Pomacanthus

Pomacanthus là một chi cá biển thuộc họ Cá bướm gai. Các loài thuộc chi này được tìm thấy ở cả ba đại dương là Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.

== Phạm vi phân bố ==
Đa số các loài trong chi này có phạm vi phân bố trải dài trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, chỉ có "P. zonipectus" là có mặt ở Đông Thái Bình Dương, còn "P. arcuatus" và "P. paru" là hai loài bản địa của Tây Đại Tây Dương.

Tuy nhiên, có 6 trong số các loài bản địa của khu vực Ấn–Thái Dương lại được tìm thấy ở ngoài khơi bờ biển Florida (Hoa Kỳ), đó là "P. annularis", "P. asfur", "P. imperator", "P. maculosus", "P. semicirculatus" và "P. xanthometopon". "Pomacanthus" bao gồm những loài có hoa văn và màu sắc sặc sỡ nên rất được ưa chuộng để nuôi làm cá cảnh. Vì vậy, nhiều khả năng là do sự phóng thích từ các bể cá đã khiến cho những loài này xuất hiện tại Đại Tây Dương.

Ngoài ra, theo dòng kênh đào Suez, "P. imperator" và "P. maculosus" đã tiến xa về vùng biển phía bắc, khi cả hai loài đều được ghi nhận là có mặt tại Địa Trung Hải.

== Các loài ==
Có 13 loài được công nhận là hợp lệ trong chi này, được xếp thành 4 phân chi, bao gồm:

=== Phân chi "Acanthochaetodon" ===
- "Pomacanthus annularis"
- "Pomacanthus chrysurus"
- "Pomacanthus imperator"
- "Pomacanthus rhomboides"

=== Phân chi "Arusetta" ===
- "Pomacanthus asfur"
- "Pomacanthus maculosus"
- "Pomacanthus semicirculatus"

=== Phân chi "Euxiphipops" ===
- "Pomacanthus navarchus"
- "Pomacanthus sexstriatus"
- "Pomacanthus xanthometopon"

=== Phân chi "Pomacanthus" ===
- "Pomacanthus arcuatus"
- "Pomacanthus paru"
- "Pomacanthus zonipectus"
== Hình thái học ==
Cá con và cá trưởng thành của tất cả các loài "Pomacanthus" đều có kiểu màu khác biệt nhau hoàn toàn. Ngoại trừ cá con của "Pomacanthus" có màu đen với các dải sọc màu vàng ("P. zonipectus" còn có thêm các sọc mảnh màu xanh óng), cá con của 3 phân chi còn lại đều có màu cơ thể là xanh lam thẫm với các dải sọc màu trắng và xanh óng, riêng cá con "P. asfur" và "P. maculosus" có thêm một vệt vàng ở hai bên thân.

Cá trưởng thành có thân hình bầu dục. "P. imperator" và toàn bộ các loài của "Euxiphipops" đều có vây lưng và vây hậu môn bo tròn ("Euxiphipops" có vây bụng dài, chạm đến hậu môn); các loài "Acanthochaetodon" còn lại chỉ có vây hậu môn bo tròn, còn vây lưng phát triển với các tia vây vươn dài; toàn bộ những loài còn lại đều có vây hậu môn và vây lưng phát triển với các tia vây vươn dài về sau, vượt qua cả vây đuôi.

== Sinh thái học ==
Thức ăn chủ yếu của các loài "Pomacanthus" là hải miên (bọt biển), bên cạnh đó, chúng cũng bổ sung cả tảo và nhiều loài thủy sinh không xương sống như động vật hình rêu và hải tiêu vào khẩu phần ăn của mình.

Cá con của nhóm phân chi "Pomacanthus" có hành vi làm vệ sinh cho những loài cá lớn hơn. Trong khi đó, ở khu vực Ấn–Thái Dương, chỉ có cá con của "P. imperator" được ghi nhận là có hành vi này. Không những vậy, ngay cả "P. imperator" trưởng thành cũng được bắt gặp trong một lần đang dọn vệ sinh cho cá mặt trăng ở ngoài khơi Indonesia.

== Lai tạp ==
Như những chi còn lại trong họ Cá bướm gai, nhiều loài "Pomacanthus" còn được biết đến là có thể lai tạp với nhau. Những cá thể lai đã được ghi nhận giữa các cặp loài sau đây:

== Từ nguyên ==
Từ định danh của chi được ghép bởi hai từ trong tiếng Hy Lạp cổ đại: "poma" ("nắp") và "acanthus" ("gai, ngạnh"), hàm ý đề cập đến hàng gai nổi rõ ở rìa sau của nắp mang (cũng là đặc điểm chung của tất cả các loài cá bướm gai).