hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Cứu Chỉ

Thiền sư Cứu Chỉ (究旨) tức Đàm Cứu Chỉ là một trong 7 vị thiền sư thuộc thế hệ thứ 7 dòng Vô Ngôn Thông, sư tu tại chùa Diên Linh, núi Long Đội, Yên Lãng nay thuộc thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam, Việt Nam. Sư vốn là người Phù Đàm, Châu Minh, nay thuộc thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

==Cơ duyên và hành trạng==
Thuở nhỏ sư là người hiếu học. Sách Nho, sách Phật, không thứ gì là không quán xuyến. Một ngày nọ ôm sách than rằng: "Khổng Mặc chấp có, Trang Lão chấp không, sách vở của thế tục chẳng phải là phương giải thoát. Chỉ có Phật pháp không kể có, không, có thể dứt sinh tử, nhưng phải siêng năng giữ giới, cầu bậc thiện tri thức ấn chứng cho mới được". Nhân đó bỏ tục, đến chùa Cảm Ứng ở Ba Sơn thọ Cụ túc với Định Hương trưởng lão.

Giờ tham thỉnh, Sư hỏi: "Thế nào là nghĩa cứu kính?"

Trưởng lão im lặng giây lâu, hỏi lại Sư: "Hiểu chưa?"

Sư thưa: "Chưa hiểu."

Trưởng lão bảo: "Ta đã cho ngươi nghĩa cứu kính."

Sư suy nghĩ. Trưởng lão bảo: "Lầm qua rồi!"

Ngay câu nói này, Sư thấu triệt ý chỉ. Nhân đó Trưởng lão đặt tên Sư là "Cứu Chỉ".

Sau đó, Sư lên chùa Quang Minh, núi Tiên Du (Bắc Ninh) ở luôn trong đó chuyên tu hạnh đầu đà , trọn năm không bước chân xuống núi. Tiếng đồn tới kinh đô, vua Lý Thái Tông cho mời mấy lần nhưng Sư không đến nên ba lần thân hành đến chùa Sư, lấy lời an ủi thăm hỏi.

Khoảng niên hiệu Long Thụy Thái Bình (1054- 1059), tể tướng Dương Đạo Gia lập chùa Diên Linh trên núi Long Đội thỉnh Sư trụ trì. Cố từ chối mà không được, Sư đành hạ sơn.

Ngày ra đi, Sư nói: "Ta chẳng trở lại đây nữa".

Trụ trì chùa Diên Linh được ba năm, khoảng niên hiệu Chương Thánh Gia Khánh (1059- 1065), Sư sắp tịch, bèn gọi môn đồ đến dạy: "Phàm tất cả các pháp môn vốn từ tánh của các ngươi, tánh tất cả các pháp vốn từ tâm của các ngươi. Tâm pháp nhất như, vốn không hai pháp. Phiền não trói buộc, tất cả đều không. Tội phước phải quấy, tất cả đều huyễn. Không cái nào chẳng phải quả, chẳng phải nhân. Không nên ở trong nghiệp mà phân biệt báo, không nên ở trong báo mà phân biệt nghiệp, nếu có phân biệt thì chẳng tự tại. Tuy thấy tất cả pháp mà không có chỗ thấy, tuy biết tất cả pháp mà không có chỗ biết. Biết tất cả pháp lấy nhân duyên làm gốc. Thấy tất cả pháp lấy chánh chân làm tông. Tuy chuyên nơi thật tế mà rõ thế gian đều như biến hóa. Rõ thấu chúng sanh chỉ là một pháp, không có hai pháp. Chẳng rời cảnh nghiệp mà phương tiện khéo léo, ở trong cõi hữu vi hiện bày pháp hữu vi mà không phân biệt. Tướng vô vi là do hết dục, dứt ngã, quên niệm mà nhận lấy vậy."

Nói xong, Sư ngồi yên thị tịch.
==Chú thích==
1. Không rõ năm sinh và mất của Thiền sư.
2. "Đầu đà: phiên âm chữ Phạn Dhùta, cũng phiên là đỗ trà hay đỗ đa. Dhùta đến từ động từ Dhù có nghĩa là rũ bỏ, tiêu diệt, cho nên hạnh đầu đà, có nghĩa là rũ bỏ các phiền não, tiêu diệt những chướng ngại do ăn mặc ở tạo nên.

==Tham khảo==
- Lê Mạnh Thát: "Nghiên cứu về Thiền Uyển Tập Anh", Nhà xuất bản TP HCM 1999.
- Thiền Uyển Tập Anh - Bản tiếng Việt
- Thiền Uyển Tập Anh - Bản chữ Hán
Chùa Đậu

Chùa Đậu (tên chữ: Thành Đạo tự 成道寺) là một ngôi chùa ở thôn Gia Phúc, xã Nguyễn Trãi, huyện Thường Tín, Hà Nội. Vì chùa thờ Bà Đậu hay Đại Bồ Tát Pháp Vũ nên chùa được gọi là chùa Đậu và còn có tên là Pháp Vũ tự.

==Lịch sử==
Theo truyền thuyết, chùa được dựng dưới thời Bắc thuộc lần thứ hai (602 - 939), nhưng theo văn bia, chùa được xây dựng từ thời triều nhà Lý.

==Kiến trúc==
Chùa đã được trùng tu nhiều lần. Theo văn bia tu tạo dựng năm Dương Hòa đời thứ 5 thì ngôi chùa này được tôn tạo vào thời nhà Lý, thế kỷ thứ 11. Ngoài ra chùa còn một đôi rồng đá thời nhà Trần cùng với nhiều viên gạch lớn thời nhà Mạc và một số bia có niên hiệu Sùng Khang (1566 - 1577).

Cũng theo tấm bia trên, có một lần trùng tu lớn vào năm 1635 đời vua Lê Thần Tông.

Chùa được xây dựng kiểu "nội công ngoại quốc". Tam quan chùa là một gác chuông đẹp, hai tầng tám mái với các đầu đao cong vút. Nhiều bộ phận gỗ được chạm khắc hình rồng, phượng và hoa lá.

Tầng trên treo quả chuông đúc năm Cảnh Thịnh thứ 9 (1801) thời nhà Tây Sơn.

Qua tam quan là một sân gạch rộng, hai bên có hai tòa giải vũ làm nơi nghỉ ngơi cho khách hành hương.

Tiền đường phía trước, nối liền với hai dãy hành lang hai bên và nhà tổ ở phía sau làm thành một khung vuông bao bọc lấy tòa thiêu hương và điện thờ Bà Đậu hay nữ thần Pháp Vũ.

Ở chùa Đậu có khá nhiều bia đá từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 18.

Trong chùa có chiếc khánh đồng đúc năm 1774 với bài minh do Phan Trọng Phiên biên soạn. Ở đây còn hai tấm biển gỗ sơn son thiếp vàng khắc bài thơ nôm của chúa Trịnh Căn (1682 - 1709) và chúa Trịnh Cương (1709 - 1729).

==Tượng trong chùa==
Đặc biệt là trong chùa còn có hai pho tượng của hai nhà sư Vũ Khắc Minh và Vũ Khắc Trường đã tu ở chùa vào khoảng thế kỷ 17, được tạo thành bằng cách bó sơn ta rồi quang dầu ra ngoài chính thi hài các nhà sư. Đầu năm 1983, Bảo tàng lịch sử Việt Nam đã được giao nhiệm vụ lập phương án thiết kế và thi công trùng tu hai pho tượng này. Khi chiếu tia X-quang, các nhà nghiên cứu còn thấy rõ xương cốt bên trong thi hài và kết luận rằng: không có vết đục đẽo, không có hiện tượng hút ruột, hút óc và các khớp xương dính chặt với nhau như thể tự nhiên. Đây là hai vị Thiền sư đắc đạo tại chùa, để lại toàn thân xá lợi. Xá lợi đốt không cháy, ngâm trong nước không tan.

Tượng thiền sư Vũ Khắc Minh đã được tu bổ với các kỹ thuật truyền thống như: bó, hom, lót, thí, mài và thếp với các nguyên liệu như sơn ta, vải màn, giấy dó, mạt cưa và đất. Tổng số lớp sơn và thếp vàng là 14 lớp. Trước khi tu bổ, tượng nặng 7 kg, sau khi tu bổ, tượng nặng 7,5 kg.

