hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2022 – Khu vực châu Phi (Vòng 2)

Vòng 2 của các trận đấu thuộc khu vực châu Phi cho vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2022 đang thi đấu trên 6 ngày đấu, từ ngày 5 tháng 10 năm 2020 đến ngày 12 tháng 10 năm 2021.
Phần châu Phi của vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2022 đóng vai trò là vòng loại cho giải vô địch bóng đá thế giới 2022, được tổ chức ở Qatar, cho các đội tuyển quốc gia là thành viên của Liên đoàn bóng đá châu Phi (CAF). Tổng cộng có 5 suất vé trong vòng chung kết có sẵn cho các đội tuyển CAF.

==Thể thức==
Vòng 2 sẽ chứng kiến 26 đội tuyển CAF được xếp hạng cao nhất được tham gia cùng với 14 đội thắng từ vòng 1. Những đội tuyển này được rút thăm chia thành 10 bảng 4 đội để thi đấu các trận đấu vòng tròn một lượt trên sân nhà và sân khách. Các đội thắng của mỗi bảng sẽ giành quyền vào vòng 3.

==Hạt giống==
Lễ bốc thăm cho vòng 2 đã tổ chức vào ngày 21 tháng 1 năm 2020, lúc 19:00 CAT (), tại Nile Ritz-Carlton ở Cairo, Ai Cập.

Hạt giống dựa trên bảng xếp hạng FIFA thế giới của tháng 12 năm 2019 (hiển thị trong dấu ngoặc đơn ở bên dưới).

Chú thích: Các đội in đậm giành quyền vào vòng 3.

==Lịch thi đấu==
Dưới đây là lịch thi đấu của vòng loại thứ hai giải vô địch bóng đá thế giới 2022 khu vực châu Phi. Sau khi dời lịch thi đấu của vòng chung kết Cúp bóng đá các quốc gia châu Phi 2021 từ tháng 6/tháng 7 đến tháng 1/tháng 2, các ngày của các ngày đấu 1 và 2 của vòng 2 đã được lên lịch lại. Bởi vì giải đấu đã bị gián đoạn bởi đại dịch COVID-19, lịch thi đấu của vòng 2 đã được sửa đổi một lần nữa và vào ngày 19 tháng 8 năm 2020 CAF đã công bố các ngày mới và toàn bộ vòng 2 đã bị hoãn lại đến năm 2021. Vào ngày 6 tháng 5 năm 2021, vòng 2 một lần nữa đã bị hoãn lại do đại dịch và tất cả các trận đấu đã được dời lại để thi đấu từ tháng 9 đến tháng 11 năm 2021.

==Danh sách cầu thủ ghi bàn==
- Abuaagla Abdalla (trong trận gặp Maroc)
- Alaixys Romao (trong trận gặp Congo)

==Liên kết ngoài==
- Vòng loại – Các trận đấu châu Phi: Vòng 2 , FIFA.com
Nhà luật học

Nhà luật học () là người nghiên cứu lý thuyết về luật (luật học). Một người như vậy có thể là một học giả pháp lý, ký giả luật hoặc giảng viên luật. Như vậy, "nhà luật học" với tư cách một người nghiên cứu, phân tích và nhận xét về pháp luật thì trái ngược với "luật sư", một người được thân chủ ủy quyền tranh tụng và nghĩ về luật một cách thực dụng.

Có sự khác biệt cơ bản giữa công việc của một luật sư và của một nhà luật học. Nhiều học giả và tác giả sách viết về luật giải thích rằng một người có thể vừa là luật sư vừa là nhà luật học, nhưng nhà luật học thì không nhất thiết phải là luật sư, cũng như luật sư thì không nhất thiết phải là nhà luật học. Công việc của nhà luật học là nghiên cứu, phân tích và sắp xếp luật; công việc của họ do vậy có thể gói gọn hoàn toàn trong phạm vi thư viện. Trong khi đó, công việc của luật sư là thỏa mãn mong muốn của những con người cụ thể khi họ cần trợ giúp pháp lý, và công việc này đòi hỏi luật sư trong một chừng mực nào đó phải có sự tiếp xúc với người trong văn phòng, trong phòng xử án hoặc ngoài xã hội.
Halichoeres chrysotaenia

Halichoeres chrysotaenia là một loài cá biển thuộc chi "Halichoeres" trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1853.

== Từ nguyên ==
Từ định danh "chrysotaenia" được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: "khrūsós" (χρῡσός; "vàng") và "tainía" (ταινία; "dải sọc"), hàm ý đề cập đến các đường sọc màu vàng cam dọc theo chiều dài cơ thể của cá cái.

== Phân loại học ==
"H. vrolikii" ban đầu được xem là một loài hợp lệ, nhưng Kuiter (2010) cùng Allen và Erdmann (2012) chỉ công nhận "H. vrolikii" là danh pháp đồng nghĩa của "H. chrysotaenia". Cơ sở dữ liệu trực tuyến Catalog of Fishes và FishBase cũng đã công nhận điều này. Parenti và Randall (2011) thì cho rằng "H. chrysotaenia" là đồng nghĩa của "Halichoeres melanurus" nhưng đa phần các nhà ngư học đều coi chúng là hai loài riêng biệt.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Theo Catalog of Fishes, "H. chrysotaenia" được phân bố tại Maldives và Sri Lanka; biển Andaman (dọc theo bờ biển Myanmar và Thái Lan); đảo Sumatra và Java (Indonesia). Ngoài ra, loài này còn được ghi nhận tại Philippines (dưới danh pháp "H. vrolikii") và đảo Pulau Bidong (Malaysia). Ở Việt Nam, "H. chrysotaenia" được ghi nhận tại đảo Phú Quốc, quần đảo An Thới và quần đảo Nam Du (Kiên Giang).

"H. chrysotaenia" sống trong các thảm cỏ biển và bờ biển đá, thường là những nơi có ít san hô phát triển.

== Mô tả ==
"H. chrysotaenia" có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 13 cm.
Quân chủ Úc

Quân chủ Úc là một vị quân chủ cha truyền con nối theo hiến pháp. Quân chủ Úc hiện tại là Quốc vương Charles III, người đã nhận chức từ ngày 8 tháng 9 năm 2022. Thống đốc Úc ở cấp quốc gia đại diện cho Quân chủ, theo Hiến pháp của chế độ quân chủ để chế độ quân chủ sáng chế độ bổ nhiệm, Quân chủ không phải là ở Úc khi cô thực hiện trên danh nghĩa của "Hiến pháp Úc, quyền hạn" đương nhiên. Quân chủ sẽ trực tiếp bổ nhiệm sáu thống đốc bang để đại diện cho các Quân chủ ở mỗi bang. Theo đạo luật Úc năm 1986, Quân chủ Úc cũng là Quân chủ của các bang Úc.

Ngoài việc là Quân chủ của Úc, Quân chủ Úc còn là quân chủ của 16 vương quốc khác thuộc khối Thịnh vượng chung.

