hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Họ Cáng lò

Họ Cáng lò hay còn gọi là họ Duyên mộc, họ Bulô, có tài liệu gọi không chuẩn là họ Bạch dương, (danh pháp khoa học: Betulaceae) bao gồm 6 chi các loài cây thân gỗ hay cây bụi có lá sớm rụng có quả hạch, bao gồm các loài cáng lò, tống quán sủ, phỉ, trăn và hổ trăn. Chúng chủ yếu có nguồn gốc ở vùng ôn đới của Bắc bán cầu, với một vài loài có thể sinh sống ở Nam bán cầu trong khu vực dãy núi Andes ở Nam Mỹ.

Trong quá khứ, họ này thường được chia thành hai họ là Betulaceae bao gồm hai chi "Alnus, Betula" và họ Corylaceae (phần còn lại). Tuy nhiên, các sắp xếp gần đây, bao gồm cả của APG, cho thấy họ Corylaceae được nhập chung vào Betulaceae.

== Tiến hóa ==
Người ta cho rằng Betulaceae đã phát sinh vào cuối kỷ Creta, khoảng 70 triệu năm trước tại khu vực ngày nay là miền trung Trung Quốc. Khu vực này vào thời gian đó có lẽ có kiểu khí hậu Địa Trung Hải do gần với biển Tethys, đã từng che phủ nhiều phần ngày nay là Tây Tạng và Tân Cương cho tới tận đầu kỷ Đệ Tam. Khu vực nguồn gốc này được hỗ trợ bởi thực tế là cả sáu chi còn sinh tồn và 52 loài là bản địa khu vực này, với nhiều loài là đặc hữu. Người ta cũng cho rằng 6 chi ngày nay đã rẽ nhánh hoàn toàn trong thế Oligocen, với tất cả các chi trong họ (trừ "Ostryopsis") đều có hóa thạch kể từ ít nhất là 20 triệu năm trước.

== Phân loại ==
Họ Bạch dương được phân làm 2 phân họ, với 11 chi trong đó 6 chi còn loài sinh tồn. Họ này chứa khoảng 145-167 loài.
- Phân họ Betuloideae
- Chi "Alnus"
- Chi "Betula"
- Phân họ Coryloideae
- Chi "Carpinus"
- Chi "Corylus"
- Chi "Ostrya"
- Chi "Ostryopsis"
- Nhóm hóa thạch
- Chi †"Asterocarpinus"
- Chi †"Coryloides"
- Chi †"Cranea"
- Chi †"Kardiasperma"
- Chi †"Palaeocarpinus"

==Phát sinh chủng loài==
Theo phân tích phát sinh chủng loài phân tử thì các họ hàng gần nhất của Betulaceae là họ Casuarinaceae (phi lao).

Cây phát sinh chủng loài gợi ý về mối quan hệ họ hàng như sau:

== Sử dụng ==
Phỉ thông thường ("Corylus avellana") và phỉ Balkan ("Corylus maxima") là các loài cây ăn quả quan trọng, được trồng để lấy hạt ăn được.

Các chi khác bao gồm nhiều loài cây cảnh phổ biến, được trồng rộng rãi trong các công viên và các khu vườn lớn; một vài loài bạch dương được đánh giá cao do có vỏ trơn nhẵn, sáng màu.

Gỗ của các loài cây này nói chung cứng, nặng và bền, cụ thể là gỗ từ các loài trăn. Một vài loài có tầm quan trọng kinh tế đáng kể trong quá khứ khi mà gỗ rất cứng có khả năng chống chịu hao mòn được yêu cầu, chẳng hạn cho các bánh xe do gia súc kéo, bánh răng gỗ hay các bánh xe nước, các loại thuyền chịu sóng gió, các chốt gỗ v.v. Trong phần lớn các ứng dụng này ngày nay gỗ được thay thế bằng kim loại hay các vật liệu nhân tạo.

== Lưu ý ==
Cần lưu ý khi dịch các tên gọi từ tiếng Trung sang tiếng Việt, do tên gọi phổ biến cho chi "Corylus" trong tiếng Trung là 榛-"trăn", trong khi tiếng Việt lại gọi là "phỉ", còn chi "Carpinus" trong tiếng Trung là 鹅耳枥 ("nga nhĩ lịch"), tiếng Việt gọi là "trăn". Các tên gọi cho chi "Ostrya" (thiết mộc, do gỗ của nó rất cứng) và "Ostryopsis" (hổ trăn) là lấy theo tiếng Trung, do chúng có lẽ không có ở Việt Nam.
Viện Công nghệ Thông tin (Việt Nam)

Viện Công nghệ Thông tin Việt Nam là một Viện chuyên ngành trực thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Viện có một Phân Viện tại Thành phố Hồ Chí Minh.

==Quá trình thành lập==
Thành lập theo Nghị định số 246/CP ngày 27/12/1976 của Chính phủ với tên ban đầu là Viện Khoa học Tính toán và Điều khiển. Năm 1989 đổi tên là Viện Tin học.

Năm 1993 cùng với Trung tâm nghiên cứu hệ thống và quản lý, Trung tâm toán ứng dụng và tin học (Thành phố Hồ Chí Minh) hợp nhất thành Viện Công nghệ Thông tin (CNTT).

Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động KHCN số 207, ngày 10/12/1993 của Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường.

==Chức năng & nhiệm vụ==
Nghiên cứu các vấn đề cơ bản của tin học, cơ sở toán học và kỹ thuật của công nghệ thông tin (CNTT), ứng dụng CNTT trong các hệ thống kinh tế - xã hội và trong tự động hoá sản xuất.

Thiết kế, chế tạo các sản phẩm của CNTT, đặc biệt là các sản phẩm phần mềm.

Triển khai ứng dụng CNTT trong sản xuất đời sống, chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực CNTT, tư vấn kỹ thuật cho việc thực hiện một số dự án nhà nước về ứng dụng CNTT trong quản lý, phát triển kinh tế và sản xuất.

Đào tạo cán bộ nghiên cứu khoa học - công nghệ về CNTT.

Tổ chức hợp tác quốc tế trong lĩnh vực CNTT.

==Lãnh đạo Viện==
Viện trưởng 
- PGS. TS. Nguyễn Trường Thắng
Phó Viện trưởng
- PGS. TS. Nguyễn Đức Dũng
- TS. Nguyễn Thị Thu Anh
- PGS. TS. Nguyễn Long Giang

==Các cựu lãnh đạo Viện==
- Viện trưởng đầu tiên: Phan Đình Diệu
- Bạch Hưng Khang
- Lê Hải Khôi - Phó Giáo sư
- Vũ Đức Thi
- Thái Quang Vinh

==Địa chỉ liên hệ==
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Hà Nội

==Danh hiệu Tôn vinh==
- Huân chương Độc lập hạng Ba;
- Huân chương Lao động hạng Nhất.
==Liên kết ngoài==
- Trang chính của Viện Công nghệ Thông tin Việt Nam
Cáp xoắn đôi

Cáp xoắn đôi gồm nhiều cặp dây đồng xoắn lại với nhau nhằm chống phát xạ nhiễu điện từ. Do giá thành thấp nên cáp xoắn được dùng rộng rãi. Có hai loại cáp xoắn đôi được sử dụng rộng rãi trong LAN là: loại có vỏ bọc chống nhiễu và loại không có vỏ bọc chống nhiễu

==Cáp xoắn đôi có vỏ bọc chống nhiễu STP (Shielded Twisted- Pair)==
Gồm nhiều cặp xoắn được phủ bên ngoài một lớp vỏ làm bằng dây đồng bện. Lớp vỏ này có tác dụng chống EMI từ ngoài và chống phát xạ nhiễu bên trong. Lớp vỏ bọc chống nhiễu này được nối đất để thoát nhiễu. Cáp xoắn đôi có bọc ít bị tác động bởi nhiễu điện và có tốc độ truyền qua khoảng cách xa cao hơn cáp xoắn đôi trần.

- Chi phí: đắt tiền hơn Thinnet và UTP nhưng lại rẻ tiền hơn Thicknet và cáp quang.
- Tốc độ: tốc độ lý thuyết 500Mbps, thực tế khoảng 155Mbps, với đường chạy 100m. Tốc độ phổ biến 16Mbps (Token Ring).
- Độ suy dần: tín hiệu yếu dần nếu cáp càng dài, thông thường ngắn hơn 100m.
- Đầu nối: STP sử dụng đầu nối DIN (DB –9).

