trừ bị Lạc Dương thuộc quân Tây Bắc. Sau đó được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng và Tư lệnh Lữ đoàn trinh sát thuộc Sư đoàn 25, Tập đoàn quân 2 (1928–1930), Phó chủ nhiệm Quân đoàn huấn luyện thuộc Lộ quân 3 (1930–1931),[1] Tư lệnh Lữ đoàn súng lục, Lộ quân 3 (1931–1938), Tư lệnh Lữ đoàn độc lập 28, Lộ quân 3 (1938–1939), và Tư lệnh Sư đoàn 4 mới thành lập (1939–1943).

Năm 1943, vài năm sau vụ cấp trên của ông là Hàn Phúc Củ bị xử tử (năm 1938), ông đầu hàng Nhật, lôi kéo nhiều quân tướng của Hàn cùng chạy sang phe địch.[2] Cùng năm, ông tham gia chính quyền bù nhìn Uông Tinh Vệ. Ông là Tổng tư lệnh Tập đoàn quân 3 của chính phủ Uông Tinh Vệ tới năm 1945 thì lại đầu hàng chính phủ Quốc dân đảng. Từ năm 1945 - 1948, ông giữ các chức vụ: Tư lệnh Lộ quân 5 mới thành lập và Tư lệnh phòng thủ đường sắt Tân-Phố (1945–1946), Tư lệnh Quân đoàn 7 (1946), Tư lệnh Quân đoàn bảo an Sơn Đông 2 (1946–1947), và Tư lệnh Sư đoàn 84 (1947–1948).

Năm 1948, ông chỉ huy Quân đoàn 96 và được giao nhiệm vụ phòng thủ tuyến ngoài trong Trận Tế Nam chống lại Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Trước khi trận đánh bắt đầu, Ngô Hóa Văn chỉ huy một lực lượng lớn chạy sang hàng ngũ quân cộng sản, do đó tạo ra một lỗ hổng lớn trong hệ thống phòng thủ của quân Quốc dân đảng. Sau khi đầu hàng, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Quân đoàn 35 Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc, bao gồm nhiều binh lính đã cùng ông về hàng.
Nguyễn Đức Thiềm

Nguyễn Đức Thiềm (11 tháng 2 năm 1938 – 8 tháng 12 năm 2008) là một giáo sư, tiến sĩ kiến trúc sư, nhà giáo nổi tiếng tại Việt Nam. Nguyễn Đức Thiềm tham gia công tác đào tạo kiến trúc sư hơn 40 năm tại Việt Nam, 8 năm làm giáo sư giảng dạy kiến trúc ở Madagascar và Angeri, đạt danh hiệu nhà giáo ưu tú với hơn 11 giáo trình được Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia. Ông là một trong những người đặt nền móng cho sự nghiệp đào tạo kiến trúc sư tại Việt Nam. Ông có nhiều thiết kế công trình được xây dựng tại Hà Nội đoạt giải thưởng Kiến trúc Quốc gia và các đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ và cấp Nhà nước đoạt giải thưởng.

Nguyễn Đức Thiềm còn là thành viên ban chấp hành Đại hội Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhiệm kì 1989 – 1994.

Năm 2011, Bộ sách về Kiến trúc và tác phẩm "Khía cạnh văn hóa xã hội của kiến trúc" của ông được Hội đồng cấp Bộ đề nghị Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật lĩnh vực kiến trúc.

== Niên biểu hoạt động ==
- 1959: Tốt nghiệp loại ưu Đại học Bách Khoa Hà Nội
- 1987: Đạt danh hiệu Tiến sĩ Kiến trúc
- 1984: Đạt danh hiệu Phó Giáo sư
- 1985: Huân chương Kháng chiến Hạng Nhì
- 1995: Huy chương Vì sự nghiệp Giáo dục
- 1998: Chủ tịch nước tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú
- 2003: Nhận danh hiệu Giáo sư
- 2004: Huy chương Vì sự nghiệp Khoa học và Công nghệ
- 2007: Huy chương Vì sự nghiệp Xây dựng
- 2008: Huy chương vì sự nghiệp Kiến trúc 2008

== Tác phẩm đoạt giải ==
=== Nghiên cứu khoa học ===
- Nhà ở lắp ghép thủ công một hai tầng
- Nhà khung 4-5 tầng lắp ghép bằng phương tiện đơn giản, lao động không có chuyên môn
- Hướng dẫn thiết kế chiếu sáng nghệ thuật các nhà công cộng và các không gian, công trình đô thị (loại xuất sắc - đề tài cấp Bộ Xây dựng)

