Frantzia

Frantzia là danh pháp khoa học của một chi thực vật có hoa trong họ Cucurbitaceae.

==Lịch sử phân loại==
"Frantzia" được Henri François Pittier mô tả năm 1910 với 2 loài là "Frantzia montana" (loài mới) và "Frantzia pittieri" (loài chuyển từ "Cyclanthera" sang); nhưng sau này người ta xác định chúng chỉ là một loài với danh pháp có độ ưu tiên cao hơn là "F. pittieri", do nó dựa theo danh pháp mô tả sớm hơn là "Cyclanthera pittieri" có từ năm 1891.

Cũng trong bài báo này ông mô tả chi "Polakowskia" với loài mới duy nhất là "Polakowskia tacaco".

Năm 1976, Richard P. Wunderlin chuyển "Polakowskia" thành tổ "Frantzia" sect. "Polakowskia", chuyển "Polakowskia tacaco" thành "F. tacaco"; đồng thời mô tả 2 loài mới là "F. villosa" và "F. talamancensis". Năm 1977, ông mô tả tiếp loài "F. panamensis".

Năm 1978, Charles Jeffrey đề xuất mở rộng chi "Sechium" để gộp các loài của các chi "Frantzia" / "Polakowskia" (= "Frantzia" sect. "Polakowskia"), và chia "Sechium" nghĩa rộng thành 2 tổ "Sechium" và "Frantzia" với 7 loài (trong ngoặc là danh pháp gốc) ông biết khi đó như sau:
- Tổ "Sechium":
- "Sechium compositum" (= "Microsechium compositum")
- "Sechium edule" (= "Sicyos edulis")
- "Sechium hintonii" (= "Microsechium hintonii")
- "Sechium tacaco" (= "Polakowskia tacaco" / "Frantzia tacaco")
- "Sechium talamancense" (= "Frantzia talamancensis")
- Tổ "Frantzia":
- "Sechium pittieri" (= "Frantzia pittieri")
- "Sechium villosum" (= "Frantzia villosa")

Tuy nhiên không phải nhà thực vật học nào cũng công nhận kiểu gộp nhóm này. Năm 1983, Luis Diego Gómez và Jorge Gómez Laurito mô tả loài "F. venosa". Năm 1992, Rafael Lira Saade và Fernando Chiang chuyển "F. panamensis" và "F. venosa" tương ứng thành "Sechium panamense" và "Sechium venosum". Như thế, cho đến cuối thế kỷ 20 người ta coi "Frantzia" như là từ đồng nghĩa muộn của "Sechium".

Các nghiên cứu di truyền phân tử đầu thế kỷ 21, như Sebastian "et al." (2012) cho thấy "Sechium" nghĩa rộng là đa ngành, với các loài ban đầu được xếp trong các chi "Frantzia" và "Polakowskia" dường như không có quan hệ họ hàng gần với phần còn lại của "Sechium" nghĩa rộng cũng như với "Sicyos"; cụ thể thì 6 loài từng được liệt kê trong "Frantzia" tạo thành một nhánh có quan hệ họ hàng gần với "Echinopepon" spp.; và chúng chỉ có quan hệ họ hàng xa với "Sicyos" cũng như "Sechium" nghĩa hẹp.

==Từ nguyên==
Tên chi "Frantzia" là để vinh danh Alexander von Frantzius (1821-1877), bác sĩ kiêm nhà tự nhiên học người Đức, chuyên nghiên cứu hệ động vật, khí hậu học, dân tộc học và địa lý tự nhiên Costa Rica.

Tên chi "Polakowskia" là để vinh danh Hellmut Polakowski (1847-1917) nhà thực vật học người Đức, một trong những người đầu tiên nghiên cứu hệ thực vật Costa Rica.

==Các loài==
Do loài điển hình của "Sechium" là "Sechium edule" lồng trong "Sicyos" nên việc hợp nhất "Sechium" nghĩa hẹp với "Sicyos" sẽ làm cho "Sechium" chỉ được coi là đồng nghĩa muộn của "Sicyos", nhưng điều này cũng làm cho việc phục hồi chi "Frantzia" trở thành có cơ sở và có ý nghĩa. Tuy nhiên, tới thời điểm năm 2024 thì cả World Flora Online và The Plants of the World Online vẫn ghi nhận "Frantzia" như là từ đồng nghĩa của "Sicyos".
Trong trường hợp được phục hồi thì "Frantzia" sẽ bao gồm các loài sau:
- "Frantzia panamensis" (= "Sechium panamense").
- "Frantzia pittieri" (= "Sechium pittieri") - loài điển hình.
- "Frantzia tacaco" (= "Sechium tacaco").
- "Frantzia talamancensis" (= "Sechium talamancense").
- "Frantzia venosa" (= "Sechium venosum").
- "Frantzia villosa" (= "Sechium villosum").