hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Chuột OVX

Chuột OVX (viết tắt của "Ovariectomized rat" tức là một "con chuột bị rút trứng") là một con chuột cái có buồng trứng được cắt bỏ và được dùng là sinh vật mô hình cho những nghiên cứu về các bệnh tật. Hiện nay không có mô hình động vật đơn lẻ nào đại diện cho các giai đoạn của chứng loãng xương ở người mặc dù có một số động vật tương đối gần và có thể được sử dụng cho mục đích so sánh. Cả hai động vật nhỏ và động vật lớn được sử dụng tùy thuộc vào những khía cạnh của điều kiện loãng xương đang được nghiên cứu. Những động vật này bao gồm chuột, thỏ và cừu.
==Lợi thế==
Trong số các sinh vật mô hình này, mô hình chuột rút trứng vẫn là lựa chọn phổ biến nhất vì nó đã được chứng minh là đại diện cho các đặc điểm lâm sàng quan trọng nhất của sự thiếu xương do suy giảm estrogen (hoặc sau mãn kinh) ở người lớn, đặc biệt là trong giai đoạn đầu chứng loãng xương. Những yếu tố này bao gồm: tăng tỷ lệ xương quay với sự hồi phục vượt quá hình thành; giai đoạn đầu của sự mất xương nhanh chóng theo sau bởi một giai đoạn chậm hơn; mất nhiều xương thắt lưng hơn xương vỏ; giảm hấp thu calci đường ruột; một số bảo vệ chống lại mất xương do béo phì; và phản ứng khớp xương tương tự với liệu pháp estrogen, tamoxifen, bisphosphonates, hormon cận giáp, calcitonin và tập thể dục.

Nó cũng cung cấp những lợi thế nhất định so với các động vật mô hình như là động vật thí nghiệm khác như thỏ và cừu vì chúng có những lợi thế nhất định mà hai loài thỏ và cừu không có. Chúng bao gồm khả năng sử dụng chụp cắt lớp vi tính ngoại vi ngoại vi (pQmicro-CT) trong vivo micro-CT để thực hiện các phân tích trong cơ thể, hiệu quả, chi phí rẻ, và dễ dàng xử lý và có sẵn nhà ở. Do những cân nhắc này, mô hình chuột rút trứng OVX được sử dụng rộng rãi cho các nghiên cứu liên quan đến dự phòng và điều trị loãng xương nói chung cũng như các nghiên cứu liên quan đến chữa bệnh gãy xương loãng xương.

==Tham khảo==
- Thompson DD, Simmons HA, Pirie CM, Ke HZ (October 1995). "FDA Guidelines and animal models for osteoporosis". Bone. 17 (4 Suppl): 125S–133S. doi:10.1016/8756-3282(95)00285-L. PMID 8579908.
- An YH; Freidman RJ. (1998). Animal Models in Orthopaedic Research. Boca Raton: CRC Press. p. 284.
- Namkung-Matthai H, Appleyard R, Jansen J, Hao Lin J, Maastricht S, Swain M, Mason RS, Murrell GA, Diwan AD, Diamond T (January 2001). "Osteoporosis influences the early period of fracture healing in a rat osteoporotic model". Bone. 28 (1): 80–6. doi:10.1016/S8756-3282(00)00414-2. PMID 11165946.
- Kalu DN (December 1991). "The ovariectomized rat model of postmenopausal bone loss". Bone Miner. 15 (3): 175–91. doi:10.1016/0169-6009(91)90124-I. PMID 1773131.
- Van Linden JC; Waarsing JH; Weinans H. (2006). "The use of micro-CT to study bone architecture dynamics noninvasively". Drug Discovery Today: Technologies. 3 (2): 213–219. doi:10.1016/j.ddtec.2006.06.006.
==Liên kết ngoài==
- The Healing of Osteoporotic Bone Defects
- Osteoporosis Australia
Suy thoái đất

Suy thoái đất là một quá trình mà trong đó giá trị của môi sinh bị ảnh hưởng bởi sự kết hợp của các quá trình do con người tác động lên đất.  Suy thoái đất được xem là bất cứ sự thay đổi hoặc xáo trộn nào gây nên với đất mà thấy là độc hại hoặc không mong muốn. Tai biến tự nhiên không được coi là một nguyên nhân; tuy nhiên các hành vi của con người có thể ảnh hưởng một cách gián tiếp đến các hiện tượng như lũ lụt hay cháy rừng.

Đây được coi là một chủ đề quan trọng của thế kỷ 21 do những hệ quả mà suy thoái đất gây ra cho năng suất nông nghiệp, môi trường, và ảnh hưởng của nó lên an ninh lương thực. Ước tính rằng lên tới 40% lượng đất nông nghiệp của thế giới bị suy thoái nghiêm trọng.

== Tác động ==
Sự cắt thực vật quá mức diễn ra khi con người đốn hạ rừng rậm, rừng thưa và cây bụi—để lấy gỗ, nhiên liệu gỗ và các sản phẩm khác—ở tốc độ vượt quá tỉ lệ tái mọc tự nhiên. Điều này thường xuyên diễn ra ở các môi trường bán khô cằn, nơi nạn thiếu nhiên liệu gỗ xảy ra nặng nề.

== Đọc thêm ==
- "This article incorporates text in the public domain produced by the USDA Natural Resources Conservation Service
- D.L. Johnson and L.A. Lewis "Land Degradation:Creation and Destruction", 2nd edition, Rowman and Littlefield, Lanham, Boulder, New York, Toronto, Oxford, 2007.

== Liên kết ngoài ==
- The Economics of Land Degradation Initiative - Homepage
Lưu Võ (Hoài Dương vương)

Lưu Võ (chữ Hán: 刘武) tức Hoài Dương vương (魯恭王), là tông thất, vua chư hầu nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc.

==Cuộc đời==
Lưu Võ là con trai của Hán Huệ Đế, sanh mẫu không rõ.

Huệ Đế băng hà, Lã Hậu lập Lưu Cung trở thành hoàng đế. Năm 184 TCN Lưu Cung đắc tội Lã Hậu, bị Lã Hậu phế rồi giết chết. Hằng San vương Lưu Hoằng đăng cơ, tức Hậu Thiếu Đế. Lưu Võ được phong thành Hồ Quan hầu, năm thứ năm (183 TCN) đổi thành Hoài Dương vương.

Năm thứ tám (180 TCN), Lã Hậu băng hà, Trần Bình, Châu Bột, Lưu Chương, Quán Anh, Liệt Hầu đã cùng với các đại thần và Tề vương Lưu Tương ra sức thanh toán gia tộc họ Lã. Nói là các con của Huệ Đế đều có lai lịch không rõ ràng, chẳng biết có đúng là con ruột hay không. Sau khi diệt tận gia tộc họ Lã, Hạ Hầu Anh tự mình đánh xe ngựa tới chỗ Lưu Hoằng, rồi tống khứ hắn vào Thiếu phủ mà giam cầm. Các anh em ruột của Lưu Hoằng là Lưu Thái, Lưu Võ và Lưu Triều đều bị các đại thần giết chết diệt khẩu.

==Gia quyến==
- Cha: Hán Huệ Đế
- Mẹ: không rõ
- Anh em ruột:
- Lưu Hoằng
- Lưu Thái
- Lưu Triều

==Tham khảo==
- 《Hán thư》Quyển 13, bảng dị tánh của các chư hầu vương.
Antigua và Barbuda tại Thế vận hội

Antigua và Barbuda tham dự Thế vận hội lần đầu năm 1976, và đã liên tục gửi vận động viên (VĐV) tới các Thế vận hội Mùa hè được tổ chức kể từ đó, trừ lần tẩy chay Thế vận hội Mùa hè 1980. Quốc gia này chưa có huy chương Olympic và cũng chưa từng tham gia Thế vận hội Mùa đông.

Hiệp hội Olympic Antigua và Barbuda được thành lập năm 1966, sau sự tan rã của Liên bang Tây Ấn năm 1962, và được chính thức công nhận năm 1976.