Pho tượng Vũ Khắc Trường đã bị hỏng nặng vào khoảng năm 1983 do am đặt tượng bị ngập sau trận lụt lớn. Tượng hồi đó đã được ông Vũ Văn Tuyền, cháu của thiền sư Vũ Khắc Trường đắp lại bằng đất và sơn ta. Tượng đã được các nhà nghiên cứu sắp xếp lại những xương bị gãy, xông thuốc hai lần và phủ xương bằng dung dịch PVC và đưa lại xương vào trong tượng và bao kín toàn tượng bằng sơn ta, giấy bản, vải màn, mạt cưa, đất và thếp bạc, chỗ dày nhất tới 22 lớp. Toàn bộ pho tượng sau khi tu bổ nặng 31 kg.

==Liên kết ngoài==
- Thư viện Hoa Sen
- Giữ gìn và bảo vệ di tích cổ ở Chùa Đậu
- Lễ hội
- Chùa Đậu trong hệ thống di tích tỉnh Hà Tây
Ống bọt nước

Một ống bọt nước, hay ống bọt thủy, ống/cái ni vô (theo từ trong tiếng Pháp niveau), máy thủy chuẩn, thủy bình là một dụng cụ dùng để cho biết một bề mặt trên Trái Đất hay các thiên thể có nằm ngang hay không. Các ống bọt nước có nhiều loại, được dùng trong xây dựng, trắc địa, hay lắp đặt máy móc.

Chúng thường gồm một ống thủy tinh hơi cong, bên trong chứa chất lỏng có màu, không đầy, để lại một chút bọt khí. Chất lỏng có thể là ethanol vì chất này có nhiệt độ đóng băng thấp, −114 °C, giúp cho ống hoạt động trong điều kiện thời tiết lạnh.

Một số ống bọt nước có khả năng cho biết góc nghiêng của bề mặt so với phương ngang hay phương thẳng đứng với độ chính xác vừa phải. Độ chính xác của việc xác định góc nghiêng đo bằng góc cần nghiêng ống để bọt nước di chuyển một vạch. Độ chính xác này có thể đạt tới 5″.

== Nguyên lý ==
Ống bọt nước hoạt động dựa vào lực đẩy Ác si mét tác động lên bọt nước trong ống luôn ngược với trọng lực và do đó theo chiều thẳng đứng. Với lực đẩy Ác si mét này, bọt nước sẽ luôn có xu hướng tìm đến vị trí cân bằng ở trên cùng ống nước cong.

Khi ống đặt nằm ngang, vị trí trên cùng này ứng với mốc 0, thường nằm chính giữa ống. Khi ống nằm nghiêng, vị trí cân bằng của bọt nước lệch đi, tùy theo độ nghiêng của ống. Bằng việc so sánh vị trí cân bằng của bọt với mốc 0, có thể suy ra góc nghiêng của ống bọt nước.

== Lịch sử ==
Ống bọt nước được sáng chế lần đầu bởi Melchisedech Thevenot (sinh khoảng năm 1620 hoặc 1621; mất năm 1692). Thevenot là một khoa học gia nghiệp dư và thuê nhiều nhà khoa học và toán học cho công việc của mình. Ông giàu có và có nhiều mối quan hệ, sau này trở thành Thư viện gia cho Vua Louis XIV của Pháp. Thevenot sáng chế ra ống bọt nước khoảng sau ngày 2 tháng 2 năm 1661. Ngày này có thể được xác định nhờ trao đổi còn lưu lại giữa Thevenot và Christiaan Huygens. Một năm sau, thông tin về dụng cụ mới này đã được nhà sáng chế truyền bá rộng rãi, cho cả Robert Hooke ở Luân Đôn và Vincenzo Viviani ở Florence. Có thể là phải cho tới tận thế kỷ 18 thì dụng cụ này mới được dùng rộng rãi, vì dụng cụ như vậy cổ nhất còn lại ngày nay được chế tạo vào thời kỳ này; tuy nhiên Adrien Auzout đã từng đề nghị Académie Royale des Sciences dùng ống bọt nước của Thevenot cho chuyến khám phá Madagascar năm 1666. Có vẻ như ống bọt nước đã được dùng ở Pháp và nơi khác từ trước thế kỷ 18 nhiều.

Thevenot thường bị nhầm với đứa cháu của mình là Jean de Thevenot, một nhà du lịch (sinh 1633; mất 1667). Có bằng chứng cho thấy cả Huygens và Hooke cũng đều đã nhận họ sáng chế ra dụng cụ này, nhưng thông tin này đã chỉ lưu hành tại quốc gia họ sống.
Thái Luân

Thái Luân (còn gọi là Sái Luân; tiếng Hán: 蔡倫; bính âm:"Cài Lún"; Wade-Giles: "Ts'ai Lun"; tên tự: 敬仲 "Kính Trọng"; 50–121) là một thái giám Trung Quốc, được xem là người sáng chế ra giấy.

== Tiểu sử ==
Thái Luân sinh ra ở Quý Dương vào thời nhà Đông Hán, rồi trở thành Trung Thường Thị (中常侍) của Hán Hòa Đế. Năm 105, dưới triều Hán, thời hoàng đế Hòa Đế, Thái Luân đem mấy mẫu giấy dâng vua, được vua hài lòng và phong tước quý tộc và cho ông làm quan trong triều đình. Ông là hoạn quan vì phải giữ tài sản và tiền bạc nhiều trong triều đình. Nhờ chế được giấy, ông trở thành giàu có.

Tuy nhiên sau đó ông bị triều đình âm mưu gây rắc rối, vì ủng hộ Đậu Thái hậu. Ông cũng dính líu đến cái chết của tình địch của bà là Tống Quý nhân. Sau các rắc rối ấy, ông phục dịch cho hoàng hậu Đặng Tuy. Năm 121, sau khi cháu của Tống Quý nhân là Hán An Đế lên ngôi sau cái chết của Đặng Thái hậu, Thái Luân bị lệnh giam vào ngục. Trước khi bị bắt giam, ông tắm rửa sạch sẽ, mặc áo quần đẹp, uống thuốc độc rồi lên giường nằm.

== Cách chế giấy của Thái Luân ==
Trong thế kỷ thứ 5, Phạm Diệp (范曄) đã tường thuật lại trong sách Hậu Hán thư:

Thái Luân chế giấy bằng cách lấy bên trong vỏ thân cây dâu tằm và xơ cây tre đem trộn với nước rồi giã nát với dụng cụ bằng gỗ, xong ông đổ hỗn hợp lên tấm vải căng phẳng và trải mỏng rồi để ráo nước. Khi đã khô, Thái Luân khám phá ra rằng có thể viết lên dễ dàng mà lại nhẹ nhàng. Thái Luân cũng đã thử các loại vỏ cây, cây gai dầu, lụa, và thậm chí lưới đánh cá, nhưng các công thức chính xác đã bị thất truyền. Cách chế tạo giấy này đầu tiên được dùng bên Trung Quốc rồi qua Hàn Quốc, Samarkand, Ba Tư và Damascus.

Sau sáng chế của Thái Luân năm 105, giấy đã được phổ biến ở Trung Quốc. Năm 751, một số nghệ nhân làm giấy Trung Quốc bị người Ả Rập bắt giữ sau khi quân của nhà Đường thua trận ở Trận sông Talas. Kỹ thuật làm giấy từ đó được truyền bá sang phương Tây. Phải hàng ngàn năm sau người ta mới sản xuất giấy đại trà trên thế giới. Người phát minh Thái Luân cũng ít được biết tới bên ngoài Đông Á.

Các khám phá về khảo cổ ở Trung Hoa cộng với phép tính tuổi bằng cacbon phóng xạ chứng minh rằng giấy đã hiện diện từ hai thế kỷ trước Thái Luân, nhưng người ta vẫn cho Thái Luân là người sáng chế ra giấy giống như giấy ngày nay. Đóng góp của Thái Luân được coi là một trong các sáng chế quan trọng nhất trong lịch sử loài người. Nó đã cho phép Trung Quốc phát triển nền văn minh của mình nhanh hơn trước đây khi còn dùng tre hay trúc để lưu chữ viết, và nó cũng đã kích thích sự phát triển của châu Âu khi kỹ thuật giấy đến đây vào khoảng thế kỷ 12 hay thế kỷ 13. Thái Luân được xếp hạng thứ 7 trong danh sách 100 người quan trọng nhất lịch sử của Michael H. Hart.