==Cáp xoắn đôi không có vỏ bọc chống nhiễu UTP (Unshielded Twisted-Pair)==
Gồm nhiều cặp xoắn như cáp STP nhưng không có lớp vỏ đồng chống nhiễu. Cáp xoắn đôi trần sử dụng chuẩn 10BaseT hoặc 100BaseT. Do giá thành rẻ nên đã nhanh chóng trở thành loại cáp mạng cục bộ được ưu chuộng nhất. Độ dài tối đa của một đoạn cáp là 100 mét. Không có vỏ bọc chống nhiễu nên dễ bị nhiễu khi đặt gần các thiết bị và cáp khác do đó thông thường dùng để đi dây trong nhà. Đầu nối dùng đầu RJ-45.

- Cáp UTP có 6 loại:
- Loại 1: truyền âm thanh, tốc độ <4Mbps
- Loại 2: cáp này gồm 4 dây xoắn đôi, tốc độ 4Mbps
- Loại 3: truyền dữ liệu, tốc độ đường truyền lên tới 16 Mb/s. Nó là chuẩn hầu hết dùng cho mạng điên thoại hiện nay
- Loại 4: truyền dữ liệu, 4 cặp xoắn đôi, thích hợp cho đường truyền 20 Mb/s
- Loại 5: truyền dữ liệu, 4 cặp xoắn đôi, tốc độ 100Mbps
- Loại 6: truyền dữ liệu lên đến 300 Mb/s

FTP là loại cáp lai tạo giữa cáp UTP và STP, nó hỗ trợ chiều dài tối đa 100m.
Vạn Kiếp

Vạn Kiếp là căn cứ thủy quân và cảng lớn thời Lý - Trần. Địa danh lịch sử này nằm gần những chỗ giao nhau cả sông Cầu, sông Thương, sông Đuống, sông Kinh Thầy với sông Thái Bình, nay là vùng Vạn Yên, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương, Việt Nam. Đầu năm 1285, đây là địa bàn tập trung binh lực của quân Đại Việt dưới sự chỉ huy của Quốc công Tiết chế Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn sau cuộc rút lui chiến lược khỏi Thăng Long trước thế mạnh ban đầu của quân Nguyên xâm lược. Hồi thế kỉ 16 là hành dinh của Trần Cảo.

==Trận Vạn Kiếp==
Từ ngày 11 tháng 2 năm 1285 đến ngày 14 tháng 2 năm 1285 tại Vạn Kiếp, 20 vạn quân Trần với hơn 1000 chiến thuyền đã chống trả quyết liệt cuộc tiến công của 30 vạn quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy. Để bảo toàn lực lượng, quân Trần rút khỏi Vạn Kiếp. Tháng 5 năm 1285, quân dân nhà Trần bắt đầu phản công. Cuối tháng 5, sau thảm bại tại Tây Kết và Hàm Tử (Khoái Châu, Hưng Yên ngày nay), quân Nguyên tìm cách rút quân về nước. Đầu tháng 6, trên đường rút chạy qua sông Như Nguyệt bị cánh quân của Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản chặn đánh. Cánh quân của Thoát Hoan và Lý Hằng chạy theo đường Vạn Kiếp bị quân phục kích nhà Trần bố trí từ trước xông ra phản công. Quân Nguyên chết đuối rất nhiều. Lý Hằng tử trận. Thoát Hoan được một viên tùy tướng "giấu trong ống đồng" chạy thoát về Tàu theo hướng Lạng Sơn. Cùng với các trận chiến khác, trận Vạn Kiếp đã góp phần quan trọng quét sạch 50 vạn quân xâm lược ra khỏi bờ cõi Đại Việt.

Vạn Kiếp nay thuộc vùng Vạn Yên, xã Hưng Đạo, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương có các di tích lịch sử như bến Bình Than, Thành cổ Phao Sơn, chùa Côn Sơn, đền Kiếp Bạc thờ Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn.
Hiroshima (thành phố)

Thành phố này nổi tiếng thế giới vì Vụ ném bom nguyên tử tại Hiroshima và Nagasaki trong Thế chiến thứ hai.

== Lịch sử ==
Hiroshima được thành lập năm 1589, bên bờ biển Seto Naikai, và trở thành trung tâm đô thị chính trong thời kỳ Minh Trị. Thành phố tọa lạc trên một vùng đồng bằng châu thổ rộng lớn, bằng phẳng của sông Ota với sáu con kênh chia thành phố làm 6 hòn đảo nhô ra Vịnh Hiroshima. Địa hình thành phố hoàn toàn bằng phẳng. Hiroshima được Mori Motonari thành lập làm thủ phủ của mình. Khoảng nửa thế kỷ sau, sau trận chiến Sekigahara, cháu ông và lãnh đạo của Đội quân phía tây Mori Terumoto bị thất trận. Bên thắng trận Tokugawa Ieyasu tước hết mọi thái ấp của Mori Terumoto bao gồm cả Hiroshima giao Tỉnh Aki cho lãnh chúa (daimyo) (chư hầu ở Nhật Bản) khác đã ủng hộ mình.

Cuối cùng Asano được chỉ định là daimyo của khu vực này và Hiroshima trở thành thủ phủ của tỉnh Hiroshima trong thời đại Edo. Sau khi huyện bị bãi bỏ thành phố trở thành thủ phủ của tỉnh Hiroshima.

=== Vụ ném bom nguyên tử ===
Đây là một trong hai thành phố trên thế giới đã từng bị ném bom nguyên tử. Quả bom mang tên "Little Boy" được máy bay "Enola Gay" của Không lực Hoa Kỳ thả xuống thành phố ngày 6 tháng 8 năm 1945, thời điểm sắp kết thúc Thế chiến thứ hai, giết chết ngay lập tức khoảng 80.000 người và phá hủy khoảng 68% các công trình xây dựng trong thành phố . Trong các tháng tiếp theo, ước tính có 60.000 người nữa chết vì thương tích do nhiễm độc phóng xạ . Kể từ 1945, thêm nhiều ngàn hibakusha đã chết vì bệnh tật do nhiễm phóng xạn quả bom nguyên tử gây ra.

Sau 1945, Hiroshima được xây dựng lại và tòa nhà còn lại gần nơi bom phát nổ nhất trở thành "Genbaku Dome" (原爆ドーム) hay là "Vòm bom nguyên tử", còn gọi là Khu tưởng niệm Hòa bình Hiroshima. Chính quyền thành phố tiếp tục ủng hộ sự loại trừ hoàn toàn tất cả vũ khí nguyên tử.

== Các khu hành chính ==
Hiroshima có 6 khu hành chính (行政区 gyōseiku):

== Các thành phố kết nghĩa ==
Hiroshima có nhiều thành phố kết nghĩa :

- Montréal, Québec, Canada
- Vancouver, British Columbia, Canada
- Trùng Khánh, Trung Quốc
- Daegu, Hàn Quốc
- Hannover, Đức
- Boston, Massachusetts, Hoa Kỳ
- Brooklyn, New York, Hoa Kỳ
- Detroit, Michigan, Hoa Kỳ
- Harrisburg, Pennsylvania, Hoa Kỳ
- Honolulu, Hawaii, Hoa Kỳ
- Volgograd, Nga

== Liên kết ngoài ==
- website chính thức tiếng Anh
- Các tuyên ngôn hòa bình tiếng Anh
- Devotion to the Cause of Peace - Dự án của Hiroshima cho những người tình nguyện nam giới ở Bệnh viện Chữ thập đỏ Hiroshima và Bệnh viện Kummanoto chữa trị cho những người sống sót sau vụ bom nguyên tử
- Hiroshima Hiroden Streetcars
- Hiroshima City Hướng dẫn du lịch
- Công viên tưởng niệm nạn nhân bom nguyên tử ở Hiroshima
- Japan In Your Palm Hiroshima Travel Guide - PDA and Web
- Tưởng nhớ những nạn nhân bom nguyên tử người Triều Tiên
- How many died at Hiroshima?, analysis of the conflicting estimates
- CityMayors article
- Nuclear Files.org Comprehensive information on the history, and political and social implications of the US atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki.
- CBC Digital Archives - Bóng đen Hiroshima
Nagasaki (thành phố)

, là thủ phủ và là thành phố lớn nhất của tỉnh Nagasaki của Nhật Bản. Thành phố này tọa lạc tại bờ Tây Nam của đảo Kyūshū - đảo cực nam trong 4 hòn đảo chính của Nhật Bản. Đây là trung tâm của những ảnh hưởng từ châu Âu trong thời kỳ cận thế Nhật Bản, từ những tiếp xúc ban đầu, trải qua thời kỳ bế quan tỏa cảng đến giai đoạn mở cửa và hiện đại hóa Nhật Bản thời Minh Trị Duy Tân. Đây là căn cứ Hải quân đế quốc Nhật Bản vào thời kỳ Chiến tranh Thanh – Nhật và Chiến tranh Nga – Nhật, là thành phố thứ hai bị Hoa Kỳ ném bom nguyên tử trong vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Nagasaki tọa lạc tại đầu của một vịnh biển dài tạo thành một cảng tự nhiên tốt nhất trên đảo Kyūshū. Khu vực dân cư và thương mại chính của thành phố nằm trên một khu vực đồng bằng nhỏ đoạn gần cuối vịnh. Đồng bằng này thực chất là hai thung lũng do hai dòng sông cách nhau bởi một dãy núi tạo nên.

