hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Xích Quỷ

Xích Quỷ (chữ Hán: 赤鬼) theo truyền thuyết Việt Nam là một liên minh quốc gia cổ đại của cư dân Bách Việt, được xem là quốc hiệu đầu tiên của người Việt vào đầu thời đại Hồng Bàng, thời Kinh Dương Vương. Xích Quỷ (chữ Hán: 赤鬼) trong huyền sử Việt Nam là một quốc gia cổ đại có thật của cư dân Bách Việt, được xem là quốc hiệu đầu tiên của nước Việt vào đầu thời đại Hồng Bàng. Từ Hán Việt Xích (赤) nghĩa là màu đỏ; từ Quỳ (鬼) không có nghĩa là ma quỷ. Mà "Xích Quỳ" là tên một ngôi sao có sắc đỏ rực rỡ nhất trong Nhị thập bát tú trên bầu trời. Tục truyền là quốc hiệu của đất nước, được xem là cội nguồn của Việt Nam, vào thời Kinh Dương Vương.

Trong cuốn "Ngọc Phả truyền thư" của từ đường họ Nguyễn có giải thích rằng chữ "Xích" là màu đỏ ngụ ý phương nam, từ "Quỷ" là từ chữ Vương của người Bách Việt, 3 chữ Vương ghép lại thành chữ "Quỳ". Đế Thừa là cháu hai đời của Thần Nông (Viêm Đế), có ba con trai: Đế Minh, Đế Nghi, Đế Long. Ba người con của Để Thừa đều làm Vương ở 3 phương. Theo "Ngọc Phà truyền thư" thì Kinh Dương vương là con trai của Đế Minh (tức Đế vùng phương nam) thấy ba Vương đều là Để ở ba nơi, nên ghép ba chữ "Vương" này tạo thành chữ "Quỳ". Tên "Xích Quỳ" nêu rõ Vương ở phương nam, ngụ ý nước Nam đã có chủ. 

Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khảo cổ nào cho thấy nhà nước này là có thật. Theo 1 số nhà nghiên cứu hiện đại thì câu chuyện này được xuất phát từ 1 tiểu thuyết dân gian, rồi được hư cấu vào sử sách thời Hậu Lê.

== Truyền thuyết ==
Truyền thuyết về nước Xích Quỷ của Kinh Dương Vương trong truyền thuyết Việt Nam có thể đã lấy "cảm hứng" từ một liên minh của các bộ tộc tại Việt Chương ở Giang Tây, Việt Thường ở Hồ Nam, Việt Dương hay Dương Việt ở Hồ Bắc, các bộ tộc này cư trú ở vùng lân cận với Nhà Thương và có thể đã xảy ra chiến tranh giữa họ và nhà Thương. Các bộ tộc ở Việt Chương là nòng cốt và đã đánh bại cuộc xâm lược của quân Ân Thương do vua Vũ Đinh chỉ huy. Nền tảng vật chất của họ là nền văn hóa đồng thau Ngô Thành với các di vật tiêu biểu là những bộ não bạt và trống đồng cỡ lớn, có vai trò đặc biệt trong tín ngưỡng địa phương. Truyền thuyết Họ Hồng Bàng và truyền thuyết Thánh Gióng đánh giặc Ân có thể đã lưu truyền từ những câu chuyện truyền miệng từ thời xa xăm này.

===Truyền thuyết Họ Hồng Bàng===
Đại Việt Sử ký Ngoại kỷ Toàn thư do Ngô Sĩ Liên biên soạn chép:

"Thiên Nam ngữ lục" (thế kỷ 17) kể về việc kết hôn của Kinh Dương Vương:

Ở chốn Nam mi ấy Kinh Dương Vương gặp con gái Thần Long:

Nam minh được chú là "bể rộng ở phía Nam". Sách "Nam Hoa kinh" của Trang Tử có câu ""Bằng chi tỉ ư Nam minh dã, đoàn phù dạo nhi thường giả cửu vạn lý"". Thông tin trên của "Thiên Nam ngữ lục" cho thấy Kinh Dương Vương đã gặp con gái Thần Long ở Nam minh có thể là vịnh Bắc Bộ ngày nay.

Tương tự núi Ngũ Lĩnh nơi Kinh Dương Vương đi tuần là ngọn núi có tên là Ngũ, có thể là ngọn núi ở vùng trung tâm vì số 5 là số trung tâm của Hà thư. Ca dao xưa có câu:
== Xem thêm ==
- Các tên gọi của nước Việt Nam
Hàng không năm 1907

Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1907:

== Các sự kiện ==
===Tháng 3===
- 16 tháng 3 - Leon Delagrange bay trên chiếc máy bay 2 tầng cánh có tên gọi Voison ở Bagatelle, Pháp với khoảng cách 30 feet.

===Tháng 8===
- 1 tháng 8 - Một sư đoàn Hàng không được thành lập trong Binh chủng thông tin Quân đội Hoa Kỳ để giám sát "mọi vấn đề gắn liền với khí cầu quân sự, máy móc có thể bay, và những vấn đề có liên quan".

===Tháng 9===
- 29 tháng 9 - Louis Breguet và Charles Robert Richet đã biểu diễn chiếc máy bay của họ có tên gọi là Gyroplane No. 1, máy bay lên thẳng đầu tiên nâng một người lên khỏi mặt đất. (Máy bay vẫn còn được kiểm soát bằng tay của những người đứng dưới đất).

===Tháng 10===
- 12 tháng 10 - Augustus Gaudron bay qua Biển Bắc trên một khí cầu khí nóng có tên là "Mammouth". Ông bay 1160 km (721 dặm) từ The Crystal Palace, London đến Hồ Vänern, Thuỵ Điển.
- 19 tháng 10 - Robert Esnault-Pelterie trở thành phi công đầu tiên sử dụng cần điều khiển khi bay ở Buc, Pháp.

===Tháng 11===
- 13 tháng 11 - Phi công đầu tiên thực hiện chuyến bay tự do trên một máy bay lên thẳng, tên là Paul Cornu ở Lisieux. Chuyến bay đầu tiên này nâng Cornu lên cao khoảng 30 cm (1 ft) trong 20 giây. Thỉnh thoảng nó vẫn được công nhận như chiếc trực thăng đầu tiên đã bay lên.

== Chuyến bay đầu tiên ==
===Tháng 7===
- 11 tháng 7 - Blériot Type VI "Libellule"

===Tháng 9===
- 10 tháng 9 - "Nulli Secundus", khí cầu điều khiển đầu tiên của Quân đội Anh

===Tháng 11===
- 10 tháng 11 - Bléroit Type VII, máy bay đầu tiên có hình dạng máy bay hiện đại theo quy ước

===Tháng 12===
- 6 tháng 12 - AEA Cygnet, mẫu tàu lượn có dây buộc đầu tiên (cũng được quy cho là một chiếc diều) được thiết kế bởi Alexander Graham Bell. Chuyến bay đầu tiên cũng là chuyến bay đầu tiên của Thomas Selfridge, người đã chết vào một năm sau đó, đầy là người đầu tiên bị chết trong một tai nạn động cơ máy bay.
Ngài đại tá chờ thư

Ngài đại tá chờ thư (tiếng Tây Ban Nha: "El coronel no tiene quien le escriba", còn được dịch Không có thư cho ngài đại tá) là một truyện ngắn xuất sắc của nhà văn Columbia Gabriel Garcia Marquez, người đoạt giải Nobel văn học năm 1982.

== Nội dung ==
Truyện kể một ông đại tá già suốt hai mươi mấy năm chờ đợi một lá thư báo cho biết tiền bồi thường cựu chiến binh. Trong khi đó gia cảnh hết sức khốn cùng: một người vợ ốm yếu bị bệnh suyển không có thuốc uống, nhà hết gạo ăn, lon cà phê thì chỉ còn một muổng cuối cùng mà ông phải nhường cho vợ, và một con gà độ mà ông phải nhường chính phần ăn của mình cho nó. Ấy vậy mà ông vẫn cứ chờ đợi. Ra bến đò chờ thuyền chở thư đến mỗi ngày. Theo chân người phát thư đến bưu trạm lân la hết ngày. Nhưng vì lòng háo thắng và bướng bỉnh ông không chịu bán gà. Vì lòng tự ái ông không mở miệng hỏi thư tại bưu trạm, chờ cho tới khi người phát thư tuyên bố, "hôm nay không có thư cho ông đại tá", thì ông mới đành lủi thủi ra về.

