hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Sao lỗ đen

Một Quasi-star (còn gọi là ngôi sao lỗ đen) là một loại giả thuyết về ngôi sao cực kỳ lớn có thể tồn tại từ rất sớm trong lịch sử Vũ trụ. Không giống như các ngôi sao hiện đại, được cung cấp năng lượng từ phản ứng tổng hợp hạt nhân trong lõi của chúng, năng lượng của một ngôi sao lỗ đen sẽ đến từ vật chất rơi vào lỗ đen trung tâm.

Một Quasi-star được dự đoán đã được hình thành khi cốt lõi của một lượng lớn tiền sao sụp đổ vào một hố đen trong quá trình hình thành của nó và các lớp bên ngoài của ngôi sao là đủ lớn để hấp thụ năng lượng từ vụ nổ mà không bị thổi bay đi (vì vậy khác với siêu tân tinh hiện đại). Một ngôi sao như vậy sẽ phải có ít nhất . Những ngôi sao này cũng có thể được hình thành do các quầng vật chất tối hút một lượng khí khổng lồ thông qua trọng lực, trong vũ trụ sơ khai, có thể tạo ra những ngôi sao siêu lớn với hàng chục ngàn khối lượng mặt trời. Những ngôi sao lớn như vậy chỉ có thể hình thành sớm trong lịch sử Vũ trụ trước khi hydro và helium bị ô nhiễm bởi các nguyên tố nặng hơn; do đó, chúng có thể là những cụm sao loại III rất lớn.

Một khi lỗ đen đã hình thành ở lõi của protostar, nó sẽ tiếp tục tạo ra một lượng lớn năng lượng bức xạ từ các vật liệu sao bổ sung. Năng lượng này sẽ chống lại lực hấp dẫn, tạo ra trạng thái cân bằng tương tự như lực hỗ trợ các ngôi sao dựa trên phản ứng tổng hợp hiện đại. Quasi-star sao được dự đoán sẽ có một tuổi thọ tối đa khoảng 7 triệu năm, sau đó lỗ đen lõi sẽ tăng lên khoảng . Những lỗ đen khối lượng trung gian này đã được đề xuất là nguồn gốc của các lỗ đen siêu lớn thời kỳ hiện đại. Các ngôi sao được dự đoán có nhiệt độ bề mặt giới hạn ở khoảng , nhưng, với đường kính khoảng hay 7.187 lần so với Mặt trời, mỗi Quasi-star sẽ tạo ra nhiều ánh sáng như một thiên hà nhỏ.

== Xem thêm ==
- Quasar
- Sao cực siêu khổng lồ
- Sao siêu khổng lồ
Ngân hàng thương mại cổ phần Đại Chúng Việt Nam

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đại Chúng Việt Nam (hay còn được gọi là "PVcomBank") được thành lập theo Quyết định số 279/GP-NHNN ngày 16/09/2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trên cơ sở hợp nhất giữa Tổng công ty Tài chính cổ phần Dầu khí Việt Nam (PVFC) và Ngân hàng TMCP Phương Tây (WesternBank).

== Quá trình hình thành và phát triển ==
01/10/2013: PVcomBank chính thức đi vào hoạt động

03/10/2013: PVcomBank tổ chức lễ ra mắt và công bố thương hiệu

04/10/2013: PVcomBank khai trương PVcomBank Hội sở tại 22 Ngô Quyền, quận Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội

== Cơ cấu tổ chức ==
PVcomBank có tổng tài sản đạt hơn 100.000 tỷ đồng, vốn điều lệ 9.000 tỷ đồng, trong đó cổ đông lớn là Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (chiếm 52%) và cổ đông chiến lược Morgan Stanley (6,7%).

- Tổng tài sản: Hơn 100.000 tỷ đồng
- Vốn điều lệ: 9.000 tỷ đồng.
- Mạng lưới:
- Hội sở chính: 22 Ngô Quyền, quận Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội.
- 148 ATM
- 116 Chi nhánh/Phòng giao dịch/Điểm giao dịch trên toàn quốc.
- Các cổ đông:
- Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (52%)
- Cổ đông chiến lược Morgan Stanley (6,67%)
- Các cổ đông khác (41,33%)
- Công ty thành viên:
- Công ty cổ phần Quản lý quỹ Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVCB Capital).
- Công ty TNHH MTV Quản lý nợ và Khai thác tài sản Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PAMC).
- Công ty Cổ phần Chứng khoán Dầu khí (PSI).

== Liên kết ngoài ==
- Trang chủ của PVcomBank
Vòng tránh thai

Vòng tránh thai, dụng cụ tử cung (Intrauterine device-IUD hoặc IUCD), là một thiết bị tránh thai nhỏ, thường có hình chữ T được chèn vào tử cung của một người phụ nữ để ngăn chặn việc có thai. IUD là một hình thức kiểm soát sinh đẻ có thể đảo ngược (LARC). Trong số các phương pháp ngừa thai, vòng tránh thai cùng với que cấy tránh thai đem lại sự hài lòng lớn nhất cho người dùng. Một nghiên cứu cho thấy các nhà cung cấp kế hoạch hóa gia đình nữ chọn phương pháp LARC thường xuyên hơn (41,7%) so với công chúng (12,1%).