Dưới sự trị vì của quân chủ Úc tuân theo các sự cai trị thừa kế được thiết lập bởi luật pháp của Vương quốc Anh và được công nhận bởi tất cả các vương quốc Liên bang. Khi cần sửa đổi các quy tắc thừa kế, theo quy ước hiến pháp được thiết lập giữa Vương quốc Liên bang trong những năm 30 và 40 của thế kỷ XX. Các quy tắc thừa kế của các vị quân chủ hoàng gia phải được luật pháp của mỗi quốc gia tuân theo luật pháp của mỗi quốc gia trước khi họ có thể sửa đổi. Trong số đó, theo hệ thống liên bang Úc và hệ thống hiến pháp kể từ năm 1986, Liên bang hóa Úc, sau khi thông qua luật pháp ở tất cả các bang, sửa đổi các quy tắc về việc kế vị ngai vàng thay cho luật pháp Úc.

Theo hệ thống hiến pháp của chế độ quân chủ Westminster ở Úc, cả Quân chủ lẫn thống đốc sẽ không bao giờ hỏi về chính quyền của chính phủ hằng ngày. Theo thông lệ hiến pháp này, quân chủ sẽ chỉ thẩm vấn trực tiếp các vấn đề của Úc khi được bổ nhiệm hoặc bãi nhiệm theo lời khuyên của Thủ tướng hoặc Thống đốc Nhà nước, thay đổi quyền lực của Quân chủ, hoặc xây dựng hoặc bãi bỏ hệ thống của nước hiệu nam tước.

== Xem thêm ==
- Quân chủ Anh.
- Quân chủ Canada.

 

== Liên kết ngoài ==
- Toàn quyền Úc
- Thư sáng chế – 21 tháng 8 năm 1984
- Người Úc cho chế độ quân chủ lập hiến
- Phong trào Cộng hòa Úc
- Liên đoàn Quân chủ Úc
Nộn Triết Cách cách

Nộn Triết Cách Cách (, 1587 – 1646) là một công chúa nhà Thanh, con gái thứ hai của Nỗ Nhĩ Cáp Xích.

== Cuộc đời ==
Cách cách sinh vào năm Minh Vạn Lịch thứ 5 (1587), mẹ là Trắc Phúc tấn Y Nhĩ Căn Giác La thị. Bà là chị gái cùng mẹ của Nhiêu Dư Mẫn Quận Vương A Ba Thái. Theo "Mãn Châu thực lục", "Nộn Triết" phải là tên thật của Đổng Ngạc Cách cách, chị gái khác mẹ của bà. Trong nhiều ghi chép khác, nguyên danh của bà là Nhan Triết (颜哲).

Giữa những năm Thiên Mệnh, bà kết hôn cùng với anh họ Đạt Nhĩ Hán. Đạt Nhĩ Hán là con trai của Dương Thư cùng Triêm Hà Cô – em gái của Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Theo phong tục tại thời điểm đó, Hoàng nhị nữ theo bộ tộc của chồng mà xưng Triêm Hà Cách Cách. Khi kết hôn cùng Đạt Nhĩ Hán, tuổi của bà đã lớn hơn so với tuổi lần đầu kết hôn của con gái thời bấy giờ. Theo Đường Ban Trì tiên sinh khảo chứng, Ba Đồ Lỗ Y Lạp Khách là chồng trước của Cách cách, sau vì vứt bỏ bà mà bị Nỗ Nhĩ Cáp Xích ra lệnh xử tử. Về nguyên nhân, trong "Thanh hoàng thất ký phổ" có ghi chép lại:

Năm Thuận Trị thứ 3 (1646), tháng 7, Cách cách qua đời và thọ 60 tuổi.

===Vấn đề tên gọi===
""Nội quốc sử viện đương"" ghi chép lại, năm Thiên Thông thứ 7, ngày 11 tháng 11, giờ Mão, Hoàng Thái Cực nhân việc Phúc Tấn của Hòa Thạc Bối Lặc Tế Nhĩ Cáp Lãng hoăng thệ, đã suất lĩnh Đại Bối Lặc và chư Bối lặc đến dự đám tang, Bối Lặc đi xuống đài nghênh đón vào nội viện, Hãn cùng với Đại Bối Lặc tọa, lệnh Nhan Triết Cách Cách và Tôn Đại Cách cách kính rượu Bối Lặc.

Năm Sùng Đức nguyên niên (1636), Hoàng Thái Cực lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là [Sùng Đức], cải quốc hiệu là Đại Thanh, đổi tộc Nữ Chân thành Mãn Châu. Ông sách phong cho 7 vị công chúa trong đó 2 người chị là Văn Triết và Nhan Triết. Văn Triết thụ phong là Cố Luân Công chúa, và Nhan Triết thụ phong là Hòa Thạc Công chúa. Một số nhận định cho rằng, bà là Nhan Triết, và Văn Triết là Đông Quả Cách cách.

Quách Lạc La gia phổ ghi lại là Chiến Tất Lạp Công Chúa (战毕拉公主) và "Nội quốc sử đương" lại dịch là Trát Mộc Tất Lại Công Chúa (扎木必赖公主).
Shōgun (tiểu thuyết)

Shōgun, còn gọi là Tướng Quân, là cuốn tiểu thuyết được viết bởi nhà văn James Clavell vào năm 1975. Đây là cuốn tiểu thuyết niên đại lịch sử đầu tiên trong tập "Asian Saga" của tác giả. Năm 1990 đã bán được 15 triệu bản toàn cầu. Nội dung viết về thời đại phong kiến Nhật Bản trước khi xảy ra "Trận Sekigahara" vào năm 1600, "Shōgun" đã chứng kiến sự thống trị của vị "daimyō" "Toranaga" (dựa trên Tokugawa Ieyasu). Sự thống trị của Toranaga dưới chế độ Mạc phủ được kể dưới con mắt của thủy thủ người Anh John Blackthorne, còn được người Nhật gọi là "Anjin" (Hoa tiêu), dựa trên nhân vật lịch sử thực tế William Adams.

== Cốt truyện ==
Nền hòa bình của Nhật Bản thời phong kiến (1600) dần sụp đổ. Người thừa kế Taiko (Nhiếp Chính) còn quá nhỏ để trị vì đất nước. 5 vị daimyo quyền lực nhất quản lý lãnh địa dưới tên "Hội Đồng Nhiếp Chính". Bồ Đào Nha, với sức mạnh thống trị biển cả cùng Giáo hội Công giáo Dòng Tên, đã chiếm được vị trí quan trọng với Nhật Bản và mong muốn được thống trị. Nhưng Nhật Bản lại theo chủ trương hẹp hòi và bài ngoại. Súng và vũ khí quân sự tối tân của Châu Âu quá mới lạ với người Nhật và được coi là mối đe dọa với truyền thống "Võ sĩ đạo" Samurai lâu năm của Nhật Bản.

John Blackthorne, hoa tiêu tàu chiến "Erasmus" của Hà Lan, là hoa tiêu đầu tiên của nước Anh đặt chân lên Nhật Bản đầy huyền bí. Người Anh (và người Hà Lan) muốn đập tan mối quan hệ giữa Bồ Đào Nha (cùng với những tín đồ Công giáo) với Nhật Bản để thiết lập mối quan hệ thương mại và quân đội đồng minh của riêng họ.

