Yên Thắng (phường)

Yên Thắng là một phường thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

==Địa lý==
Phường Yên Thắng có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp xã Yên Mô
- Phía tây giáp phường Tam Điệp và phường Yên Sơn
- Phía nam giáp phường Trung Sơn và xã Đồng Thái
- Phía bắc giáp phường Đông Hoa Lư và phường Nam Hoa Lư.

Phường Yên Thắng có diện tích 29,95 km², dân số năm 2024 là 28.405 người, mật độ dân số đạt 948 người/km².

Phường này nằm trên Quốc lộ 1, 12B, Đường cao tốc Bắc – Nam, Đường cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng, và cũng là nơi có sông Vạc, sông Bến Đang chảy qua.

Chợ Tu thuộc Phố Tu, phường Yên Thắng là một trong những chợ quê nổi tiếng ở tỉnh Ninh Bình.

===Địa hình===
- Yên Thắng chủ yếu là đồng bằng, có một vài núi thấp thuộc dãy Tam Điệp.
- Hồ Yên Thắng thuộc phường Yên Thắng cùng với hồ Đồng Thái và hồ Yên Quang là những hồ nước tự nhiên lớn nhất tỉnh Ninh Bình. Tại đây đã xây dựng sân golf Hoàng Gia.

==Hành chính==
Phường Yên Thắng được chia thành 46 tổ dân phố: 1, 1 Lam Sơn, 1 Thắng Động, 2, 2 Lam Sơn, 2 Thắng Động, 3, 3 Đồng Phú, 3 Thắng Động, 4, 4 Đồng Phú, 4 Tịch Trân, 5, 5 Tịch Trân, 6, 6 Đồng Nhân, 7, 7 Đồng Nhân, 8, 9 Thắng Động, 10 Thắng Động, Bình Hào, Bình Khang, Cầu Cọ, Cầu Mỗ, Chợ Bến, Đàm Khánh Đông, Đàm Khánh Tây, Đồi Cao 1, Đồi Cao 2, Ghềnh, Khai Khẩn, Lý Nhân, Phố Tu, Quảng Hạ, Quảng Thượng, Quyết Thắng, Thái Hòa, Trà Tu 1, Trà Tu 2, Trà Tu 3, Trà Tu 4, Trại Sối, Vân Du Hạ, Vân Du Thượng, Vân Thượng.

==Lịch sử==
Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH về việc phê chuẩn việc thành lập tỉnh Nam Hà trên cơ sở tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 23 tháng 2 năm 1977, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Phủ Thủ tướng ban hành Quyết định số 617-VP18 về việc sáp nhập thôn Lam Sơn của xã Yên Hòa vào xã Khánh Thượng.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP về việc thành lập huyện Tam Điệp thuộc tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở huyện Yên Mô và một phần của huyện Yên Khánh.

Ngày 14 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 196-HĐBT về việc sáp nhập các thôn Mai Thôn, Bình Sơn của xã Yên Bình vào xã Khánh Thượng.

Ngày 17 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 200-HĐBT về việc:
- Thành lập thị xã Tam Điệp thuộc tỉnh Hà Nam Ninh.
- Thành lập các phường Bắc Sơn, Nam Sơn, Trung Sơn và các xã Đông Sơn, Quang Sơn thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ tách một phần diện tích và nhân khẩu của thị trấn Tam Điệp và hai xã Yên Bình, Yên Sơn thuộc huyện Tam Điệp.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 4 tháng 7 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 59-CP về việc:
- Thành lập huyện Yên Khánh thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở một phần của huyện Kim Sơn và một phần của huyện Tam Điệp.
- Đổi tên phần còn lại của huyện Tam Điệp thành huyện Yên Mô.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 4 tháng 8 năm 2000, Chính phủ ban hành Nghị định số 29/2000/NĐ-CP về việc thành lập xã Mai Sơn trên cơ sở 452,8 ha diện tích tự nhiên và 5.211 nhân khẩu của xã Khánh Thượng.