Vòng tránh thai an toàn và hiệu quả ở thanh thiếu niên cũng như những người trước đây chưa có con. Khi một vòng tránh thai được gỡ bỏ, ngay cả sau khi sử dụng lâu dài, khả năng sinh sản trở lại bình thường nhanh chóng. Vòng tránh thai bằng đồng có tỷ lệ thất bại khoảng 0,8% trong khi các thiết bị nội tiết tố (levonorgestrel) thất bại khoảng 0,2% trong năm đầu tiên sử dụng. So sánh, triệt sản nam và bao cao su nam có tỷ lệ thất bại tương ứng khoảng 0,15% và 15%. Vòng tránh thai bằng đồng cũng có thể được sử dụng làm biện pháp tránh thai khẩn cấp trong vòng 5 ngày kể từ khi quan hệ tình dục không được bảo vệ.

Mặc dù vòng tránh thai bằng đồng có thể làm tăng chảy máu kinh nguyệt và dẫn đến chuột rút đau đớn, vòng tránh thai nội tiết tố có thể làm giảm chảy máu kinh nguyệt hoặc ngừng kinh nguyệt hoàn toàn. Tuy nhiên, phụ nữ có thể bị chảy máu nhỏ giọt hàng ngày trong vài tháng và có thể mất đến ba tháng để giảm chảy máu 90%. Chuột rút có thể được điều trị bằng NSAID. Các biến chứng tiềm ẩn nghiêm trọng hơn bao gồm trục xuất (2-5%) và hiếm khi thủng tử cung (dưới 0,7%). IUD không ảnh hưởng đến việc cho con bú và có thể được đưa vào ngay sau khi sinh. Chúng cũng có thể được sử dụng ngay sau khi phá thai.

Việc sử dụng vòng tránh thai đã tăng ở Hoa Kỳ từ 0,8% năm 1995 lên 7,2% từ giai đoạn 2006 đến 2014. Việc sử dụng DCTC như một hình thức kiểm soát sinh sản có từ những năm 1800. Một mô hình trước đây được gọi là lá chắn Dalkon có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh viêm vùng chậu (PID). Tuy nhiên, các mô hình hiện tại không ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh PID ở phụ nữ mà không bị nhiễm bệnh lây qua đường tình dục trong thời gian đặt vòng.
Hàm Tân (xã cũ)

Hàm Tân là một xã cũ thuộc huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Hàm Tân nằm ở phía tây nam của huyện Trà Cú, có vị trí địa lý: 
- Phía đông giáp xã Hàm Giang
- Phía tây giáp sông Hậu
- Phía nam giáp xã Đại An và xã Định An
- Phía bắc giáp xã Thanh Sơn.

Xã Hàm Tân có diện tích 20,98 km², dân số năm 2019 là 7.188 người, mật độ dân số đạt 343 người/km².

==Hành chính==
Xã Hàm Tân được chia thành 7 ấp: Bến Bạ, Cà Hom, Cà Săng, Chợ, Rạch Cá, Vàm Ray, Vàm Ray A.

==Lịch sử==
Ngày 1 tháng 8 năm 2008, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 86/2008/NĐ-CP về việc thành lập xã Hàm Tân thuộc huyện Trà Cú trên cơ sở điều chỉnh 2.098 ha diện tích tự nhiên và 7.759 nhân khẩu của xã Hàm Giang.

Ngày 15 tháng 10 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Trà Vinh ban hành Nghị quyết 157/NQ-HĐND về việc sáp nhập ấp Cà Săng Cụt vào ấp Cà Săng.
Núi Khắc Thiệu

Bế Khắc Thiệu Sơn Lĩnh - Núi Khắc Thiệu là một ngọn núi nằm phía tây của phường Thục Phán, thuộc phường Thục Phán và xã Hòa An, giao điểm của xã Hòa An, xã Minh Tâm và phường Thục Phán, là một địa danh lịch sử tỉnh Cao Bằng - thời kỳ phong kiến.
== Địa lí ==
Núi Bế Khắc Thiệu (tên chữ Hán cũ:閉可召山嶺) nằm trong khu Công viên địa chất non nước Cao Bằng (hiện nay vẫn chưa đo độ cao núi). Thuộc 2 xã phường Thục Phán và Hòa An, Ngoại hình của núi nhìn trông giống như một ngọn núi lửa đã bị dập tắt từ lâu. Gần đó có Nặm Lìn, Hoàng Tung thạch lâm (vườn đá Hoàng Tung), các hang có liên quan truyền thuyết Thạch Sanh và Chiến dịch Biên giới Thu đông 1950: Hang Ngườm Bốc,Ngườm Pục, Ngườm Slưa...