==Xem thêm==
- Antigua và Barbuda tại Thế vận hội Người khuyết tật
- Antigua và Barbuda tại Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung
Rừng thứ sinh

Một khu rừng thứ sinh là một khu rừng rậm hoặc rừng thưa mọc lại sau khi đã khai thác gỗ, cho tới khi một khoảng thời gian đủ dài trôi qua khiến cho những sự xáo trộn không còn hiện hữu nữa. Nó khác với rừng nguyên sinh, là loại rừng trong một khoảng thời gian gần đây không trải qua tình trạng bị phá hủy như vậy, và rừng tam sinh, rừng bắt nguồn từ việc thu hoạch ở rừng thứ sinh. Rừng thứ sinh mọc lại sau khi khai thác gỗ khác với rừng mọc lại sau khi bị xáo trộn tự nhiên như cháy rừng, phá hoại của côn trùng, hoặc bị đánh bật bởi vì cây chết vẫn còn cung cấp dinh dưỡng, cấu trúc và giữ nước sau khi bị xáo trộn tự nhiên.

==Rừng mưa==
Trong trường hợp rừng mưa nhiệt đới, nơi mức độ dinh dưỡng trong đất thì thấp do đặc trưng, chất lượng đất có thể bị giảm sút đáng kể sau khi rừng nguyên sinh bị phá hủy. Tại Panama, việc phát triển những khu rừng mới từ đất trồng trọt bỏ hoang đã vượt quá những mất mát của rừng nguyên sinh vào năm 1990. Tuy nhiên, do chất lượng đất bị giảm sút, và nhiều nhân tố khác, sự hiện hữu của các sinh vật sống trong rừng nguyên sinh đã thất bại trong việc trở lại các khu rừng thứ sinh này.

== Đọc thêm ==
- CIFOR Secondary Forest
- FAO Forestry
- World Resource Institute

== Liên kết ngoài ==
- M. van Breugel, 2007, Dynamics of secondary forests. PhD Thesis Wageningen University.
- Uzay. U Sezen, 2007, Parentage analysis of a regenerating palm tree in a tropical second-growth forest. Ecological Society of America, Ecology 88: 3065-3075.
Lưu Võ

Lưu Võ trong Tiếng Việt có thể là:

1. Lưu Võ (劉武), vua nước Hoài Dương thời Tây Hán. Sau đó bị các đại thần giết chết diệt khẩu.
2. Lưu Võ hay Lưu Vũ (劉武), vua nước Lương thời Tây Hán, hiệu Lương Hiếu vương.
3. Lưu Võ hay Lưu Vũ (劉武), vua nước Thành Dương thời Tây Hán, hiệu Thành Dương Huệ vương.
4. Lưu Võ (劉禹), vua nước Ngụy Kỳ thời Tây Hán.
5. Tây Hán Khư Thủy Khang hầu Lưu Võ
6. Lưu Ô Lộ Cô, tên Hán là Lưu Hổ, thời Đường kỵ húy nên đổi thành Lưu Võ (劉武), Hung Nô Thiết Phất bộ thủ lĩnh, sau truy thụy hiệu Hạ Cảnh Đế.
Groote Eylandt

Groote Eylandt là đảo lớn nhất trong vịnh Carpentaria và là đảo lớn thứ bốn thuộc Úc. Đây là quê hương và hiện là đất của người Warnindhilyagwa.

Groote Eylandt nằm về phía đông của Arnhem Land, cách đất liền , và cách Darwin . Hòn đảo rộng chừng từ đông sang tây và từ bắc xuống nam, với tổng diện tích là . Địa hình đảo tương đối thấp và bằng phẳng, với độ cao trung bình so với mặt nước biển là . Đỉnh của Central Hill (Đồi Giữa hay Đồi Trung tâm)
đạt đến và là điểm cao nhất trên đảo. Tên của đảo được nhà thám hiểm Abel Tasman đặt năm 1644 và là một cụm từ tiếng Hà Lan với cách viết cũ mang nghĩa "Đảo Lớn" (cách viết hiện nay là "Groot Eiland").

== Hành chính ==
Cùng với đảo Bickerton và vài đảo nhỏ xung quanh, Groote Eylandt là một phần của Anindilyakwa Ward trong vùng Đông Arnhem. Các điểm dân cư của Anindilyakwa là Angurugu, Alyangula, Umbakumba, Yadagba, Uburamudja và Sandy Hill (Groote Eylandt) và Milyakburra (đảo Bickerton).

== Lịch sử ==
Trước khi người châu Âu đến, Groote Eylandt đã là nơi sinh sống của thổ dân từ hàng ngàn năm. Những thổ dân này thường xuyên tiếp xúc với người Makassar, với bằng chứng còn đến ngày nay là địa danh mang tên Makassar trên đảo Groote Eylandt, như Umbakumba.

Những người phương Tây đầu tiên trông thấy Groote Eylandt là thủy thủ đoàn tàu "Arnhem" dưới sự chỉ huy của Willem van Coolsteerdt năm 1623. Hòn đảo có tên hiện tại vào năm 1644, khi Tasman đặt chân đến đây.

==Nhân vật nổi bật==
- Donald Thomson (1901–1970), nhà nhân loại học và sinh học Úc.
- David Warren (1925–2010), người phát minh bộ lưu dữ liệu chuyến bay.
- Nick Kenny (1982–), cựu cầu thủ rugby league của Brisbane Broncos đến định cư trên Groote Eylandt.
- Norman Tindale (1900–1993), nhà nhân loại học, khảo cổ học, côn trùng học và dân tộc học.

== Xem thên ==
- Sân bay Groote Eylandt

== Liên kết ngoài ==
- Angurugu Community Government Council site
- GEMCO – The Groote Eylandt mining company
- Alyangula Area School
- GEMCO publication with map
Rainbow (bài hát của Sia)

"Rainbow" là một bài hát của nữ ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Úc Sia, được phát hành vào ngày 15 tháng 9 năm 2017, là đĩa đơn đầu tiên từ  của bộ phim hoạt hình chiếu rạp "My Little Pony: The Movie". Trong bộ phim, bài hát được trình bày bởi cô ngựa kì lân - một ca sĩ nhạc pop có tên là Songbird Serenade (được lồng tiếng bởi Sia).

== Video âm nhạc ==
Video âm nhạc của "Rainbow" được phát hành vào ngày 19 tháng 9 năm 2017. Video được đạo diễn bởi Daniel Askill, có sự góp mặt của Maddie Ziegler và có Ryan Heffington làm biên đạo múa. Video đan xen giữa cảnh biểu diễn của Songbird Serenade trước một đám đông chen chúc nhau và cảnh Ziegler nhảy múa một mình trên một sân khấu được bao phủ bởi một màn sương khói bằng nước, đeo một bộ tóc giả giống như phần bờm của Songbird Serenade, và chiến đấu, chinh phục được thành công các hiện tượng thiên nhiên.

== Danh sách bài hát ==
1. "Rainbow" – 3:17

== Đánh giá từ các nhà phê bình ==
Brian Rolli từ "Billboard" đã nhận xét bài hát là "tràn đầy vui vẻ và hy vọng", nói rằng "Ngôi sao nhạc pop người Úc đã thoát ra khỏi những màn trình diễn kỹ năng sáng tạo đầy ngoạn mục và sự nhanh nhẹn như những bài hit trong quá khứ như "Chandelier", với sự ủng hộ của một phần hook rất dè dặt và một giai điệu dễ gây thôi miên, trong khi vẫn trình bày bài hát rất mạnh mẽ và truyền đầy cảm hứng như mọi khi. Cô vẫn duy trì tâm hồn công bằng, vô tư và lạc quan mà nhờ nó, các bài hát của cô được nâng cao một bậc, rồi hát, 'I can see a rainbow in your tears as the sun comes out.' ('Tôi thấy một ánh cầu vồng phản chiếu trong dòng lệ của bạn hệt như khi mặt trời lặn xuống.')" Hilary Hughes từ MTV nói rằng, "Rainbow" có tất cả các dấu hiệu để nhận biết được một đĩa đơn xuất sắc của Sia: Thông điệp trao quyền, nhịp điệu đầy quyền lực, và một giai điệu rất lôi cuốn, dễ lây lan ra khắp nơi." Gabriella Ginsberg từ Hollywood Life nói rằng bài hát rất "hoành tráng một cách đơn giản".
Hoài Dương vương

Hoài Dương vương (chữ Hán: 淮阳王, bính âm: Huái Yáng Wáng) là tước vị số một trong việc phong tước của thời cổ đại ở Trung Quốc.