Ngày 9 tháng 4 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 62/2007/NĐ-CP về việc thành lập phường Tân Bình thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ sở điều chỉnh 751,80 ha diện tích tự nhiên và 5.205 người của xã Yên Bình.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Yên Bình còn lại 458,78 ha diện tích tự nhiên và 4.213 nhân khẩu.

Ngày 10 tháng 4 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 904/NQ-UBTVQH13 về việc thành lập thành phố Tam Điệp thuộc tỉnh Ninh Bình.

Ngày 10 tháng 12 năm 2015, HĐND tỉnh Ninh Bình ban hành Nghị quyết số 29/2015/NQ-HĐND về việc:
- Chuyển thôn Đồi Cao 1 thuộc xã Yên Bình thành tổ dân phố Đồi Cao 1 thuộc phường Yên Bình.
- Chuyển thôn Đồi Cao 2 thuộc xã Yên Bình thành tổ dân phố Đồi Cao 2 thuộc phường Yên Bình.
- Chuyển thôn Đàm Khánh Đông thuộc xã Yên Bình thành tổ dân phố Đàm Khánh Đông thuộc phường Yên Bình.
- Chuyển thôn Đàm Khánh Tây thuộc xã Yên Bình thành tổ dân phố Đàm Khánh Tây thuộc phường Yên Bình.
- Chuyển thôn Ghềnh thuộc xã Yên Bình thành tổ dân phố Ghềnh thuộc phường Yên Bình.
- Chuyển thôn Lý Nhân thuộc xã Yên Bình thành tổ dân phố Lý Nhân thuộc phường Yên Bình.
- Chuyển thôn Quyết Thắng thuộc xã Yên Bình thành tổ dân phố Quyết Thắng thuộc phường Yên Bình.

Phường Yên Bình có 7 tổ dân phố: Đàm Khánh Đông, Đàm Khánh Tây, Đồi Cao 1, Đồi Cao 2, Ghềnh, Lý Nhân, Quyết Thắng.

Tính đến ngày 31/12/2023:
- Xã Mai Sơn có 8 xóm: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8.
- Xã Khánh Thượng có 16 xóm: 1 Lam Sơn, 1 Thẳng Động, 2 Lam Sơn, 2 Thẳng Động, 3 Đồng Phú, 3 Thẳng Động, 4 Đồng Phú, 4 Tịch Trân, 5 Bình Khang, 5 Tịch Trân, 6 Chợ Bến, 6 Đồng Nhân, 7 Đồng Nhân, 8 Thái Hòa, 9 Thắng Động, 10 Thắng Động.

Ngày 10 tháng 12 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1318/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 4,33 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 4.719 người của xã Mai Sơn thuộc huyện Yên Mô vào xã Khánh Thượng.

Xã Khánh Thượng có 13,73 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 13.359 người.

Tính đến ngày 31/12/2024:
- Phường Yên Bình có 7 tổ dân phố: Đàm Khánh Đông, Đàm Khánh Tây, Đồi Cao 1, Đồi Cao 2, Ghềnh, Lý Nhân, Quyết Thắng.
- Xã Khánh Thượng có 24 xóm: 1, 1 Lam Sơn, 1 Thẳng Động, 2, 2 Lam Sơn, 2 Thẳng Động, 3, 3 Đồng Phú, 3 Thẳng Động, 4, 4 Đồng Phú, 4 Tịch Trân, 5, 5 Bình Khang, 5 Tịch Trân, 6, 6 Chợ Bến, 6 Đồng Nhân, 7, 7 Đồng Nhân, 8, 8 Thái Hòa, 9 Thắng Động, 10 Thắng Động.
- Xã Yên Thắng có 11 thôn: Bình Hào, Cầu Cọ, Cầu Mỗ, Khai Khẩn, Phố Tu, Quảng Hạ, Quảng Thượng, Trại Sối, Vân Du Hạ, Vân Du Thượng, Vân Thượng 1 và 4 xóm: 1, 2, 3, 4.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
- Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, thành lập phường Yên Thắng thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 4,63 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 4.686 người của phường Yên Bình thuộc thành phố Tam Điệp; toàn bộ diện tích tự nhiên là 13,73 km², quy mô dân số là 13.550 người của xã Khánh Thượng và toàn bộ 11,59 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 10.169 người của xã Yên Thắng thuộc huyện Yên Mô.