Sau khi tàu chiến "Erasmus" bị cuốn vào bờ biển Nhật Bản, Blackthorne và 10 thủy thủ còn sống sót đã bị giam lỏng bởi một samurai địa phương, "Kasigi Omi," cho đến khi "Kasigi Yabu," lãnh chúa và chú của anh, đến tìm hiểu"." Yabu đưa Blackthorne và thủy thủ đoàn của anh ta ra xét xử như những tên cướp biển, sử dụng một linh mục Dòng Tên để thông dịch cho Blackthorne. Sau khi thua vụ xét xử, Blackthorne đã tấn công vị linh mục, bẻ gãy cây thánh giá, ám chỉ rằng tên linh mục Dòng Tên là kẻ thù của ông. Nhưng những người Nhật Bản chỉ biết đến đạo Công giáo đã rất sốc vói hành động hỗn xược này. "Yabu" tuyên án tử hình tất cả.
Sâu sáp

Sâu sáp ("Waxworm") là loài ấu trùng sâu bướm của loài bướm đêm thuộc họ Pyralidae. Hai loài liên quan chặt chẽ được lai tạo là Achroia grisella và Galleria mellonella thuộc tông Galleriini trong phân họ Galleriinae. Một loài khác có ấu trùng chia sẻ tên đó là Plodia interpuncella. 
==Đặc điểm==
Sâu sáp là loài sâu bướm có màu trắng trung bình với bàn chân có đầu màu đen và đầu nhỏ, đen hoặc nâu. Trong tự nhiên, chúng sống như những ký sinh trùng làm tổ trong các đàn ong và ăn kén, phấn hoa, da ong, và nhai qua sáp ong, do đó có tên gọi là sâu sáp. Chúng cũng được ghi nhận là rất thích ăn túi nhựa, khả năng tiêu hóa nhựa của sâu bướm có thể là do sự tương đồng về cấu trúc giữa nhựa và loại sáp ong trong chế độ ăn uống thông thường của chúng.

Tuy vậy việc ứng dụng khả năng ăn nhựa có thể tạo ra những con sâu chứa đầy chất độc toxin, những chất độc này sẽ đi vào chuỗi thức ăn có thể gây hại cho cả môi trường lẫn sức khoẻ con người, nhưng không phải là sử dụng chính những con sâu sáp này, mà là tìm ra enzyme phân hủy chất dẻo trong hệ thống tiêu hóa của chúng để chiết xuất được chất đó, nó có thể được sử dụng như là một phương pháp tiêu hủy tự nhiên và hiệu quả ở các bãi rác.
==Tham khảo==
- Victoria, Department of Environment and Primary Industries. "Wax Moth - A Pest of Combs and Honey Bee Products". agriculture.vic.gov.au. Truy cập ngày 26 tháng 4 năm 2017.
- Antunes, Luísa C. S.; Imperi, Francesco; Carattoli, Alessandra; Visca, Paolo (2011). Adler, Ben (ed.). "Deciphering the Multifactorial Nature of Acinetobacter baumannii Pathogenicity". PLoS ONE. 6 (8): e22674. doi:10.1371/journal.pone.0022674. PMC 3148234. PMID 21829642.
Laver Cup 2019

Laver Cup 2019 là mùa giải thứ ba của Laver Cup, một giải đầu quần vợt nam giữa đội châu Âu và phần còn lại của thế giới. Giải được tổ chức ở mặt sân cứng trong nhà tại Palexpo ở Geneva, Thụy Sĩ từ ngày 20 đến 22 tháng 9.

Đội Châu Âu đã bảo vệ thành công danh hiệu của họ trong năm thứ ba liên tiếp, vô địch giải đấu với tỷ số 13−11.

==Lựa chọn cầu thủ==
Vào ngày 13 tháng 12 năm 2018, Roger Federer và Rafael Nadal là những tay vợt đầu tiên xác nhận cho đội Châu Âu.

== Các trận đấu ==
Mỗi trận thắng ở ngày thi đấu thứ 1 được 1 điếm, ở ngày thi đấu thứ 2 được 2 điếm, ở ngày thi đấu thứ 3 được 3 điếm. Đội đầu tiên giành 13 điểm thắng thì vô địch. Since four matches are played each day, there is a total of 24 points available. However, since 12 of the total points are earned on day 3, neither team can win prior to the final day of play.
Xuân Thạnh

Xuân Thạnh có thể là:

- Xã cũ Xuân Thạnh thuộc huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai; nay tương ứng với một phần thị trấn Dầu Giây và một phần các xã Bàu Hàm 2, Hưng Lộc cùng huyện.
- Rượu Xuân Thạnh, một loại rượu nổi tiếng của tỉnh Trà Vinh.
Meloimorpha japonicus

Dế chuông (Danh pháp khoa học: "Meloimorpha japonicus"; tiếng Nhật Bản: "Suzumushi"/鈴虫) là loài dế trong họ Gryllidae có nguồn gốc từ châu Á. Vào những đêm mùa thu, chúng sẽ cất tiếng gáy nghe như ""riiin"". Nó được biết đến vì là đối tượng đặc biệt cho một bài hát ở Nhật Bản, nơi chúng thường được nuôi như dế kiểng. Trong văn học Nhật Bản thì dế chuông Suzumushi là một kigo (季語) về mùa thu được sử dụng trong thơ Haiku. Dế chuông Suzumushi cũng là tựa đề của chương 38 của truyện kể Genji của tác giả Murasaki Shikibu. Không rõ lý do, đây là chương duy nhất bị bỏ qua trong bản dịch cuốn sách của Arthur Waley. Dế chuông Suzumushi cũng được Chieko Sada, nhân vật chính của tiểu thuyết Cố đô của nhà văn Kawabata nhắc đến.
Hội chứng tự sinh rượu

Hội chứng tự sinh rượu là một tình trạng y tế hiếm gặp, trong đó lượng ethanol say rượu được sản xuất thông qua quá trình lên men nội sinh trong hệ thống tiêu hóa. "Saccharomyces cerevisiae", một loại nấm men, đã được xác định là mầm bệnh cho tình trạng này. Nghiên cứu gần đây cũng chỉ ra rằng vi khuẩn Klebsiella pneumoniae có thể lên men carbohydrate tương tự như rượu trong ruột có thể tăng tốc bệnh mỡ gan không do rượu.

Nó có thể xảy ra ở những bệnh nhân mắc hội chứng ruột ngắn sau khi phẫu thuật cắt bỏ vì lên men carbohydrate kém hấp thu.

Các tuyên bố của quá trình lên men nội sinh của bệnh này đã được sử dụng như là một biện pháp bảo vệ chống lại việc phạt lái xe khi say rượu.

Một trường hợp đã không bị phát hiện trong 20 năm.

Nó cũng đã được điều tra, nhưng đã được loại bỏ, như một nguyên nhân có thể gây ra hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh.

Một biến thể xảy ra ở những người có bất thường về gan khiến họ không thể bài tiết hoặc phá vỡ rượu bình thường. Bệnh nhân mắc bệnh này có thể phát triển các triệu chứng của hội chứng tự động sản xuất bia ngay cả khi men ruột tạo ra một lượng rượu quá nhỏ để làm say một người khỏe mạnh.

