Orenburg

Orenburg (, ) là trung tâm hành chính của tỉnh Orenburg, Nga. Thành phố nằm bên bờ sông Ural, cách Moskva về phía đông nam, và nằm trên ranh giới giữa châu Âu và châu Á. Orenburg nằm gần biên giới với Kazakhstan. Dân số: 548.331 (điều tra năm 2010); 549.361 (điều tra năm 2002); 

==Địa lý==
Orenburg nằm trên thảo nguyên rừng Nam Siberia, trong lưu vực trung lưu sông Ural (gần hợp lưu của sông này với sông Sakmara). Điểm cao nhất của thành phố có độ cao .

==Nguồn gốc tên gọi==
Một số nhà sử học đã cố gắng tìm hiểu nguồn gốc của tên thành phố. Về mặt truyền thống, đa phần mọi người đồng ý với quan điểm "orenburg" nghĩa là "pháo đài bên sông Or". Nhiều khả năng từ "orenburg" do I. K. Kirillov, người sáng lập thành phố, đề xuất. Vào năm 1734, theo dự án của ông, một gói văn kiện chính phủ được đưa ra xử lý. Đây là điểm khởi đầu của Orenburg với tư cách một thành phố pháo đài gần nơi sông Or và sông Ural gặp gỡ.

Vào ngày 7 tháng 6 năm 1734, sắc lệnh "Một đặc quyền cho Orenburg" được Nữ hoàng Anna ban bố. Mặc dù một địa điểm xây dựng của pháo đài chính đã được thay đổi nhiều lần (dọc theo sông Ural), tên "Orenburg" đã không thay đổi kể từ khi thành lập vào năm 1743.

Từ năm 1938 tới 1957, thành phố mang tên là Chkalov, theo tên của phi công Liên Xô Valery Chkalov, mặc dù ông không được sinh ra hay lớn lên ở Orenburg, và chưa bao giờ tới thăm Orenburg. Vào năm 1954, một bức tượng Chkalov bằng đồng cao 5 mét được dựng lên nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày sinh của ông; bức tượng này được đặt trên bệ 7 mét trên Đại lộ (trên lối đi dạo ven sông của thành phố, thường được đặt tên là "Belovka").

Orenburg được coi (một cách không chính thức) là "thủ đô châu Á" của Nga.

==Lịch sử==
In 1734, Đế quốc Nga bắt đầu mở rộng tầm ảnh hưởng tại châu Á bắt đầu từ việc xây dựng một thành phố pháo đài mang tên "Orenburg" tại biên cương phía đông (tại Nam Ural). Vì mục đích này, một khu định cư được lập ra tại đây vào năm 1735 - nơi sông Or và sông Ural gặp nhau.

Địa điểm định cư ban đầu được lựa chọn trong chuyến thám hiểm của I.K. Kirilov, người khởi xướng các hoạt động phát triển trong vùng. Ông lập luận rằng thành phố này là hết sức cần thiết "... trong việc mở các tuyến đường trung chuyển đến Bukhara, Badakhshan, Bulk, và tới Ấn Độ", từ đó có thể thu về vàng bạc châu báu từ những khu vực đó. Sau khi Kirilov qua đời, Vasily Tatishchev trở thành nhân vật tay thế. Ông không coi nơi này thuận tiện cho việc xây dựng thành phố bởi vì liên tục bị ngập lụt vào mùa xuân. Việc này dẫn tới việc chuẩn bị xây dựng một thị trấn mới vào năm 1739 ở hạ lưu sông Ural (Yaik) trên núi Krasnaya (Đỏ). Khu định cư cũ được đặt tên là pháo đài Orsk (nay là thành phố Orsk).

Vào ngày 6 tháng 8 năm 1741, thị trấn mới được thành lập. Tuy nhiên, việc xây dựng chưa bắt đầu. Vị trí trên núi Krasnaya - không có cây cối, địa hình đá và xa sông - cũng không phù hợp để xây dựng thị trấn. Ivan Neplyuyev được bổ nhiệm làm người đứng đầu mới của đoàn thám hiểm Orenburg.

Vào ngày 19 (30) tháng 4 năm 1743, Orenburg được thành lập lần thứ ba, tại khu vực mà trước đó từng là pháo đài Berda, cách vùng núi Krasnogorsk . Vào mùa hè năm 1742, Neplyuev đích thân chọn một địa điểm mới được bao quanh bởi rừng và các cánh đồng hoa màu, nơi sông Yaik và sông Sakmara hợp lưu. Ngày này nơi đây trở thành trung tâm lịch sử của thành phố. Thành phố được xây dựng trên núi Krasnaya được đặt tên là Krasnogorsk.

Orenburg cuối cùng cũng được thành lập vào năm 1743 bởi Ivan Neplyuyev ở vị trí như ngày nay, cách Orsk khoảng về phía tây dọc theo sông Ural. Orenburg là nơi đóng quân tại biên giới với những người Kazakh du mục. Thành phố trở thành trung tâm của người Cossack Orenburg.