Câu chuyện tuy đơn giản, nhưng cái xuất sắc là tác giả đã khéo dùng điệp văn, điệp ngữ để lập đi lập lại một sự việc, khiến cuốn hút người đọc và khiến câu chuyện trở nên hấp dẫn. Qua đó như gởi gắm một lời nhắn nhủ: trong đời lắm lúc phải chờ đợi và vẫn phải nuôi một hy vọng dẫu sự hy vọng đó gần như vô vọng và có thể sẽ không bao giờ đến.
Linh Sơn (tiểu thuyết)

Linh Sơn (靈山) là một tiểu thuyết nổi tiếng của Cao Hành Kiện (高行健). Tiểu thuyết này được tác giả bắt đầu cấu tứ từ mùa hè năm 1982. Trong những năm 1983, 1984, để viết cuốn tiểu thuyết này, Cao Hành Kiện đã di du lịch ba lần đến lưu vực Trường Giang, dạo khắp rừng núi, hành trình dài nhất có đến 15.000 cây số. Tiểu thuyết này hoàn thành tháng 9 năm 1989 tại Paris, được Công ty xuất bản Liên Kinh, Đài Loan xuất bản lần đầu vào tháng 12 năm 1990. Tác phẩm này được Cao Hành Kiện viết với ý định ban đầu là bày tỏ nỗi cô đơn nội tâm và để viết riêng cho ông chứ không hy vọng tác phẩm sẽ được xuất bản.

==Ấn bản tiếng Việt==
Tiểu thuyết này đã có ba ấn bản dịch sang tiếng Việt:
- Linh Sơn, tiểu thuyết, Trần Đĩnh dịch từ tiếng Pháp (ấn bản năm 2000 của Nhà xuất bản Aube), Nhà xuất bản Phụ Nữ, 2002; 2003.
- Núi thiêng, tiểu thuyết, Ông Văn Tùng dịch từ bản tiếng Trung, Nhà xuất bản Văn Nghệ TP. HCM, 2003.
- Linh Sơn, tiểu thuyết, Hồ Quang Du dịch từ bản tiếng Trung (nguyên bản tiếng Trung do công ty xuất bản Liên Kinh (Đài Loan) xuất bản 10/2001), Nhà xuất bản Văn Học, 2003.

==Liên kết ngoài==
- Bài viết trên VietnamNet
- Bài viết về Cao Hành Kiện
Bắc Miện

Chòm sao Bắc Miện 北冕), (tiếng La Tinh: Corona Borealis) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh Mũ Miện [Phương] Bắc.
Chòm sao này có diện tích 179 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 72 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Bắc Miện nằm kề các chòm sao Vũ Tiên, Mục Phu, Cự Xà.

== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm
- Sao biến đổi không chu kì R Coronae Borealis
- Tân tinh T Coronae Borealis
Ô Nha

Chòm sao Ô Nha 烏鴉/烏鵶, (tiếng La Tinh: "Corvus") là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh Con Quạ.
Chòm sao này có diện tích 184 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 70 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Ô Nha nằm kề các chòm sao Xử Nữ, Cự Tước, Trường Xà.

== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm
- Sao biến đổi dạng Mira, R Corvi
- Sao biến đổi TV Corvi
- Thiên hà xoắn ốc NGC 4027
- Thiên hà Râu
Cự Tước

Chòm sao Cự Tước (chữ Hán:巨爵, nghĩa: "cái chén rượu lớn", tiếng La Tinh: Crater) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh Cái Chén.
Chòm sao này có diện tích 282 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 53 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Cự Tước nằm kề các chòm sao Sư Tử, Lục Phân Nghi, Trường Xà, Ô Nha, Xử Nữ.

== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm
- Thiên hà va chạm NGC 4038 và NGC 4039
Hải Đồn

Chòm sao Hải Đồn (海䐁), (tiếng La Tinh: Delphinus) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh Cá Heo.
Chòm sao này có diện tích 189 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 69 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Hải Đồn nằm kề các chòm sao Hồ Ly, Thiên Tiễn, Thiên Ưng, Bảo Bình, Tiểu Mã, Phi Mã.

== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm

- Sao biến đổi kiểu Mira R Delphini
- Sao đôi γ Delphini
Kiếm Ngư

Chòm sao Kiếm Ngư, (chữ Hán: 劍魚, nghĩa: cá kiếm, tiếng La tinh: Doradus; tiếng Tây Ban Nha; Dorado) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh Cá Kiếm, Cá Vàng.

Chòm sao này có diện tích 179 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 72 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.

Chòm sao Kiếm Ngư nằm kề các chòm sao Điêu Cụ, Thời Chung, Võng Cổ, Thủy Xà, Sơn Án, Phi Ngư, Hội Giá.

Chòm sao chứa phần lớn Đám mây Magellan Lớn, phần còn lại nằm trong chòm sao Mensa. Cực Nam Hoàng đạo cũng nằm trong chòm sao này.

== Tên gọi ==
Dorado là một trong mười hai chòm sao được đặt tên bởi Petrus Plancius từ các quan sát của Pieter Dirkszoon Keyser và Frederick de Houtman. Nó xuất hiện trên một thiên cầu có đường kính 35 cm (14 in) được xuất bản năm 1597 (hoặc 1598) tại Amsterdam bởi Plancius cùng với Jodocus Hondius. 

Mô tả đầu tiên trong một bản đồ thiên thể, trong Uranometria của Johann Bayer năm 1603.

Trong ấn bản của Johannes Kepler về danh sách các ngôi sao của Tycho Brahe trong Bảng Rudolphine năm 1627; đây là lần đầu tiên nó được đặt tên thay thế là Xiphias, cá kiếm. Cái tên Dorado cuối cùng đã trở nên thống trị và được IAU thông qua.

Vào đầu năm 2020, TOI 700 d, ngoại hành tinh có kích thước bằng Trái đất đầu tiên được phát hiện ở Dorado bởi các nhà thiên văn học của Vệ tinh Khảo sát Ngoại hành tinh Quá cảnh.

== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm
- Tinh vân phát quang lớn nhất mang tên Tarantula, NGC 2070
- Sao đơn S Doradus là sao phát mạnh đặc biệt, hơn một triệu lần Mặt Trời
- Đám mây Magellan Lớn, thiên hà vệ tinh của Ngân Hà
- Siêu tân tinh SN 1987A, xảy ra trong thiên hà LMC

== Liên kết ngoài ==
- The Deep Photographic Guide to the Constellations: Dorado
- The clickable Dorado
- Peoria Astronomical Society - Dorado
- Star Tales – Dorado
Thiên Long

Chòm sao Thiên Long 天龍, (tiếng La Tinh: Draco) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh Con Rồng.
Chòm sao rộng lớn này có diện tích 1083 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 8 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Thiên Long nằm kề các chòm sao Mục Phu, Vũ Tiên, Thiên Cầm, Thiên Nga, Tiên Vương, Tiểu Hùng, Lộc Báo, Đại Hùng.

== Tên gọi ==
Chòm sao Thiên Long là một con rồng. 

== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm

- Sao Thuban, α Dra, trước đây khoảng năm nghìn năm, nó nằm gần bắc cực của thiên cầu nên đã là Sao Bắc Cực
- Mưa sao băng Quadrantids là một trong những đợt mưa sao băng lớn nhất, cực đỉnh mưa sao băng này diễn ra vài giờ vào tháng một. Tên gọi Quadrantids có từ chòm sao cổ Quadrans Muralis.
- Mưa sao băng Draconids
- Tinh vân hành tinh NGC 6543

== Liên kết ngoài ==
- Draco - Constellations - Digital Images of the Sky Till Credner & Sven Kohle
- Star Tales – Draco
- WI-ID Subject Tree: Draco
Tiểu Mã

Chòm sao Tiểu Mã 小馬, (tiếng La Tinh: Equuleus) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh Ngựa Nhỏ (Con).
Chòm sao này có diện tích 72 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 87 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Tiểu Mã nằm kề các chòm sao Bảo Bình, Hải Đồn, Phi Mã.