Năm 2006, dân số của thành phố là 455.156 người và diện tích là 406,35 km².

==Các điểm tham quan tại thành phố==
- Đền Khổng Tử
- Bảo tàng Lịch sử Dejima
- Chùa Kofuku-ji
- Cầu Megane
- Bảo tàng Lịch sử và Văn hóa Nagasaki
- Công viên hòa bình Nagasaki
- Bảo tàng Khoa học Nagasaki
- Vườn Bách thảo Subtropical Nagasaki
- Bảo tàng tưởng niệm Siebold
- Bảo tàng Nghệ thuật Nagasaki
- Nhà thờ chính tòa Urakami
- Chùa Miyo-Ken

== Liên kết ngoài ==
- Website chính thức của Nagasaki tiếng Anh
- Bảo tàng bom nguyên tử Nagasaki
- Footage of the bombing of Nagasaki
- Nuclear Files.org Comprehensive information on the history, and political and social implications of the US atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki
- Các thành phố kết nghĩa của Nagasaki
- Vũ khí và chiến tranh nguyên tử
- Tại sao Hiroshima và Nagasaki
- Tham khảo Kyushu và tỉnh Nagasaki
Thủy điện Theun Hinboun

Nhà máy thủy điện Theun Hinboun là một nhà máy thủy điện nổi tiếng tại tỉnh Borikhamxay, CHDCND Lào, thuộc nhóm các công trình đầu tiên.

Đập tạo hồ nước được hoàn thành vào năm 1998, cao 25 mét, gần Ban Keng Bit ở thượng nguồn Nam Theun (hay Nam Kading), là một nhánh của sông Mê Kông. Nhà máy chuyển hướng nước bằng đường hầm theo hướng gần như bắc-nam, qua (núi) Phou Hai 682 m, sang Nam Hinboun từ đó đổ vào sông Mekong.

Nhà máy thủy điện đặt ở Ban Nahin , cung cấp 220 MW, trong đó 210 MW được xuất khẩu sang Thái Lan. Công ty điều hành là Công ty Điện lực Theun Hinboun.
== Theun Hinboun mở rộng ==
Theun Hinboun mở rộng là bậc trên của thủy điện Theun Hinboun. Theun Hinboun mở rộng có công trình đập và nhà máy đặt trên dòng "Nam Gnouang" (hay "Nam Nhoang") tại "ban Vangxouay" muang Khamkeuth .

Nam Nhoang là phụ lưu của Nam Theun. Hồ mở rộng làm tăng đáng kể lượng nước trữ cho phát điện.

Theun Hinboun mở rộng đưa lại công suất 60 MW tại đập Nam Nhoang, và tăng thêm 220 MW cho nhà máy chính Theun Hinboun. Tông công suất mà dự án mở rộng mang lại là 280 MW.

== Những chỉ trích ==
Dự án này được một số người nước ngoài, trong đó có tổ chức Sông ngòi Quốc tế, xem là gây hại cho cuộc sống của cư dân hạ nguồn hơn là mang lại lợi ích cho họ.

Tuy nhiên ở Lào thì kinh tế chưa phát triển, thủy điện Theun Hinboun gần như là điểm sáng đầu tiên. Do mật độ dân cư cực thấp (trung bình 22 người/km²), dọc Nam Kading chủ yếu là vùng núi không có dân, lưu vực chuyển hướng chỉ chiếm 30% lưu vực Nam Theun, diện tích hồ hẹp, nên nhà máy Theun Hinboun không gây tác động nào đáng kể. Ngoài ra một số cánh đồng lúa vốn chỉ làm một vụ dựa theo nước mưa, nay có điện năng để bơm nước để cấy trồng 2 vụ.

Điều chỉ trích phần nào đúng cho dự án mở rộng là Nam Theun 2, có lượng cư dân bị ảnh hưởng lớn hơn.

== Xem thêm ==
- Địa lý Lào
- Phou Hai in GeoNames
Sekong (tỉnh)

Sekong (cũng viết là "Xekong", , ) là một tỉnh của Lào, tọa lạc tại đông nam của Lào, giáp với các thành phố Huế, Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi của Việt Nam ở phía Đông, tỉnh Champasak ở phía tây, tỉnh Attapeu ở phía nam và tỉnh Salavan ở phía bắc. Phần lớn tỉnh nằm trên bình nguyên Baloven. Sông lớn nhất ở tỉnh là sông Sekong và một chi lưu của nó là sông Senamnoi (còn viết là Senamnoy).

Sekong được thành lập năm 1983, khi tỉnh này được tách ra khỏi tỉnh Saravane và nhận thêm huyện Tha Teng từ Champasack.

Đây là tỉnh có dân số ít nhất Lào và cũng có mật độ dân số thấp nhất. Đây còn là tỉnh nghèo nhất Lào.

== Hành chính ==
Tỉnh này có 4 huyện:

1. Dak Cheung (15-03)
2. Kaleum (15-02)
3. Lam Mam (15-01)
4. Tha Teng (15-04)
Pakxe

Pakxe (hoặc phiên âm qua tiếng Pháp thành "Paksé", tiếng Việt: Pắc Xế) là một thành phố, tỉnh lỵ của tỉnh Champasack ở hạ Lào đồng thời là huyện lỵ huyện ("muang, mường") của huyện Pakxe.

Pakxe có dân số 87.000, tọa lạc tại hợp lưu của hai con sông sông Xedone và sông Mê Kông. Đây là tỉnh lỵ của tỉnh Champasack và là cửa ngõ vào Cao nguyên Bolovens. Trước đây, trung tâm huyện này là kinh đô của Vương quốc Champasak, bị hủy bỏ năm 1946 khi Vương quốc Lào được thành lập. Kể từ khi có cầu Hữu nghị Nhật-Lào bắc qua sông Mê Kông (do Nhật Bản viện trợ) nối liền hai phần của Champasack hai bên bờ và với tỉnh Ubon Ratchathani của Thái Lan, Pakxe đã trở thành một trung tâm thương mại của Lào.

== Hành chính ==
- Pakxe
- Houaysae
- Houayhe
Joy to the World

"Joy to the World" là một trong những ca khúc giáng sinh nổi tiếng và được yêu thích nhất. Nội dung của bài hát là thông điệp chuyển tải niềm vui và tình yêu thế chỗ cho tội lỗi và buồn đau. Bài thánh ca này nổi bật vì được phổ biến rộng khắp trong các giáo hội Cơ Đốc, và vì uy tín của những người sáng tác.

Lời của ca khúc được viết bởi Isaac Watts, dựa trên những ý tưởng từ Kinh Thánh. Phần âm nhạc được soạn lại bởi Lowell Mason từ một giai điệu đã có trước đó mà nhiều người tin là của Handel. Tuy nhiên, Handel không sáng tác toàn bộ giai điệu này.

==Những bản ghi âm nổi tiếng==
Một trong những bản ghi âm thánh ca "Joy to the World" nổi tiếng nhất là bản hòa tấu của nhạc trưởng Percy Faith, ghi âm lần đầu vào năm 1954 cho "Music of Christmas" LP (Columbia CL 588), lần thứ hai vào năm 1959 (Columbia 8176).

Nhóm nhạc châu Âu rất được yêu thích Boney M. hát lại "Joy to the World" trong năm 1984, năm 1986 ca khúc này được tung ra thị trường quốc tế trong album "The 20 Greatest Christmas Songs" (Hai mươi Ca khúc Giáng sinh hay nhất)

John Rutter soạn ca khúc này theo phong cách Handel và ghi âm hai lần với ca đoàn Cambridge Singers, lần đầu cho album Christmas Star (1983), lần sau cho album "Christmas with the Cambridge Singers" (1989). Ngoài ra, các ca đoàn của Đại Giáo đường St. Paul và King's College, Cambridge cũng ghi âm phiên bản này của Rutter.

