Văn học Thổ Nhĩ Kỳ

Văn học Thổ Nhĩ Kỳ ( hoặc ) bao gồm văn học truyền miệng và văn học viết bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, có thể là bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ thời kỳ Ottoman hay là bằng các dạng tiếng Thổ ít phổ biến hơn ví dụ như tiếng Thổ được dùng ở Thổ Nhĩ Kỳ hiện nay. Tiếng Thổ thời kỳ Ottoman, vốn là nền tảng cho hầu hết các tuyển tập văn viết, chịu ảnh hưởng bởi ngôn ngữ Ba Tư và Ả Rập và sử dụng một biến thể của văn tự Ba Tư dựa trên bảng chữ cái Ả Rập.

Văn học Thổ Nhĩ Kỳ đã trải qua lịch sử gần 1500 năm. Văn bản xưa nhất viết bằng tiếng Thổ sử dụng văn tự Orkhon được tìm thấy tại thung lũng Orkhon ở miền trung Mông Cổ và có niên đại vào thế kỷ thứ 8. Sau thời gian này, vào giữa thế kỷ 9 và 11, các sử thi truyền miệng nở rộ trong các nhóm người du mục Thổ ở Trung Á, ví dụ như "Cuốn sách của Dede Korkut" của nhóm người Thổ Tây Nam (người Thổ Oghuz)- là tổ tiên của người Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, và các sử thi "Manas" của người Kyrgyz.

Sau chiến thắng của người Seljuk tại trận chiến Manzikert vào cuối thế kỷ 11, người Thổ Oghuz bắt đầu cư ngụ ở Anatolia, và văn học viết bắt đầu nở rộ với nhiều chủ đề, thể loại và phong các ảnh hưởng từ văn học Ả Rập và Ba Tư cùng với truyền thống văn học truyền miệng đã có từ trước Turks. Trong hơn 900 năm sau, cho đến ngay trước sự sụp đổ của đế chế Ottoman năm 1922, văn học truyền khẩu và văn học viết nhìn chung vẫn là hai bộ phận tách rời. Sau khi nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập năm 1923, hai bộ phận này lần đầu tiên được kết nối với nhau.

== Hai truyền thống của văn chương Thổ Nhĩ Kỳ ==
Suốt lịch sử của mình, văn học Thổ Nhĩ Kỳ được chia tách thành hai dòng rõ rệt, không dòng nào ảnh hưởng đến dòng nào cho đến thế kỷ 19. Một là dòng văn học dân gian, còn dòng kia là văn học viết.

Trong hầu hết chặng đường lịch sử của văn học Thổ, điểm khác biệt đáng kể nhất giữa văn học dân gian và văn học viết là ở các loại hình ngôn từ được sử dụng. Văn học dân gian phần lớn là truyền khẩu và nằm ngoài ảnh hưởng của văn học Ba Tư và Ả Rập. Các thể thơ dân gian- là thể loại phổ biến nhất.

==Tác phẩm hư cấu nổi tiếng: 1860-nay==
- 1860 "Şair Evlenmesi" Şinasi
- 1873 "Vatan Yahut Silistre" Namık Kemal
- 1900 "Aşk-ı Memnu" Halit Ziya Uşaklıgil
- 1919 "Memleket Hikayeleri" Refik Halit Karay
- 1922 "Çalıkuşu" Reşat Nuri Güntekin
- 1930 "Dokuzuncu Hariciye Koğuşu" Peyami Safa
- 1932 "Yaban" Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- 1936 "Sinekli Bakkal" Halide Edip Adıvar
- 1938 "Üç İstanbul" Mithat Cemal Kuntay
- 1941 "Fahim Bey ve Biz" Abdülhak Şinasi Hisar
- 1943 "Yeni Dünya" Sabahattin Ali
- 1944 "Aganta Burina Burinata" Halikarnas Balıkçısı
- 1949 "Huzur" Ahmet Hamdi Tanpınar
- 1952 "Dost" Vüs'at O. Bener
- 1954 "Alemdağda Var Bir Yılan" Sait Faik Abasıyanık
- 1954 "Bereketli Topraklar Üzerinde" Orhan Kemal
- 1955 "İnce Memet" Yaşar Kemal
- 1956 "Esir Şehrin İnsanları" Kemal Tahir
- 1959 "Yılanların Öcü" Fakir Baykurt
- 1959 "Aylak Adam" Yusuf Atılgan
- 1960 "Ortadirek" Yaşar Kemal
- 1962 "Saatleri Ayarlama Enstitüsü" Ahmet Hamdi Tanpınar
- 1964 "Küçük Ağa" Tarık Buğra
- 1966 "Memleketimden İnsan Manzaraları" Nazım Hikmet
- 1971 "Tutunamayanlar" Oğuz Atay
- 1973 "Parasız Yatılı" Füruzan
- 1973 "Anayurt Oteli" Yusuf Atılgan
- 1979 "Bir Düğün Gecesi" Adalet Ağaoğlu
- 1982 "Cevdet Bey ve Oğulları" Orhan Pamuk
- 1983 "Sevgili Arsız Ölüm" Latife Tekin
- 1985 "Gece" Bilge Karasu
- 1990 "Kara Kitap" Orhan Pamuk
- 1995 "Puslu Kıtalar Atlası" İhsan Oktay Anar
- 1998 "Benim Adım Kırmızı" Orhan Pamuk
- 2002 "Tol" Murat Uyurkulak
- 2005 "Uykuların Doğusu" Hasan Ali Toptaş

==Liên kết ngoài==
===Tiếng Anh===
- Ottoman Text Archive Project - University of Washington A diverse collection of selected Ottoman texts, tools for working with digitized texts, and various projects for the dissemination of Ottoman texts.
- Contemporary Turkish Literature An excellent and well-translated selection of contemporary Turkish literature hosted by Bog(aziçi University in Istanbul
- Encyclopedia of Turkish Authors A very comprehensive encyclopedia from the Turkish Ministry of Culture and Tourism
- Selected Literatures and Authors Page: Turkish Literature A website with a number of Turkish literature-related links
- The Online Bibliography of Ottoman-Turkish Literature A bi-lingual site presenting in English (see In Turkish section below) a user-submissable database of references to theses, books, articles, papers and research-projects
- Turkish Cultural Foundation A website with a great deal of information on a number of Turkish authors and literary genres
- Turkish Poetry in Translation A website with a good selection of both contemporary and somewhat older Turkish poems
- Turkishpoetry.net Contemporary Turkish poetry web site

===Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ ===
- ATON, the Uysal-Walker Archive of Turkish Oral Narrative A searchable archive of oral literature based at Texas Tech University containing links to numerous MP3 files.
- Divan Edebiyat? A website with many examples of Ottoman Divan poetry
- Osmanlı Edebiyatı Çalışmaları Bibliyografyası Veritabanı A bi-lingual site presenting (in Turkish, see above) a user-submissable database of references to theses, books, articles, papers and research-projects