Orenburg đóng vai trò trong cuộc khởi nghĩa Pugachev (1773–1774). Vào thời điểm đó, nơi đây là thủ phủ của một khu rộng lớn và là trụ sở của thống đốc. Yemelyan Pugachev bao vây thành phố và pháo đài của nó từ Berda từ tháng 10 năm 1773 tới 26 tháng 3 năm 1774. Việc phòng thủ do trung tướng chỉ đạo.
Tướng đánh bại quân của Pugachev tại Berda, và một lần nữa tại (bắc Orenburg). Phần lớn thành phố chìm trong đổ nát, hàng nghìn cư dân bỏ mạng trong cuộc vây hãm. Các lực lượng chính phủ đập tan quân cách mạng vào cuối năm 1774 dưới sự chỉ đạo của Michelsohn tại Tsaritsyn. Các cuộc trả đũa sau đó chống lại các khu vực phiến quân được do tướng Pyotr Panin cầm đầu.

Pushkin tới thăm Orenburg vào năm 1833 trong chuyến nghiên cứu để lấy ý tưởng cho cuốn "Lịch sử Pugachev" và tiểu thuyết "Người con gái viên đại úy". Tại đây ông gặp Vladimir Dal, người sau này viết cuốn đại từ điển tiếng Nga đầu tiên.

Orenburg là căn cứ của cuộc viễn chinh của tướng Perovsky nhằm tấn công Hãn quốc Khiva từ những năm 1830 tới những năm 1850. Sau cuộc sáp nhập Trung Á vào Đế quốc Nga, Orenburg trở thành một trạm mậu dịch và, kể từ khi có tuyến đường sắt xuyên Aral, Orenburg trở thành một ga đầu mối tới các lãnh thổ Trung Á mới sáp nhập và tới Xibia.

Orenburg là thủ đô của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết tự trị Kirghiz (nay là Kazakhstan) thuộc Nga trong giai đoạn 1920–1925. Khi nước cộng hòa này được đổi tên thành Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết tự trị Kazak vào năm 1925, Orenburg về với Nga và Kyzylorda trở thành thủ đô mới. Almaty trở thành thủ đô mới vào năm 1929 sau khi hoàn thành việc xây dựng tuyến đường sắt Turkestan–Siberia. Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết tự trị Kazak trở thành một nước cộng hòa liên bang với tên gọi Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Kazakh vào năm 1936. Orenburg vẫn tiếp tục là lãnh thổ nước Nga.

Từ năm 1938 tới 1957, thành phố mang tên là Chkalov () (theo tên phi công Valery Chkalov). Việc thành phố nằm cách xa cuộc xâm lược của Đức Quốc xã trong Chiến tranh thế giới thứ hai dẫn tới việc nhiều doanh nghiệp Liên Xô dời về đây, qua đó giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của thành phố.

==Địa vị hành chính và tự trị==
Orenburg là trung tâm hành chính của oblast và, trong khung đơn vị hành chính, thành phố đóng vai trò là trung tâm hành chính của huyện Orenburgsky, mặc dù không nằm trong huyện này. Trong vai trò là một đơn vị hành chính, Orenburg, cùng với mười điểm dân cư nông thôn khác, hợp nhất một cách riêng rẽ thành Thành phố Orenburg- một đơn vị hành chính tương đương với huyện. Trong vai trò là một đơn vị tự trị, Thành phố Orenburg được hợp nhất thành Okrug đô thị Orenburg.

==Kinh tế==
Orenburg là trụ sở của một số công ty lớn hoặc các chi nhánh của các công ty lớn: "Orenburggazprom", chi nhánh của Gazprom; "Orenburgneft", chi nhánh của công ty dầu mỏ TNK-BP; "Orenburgenergy", một trong những công ty sản xuất năng lượng lớn nhất ở Nga.

===Giao thông===
Orenburg đã và đang là một trung tâm đường sắt lớn kể từ khi các tuyến đường sắt Samara-Zlatoust và Orenburg-Tashkent được hoàn thành, lần lượt vào các năm 1876 và 1905.

Sân bay chính ở Orenburg là Sân bay Orenburg Tsentralny, nằm cách thành phố về phía đông về hướng Orsk, và từng là trụ sở của hãng hàng không Orenair nay đã giải thể.

Giao thông công cộng bao gồm xe buýt, xe điện và "marshrutka" (taxi tuyến cố định).

==Khí hậu==
Orenburg có khí hậu lục địa ẩm tương đối khô (phân loại khí hậu Köppen "Dfa") với mùa hè khá dài và nóng, mùa đông dài và lạnh. Tháng 4 và tháng 10 là những tháng chuyển tiếp, trong khi những tháng còn lại là mùa hè hoặc mùa đông.

==Văn hóa giáo dục==
Orenburg là một trung tâm giáo dục của khu vực và có một số tổ chức văn hóa và bảo tàng.