== Xem thêm ==
- Giấy
- Mã Quân(馬鈞)

== Liên kết ngoài ==
- Giấy, in ấn, xuất bản
Chất chuyển hóa

Chất chuyển hóa là các chất trung gian và là sản phẩm của quá trình chuyển hóa. Khái niệm "chất chuyển hóa" thường chỉ giới hạn trong khuôn khổ các tiểu phân tử. Các chất chuyển hóa có nhiều chức năng quan trọng, như làm nhiên liệu, làm cấu trúc, là tín hiệu, kích thích và ức chế lên hoạt động của các enzym (thường đóng vai trò là cofactor của chúng), bảo vệ khỏi và tương tác với các sinh vật khác (như các sắc tố sinh học, chất có mùi, và các pheromone).

Chất chuyển hóa tiên phát thì có liên quan trực tiếp đến sự tăng trưởng, phát triển và sinh sản bình thường. Ethylene là một ví dụ về chất chuyển hóa tiên phát được sản xuất với lượng lớn trong công nghiệp vi sinh học.

Chất chuyển hóa thứ phát thì không tham gia trực tiếp vào các quá trình trên, nhưng chúng thường có vai trò quan trọng trong sinh thái học, ví dụ như các chất kháng sinh và sắc tố như resin và terpen v.v. 

Một số loại chất kháng sinh sử dụng chất chuyển hóa tiên phát làm tiền chất, ví dụ như actinomycin được tổng hợp từ tiền chất ban đầu là tryptophan. Một số loại đường cũng là chất chuyển hóa, ví dụ như fructose hoặc glucose, cả hai đều có mặt trong quá trình trao đổi chất.

Một vài ví dụ về các chất chuyển hóa tiên phát được sản xuất trong công nghiệp vi sinh học:
Tập chuyển hóa tạo nên một mạng lưới các phản ứng chuyển hóa, trong đó sản phẩm của một phản ứng hóa học được xúc tác bởi enzym lại là cơ chất cho một phản ứng hóa học khác.

Quá trình phân giải về mặt hóa sinh của các hợp chất hóa học có trong tự nhiên hay được tổng hợp đều có sự tham gia của các chất chuyển hóa. Tốc độ phân giải của một hợp chất là một yếu tố quan trọng để xác định thời gian và cường độ tác động của các chất chuyển hóa. Hồ sơ lưu trữ các chất chuyển hóa của các hợp chất, chuyển hóa của các chất thuốc là một phần quan trọng trong việc tìm ra các loại thuốc, từ đó giúp hiểu rõ hơn về cơ chế gây ra các tác dụng phụ của các chất chuyển hoá có trong thuốc. 

==Xem thêm ==
- Chất chuyển hóa tiên phát
- Chất chuyển hóa thứ phát
- Chất chống chuyển hóa
- Tập chuyển hóa
- Trao đổi chất học = ngành khoa học về toàn bộ các chất chuyển hóa trong một hệ thống (tế bào, mô, cơ quan) dưới một tập hợp các điều kiện nhất định.
Pháp Hiền

Thiền sư Pháp Hiền (?-626) họ Đỗ, người huyện Chu Diên nay là huyện Gia Lâm (Hà Nội) thuộc thế hệ thứ nhất dòng Pháp của Thiền sư Tì Ni Đa Lưu Chi. Sư tu chùa Pháp Vân, hương Cổ Châu, huyện Long Biên.

==Cơ duyên và hành trạng==
Ban đầu sư xuất gia thọ giới cụ túc với đại sư Quán Duyên ở chùa Quán Vân. Sau khi nhận được yếu chỉ thiền từ Thiền sư Tì Ni Đa Lưu Chi bèn đến núi Thiên Phúc tu tập Thiền định, quên hết cả vật lẫn bản thân mình khiến cho chim chóc, dã thú tới tự do vui đùa; người đời hâm mộ danh tiếng đến học đạo nhiều nên sư cho dựng chùa Chúng Thiện làm nơi lưu trú. Dòng Thiền Nam phương hưng thịnh từ đó.

Nhà Tùy từ lâu nghe tiếng người nước Nam sùng chuộng đạo Phật nay lại có bậc cao tăng đức cao đạo trọng nên Tùy Cao tổ bèn cho đem xá lỵ Phật sang ban cho sư Pháp Hiền để xây tháp cúng thờ. Sư đem chia cho các chùa Pháp Vân ở Luy Lâu và ở các châu: Phong Châu, Hoan Châu, Trường Châu để dựng tháp thờ.

Khi sư Pháp Hiền còn ở chùa Quán Vân, một hôm Thiền sư Tì Ni Đa Lưu Chi từ Quảng Châu đến, gặp sư bèn hỏi:

" Ngươi họ gì?"

Sư hỏi lại: "Hòa thượng họ gì?"

Tì Ni Đa Lưu Chi nói: "Ngươi không có họ ư?<nowiki>"</nowiki>"

Sư đáp: "Họ không phải không có, nhưng hòa thượng cần gì phải biết"

Tì Ni Đa Lưu Chi quát bảo: "Biết để làm gì?"

Sư hoát nhiên đại ngộ.

Sư tịch năm Bính Tuất, niên hiệu Đường Vũ Đức thứ chín (626)

==Chú thích==
1. Theo nguyên bản "Thiền Uyển Tập Anh", Tì Ni Đa Lưu Chi là thế hệ thứ nhất, trước truyền Pháp Hiền có ghi là "đệ nhị thế" (thế hệ thứ hai). Nhưng các số thứ tự tiếp sau Pháp Hiền lại lặp lại số thứ hai, không tính tổ mở dòng mà xem Pháp Hiền là thế hệ thứ nhất.

==Tham khảo==
- Lê Mạnh Thát: "Nghiên cứu về Thiền Uyển Tập Anh", Nhà xuất bản TP HCM 1999.
- Thiền uyển tập anh- Viện nghiên cứu Phật học, Nhà xuất bản Văn học, 1990.
- Thiền Uyển Tập Anh - Bản tiếng Việt
- Thiền Uyển Tập Anh - Bản chữ Hán
Thanh Biện

Thanh Biện (zh. "qīngbiàn" 清辯, sa. "bhāvaviveka, bhavya", ja. "shōben") là Luận sư quan trọng của Trung quán tông (sa. "mādhyamika"), sống khoảng giữa 490 và 570. Sư sinh tại Nam Ấn Độ, theo học giáo lý của Long Thụ (sa. "nāgārjuna") tại Ma-kiệt-đà (sa. "magadha"). Sau đó Sư trở về quê hương và trở thành một luận sư danh tiếng. Trong các tác phẩm được dịch ra chữ Hán và chữ Tây Tạng (phần lớn của nguyên bản Phạn ngữ đã thất truyền), Duy thức tông (sa. "vijñānavādin, yogācārin") là đối tượng bị Sư chỉ trích. Là người sáng lập hệ phái Trung quán-Y tự khởi (zh. 中觀依自起, sa. "mādhyamika-svātantrika", cũng được gọi là Độc lập luận chứng phái 獨立論證派), một trong hai trường phái của Trung quán, Sư cũng đả kích Phật Hộ (sa. "buddhapālita"), người sáng lập hệ phái Trung quán-Cụ duyên (中 觀 具 緣; "prāsaṅgika-mādhyamika") bằng một phương pháp suy luận biện chứng trên cơ sở nhân minh học (sa. "hetuvidyā"), Nhận thức học (sa. "pramāṇavāda"). Vào thế kỉ thứ 8, trường phái của Sư được Tịch Hộ (sa. "śāntarakṣita") biến thành phái Trung quán-Duy thức (sa. "mādhyamika-yogācāra").

== Tác phẩm ==
Các tác phẩm của Sư (trích): 
1. "Đại thừa chưởng trân luận" (sa. "mahāyānatālaratnaśāstra"), Huyền Trang dịch;
2. "Bát-nhã đăng luận thích" (sa. "prajñāpradīpa", cũng có tên "prajñāpradīpa-mūlamadhyamaka-vṛtti"), Ba-la-phả Mật-đa dịch;
3. "Trung quán tâm luận tụng" (sa. "madhyamakahṛdayakārikā"), Tạng ngữ;
4. "Trung quán tâm quang minh biện luận" (sa. "madhyamakahṛdayavṛttitarkajvālā"), chú giải "Trung quán tâm luận tụng" (sa. "madhyamakahṛdayakārikā"), Tạng ngữ;
5. "Trung quán nhân duyên luận" (sa. "madhyamikapratītyasamutpāda-śāstra"), Tạng ngữ;
6. "Nhập trung quán đăng luận" (sa. "madhyamakāvatārapradīpa"), Tạng ngữ;
7. "Nhiếp trung quán nghĩa luận" (sa. "madhyamārtha-saṃgraha"), còn bản Tạng ngữ và Phạn ngữ;
8. "Dị bộ tông tinh thích" (sa. "nikāyabheda-vibhaṅgavyākhyāna"), chỉ còn lưu lại trong Tạng ngữ, nói về các tông phái phật giáo sau khi Phật diệt độ đến thời Thanh Biện, rất giống "Dị bộ tông luân luận" (sa. "samayabhedavyūhacakraśāstra") của Thế Hữu ("vasumitra").