Năm 1997, Michael Bolton thể hiện "Joy to the World" theo dòng nhạc pop tại buổi hòa nhạc Giáng sinh hằng năm của Plácido Domingo tại Viên, Áo.

Hai cô con gái của nhà soạn nhạc người Bồ Đào Nha Jorge Ferreira, Alison và Elizabeth Marie trình bày ca khúc này trong album Giáng sinh "Canta Natal" (1994). 
Hợp tác với Walter Afanasieff, ca sĩ người Mỹ Mariah Carey trình bày lại bài thánh ca "Joy to the World" cho album thứ năm của cô, "Merry Christmas". Phần soạn lại có thêm vào một ca khúc của nhóm nhạc Three Dog Night. Trong phiên bản của Carey, một ca khúc của Axton được dùng làm đoạn nối kết.
"Joy to the World" được phát hành như là đĩa đơn thứ ba từ album "Merry Christmas" tháng 12 năm 1994 và lần sau vào năm 1995.

==Xem thêm==
- Đêm Yên lặng
- Thánh ca Cơ Đốc
- Âm nhạc Cơ Đốc

==Liên kết ngoài==
- Joy to The World - Michael Bolton - YouTube
- Take 6 Live - Joy To The World/Christmas Medley - YouTube
- Joy to The World - Boney M
- Joy to The World - Jewel - YouTube
Ethyl acetat

Axetat etyl hay Ethyl acetate là một hợp chất hữu cơ với công thức CHCOOCH, viết tắt là CHO. Đây là một chất lỏng không màu có mùi dễ chịu và đặc trưng, tương tự như các loại sơn móng tay hay nước tẩy sơn móng tay. Là một loại ester thu được từ ethanol và acetic acid, nó thường được viết tắt là EtOAc, và được sản xuất ở quy mô khá lớn để làm dung môi.

== Tính chất ==
Axetat etyl là một dung môi phân cực nhẹ, dễ bay hơi, tương đối không độc hại và không hút ẩm. Nó là chất nhận cũng như cho liên kết hiđrô yếu. Axetat etyl có thể hòa tan tới 3% nước và nó có độ hòa tan trong nước là ~8% ở nhiệt độ phòng. Khi nhiệt độ tăng cao thì độ hòa tan trong nước của nó được tăng lên. Nó có thể trộn lẫn với một số dung môi khác như êtanol, benzen, axeton hay dietyl ete. Nó không ổn định trong dung dịch có chứa axit hay base mạnh.

== Sử dụng và phổ biến ==
Axetat etyl được dùng rộng rãi làm dung môi cho các phản ứng hóa học cũng như để thực hiện công việc chiết các hóa chất khác. Tương tự, nó cũng được dùng trong sơn móng tay và thuốc tẩy sơn móng tay hay dùng để khử cafein của các hạt cà phê hay lá cần sa.

Axetat etyl cũng có mặt trong một số loại kẹo, hoa quả hay nước hoa do nó bay hơi rất nhanh và để lại mùi nước hoa trên da. Nó cũng tạo ra hương vị tương tự như của các loại quả đào, mâm xôi hay dứa. Đây là một đặc trưng của phần lớn các este.

=== Trong rượu vang ===
Axetat etyl cũng có mặt trong thuốc lá. Nó được coi là một chất gây ô nhiễm khi ở nồng độ cao, khi các loại rượu vang để lâu trong không khí. Ở nồng độ cao trong rượu vang, nó được coi là chất tạo ra mùi vị lạ, là vị chua bất thường do bị thủy phân dần dần để trở thành axít axetic (xem dưới đây).

=== Sử dụng khác ===
Axetat etyl là một chất độc có hiệu lực để sử dụng trong thu thập và nghiên cứu côn trùng. Trong các lọ chứa axetat etyl, hơi của nó sẽ giết chết côn trùng rất nhanh mà không làm hỏng hình dạng của chúng. Do không hút ẩm nên axetat etyl cũng giữ cho côn trùng đủ mềm để có thể thực hiện các công việc ép xác tiếp theo.

== Tổng hợp và thủy phân ==
Axetat etyl được tổng hợp thông qua phản ứng este hóa từ axít axetic và êtanol, thông thường với sự hiện diện của xúc tác là axít như axít sulfuric.

Do phản ứng là thuận nghịch và tạo ra cân bằng động nên hiệu suất là khá thấp nếu như không loại bỏ nước được tạo ra từ phản ứng.

Quá trình thủy phân axetat etyl là quá trình ngược lại với phản ứng trên:

Ở đây, H là môi trường axit chỉ đóng vai trò như là chất xúc tác và nồng độ của nó không thay đổi trong suốt phản ứng. Ngoài ra, nước luôn có số dư thừa vì thế thực tế nồng độ của nó cũng gần như không thay đổi. Tốc độ phản ứng có thể được coi như là chỉ của axetat etyl.

Mặc dù phản ứng này cũng là thuận nghịch, nhưng người ta có thể đạt được điều đó bằng cách dùng dư thừa axetat etyl để chuyển dịch phản ứng sang bên phải.
== Xem thêm ==
- Dung môi

== Liên kết ngoài ==
- NPI - Dữ liệu về Etyl axetat
- Axetat etyl: Phân tử của tháng
- Mục đích sử dụng axít sulfuric đậm đặc trong xúc tác cho phản ứng este hóa
Topcon

Topcon Corporation là tập đoàn sản xuất những thiết bị cho y học, định vị, xây dựng...

Topcon Positioning là một bộ phận của tập đoàn này.

Về các lĩnh vực trong định vị (máy GPS, GIS, Total Station, Theodolite, Autolevel, mmGPS, Automated machines...) đây là tập đoàn đứng đầu tại Nhật Bản (xếp sau nó là Sokkia và Nikon).

==Hoạt động==
Tại châu Á, Topcon cũng giữ vị trí số 1 của mình nhờ sự đột phá mạnh vẽ về công nghệ. Giúp cho người dùng giảm đáng kể thời gian làm việc, đồng thời nâng cao độ chính xác, độ tin cậy trong công việc lên nhiều lần (nhờ những máy đo Laser xa 2000m, máy toàn đạc chạy trên nền Windows CE.NET, máy GPS đo động thời gian thực với độ chính xác cao).

Hãng Topcon vừa cho ra đời một Model máy GPS mới có khả năng thu cùng lúc 3 nhóm vệ tinh (GPS của Mỹ, GLONASS của Nga, và Galileo của Châu Âu sẽ đưa lên vào năm 2008).

Ở những quốc gia lớn như Mỹ, Australia, Trung Quốc... người làm xây dựng cũng như khảo sát, lập bản đồ đều biết đến Topcon. Những công ty xây dựng đặc biệt thích dùng sản phẩm của Hãng Topcon bởi những tính năng hiện đại, dễ sử dụng, hiệu suất cao.

==Liên kết ngoài==
- Topcon ở Nhật Bản "(tiếng Anh)"
- Topcon ở Hoa Kỳ
Động Pak Ou

Động Pak Ou (động cửa sông Nam Ou) là các động đá vôi Tham Ting (Động Dưới) và Tham Theung (Động Trên) nằm gần trung tâm Luangprabang thuộc tỉnh Luangprabang của Lào. Các động đẹp này chỉ đến được bằng thuyền, mất khoảng 2 giờ đi từ trung tâm Luangprabang, đã thu hút nhiều du khách đến tham quan. Trong động có những chạm khắc ấn tượng với hơn 4000 pho tượng Phật.

==Phương tiện đến Pak Ou ==
Đến hang Pak Ou du khách phải đi thuyền ngược dòng Mê Kông khoảng 2 giờ. Vừa đi tham quan Pak Ou, vừa tham quan cảnh vật hai bên dòng sông mekong. Giờ đây, để đến với Pak Ou, du khách có thể đi bằng đường bộ. Pak Ou hay "cửa sông Ou" nơi con sông Nam Ou không có phù sa đổ vào con sông Mekong.

Với giúp đỡ ngân sách của Thụy Điển, khách đã có thể tới Pak Ou bằng đường bộ, qua bản Shang Hay – rất nổi tiếng về làm chum và cất rượu gạo, để tới bản Pak Ou.

==Miêu tả==
Hang Pak Ou là tên chỉ chung hai hang Phật: Tam Ting (hang dưới) và Tam Phum (hang trên).
Hang này chứa hơn 4000 tượng Phật cổ có từ hơn 300 năm trước với đủ kích thước và hình dạng do người dân Lào ban đêm chèo thuyền trốn giặc để cất giấu tượng Phật khi kinh đô Luang Prabang bị ngoại xâm.