== Đôi nét về Bế Khắc Thiệu ==
Bế Khắc Thiệu (閉可召) hay Bế Khắc Triệu là một tù trưởng người Tày thời Lê, tham gia khởi nghĩa Lam Sơn, là một trong các tướng của Lê Lợi dự hội thề Đông Quan. Sau một thời gian làm quan triều Lê, Bế Khắc Triệu xin về quê. Năm 1431, bị nghi có ý chống đối, Lê Thái Tổ đem quân đàn áp, Bế Khắc Triệu bỏ trốn rồi chết.

Bế Khắc Thiệu xưng làm Châu Mục cai quản miền đất Cao Bằng; Nông Đắc Thái được coi việc quân. Nhớ công lao của Bế Khắc Thiệu, dân chúng đổi tên Khau Thước thành tên Khau Khắc Thiệu. Nay ngọn núi này trong dải núi Nghiêu Sơn Linh nằm sừng sưng giữa lòng máng sông Bằng Giang. Là giao điểm của ba xã: Hồng Việt, Hoàng Tung, Bế Triều. Nghiêu Sơn Linh là một thắng cảnh, một di tích lịch sử đáng ghi nhớ...

== Lịch sử ==
Núi này, ngày xưa gọi là Núi con quạ, tiếng Tày là "Khau Thước". Sau gắn liền với tên tuổi của Bế Khắc Thiệu, một tù trưởng của người Tày đã chiêu mộ quân lính đứng lên chống quân Minh xâm lược, tham gia Hội thề Lũng Nhai cùng Lê Lợi dẫy nghĩa ở Lam Sơn – Thanh Hóa.

Chiến công của nghĩa binh do Bế Khắc Thiệu và Nông Đắc Thái lãnh đạo là trận kịch chiến với quân Minh vào năm 1427, dưới chân núi Khắc Thiệu, thuộc Nà Khuổi của thôn Lam Sơn – Hồng Việt – Hòa An ngày nay. Trận này nghĩa binh tiêu diệt 4000 quân giặc và bắt sống tướng nhà Minh.

Vào núi Bế Khắc Thiệu nằm ở ranh giới giữa 2 xã phường Hòa An và Thục Phán của tỉnh Cao Bằng, vẫn còn đó dãy thành đất chạy chung quanh núi với châu vi hơn một km, cao 5m, chân thành rộng 5m, có bãi bàn cờ nằm ở chân núi về phía Tây dài 100m, rộng 20m và cùng nhiều di tích khác liên quan.

Mộ của Bế Khắc Thiệu đặt ở trong thành, trên một gò đất cao, đứng nơi đây có thể nhìn thấy 4 phương, 8 hướng thuận tiện. Các nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa địa phương cho rằng đây là nơi ông đã đứng chỉ huy quân năm xưa (từ năm 1417 – 1431). Nếu di tích này được tôn tạo sẽ là nơi hấp dẫn du khách đến thăm thú và chiêm ngưỡng, nghiên cứu.
SS Amerika

== SS Amerika ==
SS Amerika là một chiếc tàu chạy bằng hơi nước, nó được sản xuất vào ngày 16 tháng 5 năm 1909 và hạ thủy vào ngày 9 tháng 3 năm 1910. Nó bắt đầu chuyến đi đầu tiên vào ngày 23 tháng 10 năm 1910. Amerika có sức chứa tối đa 1793 hành khách và thủy thủ đoàn. 
==Chìm==
Vụ chìm tàu SS Amerika được ghi thành các mốc thời gian sau:
Ngày 21 tháng 3 năm 1917, con tàu rời cảng Liverpool.
Ngày 24 tháng 3 năm 1917, lúc 11:27 tàu ngầm U-75 của Đức bắn 2 quả thủy lôi, 1 quả trúng ngay phòng kín, 12:51 tàu chìm.
Lang Nha Sơn

Lang Nha Sơn hay Núi Lang Nha (tiếng Trung: 狼牙山; bính âm: Lángyáshān; nghĩa đen: 'Núi răng sói') là một ngọn núi nằm ở huyện Dịch, tỉnh Hà Bắc (Trung Quốc), cách thủ đô Bắc Kinh khoảng 290 km (180 dặm) về phía tây nam.

==Năm anh hùng của núi Lang Nha==
Theo truyền thuyết của Đảng Cộng sản Trung Quốc, "năm anh hùng của núi Lang Nha" (tiếng Trung: 狼牙山 五; bính âm: Lángyáshānwǔzhuàngshì) là năm người đã chiến đấu trước phát xít Nhật Bản trên đỉnh núi Lang Nha trong cuộc chiến tranh Trung-Nhật. Họ được cho là đã giết hàng chục quân địch và sau đó tự sát bằng cách gieo mình từ đỉnh núi để thoát khỏi sự bắt giữ của quân Nhật. Hai trong số những người lính Trung Quốc sống sót. Câu chuyện được tổ chức tại Trung Quốc; một tòa án Trung Quốc đã viết rằng các anh hùng và câu chuyện của họ phản ánh "tình cảm dân tộc, ký ức lịch sử và tinh thần dân tộc" và là "nguồn và thành phần quan trọng của các giá trị cốt lõi xã hội chủ nghĩa Trung Quốc hiện đại". Câu chuyện đã được dựng thành phim.