==Xem thêm==
- Trung quán tông
- Long Thọ
- Duy thức tông
Định Không

Thiền sư Định Không (730-808) họ Nguyễn, sư người hương Cổ Pháp, thuộc dòng vọng tộc. Thiền sư là một trong 3 thiền sư thuộc thế hệ thứ 8 thiền phái Tì Ni Đa Lưu Chi, tu hành ở chùa Thiện Chúng, hương Dịch Bảng, phủ Thiên Đức.

==Cơ duyên và hành trạng==
Khi tuổi đã nhiều, nhân đi dự hội ở chùa Long Tuyền, nghe Thiền sư Nam Dương giảng kinh, ông lĩnh ngộ tôn chỉ, quy y đạo Phật. Khoảng niên hiệu Đường Trinh Nguyên (785-805) sự dựng chùa Quỳnh Lâm ở bản hương. Khi xây chùa, thợ làm móng đào được một bình hương và mười chiếc khánh đồng. Sư sai người đem ra sông rửa sạch, một chiếc rơi xuống sông trôi liệng mãi đến khi chạm đất mới nằm im.

Sư giải thích rằng: Thập khẩu là chữ cổ, Thủy khứ là chữ Pháp. Còn thổ là chỉ vào hương ta. Nhân đó đổi tên hương Diên Uẩn thành hương Cổ Pháp. Sư có làm bài tụng như sau:

Trước khi quy tịch, sư nói với đệ tử Thông Thiện: "Ta muốn mở mang hương ấp, nhưng sợ ngày sau gặp nạn, tất có dị nhân đến phá hoại mạch đất của hương ta. Sau khi ta qua đời, ngươi khéo giữ đạo pháp của ta để sau gặp người họ Đinh thì truyền lại. Thế là ý nguyện của ta được toại thành".

Nói xong, sư cáo biệt rồi qua đời, thọ 79 tuổi. Năm đó là năm Mậu Tý, niên hiệu Đường Nguyên Hòa thứ ba (808).

==Tham khảo==
- Thơ văn Lý-Trần, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1977.
- Thiền uyển tập anh, Viện nghiên cứu Phật học, Nhà xuất bản Hội nhà văn, 1990.
- Lê Mạnh Thát: "Nghiên cứu về Thiền Uyển Tập Anh", Nhà xuất bản TP HCM 1999.
- Thiền Uyển Tập Anh - Bản tiếng Việt
- Thiền Uyển Tập Anh - Bản chữ Hán
Trung thường thị

Trung Thường Thị (中常侍) là một chức quan được lập ra thời Đông Hán tại Trung Quốc.

Nguyên nhà Tây Hán phong chức không xác định, hễ các chư hầu, tướng quân, lang đại phu có chức hàm đều được ra vào chỗ vua ở (cấm trung 禁中). Thời Hán Nguyên Đế, chức này ban đầu được gọi là Thường Thị (sát nghĩa là "thường trực hầu hạ"), sau được cải xưng là Trung Thường Thị. Minh Đế nhà Đông Hán dùng sĩ nhân, hoạn quan hỗn tạp, tổng cộng có bốn người giữ chức này. Thời Hán Hòa Đế, hoạn quan Trịnh Chúng tham dự cơ binh quốc sự nên chức này ngày càng quan trọng, số người tăng lên thành 10, kiêm lĩnh luôn cả những chức quan lớn khác. Thời Hán An Đế, thái hậu Đặng Tuy (鄧綏) lâm triều; vì là nữ chúa nên không tiếp hàng công khanh trong cung. Thế nên, chức Trung Thường Thị này sau chỉ dành riêng cho hoạn quan. Một hoạn quan làm Trung Trường Thị thời này sau này được biết đến như nhà sáng chế ra giấy là Thái Luân.
Nguyên tắc bổ sung

Trong di truyền học, sinh học phân tử, nguyên tắc bổ sung (NTBS) là nguyên tắc liên kết giữa một nucleotide và một nucleotide khác đối diện, trong các đại phân tử DNA hay RNA.

Cụ thể một loại nucleotide Purine (adenine và guanine) sẽ chỉ liên kết với một loại nucleotide pyrimidine (thymine và cytosine):
- Adenine liên kết với thymine bằng 2 liên kết hydro.
- Guanine liên kết với cytosine bằng 3 liên kết hydro.

Liên kết đối diện là liên kết hydro, khác với liên kết giữa hai nucleotide liên tiếp (liên kết phosphodiester).

Trong 1 gen tỉ số %Adenine=%Thymine;%Guanine=%Cytosine

Các gen liên kết dọc với nhau bằng liên kết hóa trị.

Nguyên tắc bổ sung không chỉ biểu hiện ở những liên kết giữa các nucleotide; giữa các ribonucleotide, giữa nucleotide và ribonucleotide cũng có liên kết Hydro theo nguyên tắc bổ sung. Nhưng các base của các ribonucleotide không có base loại Thymine mà thay vào đó là base Uracil. Vì vậy liên kết giữa các ribonucleotide (nếu có) sẽ theo nguyên tắc:
- Adenine liên kết với Uracil bằng 2 liên kết Hydrogen.
- Guanine liên kết với Cytosine bằng 3 liên kết Hydrogen.
- + NTBS là nguyên tắc cặp đôi giữa các base nitơ trên mạch kép của phân tử DNA, đó là nguyên tắc A của mạch đơn này có kích thước lớn bổ sung cho T của mạch đơn kia có kích thước bé chúng liên kết với nhau bằng 2 liên kết H, G của mạch đơn này có kích thước lớn bổ sung cho X của mạch đơn kia có kích thước bé, chúng liên kết với nhau bằng 3 liên kết H và ngược lại.
- + Nguyên tắc bán bảo toàn (giữ lại một nửa): Trong quá trình tổng hợp phân tử DNA mỗi phân tử DNA con tạo ra gồm một mạch của phân tử DNA mẹ (mạch gốc) và một mạch mới được tổng hợp.
- + Nguyên tắc khuôn mẫu: mạch đơn của DNA con được tổ hợp dựa trên trình tự các nucleotide trên mạch khuôn của mẹ.
Siêu cúp bóng đá Việt Nam

Siêu cúp bóng đá Việt Nam hay Siêu cúp Bóng đá Quốc gia (), hiện tại còn được gọi là Cúp Thaco vì lý do tài trợ, là trận đấu bóng đá giữa đội vô địch Giải bóng đá Vô địch Quốc gia Việt Nam (V.League 1) và đội vô địch Cúp Quốc gia Việt Nam, nếu một đội đoạt cả chức vô địch Quốc gia và Cúp Quốc gia thì đội á quân của V.League 1 sẽ có quyền tham dự trận đấu này. Siêu cúp bóng đá Việt Nam do VPF và báo Tiền Phong đồng tổ chức.

Ý tưởng tổ chức trận tranh siêu cúp giũa đội vô địch quốc gia và đội đoạt cúp quốc gia đã được báo Tiền Phong và Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) hình thành từ năm 1997, với trận đấu đầu tiên giữa đội vô địch giải hạng Nhất Quốc gia Cảng Sài Gòn và đội vô địch Cúp Quốc gia Hải Quan. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, kế hoạch này đã không được thực hiện. Đến năm 1999, trận đấu siêu cúp đầu tiên đã được tổ chức trên sân vận động Hàng Đẫy giữa hai đội Thể Công (vô địch quốc gia mùa giải 1998) và Công an Thành phố Hồ Chí Minh (vô địch Cúp Quốc gia 1998), với chiến thắng dành cho đội chủ nhà. Năm 2021, trận tranh Siêu cúp Quốc gia không được tổ chức do V.League 2021 và Cúp Quốc gia 2021 không thể kết thúc đúng kế hoạch vì ảnh hưởng của dịch COVID-19.