== Triệu chứng ==
Bệnh này có thể có ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống hàng ngày. Cũng như các tác dụng phụ tái phát của ợ hơi quá mức, chóng mặt, khô miệng, nôn nao, mất phương hướng, hội chứng ruột kích thích và hội chứng mệt mỏi mãn tính, nó có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe khác như trầm cảm, lo lắng và năng suất làm việc kém. Tình trạng nhiễm độc ngẫu nhiên có thể dẫn đến những khó khăn cá nhân, và sự mơ hồ tương đối của tình trạng cũng có thể làm cho nó khó khăn để tìm cách điều trị. 

== Chẩn đoán ==
Một máy thở, được một chuyên gia sử dụng, sẽ xác định xem rượu có trong hệ thống hay không. Điều này có thể phải được lặp đi lặp lại vào nhiều thời điểm trong ngày để giải thích cho những biến động xảy ra tự nhiên và để xây dựng một bức tranh lớn hơn về cách bệnh tự phát triển.
Meloimorpha

Meloimorpha là một chi dế trong họ Grylloidea thuộc phân họ Cachoplistinae và tông Homoeogryllini. Các loài dế trong chi này được ghi nhan có phân bố ở Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Việt Nam nhưng lại không được ghi nhận ở các nước khác trong bán đảo Trung-Ấn (bán đảo Đông Dương).
==Species==
Theo cuốn "Orthoptera Species File" thì các loài trong chi này bao gồm:
- "Meloimorpha albicornis"
- "Meloimorpha cincticornis" - loài mẫu
- "Meloimorpha indica"
- "Meloimorpha japonicus" loài nổi tiếng, đi vào thơ ca của Nhật Bản
Canthigaster amboinensis

Canthigaster amboinensis là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1864.

== Từ nguyên ==
Từ định danh được đặt theo tên gọi của đảo Ambon (thuộc quần đảo Maluku, Indonesia), nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập (–"ensis": hậu tố biểu thị nơi chốn).

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. amboinensis" có phân bố rộng khắp vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từ Đông Phi trải dài về phía đông đến quần đảo Hawaii và quần đảo Marquises, ngược lên phía bắc đến Nam Nhật Bản, giới hạn phía nam đến rạn san hô Great Barrier và quần đảo Société; còn ở Đông Thái Bình Dương, "C. amboinensis" chỉ được biết đến qua vài mẫu vật lang thang tại quần đảo Galápagos. Loài cá này cũng được ghi nhận tại cù lao Câu (Việt Nam).

"C. amboinensis" sống trên rạn san hô ở đới mặt bằng rạn, độ sâu đến ít nhất là 16 m.

== Mô tả ==
Tổng chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở "C. amboinensis" là 15 cm. Cá có màu nâu, bụng trắng. Thân và gốc vây đuôi có nhiều đốm nhỏ màu xanh óng, xen lẫn là những đốm nâu ở thân dưới. Đầu có các vệt đốm xanh đen ở hai bên má và mang, nhiều vệt xanh óng quanh mắt và trên mõm.

Số tia vây ở vây lưng: 11–12; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 16–17.

== Sinh thái ==
Thức ăn chủ yếu của "C. amboinensis" là các loài rong san hô, bên cạnh đó chúng cũng ăn nhiều loài thủy sinh không xương sống khác như giun nhiều tơ, cầu gai, sao biển, hải miên và động vật giáp xác, cũng như cả san hô.

"C. amboinensis" sống theo chế độ hậu cung, một con đực lớn có thể kèm theo khoảng 2–5 con cái nhỏ hơn, và mỗi con cá cái lại chiếm giữ cho riêng mình một phần lãnh thổ.

== Thương mại ==
"C. amboinensis" là một thành phần trong ngành thương mại cá cảnh biển.
Canthigaster axiologus

Canthigaster axiologus, tên thông thường là cá nóc đội miện Thái Bình Dương, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1931 (nhưng được mô tả chính thức là vào năm 2008).

"C. axiologus" trước đây được xem là một danh pháp đồng nghĩa với "Canthigaster coronata", một loài chỉ có phạm vi giới hạn tại đảo san hô Johnston và quần đảo Hawaii.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. axiologus" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy rộng rãi ở vùng biển các nước Đông Nam Á (trừ Myanmar), trải rộng về phía đông đến các đảo thuộc 3 tiểu vùng: Melanesia, Micronesia và Polynesia. Phía bắc đến đảo Đài Loan và phía nam Nhật Bản. Phía nam trải dài đến hai bờ đông - tây Úc và xung quanh New Caledonia. "C. axiologus" thường sống đơn độc xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 10 đến 80 m.

== Mô tả ==
"C. axiologus" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 10 cm. Cơ thể có màu trắng với 3 dải tam giác màu đen viền vàng cùng với các hàng chấm xanh lam ở trên lưng; dải thứ 4 trên đỉnh đầu, băng qua mắt. Những dải đen không kéo dài xuống bụng như "Canthigaster valentini". Mắt được bao phủ bởi một vòng vàng, xung quanh có thêm các sọc ngắn màu xanh lam.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 11; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9 - 10; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.

Cũng như những loài cá nóc khác, "C. axiologus" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của "C. axiologus" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. "C. axiologus" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Canthigaster bennetti

Canthigaster bennetti, tên thông thường là cá nóc Bennett, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1854.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. bennetti" có phạm vi phân bố rộng khắp vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ở Ấn Độ Dương, loài này được tìm thấy dọc theo vùng bờ biển Đông Phi, bao gồm Madagascar và các hòn đảo xung quanh; ở phía đông, "C. amboinensis" có mặt tại phía nam Ấn Độ, Sri Lanka, Lakshadweep và Maldives. Ở Tây Thái Bình Dương, "C. amboinensis" được tìm thấy xung quanh quần đảo Mã Lai, trải rộng về phía đông đến các đảo thuộc 3 tiểu vùng: Melanesia, Micronesia và Polynesia. Phía bắc đến đảo Đài Loan và phía nam Nhật Bản. Phía nam trải dài đến hai bờ đông Úc và các rạn san hô trên biển Timor. Ở phía đông Thái Bình Dương, "C. bennetti" được biết đến tại quần đảo Galapagos. Loài này sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 15 m trở lại.
== Mô tả ==
"C. bennetti" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 10 cm. Nửa thân trên có màu nâu lục, nửa dưới màu trắng. Thân có nhiều vệt đốm cam và các sọc màu xanh sáng. Xung quanh mắt tỏa ra các đường sọc màu xanh lục lam và vệt màu cam. Đầu có những sọc màu xanh lơ trên cằm. Có một đốm lớn màu đen ở gốc vây lưng.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 11; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9 - 10; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.