=== Cuộc thi thiết kế kiến trúc ===
- Nhà ở gia đình nhiều tầng
- Kiến trúc đầu cầu Thăng Long
- Nhà văn hoá huyện
- Bảo tàng Hồ Chí Minh (hai giải thưởng)
- Trung tâm giao dịch và điều hành Viễn thông Quốc gia

=== Ấn phẩm kiến trúc ===
- Cấu tạo kiến trúc nhà dân dụng (Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 1998)
- Góp phần tìm hiểu bản sắc kiến trúc truyền thống Việt Nam (Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2000)
- Nguyên lý thiết kế kiến trúc dân dụng - Nhà ở, nhà công cộng (Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2002)
- Khía cạnh văn hóa xã hội của kiến trúc (giải nhì Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2008 - không có giải nhất)
- Nguyên lý thiết kế kiến trúc dân dụng - Kiến trúc nhà ở
Ngụy Đạo Minh

Ngụy Đạo Minh (Hán tự: 魏道明 bính âm: Wèi Dàomíng; 1899 – 18 tháng 5 năm 1978) là một nhà chính trị và viên chức Trung Hoa nổi tiếng. Ông từng là Đại sứ Trung Hoa Dân Quốc tại Hoa Kỳ trong Thế chiến II, Bộ trưởng Ngoại giao trong giai đoạn Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tìm cách loại Trung Hoa Dân Quốc khỏi Liên Hợp Quốc, và cũng là vị Tỉnh trưởng dân sự đầu tiên của Đài Loan (1947-1949), thay thế tướng Trần Nghi.

==Tiểu sử==
Ngụy Đạo Minh sinh tại Cửu Giang, Giang Tây năm 1899. Cha ông, Wei Tiao-yuan, là một nhà giáo dục danh tiếng và thành viên tích cực trong phong trào cách mạng của bác sĩ Tôn Dật Tiên. Thời trẻ Ngụy Đạo Minh học tại một trường dòng, dù ông tốt nghiệp trường Trung học số 1 Giang Tây năm 1918. Sau đó ông học Pháp ngữ tại Bắc Kinh một năm trước khi sang Pháp năm 1919. Ông nhận học vị Tiến sĩ Luật tại Đại học Paris năm 1926 và trở về Trung Hoa để hành nghề luật sư tại Thượng Hải. Ông bắt đầu tham gia vào Quốc dân đảng. Ở tuổi 29, Ngụy trở thành Viện trưởng Lập pháp viện trẻ nhất. Từ năm 1930-1931, Ngụy là Thị trưởng thành phố đặc biệt Nam Kinh, sau là thủ đô Trung Hoa Dân Quốc.

Là Đại sứ tại Hoa Kỳ từ tháng 9 năm 1942 - năm 1946, Ngụy có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn viện trợ Mỹ cho Trung Hoa Dân Quốc chống Nhật và cộng sản. Những thông cáo của ông thường được New York Times đăng tải, và ông tháp tùng Phu nhân Tưởng Giới Thạch trong chuyến viếng thăm Washington, DC và New York hết sức thành công của bà. Ông từ chức vào tháng 10 năm 1945, viện dẫn lý do cá nhân, người thay thế ông là Cố Duy Quân, sau là Đại sứ tại Vương quốc Anh.

Trong nhiệm kỳ Chủ tịch tỉnh Đài Loan, Ngụy đặt ra các cục Dân vụ, Tài chính, Xây dựng và Giáo dục. Ông cũng chọn ra 13 thành viên của hội đồng tỉnh, bao gồm cả những người gốc Đài Loan. Sau đó ông giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao (kế nhiệm là Trần Thành).

Sau khi đại lục rơi vào tay phe Cộng sản, Ngụy sang Hồng Kông, sau đó sang Đài Loan.

Ngụy là Bộ trưởng Ngoại giao Trung Hoa Dân Quốc trong những năm 1960 và có vai trò quan trông trong việc duy trì viện trợ Mỹ cho Đài Bắc. Ông cũng duy trì liên minh trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc từ chối tư cách thành viên của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông từ chức vì lý do sức khỏe năm 1971 khi chiến dịch ngoại giao của Bắc Kinh để trục xuất Trung Hoa Dân Quốc khỏi Liên Hợp Quốc đã gần kề với thắng lợi.

Ông kết hôn với bà Trịnh Dục Tú (鄭毓秀) (1891-1959). Bà là nữ luật sư và thẩm phán đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa. Bà nhận học vị Tiến sĩ Luật tại Đại học Sorbonne, Pháp và là người Trung Hoa đầu tiên hành nghề luật tại tô giới Pháp tại Thượng Hải. Bà Trịnh cũng là một trong những người tham gia âm mưu ám sát Viên Thế Khải. Bà ủng hộ phụ nữ có tiếng nói riêng trong hôn nhân, và đưa điều khoản này vào hiến pháp Trung Hoa Dân Quốc. Hồi ký của bà, Những năm tháng cách mạng của tôi (1944), được xuất bản trong khi chồng bà đang làm Đại sứ tại Hoa Kỳ, và được xem là một trong những tác phẩm hồi ký xuất sắc nhất trong lịch sử Trung Quốc hiện đại.