Tính đến năm 2024, đã có 13 đội bóng vinh dự giành danh hiệu này là: Thể Công, Sông Lam Nghệ An, Hoàng Anh Gia Lai, Hải Phòng, Long An, Becamex Bình Dương, Thanh Hóa, Hà Nội, SHB Đà Nẵng, Ninh Bình, Than Quảng Ninh, Quảng Nam và Nam Định. Qua 25 lần tổ chức trận tranh siêu cúp, Hà Nội là đội bóng giàu thành tích nhất với 5 lần đoạt siêu cúp quốc gia.

Thép Xanh Nam Định là đội đang nắm giữ siêu cúp sau khi đánh bại Đông Á Thanh Hóa với tỷ số 3–0 trong trận tranh Siêu cúp Bóng đá Quốc gia 2024.

==Kết quả các trận tranh siêu cúp==
- 2025 - Cúp Thaco
- 2024 - Cúp Thaco
- 2023 - Cúp Thaco
- 2022 - Cúp Thaco
- 2020 - Cúp Thaco
- 2019 - Cúp Thaco
- 2018 - Cúp Thaco
- 2017 - Cúp Thaco
- 2016 - Cúp Tiền Phong - Thaco
- 2015 - Cúp Tiền Phong - Thaco
- 2014 - Cúp Tiền Phong - Thaco
- 2013 - Cúp VPP Hồng Hà
- 2012 - Cúp PV Gas
- 2011 - Cúp PV Gas
- 2010 - Cúp 584 Group
- 2009 - Megastar Cup
- 2008 - IZZI Cup
- 2007 - IZZI Cup
- 2006 - IZZI Cup
- 2005 - IZZI Cup
- 2004
- 2003 - VTC Cup

- 2002 - Toyota Cup
- 2001 - Honda Cup

- 2000 - Toyota Cup
- 1999 - Toyota Cup

==Xem thêm==
- Bóng đá Việt Nam
- Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam
- Giải bóng đá vô địch quốc gia
- Giải bóng đá Cúp Quốc gia
- Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia
- Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia

==Liên kết ngoài==
- Liên đoàn bóng đá Việt Nam
- Báo Thể thao
- Báo Thể thao Việt Nam
- Liên đoàn bóng đá Việt Nam
- Giải Hạng nhất Quốc gia - Liên đoàn bóng đá Việt Nam
- Giải bóng đá Hạng nhất Quốc gia - Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam
- Giải bóng đá Cúp Quốc gia - Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam
- Siêu Cúp quốc gia - Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Mã lực

Mã lực hay Sức ngựa, viết tắt là Hp - "Horsepower" (tiếng Anh) hoặc Ps - "Pferdestärke" (tiếng Đức) là một đơn vị dùng để chỉ công suất. Nó được định nghĩa là công cần thiết để nâng một khối lượng 75 kg lên cao 1 mét trong thời gian 1 giây hay 1HP = 75 kgf⋅m/s = 735 W.

Trong thực tế để chuyển đổi nhanh chóng giữa các đơn vị "mã lực" và "kW" (kilô watt), người ta hay dùng các hệ số tương đối như sau: 
- Ở nước Anh: 1 HP = 0,7457 kW
- Ở nước Pháp: 1 CV (mã lực) = 0,7355 kW
- 1 kW = 1,36 CV = 1,34 HP
Có nhiều định nghĩa mã lực, với giá trị khác nhau dao động từ 735 đến 746 W.
Công suất

Công suất ℘ "(chữ P viết hoa - U+2118)" (từ tiếng Latinh Potestas) là một đại lượng cho biết công được thực hiện ΔW hay năng lượng biến đổi ΔE trong một khoảng thời gian T = Δt.
Công suất trung bình formula_3

Trong hệ SI, công suất có đơn vị đo là watt (W).

==Đơn vị đo==
Trong hệ đo lường quốc tế, đơn vị đo công suất là Watt (viết tắt là "W"), lấy tên theo James Watt.
Ngoài ra, các tiền tố cũng được thêm vào đơn vị này để đo các công suất nhỏ hay lớn hơn như mW, MW.

Một đơn vị đo công suất hay gặp khác dùng để chỉ công suất động cơ là mã lực (viết tắt là "HP").

Trong truyền tải điện, đơn vị đo công suất hay dùng là kVA (kilô Volt Ampe):
=== Công suất cơ ===
Trong chuyển động đều, thời gian Δt, khoảng cách Δs, chuyển động với vận tốc v dưới tác dụng của lực F thì công suất được tính:
hay formula_5

Trong chuyển động quay, thời gian Δt, góc quay Δφ, vận tốc góc ω dưới tác dụng của mômen M thì công suất là: 

=== Công suất điện ===
Công suất điện tức thời formula_7 với u, i là những giá trị tức thời của hiệu điện thế và cường độ dòng điện.

Nếu u và i không đổi theo thời gian (dòng điện không đổi) thì formula_8.

Trong điện xoay chiều, có ba loại công suất: công suất hiệu dụng ℘, công suất hư kháng formula_9 và công suất biểu kiến formula_10, với formula_11 (i: đơn vị số ảo) hay formula_12. 

== Xem thêm ==
- Hệ đo lường quốc tế
- Công suất điện xoay chiều
Công

Công trong tiếng Việt có nhiều hơn một nghĩa. Tùy theo ngữ cảnh, nó có thể đề cập đến:

- Cách gọi của công cơ học trong vật lý.
- Công trong lao động, thường được tính bằng số lượng công việc một người lao động hoàn thành được trong một ca 8 giờ
- Tên gọi chung của ba loài chim thuộc các chi Pavo và Afropavo trong họ Phasianidae (họ gà lôi/chim trĩ). Xem bài Công (chim).
- Họ người Á Đông: Công (họ người).
- Công tước, một tước vị quý tộc của chế độ quân chủ.
- Gọi tắt của công cộng.
- Gọi tắt của giai cấp công nhân: công nông
- Một đơn vị đo diện tích ruộng đất, thường dùng ở miền Tây Nam bộ Việt Nam, bằng 1000 m² (1/10 ha).
- Khái niệm công như trong tam công.
- Công suất
- Sự đúng đắn: công đạo, công bình, công lý...
- Công còn có nghĩa như động từ tha (dùng cho động vật chỉ việc dùng mỏ/mồm đem đồ vật di chuyển)
Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy

Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy có thể là:

- Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy (công chúa), con gái thứ 17 của vua Minh Mạng nhà Nguyễn.
- Tên húy của vua Bảo Đại trước khi lên ngôi.
Ête (định hướng)

Ête hay ê-te, ê te, ete có thể là:
- Trong hóa học, ête là các hợp chất hữu cơ có công thức tổng quát R-O-R, trong đó R và R là các nhóm ankyl. Trong đa số sách mới hiện hành, chất này có tên là ete.
- Trong vật lý, ête là môi trường giả định phi vật chất, được tưởng tượng để cố gắng lý giải các hiện tượng điện từ học theo quan điểm của cơ học cổ điển.
Đất thấp có đê bọc

Một vùng đất thấp có đê bọc () là một vùng đất thấp, thường thấp hơn mực nước biển, hay các sông ngòi chung quanh được đê bảo vệ và có hệ thống thủy lợi để rút nước. Việc rút nước được thực hiện bằng bơm hoặc bằng việc mở các cửa xả ở đê, ở biển khi thủy triều thấp, hay ở sông ngòi khi mùa nước xuống thấp.

Đất thấp có đê bọc thường gặp ở Hà Lan, gọi là các vùng đất lấn biển.

==Đất lấn biển và Hà Lan==
Bởi vì một phần lớn đất ở Hà Lan là đầm lầy, nên các kỹ sư của họ đã phát triển ra kỹ thuật để hút nước khỏi những vùng đất này, lấy đất để làm nông nghiệp hay các phát triển khác. Để ngăn ngừa nước không bị ngập trở lại khi thủy triều lên, người ta đã xây các đê điều. Ngoài ra, người ta còn đào các con rạch ngang dọc đất để thoát nước còn động lại trên mặt đất. Tổng cộng ở toàn nước Hà Lan có khoảng 3.000 vùng đất lấn biển.

Người Anh do đó có câu: "Thượng đế tạo thế giới nhưng người Hà Lan đã tạo ra nước Hà Lan."