Cũng như những loài cá nóc khác, "C. bennetti" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của "C. bennetti" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. Chúng có thể hợp thành đàn lớn (khoảng hơn 10.000 cá thể) hoặc bơi theo cặp. "C. bennetti" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Canthigaster callisterna

Canthigaster callisterna, tên thông thường là cá nóc hề, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1889.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. callisterna" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Nam Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy ở ngoài khơi Đông Úc, bao gồm các đảo xa bờ là đảo Lord Howe và đảo Norfolk. Xa hơn về phía đông, loài này được ghi nhận tại các đảo ngoài khơi Đảo Bắc, New Zealand, xung quanh New Caledonia và quần đảo Kermadec. Loài này sống xung quanh các rạn san hô và núi ngầm ở độ sâu khoảng từ 4 đến 250 m.

== Mô tả ==
"C. callisterna" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 23 cm. Nửa thân trên có màu nâu lục với nhiều vệt đốm màu xanh đen; bên dưới có một dải rộng màu trắng được viền bởi 2 dải nâu sẫm trải dài từ mõm đến vây đuôi; nửa thân dưới màu trắng. Xung quanh mắt tỏa ra các sọc màu xanh lam đậm.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 11; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9 - 10; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.

Cũng như những loài cá nóc khác, "C. callisterna" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của "C. callisterna" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. "C. callisterna" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh, nhưng không xuất hiện phổ biến.
Canthigaster capistrata

Canthigaster capistrata, tên thông thường là cá nóc mũi nhọn Macaronesia, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1839.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. capistrata" có phạm vi phân bố ở vùng biển Đông Đại Tây Dương. Loài này được tìm thấy xung quanh các hòn đảo thuộc nhóm Macaronesia. Năm 2007, "C. capistrata" ghi nhận tại eo biển Gibraltar. Phạm vi phân bố của "C. capistrata" có thể mở rộng về phía bắc do nhiệt độ đại dương dần ấm lên. Loài này sống xung quanh các rạn san hô hoặc đá ngầm phủ tảo ở độ sâu khoảng từ 20 m trở lại.

== Mô tả ==
"C. capistrata" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 8 cm. Lưng có màu nâu xám; bên dưới có một dải sọc màu nâu đen ngăn cách với vùng thân dưới màu trắng; thân dưới cũng có một dải sọc nâu. Hai dải nâu trải dài đến hai thùy đuôi Thân phủ đầy các đốm chấm màu xanh lơ. Mắt vàng có viền xanh lam bao quanh.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.

Cũng như những loài cá nóc khác, "C. capistrata" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của "C. capistrata" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. "C. capistrata" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh, nhất là tại Bồ Đào Nha.
Canthigaster compressa

Canthigaster compressa, tên thông thường là cá nóc thân ép, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1822.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. compressa" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy ở phía đông quần đảo Mã Lai, từ Sabah (Malaysia), đông bắc Kalimantan và Bali (Indonesia) trải dài đến quần đảo Solomon, Vanuatu và New Caledonia ở phía đông. Từ Philippines và Palau, trải dài về phía bắc đến đảo Đài Loan, quần đảo Ryukyu và quần đảo Ogasawara (phía nam Nhật Bản). Phía nam trải dài đến New Caledonia. "C. compressa" sống trong các thảm cỏ biển mọc trên cát, ở các đầm phá và vịnh biển có độ sâu khoảng từ 2 đến 25 m.

== Mô tả ==
"C. compressa" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 10 cm. Cơ thể có màu nâu được bao phủ bởi các đường vân màu xanh lục lam ở thân trên và các đốm trắng ở bên dưới. Có một đốm đen lớn (viền màu xanh lục lam) ở gốc vây lưng; đuôi màu vàng.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 8 - 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 8 - 9; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.

Cũng như những loài cá nóc khác, "C. compressa" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của "C. compressa" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. Cá trưởng thành thường bơi theo cặp. "C. compressa" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Canthigaster cyanospilota

Canthigaster cyanospilota, tên thông thường là cá nóc đốm xanh, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2008.

"C. cyanospilota" được tách ra từ loài ban đầu là "Canthigaster coronata".

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. cyanospilota" có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương. Loài này được tìm thấy từ Biển Đỏ và vịnh Aden, men dọc theo vùng bờ biển Đông Phi đến Nam Phi, bao gồm các hòn đảo, bãi đá xung quanh (trừ Madagascar). Ở phía đông, "C. amboinensis" xuất hiện từ biển Andaman, trải dài về phía nam đến các đảo Sumatra, Java và Bali. Loài này sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 10 đến 80 m.

== Mô tả ==
"C. cyanospilota" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 10 cm. So với "Canthigaster axiologus" và "C. coronata", "C. cyanospilota" có nhiều đốm và đường vân màu xanh lam sáng, nhưng không có một đốm vàng nào. Danh pháp khoa học của "C. cyanospilota" trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là "đốm xanh", ám chỉ những đốm xanh sáng nổi bật trên cơ thể của nó.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 11; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 8 - 10; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 17.

Cũng như những loài cá nóc khác, "C. cyanospilota" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của "C. cyanospilota" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. "C. cyanospilota" có thể được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Canthigaster epilampra

Canthigaster epilampra, tên thông thường là cá nóc đèn lồng, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1903.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. epilampra" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy ở phía đông quần đảo Mã Lai, từ Sabah (Malaysia), đông bắc Kalimantan và Bali (Indonesia) trải rộng đến các quần đảo thuộc 3 tiểu vùng: Melanesia, Micronesia và Polynesia. Phía bắc đến đảo Đài Loan và quần đảo Ryukyu và quần đảo Ogasawara (phía nam Nhật Bản). Phía nam giới hạn đến phía bắc rạn san hô Great Barrier và New Caledonia. Ở Đông Nam Ấn Độ Dương, "C. epilampra" có mặt tại đảo Giáng Sinh. Những mẫu vật đầu tiên được thu thập tại đảo Maui (quần đảo Hawaii). "C. epilampra" sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 6 đến 90 m, nhưng phổ biến hơn ở độ sâu trên 25 m.

== Mô tả ==
"C. epilampra" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 12 cm. Cơ thể có màu nâu nhạt, vùng bụng có màu trắng hơn. Đầu và thân được phủ các đốm nhỏ màu xanh ánh kim. Mắt vàng, xung quanh tỏa ra các sọc màu xanh lơ. Có một đốm màu vàng phía trên gốc vây ngực và một đốm đen ở gốc vây lưng. Vây đuôi màu vàng có các vệt màu xanh lam đậm.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.

Cũng như những loài cá nóc khác, "C. epilampra" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của "C. epilampra" là các loài rong tảo, động vật giáp xác và động vật thân mềm. Chúng có thể sống đơn độc hoặc bơi theo cặp, cũng có khi hợp thành đàn trên các rạn san hô. "C. epilampra" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Canthigaster figueiredoi

Canthigaster figueiredoi, tên thông thường là cá nóc Nam Đại Tây Dương, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2002.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. figueiredoi" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Nam Đại Tây Dương. Loài này được tìm thấy dọc theo bờ biển Nam Mỹ, từ Guyana đến bang Santa Catarina, Brazil, bao gồm các hòn đảo ngoài khơi như đảo san hô Rocas, Fernando de Noronha và đảo Trindade. "C. figueiredoi" sống xung quanh các rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 54 m trở lại.

