Cách mạng România

Cách mạng Romania ( tiếng Romania : Revoluția română ) là một giai đoạn bất ổn dân sự dữ dội ở Romania trong tháng 12 năm 1989 như một phần của các cuộc Cách mạng 1989 diễn ra ở một số quốc gia trên thế giới, chủ yếu là trong Khối phía Đông .Cuộc cách mạng Romania bắt đầu ở thành phố Timișoara và nhanh chóng lan rộng khắp cả nước, cuối cùng lên đến đỉnh điểm là phiên tòa xét xử trống và hành quyết Tổng bí thư Đảng Cộng sản Romania (PCR) lâu năm Nicolae Ceaușescu và vợ ông là Elena , và kết thúc 42 năm cai trị của Cộng sản ở Romania. Đây cũng là lần cuối cùng một chính phủ theo chủ nghĩa Marx-Lenin bị lật đổ ở một quốc gia thuộc Khối Hiệp ước Warsaw trong các sự kiện năm 1989, và là lần duy nhất lật đổ lãnh đạo của một quốc gia một cách bạo lực và hành quyết nhà lãnh đạo của quốc gia đó; theo ước tính, hơn một nghìn người đã chết và hàng nghìn người khác bị thương.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai , Romania thấy mình nằm trong phạm vi ảnh hưởng của Liên Xô , với chế độ Cộng sản chính thức được tuyên bố vào năm 1947. Vào tháng 4 năm 1964, khi Romania công bố một văn bản chính sách chung được xây dựng theo chỉ dẫn của Gheorghe Gheorghiu-Dej , đất nước này đang trên đường thoát khỏi sự kiểm soát của Liên Xô một cách thận trọng . Nicolae Ceaușescu trở thành nhà lãnh đạo của đất nước vào năm sau. Dưới sự cai trị của ông, Romania đã trải qua một thời gian ngắn suy yếu của sự đàn áp nội bộ dẫn đến một hình ảnh tích cực cả trong nước và ở phương Tây. Tuy nhiên, sự đàn áp một lần nữa lại tăng cường vào những năm 1970. Giữa những căng thẳng vào cuối những năm 1980, các cuộc biểu tình ban đầu đã diễn ra tại thành phố Timișoara vào giữa tháng 12 của nhóm thiểu số Hungary để đáp lại nỗ lực của chính phủ nhằm trục xuất mục sư Giáo hội Cải cách Hungary László Tőkés . Đáp lại, người Romania tìm cách lật đổ Ceaușescu và thay đổi chính phủ sau những sự kiện tương tự gần đây ở các quốc gia láng giềng. Lực lượng cảnh sát mật Securitate , vốn là một trong những lực lượng lớn nhất Khối Đông Âu và trong nhiều thập kỷ đã là lực lượng đàn áp chính đối với sự bất đồng chính kiến của quần chúng, thường xuyên đàn áp bất đồng chính kiến bằng bạo lực, cuối cùng đã tỏ ra bất lực trong việc ngăn chặn cuộc nổi dậy đang nổi lên, và sau đó là một cuộc nổi loạn thành công và thảm khốc. 