Sau khi về hưu, Ngụy rời Đài Loan sang Brasil. Ông mất tại đó ngày 18 tháng 5 năm 1978, thọ 79 tuổi.

==Liên kết ngoài==
- http://paper.sznews.com/szdaily/20070416/ca2639935.htm
Phương Chấn Vũ

Phương Chấn Vũ (chữ Hán: 方振武; bính âm: Fāng Zhènwǔ) (1885 – tháng 12 năm 1941) là một tư lệnh Trung Hoa đầu thế kỷ 20.

==Tiểu sử==
Phương sinh năm 1885 tại Thọ huyện, Lục An, An Huy, nhà Thanh. Ông tham gia Cách mạng Tân Hợi 1911 và gia nhập quân cách mạng tại Thượng Hải. Tuy nhiên, sau khi Tôn Dật Tiên thất bại trong cuộc cách mạng chống Viên Thế Khải, Phương trốn sang Nhật, trở thành đảng viên Đảng Cách mạng Trung Hoa. Năm 1918, ông trở về Trung Hoa theo lệnh Tôn để chỉ huy một tiểu đoàn trong chính phủ Quảng Đông của Tôn và năm 1921 về Thượng Hải với tư cách một ủy viên trung ương chính phủ Quốc dân đảng mới thành lập. Tuy nhiên, chính phủ mới nhanh chóng chìm trong tranh chấp bè phái, nên Phương bỏ sang phe Chính phủ Bắc Dương, sau phục vụ trong quân đội Phụng hệ dưới quyền Trương Tông Xương tới năm 1925, rồi theo tướng Phùng Ngọc Tường. Ông trở thành Tư lệnh Quân đoàn 3, rồi Tập đoàn quân 4, cũng như tư lệnh đồn trú Tế Nam trước khi lên làm Chủ tịch tỉnh An Huy năm 1929.

Do không ủng hộ Tưởng Giới Thạch, ông bị cách chức giam lỏng vào tháng 10 năm 1929. Sau khi Nhật Bản xâm lược Nhiệt Hà vào tháng 2 năm 1933, Phương gia nhập Phong trào kháng Nhật cứu quốc. Ông tổ chức quân đội của Phong trào và chỉ huy họ Bắc tiến giao chiến với quân Nhật. Ngày 26 tháng 5, Phương hợp quân với Phùng Ngọc Tường tại Trương Gia Khẩu và tổ chức Quân kháng Nhật Nhân dân Sát Cáp Nhĩ, ông là tư lệnh lộ quân phía Bắc, đánh nhau với quân Nhật ở phía đông Sát Cáp Nhĩ. Đội quân này giành được một vài thắng lợi, chiếm lại Đa Luân từ tay quân Nhật và tay sai được một thời gian.

Tuy nhiên, Quân kháng Nhật Nhân dân Sát Cáp Nhĩ sau cùng thất bại trước Lục quân Đế quốc Nhật Bản và bị lực lượng của Tưởng Giới Thạch giải tán, vì Tưởng vẫn muốn hòa đàm với Nhật để rảnh tay trấn áp Đảng Cộng sản và Hồng quân. Sau khi sống tại Quế Lâm một thời gian, Phương phải sang Hồng Kông năm 1939 do sự đe dọa của Quốc dân đảng. Ông lại rời đi sau khi Nhật chiếm Hồng Kông năm 1941, nhưng bị một sát thủ không rõ danh tính ám sát trên đường quay lại Quảng Đông cùng đoàn người tị nạn, vào tháng 12 năm 1941, gần Trung Sơn, Quảng Đông.

==Liên kết ngoài==
- Rulers: Fang Zhenwu
- Generals of China: Fang Zhenwu

== Xem thêm==
- Harry Fang
Hố Chicxulub

Hố Chicxulub (phát âm tiếng ) là một miệng hố va chạm do thiên thạch bị chôn vùi bên dưới bán đảo Yucatán ở México, nó được đặt theo tên của một đô thị gần tâm của nó là Chicxulub. Hố va chạm này có đường kính hơn 180 km, nên nó trở thành một trong những cấu trúc chịu va chạm lớn nhất trên Trái Đất đã được xác nhận.