===Những tranh cãi===
Hồng Chấn Khoái, một nhà sử học Trung Quốc, đã tranh luận về truyền thuyết này, nói rằng năm người đàn ông đã bị té xuống chứ không phải tự nhảy, và thực tế họ đã không giết bất kỳ binh sĩ Nhật Bản nào. Jiang Keshi, giáo sư tại Đại học Okayama, Nhật Bản, đã tìm thấy trong một cuộc tìm kiếm hồ sơ quân sự của Nhật Bản rằng không có binh sĩ nào chết trong cuộc chạm trán với năm người ở Lang Nha Sơn. Xuất bản nghi ngờ về tính lịch sử của tài khoản chính thức của câu chuyện đã được liên quan đến việc đóng cửa tạp chí "Viêm Hoàng Xuân Thu" vào năm 2016. Một tòa án đã quyết định vào năm 2016 rằng nhà sử học đằng sau bài báo, Hồng Chấn Khoái, đã nói xấu các anh hùng và được lệnh phải công khai xin lỗi.
Bến Thủy (thị xã)

Thị xã Bến Thủy là một địa danh hành chính cũ tại thành phố Vinh, Nghệ An. Mặc dù có lịch sử hình thành lâu đời, tuy nhiên thị xã Bến Thủy chỉ tồn tại với tư cách địa danh hành chính chỉ trong 13 năm (1914-1927) trước khi trở thành một bộ phận của thành phố Vinh ngày ngay.

==Tham khảo==
- Quá trình đô thị hóa & sự hình thành tầng lớp thị dân ở Vinh thời Pháp thuộc
Aerodynamic

"Aerodynamic" là một bài hát của bộ đôi nhạc điện tử người Pháp Daft Punk, được phát hành vào ngày 28 tháng 3 năm 2001 dưới dạng đĩa đơn thứ hai từ album "Discovery".

==Tiểu sử==
Guy-Manuel de Homem-Christo từng mô tả "Discovery" là "Sự pha trộn giữa quá khứ và tương lai, có lẽ thêm một phần hiện tại." Thomas Bangalter cũng giải thích thêm trong một cuộc phỏng vấn năm 2001 rằng "Rất nhiều nhạc house ngày nay chỉ sử dụng các sample từ các đĩa nhạc disco của thập niên 70 và 80... Mặc dù chúng tôi có lẽ đã chịu ảnh hưởng của disco, nhưng chúng tôi quyết định tiến xa hơn và đưa vào tất cả yếu tố âm nhạc mà chúng tôi thích khi còn nhỏ, dù đó có là disco, electro, heavy metal, rock hay cổ điển." Bangalter thừa nhận rằng "Một số người có thể nghĩ rằng những đoạn độc tấu guitar trong 'Aerodynamic' là không hay, nhưng chúng tôi muốn sống thật với chính mình và không quan tâm người khác nghĩ gì. Chúng tôi đã thực sự cố gắng đưa vào hầu hết mọi thứ chúng tôi thích khi còn nhỏ và mang lại cảm giác thú vị cho nó." Bangalter cũng nhận xét rằng phần cuối của bản nhạc "hoàn toàn là nhạc baroque, một sáng tác cổ điển mà chúng tôi đã tổng hợp nên."

Đĩa đơn "Aerodynamic" chứa một bản remix ở mặt B có tựa đề "Aerodynamite". Một bản remix khác của "Aerodynamic" có sự góp mặt của nhóm nhạc hip hop Slum Village. Việc tạo ra bản remix của Slum Village là kết quả sau khi Slum Village sử dụng một sample chưa được công nhận của "Extra Dry" của Bangalter trong bài hát "Raise It Up" của họ. Thay vì yêu cầu bồi thường cho việc sử dụng sample, đề nghị với Daft Punk rằng họ yêu cầu Slum Village remix một trong những bản nhạc của họ.

Cả "Aerodynamite" và bản remix của Slum Village sau đó đều được đưa vào album "Daft Club". Album cũng bao gồm một bản remix dài hơn của "Aerodynamic", có các yếu tố của "One More Time". Một phiên bản trực tiếp kết hợp với "One More Time" xuất hiện trong album trực tiếp "Alive 2007".