==Nhà Hán==
- Sắc phong lần thứ 1:
- Hoài Dương vương Lưu Hữu, tại vị năm 196 TCN - 194 TCN.
- Sắc phong lần thứ 2:
- Hoài Dương Hoài vương Lưu Cường, tại vị năm 187 TCN - 183 TCN.
- Hoài Dương vương Lưu Võ, tại vị năm 183 TCN - 181 TCN.
- Sắc phong lần thứ 3:
- Hoài Dương vương Lưu Võ, tại vị năm 176 TCN - 169TCN.
- Sắc phong lần thứ 4:
- Hoài Dương vương Lưu Dư, tại vị năm 155 TCN - 154 TCN.
- Sắc phong lần thứ 5:
- Hoài Dương Hiến vương Lưu Khâm, tại vị năm 63 TCN - 27 TCN.
- Hoài Dương Văn vương Lưu Huyền, tại vị năm 27 TCN - 1 TCN.
- Hoài Dương vương Lưu Diễn, tại vị năm 1 CN - 18 CN.
- Sắc phong lần thứ 6:
- Hoài Dương Khuynh vương Lưu Bỉnh, tại vị năm 72 - 88.
- Sắc phong lần thứ 7:
- Hoài Dương Thương vương Lưu Trắc, tại vị năm 90 -103.
- Hoài Dương Tĩnh vương Lưu Hầu Chương, tại vị năm 103 - 128.
- Hoài Dương Khuynh vương Lưu Nghi, tại vị năm 128 - 145.
- Hoài Dương Tiết vương Lưu Báo, tại vị năm 145 - 153.
- Hoài Dương vương Lưu Cảo, tại vị năm 153 - 185.

Thế hệ sau không rõ, do năm 206 quốc gia bị tiêu diệt.

==Coi thêm==
- Hoài Dương quốc

==Tham khảo==
- Hậu Hán thư
Dominica tại Thế vận hội

Dominica tham dự Thế vận hội lần đầu tiên năm 1996, và từ đó đến nay liên tục gửi vận động viên (VĐV) tới các kỳ Thế vận hội Mùa hè. Quốc gia này lần đầu tham gia Thế vận hội Mùa đông năm 2014.

Kỳ năm 2012, Dominica có hai đại diện là Luan Gabriel tranh tài nội dung 200 mét và Erison Hurtault nội dung 400 mét.

Ủy ban Olympic quốc gia của Dominica được thành lập năm 1993 và được công nhận năm 1998, 20 năm sau khi nước này độc lập năm 1978.

==Xem thêm==
- Danh sách vận động viên cầm cờ cho đoàn Dominica tại các kỳ Thế vận hội
- Dominica tại Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung
- Các quốc gia vùng nhiệt đới tại Thế vận hội Mùa đông
Irimi

Trong võ thuật Nhật Bản, là hành động dẫn nhập (tiến vào) thẳng vào một kỹ thuật, trái ngược với cách dẫn nhập gián tiếp hơn vào kỹ thuật là "tenkan". Trong đào tạo cơ bản, "irimi" thường trông giống như một bước tiến về phía trước, tiến thẳng hoặc ở một góc chéo, nhưng thường kết thúc với cơ thể đối mặt với kẻ tấn công, chứ không theo hướng của bước chân. Để dẫn nhập với "irimi", người phòng thủ cần phải di chuyển ngay khi đòn tấn công bắt đầu hoặc thậm chí bản thân người phòng thủ tự bắt đầu nó.

== Aikido ==
Irimi (, có nghĩa là "dẫn nhập" hoặc "đưa vào cơ thể".) là trụ cột thứ hai của aikido (kỹ thuật aikido được xây dựng trên sáu trụ cột chính). "Irimi" liên quan đến việc dẫn nhập sâu tới xung quanh hoặc đằng sau một đòn tấn công nhằm làm dịu hoặc vô hiệu hóa đòn tấn công. Khái niệm về irimi dạy một người cách hoà vào hoặc dẫn nhập vào một đòn tấn công của đối phương để hợp làm một với chuyển động của đối phương và để cho đối phương không có không gian để tấn công. Chuyển động này được sử dụng trong thời điểm tấn công của đối phương. Để hoàn thành chuyển động này, một người di chuyển ra khỏi hướng tấn công của đối phương để tấn công "shikaku", hoặc "điểm mù" của đối phương. Khi thực hiện đúng, người ta có thể tấn công lại một đối thủ với sức mạnh to lớn, kết hợp đà tấn công và chuyển động về phía trước của một người.

Nguyên lý dẫn nhập vào là nền tảng cơ bản cho hầu hết các chuyển động của aikido, vì các tư thế và chuyển động trong aikido có bao gồm một vài tư thế gián tiếp, được tiếp nhận từ Sōjutsu (đấu thương).

Trong aikido, có rất nhiều ví dụ về kỹ thuật biểu thị khái niệm về âm dương. "Irimi" và "tenkan" là một ví dụ. Tenkan là chuyển động xoay (âm) và irimi là chuyển động dẫn nhập (dương).

"Irimi" là một trong hai chuyển động mà các môn sinh aikido thể hiện trong vai trò nage. Việc thực hành "irimi" sẽ giúp môn sinh aikido phát triển hara, thăng bằng, và tiếp xúc với mặt đất.

Trong Yoshinkan aikido, các kỹ thuật "irimi" được biểu thị bằng số một (và "tenkan" là số hai). Trong Aikikai hiện đại, các kỹ thuật "irimi" được đề cập là "omote" (và "tenkan" là "ura").

== Liên kết ngoài ==
- Trích từ cuốn sách "Aikido" của Ueshiba Kisshomaru
Danh sách giải thưởng và đề cử của Wanna One

Dưới đây là danh sách giải thưởng và đề cử được trao cho Wanna One, nhóm nhạc nam Hàn Quốc được thành lập vào ngày 16 tháng 6 năm 2017 bởi công ty CJ E&M thông qua chương trình truyền hình thực tế sống còn "Produce 101 Mùa 2" của kênh truyền hình Mnet và được quản lý bởi công ty Swing Entertainment (trước đó thuộc quyền quản lý của công ty YMC Entertainment). Wanna One đã nhận tổng cộng 101 giải thưởng, trong đó có 49 chiến thắng trên các chương trình âm nhạc.
Free Me (bài hát của Sia)

"Free Me" là một bài hát của nữ ca sĩ Sia, được phát hành vào ngày 9 tháng 6 năm 2017. Tiền thu được từ bài hát được dùng để ủng hộ các nỗ lực và dự án trong việc loại trừ HIV/AIDS.

== Video âm nhạc ==
Video âm nhạc của "Free Me" được đạo diễn bởi Blake Martin và được phát hành vào ngày 9 tháng 6 năm 2017. Zoe Saldana vào vai một người mẹ đầy trông mong đang đi kiểm tra sức khỏe chỉ để phát hiện rằng cô dương tính với HIV. Trong một lời thuyết minh do Julianne Moore cung cấp, chúng ta có thể thấy rằng Saldana đã có thể truyền bệnh cho đứa con chưa chào đời của cô nếu cô không đi điều trị.
Chu trình ozon-oxy

Chu trình ozon-oxy là quá trình trong đó ozon được tiếp tục tái sinh vào tầng bình lưu của Trái Đất, chuyển đổi bức xạ tử ngoại (UV) thành nhiệt. Vào năm 1930 Sydney Chapman giải quyết được phần hóa học liên quan. Quá trình này thường được gọi là Chu trình Chapman bởi các nhà khoa học khí quyển.

Hầu hết sự sản sinh ozon xảy ra ở thượng tầng bình lưu nhiệt đới và tầng trung lưu. Tổng khối lượng của ozon được sản xuất trong một ngày trên toàn cầu là vào khoảng 400 triệu tấn. Khối lượng ozon toàn cầu không đổi một cách tương đối ở khoảng 3 tỷ tấn, nghĩa là Mặt Trời sản xuất khoảng 12% tầng ozon mỗi ngày.