Phường Yên Thắng có 29,95 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 28.405 người.

Ngày 18 tháng 7 năm 2025, HĐND phường Yên Thắng ban hành Nghị quyết số 07/NQ-HĐND về việc:
- Chuyển tổ dân phố Đàm Khánh Đông thuộc phường Yên Bình thành tổ dân phố Đảm Khánh Đông thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển tổ dân phố Đàm Khánh Tây thuộc phường Yên Bình thành tổ dân phố Đảm Khánh Tây thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển tổ dân phố Đồi Cao 1 thuộc phường Yên Bình thành tổ dân phố Đồi Cao 1 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển tổ dân phố Đồi Cao 2 thuộc phường Yên Bình thành tổ dân phố Đồi Cao 2 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển tổ dân phố Ghềnh thuộc phường Yên Bình thành tổ dân phố Ghềnh thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển tổ dân phố Lý Nhân thuộc phường Yên Bình thành tổ dân phố Lý Nhân thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển tổ dân phố Quyết Thắng thuộc phường Yên Bình thành tổ dân phố Quyết Thắng thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 1 thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 1 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 2 thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 2 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 3 thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 3 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 4 thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 4 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 5 thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 5 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 6 thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 6 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 7 thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 7 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 8 thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 8 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 1 Lam Sơn thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 1 Lam Sơn thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 2 Lam Sơn thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 2 Lam Sơn thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 1 Thẳng Động thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 1 Thắng Động thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 2 Thẳng Động thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 2 Thắng Động thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 3 Thắng Động thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 3 Thắng Động thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 3 Đồng Phú thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 3 Đồng Phú thuộc phường Yên Thẳng.
- Chuyển xóm 4 Đồng Phú thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 4 Đồng Phú thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 5 Bình Khang thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố Bình Khang thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 6 Chợ Bến thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố Chợ Bến thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 6 Đồng Nhân thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 6 Đồng Nhân thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 7 Đồng Nhân thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 7 Đồng Nhân thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 8 Thái Hòa thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố Thái Hòa thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 9 Thắng Động thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 9 Thắng Động thuộc phường Yên Thắng
- Chuyển xóm 10 Thắng Động thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 10 Thắng Động thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 4 Tịch Trân thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 4 Tịch Trân thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển xóm 5 Tịch Trân thuộc xã Khánh Thượng thành tổ dân phố 5 Tịch Trân thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Bình Hào thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Bình Hào thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Cầu Cọ thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Cầu Cọ thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Cầu Mỗ thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Cầu Mễ thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Khai Khẩn thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Khai Khẩn thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Phố Tu thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Phố Tu thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Quảng Hạ thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Quảng Hạ thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Quảng Thượng thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Quảng Thượng thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Trại Sối thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Trại Sối thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Vân Du Hạ thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Vân Du Hạ thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Vân Du Thượng thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Vân Du Thượng thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển thôn Vân Thượng 1 thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Vân Thượng thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 1 thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Trà Tu 1 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 2 thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Trà Tu 2 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 3 thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Trà Tu 3 thuộc phường Yên Thắng.
- Chuyển Xóm 4 thuộc xã Yên Thắng thành tổ dân phố Trà Tu 4 thuộc phường Yên Thắng.

Phường Yên Thắng có 46 tổ dân phố: 1, 1 Lam Sơn, 1 Thắng Động, 2, 2 Lam Sơn, 2 Thắng Động, 3, 3 Đồng Phú, 3 Thắng Động, 4, 4 Đồng Phú, 4 Tịch Trân, 5, 5 Tịch Trân, 6, 6 Đồng Nhân, 7, 7 Đồng Nhân, 8, 9 Thắng Động, 10 Thắng Động, Bình Hào, Bình Khang, Cầu Cọ, Cầu Mỗ, Chợ Bến, Đàm Khánh Đông, Đàm Khánh Tây, Đồi Cao 1, Đồi Cao 2, Ghềnh, Khai Khẩn, Lý Nhân, Phố Tu, Quảng Hạ, Quảng Thượng, Quyết Thắng, Thái Hòa, Trà Tu 1, Trà Tu 2, Trà Tu 3, Trà Tu 4, Trại Sối, Vân Du Hạ, Vân Du Thượng, Vân Thượng.