== Nghĩa nguyên thủy ==
Ban đầu nhất là ở vùng gần cửa sông Ems hay là phần dưới sông Oder ở Đức, hay vùng Normandie ở Pháp, Đất thấp có đê bọc để bảo vệ trước nước lớn. Ở những vùng đất này, mặt nước của sông hay biển thường hay luôn cao hơn mặt đất. Bởi vậy nước phải được bơm từ những hố được nước dẫn tới ra khỏi đê, ngày nay bằng lực động cơ, trước thời kỹ nghệ bằng lực của gió. Nhóm cối xay gió trên các con đê ở vùng châu thổ sông Rhein, một biểu hiệu của Hà Lan là những máy bơm bằng gió.

== Xem thêm==
- Hà Lan
Mặt cầu

Trong không gian metric ba chiều, mặt cầu là quỹ tích những điểm cách đều một điểm O cố định cho trước một khoảng không đổi R. Điểm O gọi là tâm và khoảng cách R gọi là bán kính của mặt cầu.

Tập hợp các điểm trong không gian nằm bên trong mặt cầu và bản thân mặt cầu hợp thành khối cầu hay hình cầu.

Mặt cầu là một đối tượng hình học đối xứng hoàn hảo. Trong toán học, thuật ngữ này là bề mặt hay biên của một hình cầu.

Trong cách dùng không chuyên môn về mặt toán học, thuật ngữ này lại có thể hiểu là một hình cầu 3 chiều hay chỉ đơn giản là một mặt cầu.

Mặt cầu là một trường hợp đặc biệt của mặt bậc hai

== Các khái niệm toán học trong mặt cầu ==
- Cung tròn
- Góc khối
- Tam giác cầu
- Đa diện nội tiếp
- Đa diện ngoại tiếp

== Các công thức ==
- Diện tích mặt cầu:
- Thể tích khối cầu:

== Phương trình mặt cầu ==
Trong không gian với hệ tọa độ Descartes Oxyz, mặt cầu tâm I(a,b,c) bán kính R thì có phương trình formula_3

Ngoài ra, phương trình formula_4 với formula_5 là phương trình mặt cầu có tâm I(-a,-b, -c) và bán kính formula_6

== Xem thêm ==
- Mặt bậc hai
Than (định hướng)

Than trong tiếng Việt có thể chỉ:
- Các loại than thường gặp, trong công nghiệp và dân dụng, có thể là:
- Than mỏ
- Than nâu
- Than đá
- Than bùn
- Than (nguyên tố) (carbon)
- Than hoạt tính
- Than gỗ
- Than cốc
- Than chì
- Đơn vị đo diện tích than trong hệ đo lường cổ của Việt Nam; 1 than = 1 ngũ × 1 ngũ = 4 m².
- Bệnh than
Cực giá lạnh

Cực giá lạnh là một điểm trên bán cầu Bắc hoặc bán cầu Nam mà nhiệt độ không khí cực tiểu đã từng được ghi nhận.

==Cực giá lạnh Nam==
Trên bán cầu Nam thì cực giá lạnh nằm gần trạm Nam cực Sa-iu-dơ (gần Vostok), nơi mà vào ngày 21 tháng 7 năm 1983 đã ghi nhận được nhiệt độ thấp nhất trên Trái Đất là -89,3°C.

==Cực giá lạnh Bắc==
Trên bán cầu Bắc thì cực giá lạnh nằm tại miền Siberia, gần thành phố Oymyakon, nơi có nhiệt độ thấp nhất là -77,8 °C đã được ghi nhận vào ngày 26 tháng 1 năm 1938.

Tại núi Logan, Canada ngày 26 tháng 5 năm 1991, người ta đã đo được nhiệt độ trên đỉnh núi với độ cao 5959 mét là -77.5 °C (-106.6 °F)

Thông thường thì người ta hay dùng khái niệm điểm cực giá lạnh trong khuôn khổ cho mỗi quốc gia. Ví dụ như: Tại Ba Lan thì điểm cực giá lạnh nằm tại Suwałki, nơi có nhiệt độ không khí trung bình trong mùa đông thấp nhất. Nhưng nhiệt độ không khí trong ngày đạt cực tiểu (-41 °C, vào ngày 11 tháng 1 năm 1940) lại được ghi nhận tại Siedlce, là một vùng khác cách xa Suwałki gần 100 km.

==Xem thêm==
- Cực bất khả tiếp cận
- Điểm có nhiệt độ cao nhất đã từng được ghi nhận là 57.7 °C (135.9 °F) ngày 13 tháng 9 năm 1922 tại Al 'Aziziyah (tiếng Ả Rập: العزيزيه, xem List of weather records#Highest temperature ever recorded)
- Các kỷ lục về thời tiết ("List of weather records")
SAX

SAX là các API phân tách truy xuất tuần tự đến tài liệu XML. Sax cung cấp một cơ chế cho việc đọc dữ liệu từ một tài liệu XML. Nó là một thay thế tốt và hay dùng thay cho DOM. Tên của nó là viết tắt của "Simple API for XML" (tiếng Anh, tức là "API đơn giản cho XML").

Bộ phân tách mà hiện thực SAX (ví dụ, "bộ phân tách SAX Parser") xử lý thông tin XML dưới dạng một dòng dữ liệu ("single stream of data"). Dòng dữ liệu này là đơn hướng, nghĩa là dữ liệu đã đọc rồi thì không thể đọc lại ngoại trừ phân tách lại từ đầu.

Hầu hết những ai sử dụng XML tin rằng kết quả của mẫu hình SAX là xử lý nhanh hơn DOM. Điều này là vì "SAX stream" dùng ít bộ nhớ hơn thay vì phải lưu tất cả trong bộ nhớ như với cây DOM.

Bộ phân tách SAX được hiện thực theo mô hình hướng sự kiện ("event-driven") mà trong đó nhà lập trình cung cấp các phương thức "callback" được triệu gọi bởi bộ phân tách như là một phần của quá trình duyệt qua tài liệu XML.

SAX được phát triển bởi sự hợp tác qua việc trao đổi trong danh sách địa chỉ thư điện tử "xml-dev", mà không có hội đồng c...
Msdxhính thức nào cả, nhưng sau đó nhanh chóng được hiện thực bởi các công ty lớn. Người phát triển và bảo trì đứng đầu là David Megginson.

== Xem thêm ==
- Streaming Transformations for XML (STX)
- JAXP
- Xerces
- Crimson XML
- System Integrated Automaton parser
- DOM

== Tham khảo ==
- David Brownell: "SAX4", O'Reilly, ISBN 0-596-00237-8
- W. Scott Means, Michael A. Bodie: "The Book of SAX", No Starch Press, ISBN 1-886411-77-8

== Liên kết ngoài ==
- SAX homepage
- Top Ten SAX2 Tips

Interfaces for...
- Python
- Java
Máy đo gió

Máy đo gió (tiếng Anh: "anemometer", bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp là ""anemos"" có nghĩa là "gió"), Hán Việt: Phong tốc kế 風速計, là một thiết bị dùng để đo tốc độ và áp suất của gió, và là một trong những thiết bị có thể thấy ở các trạm khí tượng.

Máy đo gió được chia làm hai loại: loại dùng để đo tốc độ gió, và loại dùng để đo áp suất của gió. Tuy nhiên giữa tốc độ và áp suất gió có những điểm liên quan mật thiết với nhau, vì vậy một máy đo gió phù hợp với hai loại này sẽ cho cả hai thông tin này.

== Đo tốc độ gió ==
Máy đo tốc độ gió chia làm hai loại: một loại không cần chong chóng chỉ hướng gió, loại còn lại thì cần.

=== Máy đo hình chén ===
Dạng máy đo gió hình chén, được phát minh bởi tiến sĩ John Thomas Romney Robinson (1846), đài quan sát Armagh, là thiết bị nổi tiếng và được dùng rộng rãi, và là một trong những thiết bị đo gió đầu tiên.

Máy có 4 chén hình bán cầu, mỗi cái gắn vào một đầu của một tay đòn, có 2 tay đòn nằm ngang vuông góc với nhau. Có một trục đứng ở giữa nằm ở giao điểm 2 tay đòn là tâm mà các chén quay xung quanh; một bộ truyền động đếm số vòng mà trục quay được, và từ số vòng quay được đó trong một khoảng thời gian sẽ tính ra được vận tốc gió.