== Hóa học ==
1. Sự tạo thành: một phân tử oxy bị tách (quang ly) bởi tia UV tần số cao thành hai nguyên tử oxy (xem hình vẽ):
-  O + ℎν → 2 O•
- Mỗi nguyên tử oxy sau đó nhanh chóng kết hợp lại với một phân tử oxy để tạo thành một phân tử ozon:
-  O• + O → O

Hầu hết OH và NO thì có một cách tự nhiên trong tầng bình lưu, nhưng hoạt động của con người, đặc biệt là việc thải ra chlorofluorocarbons (CFCs) và halon, đã làm tăng một cách đáng kể sự tập trung Cl và Br, dẫn tới sự suy giảm ozon. Mỗi nguyên tử Cl hay Br có thể xúc tác hàng ngàn phản ứng phân hủy trước khi nó bị lấy ra khỏi tầng bình lưu.

== Liên kết ngoài ==
- Stratospheric Ozone: An Electronic Textbook
- The Sun and the Earth's Climate
Phương pháp &quot;đào tạo&quot; nữ chính nhạt nhòa

Phương Pháp "Đào Tạo" Nữ Chính Nhạt Nhòa (phát hành tại Việt Nam bởi IPM), hay còn được biết với tên gốc và gọi tắt là là loạt light novel do Maruto Fumiaki sáng tác và Misaki Kurehito minh họa. Được Fujimi Shobo xuất bản 13 tập dưới ấn hiệu Fujimi Fantasia Bunko kể từ ngày 20 tháng 7 năm 2012 cho tới ngày 20 tháng 10 năm 2017.

Bộ truyện có một bản manga chuyển thể và 3 bản manga spin-off. Hai mùa anime truyền hình do A-1 Pictures sản xuất. Mùa một gồm 12 tập, được phát sóng từ ngày 9 tháng 1 năm 2015 tới ngày 27 tháng 3 năm 2015. Kế đến là mùa hai với 11 tập, được phát sóng từ ngày 6 tháng 4 năm 2017 tới ngày 23 tháng 6 năm 2017. Một bản anime điện ảnh do CloverWorks sản xuất với tựa "Saenai Heroine no Sodatekata: Fine" đã được công chiếu vào ngày 26 tháng 10 năm 2019. 

== Cốt truyện ==
Aki Tomoya, một nam sinh trung học và còn là otaku đã tình cờ gặp một cô gái mà cậu ta cho là định mệnh của đời mình trong kì nghỉ xuân (tuy là người định mệnh nhưng Tomoya còn không nhớ nổi khuôn mặt). Sau đó anh đã quyết định làm Bishōjo game với nội dung bắt nguồn từ cuộc gặp gỡ định mệnh này. Tomoya quay lại trường và thành lập một circle để làm game. Nhưng khi quay lại trường thì cậu ta gặp được cô gái định mệnh hôm nọ - Megumi. Và thế là Tomoya quyết định biến Megumi thành nhân vật chính trong game của cậu ấy. Circle gồm 4 thành viên: Aki Tomoya: người phát triển ý tưởng và cũng là tên ăn hại nhất trong circle, Sawamura Spencer Eriri: Người phụ trách phần minh họa cho game và là bạn thời thơ ấu của Tomoya, Kasumigaoka Utaha: người viết kịch bản dựa trên nội dung của game, người này là một tiểu thuyết gia, và cuối cùng là Katō Megumi: Người bị Tomoya bắt làm nữ chính trong game. Sau khi bộ game đã gần như hoàn tất và Tomoya quyết định sẽ bán nó trong hội chợ Comiket thì cậu ta gặp phải một vài rắc rối.

==Các chuyển thể==
===Light Novel===
Bộ truyện được sáng tác bởi Maruto Fumiaki và minh hoạ bởi Misaki Kurehito. Được xuất bản bởi Fujimi Shobo dưới ấn hiệu Fujimi Fantasia Bunko. Tập đầu tiên được xuất bản vào ngày 20 tháng 7 năm 2012. Sau khi phát hành 13 tập (chưa tính tập FD), series chính thức kết thúc vào ngày 20 tháng 10 năm 2017.

===Manga===
Bộ manga được chuyển thể từ Light Novel được minh họa bởi Moriki Takeshi, được đăng trong tạp chí Dragon Age của Fujimi Shobo kể từ năm 2013. Ngoài ra còn có hai spin-off là Saenai Heroine no Sodatekata ~egoistic-lily~ (từ 3/2013 đến 6/2014) và Saenai Heroine no Sodatekata: Koi Suru Metronome (từ 4/2014 đến 6/2018). Trong đó, Saenai Heroine no Sodatekata ~egoistic-lily~ có nội dung chủ yếu xoay quanh nhân vật Eriri, còn Saenai Heroine no Sodatekata: Koi Suru Metronome lại có nội dung khác với nội dung Light Novel.
Sinh địa hóa học

Sinh địa hóa học là ngành khoa học nghiên cứu các quá trình và phản ứng hóa học, vật lý, địa chất và sinh học chi phối thành phần của môi trường tự nhiên (gồm sinh quyển, băng quyển, thủy quyển, thổ quyển, khí quyển và thạch quyển). Cụ thể, sinh địa hóa học nghiên cứu các chu trình của các nguyên tố hóa học, ví dụ như cacbon và Nitơ, và những phản ứng của chúng với và kết hợp thành sinh vật sống được vận chuyển thôn qua các hệ thống sinh học trên quy mô Trái Đất trong không gian qua thời gian. Lĩnh vực này tập trung vào các chu trình hóa học được phát động hoặc bị ảnh hưởng bởi các hoạt động sinh học. Đặc biệt nhấn mạnh vào việc nghiên cứu các chu trình cacbon, nito, lưu huỳnh, và phosphor. Sinh địa hóa học là ngành khoa học hệ thống liên quan chặt chẽ tới sinh thái học hệ thống.

== Phát triển ban đầu ==
Nhà hồ học và địa hóa học người Mỹ G. Evelyn Hutchinson được coi là người phác thảo phạm vi và nguyên lý của lĩnh vực mới này. Gần đây hơn, các nguyên tố cơ bản của ngành sinh địa hóa học được phát biểu lại và làm phổ biến bởi nhà văn và nhà khoa học người Anh, James Lovelock, dưới cái tên "Giả thuyết Gaia". Lovelock nhấn mạnh khái niệm rằng các quy trình sự sống điều hòa Trái Đất thông qua cơ chế phản hồi để giữ nó có thể ở được.

== Xuất bản phẩm và sách tiêu biểu ==
- Vladimir I. Vernadsky, 2007, Essays on Geochemistry & the Biosphere, tr. Olga Barash, Santa Fe, NM, Synergetic Press, (originally published in Russian in 1924)
- Schlesinger, W. H. 1997. Biogeochemistry: An Analysis of Global Change, 2nd edition. Academic Press, San Diego, Calif. .
- Schlesinger, W.H., 2005. Biogeochemistry. Vol. 8 in: Treatise on Geochemistry. Elsevier Science.
- Vladimir N. Bashkin, 2002, Modern Biogeochemistry. Kluwer, .
- Samuel S. Butcher et al. (Eds.), 1992, Global Biogeochemical Cycles. Academic, .
- Susan M. Libes, 1992, Introduction to Marine Biogeochemistry. Wiley, .
- Dmitrii Malyuga, 1995, Biogeochemical Methods of Prospecting. Springer, .
- "Global Biogeochemical Cycles". A journal published by the American Geophysical Union.
- Woolman, T. A., & John, C. Y., 2013, An Analysis of the Use of Predictive Modeling with Business Intelligence Systems for Exploration of Precious Metals Using Biogeochemical Data. International Journal of Business Intelligence Research (IJBIR), 4(2), 39-53.v .
- "Biogeochemistry" . A journal published by Springer.
== Liên kết ngoài ==
- Treatise on Geochemistry Volume 8. Biogeochemistry
- International Geosphere-Biosphere Programme
Urani nitride

Urani nitride là một hợp chất vô cơ có thành phần chính gồm hai nguyên tố là urani và nitơ, với cái tên gọi dùng để chỉ các hợp chất có cùng thành phần tương ứng, đồng thời cũng là vật liệu gốm: urani mononitride (UN), urani sesquinitride (UN) và urani dinitride (UN). Từ "nitride" có nghĩa là trạng thái oxy hóa -3 của nitơ liên kết với urani.