== Mô tả ==
"C. figueiredoi" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 12 cm. Cơ thể có màu nâu nhạt, vùng bụng có màu trắng. Có 2 sọc đen nằm dọc theo chiều dài cơ thể. Mắt vàng, có viền màu xanh lam. Mõm có các vạch màu xanh lơ. Vây đuôi có một đốm đen nhỏ ở góc trên và dưới của gốc vây.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 16.

Cũng như những loài cá nóc khác, "C. figueiredoi" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của "C. figueiredoi" là các loài rong tảo, động vật giáp xác và động vật thân mềm. Chúng thường được quan sát là bơi theo cặp trên các rạn san hô. "C. figueiredoi" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh, và là một loài cá cảnh phổ biến ở Brazil.

== Xem thêm ==
- R. L. Moura & R. M. C. Castro (2002), Revision of Atlantic sharpnose pufferfishes (Tetraodontiformes: Tetraodontidae: "Canthigaster"), with description of three new species, "Proc. Biol. Soc. Wash." 115 (1): 32 - 50.
Cá nóc dẹt chấm bụng

Cá nóc dẹt chấm bụng (danh pháp: Canthigaster inframacula) là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1977.

== Từ nguyên ==
Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: "infra" ("ở dưới") và "macula" ("đốm"), hàm ý đề cập đến đốm đen ở nửa thân dưới của loài cá này.

== Phân bố và môi trường sống ==
Cá nóc dẹt chấm bụng ban đầu được mô tả từ 3 mẫu vật thu thập được ở độ sâu khoảng 126–157 m ở bờ bắc đảo Oahu (quần đảo Hawaii); phạm vi của loài cũng mở rộng đến đảo Johnston gần đó. Mãi đến năm 1984 thì có thêm 1 mẫu vật nữa chính thức được xác nhận ở quần đảo Izu (Nhật Bản), độ sâu thu thập 130 m.

Năm 2004, cá nóc dẹt chấm bụng được phát hiện ở vùng biển miền Trung và Đông Nam Việt Nam (70–140 m). Sau đó thì cá nóc dẹt chấm bụng được ghi nhận thêm ở đảo Réunion, cũng là ghi nhận đầu tiên của loài này ở Ấn Độ Dương, độ sâu 124–274 m.

Cá nóc dẹt chấm bụng sống trên nền đáy đá và cát.

== Mô tả ==
Chiều dài tiêu chuẩn lớn nhất được ghi nhận ở cá nóc dẹt chấm bụng là 9 cm. Thân trên hơi nâu và trắng nhạt về phía bụng. Mỗi bên thân có một dải nâu sẫm ngang chạy từ mắt đến trên gốc vây đuôi và một đốm nâu sẫm nằm ở thân dưới (giữa gốc dưới vây ngực và gốc vây hậu môn). Từ mắt có các vệt tím than toả ra. Ở trên lưng còn có các vệt tím than ngắn không đều. Vây lưng, vây hậu môn, vây đuôi và vây ngực có màu vàng nhạt. Trên vây đuôi có các chấm vàng xếp thành các hàng ngang trên tia vây.

Số tia vây ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây hậu môn: 10; Số tia vây ở vây ngực: 16–17.

== Sinh thái ==
Theo nghiên cứu của Văn Lệ và cộng sự (2006), cá nóc dẹt chấm bụng là loài có độc tính nhẹ (gây chết người khi ăn phải 100–1000 g cá nóc có chứa lượng độc từ 10 đến dưới 1000 MU/g).
Canthigaster jactator

Canthigaster jactator, tên thông thường là cá nóc đốm trắng Hawaii, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1901.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. jactator" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Thái Bình Dương. Đây là một loài đặc hữu của đảo san hô Johnston và quần đảo Hawaii. "C. jactator" được tìm thấy ở xung quanh các rạn san hô ngoài khơi và trong các đầm phá ở độ sâu khoảng từ 1 đến 89 m.

== Mô tả ==
"C. jactator" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 9 cm. Cơ thể màu nâu đen với các đốm lớn màu trắng và xanh lam phủ khắp cơ thể. Các vây trong mờ. "C. jactator" cũng là một "loài vệ sinh" cơ thể của loài đồi mồi "Chelonia mydas".

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9 - 10; Số tia vây mềm ở vây ngực: 16 - 18.

Cũng như những loài cá nóc khác, "C. amboinensis" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của "C. jactator" rất đa dạng, bao gồm các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm, và cả các loài cá nhỏ hơn. Chúng được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Nhân tố giới hạn

Trong sinh học, khái niệm nhân tố giới hạn có hai nội dung khác nhau:

- Dùng để chỉ bất kỳ nhân tố (hoặc yếu tố) nào có thể hạn chế tốc độ phản ứng của bất kỳ quá trình sinh lý nào trong cơ thể sinh vật. Đó là nội dung của khái niệm này trong sinh lý học.
- Dùng để chỉ nhân tố sinh thái (cũng gọi là yếu tố môi trường) có vai trò chủ chốt trong việc hoặc hạn chế kích thước quần thể (population size), hoặc hạn chế hoạt động của các cá thể trong quần thể sinh vật dẫn đến giảm phân bố trong khu vực địa lý thuộc sinh cảnh của nó. Đó là nội dung của khái niệm này trong sinh thái học.

== Nội hàm và ví dụ ==
- Trong thuật ngữ nước ngoài, khái niệm này gọi là "limiting factor" (tiếng Anh), "facteur limitant" (tiếng Pháp)... có nội dung tương tự như trên, bao gồm bất kỳ nhân tố nào trong môi trường - là biến số - có khả năng giới hạn một quá trình trong một cá thể hoặc của một quần thể sinh vật trong hệ sinh thái. Ví dụ:

- Trong sinh lý học thực vật, cây xanh khi quang hợp cần khí CO. Nếu nồng độ khí này xuống dưới 0,01% (bình thường ở khí quyển là 0,03%) thì phần lớn các cây xanh không quang hợp được, nghĩa là 0,01% CO là ngưỡng quang hợp dù cho các nhân tố khác (ánh sáng, nhiệt độ, nước...) vẫn bình thường.

- Trong một quần thể ở tự nhiên, số lượng cá thể không bao giờ tăng vô hạn, quá sức chứa của môi trường mà nó sống được, vì không đủ nơi ở, thiếu thức ăn... dẫn đến cạnh tranh tăng, tử vong nhiều. Ở trường hợp này "kích thước tối đa" là một nhân tố sinh thái, cũng là nhân tố giới hạn kích thước quần thể.

- Tuy nhiên, khái niệm nhân tố giới hạn có nội hàm không trùng hoàn toàn với khái niệm nhân tố sinh thái, cũng như khác hẳn khái niệm giới hạn sinh thái. Có tác giả đã dịch "limiting factor" là "giới hạn sinh thái" là kiểu dịch theo nghĩa hẹp.
- Các nguyên tắc hoặc quy luật giúp giải thích các nhân tố giới hạn trong sinh thái học là quy luật tối thiểu của Liebig, quy luật giới hạn của Blackman và quy luật Shelord.