Khi còn thể chế quân chủ, theo truyền thống hàng năm nhà vua đều tới thăm hang Phật vào ngày Tết Pimay (Tết té nước ở Lào) và ở qua đêm trong một ngôi chùa hoàng gia nơi bản Pak Ou. Dân chúng cũng tấp nập dùng ghe thuyền từ Luang Prabang ngược dòng Mae Nam Kong tới hang Pak Ou hành hương, với nghi thức dùng nước hoa thơm tắm Phật.

Từ hang dưới lên hang trên khoàng 200 bậc thang với hàng ngàn bức tượng Phật, có tượng còn nguyên vẹn, có tượng đã sứt mẻ. Có những bức tượng Phật rất to, và cũng có những tượng Phật rất nhỏ nằm rải rác bên trong động.

==Tình trạng==
Hang Pak Ou trở thành điểm hành hương nổi tiếng linh thiêng và cũng là điểm tham quan hấp dẫn của du khách khắp mọi nơi.
Xaisomboun (đặc khu)

Xaisomboun (hay Saysomboun, tiếng Lào: ໄຊສົມບູນ) là một "đặc khu" ("khetphiset") ở miền núi Trung Lào, gần thủ đô Viêng Chăn và Xiangkhouang.

Đặc khu ("khetphiset") này được lập năm 1994 sau khi tách khỏi tỉnh Viêng Chăn và tỉnh Xiêng Khoảng. Ngày 13 tháng 1 năm 2006, đặc khu này bị giải thể, các huyện trở lại các tỉnh cũ là Viêng Chăn và Xiêng Khoảng.

Tuy nhiên đến 31 tháng 12 năm 2013, Xaisomboun lại chính thức tái lập với địa vị một tỉnh của Lào. Tỉnh mới có hơn 81.800 dân, diện tích 8.500 km², gồm các muang là Anouvong, Longxan, Longchaeng và Thathom.
Luangnamtha

Luang Namtha (, nghĩa đen là "Xứ sở cọ đường" hoặc "Xứ sở sông xanh"; phiên âm là "Luông Nậm Thà") là một tỉnh của Lào nằm ở phía bắc quốc gia. Tỉnh được hình thành từ năm 1966 đến năm 1976, cùng với tỉnh Bokeo, là một phần của tỉnh Houakhong.
Tỉnh Luang Namtha có diện tích 9.325 km2. Thủ phủ của tỉnh là Luang Namtha. Tỉnh có biên giới với Vân Nam, Trung Quốc ở phía bắc, tỉnh Oudomxai về phía đông và đông nam tỉnh Bokeo, phía tây nam và bang Shan, Miến Điện về phía tây bắc.

Tỉnh có Khu Bảo tồn Đa dạng sinh học Quốc gia Nam Ha và là một trong những vùng sản xuất mía và cao su chính của Lào và một số cây trồng khác. Tỉnh có khoảng 20 ngôi chùa ở muang Sing, trong đó có chùa Wat Sing Jai và chùa Wat Namkeo nổi tiếng. Bảo tàng Luang Namtha nằm ở thị xã Luang Namtha.

==Các đơn vị hành chính==
Tỉnh có 5 huyện sau đây:

==Dân cư==
Dân số của tỉnh tính đến tháng 3/2005 là 145.289 người. Các nhóm dân tộc thiểu số được ghi nhận gồm Khamu, Akha (Eko), Hmong, Yao (Ioumien) và Lanten. Người Lào, Tai Lue, Tai Neua và Thái Đen ở các thôn sinh sống ngay khu Bảo tồn Đa dạng sinh học Quốc gia Nam Hà và gần thị trấn lịch sử Muang Sing.

==Giao thông==
Đường quốc lộ số 3 (Lào) có các điểm cuối tại Cửa khẩu quốc tế Boten (trên biên giới với Trung Quốc) và Huay Sai (đối diện Chan Kong), đôi khi được gọi là Quốc lộ 3 Chiang Rai - Côn Minh.

Sân bay Luang Namtha hàng ngày đều có một chuyến bay đến Sân bay quốc tế Wattay ở thủ đô Vientaine.

==Tham khảo==
- Tra cứu

== Liên kết ngoài ==
- Photos of Luang Namtha Province
- Ecotourism in Laos
- Map of Luang Nam Tha Province
- Wildlife Conservation Society – Nam Ha National Protected Area Project
- Tourism as a Tool for Development (PDF-file)
Sầm Nưa

Sầm Nưa, còn viết là Xam Neua hay Sam Neua, là một thị xã của Lào, tỉnh lỵ của tỉnh Hủa Phăn. Sầm Nưa là một trong những tỉnh lỵ Lào ít được du khách phương Tây ghé thăm nhất.
==Nhân khẩu==
Cư dân chủ yếu là người Lào, người Việt Nam và người Mông, với một số Tai Dam, Tai Daeng và Tai Lu. Ngôn ngữ chiếm ưu thế là tiếng Lào với các nhóm thiểu số tiếng Việt và tiếng Mông. Tiếng Pháp được nói bởi một nhóm người thiểu số như là một di sản của thời kỳ thực dân Pháp. Nó được dạy trong các trường học và được sử dụng trong các công trình công cộng và chính phủ.

==Cuộc sống hàng ngày==
Xam Neua là một thung lũng của tỉnh Houaphan. Vào lúc 05:45 và 17:45 mỗi ngày, có những bài diễn thuyết công cộng từ những chiếc loa trên đỉnh tháp trên sân chơi của trường, thể hiện rõ về cuộc sống và triết lý cộng sản. Những bài diễn thuyết này thường đi kèm với âm nhạc Lào.

Người ta nói rằng có một trại cải tạo Cộng sản ở Xam Neua nơi từng là là thủ đô Pathet Lào trong Nội chiến Lào Trận chiến tại Lima 85 (LS-85), Ngày 11 tháng 3 năm 1968. Nó nằm gần khu tị nạn Pathet Lào trong hang Viengxay, mà chính phủ Lào hy vọng sẽ quảng bá như một điểm đến du lịch tương tự như Củ Chi gần Thành phố Hồ Chí Minh ở Việt Nam và Cánh đồng chết, Đài tưởng niệm gần Phnom Penh ở Campuchia. Nó nằm gần Khu bảo tồn quốc gia Nam Et-Phou Louey (phát âm là "naam et poo loo-ee").
Huoixai

Huoixai (, ; , )
(hay Huay Xai (Huổi Xay), Ban Houayxay (Bản Huổi Xay), tiếng Lào: ຫ້ວຍຊາຍ) là một huyện thuộc tỉnh Bokeo của Lào. Huyện này nằm bên dòng sông Mê Kông, Hệ sinh thái vùng do phù sa của dòng Mê Kông nên có các loại trái cây đặc hữu cơ bản là trái cây vùng Á nhiệt đới như: Mắc Ca, Xoài, Cam, quýt...

Đối diện với Chiang Khong của Thái Lan, là đường biên giới cực bắc của hai nước. Hai huyện này được nối bằng phà. Houayxay là điểm cuối của quốc lộ 3 (đang xây dựng) nối Boten của Vân Nam và Luangnamtha với Thái Lan.

Houayxai có sân bay nội địa có các chuyến bay đến Viêng Chăn và Luang Prabang. Phương tiện phổ biến nhất là thuyền, phà xuôi dòng Mê Kông đến Pakbeng, Luang Prabang và các nơi khác.

Huoixay có cơ hội rất lớn về phát triển công, nông nghiệp, dịch vụ và phát triển thương mại, đặc biệt với nền công nghiệp không khói, du lịch là thế mạnh của Huổi xay nếu khai thác được thế mạnh này Huổi xay không chênh lệch nhiều với Chiengmai của Thái Lan. Với điều kiện tự nhiên, địa lý thì phát triển cây đặc hữu như: Ca cao, hồ tiêu ở vùng đất cao vùng trũng vẫn trồng lúa nước để đảm bảo an ninh lương thực. Trong khoảng từ bây giờ đến 10 năm nữa (2028) sẽ có một số cư dân đồng bằng Sông Cửu Long sang các vùng đất Lào để sinh sống do nước biển dâng.

Về phát triển du lịch, do có đường thủy, đường bộ và đường hàng không nên các tuyến du lịch kết nối rất dễ dàng, kết hợp giữa du lịch, nghỉ dưỡng và tham quan các tuyến đặc hữu. Vấn đề là do mình marketing thôi.
Hàng hóa

Hàng hóa là sản phẩm của lao động, có giá trị có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi hay buôn bán và được lưu thông trên thị trường, có sẵn trên thị trường.

