Phan Rí Cửa

Phan Rí Cửa là một xã thuộc tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam. Đây là một trong 124 phường, xã và đặc khu mới ở tỉnh Lâm Đồng sau đợt sắp xếp vào năm 2025.

==Địa lý==
Xã Phan Rí Cửa là xã ven biển nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Lâm Đồng, cách phường Phan Thiết khoảng 75km về phía Đông Bắc, cách phường Xuân Hương - Đà Lạt khoảng 130km về phía Nam và cách Phường 1 Bảo Lộc khoảng 150km về phía Đông Nam, thuộc huyện Tuy Phong của tỉnh Bình Thuận trước đây, có vị trí địa lý:

- Phía Đông giáp với xã Liên Hương
- Phía Bắc giáp với xã Tuy Phong
- Phía Tây giáp với các xã Bắc Bình và Hòa Thắng
- Phía Nam giáp với Biển Đông

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, xã Phan Rí Cửa sau sắp xếp có diện tích 67,67km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 86.813 người, mật độ dân số đạt người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

==Lịch sử==
Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra Nghị định về việc giải thể khu, hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam. Theo đó, thành lập tỉnh Thuận Hải trên cơ sở diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận và Bình Tuy.

Khi này, địa bàn xã Phan Rí Cửa vốn là các xã Phan Rí Cửa, Hòa Phú, Hòa Minh, Chí Công và Phong Phú thuộc huyện Bắc Bình của tỉnh Thuận Hải.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 104-CP về việc điều chỉnh địa giới một số xã và thị trấn thuộc các huyện thuộc tỉnh Thuận Hải. Theo đó, thành lập thị trấn Phan Rí Cửa trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của xã Phan Rí Cửa.

Ngày 30 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 204-HĐBT về việc phân vạch địa giới một số huyện và thị xã thuộc tỉnh Thuận Hải. Theo đó:

- Thành lập huyện Tuy Phong thuộc tỉnh Thuận Hải trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các xã Hoà Phú, Hoà Minh, Chí Công, Bình Thạnh, Liên Hương, Phước Thể, Phú Lạc. Vĩnh Hảo, Phan Dũng và thị trấn Phan Rí Cửa thuộc huyện Bắc Bình.
- Từ đây, thị trấn Phan Rí Cửa và các xã Hòa Phú, Hòa Minh, Chí Công, Phong Phú thuộc huyện Tuy Phong của tỉnh Thuận Hải.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa VIII ban hành nghị quyết về việc phân vạch lại địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Thuận Hải thành 2 tỉnh với:

- Tỉnh Ninh Thuận gồm: thị xã Phan Rang - Tháp Chàm và 3 huyện: Ninh Sơn, Ninh Hải, Ninh Phước.
- Tỉnh Bình Thuận gồm: thị xã Phan Thiết và 8 huyện: Tuy Phong, Bắc Bình, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam, Hàm Tân, Đức Linh, Tánh Linh, Phú Quý.
- Khi này, thị trấn Phan Rí Cửa và các xã Hòa Phú, Hòa Minh, Chí Công, Phong Phú thuộc huyện Tuy Phong của tỉnh Bình Thuận.

Ngày 16 tháng 12 năm 2011, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1057/QĐ-BXD công nhận thị trấn Phan Rí Cửa là đô thị loại IV.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 820/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Bình Thuận (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó:

- Sáp nhập toàn bộ 12,19km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 6.548 người của xã Hòa Phú vào thị trấn Phan Rí Cửa.
- Sau khi điều chỉnh, thị trấn Phan Rí Cửa có 14,94km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 45.805 người.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội khóa XV ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Lâm Đồng, tỉnh Bình Thuận và tỉnh Đắk Nông thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Lâm Đồng.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1671/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lâm Đồng năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Phan Rí Cửa, các xã Chí Công và Hòa Minh cùng phần còn lại của xã Phong Phú sau khi sắp xếp theo quy định tại khoản 43 Điều 1 thuộc huyện Tuy Phong trước đây thành xã mới có tên gọi là xã Phan Rí Cửa (Khoản 44 Điều 1).

==Du lịch==
- Tháp Chàm Pô Klông Mơnai
- Bãi biển Đồi Dương
- Bãi Ghềnh Son.