Tình trạng bất ổn về xã hội và kinh tế đã tồn tại ở Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Romania trong một thời gian khá dài, đặc biệt là trong những năm thắt lưng buộc bụng của thập niên 1980. Các biện pháp thắt lưng buộc bụng được Ceaușescu thiết kế một phần để trả nợ nước ngoài của đất nước, nhưng lại dẫn đến tình trạng thiếu hụt lan rộng gây ra bất ổn. Ngay sau bài phát biểu công khai vụng về của Ceaușescu tại thủ đô Bucharest được phát sóng tới hàng triệu người Romania trên truyền hình nhà nước, các thành viên cấp dưới của quân đội đã chuyển, gần như nhất trí, từ việc ủng hộ nhà độc tài sang ủng hộ những người biểu tình. Các cuộc bạo loạn, bạo lực đường phố và giết người ở một số thành phố của Romania trong khoảng một tuần đã khiến nhà lãnh đạo Romania phải chạy trốn khỏi thủ đô vào ngày 22 tháng 12 cùng với vợ mình, Elena. Việc trốn tránh bị bắt bằng cách vội vã rời đi bằng trực thăng thực sự đã miêu tả cặp đôi này vừa là những kẻ chạy trốn vừa có vẻ như có tội với những tội danh bị cáo buộc. Bị bắt tại Târgoviște , họ bị một tòa án quân sự trống xét xử với các cáo buộc diệt chủng , phá hoại nền kinh tế quốc gia và lạm dụng quyền lực để thực hiện các hành động quân sự chống lại nhân dân Romania. Họ bị kết án về mọi tội danh, bị tuyên án tử hình và bị hành quyết ngay lập tức vào ngày Giáng sinh năm 1989. Họ là những người cuối cùng bị kết án tử hình và bị hành quyết tại Romania , vì án tử hình đã bị bãi bỏ ngay sau đó. Trong nhiều ngày sau khi Ceaușescu chạy trốn, nhiều người đã thiệt mạng trong cuộc đấu súng giữa thường dân và quân nhân, những người tin rằng bên kia là 'những kẻ khủng bố' Securitate . Mặc dù các bản tin thời đó và phương tiện truyền thông hiện đại thường đề cập đến việc Securitate chống lại cuộc cách mạng, nhưng chưa bao giờ có bằng chứng nào ủng hộ tuyên bố về một nỗ lực có tổ chức. Các bệnh viện ở Bucharest đã điều trị cho hàng nghìn thường dân. Sau tối hậu thư, nhiều thành viên Securitate đã tự nộp mình vào ngày 29 tháng 12 với lời đảm bảo rằng họ sẽ không bị xét xử. 
Romania ngày nay đã phát triển dưới cái bóng của Ceaușescus cùng với quá khứ Cộng sản của mình, và sự ra đi đầy biến động của mình khỏi chủ nghĩa cộng sản. Sau khi Ceaușescu bị hành quyết ngay lập tức, Mặt trận Cứu quốc (FSN) đã nhanh chóng lên nắm quyền, hứa hẹn các cuộc bầu cử tự do và công bằng trong vòng năm tháng. Được bầu trong một chiến thắng vang dội vào tháng 5 năm sau, FSN đã tái lập thành một đảng chính trị, thực hiện một loạt các cải cách kinh tế và dân chủ, với những thay đổi chính sách xã hội tiếp theo được các chính phủ sau này thực hiện. Từ thời điểm đó, Romania đã trở nên hội nhập hơn nhiều với phương Tây. Romania đã trở thành thành viên của NATO và Liên minh Châu Âu vào năm 2004 và 2007.
== Xem thêm ==
===Cách mạng roamania===
- List of books about the Romanian Revolution
- List of films about the Romanian Revolution
- Ilie Verdeț, tried to take over power on 22 Dec 1989, but was pushed aside by I. Iliescu
- Videograms of a Revolution

===Romania-related===
- List of massacres in Romania
- Romanian anti-communist resistance movement

===Cách mạng 1989 và sự sụp đổ của Liên bang Xô Viết===
- Liên Xô giải thể (1991)
- Cách mạng 1989
- 1989 Moldovan civil unrest
- Sự kết thúc của chủ nghĩa cộng sản ở Hungaria (1989)
- Sự sụp đổ cộng sản ở Albania (1990–92)
- Cách mạng Dân chủ Mông Cổ 1990
- Die Wende "Bước ngoặt" (Đức 1989–90)
-  Bức tường Berlin sụp đổ (9 tháng 11, 1989)
- Cách mạng Ca hát (Các quốc gia vùng Baltic: Estonia, Latvia, Lithuania; 1987–1991)
- Cách mạng Nhung (Tiệp Khắc, 1989)

===Others===
- Sự kiện Thiên An Môn
- Cuộc nổi dậy 8888 (Miến Điện 1988)
- Dân chủ ở châu Âu
- Cách mạng Quyền lực Nhân dân (Philippines, 1986, chống lại F. Marcos)
- July Revolution (Bangladesh, 2024, chống lại Sheikh Hasina)

== Đọc thêm ==
- Gives a detailed account of the events in December 1989 in Timișoara.

== Liên kết ngoài ==
- Article on justice failing for 942 killed in Revolution on eve of 20th anniversary
- Video of Nicolae Ceaușescu's final speech in Republican Square
- Anonymous Photo Essay about the Romanian Revolution of 1989
- TV broadcasts from 22 and 23 December 1989
- Live TV Broadcast from 22 December 1989 on Hungarian TV (with English subtitles)
- The Romanian Revolution of December 1989
- Academic Article on Feature Films about 1989
- Academic Article on Documentaries about 1989