Hố va chạm này được nhà vật lý Glen Penfield phát hiện trong khi tìm kiếm dầu khí cuối những năm 1970 ở Yucatán. Penfield ban đầu không thể có được bằng chứng rằng các cấu trúc địa chất độc đáo trên thực tế đã một miệng núi lửa, và đã từ bỏ việc tìm kiếm của mình. Qua tiếp xúc với Alan Hildebrand, Penfield đã có thể lấy các mẫu cho rằng nó là một cấu trúc va chạm. Bằng chứng về nguồn gốc tác động của miệng núi lửa bao gồm thạch anh bị biến đổi, dị thường trọng lực, và tektite ở các khu vực xung quanh.

Dựa trên việc định tuổi của đá, người ta xác định rằng cấu trúc này được hình thành từ cuối kỷ Phấn Trắng, khoảng 65 triệu năm trước. Tác động kết hợp với miệng núi lửa liên quan trong việc gây ra sự tuyệt chủng của loài khủng long như đề xuất bởi ranh giới K-T, ranh giới địa chất giữa các thời kỳ kỷ Phấn Trắng và kỷ Đệ Tam, mặc dù một số nhà phê bình lập luận rằng sự va chạm không phải là lý do duy nhất, và những người khác tranh luận xem liệu có một tác động hay va chạm Chicxulub là một trong số đó có thể đã tấn công Trái Đất vào khoảng cùng một thời gian. Bằng chứng gần đây cho thấy những va chạm có thể là một phần của một tiểu hành tinh lớn hơn nhiều đã phá vỡ trong một vụ va chạm trong không gian xa cách đây hơn 160 triệu năm.

==Liên kết ngoài==
- Satellite image of the region (from Google Maps)
- Numerous sinkholes (Cenotes) marked around Chicxulub crater. Opens in Google Earth
- NASA JPL: "A 'Smoking Gun' for Dinosaur Extinction" , ngày 6 tháng 3 năm 2003
- Chicxulub, Crater of Doom
- "Doubts On Dinosaurs" – Scientific American.
Động vật chân đầu

Động vật chân đầu (Cephalopoda) (tiếng Hy Lạp "" (kephalópoda); "chân-đầu") là một lớp động vật thân mềm gồm mực ống, bạch tuộc, mực nang và ốc anh vũ. Lớp này bao gồm phần lớn các động vật sống dưới biển với đặc trưng là cơ thể đối xứng, phần đầu nổi bật, và có nhiều xúc tua được phát triển từ chân của các động vật thân mềm nguyên thủy.

Động vật thân mềm trở nên phổ biến trong suốt kỷ Ordovic, đặc trưng là Nautiloidea nguyên thủy. Lớp này hiện chỉ có 2 phân lớp còn sinh tồn là Coleoidea, bao gồm mực ống, bạch tuộc, và mực nang; và Nautiloidea, đại diện bởi chi "Nautilus" và "Allonautilus". Trong phân lớp Coleoidea, vỏ của nó đã bị tiêu biến trong khi phân nhóm Nautiloidea, vỏ bên ngoài vẫn còn. Khoảng 800 loài còn tồn tại trong lớp này đã được nhận dạng. Hai nhóm tuyệt chủng quan trọng đó là cúc đá ("Ammonoidea") và Belemnoidea.

==Sinh học==
=== Di chuyển ===
Tất cả động vật thân mềm đều dùng lực đẩy bằng phản lực dưới hình thức phụ trong việc di chuyển. Vây của mực nang và mực ống có vai trò quan trọng trong việc duy trì và kiểm soát định hướng khi di chuyển. Việc di chuyển của bạch tuộc thường bằng cách xáo trộn nhanh nhưng thoải mái dưới đáy, hoặc chậm hơn, tản bộ khám phá xung quanh sử dụng tay và xúc tu. Loài của họ Mastigoteuthidae là mực ống điển hình của Vùng biển khơi sâu, gợn sóng bằng vây để giữ tư thế thẳng đứng trong khi nổi trên đáy. 

==Đọc thêm==
- A comprehensive overview of Paleozoic cephalopods.
- Campbell, Neil A., Reece, Jane B., and Mitchell, Lawrence G.: "Biology, fifth edition". Addison Wesley Longman, Inc. Menlo Park, California. 1999. ISBN 0-8053-6566-4.
- Felley, J., Vecchione, M., Roper, C. F. E., Sweeney, M. & Christensen, T., 2001-2003: "Current Classification of Recent Cephalopoda". National Museum of Natural History: Department of Systematic Biology: Invertebrate Zoology: Cephalopods
- N. Joan Abbott, Roddy Williamson, Linda Maddock. "Cephalopod Neurobiology". Oxford University Press, 1995. ISBN 0198547900
- Marion Nixon & John Z. Young. "The brains and lives of Cephalopods". Oxford University Press, 2003. ISBN 0198527616
- Roger T. Hanlon & John B. Messenger. "Cephalopod Behaviour". Cambridge University Press, 1996. ISBN 0521420830
- Martin Stevens & Sami Merilaita. "Animal camouflage: mechanisms and function". Cambridge University Press, 2011. ISBN 0521199115
- Classification key to modern cephalopods: ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/a0150e/a0150e03.pdf