Urani nitride được coi là nhiên liệu tiềm năng cho lò phản ứng hạt nhân. Hợp chất này được đánh giá là an toàn hơn, mạnh mẽ hơn, dày đặc, dẫn nhiệt hơn và có độ chịu nhiệt cao hơn. Những thách thức đối với việc thực hiện nhiên liệu bao gồm một lộ trình chuyển đổi phức tạp từ UF đã được làm giàu, nhu cầu ngăn chặn quá trình oxy hóa trong quá trình sản xuất và nhu cầu xác định và cấp phép một tuyến thải cuối cùng.

==Sử dụng==
Urani mononitride đang được coi là nhiên liệu tiềm năng cho các lò phản ứng thế hệ IV như lò phản ứng Module Hyperion Power được tạo ra bởi Hyperion Power Generation. Nó cũng đã được đề xuất làm nhiên liệu hạt nhân trong một số lò phản ứng hạt nhân thử nghiệm hạt nhân nhanh. Liên Hợp Quốc đánh giá hợp chất này cao hơn bởi vì hợp chất này có mật độ phân huỷ cao hơn, nhiệt dẫn và nhiệt độ nóng chảy hơn so với nhiên liệu hạt nhân phổ biến nhất, urani(IV) oxide (UO), đồng thời thể hiện sự phóng thích thấp hơn của các loại khí thải và phồng lên của các phân tử và giảm phản ứng hoá học với vật liệu vỏ bọc.
Mâu Thủy

Mâu Thủy (tên đầy đủ Mâu Thị Thanh Thủy, sinh vào ngày 5 tháng 3 năm 1992) là một á hậu, người mẫu, huấn luyện viên và giám khảo chương trình người Việt Nam, từng giành chiến thắng , sau đó đoạt danh hiệu Á hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017. Cô là một trong những người mẫu đầu tiên hoàn thành "Tứ đại Tạp chí Việt Nam".

== Tiểu sử ==
Mâu Thị Thanh Thủy sinh ngày 3 tháng 5 năm 1992 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Cha cô là người Việt gốc Hoa. Tuy nhiên cô cũng không thành thạo tiếng Hoa như bạn bè cùng trang lứa khác một phần do cha cô đã ít khi giao tiếp bằng tiếng Hoa và những người mà cô đã tiếp xúc nhiều chủ yếu là họ hàng bên ngoại của mẹ cô. Năm 2012, cô thử sức mình tại cuộc thi Hoa hậu Việt Nam và dừng chân sau vòng chung khảo phía Nam.

Năm 2013, cô đã giành ngôi vị Quán quân cuộc thi . Năm 2014, cô lọt danh sách 10 nữ nghệ sĩ được tìm kiếm nhiều nhất Việt Nam trên nền tảng Google, xếp ở vị trí thứ 5.

Năm 2020, cô thử sức với vai trò làm huấn luyện viên chương trình Model Kid Vietnam và làm giám khảo vòng casting cho Tuần lễ thời trang Việt Nam cùng Thùy Dương, Hương Ly, Quỳnh Anh.

== Thành tích ==
- Top 28 Siêu mẫu Việt Nam 2012
- Quán quân
- Top 6 Nữ người mẫu có gương mặt đẹp nhất năm 2013 ("do B-Beauties- VModel và nhiều chuyên gia quốc tế bình chọn").
- Top 9 Cuộc đua kỳ thú 2016
- Á hậu 2 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017
- Thắng thử thách "Tôi phong cách"
- Á quân VietNam Why Not 2020

== Tạp chí ==
Mâu Thủy hiện nay đang sở hữu tổng cộng 37 bìa tạp chí trong nước lẫn ngoài nước. Cô là một trong những người mẫu đầu tiên hoàn thành "Tứ đại tạp chí Việt Nam".

==Diễn xuất==
===Phim truyền hình===
- Cú hit trên không (2014) – vai An Nhiên

==Hoạt động khác==
===Huấn luyện viên===
- Năm 2019, cô cùng Tuyết Lan và Hương Ly đảm nhiệm vai trò Mentor của cuộc thi Model Kid Vietnam 2019
- Năm 2022, Á hậu Mâu Thủy cùng Á hậu Kim Duyên đảm nhiệm vai trò Mentor (Huấn luyện viên) cho cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2022.
Thori(IV) fluoride

Thori(IV) fluoride (ThF) là một hợp chất hóa học vô cơ. Đó là một loại bột màu trắng hút ẩm có thể được tạo ra bằng phản ứng giữa thori với khí fluor. Ở nhiệt độ trên 500 °C, nó có khả năng phản ứng với không khí ẩm để tạo ra ThOF.

==Ứng dụng==
Mặc dù có tính phóng xạ nhẹ, thori(IV) fluoride được sử dụng như một vật liệu chống rung trong lớp phủ quang đa lớp. Nó có độ trong suốt trong khoảng 0,35-12 μm, và bức xạ của nó chủ yếu do các hạt alpha, có thể dễ dàng bị chặn bởi một lớp phủ mỏng của vật liệu khác.

Thori(IV) fluoride được sử dụng trong sản xuất đèn hồ quang carbon nhằm cung cấp ánh sáng cường độ cao cho máy chiếu phim và đèn chiếu sáng. 

==Xem thêm==
- Lò phản ứng thori fluoride lỏng
Urani(VI) oxide

Urani(VI) Oxide hay "urani triOxide", "uranic Oxide", là dạng Oxide của urani(VI), có công thức hóa học UO. Hợp chất này tồn tại dưới dạng rắn, thu được bằng cách nung uranyl(VI) nitrat đến nhiệt độ 400 ℃. Dạng cấu trúc thường gặp nhất của hợp chất là γ-UO, tồn tại dưới dạng thức bột màu vàng cam.

==Các mối nguy về sức khoẻ và an toàn==
Giống như tất cả các hợp chất 6 phối tử của urani, UO nguy hiểm khi hít phải, nuốt phải, và tiếp xúc trực tiếp với da. Đây là một chất phóng xạ rất độc, có thể gây thở hụt hơi, ho, tổn thương động mạch cấp và thay đổi nhiễm sắc thể của bạch cầu và tuyến sinh dục dẫn đến dị tật bẩm sinh nếu hít phải. Tuy nhiên khi ăn phải, urani chủ yếu gây độc đối với thận và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của bộ phận này.

==Urani(VI) Oxide trong gốm sứ==
Gốm tiếp xúc với hợp chất UO thay đổi màu sắc thành xanh lá cây hoặc đen khi đốt trong không khí và màu vàng sang màu da cam khi đốt bằng oxy. Màu cam Fiuszare là một ví dụ nổi tiếng về một sản phẩm có men urani. UO-cũng đã được sử dụng trong công thức men răng, kính urani, và đồ sứ.

==Hợp chất khác==
UO còn tạo một số hợp chất với NH. Các phức này thường được gọi là các "amoni uranat". Chúng bao gồm:
- 3UO·NH·5HO "(amoni điuranat)", bột màu vàng;
- 2UO·NH·3HO, bột màu vàng nhạt;
- 3UO·2NH·4HO, chất rắn dạng vi cầu màu vàng;
UO còn tạo một số hợp chất với NH, có dạng UO·mNH·nHO. Chúng có màu vàng.

UO còn tạo một số hợp chất với CO(NH), như UO·2CO(NH)·HO là chất rắn màu vàng.
Tenkan

==Judo==
"Tenkan" là một kỹ thuật được sử dụng trong judo.

==Aikido==
"Tenkan" là một kỹ thuật rất phổ biến trong aikido. Về mặt chiến lược, "tenkan" thường được sử dụng để đặt "tori" kề lưng cùng phía với "uke". Một vài đòn tấn công - kỹ thuật thường bắt đầu bằng việc thực hiện "tenkan" bao gồm: "shōmen'uchi" - "kaitennage"; "katate-dori" - "shihōnage"; và "morote-dori" - "kokyūnage".