== Hàng hóa và Kinh tế chính trị==
Trong kinh tế chính trị Marx-Lenin, hàng hóa cũng được định nghĩa là sản phẩm của lao động thông qua trao đổi, mua bán. Hàng hóa có thể là hữu hình như sắt thép, quyển sách hay ở dạng vô hình như sức lao động. Karl Marx định nghĩa hàng hóa trước hết là đồ vật mang hình dạng có khả năng thỏa mãn nhu cầu con người nhờ vào các tính chất của nó. Để đồ vật trở thành hàng hóa cần phải có:
- Tính ích dụng (tiện ích, tiện dụng) đối với người dùng
- Giá trị (kinh tế), nghĩa là được chi phí bởi lao động hay hao phí lao động để tạo ra một sản phẩm
- Sự hạn chế để đạt được nó, nghĩa là độ khan hiếm

David Ricardo cho rằng hàng hóa có hai thuộc tính cơ bản là: giá trị sử dụng và giá trị.

- Giá trị sử dụng của hàng hóa là công dụng của sản phẩm hữu hình thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người. Ví dụ, công dụng của một cái kéo là để cắt nên giá trị sử dụng của nó là để cắt; công dụng của bút để viết nên giá trị sử dụng của nó là để viết. Một hàng hóa có thể có một công dụng hay nhiều công dụng nhưng nó chỉ có thể có một giá trị sử dụng duy nhất.
- Giá trị của hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa. Cả quần áo và thóc lúa đều là sản phẩm của quá trình sản xuất thông qua lao động, là sản phẩm của lao động, có lao động kết tinh vào trong đó. Có sự chi phí về thời gian, sức lực và trí tuệ của con người khi sản xuất chúng.

Khi đưa ra ngoài thị trường để trao đổi, mua bán thì giá trị của hàng hóa thể hiện qua giá trị trao đổi hay giá cả của hàng hóa. Ví dụ một cái tủ có thể trao đổi được với hai lượng bạc, trong khi một cái bàn có thể trao đổi được một lượng bạc. Như vậy giá trị của cái tủ lớn hơn giá trị của cái bàn.

== Khái niệm hiện tại về hàng hóa ==
Sự thay đổi và phát triển nhận thức đối với đời sống kinh tế dẫn đến cách hiểu hàng hóa không như các nhà kinh tế cổ điển xác định. Phạm trù hàng hóa mất đi ranh giới của sự hiển hiện vật lý của vật thể và tiến sát đến gần phạm trù giá trị. Tiền, cổ phiếu, quyền sở hữu nói chung, quyền sở hữu trí tuệ nói riêng, sức lao động... được xem là hàng hóa trong khi chúng không nhất thiết có những tính chất như đã liệt kê trên.

Theo luật giao thông đường bộ: Hàng hóa là máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, nhiên liệu, hàng tiêu dùng, động vật sống và các động sản khác được vận chuyển bằng phương tiện giao thông đường bộ. Theo luật thương mại thì hàng hóa bao gồm: Tất cả các loại động sản, kể cả động sản hình thành trong tương lai, những vật gắn liền với đất đai.

==Xem thêm==
- Lao động
- Giá trị
- Nhu cầu
Cá hồi Ohrid

Cá hồi Ohrid (danh pháp hai phần: Salmo letnica) là một loài cá hồi nước ngọt sinh sống ở khu vực Albania và Macedonia, đặc biệt là tại hồ Ohrid, tại các độ sâu từ 60–80 m. Chúng có thể dài tới 76 cm và cân nặng 6,5 kg. Là loài khá mắn đẻ, chúng mất khoảng từ 1,5 đến 4,5 năm để có thể tăng gấp đôi quần thể. Thời gian sinh sản khoảng tháng 1 đến tháng 2 hàng năm.

==Tham khảo==
- Cá hồi Ohrid tại filaman.ifm-geomar.de
Đơn vị tiền tệ có giá trị thấp nhất

Đơn vị tiền tệ có giá trị thấp nhất là loại tiền tệ mà một đơn vị của nó mua được ít tiền ngoại tệ nhất hoặc mua được ít thức ăn nhất. Thông thường, việc tính toán dựa trên những loại tiền tệ dự trữ như đô la Mỹ (USD) hay euro (EUR). Những đơn vị tiền tệ nhỏ hơn sẽ không được xét đến khi người ta so sánh giá trị đồng tiền: ví dụ, người ta sẽ xem xét đồng bảng Anh chứ không xem xét đồng penny của Anh.

== Các tiền tệ hiện có giá trị thấp nhất ==
Vào ngày 20 tháng 03 năm 2020, có 24 loại tiền tệ mà 1 USD ăn được hơn 1.000 đơn vị. 

Ngoài ra:
- Somaliland, quốc gia không được đa số thế giới công nhận là quốc gia độc lập, có phát hành tiền tệ riêng có tên Shilling Somaliland. Ngân hàng Trung ương Somaliland hiện không có tỷ giá chính thức. Vào tháng 12 năm 2008, tỷ giá của đồng shilling là 7.500 đồng ăn một đô la Mỹ.
- Đồng Manat Turkmenistan đã được định giá lại với tỷ giá 5000 ăn 1 vào ngày 1 tháng 1 năm 2009. Do đó, tỷ giá chuyển đổi từ 14.250 manat (tỷ giá song song 24.000 manat) giảm xuống còn 2,85 manat mới (tỷ giá song song 4.8 manat mới).
- Ghi chú: + – Đang xem xét đổi tiền.

==Tiền tệ có giá trị thấp nhất theo thời điểm==
Nhiều loại tiền tệ không được phép trôi nổi trên thị trường tỷ giá nước ngoài, để ngăn chảy máu tư bản hoặc vì lý do chính trị. Kết quả là giá của tiền tệ đó tại thị trường tự do (thị trường đen) có thể chênh lệch rất nhiều so với tỷ giá chính thức.

==Xem thêm==
- Đơn vị tiền tệ có giá trị cao nhất
- Phá giá đồng tiền
- Lạm phát
- Lạm phát phi mã

==Liên kết ngoài==
- Các thống kê về tiền tệ
Cá hồi trắng Omul

Cá hồi trắng Omul hay cá hồi trắng Baikal (danh pháp hai phần: Coregonus migratorius), là một loài cá hồi trắng, chỉ có tại khu vực hồ Baikal ở Siberi, Nga cũng như một số khu vực phụ cận như Kitschera, Angara, Tschiwyrkui, Bargusin và Selenga.

==Phân loại==
Theo truyền thống loài cá này được coi là một phân loài của cá hồi trắng Bắc cực ("Coregonus autumnalis"). Tuy nhiên, các nghiên cứu di truyền gần đây đã chỉ ra rằng nó thực sự thuộc về tổ hợp "Coregonus lavaretus-clupeaformis" vòng quanh Bắc cực, chứa các loài cá hồi trắng hồ, với các thành viên khác cũng có trong hồ Baikal, và hiện nay nó được coi là loài riêng biệt trong phạm vi chi "Coregonus". Bốn hay năm quần thể theo được truyền thống được công nhận của cá hồi trắng Omul trong hồ Baikal là: Bắc Baikal (северобайкальский), Selenga (селенгинский), Chivyrkui (чивыркуйский) và Posolsk (посольский). Các quần thể này khác nhau ở kích thước, tập tính kiếm ăn và các môi trường đẻ trứng ưa thích của chúng.

==Đặc điểm và tập tính==
Cá hồi trắng Omul là loài cá thân hình mảnh dẻ, sống gần mặt nước với hai phần hông màu trắng bạc và phần lưng sẫm màu hơn. Nó có các đốm nhỏ trên vây lưng và các đốm lớn trên đầu, miệng và một lượng lớn các tấm lược mang, điển hình của cá kiếm ăn tại tầng nước mặt. Kích thước trung bình của cá trưởng thành là 36–38 cm và 0,6-0,8 kg, mặc dù có cá thể lớn tới 56 cm và cân nặng khoảng 2,5 kg. Quần thể Bắc Baikal nói chung có kích thước nhỏ hơn cả.

Cá hồi trắng Omul chủ yếu ăn các loại sinh vật phù du, cá nhỏ và đôi khi cả các loài sinh vật nhỏ khác sống ở tầng đáy. Nó chủ yếu kiếm ăn ở tầng nước mặt của hồ Baikal, tới độ sâu 345–450 m. Nó là loài cá sống tương đối lâu, sinh đẻ nhiều lần, đạt độ thuần thục sinh dục ở độ tuổi 5-15 năm. Cá hồi trắng Omul chỉ bơi vào các sông đổ vào hồ Baikal để đẻ trứng, thực hiện những cuộc di cư ngắn để đẻ trứng thường là vào giữa tháng 10, đẻ khoảng 8.000-30.000 trứng trước khi bơi trở lại hồ.