==Liên kết ngoài==
- CephBase – cephalopod database
- TONMO.COM – The Octopus News Magazine Online – cephalopod articles and discussion
- Tree of Life Web Project – Cephalopoda
- Mikko's Phylogeny Tree
- Fish vs. Cephalopods
- Will Fast Growing Squid Replace Slow Growing Fish?
- Biomineralisation in modern and fossil cephalopods
- Scientific American: Can a Squid Fly Out of the Water?
- Rapid Adaptive Camouflage and Signaling in Cephalopods Online seminar by Roger Hanlon (MBL)
Vương Thụ

Vương Thụ (Tiếng Trung: 王 澍, sinh ngày 04 tháng 11 năm 1963) là một kiến trúc sư Trung Quốc làm việc tại Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang. Ông là hiệu trưởng của Trường Kiến trúc của Học viện Nghệ thuật Trung Quốc. Vào năm 2012, Vương Thụu đã trở thành công dân Trung Quốc đầu tiên giành chiến thắng giải Pritzker, giải thưởng cao nhất của thế giới trong lĩnh vực kiến trúc.
==Tiểu sử==
Vương Thụ sinh ngày 04 tháng 11 năm 1963 ở Ürümqi, thủ phủ khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương của Trung Quốc. Ông bắt đầu vẽ và lúc còn trẻ, mà không có bất kỳ đào tạo chính thức trong nghệ thuật. 
Một sự thỏa hiệp giữa nghệ thuật, niềm đam mê của mình, và kỹ thuật, và lời khuyên của cha mẹ, Vương Thụ đã chọn theo học kiến trúc tại Học viện Công nghệ Nam Kinh (nay là Đại học Đông Nam) tại Nam Kinh, tỉnh Giang Tô và nhận được bằng cử nhân vào năm 1985 và bằng thạc sĩ trong năm 1988.

Mặc dù Vương Thụ sinh sống ở Bắc Kinh trong thời kỳ niên thiếu, sau khi học đại học, ông đã chọn sinh sống ở Hàng Châu vì ở đây có cảnh quan thiên nhiên của thành phố và các truyền thống cổ xưa của nghệ thuật. Ông làm việc cho Học viện Mỹ thuật Chiết Giang (nay là Học viện Nghệ thuật Trung Quốc) và năm 1990 hoàn thành dự án đầu tiên kiến trúc của mình, một trung tâm thanh niên ở thành phố nhỏ của Hải Ninh gần Hàng Châu.
Megascops asio

Megascops asio là một loài cú mèo nhỏ tương đối phổ biến ở Đông Bắc Mỹ, từ México đến Canada.
Con trưởng thành dài từ 16 đến 25 cm và cân nặng 121-244 gram). Chúng có bộ lông xám tối hoặc xám hung hoa văn phức tạp với streaking trên dưới. Chúng có đuôi ngắn và cánh rộng, đầu tròn lớn với búi tai nổi bật, đôi mắt màu vàng và mỏ màu vàng. 

==Liên kết ngoài==
- Eastern Screech Owl - "Otus asio" - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
- Eastern Screech Owl Species Account - Cornell Lab of Ornithology
- Eastern Screech Owl - eNature.com
- Eastern Screech Owl Information and Photos - South Dakota Birds and Birding
- Eastern Screech Owl videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection
- Eastern Screech-Owl - The Peregrine Fund
- Eastern Screech-Owl - Megascops (Otus) asio
- Eastern Screech-Owl Bird Sound
Phố Hàng Mắm

Hàng Mắm là con phố nhỏ, chạy trong địa phận phường Lý Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Phố gọi là Hàng Mắm vì xưa có nhiều các loại mắm cá, thủy sản được bày bán ở đây.

== Lịch sử ==
Trước đây, phố gồm hai đoạn, nằm ở bên ngoài và bên trong cửa ô Ưu Nghĩa, có cổng xây canh gác ban đêm.

