Kim cương kinh

" Kim cương bát-nhã-ba-la-mật-đa kinh " (zh. 金剛般若波羅密多經, sa. "vajracchedikā-prajñāpāramitā-sūtra"), là một bộ kinh quan trọng thuộc hệ Bát-nhã-ba-la-mật-đa kinh, được lưu truyền rộng rãi vùng Đông Á. Kinh còn mang những tên ngắn khác là Kim cương kinh, " Kim cương bát-nhã kinh "

== Truyền bản ==
Hiện có sáu bản dịch của kinh này trong Hán tạng.
1. "Kim cương bát-nhã-ba-la-mật kinh" (金剛般若波羅蜜經), Cưu-ma-la-thập dịch
2. "Kim cương năng đoạn bát-nhã-ba-la-mật kinh" (金剛能斷般若波羅蜜經), Đạt-ma-cấp-đa dịch
3. "Kim cương bát-nhã-ba-la-mật kinh" (金剛般若波羅蜜經), Chân Đế dịch.
4. "Kim cương bát-nhã-ba-la-mật kinh" (金剛般若波羅蜜經), Bồ-đề-lưu-chi dịch.
5. "Năng đoạn kim cương phần" (能斷金剛分), hội thứ 9 của bộ "Đại bát-nhã kinh", Huyền Trang dịch.
6. "Phật thuyết năng đoạn kim cương bát-nhã-ba-la-mật-đa kinh" (佛說能斷金剛般若波羅蜜多經), Nghĩa Tịnh dịch.

Phạn bản của kinh này đã được Edward Conze dịch và chú giải. Trong tất cả các bản Hán dịch thì bản của Cưu-ma-la-thập là nổi danh nhất, được dịch sang tiếng Việt nhiều nhất.

Tên Phạn "Vajracchedikā Prajñāpāramitā" đã được tìm thấy và xác nhận ở nhiều bản dịch, thứ nhất là bản Hán của Đạt-ma-cấp-đa, sau là bản dịch tiếng Tây Tạng và trong tác phẩm "Tập Bồ Tát học luận" của Tịch Thiên. Nhà Ấn Độ học Max Müller gọi ngắn là "Diamond Sutra", ta cũng thường gặp tên ngắn là kinh Kim cương. Nguyên nghĩa của tên Phạn là "Bài kinh về một loại Bát-nhã-ba-la-mật-đa [sắc bén] có khả năng cắt đứt cả kim cương".

== Nội dung kinh ==
Bộ kinh này bao gồm một cuộc đàm luận giữa Phật và tôn giả Tu-bồ-đề, và như đã thấy trong các bộ kinh Bát-nhã khác, nhiều đoạn văn được dùng để nhấn mạnh công đức khi hành giả trì tụng kinh này. Có lẽ đây là điểm then chốt giải thích sự phổ biến và ảnh hưởng lớn của kinh này tại Đông, Đông Nam Á.

Kinh văn chỉ tập trung vào một vài điểm giáo lý quan trọng và chúng được giải thích triệt để. Những điểm này cụ thể như sau:

1. Hành giả không nên nhìn nhận một "tự ngã" (sa. "ātman"), một "chúng sinh" (sa. "sattva"), một "linh hồn" (sa. "jīva", thọ mệnh giả) hoặc một "cá nhân" (sa. "pudgala", bổ-đặc-già-la) nào cả.

2. Hành giả không nên nhìn nhận bất cứ một pháp, một thật thể bên ngoài nào vì hoàn toàn không có một pháp nào có thể được nhận thức cả. Và dĩ nhiên, điều này cũng có giá trị cho một phi pháp.

3. Hành giả không nên để tâm lưu trú ở bất cứ nơi nào.

Tương truyền là khi nghe câu "nên phát triển một tâm thức không nương tựa, nên phát triển một tâm thức không nương tựa bất cứ nơi nào" (Ưng vô sở trụ nhi sinh kì tâm 應無所住而生其心) thì Lục tổ Huệ Năng có ngộ nhập, sau đó đến Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn thụ giáo.

Điểm nổi bật của kinh này là cách dùng phương pháp nghịch lý để trình bày vấn đề: Mỗi khái niệm được nêu ra đều có phần đối đãi tương ưng:

Câu kệ cuối bài kinh nguyên văn tiếng Phạn có khác bản dịch của Cưu-ma-la-thập đôi chút. Phạn bản cho 9 vi dụ, trong khi bản Hán chỉ có 6:

Bản Phạn:

Bản Hán:

== Tham khảo ==
- "Fo Guang Ta-tz'u-tien" 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
- "Vajracchedikā Prajñāpāramitā", ed. and transl. Edward Conze, Roma 1974 (SOR XIII).
- Conze, Edward

== Liên kết ngoài ==
- Kinh Kim Cương Bát Nhã Ba La Mật --- Nhà xuất bản Tôn giáo
- Kinh Kim cương bát nhã ba la mật - HT Thích Trí Quang dịch giải
- Ebook bình giải Kinh Kim Cương - tác giả Osho
- Nguyên bản tiếng Phạn, Latinh hoá