== Tên gọi ==
Chòm sao Tiểu Mã được cho là đại diện của nàng Hippe - con gái của Chiron (biểu tượng của chòm sao Bán Nhân Mã) trong Thần thoại Hy Lạp
Hoặc con trai của Pegasus - Celeris

== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm
- Sao tiếng Ả Rập Kitalpha, ký hiệu: α Equ, nghĩa là con ngựa nhỏ
Ba Giang (chòm sao)

Chòm sao Ba Giang (chữ Hán 波江; tiếng La Tinh: Eridanus) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh sông Cái, sông Pô hay sông Eridan.

Chòm sao rộng lớn này có diện tích 1138 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 6 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.

Chòm sao Ba Giang nằm kề các chòm sao Kình Ngư, Thiên Lô, Phượng Hoàng, Thủy Xà, Đỗ Quyên, Thời Chung, Điêu Cụ, Thiên Thố, Lạp Hộ, Kim Ngưu.
== Tên gọi ==
Chòm sao Ba Giang mang hình dáng của một con sông, thường được mô tả như một con sông chảy từ nước do chòm sao Bảo Bình đổ xuống.
Nhà thiên văn học người Hy Lạp - Eratosthenes cho rằng chòm sao này là đại diện cho con sông Nin.
Các thiên thể đáng quan tâm
- Sao ε Eri (Epsilon Eridani)
- Hệ sao ba Kied, gồm ba sao lùn, một sao lùn cam, một sao lùn trắng và một sao lùn đỏ
=== Danh sách các sao ===
Danh sách các sao đã quan sát và ghi nhận được trong chòm sao Ba Giang, sắp xếp theo thứ tự độ sáng biểu kiến:
Thiên Lô

Chòm sao Thiên Lô (chữ Hán:天爐, nghĩa: "lò luyện của trời"; tiếng La Tinh: "Fornax") là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh chiếc lò luyện.
Chòm sao này có diện tích 398 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 41 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Thiên Lô nằm kề các chòm sao Kình Ngư, Ngọc Phu, Phượng Hoàng, Ba Giang.

== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm

- Cụm thiên hà Thiên Lô
- Thiên hà NGC 1316 với cấp sao biểu kiến 9, nằm trong cụm thiên hà Thiên Lô
Thiên Hạc

Chòm sao Thiên Hạc (天鶴), (tiếng La Tinh: Grus) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh chim Sếu.
Chòm sao này có diện tích 366 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 45 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Thiên Hạc nằm kề các chòm sao Bạch Dương, Nam Ngư, Hiển Vi Kính, Ấn Đệ An, Đỗ Quyên, Phượng Hoàng, Ngọc Phu.

== Tên gọi ==
Chòm sao Thiên Hạc (Grus) từng là một phần của chòm sao Nam Ngư ( Piscis Austrinus ) . Thế nhưng Johann Bayer - nhà thiên văn học người Đức đã tạo ra chòm sao Thiên Hạc vào thế kỉ 16 sau khi làm thẳng phần đuôi của chòm sao Nam Ngư để nó không đè lên đầu của chòm sao Thiên Hạc.

== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm
- Sao Alnair, ký hiệu: α Gru, sáng gấp 70 lần Mặt Trời
- Sao khổng lồ đỏ β Gru, cách Mặt Trời 140 ly, biểu thị cho trái tim của Hạc
- Sao khổng lồ lam γ Gru, cách Mặt Trời 230 ly
Vũ Tiên (chòm sao)

Chòm sao Vũ Tiên 武仙, (tiếng La Tinh: Hercules) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh lực sĩ Hercules trong thần thoại Hy Lạp .

Chòm sao lớn này có diện tích 1225 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 5 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.

Chòm sao Vũ Tiên nằm kề các chòm sao Thiên Long, Mục Phu, Bắc Miện, Cự Xà, Xà Phu, Thiên Ưng, Thiên Tiễn, Hồ Ly, Thiên Cầm.

== Tên gọi ==
Tên gọi trong tiếng Anh được đặt theo tên một anh hùng nổi tiếng của Hy Lạp là Hercules 

== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm
- Sao đôi Ras Algethi, ký hiệu α Her
- Cụm sao cầu M 13, có thể quan sát bằng mắt thường
- Cụm sao cầu M 92, mờ hơn M 13, nhưng có nhân sáng rõ hơn.
Thời Chung

Thời Chung (時鍾; tiếng Latinh: Hōrologium, nghĩa là 'đồng hồ quả lắc', bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ đại , ) là một chòm sao mờ trên bầu trời bán cầu nam và là chòm sao có diện tích lớn thứ 58. Thời Chung được nhà thiên văn học người Pháp Nicolas-Louis de Lacaille đề xuất lần đầu tiên vào năm 1756 và được mô tả là một chiếc đồng hồ có quả lắc và kim giây.

Sao sáng nhất trong chòm sao Thời Chung, và là ngôi sao duy nhất trong chòm sao này có cấp sao biểu kiến nhỏ hơn 4 (cấp sao càng nhỏ thì sao càng sáng và ngược lại), là Alpha Horologii (có cấp sao 3,85). Đây là một sao khổng lồ cam già đang giãn nở với bán kính gấp khoảng 11 lần bán kính Mặt Trời. R Horologii là một sao biến quang Mira với cấp sao thay đổi từ 4,7 đến 14,3. Chòm sao này cũng bao gồm bốn hệ sao đã xác nhận là được các ngoại hành tinh quay quanh; trong đó có ít nhất một hệ hành tinh (hệ Gliese 1061) mà ngoại hành tinh trong hệ nằm trong vùng ở được quanh sao.

== Lịch sử ==
Nhà thiên văn học người Pháp Nicolas-Louis de Lacaille đề xuất chòm sao Thời Chung với tên "l'Horloge à pendule & à secondes" ('Đồng hồ với quả lắc và kim giây') vào năm 1756, sau khi ông quan sát và lập danh mục cho gần 10.000 ngôi sao trên bầu trời bán cầu nam trong thời gian ở Mũi Hảo Vọng. Tất cả các chòm sao do ông đề xuất (trừ chòm sao Sơn Án mang hình ảnh núi Bàn) đều mang hình ảnh các dụng cụ khoa học, tượng trưng cho Thời kỳ Khai Sáng. Năm 1763, tên chòm sao này được Latinh hóa thành "Horologium" trong một danh mục và biểu đồ cập nhật xuất bản sau khi Lacaille qua đời.

== Đặc điểm ==
Có diện tích 248,9 độ vuông (chiếm 0,603% bầu trời), Thời Chung có diện tích lớn thứ 58 trong số 88 chòm sao hiện đại. Toàn bộ chòm sao này có thể quan sát được từ phía nam vĩ tuyến 23°B. Thời Chung giáp với chòm sao Ba Giang, Thủy Xà, Võng Cổ, Kiếm Ngư và Điêu Cụ.

Liên đoàn Thiên văn Quốc tế thông qua tên viết tắt gồm ba chữ cái của chòm sao này là "Hor" vào năm 1922. Giới hạn chính thức của Thời Chung được xác định bởi một đa giác 22 cạnh ("được minh họa ở hộp thông tin"). Trong hệ tọa độ xích đạo, xích kinh của giới hạn này nằm trong khoảng từ đến , trong khi xích vĩ nằm trong khoảng từ −39,64° đến −67,04°.
Trường Xà

Chòm sao Trường Xà, (chữ Hán 長蛇; tiếng La Tinh: Hydra) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh con rắn biển.