- Phố Hàng Trứng: đoạn nối từ phố Trần Quang Khải đến ngã tư phố Nguyễn Hữu Huân hiện nay, nằm bên ngoài cửa ô Ưu Nghĩa, được xây dựng trên nền đất xưa thuộc thôn Thanh Yên, tổng Tả Túc (sau đổi thành tổng Phúc Lâm), huyện Thọ Xương cũ. Đình Thanh Yên hiện còn ở số nhà 14A, ngõ Nguyễn Hữu Huân, thờ hai Tiến sĩ họ Vũ và họ Nguyễn. Phố được gọi tên là Hàng Trứng vì nơi đây xưa kia có nhiều nhà buôn bán trứng. Trứng ở đây được đóng trong các sọt lớn, lót rơm và chở bằng thuyền từ Phát Diệm, tỉnh Ninh Bình lên.
- Phố Hàng Mắm: đoạn nối từ ngã tư phố Nguyễn Hữu Huân đến phố Hàng Bạc hiện nay, nằm bên trong cửa ô Ưu Nghĩa, được xây dựng trên nền đất xưa thuộc thôn Mỹ Lộc, tổng Hữu Túc, huyện Thọ Xương cũ. Đình Mỹ Lộc hiện còn ở số nhà 45, phố Nguyễn Hữu Huân, thờ Nguyễn Trung Ngạn. Phố được gọi tên là Hàng Mắm vì nơi đây xưa kia chuyên bán các loại mắm cá và thủy sản khác. Nhiều cửa hàng trên phố bày bán mắm tôm đặc để trong chậu sành; mắm tôm loãng đựng trong vại; nước mắm đựng trong những kiệu lớn cao bằng đầu người, chôn xuống đất, đậy nắp, đong bằng thùng gỗ bán dần và cả cua rang muối... Hàng ở đây chủ yếu là bán buôn đi các tỉnh.

Thời Pháp thuộc, phố được gọi là Hàng Mắm ("Rue de la Saumure").

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, phố được đặt chính thức là phố Hàng Mắm.

== Đặc điểm ==
Phố dài khoảng 190m, chạy chủ yếu theo hướng Đông-Tây, nối từ đường Trần Quang Khải đến phố Hàng Bạc; cắt ngang qua ngã tư phố Hàng Tre, ngã tư phố Nguyễn Hữu Huân và ngã ba phố Hàng Bè. Phố này chạy hai chiều.

Nhà trong phố Hàng Mắm đa số là kiểu cổ, hẹp và ngắn. Vào năm 1891, một vụ cháy lớn xảy ra đã khiến nhiều nhà cổ trên phố bị đốt cháy.

Sau này, một số nhà đã làm mới lại hoặc cải tạo, sửa chữa lại mặt tiền thành cửa hàng để buôn bán.

Phố Hàng Mắm hiện không còn bán các loại mắm nữa mà chuyển sang kinh doanh các mặt hàng khác như bia mộ, đồ sành, đồ đất, tạp phẩm và ăn uống...

== Liên kết ngoài ==
- Các đường phố Hà Nội theo vần H
- Hà Nội: Khu vực Hàng Muối - Hàng Chĩnh và "Vạn hàng Mắm" những năm 1890s qua các bức ảnh của Trumelet-Faber (1852-1916) DOI:10.2139/ssrn.5046133
Cá heo sông Trường Giang

Cá heo sông Trường Giang hay còn được gọi là Nữ thần sông Trường Giang (; danh pháp hai phần: Lipotes vexillifer) hay Cá heo vây trắng là một loài cá heo sông đặc hữu, được phân bố tại khu vực hạ lưu sông Trường Giang, Trung Quốc.

Quần thể loài này giảm mạnh trong thời kỳ công nghiệp hoá ở Trung Quốc và việc sử dụng sông quá mức trong việc đánh bắt cá, giao thông thủy, và thủy điện. Đã có nhiều nỗ lực để bảo tồn loài này nhưng cuộc thám hiểm cuối năm 2006 đã không tìm thấy cá thể nào trên sông. Nên loài này đã được tuyên bố là tuyệt chủng, nên nó được xem là loài động vật có vú đầu tiên trở nên tuyệt chủng đầu tiên kể từ khi Sư tử biển Nhật Bản và Monachus tropicalis tuyệt chủng vào thập niên 1950. Đây cũng là loài trong bộ Cá voi tuyệt chủng được nghiên cứu kỹ chịu tác động trực tiếp từ con người.

Vào tháng 8 năm 2007, một người đàn ông Trung Quốc đã ghi nhận được hình ảnh loài động vật màu trắng lớn bơi trên sông Trường Giang. Mặc dù được dự kiến xác nhận loài động vật trên video có thể là một con baiji, sự xuất hiện chỉ có một hoặc một vài loài thí, đặc biệt là thời đại công nghệ, cũng không đủ để cứu loài tuyệt chủng một phần này khỏi sự tuyệt chủng thật sự. Cá thể baiji cuối cùng có tên là Qiqi (淇淇) đã chết năm 2002.

