Kornel Makuszyński

Kornel Makuszyński ( [ˈkɔrnɛl makuˈʂɨɲskʲi] ) sinh ngày 8 tháng 1 năm 1884 tại Stryj và mất ngày 31 tháng 7 năm 1953 tại Zakopane). Ông là nhà văn, nhà thơ, nhà viết chuyên mục, nhà phê bình sân khấu và nhà báo người Ba Lan, thành viên của Học viện Văn học Ba Lan. Trước Chiến tranh thế giới thứ hai, ông là một trong những nhà văn Ba Lan có các tác phẩm được đọc nhiều nhất, nổi tiếng nhất và có nhiều tác phẩm nhất. Các tác phẩm văn học của ông chủ yếu về văn học thiếu nhi và thanh thiếu niên. Ông được bầu làm thành viên của Viện Hàn lâm Văn học Ba Lan danh giá trong thời kỳ chiến tranh Ba Lan. 

== Cuộc đời và sự nghiệp ==
Ông sinh ngày 8 tháng 1 năm 1884 tại Stryj, là con trai duy nhất và là con thứ bảy của Ogonowska và Edward Makuszyński, một đại tá đã nghỉ hưu của quân đội Áo. Kornel mồ côi cha từ khi 10 tuổi. Trong hai năm Kornel ở Stryj, ông học xong năm thứ nhất trung học ở Stryj và kiếm sống bằng nghề dạy kèm. Sau đó, ông chuyển đến Przemyśl và học xong năm thứ hai trung học.

Năm 14 tuổi, ông bắt đầu làm thơ. Vào năm 1902, Makuszyński đã đăng bài thơ đầu tiên của mình trên tờ báo "Słowo Polskie", từ năm 1904, ông là thành viên ban biên tập của tạp chí này và nhờ đó ông nhanh chóng trở thành một nhà phê bình sân khấu. Ông học ngôn ngữ và văn học tại Đại học Lviv (sau đó là Đại học Jan Kazimierz ở Lwów, Ba Lan) và ở Paris. Ông được sơ tán đến Kiev vào năm 1915, nơi ông điều hành Nhà hát Ba Lan và là chủ tịch của cộng đồng nhà văn và nhà báo Ba Lan. Năm 1918, ông chuyển đến Warsaw và trở thành một nhà văn.

Những cuốn sách dành cho trẻ em của ông, đặc biệt là bộ truyện về chú dê Koziołek Matołek (do Marian Walentynowicz minh họa), có sức ảnh hưởng lâu dài ở Ba Lan, cho dù hệ thống chính trị và vận mệnh của đất nước có thay đổi ra sao. Bộ truyện cũng đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác. Trong số đó, bộ truyện ở Israel là phổ biến nhất, nơi đây, những người nhập cư Do Thái gốc Ba Lan từ những năm 1920 và 1930 đã rất cố gắng dịch sang tiếng Do Thái để con cái họ biết đến bộ truyện này.

Makuszyński mất năm 1953 tại Zakopane, nơi ông sống từ năm 1945. Ông được chôn cất tại nghĩa trang Peksowe Brzysko ở Zakopane. Makuszyński có một bảo tàng mang tên ông được thành lập vào năm 1966 và nằm trong thành phố. 

== Tác phẩm ==
- 1908 "Połów gwiazd" – cuốn sách xuất bản đầu tiên
- 1910 "W kalejdoskopie"
- 1910 "Romantyczne historie"
- 1910 "Rzeczy wesołe" ("Anioł", "Rajska opowieść", "Twórcy", "Frazes", "Filantropia", "Miss Śmierć", "Stary mąż", "Ludzie tragiczni", "Kobieta z sercem") – một bộ sưu tập hài hước
- 1910 "Dusze z papieru" – một bộ sưu tập các bài tiểu luận mô tả những thành tựu nghệ thuật của nhà hát Lviv.
- 1911 "Zabawa w szczęście"
- 1912 "Szewc Kopytko i kaczor Kwak"
- 1913 "Awantury arabskie" ("Ósma podróż żeglarza Sindbada", "O szlachetnej dziewicy i koniu", "Morderstwo Harun ar Raszyda", "Hassan i jego pięć żon", "Mędrzec zza morza") – một bộ sưu tập gồm 5 câu chuyện hài hước và thu hút được sưu tầm từ những truyền thuyết và câu chuyện cổ tích của Trung Đông.
- 1914 "Straszliwe przygody"
- 1915 "Perły i wieprze" – một cuốn tiểu thuyết hài hước
- 1916 "Bardzo dziwne bajki" ("Bajka o królewnie Marysi, o czarnym łabędziu i o lodowej górze", "Szewc Kopytko i kaczor Kwak", "O tym jak krawiec Niteczka został królem", "Dzielny Janek i jego pies")
- 1917 "Po mlecznej drodze"
- 1919 "Piosenki żołnierskie"
- 1919 "Słońce w herbie"
- 1920 "Radosne i smutne" – một tuyển tập truyện ngắn
- 1925 "Bezgrzeszne lata" - hồi ký tự truyện
- 1925 "Wycinanki"
- 1927 "Ponure Igraszki"
- 1928 "Król Azis" – truyện ngắn
- 1928 "O dwóch takich, co ukradli księżyc" – powieść dla młodzieży; na jej podstawie nakręcono film fabularny i serial animowany
- 1929 "Listy zebrane"
- 1930 "Przyjaciel wesołego diabła" – tiểu thuyết dành cho giới trẻ; một bộ phim truyện và loạt phim hoạt hình đã được quay dựa trên tiểu thuyết này.
- 1932 "Panna z mokrą głową" – một cuốn tiểu thuyết dành cho giới trẻ; hai bộ phim và một loạt phim truyền hình đã được quay dựa trên tiểu thuyết này.
- 1933 "Skrzydlaty chłopiec" – một cuốn tiểu thuyết dành cho giới trẻ
- 1933 "Mały chłopiec"
- 1934 "Uśmiech Lwowa"
- 1935 "Wyprawa pod psem" – một cuốn tiểu thuyết dành cho giới trẻ
- 1935 "Wielka Brama" – một cuốn tiểu thuyết dành cho giới trẻ
- 1936 "Złamany miecz"
- 1937 "Awantura o Basię" – một cuốn tiểu thuyết dành cho giới trẻ; hai bộ phim và một loạt phim đã được quay dựa trên tiểu thuyết này.
- 1937 "Nowe bajki tego roku"
- 1937 "Szatan z siódmej klasy" – một cuốn tiểu thuyết dành cho giới trẻ; hai bộ phim và một loạt phim đã được quay dựa trên tiểu thuyết này.
- 1939 "Za króla Piasta Polska wyrasta"
- 1939 "Kartki z kalendarza"
- 1946 "List z tamtego świata" – một cuốn tiểu thuyết dành cho giới trẻ
- 1957 "Szaleństwa panny Ewy" – tiểu thuyết dành cho giới trẻ viết năm 1940; một bộ phim điện ảnh và một bộ phim truyền hình đã được quay dựa trên tiểu thuyết này.

== Giải thưởng ==
- Giải thưởng văn học Quốc gia (1926).

- Huân chương Đại bàng Trắng (ngày 11 tháng 11 năm 2018).
- Vòng nguyệt quế vàng của Học viện Văn học Ba Lan (ngày 5 tháng 11 năm 1935).

== Liên kết bên ngoài ==
- Kornel Makuszyński tại Culture.pl.