Chòm sao rộng lớn này có diện tích 1303 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ nhất trong danh sách các chòm sao theo diện tích. Chòm sao Trường Xà nằm kề các chòm sao Tức Đồng, Cự Giải, Tiểu Khuyển, Bán Nhân Mã, Ô Nha, Cự Tước, Sư Tử, Thiên Xứng, Sài Lang, Kỳ Lân, Thuyền Vĩ, La Bàn, Lục Phân Nghi và Xử Nữ
== Thiên thể ==
Các thiên thể đáng quan tâm
- Sao khổng lồ đỏ H Hydrae
- Sao biến đổi kiểu Mira R Hydrae, là sao biến đổi có chu kì dài nhất đã biết đến ứng với 13 tháng.
- Tinh vân hành tinh NGC 3242
- Thiên hà xoắn ốc M 83 với ba thanh ngang, là một trong những thiên hà có cấp sao biểu kiến sáng nhất
- Cụm sao mở M 48 hay NGC 2548
Đại học Mandalay

Đại học Mandalay là trường đại học cổ xưa thứ hai ở Myanmar. Trường đại học này được chính thức thành lập là một cơ sở giáo dục độc lập năm 1958. Trước khi được chính thức thành lập, đây là một chi nhánh của Đại học Rangoon. Trước đây trường được gọi là Đại học Khoa học và Nghệ thuật Mandalay. Về mặt lịch sử, Đại học Rangoon được xem là trung tâm nghiên cứu khoa học còn Đại học Mandalay nổi tiếng về các chương trình đào tạo nghệ thuật. Đại học Mandalay toạ lạc tại ngoại ô Mandalay.
Đại học Y khoa Mandalay

Đại học Y khoa Mandalay (, trước đây gọi là Học viện Y khoa, Mandalay) là một trong bốn trường y ở Myanmar. Không giống như các cơ sở đào tạo đại học khác ở Myanmar, trường này được Bộ Y tế Myanmar quản lý. Hàng năm, trường này tuyển chọn 600 sinh viên dựa trên cơ sở điểm số của họ trong kỳ thi tốt nghiệp phổ thông (các môn khoa học).
==Lịch sử==
Học viện Y khoa, Mandalay được thành lập lần đầu là một chi nhánh của Khoa Y thuộc Đại học Mandalay. Năm 1955, trường được chuyển đến vị trí hiện nay ở thị trấn Chan Aye Thar Zan ở Mandalay.

Các bộ môn được thành lập theo giai đoạn. Bộ môn Giải phẫu và Sinh lý học lập năm 1954; bộ môn Dược, Bệnh lý học, Vi trùng học, Y khoa và Phẫu thuật năm 1956; bộ môn Sản khoa, Phụ sản học, Mắt, Tai Mũi và Họng năm 1957. Ngày 1 tháng 7 năm 1958 chi nhánh của Khoa Y trở thành Khoa Y, Mandalay. Bộ môn Vi sinh học được thành lập năm 1960. Năm 1964 Khao Y được nâng cấp thành Viện Y khoa, Mandalay và Bộ môn Nhi khoa cũng được thành lập cùng năm. Hệ thống giáo dục y khoa mới được áp dụng kể từ năm 1964 và các khóa học y khoa viện dự khoa được bắt đầu với việc thiết lập các bộ môn Myanmar, tiếng Anh, Hoá học, Vật lý, Động vật học và Thực vật học. Bộ môn Hoá sinh được thành lập với tư cách là một bộ môn riêng năm 1987. Cuối cùng bộ môn Chỉnh hình Ngoại khoa được lập năm 1990. Toà nhà hiện nay của trường được đặt viên đá đầu tiên năm 1983 và công trình hoàn thành năm 1991.

Ban đầu, Bệnh viện Đa khoa Mandalay là một trong những bệnh viện đào tạo của viện với 300 giường bệnh. Hiện nay, Bệnh viện Quân sự Cơ sở 1 Pyin U Lwin, Bệnh viện Công nhân Mandalay, 5 bệnh viện chuyên biệt ở Mandalay và 5 bệnh viện đa khoa của bang và khu vực và gần đây là Bệnh viện Đào tạo Mandalay với 300 giường, tất cả 13 bệnh viện thuộc Viện Y khoa này.

Lúc đầu mới thành lập, Viện chỉ tuyển sinh 36 sinh viên nhưng hiện nay đã tăng lên đến 700-1000 mỗi năm. Chương trình đào tạo sau đại học bắt đầu từ năm 1968 với khoá học cao học Sinh lý học. Hiện nay viện này có 12 chương trình đào tạo đại học, 19 chương trình cao học, 11 chương trình tiến sĩ y khoa và 7 chương trình tiến sĩ (Ph.D).
Hiệu trưởng của Đại học Mandalay là giáo sư tiến sĩ Kyaw Hla.
Đại học Santiago de Cuba

Đại học Santiago de Cuba (tiếng Tây Ban Nha "Universidad de Oriente Santiago de Cuba", UO) là trường đại học toạ lạc tại Santiago de Cuba, Cuba. Trường được thành lập năm 1947 và hiện có 11 khoa.

==Tổ chức==
Trường hiện có 11 khoa sau:

- Khoa Khoa học Xã hội
- Khoa Nhân văn
- Khoa Luật
- Khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh
- Khoa Khoa học Tự nhiên
- Khoa Toán học
- Khoa Giáo dục từ xa
- Khoa Kỹ thuật Hoá học
- Khoa Kỹ thuật Cơ khí
- Khoa Kỹ thuật Điện
- Khoa Xây dựng

==Liên kết ngoài==
- University of Santiago de Cuba Website
Đại học Hamburg

Đại học Hamburg () là một trường đại học công lập ở Hamburg, Đức, được thành lập vào ngày 28 tháng 3 năm 1919 trên cơ sở hợp nhất trường Allgemeinen Vorlesungswesen, Kolonialinstitut (Học viện Thực dân) và Akademischen Gymnasium.

Năm 2006, Đại học Hamburg hỗ trợ 6 trung tâm nghiên cứu cộng tác ("Sonderforschungsbereiche" SFB), 6 nhóm nghiên cứu, 7 nhóm đào tạo nghiên cứu (tất cả đều được DFG cấp kinh phí), 2 trường nghiên cứu quốc tế Max Planck, 13 nhóm khoa học trẻ ("Emmy-Noether-Programme" BMBF...) cũng như một số dự án nghiên cứu lớn khác được các cơ quan sau cấp kinh phí: BMBF, DFG, EU, Volkswagen Foundation và các tổ chức trao trợ cấp khác. Hàng năm trường này tuyển chọn 7000 sinh viên mới. Hàng năm cũng có 3500 sinh viên tốt nghiệp đại học và 900 nghiên cứu sinh được cấp bằng tiến sĩ.
== Lịch sử ==
Đại học Hamburg được thành lập vào năm 1919.

== Các khoa ==
- Khoa Luật
- Khoa Kinh tế và Khoa học Xã hội (German only)
- Khoa Y
- Khoa Giáo dục, Tâm lý học, Phong trào Con người
- Khoa Nhân văn
- Khoa Toán, Tin học và Khoa học Tự nhiên
- Khoa Sinh tin học - ZBH Center for Bioinformatics

== Các viện thuộc trường ==
- Hochschule für bildende Künste Hamburg (bild. Kunst, Medien, Industriedesign, Architektur, Bühnenbild, Kunstpädagogik)
- Staats- und Universitätsbibliothek Carl von Ossietsky
- Regionales Rechenzentrum der Universität Hamburg

== Xem thêm ==
- Đại học Hanover
- Đại học Hamboldt Berlin
Đại học Odessa

Đại học Quốc gia I.I. Mechnikov Odessa (tiếng Ukraina: Одеський національний університет імені І.І. Мечникова; tiếng Nga: Одесский национальный университет имени И.И. Мечникова), tọa lạc ở Odessa, Ukraina là một trong những trường đại học chính của Ukraina. Trường được thành lập năm 1865 bằng một chỉ dụ của Sa hoàng Aleksandr II, tổ chức lại "Richelieu Lycée of Odessa" thành "Đại học Đế quốc Novorossiya" mới.

==Liên kết ngoài==
- Odessa National I.I. Mechnikov University -- website chính thức
Đại học Quốc gia Kharkiv

Đại học Quốc gia Kharkiv, cũng được gọi Đại học Quốc gia Karazin Kharkiv, (tiếng Ukrainia: Харківський національний університет імені Каразіна) là trường đại học tại Kharkiv, một trong những trường đại học lớn ở Ukraina và sớm được thành lập dưới thời Đế quốc Nga và Liên Xô. Trường được thành lập năm 1804 nhờ các nỗ lực của Vasyl Karazin, (trường được đặt tên theo tên của ông), đã trở thành trường đại học cổ thứ hai của Ukraina sau Đại học Lviv.