Vào ngày 10 tháng 5 năm 2021, hai con cá heo sông Trường Giang đã được nhìn thấy tại đoạn Nghi Xương của sông Trường Giang, tỉnh Hồ Bắc, miền trung Trung Quốc.
Bão táp triều Trần

Bão táp triều Trần là một bộ tiểu thuyết của nhà văn Hoàng Quốc Hải. Bộ tiểu thuyết này được Nhà xuất bản Phụ nữ xuất bản lần đầu năm 2003 với 4 tập và sau đó đã được tái bản nhiều lần. Sau đó, tác giả lại thêm 2 tập nữa, nâng tổng số tập của tuyển tập tiểu thuyết này thành 6 tập, ra mắt vào năm 2010.

Đặt vào bối cảnh nhà Trần, tiểu thuyết này viết chủ yếu về hoàng triều nhà Trần từ khi thay nhà Lý làm chủ Đại Việt, mấu chốt là cuộc chiến chống Nguyên Mông và sự kết thúc đầy bi kịch của triều đại này.

== Tổng quan ==
Trong loạt tiểu thuyết này, tác giả Hoàng Quốc Hải có hoài bão lớn tái hiện lịch sử nhà Trần bằng ngòi bút của mình. Trong phần "Tựa đề" của tập "Bão táp cung đình", khởi đầu cho tuyển tập tiểu thuyết này, ông giải thích mong muốn của mình thông qua tác phẩm là có thể ""mở to đôi mắt nhìn vào quá khứ, thấy được những điều kỳ diệu, và cả những khổ đau xưa cha ông ta đã tạo dựng và nếm trải. Nhưng quá khứ luôn được phủ bởi một lớp sương khói khi thì dày đặc đến mịt mờ"".

=== Các phần ===
- "Bão táp cung đình": Tập đầu tiên trong toàn bộ Bão táp triều Trần. Trong tập này, tác giả tái hiện sự ra đời của thời đại nhà Trần với vai trò đạo diễn của Thái sư Trần Thủ Độ. Ông là người có chí lớn trong thiên hạ, vì việc lớn biết dẹp những quyền lợi riêng tư để giữ nghiêm phép nước, đồng thời cũng là người có mưu kế nhằm xây dựng một cơ nghiệp nhà Trần từ buổi còn trứng nước.
- "Đuổi quân Mông - Thát": phần này lấy bối cảnh từ cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông của quân và dân Đại Việt lần thứ nhất thế kỷ 13. Dưới sự chỉ đạo tài tình của Trần Hưng Đạo, nhân dân Đại Việt đã đánh tan 50 vạn quân Nguyên xâm lược, bảo vệ nền độc lập tự chủ của dân tộc.
- "Thăng Long nổi giận": tiếp nối "Đuổi quân Mông - Thát".
- "Huyết chiến Bạch Đằng": tiếp nối Thăng Long nổi giận.
- "Huyền Trân công chúa": phần này kể về Huyền Trân công chúa, viết về đường lối ngoại giao thời bình của vua Trần Nhân Tông, và cuộc hôn nhân đi vào lịch sử giữa vua Chăm Chế Mân và công chúa Đại Việt Huyền Trân - một cuộc hôn nhân đã mở rộng đất đai của nước Đại Việt. Xuyên suốt tác phẩm thấm đẫm nền văn hóa phong tục hai nước Chămpa và Đại Việt.
- "Vương triều sụp đổ": Đây là phần cuối cùng của bộ tiểu thuyết. Ở tập này, cuốn sách mở đầu bằng việc dâng ""Thất trảm sớ"" của Chu Văn An. Các vua quan cuối đời Trần sa vào chuyện ăn chơi sa đọa, coi thường kỷ cương phép nước. Và nhà Trần đi theo vết trượt dài của các triều đại suy đồi dẫn đến sụp đổ.

=== Chuyển thể ===
Bộ phim "Phật hoàng Trần Nhân Tông" lấy kịch bản dựa theo nội dung bộ "Bão táp triều Trần".

== Giải thưởng ==
Bộ tiểu thuyết "Bão táp triều Trần" giúp tác giả Hoàng Quốc Hải đoạt Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2008 và Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2017.
Mông Các La Phượng

Các La Phượng（, 712-779), còn gọi là Giác Nhạc Phượng (覺樂鳳), là con trai trưởng của Bì La Các, là vị đại quốc vương thứ hai của Nam Chiếu, trị vì từ năm 748 đến 779.

Sau khi Các La Phượng lên ngôi, đã phát triển thế lực sang phía đông tiêu diệt chính quyền Thoán thị, hoàn toàn khống chế khu vực Vân Nam. Nam Chiếu cũng sớm thần phục nhà Đường, thụ sắc phong. Hai bên cùng liên binh tiến về phía tây đánh Thổ Phồn.