Các chén được đặt đối xứng ở cuối mỗi tay đòn, vì vậy có thể thấy gió luôn thổi vào phía trong chén; phía sau của chén cũng hướng vào gió, nhưng áp suất của gió thổi vào không đáng kể, và do đó sự xoay vòng được sinh ra; mỗi chén đến lượt nó sẽ tạo ra lực để tiếp tục xoay.

Hai điểm nổi bật của máy đo này là sự đơn giản và không cần chong chóng chỉ hướng gió; tuy nhiên nó không phù hợp để lưu dữ liệu lên giấy tại một thời điểm nhất định, và do đó nó sẽ ghi thiếu thông tin những cơn gió giật mạnh trong thời gian ngắn. Thật không may, khi tiến sĩ Robinson thiết kế máy đo gió, ông phát biểu rằng dù kích thước của chén hay độ dài cánh tay đòn, vận tốc của chén luôn quay bằng ⅓ vận tốc gió. Kết quả này đã được xác nhận bằng các thí nghiệm độc lập, nhưng nó vẫn còn cách xa sự thực, vì tỉ số thực giữa vận tốc gió và vận tốc chén phụ thuộc rất lớn vào kích thước của chén và chiều dài cánh tay đòn, và có thể có giá trị hơn ⅔. Vì vậy kết quả thu được của máy đo gió thường có sai số đến gần 50%.

=== Máy đo dạng cối xay gió ===
Một dạng khác của máy đo vận tốc gió có dạng cối xay gió. Trong dạng máy đo gió của Robinson thì trục quay nằm thẳng đứng, nhưng với dạng này thì trục quay nằm song song với hướng gió, do đó nó nằm ngang. Hơn nữa, khi gió đổi chiều thì trục quay cũng thay đổi, chong chóng chỉ hướng gió hoặc những thứ tương tự được tạo ra có cùng mục đích như vậy. Trong trường hợp hướng gió luôn không đổi, như trong trường hợp hệ thống thông gió của mỏ hoặc nhà cao tầng, máy đo gió sẽ cho kết quả rất tốt.

== Đo áp suất gió ==
Đo áp suất gió người ta sử dụng ống pito

== Tham khảo ==
- Dines, William Henry. Anemometer. "1911 Encyclopædia Britannica".

== Liên kết ngoài ==
- Glossary Definition: Anemometer - AMS Glossary of Meteorology
- Máy đo gió hình chén của John Thomas Romney Robinson
Thioether

Thioether (còn gọi là thioete) là một nhóm chức trong hóa hữu cơ có cấu trúc R-S-R1, trong đó R, R1 là bất kỳ nhóm hữu cơ nào. Thioether là tương tự như ether ngoại trừ việc nó chứa nguyên tử lưu huỳnh thay vì chứa nguyên tử oxy. Do các thuộc tính hóa học của oxy và lưu huỳnh là tương tự nhau, vì chúng năm cùng một nhóm (nhóm VI) trong bảng tuần hoàn các nguyên tố (hay quen gọi là bảng tuần hoàn Mendeleev), nên các thuộc tính hóa học của cả hai nhóm chức này là tương tự nhau.

Nhóm chức này có tầm quan trọng nhỏ trong sinh học, nổi tiếng nhất là trong amino acid methionin.

Một đặc điểm đặc trưng của các thioether, tương tự như các hợp chất chứa lưu huỳnh khác, là các thioether đơn giản dễ bay hơi đều có mùi hôi khó ngửi.

Một khác biệt với các ether là các ether (R-O-R1) chỉ có thể bị oxy hóa thành các peroxide (R-O-O-R1), trong khi các thioether (R-S-R1) có thể bị oxy hóa tiếp thành các disulfide (R-S-S-R1) hay thành sulfoxide (R-S(=O)-R1), mà chúng lại có thể bị oxy hóa tiếp thành các sulfon (R-S(=O)-R1).

Về mặt hóa sinh học, liên kết thioether được tạo ra khi nhóm vinyl phản ứng với nhóm sulfurhydryl, chia cắt liên kết đôi và liên kết nguyên tử lưu huỳnh với nguyên tử carbon (không liên kết trước đó với phân tử gốc), như trong phản ứng sau:

R-CH=CH + HS-R1 -> R-CH-CH-S-R1
Ngựa vằn núi

Ngựa vằn núi ("Equus zebra") là một trong ba loài ngựa vằn. 
==Phân loài==
Chúng được chia thành hai phân loài:
- Ngựa vằn Nam Phi, "Equus zebra zebra"
- Ngựa vằn hoang Hartmann, "Equus zebra hartmanni" (Matschie, 1898)
Ngựa vằn núi Hartmann có nguồn gốc ở vùng Namibia và người ta tìm thấy chúng trong các khu vực miền núi hay đồi có khí hậu khô cằn và nhiều đá. Thức ăn của chúng là cỏ, vỏ, rễ và lá cây, quả. Ngựa vằn núi Hartmann thích sống thành từng nhóm nhỏ khoảng 7-12 con. Chúng là những động vật leo trèo nhanh nhẹn, có khả năng sống trong các điều kiện khô cằn tại những vùng núi có độ dốc cao. Các vằn sáng màu của chúng có thể là hệ thống tín hiệu cho bầy đàn và cũng có thể có ích trong việc làm các kẻ thù của chúng bị nhầm lẫn.

Một số quần thể được bảo vệ trong các công viên quốc gia. Có một chương trình cho các loài đang nguy cấp của vườn thú châu Âu cho loài ngựa vằn này cũng như là sự phối hợp trong quản lý các quần thể trong các vườn thú trên toàn thế giới.
Lừa hoang Trung Á

Lừa hoang Trung Á ("Equus hemionus)" là một loài lừa lớn thuộc Họ Ngựa, Bộ Guốc lẻ, đặc hữu ở châu Á. Loài này được Pallas mô tả năm 1775. Chúng sinh sống ở các vùng sa mạc của Syria, Iran, Ấn Độ và Tây Tạng.

Giống như nhiều loài động vật ăn cỏ lớn khác, phạm vi phân bố của chúng bị thu hẹp chủ yếu là việc săn bắn và mất môi trường sống. Trong số 6 phân loài thì một đã bị tuyệt chủng và hai loài đang nguy cấp. Lừa hoang Tây Tạng "(Equus kiang)", một họ hàng gần ở Tây Tạng, nói chung được coi là loài riêng, mặc dù một số học giả vẫn phân loại chúng như là một phân loài của lừa hoang Trung Á ("E. hemionus kiang").

Lừa hoang Trung Á lớn hơn so với lừa hoang châu Phi. Chúng nặng khoảng 290 kg và dài khoảng 2,1 mét (độ dài bao gồm đầu và thân). So với ngựa thì chân của chúng ngắn hơn và màu lông của chúng dao động phụ thuộc theo mùa. Nói chung, lông của chúng có màu nâu ánh đỏ trong mùa hè, trở thành nâu ánh vàng trong các tháng mùa đông. Chúng có sọc màu đen có viền màu trắng mở rộng xuống phía dưới của đoạn giữa lưng.

Lừa hoang Trung Á đã được người Sumer cổ đại sử dụng để kéo xe kể từ khoảng năm 2600 TCN.

==Phân loài==
- Lừa hoang Mông Cổ "(Equus hemionus hemionus)". Tình trạng: Có thể bị đe dọa.
- Lừa hoang Ấn Độ hay Khur "(Equus hemionus khur)". Tình trạng: Nguy cấp.
- Lừa hoang Gobi "(Equus hemionus luteus)". Tình trạng: Có thể bị đe dọa.
- Lừa hoang Turkmenia "(Equus hemionus kulan)". Tình trạng: Cực kỳ nguy cấp.
- Lừa hoang Ba Tư "(Equus hemionus onager)". Tình trạng: Cực kỳ nguy cấp.
- Lừa hoang Syria "(Equus hemionus hemippus)". Tình trạng: Tuyệt chủng từ năm 1927.

==Xem thêm==
- "La peau de chagrin"

==Liên kết ngoài==
- Onager (Asiatic wild ass) - Ảnh chụp từ khu bảo tồn động vật hoang dã Hai-Bar, Israel.
Nhập Lăng-già kinh

Nhập Lăng-già kinh (, "rù lèngqié jīng"; ; ) là một bộ kinh Đại thừa, đặc biệt nhấn mạnh đến tính giác ngộ nội tại, qua đó mọi hiện tượng nhị nguyên đều biến mất, hành giả đạt tâm vô phân biệt. Đó là tâm thức đã chứng được Như Lai tạng (sa. "tathāgata-garbha") vốn hằng có trong mọi loài. Kinh này chỉ rõ là văn tự không cố định trong việc trao truyền giáo pháp, như cùng một vật một việc nhưng có nhiều tên gọi, ý nghĩa và lời dạy của đức Phật, Phật pháp phải uyển chuyển theo ngữ cảnh, phù hợp với mọi chúng sinh.