==Sử dụng==
Nó là nguồn cung cấp cá thực phẩm quan trọng cho khu vực Baikal và đặc biệt là cho dân cư nông thôn, thông thường nó là thực phẩm cơ bản của họ. Trứng cá hồi trắng Omul cũng được coi là một loại đặc sản.

Ngoài việc tiêu thụ trên thị trường địa phương, việc buôn bán cá này cũng được diễn ra khá đáng kể ở khu vực miền tây nước Nga, mặc dù gặp một số khó khăn do khoảng cách lớn và sự hẻo lánh của khu vực này. Ăn cá hồi trắng Omul hun khói là một trong những điểm nhấn nổi bật đối với nhiều du khách đi trên đường sắt xuyên Siberi.

==Tham khảo==
- Coregonus autumnalis (TSN 161933). ITIS. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2006.
- Coregonus autumnalis. FishBase. Chủ biên Ranier Froese và Daniel Pauly. Phiên bản tháng 10 năm 2005. N.p.: FishBase, 2005.
- Burnham-Curtis, Mary K., Tina M. Ramme, Thomas N. Todd, Charles R. Bronte, Guy W. Fleischer, Nikolai M. Pronin và Sergei G. Maistrenko (2002): "Mitochondrial DNA variability among Lake Baikal omul Coregonus autumnalis migratorius (Georgi)".
Trứng cá (thực vật)

Cây trứng cá hay còn gọi là mật sâm (danh pháp hai phần: Muntingia calabura), loài duy nhất trong chi Muntingia, là một loài thực vật có hoa có nguồn gốc ở miền nam México, Caribe, Trung Mỹ và miền tây Nam Mỹ về phía nam của Peru và Bolivia. Chi này đã từng được các hệ thống phân loại khác nhau xếp trong các họ khác nhau, như họ Đoạn ("Tiliaceae") hay họ Côm ("Elaeocarpaceae"), nhưng trong phân loại của APG và sau này là APG II thì người ta đã tách nó ra thành một họ riêng trong bộ Cẩm quỳ ("Malvales") với danh pháp Muntingiaceae cùng các chi Dicraspidia, Neotessmannia với mỗi chi này chỉ có 1 loài.

Nó là một loại cây thân gỗ nhỏ, cao khoảng 7–12 m với các cành xếp chồng lên nhau và hơi rủ xuống. Nó có các lá có mép khía răng cưa, dài 2,5–15 cm và rộng 1-6,5 cm. Các hoa nhỏ màu trắng, tạo quả khi chín có màu đỏ nhạt đường kính khoảng 1-1,5 cm. Quả ăn được, có vị ngọt và mọng nước, chứa nhiều hạt nhỏ (0,5 mm) màu vàng trông như trứng cá. Nó thuộc loại rễ chùm.

Nó là một loài cây tiên phong có thể phát triển tốt trên đất nghèo dinh dưỡng, có khả năng chịu được các điều kiện chua mặn và khô hạn. Hạt của nó được các loài chim và dơi ăn quả phát tán. Nó được trồng ở một vài nơi để lấy quả ăn, và đã hợp thủy thổ ở một số khu vực khác thuộc vùng nhiệt đới ngoài khu vực nguồn gốc bản địa, bao gồm cả ở Đông Nam Á. Là loài cây tiên phong, nó cũng giúp cho việc cải thiện các điều kiện của đất và góp phần làm cho các loài cây khác có thể sinh sống được ở các vùng đất này. Tuy nhiên, nó cũng có thể bị coi là loài xâm hại nguy hiểm do nó có thể cạnh tranh với các loài cây bản địa.

== Sử dụng ==
Tại México, quả của nó được thu hoạch để ăn và bán ngoài chợ. Quả có thể chế biến thành mứt và lá có thể sử dụng như một loại chè. Tại Brasil, người ta trồng nhiều cây này ven bờ sông. Quả rụng từ cây thu hút các loài cá để sau đó người ta đánh bắt chúng. Tại Philippines trẻ em cũng hay ăn quả trứng cá, mặc dù không thấy bán ngoài chợ.

Trong y học truyền thống của một số tộc người Trung Mỹ, hoa của nó có thể dùng làm chất khử trùng và điều trị chứng chuột rút ở vùng bụng.

Gỗ từ cây trứng cá có màu nâu đỏ. Nó khá rắn chắc, bền và nhẹ, có thể dùng làm đồ mộc. Nó cũng được dùng làm củi đun. Vỏ có thể dùng làm dây thừng. Do khả năng sinh sống được ở các vùng đất nghèo dinh dưỡng và khô hạn cũng như khả năng phát tán cao nên nó cũng có thể dùng làm loại cây trồng trong các dự án tái trồng rừng.

Tại Ấn Độ, người ta trồng nó trong các vườn ven đô do khả năng lớn nhanh và khả năng hấp dẫn các loài chim nhỏ ăn quả như chim sâu (họ "Dicaeidae").

Tại Hà Nội, quanh bờ hồ Trúc Bạch có trồng khá nhiều cây trứng cá này.

== Tham khảo và liên kết ngoài ==
- Germplasm Resources Information Network: "Muntingia calabura"
- USDA Plants ProTập tin: "Muntingia calabura"
- Aratiles
- Cây trứng cá
- Pacific Island Ecosystems: "Muntingia calabura"
- Muntingiaceae trong L. Watson và M. J. Dallwitz, "Các họ thực vật có hoa", 1992 trở đi.
Việt Nam tại Đại hội Thể thao châu Á 2002

Việt Nam tham dự Đại hội Thể thao châu Á 2002 tại Busan, Hàn Quốc với 125 vận động viên và 65 huấn luyện viên cùng quan chức.

==Bảng huy chương==
Đoàn thể thao Việt Nam xếp thứ 15/44 trong bảng tổng sắp huy chương của Đại hội Thể thao châu Á 2002.

===Vàng===
- Bi-a
- Ba bi tự do (libre): Trần Đình Hoà
- Karate
- Kumite hạng 51 kg nữ: Vũ Kim Anh
- Kumite hạng 60 kg nữ: Nguyễn Trọng Bảo Ngọc
- Thể hình
- Hạng 80 kg nam: Lý Đức

===Bạc===
- Bi-a
- Ba bi tự do (libre): Dương Hoàng Anh
- Cầu mây
- Đồng đội nữ:
- Taekwondo
- Hạng 78 kg nam: Đinh Vương Duy
- Hạng <84 kg nam: Phan Tấn Đạt
- Hạng >84 kg nam: Nguyễn Văn Hùng
- Hạng 47 kg nữ: Nguyễn Thị Huyền Diệu
- Wushu
- Nam quyền 3 môn phối hợp nữ: Nguyễn Thị Ngọc Oanh

===Đồng===
- Bắn súng
- Súng ngắn 25 m ổ quay cá nhân nam: Nguyễn Mạnh Tường
- Cầu mây
- Đội tuyển nữ - Regu:
- Đồng đội nữ (thi đấu vòng tròn):
- Karate
- Kumite hạng 55 kg nam: Phạm Trần Nguyên
- Taekwondo
- Hạng ? kg nữ: Lê Thị Nhung
- Thể hình
- Hạng 60 kg nam: Phạm Văn Mách
- Wushu
- Trường quyền 3 môn phối hợp nữ: Nguyễn Thị Mỹ Đức
Sisaket (tỉnh)

Sisaket (tiếng Thái: ศรีสะเกษ, phiên âm: Xi-xa-két) là một tỉnh thuộc vùng Isan của Thái Lan. Các tỉnh lân cận (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) có: Surin, Roi Et, Yasothon và Ubon Ratchathani. Về phía nam tỉnh này giáp tỉnh Oddar Meancheay và tỉnh Preah Vihear của Campuchia.

== Địa lý ==
Tỉnh này tọa lạc ở thung lũng của sông Mun, một nhánh của sông Mê Kông. Về phía nam là dãy núi Dângrêk tạo thành biên giới tự nhiên với Campuchia.

Vườn quốc gia Khao Phra Wihan với diện tích 130 km² trên dãy núi Dângrêk ở đông nam của tỉnh này.

== Lịch sử ==
Các di vật được tìm thấy ở tỉnh này cho thấy khu vực này là một khu định cư quan trọng của Đế quốc Khmer trong thế kỷ 12.

== Cơ cấu dân số ==
30% dân số là người Khmer.