Trong các học giả có liên quan tới trường đại học này có ba người đoạt Giải Nobel:
- Ilya Ilyich Mechnikov (Y khoa, 1908)
- Lev Davidovich Landau (Vật lý, 1962)
- Simon Kuznets (Kinh tế, 1971)

== Tổ chức ==
Đại học Quốc gia Kharkiv được chia ra thành 16 khoa:

- Trường Sinh vật học
- Trường Địa chất và Địa lý
- Trường Kinh tế
- Trường Ngoại ngữ
- Trường Lịch sử
- Trường Toán học và Mechanical Engineering
- Trường Vật lý Phóng xạ
- Trường Xã hội học
- Trường Vật lý và Công nghệ
- Trường Vật lý
- Trường Triết học
- Trường Y khoa cơ bản
- Trường Hóa học
- Trường Đào tạo lại chuyên nghiệp
- Trung tâm Giáo dục Sinh viên quốc tế
- Trường Tâm lý học

== Liên kết ngoài ==
- Kharkiv University Website
Đại học Hatyai

Đại học Hatyai là một trường đại học tư thục tại Hatyai, tỉnh Songkhla của Thái Lan. Trường được thành lập năm 1997 và hiện có các khóa đào tạo đại học với các khoa:
- Khoa Quản trị Kinh doanh
- Khoa Luật
- Khoa Nghệ thuật tự do
- Khoa Khoa học và Công nghệ
- Khoa Nghệ thuật giao tiếp
Trường cũng có các chương trình đào tạo quảnt lý giáo dục và quản trị kinh doanh.

==Xem thêm==
- Danh sách các trường đại học tại Thái Lan

== Liên kết ngoài ==
- website chính thức
Đại học Thaksin

Đại học Thaksin (), tọa lạc tại tỉnh Songkhla, là một trong những trường đại học công lập của Thái Lan. Trường này bắt đầu là một trường sư phạm năm 1968 và trở thành cơ sở khu vực của Đại học Srinakharinwirot năm 1974. Ban đầu nó trở thành một trường đại học công lập độc lập năm 1996.
Đại học Thaksin được tổ chức thành các khoa: Khoa học Xã hội, Khoa học, Giáo dục, Viện nghiên cứu Miền Nam Thái Lan. Ngoài cơ sở ở Songkhla, trường còn có cơ sở ở Phatthalung.

== Liên kết ngoài ==
- Thaksin University
Đại học Walailak

Đại học Walailak được thành lập năm 1992, (tiếng Thái: มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์) là một trường đại học công lập ở Huyện Tha Sala, tỉnh Nakhon Si Thammarat, Thái Lan. Dù được nhà nước bao cấp, Đại học Walailak University cũng được tự chủ như các trường công lập khác ở Thái Lan. Đại học Walailak có 8 khoa và viện:
- Công nghệ Nông nghiệp
- Y tế Công cộng và Khoa học Y tế Tiếp cận
- Quản lý Tài nguyên và Kỹ thuật
- Tin học
- Nghệ thuật Tự do
- Quản trị Kinh doanh
- Điều dưỡng
- Khoa học.
Trường được đặt tên theo tên của Công chúa Chulabhorn Walailak.

== Liên kết ngoài ==
- Đại học Walailak
Đại học Rangsit

Đại học Rangsit (tiếng Thái Lan: มหาวิทยาลัยรังสิต) là một trường đại học tư thục tại Pathum Thani, Thái Lan. Đại học Rangsit bắt đầu tuyển sinh khóa đầu tiên năm 1986 dưới tên gọi Cao đẳng Rangsit và năm 1990 trở thành trường đại học. Trường hiện có 667 giảng viên, trong đó có 21 cao học, 3 tiến sĩ.

== Liên kết ngoài ==
- Rangsit University

== Hợp tác học thuật ==
- Fachhochschule Aachen, Đức
- Viện Giáo dục của Đại học London, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
- Đại học Bách khoa Savonia, Phần Lan
- Christelijke Hogeschoo Nederland, Hà Lan
- Đại học Birmingham, UK
- Đại học Bách khoa Mikkili, Phần Lan
- Erasmus Hogeschool, Bỉ
- Đại học Bách khoa Vaasa, Phần Lan
- Trường Kinh tế và Quản trị Kinh doanh Riga, Latvia
- Đại học Malardalen, Thụy Điển
- Đại học Hạ Môn, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
- Ventaka Kala Foundation, Ấn Độ
- Viện Nghiên cứu Du lịch, Ma Cao
- Đại học Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
- Đại học Gyeongju, Hàn Quốc
- Đại học Dong-eui, Hàn Quốc
- Đại học dân lập Duy Tân, Đà Nẵng, Việt Nam
- Soongsil University, Hàn Quốc
- Vinayaka Mission's Research Foundation, Deemed University, Ấn Độ
- Korea Advanced Institute of Science and Technology, Hàn Quốc
- Đại học Quốc tế, Campuchia, Campuchia
- Harbin Engineering University, Trung Quốc
- Đại học Ming Chuan, Đài Loan
- Đại học Quế Lâm, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
- Đại học Văn hóa và Ngôn ngữ Bắc Kinh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
- iCarnegie Technology Education, Hoa Kỳ
- USAC University of Nevada tại Reno, Hoa Kỳ
- Lorain County Community College, Hoa Kỳ
- American International University, Bangladesh
- Iowa State University of Science and Technology, Hoa Kỳ
- Edith Cowan University, Úc
- Đại học Griffith, Úc
- Viện Công nghệ Hoàng gia Melbourne, Úc
Mil Mi-38

Mil Mi-38 là loại trực thăng vận tải dân sự lẫn quân sự do Mil thiết kế. Nó được coi là một sự thay thế cho Mil Mi-8 và Mil Mi-17. Chiếc trực thăng này bay lần đầu tiên vào ngày 22 tháng 12 năm 2003.

==Liên kết ngoài==
- Kazan helicopters site Manufacturer
- Mil Mi-38
- Russian Helicopters
- Photo Mi-38 (OP-1, RA-38011) in flight.
- Photo Mi-38 (OP-2, 38012) in flight.
Đại học Bangkok

Đại học Bangkok (tiếng Thái: มหาวิทยาลัยกรุงเทพ) là một trường đại học ở Bangkok, Thái Lan. Trường được thành lập năm 1962, là trường đại học tư xếp hạng 1 tại Thái Lan và nằm trong top 20 trường đại học hàng đầu Thái Lan.

== Các khoa ==
- Graduate College
- International College
- Khoa Quản trị Kinh doanh
- Khoa Kế toán
- Khoa Khoa học Con người
- Khoa Luật
- Khoa Kinh tế
- Khoa Khoa học Công nghệ
- Khoa Nghệ thuật
- Khoa Mỹ thuật và Nghệ thuật Ứng dụng
- Khoa Kỹ thuật

== Các trung tâm đào tạo ==
- Viện Ngôn ngữ
- Silop Residence
- Bangkok University Co-operative Store
- Hội Cựu sinh viên Đại học Bangkok
- Trung tâm Luật cho công dân
- Bangkok University Co-operative Savings Store
- Viện Nghiên cứu và Đánh giá
- Trung tâm Nguồn Nhân lực
- Viện Nghiên cứu Bangkok

== Các khu trường sở ==
Đại học Bangkok có hai khu trường sở:

=== Khu trường sở Gluay Nam Tai ===
Khu trường sở Gluay Nam Tai (วิทยาเขตกล้วยน้ำไท) tọa lạc tại 119 Sukhumvit Soi 40 (119 ซอยสุขุมวิท 40) ở phó quận Phra Khanong (แขวงพระโขนง) của quận Khlong Toei (เขตคลองเตย) của Bangkok. Khu này có diện tích 15000 m2. Đây là nơi dành cho sinh viên năm 3 và năm tư và sinh viên quốc tế cũng như các chương trình đặc biệt khác. Đây cũng là văn phòng của giám đốc, hiệu trưởng của trường. Ở đây có các trang thiết bị phục vụ học tập và một phòng triển lãm tranh của trường mở cửa từ năm 2006.

=== Khu trường sở Rangsit ===
Khu trường sở Rangsit (วิทยาเขตรังสิต) tọa lạc tại 9/1 5 đường Paholyothin., Tambon Khlong Neung Amphoe Khlong Luang của tỉnh Pathum Thani, cách Sân bay quốc tế Bangkok khoảng 14 km về phía Bắc. Khu này rộng 265.000 m². Đây là nơi dành cho sinh viên năm 2 và năm 1, ở đây cũng có sân vận động, Bảo tàng trường.