==Văn hóa==
===Đền Vua Lê===
Yên Thắng cũng có đền Vua Lê Đại Hành, tương truyền nơi đây xưa có thành Thiên Phúc do Lê Hoàn xây dựng và khi Ngô Nhật Khánh đưa Chiêm Thành tấn công thành này đã bị bão dìm chết ở cửa biển Thần Phù, gần khu vực này. Đây cũng là xã được công nhận Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ở Ninh Bình.

===Hồ Yên Thắng===
Hồ Yên Thắng nằm chạy dài dưới chân đồi thuộc 2 phường: Yên Thắng, Trung Sơn và xã Đồng Thái với diện tích mặt nước 180 ha và 240 ha đồi cây xung quanh, tạo nên một cảnh quan thiên nhiên hài hòa, môi trường sinh thái trong lành.

===Đền Núi Hầu===
Đền Núi Hầu (Yên Thắng, Yên Mô) thờ thần Cao Sơn trấn trạch vùng núi phía tây Hoa Lư tứ trấn ở Ninh Bình. Thần Cao Sơn nguyên là Lạc tướng Vũ Lâm, cai quản vùng núi Vũ Lâm phía tây Ninh Bình. Đền thờ chính của thần ở huyện Phụng Hóa, nay là đền Láo ở xã Thanh Sơn. Vị thần này có công phù trợ quân Lê Tương Dực diệt được Uy Mục nên được dân làng Kim Liên rước về thờ trấn phía Nam kinh thành Thăng Long. Ở Ninh Bình, thần Cao Sơn được thờ ở nhiều di tích thuộc vùng núi Nho Quan – Tam Điệp và là vị thần trấn trạch phía tây Hoa Lư tứ trấn.

Đền Núi Hầu hiện còn giữ được 5 sắc phong, trong đó có một sắc phong thời Tây Sơn, đời Cảnh Thịnh năm thứ tư (1796). Nội dung sắc phong có lời tôn vinh vị thần được thờ tại đền là Cao Sơn Đại Vương. Năm Mậu Thân (1789) Vua Quang Trung tiến quân ra Bắc đóng hành doanh ở phòng tuyến Tam Điệp trước khi tiến quân ra Thăng Long đã cầu thần Cao Sơn âm phù diệt giặc. Sau chiến thắng giặc Mãn Thanh, năm Quang Trung thứ Hai có phong duệ hiệu của thần: Cao Sơn, Linh cảm, Diên Huống, Gia Khánh, Phương Du, Hồng Liệt, Anh Thanh Đại Vương.

Theo như thần phả các đền thờ Cao Sơn ở Ninh Bình thì Cao Sơn đại vương là Lạc tướng Vũ Lâm (tức vùng núi phía tây Ninh Bình ngày nay nên còn được gọi là vị thần tây trấn Hoa Lư tứ trấn), khi vâng mệnh vua Hùng đi tuần từ vùng Nam Lĩnh đến vùng Thiên Dưỡng, đã tìm ra một loài cây thân có bột dùng làm bánh thay bột gạo, lấy tên mình đặt tên cho cây là Quang lang (dân địa phương vẫn gọi là cây quang lang hay cây búng báng). Thần đã dạy bảo và giúp đỡ người dân làm ăn sinh sống đồng thời bảo vệ khỏi các thế lực phá hoại vì vậy đã được nhân dân lập nhiều đền thờ.

==Chú thích==
- Đảng bộ xã Yên Thắng lãnh đạo phát triển kinh tế , Hạnh Chi, Báo Ninh Bình, Ngày gửi: Thứ tư, 15:13, 5/10/2011
- Danh mục địa danh các đơn vị hành chính thể hiện trên bản đồ - Địa danh hành chính thể hiện trên bản đồ tỉnh Ninh Bình