==Video âm nhạc==
Video âm nhạc được phát hành vào năm 2001 và chứa những cảnh mà sau này sẽ tạo thành bộ phim hoạt hình năm 2003 "". Video biểu thị một đội quân hình người đang dùng khí gây mê khán giả, đồng thời đầu độc và bắt cóc các thành viên ban nhạc người ngoài hành tinh trong video "One More Time". Người chơi guitar (sau này được tiết lộ tên là Arpegius) trốn thoát và chạy trốn khỏi những người lính, nhưng anh bị trúng một liều thuốc an thần. Những người lính tập hợp các thành viên trong các nhóm, và nhóm này được đưa lên một con tàu. Khán giả bối rối thức dậy và sau đó con tàu bay đi.

==Tầm ảnh hưởng==
Bài hát được sử dụng trong bộ phim tiếng Pháp "". "Aerodynamic" cũng được biểu diễn bởi trên piano cho một quảng cáo của Pantene và được sử dụng trong một số tập của các chương trình MTV như "", "", "Quiero mis quinces" và "".

"Aerodynamic" được lấy mẫu cho bài hát "Summertime" của trong album "See Clear Now" (2008). Nicky Romero đã phát hành một bản remix của "Aerodynamic" vào năm 2011. Bài hát cũng được remix cho trò chơi điện tử năm 2012 "Kinect Star Wars".
Người Mandar

Người Mandar là nhóm sắc tộc cư trú ở tỉnh Tây Sulawesi của Indonesia.

Người Mandar nói tiếng Mandar là ngôn ngữ thuộc nhóm phụ phía Bắc của nhóm ngôn ngữ Nam Sulawesi thuộc ngữ tộc Malay-Polynesia trong ngữ hệ Austronesia. Ngôn ngữ gần nhất với tiếng Mandar là tiếng Toraja (Toraja-Sa'dan).
Sansoen Phra Barami

"Sansoen Phra Barami" (, dịch: Tôn vinh uy tín của ngài) là quốc ca của Thái Lan. Âm nhạc được sáng tác bởi nhà soạn nhạc người Nga Pyotr Shchurovsky, vào năm 1888, để phục vụ như quốc ca của Xiêm. Lời bài hát sau đó đã được Hoàng tử Narisaranuvadunchongs thêm vào, khoảng năm 1913, và sau đó được vua Rama VI sửa đổi.

Sansoen Phra Barami là quốc ca của Xiêm từ năm 1888 đến năm 1932, khi nó được thay thế bằng "Phleng Chat". Quốc ca được thực hiện trong các dịp lễ của nhà nước, cũng như khi một thành viên cấp cao của hoàng gia có mặt cho một chức năng. Ngoài ra, quốc ca vẫn được phát trước khi bắt đầu mỗi bộ phim tại các rạp chiếu phim, cũng như trước khi bắt đầu hành động đầu tiên trong các vở kịch, nhạc kịch, buổi hòa nhạc và hầu hết các buổi biểu diễn trực tiếp khác của âm nhạc hoặc sân khấu ở Thái Lan. Bài quốc ca cũng được phát khi đăng nhập và đóng cửa chương trình truyền hình và đài phát thanh, Ví dụ, Kênh 7 phát sóng video và Đài phát thanh Thái Lan trong 24:00 đăng nhập của bài quốc ca, với hình ảnh của vua Bhumibol Adulyadej từ khi sinh ra cho đến ngày nay được hiển thị.

== Liên kết ngoài ==
- Listen to the Thai Royal Anthem
- Various recordings of the National and Royal Anthem of Thailand and other honour music from The Thai Government Public Relations Department
- Sign off video of PRD's Television of Thailand (Present NBT Television)
- A website dedicated to Thai national culture and the Royal Anthem (Thai language)
Trương Dực (định hướng)

Trương Dực có thể là một trong những nhân vật sau:
- Trương Dực, tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc
- Trương Dực, tướng lĩnh Minh trong lịch sử Trung Quốc
Trương Dực (nhà Minh)

Trương Dực (chữ Hán: 张翼, ? – 1393), người Lâm Hoài, tướng lĩnh đầu đời Minh trong lịch sử Trung Quốc.

==Cuộc đời và sự nghiệp==
Cha Trương Dực là Trương Tụ, giữ chức Tiền dực nguyên soái, theo nghĩa quân của Chu Nguyên Chương bình định Giang Nam, Hoài Đông, tích công để được làm đến Đại Đồng vệ Chỉ huy đồng tri, rồi trí sĩ.

Dực đi theo cha trong quân ngũ, nhờ kiêu dũng thiện chiến mà được làm đến Phó thiên hộ, rồi kế thừa chức vụ của cha. Tiếp đó Dực tham gia chinh chiến ở Thiểm Tây, trấn áp phản loạn, nhờ công được cất nhắc làm Đô chỉ huy thiêm sự, rồi tiến làm Thiêm đô đốc phủ sự. Tiếp đó nữa Dực theo Lam Ngọc chinh chiến ở Vân Nam, đánh hạ Phổ Định, Khúc Tĩnh; chiếm Hạc Khánh, Lệ Giang, tiễu trừ 700 tổ chức nghĩa quân; lật nhào Kiếm Xuyên, công kích Thạch Môn.