==Liên kết ngoài ==
- Bangkok University
Đại học Nation

Đại học Nation là một trường đại học tại Lampang, Thái Lan. Trường được thành lập năm 1988 với tên gọi Cao đẳng Yonok và được nâng cấp thành đại học năm 2006. Hiện trường cung cấp 9 chương trình đào tạo đại học và cao học ngành quản trị kinh doanh và giáo dục.

==Xem thêm==
- Danh sách các trường đại học tại Thái Lan

== Liên kết ngoài ==
- Website
Thông Đà Lạt

Thông Đà Lạt hay còn gọi là thông năm lá (danh pháp hai phần: Pinus dalatensis) là một loài thực vật đặc hữu của Việt Nam thuộc chi Thông (danh pháp khoa học: Pinus), họ Thông (Pinaceae). Nó phân bố nhiều ở vùng Lâm Đồng, đặc biệt là Đà Lạt.

== Mô tả ==
Cây gỗ to, có tán hình nón thưa, thường xanh, cao đến hơn 30m và đường kính thân 0,6 - 0,8m. Ở cây non, vỏ thân nứt dọc nhưng ở cây già, vỏ bong từng mảng. Các cành ngắn mọc thành cụm trên đầu cành. Mỗi cành ngắn mang 5 lá ở đỉnh, hình kim, dài 6 – 11 cm, rộng 0,6 - 0,7mm, mặt cắt mang hình tam giác đều, cạnh có răng cưa nhỏ, hai mặt bên, mỗi mặt mang 2 - 5 hàng lỗ khí. 
Nón đơn tính, cùng gốc; nón cái thành thục hình trụ, dài 5,5 – 10 cm, đường kính 2,5 – 4 cm; gồm 25 - 50 vảy dài 2,5 cm, rộng 1,5 - 2,5 cm, mái vảy ở tận cùng. Khi chín vảy màu xám đen. Hạt hình trứng, màu nâu, dài 0,8 – 1 cm, đường kính 0,4 - 0,5 cm, mang cánh dài 1,5 cm ở phía trên đĩnh.

== Đặc điểm sinh học ==
Hạt chín vào tháng 2-3. Chưa thấy tái sinh bằng hạt ở núi Ngọc Linh, cũng như ở các nơi khác, sinh trưởng chậm.

== Nơi sống và sinh thái ==
Mọc trong rừng rậm nhiệt đới thường xanh mưa mùa ẩm, trên núi trung bình, ở độ cao 1500–2000 m, cùng với một số loài lá kim và lá rộng khác như Pơ mu (Fokienia hodginsii), Tô hạp đá vôi (Keteleeria davidiana), Hoàng đàn giả (Dacrydium pierrei), Chắp tay (Symingtonia populnea) và một số loài khác thuộc họ Long não (Lauraceae) và Thích (Aceraceae). Trên đất vàng alít hay đất xám đen, tần mỏng phong hóa từ đá granít hay đá cát.

== Phân bố ==
Loài đặc hữu của Việt nam. Gặp từ Thừa thiên Huế (Phú Lộc: Thừa Lưu) đến Tây Nguyên: Kontum (Dác Glây: núi Ngọc Linh và dãy núi Top Rec, Ngọc Áng), Dắc Lắc (Krông Bông: núi Chư Yang Sin), Lâm Đồng (Lạc Dương: xã Lát, thác Uyên Ương, Langbiang, Đà Lạt: Trại Mát).

== Giá trị ==
Nguồn gen hiếm, loài cho gỗ. Nói chung các loài thông đều có thể sử dụng trong công nghiệp sản xuất bột giấy.

== Tình trạng ==
Loài hiếm. Có thể bị đe dọa tuyệt chủng do bị thu hẹp môi trường sống và chưa thấy tái sinh. Mức độ đe doạ: Bậc R.

== Biện pháp bảo vệ ==
Bảo vệ nguyên vẹn trong 2 khu rừng cấm Chư Yang Sinh, Ngọc Linh và 4 cây còn lại ở thác Uyên Ương Đà Lạt để thu hạt, nhân giống. Cần gấp rút đưa vào trồng.

== Phân loài ==
IPNI còn liệt kê "Pinus dalatensis" phân loài "procera" với khu vực phân bổ là các tỉnh Gia Lai, Kon Tum, khu vực núi Ngọc Linh, Dak Glei, sườn tây bắc đỉnh Ngok Niay, tọa độ 15°02′ vĩ bắc, 107°49′ kinh đông, độ cao 1.920 m.

==Tham khảo==
- Sách đỏ Việt Nam - trang 409
- Thông năm lá Đà Lạt
Quy tắc bàn tay trái

Quy tắc bàn tay trái (còn gọi là quy tắc bàn tay trái của Fleming) là một trong 2 quy tắc trực quan, Quy tắc bàn tay trái cho động cơ điện, Quy tắc bàn tay phải cho máy phát điện, Phát hiện bởi kỹ sư, nhà vật lý học , vào cuối thế kỷ 19, như một cách đơn giản để tìm ra hướng chuyển động trong động cơ điện, hoặc hướng của dòng điện trong máy phát điện.

Khi một dòng điện chạy qua một cuộn dây được đặt trong một từ trường của nam châm, cuộn dây dẫn sẽ chịu tác động bởi một lực vuông góc với hướng của cả từ trường và dòng điện chạy qua.
Quy tắc bàn tay trái, minh họa ảnh bên, Ngón tay cái, ngón trỏ và ngón giữa để biểu diễn các trục hay hướng của các đại lượng vật lý, ngón cái choãi ra 90 độ biểu diễn chiều chuyển động của lực, ngón trỏ chỉ hướng của từ trường và ngón giữa là chiều của dòng điện chạy qua. Áp dụng tương tự cho quy tắc bàn tay phải đối với máy phát điện, quạt điện, ...

==Quy ước==
- Hướng của lực cơ học là theo nghĩa đen.
- Hướng của từ trường là từ bắc xuống nam.
- Hướng của dòng điện là dòng điện thông thường: từ dương sang âm.

Quy tắc này dựa trên cơ sở lực từ tác động lên dây điện theo biểu thức toán học:
Ở đây:
- F là lực từ
- "I" là cường độ dòng điện
- dl là véc tơ có độ dài bằng độ dài đoạn dây điện và hướng theo chiều dòng điện
- B là véc tơ cảm ứng từ trường.

Phương của lực F là phương của tích véc tơ của dl và B, và do đó có thể xác định theo quy tắc bàn tay trái như trên.

Cũng có thể xác định phương của F theo quy tắc bàn tay phải (xem thêm các bài viết về quy tắc bàn tay phải và tích véc tơ).

==Xem thêm==
- Quy tắc bàn tay phải
Hàng không năm 1909

Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1909:

== Các sự kiện ==
- Fort Omaha trở thành trường dạy các kiến thức về khí cầu đầu tiên cho các quân nhân của Quân đội Hoa Kỳ.

===Tháng 2===
- 23 tháng 2 - John McCurdy thực hiện chuyến bay đầu tiên của một chiếc máy bay ở Canada trên chiếc Silver Dart. Anh ta bay xa 2640 feet tại Baddeck, Cape Breton.

===Tháng 5===
- 14 tháng 5 - Samuel Cody thực hiện chuyến bay đầu tiên của một chiếc máy bay ở Vương quốc Anh với quãng đường hơn 1 dặm (1.6 km) trên chiếc British Army Aeroplane No. 1.

===Tháng 7===
- Cuộc triển lãm hàng không quốc tế mở rộng ở Frankfurt (bây giờ được biết đến như ILA và đều đặn được diễn ra ở Berlin).
- 19 tháng 7 - Hubert Latham cố gắng thực hiện một chuyến bay ngang qua Kênh đào Anh. Anh ta bay xa 11 dặm từ Calais và hạ cánh xuống nước.
- 25 tháng 7 - Louis Blériot tuyên bố số tiền thưởng 1.000 bảng từ tờ báo "Daily Mail" của Anh cho phi công đầu tiên bay xuyên qua Kênh đào Anh đã thuộc về anh ta. Anh ta đã thực hiện chuyến bay trên chiếc máy bay của anh ta có tên là Blériot Type XI từ "Les Barraques" (gần Calais) đến "Đồng cỏ Northfall" (gần Dover Castle) trong 37 phút. Blériot cũng được nhận thêm 3.000 bảng từ chính phủ Pháp.