== Trong kinh doanh và công nghệ ==
Nhân tố giới hạn còn được gọi là nhân tố ràng buộc, trong kinh doanh là một "mặt hàng hạn chế hoặc giới hạn sản xuất hoặc bán một sản phẩm nhất định". Chẳng hạn như "số giờ máy có thể hoạt động", "thời gian lao động của nhân viên", "số lượng nguyên liệu". Thuật ngữ này cũng thường được sử dụng trong công nghệ.

== Xem thêm ==
- Giới hạn sinh thái.
- Thành phần phi sinh học.
- Thành phần sinh học.
- Cạnh tranh sinh học.
- Quy luật Shelord.
- Nguồn sống (sinh học)
- Nguyên tắc Bateman.
Danh sách tòa nhà cao nhất Hải Phòng

Hải Phòng là thành phố trực thuộc trung ương lớn thứ 3 Việt Nam và là thành phố cảng lớn nhất đất nước. Tính đến năm 2024, thành phố có 73 tòa nhà cao tầng đã hoàn thành và cất nóc (trong đó có 21 tòa nhà cao trên 100 mét và 51 tòa nhà cao tầng trên 50m).

Tòa nhà cao nhất Hải Phòng hiện nay là tháp khách sạn Diamond Crown Hai Phong (Diamond Crown Tower), tọa lạc tại phường Đằng Lâm, quận Hải An với chiều cao đến mái là 165m và đến ăng ten là 186m, cao 45 tầng. Đây là tòa nhà cao thứ 9 tại miền Bắc Việt Nam và cao thứ 17 Việt Nam.

Hai tòa nhà chung cư thuộc dự án Khu nhà ở xã hội 384 Lê Thánh Tông mới được cất nóc trong năm 2024, dự án gồm 3 tòa chung cư 29 tầng cao 100m

Chiều ngày 10/01/2025, Chung cư Lakeside Garden với 2 tòa tháp chiều cao 1 tòa trên 100 m & 1 tòa 113m đã được cất nóc.

Các tòa nhà cao tầng của thành phố hầu như đều tập trung ở các quận trung tâm Hải Phòng là quận Hồng Bàng, Ngô Quyền và Lê Chân. Các huyện,quận (trừ huyện Cát Hải,quận An Dương,Hải An, thành phố Thủy Nguyên) hầu như không có nhà cao tầng.

== Tòa nhà cao nhất ==
Danh sách các tòa nhà đã hoàn thành với chiều cao từ 50 mét trở lên.
Nhà xuất bản Neung-In

Neung-In (능인) là một công ty xuất bản của Hàn Quốc được thành lập vào tháng 12 năm 1991 và đã sáp nhập với nhà xuất bản Yerimdang Publishing (예림당). Neung-In là công ty con của Yerimdang chuyên về sách truyện cho thiếu nhi. Hiện nay nhà xuất bản đang sử dụng tên thương hiệu là 'NI Book'.

Nhà xuất bản Neung-In và nhà xuất bản Kim Đồng của Việt Nam đã hợp tác để chuyển nhượng bản quyền bộ truyện tranh manhwa danh tác và danh nhân thế giới dành cho thiếu nhi của các hoạ sĩ Hàn Quốc như Park Jong-kwan (박종관) được dịch sang tiếng Việt.

==Ấn phẩm chính==
- Bộ truyện tranh "Truyện cổ Hàn Quốc" (만화로 보는 우리고전)
- Chuyện tình nàng Chaebong (채봉감별곡)
- Hận trung lục (한중록)
- 별당아씨전
- Bộ truyện tranh "Danh tác thế giới" (만화로 보는 세계명작)
- Bốn cô con gái nhà bác sĩ March (작은 아씨들)
- Bác sĩ Jekyll và ông Hyde (지킬박사와하이드)
- Daddy-Long-Legs (키다리아저씨)
- Bộ truyện tranh "Danh nhân thế giới" (EQ 인물전): 30 tháng 4 năm 1997
- Kim Jeong-ho (김정호): Nhà địa lý học Triều Tiên
- Jeong Yak-jong (정약용): Học giả Triều Tiên
- Lee-hwang (퇴계 이황): Học giả Triều Tiên
- Jang Yeong-sil (장영실): Nhà phát minh thời Cao Ly
- Ahn Jang-ho (도산 안창호): Nhà hoạt động đấu tranh
- Kim Gu (백범 김구)
- Jang bo-go (해상왕 장보고)
- Lee Sun-sin (충무공 이순신)
- Vua Se-jong (세종대왕)
- Shin Saimdang (신사임당)
- Newton (뉴턴)
- Jean-Henri Fabre (파브르): Nhà sinh vật học
- Truyện tranh "Vua Kwang-jo" (만화로 보는 왕조)
- La Flora Academy (라 플로라 아카데미)
Đạt Nhĩ Hán

Đạt Nhĩ Hãn ("," , 1590 – 1644) là một tướng lĩnh thời Hậu Kim và đầu thời nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc. Ban đầu ông thuộc Mãn Châu Tương Hoàng Kỳ, sau đổi thành Mãn Châu Chính Lam Kỳ.

==Cuộc đời==
Đạt Nhĩ Hán còn được phiên âm là Đạt Nhĩ Cáp () sinh vào năm Minh Vạn Lịch thứ 18 (1590), là con trai của Dương Thư thuộc Quách Lạc La thị cùng Triêm Hà Cô – em gái Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Vào thời Thái Tổ, ông theo cha là Dương Thư quy phụ Hậu Kim, nhậm chức Ngưu lục ngạch nhân. Sau khi cưới con gái thứ hai của Nỗ Nhĩ Cáp Xích là Nộn Triết Cách cách, Đạt Nhĩ Hãn trở thành Ngạch phò của Hậu Kim. Năm Thiên Mệnh thứ 4 (1619), ông theo Nỗ Nhĩ Cáp Xích diệt Diệp Hách bộ, có công giết được Diệp Hách Bối lặc Kim Đài Thạch, được phong thế chức Nhất đẳng Phó Tướng tương đương với Nhất đẳng Nam.

Năm 1626, Hoàng Thái Cực kế vị ngôi Khả hãn, Đạt Nhĩ Hãn trở thành là một trong tám đại thần tổng quản sự vụ Bát kỳ, nhậm chức Cố sơn Ngạch chân, thống lĩnh Mãn Châu Tương Hoàng kỳ. Ông cùng với Đại Bối lặc Đại Thiện chinh phạt Trát Lỗ Đặc bộ, bắt được Trát Lỗ Đặc Thai Cát; lại phạt Đống Quỹ bộ, bắt được 3 người Tháp Bố Nang Cổ Mục Sở Hách Nhĩ, Đỗ Khách Nhĩ, Đại Thanh Đa Nhĩ Tể, tấn Tam đẳng Tổng Binh Quan tương đương với Tam đẳng Tử. Năm Thiên Thông nguyên niên (1627), ông theo Bối lặc A Mẫn chinh phạt Triều Tiên, tấn công vào Nghĩa Châu, Định Châu, An Châu, trảm Phủ doãn. Trong những năm sau đó, ông liên tục theo quân đội triều Thanh đánh chiếm nhiều nơi như đánh vào Tuân Hóa cùng Hoàng Thái Cực năm 1629, vây công Đại Lăng Hà, Tuân Hóa, Cẩm Châu cùng Tế Nhĩ Cáp Lãng vào năm 1631, hai lần chinh phạt Sát Cáp Nhĩ bộ vào năm 1632 và 1634, chiếm được đến Tuyên Phủ (nay là thành phố Tuyên Hóa, tỉnh Hà Bắc).