Năm 750, do bất mãn trước việc thái thú Vân Nam của nhà Đường là Trương Kiền Đà (張虔陀) hoành hành bạo ngược và có hành vi vô lễ, Các La Phượng bí bách đã phản Đường, giết chết Trương Kiến Đà. Quyền thần nhà Đường là Dương Quốc Trung lệnh cho Kiếm Nam tiết độ sứ Tiên Vu Trọng Thông (鮮于仲通) phát binh chinh thảo nhưng bị đánh bại.

Năm 752, Các La Phượng nương nhờ Thổ Phồn, tán phổ Thổ Phồn là Xích Đức Tổ Tán (赤德祖贊) phong hiệu cho Các La Phượng là Tán phổ chung. "Tán phổ chung" là một từ Tiếng Tạng, nghĩa là "Tán Phổ chi đệ" (em trai quốc vương Thổ Phồn, ), Tán phổ chung trở thành niên hiệu đầu tiên của Nam Chiếu.

Sau năm 755, Các La Phượng nhân dịp Loạn An Sử đã xâm chiếm đất đai của nhà Đường và làm chủ được Tủy Châu, Diêu Châu và Nhung Châu. Các La Phượng có thái độ trọng thị với văn hóa Hán, bắt tù binh là huyện lệnh Tây Lô Trịnh Hồi dạy học cho tử tôn. Năm 769, cải niên hiệu Trường Thọ. Năm 779, Các La Phượng qua đời, thụy hiệu là Thần Vũ vương, kì tôn là Dị Mâu Tầm kế vị.

== Xem thêm ==
- Danh sách vua Nam Chiếu
Achitona transversevittata

Achitona transversevittata là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Oedemeridae. Loài này được miêu tả khoa học đầu tiên năm 1986 bởi Švihla.
Alloxacis collenettei

Alloxacis collenettei là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Blair miêu tả khoa học năm 1928.
Alloxacis flavipes

Alloxacis flavipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Kono miêu tả khoa học năm 1937.
Alloxacis geniculata

Alloxacis geniculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Kono miêu tả khoa học năm 1937.
Alloxacis hoodi

Alloxacis hoodi là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Van Dyke miêu tả khoa học năm 1953.
Alloxacis seymourensis

Alloxacis seymourensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Mutchler miêu tả khoa học năm 1925.
Alloxacis spinosus

Alloxacis spinosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Arnett miêu tả khoa học năm 1957.
Alloxantha albopubens

Alloxantha albopubens là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1987.
Alloxantha fernandezi

Alloxantha fernandezi là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1996.
Alloxantha flava

Alloxantha flava là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1983.
Alloxantha flavoides

Alloxantha flavoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1995.
Alloxantha hierrensis

Alloxantha hierrensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Franz miêu tả khoa học năm 1986.
Alloxantha lutea

Alloxantha lutea là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Seidlitz miêu tả khoa học năm 1899.
Alloxantha novellae

Alloxantha novellae là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Vazquez miêu tả khoa học năm 2002.
Alloxantha platytarsia

Alloxantha platytarsia là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1983.
Alloxantha sahariana

Alloxantha sahariana là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Vazquez miêu tả khoa học năm 1992.
Alloxantha seidlitzi

Alloxantha seidlitzi là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1988.
Alloxantha svihlai

Alloxantha Švihlai là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Vazquez miêu tả khoa học năm 1993.
Alloxantha talhouki

Alloxantha talhouki là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1984.
Alloxantha wollastoni

Alloxantha wollastoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1988.
Anacerda leptidioides

Anacerda leptidioides là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Oedemeridae. Loài này được miêu tả khoa học đầu tiên năm 1927 bởi Champion. Chúng là loài đặc hữu của Ấn Độ.
Anacerdochroa chlamydata

Anacerdochroa chlamydata là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Vazquez miêu tả khoa học năm 2004.
Anacerdochroa similis

Anacerdochroa similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1986.
Ananca cincta

Ananca cincta là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1930.
Ananca collaris

Ananca collaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1885.
Ananca frontalis

Ananca frontalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1884.
Ananca impressicollis

Ananca impressicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1954.
Ananca phthisica

Ananca phthisica là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Ritsema miêu tả khoa học năm 1875.
Anisochroa semenovi

Anisochroa semenovi là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1983.
Anisochroa volkovitshi

Anisochroa volkovitshi là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1995.
Anisochroa zarudnyi

Anisochroa zarudnyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Semenow miêu tả khoa học năm 1900.
Anisochrodes escalerai

Anisochrodes escalerai là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1999.
Anisochrodes holzschuhi

Anisochrodes holzschuhi là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1983.
Anisochrodes jelineki

Anisochrodes jelineki là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 1983.
Anogcodes stenodera

Anogcodes stenodera là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1876.