Một số phong cách của aikido thực hành sáu kỹ thuật cơ bản "ashi sabaki" (bước chân/động tác chân), mà "tenkan" là một trong số đó.

Sáu cách bước chân cơ bản này là:

- Tsugi-ashi (bước lê chân)
- Ayumi-ashi (bước so le chân)
- Kaiten (thay đổi hông để tránh bị tấn công)
- Tenshin (bước và quay để tránh bị tấn công)
- Tenkan (quay 180 độ để tránh tấn công)
- Ude-furi (bước xuay)

==Xem thêm==
- Aiki
- Irimi
- Uke
- Tori
- Ném
Kali chromi alum

Chromi alum hoặc kali disunfatochromat(III) là kali sunfat kép của Chromi. Công thức hóa học của nó là ' và nó thường được tìm thấy trong dạng dodecahydrat của nó như '. Nó được sử dụng trong da thuộc.

==Điều chế và tính chất==
Chromi alum được sản xuất từ muối Chromiat hoặc từ hợp kim ferrochromi. Dung dịch nước kali điChromiat cô đặc có thể được khử, thường là với lưu huỳnh dioxide nhưng cũng với alcohol hoặc fomandehit, với sự có mặt của axit sunfuric ở nhiệt độ <40 °C. Một cách khác và ít phổ biến hơn, các hợp kim ferrochromi có thể được hòa tan trong axit sunfuric và sau khi lọc kết tủa của sắt(II) sunfat, Chromi alum kết tinh khi bổ sung kali sunfat.

Dung dịch nước có màu tím sẫm và chuyển sang màu xanh lá cây khi nó được làm nóng ở trên 50 °C. Ngoài các mẫu dodecahydrat, hexahydrat , đihydrat , và monohydrat cũng được biết đến.

==Ứng dụng==
Chromi alum được sử dụng trong da thuộc của da như Chromi(III) làm ổn định da bằng cách lai chéo các sợi collagen trong da. Tuy nhiên, ứng dụng này đã lỗi thời vì Chromi(III) sunfat được dùng nhiều hơn.

Nó cũng được sử dụng trong keo nhũ tương trong nhiếp ảnh làm chất làm cứng.
Chuỗi phân rã

Trong khoa học hạt nhân, chuỗi phân rã đề cập đến một loạt các sản phẩm phân rã phóng xạ khác nhau như là một chuỗi chuyển đổi tuần tự. Hầu hết các đồng vị phóng xạ không phân rã trực tiếp đến trạng thái ổn định mà phải trải qua một loạt các phân rã cho đến khi đạt đến một đồng vị ổn định.
Các giai đoạn suy giảm được đề cập đến bởi mối quan hệ của chúng với các giai đoạn trước đó hoặc tiếp theo. Một ví dụ là urani (nguyên tử số 92) sẽ phân rã thành thori (nguyên tử số 90). Đồng vị sau có thể ổn định hoặc nó có thể phân rã thành một đồng vị khác. Thời gian để một nguyên tử đầu đơn lẻ phân hủy thành một nguyên tử của đồng vị sau nó có thể khác nhau rất nhiều, không chỉ giữa các thế hệ đầu và thế hệ sau khác nhau mà còn ngẫu nhiên giữa các cặp đồng nhất của các đồng vị. Sự phân rã của mỗi nguyên tử xảy ra một cách tự nhiên, và sự phân rã của một quần thể ban đầu của các nguyên tử giống hệt nhau theo thời gian t, sau một phân rã phân rã phân rã, e-λt, trong đó λ được gọi là hằng số phân rã. Một trong những tính chất của một đồng vị là thời gian bán hủy của nó, thời gian mà một nửa số lượng ban đầu của các đồng vị đồng vị gốc đã bị phân hủy cho thế hệ sau của chúng, điều này liên quan nghịch với λ. Thời gian bán hủy đã được xác định trong phòng thí nghiệm cho nhiều đồng vị phóng xạ (hoặc radionuclides). Chúng có thể dao động từ gần như tức thời đến 1019 năm hoặc nhiều hơn.
Các giai đoạn trung gian phát ra cùng một lượng phóng xạ như đồng vị phóng xạ ban đầu (nghĩa là có một mối quan hệ một-một giữa số lần phân rã trong các giai đoạn kế tiếp) nhưng mỗi giai đoạn phát hành một lượng năng lượng khác nhau. Nếu và khi đạt được trạng thái cân bằng, mỗi đồng vị sau liên tiếp có mặt trong tỷ lệ tương ứng với thời gian bán rã của nó; nhưng vì hoạt động của nó là tỷ lệ nghịch với thời gian bán rã của nó, mỗi nuclide trong chuỗi phân rã cuối cùng đóng góp nhiều biến thể cá nhân như đầu của chuỗi, mặc dù không phải là cùng một năng lượng. Ví dụ urani-238 yếu phóng xạ, nhưng pitchblende, một quặng urani, lại có lượng phóng xạ 13 lần so với kim loại urani tinh khiết vì các đồng vị radium và các đồng vị sau khác. Các đồng vị radium không ổn định là các chất phát xạ phóng xạ đáng kể, nhưng như là giai đoạn tiếp theo của chuỗi phân rã, chúng cũng tạo ra radon, một loại khí phóng xạ nặng, trơ, tự nhiên xảy ra. Đá có chứa thori và/hoặc uranium (như một số đá granite) phát ra khí radon có thể tích tụ ở những nơi kín như tầng hầm hoặc mỏ ngầm.

== Lịch sử ==
Tất cả các nguyên tố và đồng vị được tìm thấy trên Trái đất, ngoại trừ hydro, deuterium, helium, helium-3, và một lượng nhỏ của đồng vị lithium và beriium ổn định được tạo ra trong Vụ nổ lớn.

==Xem thêm==
- Sản phẩm phân rã
- Hạt nhân phóng xạ
- Định tuổi bằng đồng vị phóng xạ

== Liên kết ngoài ==
- Nucleonica nuclear science portal
- Nucleonica's Decay Engine for professional online decay calculations
- Decay chains
- Government website listing isotopes and decay energies
- National Nuclear Data Center Freely available databases that can be used to check or construct decay chains. Fully referenced.
- The Live Chart of Nuclides - IAEA with decay chains
- Decay Chain Finder
Wolfram(VI) fluoride

Wolfram(VI) fluoride, hay "wolfram hexafluoride", là một hợp chất vô cơ của wolfram và fluor với công thức hóa học WF. Nó là một hợp chất không màu, gây ăn mòn, có tính độc hại. Trong điều kiện tiêu chuẩn, khối lượng riêng của nó vào khoảng 13 g/L (nặng gấp khoảng 11 lần so với không khí), do vậy WF là một trong những loại khí nặng nhất. Khí WF thường được sử dụng trong sản xuất mạch bán dẫn và bảng mạch thông qua quá trình lắng đọng hóa học – khi phân hủy, các phân tử của WF tạo ra wolfram kim loại. Lớp này là "lớp tương kết" có điện trở thấp.

==Điều chế==
Wolfram(VI) fluoride thường được sản xuất bằng phản ứng tỏa nhiệt của khí fluor với bột wolfram ở nhiệt độ giữa 350 và 400 °C:
Sản phẩm khí được tách ra khỏi WOF, một tạp chất phổ biến, bằng cách chưng cất. Một cách khác cũng sử dụng quá trình fluor hóa trực tiếp, kim loại được đặt trong lò phản ứng được làm nóng, áp suất nhẹ đến 1,2 đến 2,0 psi (8,3 đến 13,8 kPa), phản ứng với fluor tạo ra một dòng lưu lượng WF không đổi.

Khí fluor trong phương pháp trên có thể được thay thế bằng ClF, ClF hoặc BrF. Một quy trình khác để sản xuất wolfram(VI) fluoride là phản ứng với wolfram(VI) oxide (WO) với HF, BrF hoặc SF. Wolfram(VI) fluoride cũng có thể thu được bằng cách chuyển đổi từ wolfram(VI) chloride:

==Phản ứng==
Khi tiếp xúc với nước, wolfram(VI) fluoride tạo ra hydro fluoride (HF) và wolfram(VI) oxyfluoride, cuối cùng tạo thành wolfram(VI) oxide:
Không giống như một số fluoride kim loại khác, WF không phải là tác nhân fluor hóa hữu ích cũng như không phải là chất oxy hóa mạnh. Nó có thể khử xuống WF màu vàng.