Năm Hồng Vũ thứ 17 (1384), triều đình luận công, Dực được phong Hạc Khánh hầu, ăn lộc 2500 thạch/năm, còn có thế khoán. Năm thứ 26 (1393), Dực bị liên lụy vụ án Lam Ngọc, chịu tội chết. Dực là 1 trong 6 vị hầu tước của vụ án Lam Ngọc (còn lại là Tào Chấn, Trần Hoàn, Trương Ôn, Chu Thọ, Tào Hưng).

==Tham khảo==
- Minh sử quyển 132, liệt truyện 20 – Lam Ngọc truyện
Trần Hoàn (định hướng)

Trần Hoàn có thể là một trong những nhân vật sau:
- Điền Kính Trọng tên thật là Quy Hoàn, cũng gọi là Trần Hoàn vì là người nước Trần
- Trần Hoàn, tướng lãnh nhà Minh trong lịch sử Trung Quốc
- Trần Hoàn, nhạc sĩ người Việt Nam
Trần Hoàn (nhà Minh)

Trần Hoàn (chữ Hán: 陈桓, ? – 1393), người Hào Châu, tướng lãnh đầu đời Minh trong lịch sử Trung Quốc.

==Cuộc đời và sự nghiệp==
Ban đầu Hoàn hưởng ứng nghĩa quân của Chu Nguyên Chương, tham gia đánh hạ các châu Trừ, Hòa. Sau khi vượt Trường Giang, Hoàn tham gia đánh hạ Tập Khánh, trèo lên thành đầu tiên. Sau đó Hoàn tham gia đánh chiếm Ninh Quốc, Kim Hoa; tham gia chiến đấu ở Long Giang, Bành Lễ; tham gia các chiến dịch thu phục các khu vực Hoài Đông, Chiết Tây và bình định Trung Nguyên, nhờ công dần được thụ chức Đô đốc thiêm sự.

Năm Hồng Vũ thứ 4 (1371), Hoàn tham gia tấn công nhà Minh Hạ ở đất Thục. Năm thứ 14 (1381), Hoàn tham gia chinh thảo Vân Nam, cùng Hồ Hải, Quách Anh soái 5 vạn binh, từ Vĩnh Ninh rảo đến Ô Tát. Đường sá hiểm trở, bọn Hoàn từ Xích Hà tiến quân, cùng các dân tộc thiểu số ở Ô Tát đại chiến, đánh cho bọn họ thua chạy. Tiếp đó bọn Hoàn đánh bại thổ tù ở Mang Bộ, đuổi đi Hữu thừa Thực Bặc nhà Nguyên, rồi xây thành Ô Tát. Tiếp đó nữa bọn Hoàn thu hàng các dân tộc thiểu số ở Ô Mông, tiến quân đánh hạ Đại Lý, sau cùng bình định các châu ấp ở Nhữ Ninh, Vĩnh Ninh.

Năm thứ 17 (1384), Hoàn được phong Phổ Định hầu, ăn lộc 2500 thạch/năm, còn có thế khoán. Năm thứ 20 (1387), Hoàn cùng Tĩnh Ninh hầu Diệp Thăng chinh thảo Đông Xuyên, bắt giết rất nhiều. Tiếp đó Hoàn nhận lệnh Tổng chế Vân Nam chư quân. Tiếp đó nữa Hoàn đánh dẹp các tộc thiểu số ở Cửu Khê, rồi xây dựng doanh bảo, tổ chức đồn điền.

Sau đó, Hoàn được quay về Nam Kinh. Đến năm thứ 26 (1393), Hoàn bị liên lụy vụ án Lam Ngọc, chịu tội chết. Hoàn là 1 trong 6 vị hầu tước của vụ án Lam Ngọc (còn lại là Tào Chấn, Trương Dực, Trương Ôn, Chu Thọ, Tào Hưng).

==Tham khảo==
- Minh sử quyển 132, liệt truyện 20 – Lam Ngọc truyện
Hợp kim vàng-titan

Trong luyện kim, vàng titan (Ti-Au hoặc Au-Ti) dùng để chỉ một hợp kim bao gồm titan và vàng. Hợp kim này được sử dụng trong nha khoa, gốm sứ và đồ trang sức. Giống như nhiều hợp kim khác, hợp kim vàng titan có độ bền dẻo, độ bền kéo, độ cứng và từ tính cao hơn so với các kim loại cấu thành của nó.

Vào tháng 7 năm 2016, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra một hợp kim titan-vàng dạng β-TiAu (nói đúng ra là một hợp chất liên kim), cứng hơn titan tới 4 lần.
Chlorurus bleekeri

Chlorurus bleekeri là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1940.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài được đặt theo tên của nhà ngư học người Hà Lan Pieter Bleeker, người đã nhầm lẫn loài này với "Scarus quoyi" vào năm 1853.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. bleekeri" có phạm vi phổ biến ở Tây Thái Bình Dương, nhưng thưa vắng ở Đông Ấn Độ Dương (chủ yếu được biết đến tại các rạn san hô vòng ngoài khơi Tây Úc). Từ bờ biển Nha Trang (Việt Nam), "C. bleekeri" được ghi nhận rộng rãi ở các đảo quốc thuộc Đông Nam Á; mở rộng về phía đông đến các đảo quốc thuộc châu Đại Dương (xa nhất là đến quần đảo Samoa); trải dài về phía nam đến rạn san hô Great Barrier; ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản.