===Tháng 8===
- Cuộc đua hàng không đầu tiên được diễn ra ở Reims. Glenn Curtiss đã chiến thắng ở giải thưởng chính.

===Tháng 9===
- 8 tháng 9 - Samuel Cody bay từ Aldershot đến Farnborough và quay trở về (46 dặm trong 1 giờ 3 phút). Đây là chuyến bay được ghi nhận bay xuyên qua Vương quốc Anh đầu tiên.

===Tháng 10===
- "Die Deutsche Luftschiffahrt Aktiengessellschaft" (Công ty vận chuyển khí cầu Đức) (DELAG) trở thành công ty hàng không đầu tiên trên thế giới, được thành lập ở Frankfurt.
- 22 tháng 10 - Raymonde de Laroche trở thành người phụ nữ đầu tiên trở thành phi công và bay một mình trên một chiếc máy bay.
- 26 tháng 10 - Marie Marvingt trở thành người phụ nữ đầu tiên trở thành phi công trên khí cầu bay xuyên Biển Bắc và Kênh đào Anh từ Châu Âu đến Anh.
- 30 tháng 10 - John Moore-Brabazon trên chiếc máy bay của hãng Short Brothers đã bay vòng quanh Vương quốc Anh và giành giải thưởng 1.000 bảng từ báo Daily Mail.

===Tháng 11===
- 3 tháng 11 - Alec Ogilvie được cấp bằng sáng chế cho chiếc đồng hồ đo vận tốc (máy bay).
- 4 tháng 11 - John Moore-Brabazon đã thực hiện một chuyến bay chở hàng hóa tươi sống đầu tiên, khi ông mang một con lợn nhỏ trong một cái giỏ được buộc vào máy bay
- 16 tháng 11, Thành lập công ty vận tải hàng không đầu tiên trên thế giới, DELAG (Công ty hàng không Đức).

===Tháng 12===
- 5 tháng 12 - George Taylor trở thành người đầu tiên bay trên một chiếc máy bay ở Australia, trên một chiếc tàu lượn do anh ta thiết kế. Cùng ngày, Florence Taylor trở thành người phụ nữ đầu tiên ở Australia bay trên một chiếc máy bay, trên một chiếc tàu lượn do chống cô thiết kế.

== Bắt đầu phục vụ ==
===Tháng 3===
- Khí cầu Zeppelin LZ 3 biên chế trong Quân đội Đức với tên gọi "Z 1"

===Tháng 8===
- 1 tháng 8 - Wright 1908 Flyer biên chế trong Quân đội Hoa Kỳ với tên gọi "Aeroplane No. 1"
Đại học Hoàng tử Songkla

Đại học Hoàng tử Songkla (cũng đọc là Songkhla) là trường đại học đầu tiên tại Miền Nam Thái Lan. Trường được thành lập năm 1967. Năm 2003, trường có 24.011 sinh viên.
Trường được đặt tên theo Mahidol Adulyadej, Hoàng tử (Hoàng thân) của Songkla (Songkhla). Trong năm đầu mới thành lập, sinh viên đã học ở cơ sở tạm tại Bangkok, đến năm 1968 cơ sở ổn định ở Pattani đã được thành lập. Năm 1971, cơ sở tại Hat Yai được mở, hiện là trường sở lớn nhất với hơn 50% sinh viên tại đây. Các khu trường sở khác được mở tại Phuket (1977), Surat Thani (1990) và Trang (1991). Ngoài ra, trường sở tại Pattani có thể được chia tách trong tương lai.

==Các khoa, viện, đơn vị thuộc trường==
===Cơ sở tại Hat Yai===
- Graduate School
- Khoa Khoa học
- Khoa Kỹ thuật
- Khoa Tài nguyên Thiên nhiên
- Khoa Công Nông nghiệp
- Khoa Quản lý Môi trường
- Khoa Y
- Khoa Y học Cổ truyền
- Khoa Điều dưỡng
- Khoa Nha
- Khoa Khoa học Dược
- Khoa Khoa học Quản lý
- Khoa Nghệ thuật tự do
- Khoa Luật
- Khoa Kinh tế
- Thư viện Lady Atthakraweesunthorn (Thư viện trung tâm)
- Trung tâm đa dạng sinh học Bán đảo Thái Lan (Khoa Khoa học)
- Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Công chúa Maha Chakri ()
- PSU Herbarium (Khoa Khoa học)

===Cơ sở Pattani===
- Khoa Giáo dục
- Khoa Nhân văn và Khoa học Xã hội
- Khoa Mỹ thuật ứng dụng và Mỹ thuật
- Khoa Khoa học Vận tải
- Viện nghiên cứu Hồi Giáo
- Thư viện John F. Kennedy

===Cơ sở Phuket===
- Khoa Khoa học Ứng dụng (Cao đẳng Cộng đồng Phuket)
- Khoa Dịch vụ (Quản lý Khách sạn / Kinh doanh Quốc tế với Trung Quốc / Nghiên cứu Trung Quốc / Nghiên cứu Thái Lan: tất cả đều theo chương trình quốc tế)
- Khoa Kỹ thuật (Chương trình Quốc tế về Kỹ thuật Máy tính)

===Cơ sở Surat Thani===
- Khoa Công nghệ và Quản lý
- Cao đẳng cộng đồng Surat Thani

===Cơ sở Trang===
- Khoa Thương mại và Quản lý

==Liên kết ngoài==
- http://www.psu.ac.th
- About Hat Yai
- rak-mor-or.com <in Thai>
Jayavarman II

Jayarvarman II (; ?—877), một vị vua của Campuchia trong thế kỷ 9, được công nhận rộng rãi như là người sáng lập ra Vương quốc Khmer, cai trị phần lớn Đông Nam Á đại lục trên 600 năm. Các sử gia trước đây coi thời gian trị vì của ông từ khoảng năm 835 tới năm 877, nhưng hiện nay nhiều học giả coi khoảng thời gian trị vì của ông là từ 770 tới 835. Theo như các tài liệu trong đền Skok Dak Thom thì ông sinh sống thuở nhỏ tại Java. Sau đó, ông quay lại Campuchia và tuyên bố mình là vua Javayarman II của người Khmer, độc lập khỏi Java.

Nhờ thời gian ở Java, ông đã mang nghệ thuật và văn hóa của triều đình Sailendran của Java về cho triều đình Khmer. Sau khi trở về nhà ở vương quốc Chân Lạp, ông đã nhanh chóng xây dựng thế lực của mình, đánh bại nhiều vị vua khác và năm 790 trở thành hoàng đế của Vương quốc Khmer. Trong những năm tiếp theo, ông đã mở rộng lãnh thổ của mình và cuối cùng đã thành lập kinh đô mới Hariharalaya gần thị xã Roluos của Campuchia ngày nay. Do vậy, ông đã đặt nền móng cho kinh đô Angkor trải dài đến 15 km về phía tây bắc. Năm 802, ông tự xưng Chakravartin (vua thiên hạ) bằng một lễ đăng quang theo phong cách Ấn Độ giáo. Bởi thế, ông không những trở thành một vị vua được thành thánh sắc phong và vô địch mà còn đồng thời tuyên bố sự độc lập của vương quốc mình khỏi vương quốc Java. Jayavarman II mất khoảng năm 877.

==Thụy hiệu==
Jayavarman II mất khoảng năm 877 và được đặt thụy hiệu là Paramesvara, "chúa tể tối cao của Shiva". Con trai ông là Jayavarman III và hai vị vua khác của gia đình. Ông được thờ cùng hai vị vua đó và các bà vợ của họ tại dền Preah Ko ở Roulous, do vua Indravarman I cho xây dựng và khánh thành vào năm 880.

== Xem thêm ==
- Gia phả quân chủ Campuchia
Trường Đại học Thongsuk

Trường Đại học Thongsuk (tiếng Anh: "Thongsuk [Thongsook] College") là một trường đại học tư thục ở Bangkok, Thái Lan. Trường được thành lập năm 1994 và có một số chương trình đào tạo bậc đại học và một chương trình cao học ngành quản trị kinh doanh.