== Biểu tượng ==
Con dấu của tỉnh cho thấy Prasat Hin Ban Samo, một ngôi đền Khmer 1000 năm tuổi, tọa lạc ở huyện Prang Ku.

Loài cây và hoa biểu tượng là "Melodorum fruticosum" (chi Melodorum). Sáu cánh hoa tượng trưng cho sáu huyện gốc ban đầu của tỉnh: Kukan, Kantharalak, Uthumphon Phisai, Kanthararom, Rasi Salai và Khun Han.

== Các đơn vị hành chính ==
Tỉnh này được chia ra 20 huyện ("amphoe") và hai tiểu huyện ("king amphoe"). Các huyện được chia ra 206 xã ("tambon") và 2411 làng ("muban").

== Liên kết ngoài ==
- Trang về Sisaket của Cục du lịch Thái Lan
- Website của tỉnh (Limited English section)
Việt Nam tại Đại hội Thể thao châu Á 1994

Việt Nam tham dự Đại hội Thể thao châu Á 1994 tại Hiroshima, Nhật Bản với 84 vận động viên, huấn luyện viên và quan chức tham dự 8 môn thể thao gồm điền kinh, bắn súng, bóng bàn, judo, taekwondo, wushu, vật tự do, soft tennis.

Vận động viên môn taekwondo Trần Quang Hạ trở thành vận động viên Việt Nam đầu tiên trong lịch sử giành được huy chương vàng tại Đại hội Thể thao châu Á.

==Bảng huy chương==
===Vàng===
- Taekwondo
- Hạng 58 kg nam: Trần Quang Hạ

===Bạc===
- Karate
- Kumite hạng ? kg nữ: Phạm Hồng Hà
- Kumite hạng ? kg nam: Trần Văn Thông
Việt Nam tại Đại hội Thể thao châu Á 1990

Việt Nam tham dự Đại hội Thể thao châu Á 1990 tại Bắc Kinh, Trung Quốc với 104 vận động viên, huấn luyện viên và quan chức tham dự 13 môn thể thao gồm bắn súng, bơi lội, bóng bàn, bóng chuyền (nam), đấu kiếm, điền kinh, judo, quyền anh, soft tennis, thể dục dụng cụ, taekwondo, vật tự do, wushu.

Đoàn thể thao Việt Nam không đoạt được bật kỳ huy chương nào trong kỳ Đại hội Thể thao châu Á lần này.
Việt Nam tại Đại hội Thể thao châu Á 1982

Việt Nam tham dự Đại hội Thể thao châu Á 1982 tại New Delhi, Ấn Độ với 40 vận động viên, huấn luyện viên và quan chức tham dự 3 môn thể thao gồm điền kinh, bơi lội và bắn súng. Đây là lần đầu tiên Việt Nam tham dự Đại hội Thể thao châu Á.

Vận động viên môn bắn súng Nguyễn Quốc Cường trở thành vận động viên Việt Nam đầu tiên trong lịch sử giành được huy chương (đồng) tại Đại hội Thể thao châu Á. Và Việt Nam xếp đồng hạng 18 trong 33 quốc gia tham dự.
Việt Nam tại Đại hội Thể thao châu Á

Thể thao Việt Nam tham dự Đại hội Thể thao châu Á từ năm 1958 (tại Tokyo, Nhật Bản) với sự có mặt của đoàn thể thao Việt Nam Cộng hòa.

Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam lần đầu tham dự Đại hội Thể thao châu Á vào năm 1982 tại New Delhi, Ấn Độ với 40 vận động viên, huấn luyện viên và quan chức tham dự 3 môn thể thao gồm điền kinh, bơi lội và bắn súng.

Tính từ năm 1954 đến hiện tại, Việt Nam đã bỏ lỡ 2 kì Đại hội Thể thao châu Á: Băng Cốc 1978 và Seoul 1986; và tham gia Đại hội Thể thao Mùa đông châu Á lần đầu tiên năm 2017 (năm 2007 có gửi đại diện dự khán tại Trường Xuân).

== Đại hội Thể thao châu Á ==
Việt Nam vắng mặt ở các kì Đại hội năm 1951, 1974, 1978 và 1986.
- Hội đồng Olympic châu Á (OCA) mới đây đã tước huy chương Vàng môn vật hạng cân 62 kg đối với VĐV Orkhon Purevdorj người Mông Cổ do hành vi sử dụng chất cấm. Cho nên VĐV Nguyễn Thị Mỹ Hạnh thua 0-4 trước Orkhon Purevdorj tại tứ kết sẽ nhận huy chương đồng.

=== Đại hội Thể thao Trong nhà và Võ thuật châu Á ===
Đại hội Thể thao Trong nhà châu Á lần đầu tiên tổ chức tại Băng Cốc, Thái Lan vào năm 2005. Trải qua ba kì Đại hội, OCA quyết định kết hợp Đại hội này và Đại hội Thể thao Võ thuật châu Á thành một sự kiện duy nhất. Phiên bản mới của hai Đại hội sẽ được tổ chức lần đầu năm 2013 tại Doha, Qatar.

== Xem thêm ==
- Việt Nam tại Thế vận hội

== Liên kết ngoài ==
- Thể thao Việt Nam 2006: Thách thức mang tên ASIAD 15 trên Việt Nam Net ngày 2 tháng 1 năm 2006
Grand Canyon

Grand Canyon hay Hẻm núi lớn là một khe núi dốc được tạo ra bởi sông Colorado ở tiểu bang Arizona của Hoa Kỳ. Grand Canyon nằm trọn gần như trong Vườn Quốc gia Grand Canyon – đây là một trong những vườn quốc gia đầu tiên được thành lập của Hoa Kỳ. Tổng thống Theodore Roosevelt đã chính là người đề xướng việc thành lập này và đã tham quan khu vực này nhiều lần để săn báo sư tử và rất thích cảnh quan ở đây.

Hẻm núi Grand Canyon bị sông Colorado cắt tạo nên một khe núi hàng triệu năm về trước, với độ dài 446 km, rộng 0,4 đến 24 km và sâu hơn 1600 m. Hơn 2 tỷ năm của lịch sử Trái Đất đã được thể hiện nhờ sông Colorado cắt qua từng lớp đất một của Cao nguyên Colorado.

Theo các ghi chép thì người châu Âu đã phát hiện Grand Canyon năm 1540 bởi García López de Cárdenas từ Tây Ban Nha. Các cuộc thám hiểm khoa học đầu tiên về Hẻm núi lớn này được chỉ huy bởi U.S. Major John Wesley Powell cuối những năm 1860. Powell đã gọi các lớp đá sừng sững ở khu vực này là " một cuốn sách vĩ đại". Trước đó rất lâu, khu vực này đã được Thổ dân châu Mỹ định cư và xây các cộng đồng trong thành của vực này.
Việt Nam tại Đại hội Thể thao châu Á 1998

Việt Nam tham dự Đại hội Thể thao châu Á 1998 tại Bangkok, Thái Lan với 198 vận động viên, huấn luyện viên và quan chức tham dự 14 môn thể thao gồm bắn súng, bóng đá (nam, nữ), bóng bàn, bơi lội, cử tạ, điền kinh, judo, xe đạp, taekwondo, wushu, vật, karate, cầu mây và bi-a.

==Bảng huy chương==
Đoàn thể thao Việt Nam xếp thứ 22/44 trong bảng tổng sắp huy chương của Đại hội Thể thao châu Á 1998.

===Vàng===
- Taekwondo
- Hạng 48 kg nam: Hồ Nhất Thống

===Bạc===
- Cầu mây
- Đội tuyển nữ - Regu:
- Taekwondo
- Hạng ? kg nam: Nguyễn Duy Khương
- Hạng ? kg nữ: Nguyễn Thị Xuân Mai
- Karate
- Kumite hạng ? kg nữ: Phạm Hồng Thắm
- Wushu
- ?: Nguyễn Thúy Hiền

===Đồng===
- Cầu mây
- Đồng đội nữ:
- Đồng đội nữ (thi đấu vòng tròn):
- Taekwondo
- Hạng ? kg nam: Nguyễn Văn Hùng
- Hạng ? kg nam: Trần Hiếu Ngân
- Hạng ? kg nam: Khúc Liễu Châu
- Karate
- Kumite hạng ? kg nữ: Phạm Hồng Hà
- Kumite hạng ? kg nữ: Hà Thị Kiều Trang
- Kumite hạng ? kg nam: Đỗ Tuấn Cương
- Kumite hạng ? kg nam: Lê Tùng Dương
- Wushu
- ?: Đàm Thanh Xuân
- ?: Trần Đức Trang