WF tạo thành nhiều phức chất 1:1 và 1:2 với base Lewis, ví dụ như .

Phản ứng của WF với NH sẽ tạo ra phức WF·4NH là chất rắn màu cam có tính hút ẩm. Nếu cho WF phản ứng với NH trong môi trường acetonitrile ở , các phức WF·NH (cam), WF·2NH (đỏ đậm) và WF·4NH (nâu đen) sẽ được tạo thành.

==Ứng dụng==
WF có thể được sử dụng để sản xuất wolfram(IV) carbide.

Là một loại khí nặng, WF có thể được sử dụng làm chất đệm để kiểm soát phản ứng giữa các khí. Ví dụ, nó làm chậm quá trình đốt Ar/O/H và giảm nhiệt độ ngọn lửa.

==An toàn==
Wolfram(VI) fluoride là một hợp chất ăn mòn mạnh, có thể tấn công bất kỳ mô nào. Việc tiếp xúc với khí gas trước tiên sẽ ảnh hưởng đến mắt và các đường hô hấp gây kích ứng, mất thị lực, ho, tạo ra nhiều nước bọt và đờm. Khi xâm nhập vào dịch lỏng có trong cơ thể, khí sẽ phản ứng và tạo thành acid fluorhydric làm cháy da và các mô nhầy của đường hô hấp. Phơi nhiễm kéo dài dẫn đến viêm phổi và phù phổi, có thể gây tử vong. Do hình thành acid fluorhidric khi WF để trong không khí ẩm, các bình đựng WF phải có miếng đệm teflon.
Acrisols

Acrisols là một loại đất nằm trong hệ thống phân loại đất của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO). Đây là loại đất giàu sét, và có liên hệ đến những vùng khí hậu nhiệt đới, ẩm ướt, ví dụ như ở Brasil và những khoảnh rừng. Acrisols là một trong 30 nhóm đất chính theo Cơ sở Tham chiếu Toàn cầu về Tài nguyên Đất. Acrisols tương đương với các bộ phụ Aquults, Humults, Udults và Ustults thuộc bộ Ultisols theo Hệ thống phân loại đất USDA và cả bộ Oxisols với một tầng kandic, và một số dạng thuộc bộ Alfisols. Acrisols ít màu mỡ, và hàm lượng nhôm độc trong đất đặt ra những giới hạn đến khả năng sử dụng trong nông nghiệp; loại đất này thích hợp cho thực hành lâm sinh, đồng cỏ thưa thấp và những khu vực được bảo vệ. Nếu khí hậu cho phép, có thể canh tác được nhiều loại cây trồng trên đất Acrisols, bao gồm trà, cao su, cọ dầu, cà phê và mía.

Những loại đất thuộc nhóm Acrisols:
- ACf Ferric Acrisols
- ACg Gleyic Acrisols
- ACh Haplic Acrisols
- ACp Plinthic Acrisols
- ACu Humic Acrisols

== Xem thêm ==
- Loại đất
- Phẫu diện đất

==Liên kết ngoài==
- Acrisols
Albeluvisols

Albeluvisols theo Cơ sở Tham chiếu Toàn cầu về Tài nguyên Đất (WRB) là loại đất có một tầng mặt mỏng, sậm màu, nằm trên một tầng rửa trôi (tầng albic) có những điểm lấn vào tầng tích sét (Bt) phía dưới. Theo phiên bản cập nhật 2014 của WRB, Albeluvisols được thay thế bằng Retisols. Tầng Bt có ranh giới trên không ổn định, ngắt quãng, là hệ quả từ sự xâm lấn của vật chất tầng rửa trôi trực di xuống tầng tích tụ. Albeluvisols tương đương với các nhóm lớn Glossaqualfs, Glossocryalfs và Glossudalfs thuộc bộ Alfisols trong Hệ thống phân loại đất USDA.

Những dạng đất thuộc loại này đa phần hình thành từ các vật liệu trầm tích băng, sông, hồ kém bền, hay từ sản phẩm trầm tích gió như đất hoàng thổ (đất loess). Albeluvisols hình thành ở những đồng bằng mấp mô, dưới tán rừng lá kim hay rừng hỗn hợp trong vùng khí hậu ôn đới và cận bắc cực, với mùa đông lạnh cùng mùa hè mát và ngắn.

Khả năng sử dụng trong nông nghiệp của Albeluvisols bị giới hạn bởi tính axit, hàm lượng dinh dưỡng thấp, cùng những khó khăn trong hoạt động canh tác và thoát nước. Những khu vực phía Bắc cũng có một mùa sinh trưởng và sương muối khắc nghiệt suốt mùa đông dài. Albeluvisols ở khu vực rừng taiga phương Bắc hầu như chỉ có dưới thềm rừng, với một diện tích nhỏ sử dụng làm đồng cỏ chăn nuôi gia súc và tập kết cỏ khô. Ở vùng taiga phương Nam, dưới 10% diện tích đất không có rừng che phủ được sử dụng để phục vụ hoạt động chăn nuôi gia súc. Tại những tiểu khu phía Nam và Tây của vùng taiga nước Nga, có mặt những loại cây trồng nông nghiệp như ngũ cốc, khoai tây, củ cải đường và ngô làm thức ăn cho gia súc, điều đặc biệt là chúng được canh tác trên những chỗ đất sở hữu tầng đất cái có độ bão hòa base cao.

Đất Albeluvisols chiếm một diện tích khoảng 320 triệu ha thuộc châu Âu, Bắc Á, Trung Á và Bắc Mỹ. Tập trung thành hai vùng chính:
- vùng lục địa có tầng đất đóng băng vĩnh cửu từ thế Canh Tân (Pleistocene) ở Đông Bắc châu Âu, Tây Bắc châu Á và miền Nam Canada, cấu thành khu vực phân bố rộng nhất của đất Albeluvisols.
- vùng đất cát và hoàng thổ, và vùng đất bồi tích ở vùng ôn đới ẩm, như Pháp, miền Trung Bỉ, Đông Nam Hà Lan và miền Bắc, Đông Bắc Đức.

==Xem thêm==
- Sự hình thành đất
- Thổ nhưỡng học
- Phân loại đất
Alisols

Alisols là tên một nhóm đất theo Cơ sở Tham chiếu Toàn cầu về Tài nguyên Đất (WRB).

Những đặc tính của nhóm đất này bao gồm việc sở hữu một tầng argic (tích sét), có khả năng trao đổi cation đặc trưng; một vùng chủ yếu mang những tính chất của tầng alic nằm ở độ sâu từ 250 mm đến 1000 mm tính từ bề mặt đất; và không có tầng chẩn đoán nào ngoài các tầng ochric, umbric, albic, andic, ferric, nitic, plinthic và vertic.

Nói đơn giản, Alisols là loại đất thoát nước kém do có một lớp sét dày dưới bề mặt, khiến tập trung một hàm lượng cao ion nhôm quanh vùng rễ cây.

Đất này cũng có những dạng hỗn hợp, như "Gleyic Alisols", là loại Alisols chính, nhưng vẫn chứa một số thành phần có ở đất Gleysols.

Alisols hiện diện chủ yếu ở vùng khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới ẩm, dù cũng xuất hiện đôi chỗ tại những cảnh quan không bị đóng băng ở cực Bắc vùng Brittany, Pháp. So sánh với Acrisols và Ferralsols, Alisols có nhiều sét hoạt động hơn, và có khả năng tìm thấy trên những địa hình trẻ hay những vùng tích cực hoạt động địa chất như Kyushu và Chugoku.

==Khả năng sử dụng trong nông nghiệp==
Alisols có tính axit (tăng axit hóa do thoát nước kém), vì vậy nên bón vôi, bổ sung dinh dưỡng và bón phân để cải tạo đất, và vì thiếu sự liên kết bề mặt nên đất Alisols cũng dễ bị rửa trôi.

