Bạch Yến (ca sĩ)

Bạch Yến (tên thật là Quách Thị Bạch Yến; sinh năm 1942) là một ca sĩ Việt Nam nổi tiếng trước năm 1975. Bà là vợ của nhạc sĩ Trần Quang Hải và là con dâu của giáo sư Trần Văn Khê.

==Sự nghiệp==
Bạch Yến sinh năm 1942 tại Sóc Trăng (nay là Cần Thơ), cha là người Triều Châu (Trung Quốc) và mẹ là một người Kinh yêu âm nhạc. Lên 9 tuổi, Bạch Yến theo học tiểu học La Providence tại Cần Thơ, gia nhập đoàn thánh ca nhà thờ để làm quen với âm nhạc.

Lên 14 tuổi, Bạch Yến đã cố trang điểm cho già dặn hơn để lần mò đến các vũ trường, phòng trà xin làm ca sĩ, những mong kiếm tiền để phụ giúp mẹ. Nơi Bạch Yến đến gõ cửa đầu tiên là phòng trà Trúc Lâm trên đường Phạm Ngũ Lão tại Sài Gòn. Từ phòng trà Trúc Lâm, Bạch Yến tiến lên phòng trà Hòa Bình, được khán giả tán thưởng nồng nhiệt qua các ca khúc "Bến cũ", "Gái xuân"... và một số bài hát pháp: "Tango Blue", "Étoile Des Neiges"...

Bạch Yến trở nên nổi tiếng với ca khúc "Đêm đông" của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương, khi chỉ vừa tròn 15 tuổi và là ca sĩ đầu tiên đã chuyển ca khúc này từ điệu tango (điệu nhạc gốc của ca khúc) sang nhạc rock chậm (slow rock).

Năm 1961, Bạch Yến sang Pháp học thanh nhạc. Bà được ông Phạm Văn Mười thu nhận làm ca sĩ, hát tại nhà hàng La Table Du Mandarin do ông ta làm chủ trên đường Rue de l Echelle, quận 1, Paris. Trong thời gian này, Bạch Yến được hãng Polydor của Pháp mời thâu đĩa và lưu diễn một số nước châu Âu. năm 1963, Bạch Yến quay về Việt Nam và hát ở phòng trà Tự Do của ông Ngô Văn Cường.

Năm 1965, Bạch Yến sang Mỹ hát cho chương trình "Ed Sullivan Sho"w. Bạch Yến ở Mỹ 12 năm, đi lưu diễn trên khắp Hoa Kỳ và nhiều nước châu Mỹ như Canada, Mexico, Brasil, Venezuela, Colombia, Panama...

Bạch Yến cũng là người Việt Nam đầu tiên và duy nhất xuất hiện trên chương trình "Ed Sullivan Show" nổi tiếng của Mỹ năm 1965, và trình diễn cùng một chương trình với những tên tuổi nổi tiếng của Mỹ như Bob Hope, Bing Crosby, Pat Boone, Frankie Avalon... Bà cũng là ca sĩ Việt đầu tiên và duy nhất hát nhạc phim Hollywood mang tên "Mũ nồi xanh".

Theo như Bạch Yến từng chia sẻ, ở Mỹ, có rất nhiều đàn ông cả Tây lẫn Việt đeo đuổi bà. Bà cũng có yêu nhiều người nhưng không đi đến kết hôn với ai. Năm 1978, lúc 36 tuổi bà mới kết hôn sau khi gặp người chồng hiện tại (nhạc sĩ Trần Quang Hải) chỉ sau 24 giờ gặp gỡ. Song bà định cư tại Paris, Pháp. Bà cùng chồng là nhà nghiên cứu Trần Quang Hải (con trai của GS Trần Văn Khê) đi đến hơn 80 nước trên thế giới để giới thiệu âm nhạc dân tộc Việt Nam. Bà không có con với chồng nhưng sống với con riêng (chồng bà ly dị và có con, gặp bà và lấy nhau).

Bà hay hát các ca khúc của Lam Phương và Trịnh Công Sơn. Bà có thể hát nhiều thứ tiếng. Năm 1983, Bạch Yến – Trần Quang Hải được nhận giải "Grand Prix Du Disque De L"Académie Charles Cros" (giải thưởng tối cao của Hàn Lâm Viện đĩa hát Charles Cros). Năm 2009, bà trở về Việt Nam sau 44 năm định cư tại nước ngoài.

== Thu Thanh ==
- "Bạch Yến", LP, Polydor 27039, 1963
- "Bạch Yến 2", LP, Polydor 27061, 1963
- "Bạch Yến 3", LP, Polydor 27080, 1963
- "Đêm Đông", với Phương Dung & Hùng Cường, dĩa nhựa, Sóng Nhạc S.N. 755-2103, 1965
- "What Now My Love (Et Maintenant) / Malaguena", dĩa nhựa, 1968
- "Cithare et chansons populaires du Vietnam", với Trần Quang Hải, LP, 1979
- "Vietnamese Dan Tranh Music", với Trần Quang Hải, LP, 1982
- "Vietnam", với Trần Quang Hải, LP, 1983, Huy Lan Anh Audio
- "Bạch Yến", Cassette, Playa Sound – KP 1802, 1984
- "Rêves et realités", với Trần Quang Hải, CD, 1988
- "Tiếng Hát Bạch Yến", Cassette, Tú Quỳnh
- "Trả Lại Em Yêu", Cassette, Phạm Duy thực hiện, Tú Quỳnh sản xuất
- "Bạch Yến Hát Tình ca Lam Phương", CD, 2014
- "Souvenir", CD, 2014
- "Tình Bỏ Quên", CD, 2015
- "Đi Với Tôi", CD, Bạch Yến Productions
- "Lời Buồn Thánh", CD, Bạch Yến Productions, 2018