===Giáo dục===
- Đại học Quốc gia Orenburg
- Đại học Y Quốc gia Orenburg, được thành lập năm 1944 với tên là Viện Y học Quốc gia Chkalov, được đổi tên thành Viện Y học Quốc gia Orenburg năm 1957. Viện được công nhận là học viện vào năm 1994. Trường có tám khoa: Y học, Nhi khoa, Nha khoa, Dược, Tâm lý học lâm sàng, Điều dưỡng, Y tế công cộng và Giáo dục thường xuyên.
- Đại học Nông nghiệp Quốc gia Orenburg, được thành lập năm 1930 với tên là Viện Nông nghiệp Orenburg, được đổi thành Học viện Nông nghiệp Quốc gia Orenburg năm 1992. Kể từ năm 1995 được đổi tên như ngày nay. Có 8 khoa và 4 viện.
- Đại học Sư phạm Quốc gia Orenburg, được thành lập vào năm 1919 với tư cách là Học viện Giáo dục Công cộng, Đổi tên thành Học viện Sư phạm năm 1930. Chuyển đổi thành Đại học Sư phạm năm 1996. Có 10 khoa và bốn viện nghiên cứu.
- Phân hiệu Orenburg của Đại học Luật Quốc gia Kutafin Moskva
- Phân hiệu Orenburg của Đại học Dầu khí Quốc gia Nga Gubkin
- Trường Vật lý và Toán học

===Bảo tàng===
- Bảo tàng Lịch sử và Khoa học tự nhiên Vùng Orenburg
- Bảo tàng Mỹ thuật Vùng Orenburg
- Bảo tàng Lịch sử Orenburg
- Nhà kỷ niệm Yuri và Valentina Gagarin
- Nhà kỷ niệm Leopold và Mstislav Rostropovich
- Nhà kỷ niệm T.G. Shevchenko
- Nhà kỷ niệm Thành phố Orenburg

===Nhà hát===
- Nhà hát kịch Quốc gia Maksim Gorky Orenburg
- Nhà hát Vùng Quốc gia Orenburg
- Nhà hát Kịch Tatar Quốc gia Orenburg
- Nhà hát Múa rối Vùng Quốc gia Orenburg
- Nhà hát Múa rối Thành phố Orenburg "Pierrot"
- Dàn hợp xướng thính phòng Thành phố Orenburg
- Dàn hợp xướng dân gian quốc gia Nga Orenburg

==Thể thao==
- FC Orenburg, đội bóng đá địa phương được thành lập năm 1970, lần đầu tham dự Giải Ngoại hạng Nga mùa giải 2016-17.
- Lokomotiv từng tham dự Giải bandy ngoại hạng Nga. Hiện nay họ thi đấu ở giải hạng hai. Sân nhà của đội có sức chứa 5000.
- Nadezhda Orenburg là một câu lạc bộ bóng rổ nữ tại Giải bóng rổ ngoại hạng nữ Nga và thi đấu tại Hội trường thể thao Orenburzhe.
- Fakel Gazproma là một câu lạc bộ bóng bàn.

Vào tháng 10 năm 2015, Cúp rink bandy Nga được tổ chức tại đây.

==Vinh danh==
Tiểu hành tinh 27709 Orenburg được đặt theo tên thành phố vào ngày 1 tháng 6 năm 2007.

==Người nổi tiếng==
- Ivan Krylov (1769–1844), nhà văn
- Vasily Alekseevich Perovsky (1794—1857), chính khách
- Vladimir Dal (1801–1872), nhà từ điển học
- Yevgraf Fyodorov (1853–1919), nhà toán học, tinh thể học và khoáng vật học
- Paul Nazaroff (1890–1942), nhà địa chất học và nhà văn
- Joseph Kessel (1898–1979), nhà báo và tiểu thuyết gia
- Georgy Malenkov (1902–1988), lãnh tụ Đảng Cộng sản Liên Xô
- Musa Cälil (1906–1944), nhà thơ
- Alexander Schmorell (1917–1943), thành viên nhóm Hoa Hồng Trắng hoạt động chống Quốc xã
- Aleksander Burba (1918–1984), lãnh đạo công nghiệp và nhà giáo dục
- Leo Pevzner (sinh 1975), nhà văn Mỹ gốc Nga
- Mstislav Rostropovich (1927–2007), nghệ sĩ cello
- Yuri Gagarin (1934–1968), phi hành gia
- Denis Istomin (sinh 1986), vận động viên quần vợt
- Aleksandr Aleksandrovich Prokhorenko (1990-2016), sĩ quan trung úy của Lực lượng Đặc nhiệm Nga

==Quan hệ quốc tế==
Orenburg kết nghĩa với các thành phố:
- Khujand, Tajikistan
- Legnica, Ba Lan
- Orlando, Hoa Kỳ
- Ufa, Nga
- Oral, Kazakhstan

== Liên kết ngoài ==
- Trang chính thức của Orenburg
- Viện Quản lý Quốc gia Orenburg
- Hình ảnh Orenburg