Kinh này có ba bản dịch Hán ngữ song song với nguyên bản tiếng Phạn còn tồn tại: 
1. Bản dịch của Cầu-na-bạt-đà-la (sa. "guṇabhadra") dưới tên "Lăng-già-a-bạt-đa-la bảo kinh" (zh. 楞伽阿跋佗羅寶經; sa. liṅga-avatāra sūtra) 4 quyển;
2. Bản của Bồ-đề-lưu-chi (sa. "bodhiruci") với tên "Nhập Lăng-già kinh", 10 quyển;
3. "Đại thừa nhập Lăng-già kinh" (zh. 大乘入楞伽經) của Thật-xoa-nan-đà (sa. "śikṣānanda"), 7 quyển.
Những thuyết trong kinh này rất gần với quan điểm của Thiền tông. Cùng với kinh "Kim cương bát-nhã-ba-la-mật-đa" và "Đại thừa khởi tín luận" (sa. "mahāyānaśraddhotpāda-śāstra"), kinh "Nhập Lăng-già" là một trong những bộ kinh Đại thừa có ảnh hưởng lớn đến Thiền tông Trung Quốc. Người ta cho rằng bộ kinh này do Bồ-đề-đạt-ma, Sơ tổ thiền Trung Quốc chính tay truyền cho Nhị tổ Huệ Khả. Ngay cả giáo pháp tiệm ngộ (giác ngộ từng bậc) của Thần Tú cũng bắt nguồn từ kinh "Nhập Lăng-già" này.

Kinh bao gồm 9 chương văn xuôi trộn lẫn với các câu kệ và một chương chỉ toàn văn vần. Kinh này lần đầu được dịch ra Hán văn trong thế kỉ thứ 5. Kinh "Nhập Lăng-già" được Phật thuyết tại Tích Lan theo lời mời của một nhà vua xứ này, trong đó Phật trả lời những câu hỏi của Bồ Tát Đại Huệ (sa. "mahāmati"). Giáo pháp trong kinh này là nền tảng của Duy thức tông (sa. "yogācāra, vijñānavāda").

==Tham khảo==
- "Fo Guang Ta-tz'u-tien" 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
- "Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren", Bern 1986.

== Liên kết ngoài ==
- Nguyên bản Phạn ngữ Devangari
- Nguyên bản Phạn ngữ Latinh hoá
- Bản dịch tiếng Anh của Suzuki: The Laṅkāvatāra Sūtra - Translated for the first time from the original Sanskrit by Daisetz Teitaro Suzuki
- Kinh Đại thừa Nhập lăng già
Than củi

Than gỗ hay than củi là một chất màu đen, rất nhẹ, được chế từ gỗ qua quá trình chưng khô gỗ (tách nguyên tố cacbon ra khỏi các thành phần khác, chủ yếu là hơi nước và các chất dễ bay hơi). Than gỗ còn giữ lại được một phần dạng cấu trúc của tế bào gỗ. Chúng có khả năng hấp thụ lớn và được sử dụng làm chất hấp thụ, chất lọc, dược phẩm, chất đốt hoặc làm phụ gia của than hoạt tính và thuốc.

== Phân hạng than gỗ ==
=== Than gỗ từ buồng đốt ===
Than gỗ từ buồng đốt là than gỗ nhận được từ sự phân hủy qua chưng khô gỗ của cây lá bản hoặc lá kim, trong điều kiện nhiệt độ khoảng 450 °C, có chứa từ 10–20% thành phần bay hơi và 70-80% cacbon.

=== Than gỗ từ lò ủ lửa ===
Than gỗ từ lò ủ lửa là loại than gỗ thu được từ quá trình phân hủy bằng chưng khô gỗ của cây lá bản hoặc lá kim, trong điều kiện nhiệt độ khoảng 700 °C, không chứa trên 4% các thành phần bay hơi.

Đây là cách mà người dân miền núi tại Việt Nam hay dùng để sản xuất than gỗ, từ những thân cây tươi, trong những lò đất hàm ếch với dung tích khoảng 2-3 mét khối.
Chưng khô

Chưng khô ("piroliza") là quá trình phân hóa các chất hữu cơ bằng nhiệt, dưới tác động của nhiệt độ cao, trong thời gian dài và trong điều kiện thiếu oxy và các chất oxy hóa khác.

Thường thì trong quá trình chưng khô các hợp chất hóa học phức tạp sẽ bị phân hủy thành các chất đơn giản hơn, có phân tử lượng nhỏ hơn (cracking). Trong một số trường hợp thì qua chưng khô có thể tạo ra các chất nung, là các chất đơn giản hơn về hóa học nhưng lại có cấu trúc mạng không gian, với nhiều thuộc tính vật lý rất thú vị. Cơ chế biến hóa trong quá trình chưng khô thường là khá phức tạp, còn về bản chất của hiện tượng này thì rất khó nghiên cứu trong các điều kiện mà nó tồn tại.

Trong công nghiệp thì chưng khô thường dùng để:
- Thu hồi các chất mônôme (có cấu trúc đơn phần) từ polymer (cấu trúc chuỗi đa phần) trong quá trình xử lý chất thải và tái thu hồi (recycling).
- Sản xuất đồ sứ.
- Sản xuất các vật liệu, nhất là các loại vật liệu chịu nhiệt.

Chưng khô là một công đoạn của quá trình hóa khí.

==Liên kết ngoài==
- Trong tình huống con đường công nghệ nhiệt phân nhanh xúc tác Phòng thí nghiệm năng lượng tái tạo quốc gia
Chùa Linh Phước

Chùa Linh Phước (chữ Hán: 靈福寺) tọa lạc tại số 120 Tự Phước, thuộc địa bàn Trại Mát, cách trung tâm thành phố Đà Lạt 8 km, trên quốc lộ 20. Chùa còn được gọi là Chùa Ve Chai vì trong sân chùa có con rồng dài 49 m được làm bằng 12.000 vỏ chai lọ. Chùa Linh Phước là một công trình kiến trúc khảm sành đặc sắc của thành phố Đà Lạt.

==Lịch sử==
Chùa được khởi công xây dựng vào năm 1949, hoàn thành năm 1950. Năm 1990 thượng tọa Thích Tâm Vị cho trùng tu lại chùa và xây dựng thêm nhiều công trình mới.

Chùa Linh Phước trải qua 5 đời trụ trì:
- Hòa thượng Thích Minh Thể (1951–1954)
- Hòa thượng Thích An Hòa (1954–1956)
- Hòa thượng Thích Quảng Phát (1956–1959)
- Hòa thượng Thích Minh Đức (1959–1985)
- Thượng tọa Thích Tâm Vị (từ 1985 đến nay)

==Kiến trúc==
Chánh điện dài 33 m, rộng 12 m có 2 hàng cột rồng khảm sành, bên trên là nhiều bức phù điêu khảm sành giới thiệu về lịch sử Phật Thích Ca và những điển tích trong các kinh Pháp hoa, kinh A di đà.

Sân chùa (Hoa Long Viên) có con rồng dài 49 m, vây rồng được làm bằng 12.000 vỏ chai bia, miệng rồng che phủ tượng Phật Di Lặc. Trước Hoa Long Viên là tòa Linh Tháp 7 tầng cao hơn 37 m, được coi là tháp chuông chùa cao nhất Việt Nam. Trong lòng tháp treo Đại Hồng Chung cao 4,3 m, miệng chuông rộng 2,33 m, nặng 8.500 kg, được đúc vào năm 1999, trước đây được xem là chuông nặng nhất Việt Nam, hiện nay chiếc chuông nặng nhất Việt Nam thuộc về Chuông tại Bảo Tháp của Chùa Bái Đính Ninh Bình. Trước sân chùa là đài Quán Thế Âm. Ngoài ra, nơi đây còn có nhà trưng bày đá quý, sành sứ cổ và đồ gỗ mỹ nghệ.

==Tham khảo==
- Lược sử chùa Linh Phước (do chùa tự ấn hành)

==Liên kết ngoài==
- Thư viện Hoa Sen