Loài này sống gần các rạn san hô ven bờ và trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 35 m.

== Mô tả ==
"C. bleekeri" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là gần 50 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục; vây đuôi cụt ở cả hai giới. "C. bleekeri" đực trưởng thành có màu xanh lục lam với các vạch màu hồng trên mỗi vảy. Vây lưng và vây hậu môn có các dải sọc ngang màu hồng tím. Hai bên má có một vùng màu trắng được viền xanh lục và hồng tím.

Cá cái có màu nâu sẫm với 3–4 dải sọc màu xám nhạt ở trên thân; cuống và vây đuôi màu vàng nhạt. Vảy có các vạch màu cam sẫm. Xung quanh miệng có các vệt màu xanh lam sáng ở cả hai giới. Cá cái của "C. bleekeri" và "Scarus schlegeli" rất giống nhau về hình thái, trừ phần cuống đuôi vàng chỉ có ở "C. bleekeri".

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15.

Rất khó để phân biệt cá cái của "C. bleekeri" với "Chlorurus troschelii" và "Chlorurus capistratoides". Cá đực của chúng có thể nhận biết thông qua kiểu hình ở hai bên má: chỉ "C. bleekeri" là có vùng trắng được viền hoàn toàn bởi sọc màu xanh, còn vùng trắng ở "C. troschelii" chỉ được viền bởi một vệt xanh ở trên, và còn "C. capistratoides" không có viền xanh bao quanh vùng trắng này. "C. bleekeri" là một loài chị em với "Chlorurus bowersi", và "C. troschelii" cũng được cho là nằm trong nhóm chị em với hai loài này.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. bleekeri" là tảo. Cá cái thường hợp thành các nhóm nhỏ hoặc có thể lẫn vào đàn của các loài cá khác khi kiếm ăn; cá đực sống đơn độc và bơi gần đó. Cá đực có thể sống theo chế độ hậu cung. "C. bleekeri" là một loài lưỡng tính tiền nữ.

"C. bleekeri" có thể bị đánh bắt bằng thuốc nổ ở khu vực Tam giác San Hô.
Chlorurus capistratoides

Chlorurus capistratoides là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1847.

== Từ nguyên ==
Hậu tố "oides" trong từ định danh của loài theo tiếng Latinh có nghĩa là "tương đồng với", hàm ý đề cập đến sự tương đồng về hình thái giữa loài này với loài "Scarus capistratus" (một loài không thể xác định do không có mẫu gốc) nhưng khác nhau về cấu tạo răng, sự phân bố vảy và tia vây đuôi không dài như bản mô tả "S. capistratus".

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. capistratoides" được phân bố rải rác ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận tại những vị trí sau: bờ biển Kenya; Mauritius và Réunion; Seychelles; quần đảo Chagos, Maldives và Sri Lanka; bờ biển Myanmar và Thái Lan; các đảo Sumatra, Java, quần đảo Sunda Nhỏ và Halmahera của Indonesia; rạn san hô Ashmore, đảo Giáng Sinh và quần đảo Cocos (Keeling) (Úc); đảo Cebu (Philippines); bờ đông của đảo Timor; và Bành Hồ (Đài Loan).

Loài này sống gần các rạn san hô viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 25 m.

== Mô tả ==
"C. capistratoides" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 40 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục; vây đuôi cụt ở cả hai giới. "C. capistratoides" đực trưởng thành có màu xanh lục, trắng hơn ở và thân dưới và bụng. Vảy có các vạch màu hồng tím. Hai bên má màu có màu trắng, viền hồng trên nắp mang. Đầu có các vệt màu xanh lục lam băng qua mắt. Vây lưng và vây hậu môn có một dải sọc ngang màu hồng tím; vây đuôi có vệt chữ H cùng màu (các vệt màu hồng tím chuyển thành màu vàng cam khi mẫu vật vừa mới chết). Vây ngực có gốc màu vàng với rìa trên màu đỏ. Cá cái có màu nâu xám hoặc nâu sẫm với các dải sọc trắng ở hai bên thân; cuống và vây đuôi màu hồng nhạt; vây ngực vàng; môi trắng.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 14–15.