Năm Sùng Đức nguyên niên (1636), ông theo A Tế Cách phạt Minh, tấn Nhất đẳng Tổng Binh Quan. Năm thứ 2 (1637), lại xuất chinh Triều Tiên, bởi vì uống rượu, làm việc trái luật mà bị hoạch tội. Năm thứ 6 (1641), bao vây Cẩm Châu, vì ông không tham gia ngự tiền hội nghị mà bị bãi nhậm, đoạt thế chức. Năm Thuận Trị nguyên niên (1644), Đạt Nhĩ Hán qua đời vì bệnh, thọ 55 tuổi.

== Gia đình ==
- Chính thê: Nộn Triết Cách cách
- Con trai:
1. Tắc Thần (塞臣)
2. Lặc Bối (勒貝, ? – 1682), là một tướng lĩnh thời Khang Hi. Ông từng tham gia vào cuộc bình Loạn Tam Phiên, nhậm Trấn Nam Tướng quân, đánh bại tàn quân và buộc Ngô Thế Phan tự sát, liên tiếp lập nhiều công lao cho nhà Thanh. Ông từng nhậm Nhất đẳng Thị vệ, kiêm chức Tá lĩnh quản lý sự vụ trong Ngưu lục. Về sau dần thăng lên Đô thống Chính Lam kỳ của Mãn Châu và Mông Cổ.
Thanatos

Trong thần thoại Hy Lạp, Thanatos (; , phát âm trong "Cái chết", từ θνῄσκω thnēskō "chết, được chết") là sự nhân cách hóa cái chết. Ông là một nhân vật nhỏ trong thần thoại Hy Lạp, thường được nhắc đến nhưng hiếm khi xuất hiện trong mắt của người bình thường.

== Trong thần thoại và thơ ca ==
Nhà thơ Hy Lạp Hesiod đã viết trong tập thơ "Theogony" của mình rằng Thanatos là con trai của Nyx (Màn đêm) và Erebus (Bóng tối) và anh em sinh đôi của Hypnos (Giấc ngủ).

Homer trước đó đã mô tả rằng Hypnos và Thanatos là anh em sinh đôi trong bài thơ sử thi "Iliad" của mình, nơi họ nhận lệnh từ Zeus qua Apollo nhanh chóng đưa người anh hùng đã hi sinh Sarpedon đến quê hương Lycia của anh ta.

Tạm dịch: 
Tính cách của vị thần được Hesiod nêu lên trong đoạn sau trong "Theogony":

Tạm dịch: 
Một đoạn của Alcaeus, một nhà thơ trữ tình Hy Lạp của thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên, đề cập đến chuyện này:
Sisyphus, con trai của Aiolos còn hơn cả một nhân vật trần thế: đối với người phàm, Thanatos thường có số phận không thể tha thứ, nhưng anh ta chỉ bị áp đảo thành công, bởi anh hùng huyền thoại Heracles. Thanatos được giao nhiệm vụ lấy linh hồn của Alkestis, người đã hiến mạng sống của mình để đổi lấy sự sống tiếp tục của chồng cô, Vua Admetos của Pherai. Heracles là một vị khách danh dự trong Nhà Admetos vào thời điểm đó, và ông đề nghị trả ơn sự hiếu khách của nhà vua bằng cách chiến đấu với chính Thần chết vì cuộc sống của Alkestis. Khi Thanatos lên ngôi từ Hades để chiếm lấy Alkestis, Heracles nhảy lên (sprung upon) người thần và chế ngự ông ta, giành quyền có được Alkestis hồi sinh. Thanatos bỏ trốn, lừa đảo con mồi (quarry) của mình.

Euripides, trong "Alcestis":

== Liên hệ với các văn hóa khác ==
Nói chính xác hơn ông chính là hình tượng thần chết cầm trên tay lưỡi hái bạc đến đón linh hồn người chết về với địa phủ trong nhiều tôn giáo. Tương tự với thần Anubis của Ai Cập hay Hắc Bạch Vô Thường của Trung Hoa.

== Tham khảo ==
sửa lại chuẩn hóa và chi tiết
Kim Chae-won (sinh 2000)

Kim Chae-won (Hangul: 김채원; Hanja: 金采源; Hán-Việt: Kim Thái Nguyên; sinh ngày 1 tháng 8 năm 2000) là một ca sĩ thần tượng người Hàn Quốc. Cô là cựu thành viên của nhóm nhạc nữ dự án Hàn Quốc - Nhật Bản IZ*ONE hoạt động từ năm 2018 đến năm 2021. Hiện tại, cô đang là trưởng nhóm của nhóm nhạc nữ LE SSERAFIM được thành lập bởi Source Music và Hybe Labels.

==Tiểu sử==
Kim Chaewon tham gia cuộc thi "Ca khúc thiếu nhi" của đài KBS vào năm 2012. Cô nàng còn từng là thực tập sinh của công ty Woollim Entertainment trong khoảng 11 tháng. Cô cũng từng đóng MV "Let Me" của Golden Child.

Chaewon sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm nghệ thuật. Cô còn được biết đến con gái của nữ diễn viên sân khấu Lee Ran Hee.
== Sự nghiệp ==
===2018–2021: "Produce 48" và IZ*ONE===
Năm 2018, Kim Chae-won tham gia chương trình truyền hình thực tế tuyển chọn thành viên nhóm nhạc nữ "Produce 48" với tư cách là thực tập sinh của Woollim Entertainment cùng ba thực tập sinh cùng công ty khác là Kwon Eun-bi, Kim So-hee và Kim Su-yun. Ngày 31 tháng 8 năm 2018, trong đêm chung kết của chương trình, Kim Chae-won đã đạt hạng 10 chung cuộc và được ra mắt trong nhóm nhạc dự án IZ*ONE. Ngày 29 tháng 4 năm 2021, IZ*ONE chính thức tan rã sau 2 năm 6 tháng hoạt động.

=== 2022–nay: LE SSERAFIM ===
Ngày 6 tháng 4 năm 2022, Source Music công bố rằng Kim Chae-won là thành viên thứ 4 của nhóm nhạc nữ sắp ra mắt LE SSERAFIM., cùng với cựu thành viên Iz*One, Miyawaki Sakura.

Chae-won đảm nhận vị trí trưởng nhóm, lead vocal và lead dancer của nhóm. LE SSERAFIM ra mắt công chúng vào ngày 2 tháng 5 năm 2022, cùng với album đầu tay "Fearless."

Vào ngày 4 tháng 4 năm 2024, Kim được công bố sẽ góp mặt trong ca khúc "Spruce", nằm trong album phòng thu thứ 5 của Tori Kelly là "Tori"