== Liên kết ngoài ==
- Official website
Đại học Maejo

Đại học Maejo (tiếng Thái Lan: มหาวิทยาลัยแม่โจ้), tọa lạc tại Chiang Mai, Thái Lan, là trường nông nghiệp sớm nhất ở Thái Lan. Trường được thành lập năm 1934 với tên gọi là Trường Sư phạm Nông nghiệp miền Bắc, sau đó trường được tái cơ cấu và đổi tên nhiều lần cho đến khi trở thành trường đại học công lập hoàn toàn năm 1996 với tên gọi như hiện nay. Cơ sở chính của trường đặt tại thành phố Chiang Mai bao gồm các khoa: Kinh doanh nông nghiệp, Khoa học, Sản xuất nông nghiệp, Kỹ thuật, Công nông nghiệp. Ngoài ra, trường đại học còn hai cơ sở nhỏ khác tại Phrae và Chumphon.

== Liên kết ngoài ==
- Đại học Maejo
Đại học Sisavangvong

Đại học Sisavangvong là một trường đại học tại Viêng Chăn, Lào. Trường được thành lập năm 1958 và được đặt tên theo vua Sisavangvong. Năm 1975, đội ngũ giáo viên bỏ trường ra đi và trường bị giải tán và chia nhỏ ra thành nhiều trường cao đẳng khác khiến cho Lào không còn cơ sở đào tạo đại học nào vào thời điểm đó.

==Xem thêm==
- Đại học Quốc gia Lào

== Liên kết ngoài ==
- Britannica.com
Trầm tích học

Phần lớn bề mặt Trái Đất đều được bao phủ bởi đá trầm tích giúp ghi lại lịch sử Trái Đất qua các hóa thạch được lưu giữ trong đá trầm tích. Bộ môn trầm tích học rất gần gũi với địa tầng học, nghiên cứu mối quan hệ vật lý và thời gian giữa các lớp đá hay còn gọi là địa tầng.

Trầm tích học mở rộng việc nghiên cứu các trầm tích hiện đại và các quá trình lắng đọng chúng và đem so sánh với các quan sát của đá trầm tích cổ. Các nhà trầm tích học áp dụng những hiểu biết của mình về quá trình trầm tích hiện đại vào việc nghiên cứu tìm hiểu xem các đá trầm tích cổ đã được hình thành như thế nào.

==Các loại đá trầm tích==
Có bốn loại đá trầm tích chính: đá mảnh vụn, đá cacbonat, evaporit, và trầm tích hóa học. 
- Đá mảnh vụn được cấu tạo bởi các hạt có nguồn gốc từ các sản phẩm phong hóa và xói mòn từ các đá có trước và mảnh vụn là vật liệu cơ bản của đá này. Các đá mảnh vụn được phân loại dựa trên kích thước hạt chiếm ưu thế trong đá và thành phần của chúng.
- Các đá trầm tích hữu cơ là các trầm tích quan trọng được thành tạo từ sự lắng đọng của các mảnh vụn sinh học và tạo ra các mỏ than và đá phiến dầu, và đặc biệt là được tìm thấy trong các bồn địa chứa các đá trầm tích mảnh vụn
- Đá cacbonat được cấu thành từ nhiều khoáng vật cacbonat khác nhau (hầu hết là cacbonat calci (CaCO)) kết tủa từ các quá trình vô cơ và hữu cơ khác nhau.
- Evaporit được thành tạo từ sự bốc hơi của nước trên bề mặt Trái Đất và có thành phần gồm một trong các khoáng vật muối như halit hay thạch cao, anhydride.
- Đá trầm tích hóa học, bao gồm một số đá cacbonat, được tích tụ từ sự kết tủa của các khoáng vật trong dung dịch bão hòa như jaspilit và chert.

== Phương pháp nghiên cứu ==
Các phương pháp được các nhà trầm tích học ứng dụng để thu thập dữ liệu và các dấu hiệu về các điều kiện tự nhiên cũng như môi trường lắng đọng trầm tích để tạo ra các đá trầm tích bao gồm;
- Đo đạc và mô tả tại điểm lộ và sự phân bố của tầng đá;
- Mô tả hệ tầng đá bao gồm bề dày, đặc điểm thạch học, diện lộ, sự phân bố và quan hệ với các hệ tầng khác
- Lập bản đồ phân bố của các lớp đá
- Mô tả mẫu lõi khoan (khoan và lấy mẫu từ các giếng khoan thăm dò hydrocarbon)
- Nhịp địa tầng
- Mô tả sự tiến hóa của các lớp đá trong một bồn trũng
- Mô tả đặc điểm thạch học của đá;
- Thạch học và thạch luận; xác định kiến trúc, kích thước hạt, hình dạng hạt (độ cầu hay độ tròn), độ chọn lọc và thành phần của trầm tích
- Phân tích địa hóa của đá
- Địa hóa đồng vị, gồm việc sử dụng phương pháp định tuổi phóng xạ để xác định tuổi của đá và mối quan hệ của nó với các nguồn cung cấp vật liệu trong khu vực

== Các nhà Trầm tích học nổi tiếng Việt Nam ==
- Cố PGS. TS. Trịnh Ích
- PGS.TS. Tạ Thị Kim Oanh
- PGS. TS. Phạm Huy Tiến
- Cố TSKH Phan Trung Điền
- GS. TS. Trần Nghi
- PGS. TS. Nguyễn Văn Lập
- GS. TS. Trần Kim Thạch
Đại học Krirk

Đại học Krirk là một trường đại học tại Bangkok, Thái Lan. Trường được thành lập năm 1951 với tên Trường Chuyên nghiệp và Ngôn ngữ, được nâng cấp thành đại học năm 1995. Hiện nay, Đại học Krirk có năm khoa và phần đào tạo sau đại học.

==Xem thêm==
- Danh sách các trường đại học tại Thái Lan

== Liên kết ngoài ==
- website chính thức
Đại học Dhurakijpundit

Đại học Dhurakijpundit (มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์) là một trường đại học ở Bangkok, Thái Lan

Tên gọi của trường có nghĩa trong tiếng Thái là Đại học Kiến thức Kinh doanh. Trường này được thành lập năm 1968 ban đầu là một trường cao đẳng kinh doanh với 40 sinh viên. Sáng lập viên là tiến sĩ Sawai Sudhipitak và ông Sanan Ketudat.

Ban đầu là một trường nhỏ bé, trường cao đẳng Dhurakij Pundit đả phát triển số lượng chương trình đào tạo và số lượng sinh viên. Năm 1984, Bộ Đại học Thái Lan đã có quyết định công nhận tư cách trường đại học cho Cao đẳng Dhurakij Pundit. Tiến sĩ Sawai đã giữ chức hiệu trưởng của trường cho đến khi qua đời năm 1994.

== Liên kết ngoài ==
- www.dpu.ac.th xem thông tin liên quan đến Đại học Dhurakijpundit.
Đại học Bagdad

Đại học Baghdad (tiếng Ả Rập: جامعة بغداد, "Jaama'a Baghda'ad") là trường đại học lớn nhất ở thủ đô Baghdad, Iraq, được xây dựng bởi Chính phủ Hoàng gia Iraq cuối thập niên 1950 và tọa lạc gần sông Tigris. Các tòa nhà của trường được thiết kế bởi Walter Gropius, Viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ, Louis McMillen và Robert McMillan của The Architects Collaborative, những ngườ đã bắt đầu thực hiện quy hoạch tổng thể khu khuôn viên trường cuối thập niên 1950 cho khu khu Viện Kỹ thuật, Khoa học và Nghệ thuật tự do với tổng số 6800 sinh viên. Khu trường sở được mở rộng năm 1982 để có thể tiếp nhận 20.000 sinh viên và các trang thiết bị khác. Kiến trúc sư Hisham N. Ashkouri và Robert Owen đã phát triển quy hoạch cho toàn bộ khuôn viên.

== Liên kết ngoài ==
- univofbaghdad.org Đại học Baghdad
- arcadd.com Mở rộng khu trường sở Đại học Baghdad
- electroniciraq.net 2004 letter from teacher
- abc.net.au The shooting of the dean of dentistry
- Why-War.com archive of stories on Baghdad University