Nhôm và mangan độc là vấn đề nghiêm trọng của đất Alisols, bởi độ pH thấp của đất sẽ khiến các kim loại không hòa tan trở nên hòa tan và có thể gây độc cho cây trồng. Bách khoa toàn thư Britannica cho biết cọ dầu, bông và ngô là những loại cây trồng thích hợp cho đất Alisols, dù phải thực hiện việc thụ phấn rất nghiêm ngặt mới có thể đảm bảo được hiệu quả sản xuất lâu dài.

==Liên kết ngoài==
- Bài viết "Alisol" trên Encyclopædia Britannica Online, 20/08/2011
Maai

, dịch đơn giản là "khoảng cách", "cự ly", là một thuật ngữ võ thuật Nhật Bản đề cập đến không gian giữa hai đối thủ trong chiến đấu; một cách trang trọng, là "khoảng cách giao chiến". Nó là một khái niệm phức tạp, kết hợp không chỉ khoảng cách giữa các đối thủ, mà còn là thời gian để vượt qua khoảng cách, góc độ và nhịp điệu của đòn tấn công. Maai, một cách cụ thể, là vị trí chính xác mà từ đó một đối thủ có thể tấn công người kia, sau khi phân tích các yếu tố phía trên. Ví dụ, maai của một đối thủ nhanh hơn thường xa hơn so với của một đối thủ chậm hơn mình. Đối với một đối thủ, sẽ là lý tưởng nhất khi duy trì được maai trong khi ngăn cản được người khác làm như vậy, có nghĩa là họ có thể tấn công trước khi đối phương có thể làm vậy (thay vì cả hai đều tấn công đồng thời, hoặc bị đánh mà không có khả năng tấn công lại).

==Các loại==
Trong kendo, maai có một cách diễn giải cụ thể hơn. Về tự nhiên, các thuật ngữ có liên quan đến khoảng cách được duy trì giữa hai đối thủ. Khi maai được hiểu là khoảng cách thực tế giữa các đối thủ, có ba loại:
1. "Tōma" ("Tō-ma") — khoảng cách dài
2. "Issoku ittō-no-maai" ("Itto-ma") — khoảng cách một bước chân, tương đương với một đường chém của kiếm, cũng gọi là "chū-ma" — khoảng cách trung bình
3. "Chika-ma" — khoảng cách ngắn

"Itto-ma" là khoảng cách bằng một bước chân để thực hiện một đòn tấn công. Nó dài khoảng hai mét giữa các đối thủ; từ đó mỗi người chỉ cần bước thêm một bước để tấn công người kia. Thông thường, hầu hết các kỹ thuật đều được bắt đầu ở khoảng cách này. "Chika-ma" là khoảng cách hẹp hơn "itto-ma" (khoảng cách ngắn/gần), và to-ma thì rộng hơn (khoảng cách dài/xa). Tại "to-ma", có một khoảng thời gian nhỏ để cho phép phản ứng được thực hiện chống lại một cuộc tấn công của đối phương. Nhưng tại "issoku itto-no-ma", hầu như không có khoảng thời gian nào cả, do đó ở khoảng cách này sự chú ý của một người phải luôn duy trì sự cảnh giác và không gián đoạn.

==Thời gian==
Trong các thuật ngữ về thời gian, maai liên quan đến những quãng ý thức mang tính tạm thời, được thể hiện trong tâm trí của đối phương. Mở rộng hơn nữa, nó còn bao hàm khái niệm "kyo-jitsu" (sự trống rỗng-đầy của Ki). Những quãng ngắn của tâm trí này, và "kyo-jitsu", chúng ta có thể gọi là 'kokoro-no-maai' (khoảng cách về tinh thần). Ý nghĩa của "kokoro-no-maai" là, mặc dù khoảng cách vật lý giữa các đối thủ có thể có lợi lẫn nhau, khoảng cách về tinh thần được sở hữu bởi các cá nhân sẽ xác định ai sẽ có được lợi thế quyết định.

==Liên kết ngoài==
- The Kendo Reader (PDF)
Carlos Aguiar Retes

Carlos Aguiar Retes (sinh 1950) là một Hồng y người Mexicô của Giáo hội Công giáo Rôma. Hồng y Retes đảm nhận rất nhiều trọng trách trong Giáo hội Công giáo tại Mexico, cũng như khu vực Châu Mỹ Latinh. Ông hiện đảm nhận vị trí Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận México. Trước đó, ông từng đảm nhận nhiều vai trò quan trọng khác như: Tổng giám mục Tổng giáo phận Tlalnepantla, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Mexicô, Tổng Thư kí Liên Hội đồng Giám mục Châu Mỹ Latinh (2000 - 2003) rồi Phó Chủ tịch I Liên Hội đồng Giám mục Châu Mỹ Latinh (2003 - 2007), sau đó giữ chức danh chủ tịch từ 2011 đến 2015.

==Tiểu sử==
Hồng y Carlos Aguiar Retes sinh ngày 9 tháng 1 năm 1950, tại Mexico. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 24 tháng 12 năm 1971, ông được phong chức Phó tế cho Giáo phận Tepic, Nayarit, bới Giám mục chủ sự Adolfo Antonio Suárez Rivera. Sau đó ít lâu, ngày 22 tháng 4 năm 1973, Phó tế Retes tiến đến việc được truyền chức linh mục, chủ sự nghi thức cũng là Giám mục Rivera.

Sau gần 25 năm phục vụ trên cương vị linh mục, ngày 28 tháng 5 năm 1997, tin tức từ Tòa Thánh loan đi quyết định bổ nhiệm của Giáo hoàng, thông cáo cho biết Giáo hoàng đã tuyển chọn linh mục Carlos Aguiar Retes làm Giám mục chính tòa Giáo phận Texcoco, México. Lễ tấn phong cho vị tân chức đã được cử hành sau đó vào ngàu 29 tháng 6 cùng năm, với phần nghi thức truyền chức chính yếu được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao. Chủ phong cho tân giám mục là Hồng y Adolfo Antonio Suárez Rivera, Tổng giám mục Tổng giáo phận Monterrey, Nuevo León. Hia vị còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có Giám mục Magín Camerino Torreblanca Reyes, nguyên Giám mục Texcoco và Giám mục Alfonso Humberto Robles Cota, Giám mục chính tòa Giáo phận Tepic. Tân giám mục chọn cho mình châm ngôn:"Que todos sean uno".

Mười hai năm sau khi được chọn làm Giám mục, ngày 5 tháng 2 năm 2009, Tòa Thánh ra thông cáo chọn Giám mục Retes làm Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Tlalnepantla, México. Tân Tổng giám mục sau đó đã đến nhận giáo phận vào ngày 31 tháng 3 cùng năm.

Qua Công nghị Hồng y 2016 được cử hành vào ngày 19 tháng 11, Giáo hoàng Phanxicô đã vinh thăng Tổng giám mục Carlos Aguiar Retes tước Hồng y Đẳng linh mục, Hiệu tòa là Nhà thờ Santi Fabiano e Venanzio a Villa Fiorelli. Ngày 11 tháng 6 năm 2017, Tân Hồng y đã đến nhận nhà thờ hiệu tòa của mình.

Ngày 7 tháng 12 năm 2017,Tòa Thánh thông cáo thuyên chuyển Hồng y Retes về thủ đô México làm Tổng giám mục Tổng giáo phận cùng tên. Các nghi thức nhậm chức dự được cử hành vào ngày 5 tháng 2 năm 2018.

Ngoài các chức danh chính thức, Hồng y Retes cũng từng đảm nhiệm nhiều chức danh quan trọng khác như Chủ tịch Hội đồng Giám mục Mexicô từ năm 2006 đến năm 2012, Tổng Thư kí Liên Hội đồng Giám mục Châu Mỹ Latinh (2000 - 2003) rồi Phó Chủ tịch I Liên Hội đồng từ năm 2003 đến ngày 12 tháng 7 năm 2007, sau đó giữ chức danh chủ tịch từ ngày 19 tháng 5 năm 2011 đến ngày 13 tháng 5 năm 2015.