"C. capistratoides" là một loài chị em với "Chlorurus microrhinos". "C. capistratoides" có kiểu hình tương đồng với "Chlorurus troschelii", nhưng toàn bộ phần má của "C. capistratoides" có màu trắng nhạt, còn "C. troschelii" có một vệt xanh lục uốn cong dưới mắt, vùng dưới vệt xanh này có màu trắng.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. capistratoides" là tảo. "C. capistratoides" sống đơn độc hoặc hợp thành từng nhóm nhỏ, chúng cũng có thể lẫn vào đàn của các loài cá khác khi kiếm ăn. "C. capistratoides" được đánh bắt chủ yếu để làm thực phẩm.
Chlorurus cyanescens

Chlorurus cyanescens là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1840.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh mang nghĩa là "thẫm xanh", hàm ý đề cập đến màu xanh lam thẫm của cá đực.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. cyanescens" được biết đến dọc theo bờ biển Đông Phi, từ Kenya và đảo Zanzibar (thuộc Tanzania) trải dài về phía nam đến Nam Phi, bao gồm Madagascar và các đảo quốc xung quanh.

Loài này sống gần các rạn san hô viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 30 m.

== Mô tả ==
"C. cyanescens" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 50 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. "C. cyanescens" đực có bướu trên trán. Cá đực có màu xanh lam thẫm ở đầu và thân trước, cũng như tất cả các vây. Các vây (trừ vây ngực) có viền xanh óng. Toàn bộ phần thân còn lại có màu vàng lục, làm nổi bật viền đen của vảy.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. cyanescens" là tảo và san hô. "C. cyanescens" có thể sống đơn độc hoặc hợp thành đàn trên các rạn san hô.

"C. cyanescens" được đánh bắt để làm thực phẩm. Chúng là loài có tính cảnh giác cao và sống ở vùng nước sâu nên rất khó đánh bắt.
Chlorurus frontalis

Chlorurus frontalis là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1840.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "trán", hàm ý đề cập đến các vệt màu xanh lục trên trán của chúng.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. frontalis" có phạm vi phân bố phổ biến ở Trung Thái Bình Dương, thưa thớt hơn ở khu vực phía tây. Từ quần đảo Ryukyu, phạm vi của loài này trải dài về phía nam, tuy không xuất hiện nhiều ở các đảo quốc Đông Nam Á nhưng đã được ghi nhận tại đảo Halmahera của Indonesia, đến hầu hết các đảo quốc, quần đảo thuộc châu Đại Dương ở phía đông; giới hạn phía nam đến rạn san hô Great Barrier, rạn san hô Middleton và đảo Rapa Iti.

Loài này sống gần các rạn san hô viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 40 m.

== Mô tả ==
"C. frontalis" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 50 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Cá cái và cá đực không có sự khác biệt về hình thái.

"C. frontalis" đực trưởng thành có kiểu màu tương tự "Chlorurus microrhinos" nhưng "C. frontalis" không có vệt xanh lục lam ở khoé miệng kéo dài đến rìa nắp mang. Khóe miệng có vệt màu đỏ tía. Cá đực có hai thùy đuôi dài và trán dốc. Cuống đuôi có màu xanh lục sáng. Những con đực trưởng thành có trán gần như thẳng đứng, vây đuôi rất phát triển với thùy đuôi dài. "C. frontalis" là một loài chị em với "Chlorurus enneacanthus".

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. frontalis" là tảo. "C. frontalis" có xu hướng hợp thành đàn trên các rạn san hô. "C. frontalis" được đánh bắt thủ công.
Chlorurus gibbus

Chlorurus gibbus là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1829.

== Từ nguyên ==
Tính từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có bướu gù", hàm ý đề cập đến bướu thịt trên trán của những con cá đực trưởng thành.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Trước năm 2000, "C. gibbus" được cho là có phạm vi trải rộng trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, tuy nhiên quần thể hiện tại của "C. gibbus" chỉ giới hạn ở Biển Đỏ và vịnh Aqaba (nhưng không trải dài đến vịnh Aden).

Quần thể còn lại được tách thành hai loài riêng biệt, "Chlorurus strongylocephalus" ở Ấn Độ Dương và "Chlorurus microrhinos" ở Tây–Trung Thái Bình Dương. Cả ba loài được xếp vào nhóm phức hợp loài vì có kiểu hình khá giống nhau ở cá đực.

"C. gibbus" sống gần các rạn san hô và trên nền đáy cát ở vùng nước nông ven bờ hoặc trong các đầm phá và vịnh, độ sâu khoảng từ 2 đến 30 m.

== Mô tả ==
"C. gibbus" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 70 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Vây đuôi cụt ở cá cái; lõm sâu hình lưỡi liềm ở cá đực. Chúng là một loài dị hình giới tính.

Cá đực có màu xanh lục lam với các vạch màu hồng tím trên vảy. Cá đực trưởng thành có một bướu lớn trên trán. "C. gibbus" đực không có vệt xanh lam sáng như "C. gibbus", và hai bên má không có màu vàng lục như "C. strongylocephalus". Cá cái có thân và đầu màu vàng; vảy có các vạch màu cam. Vây ngực màu đỏ nâu; các vây còn lại có viền xanh sáng. Trên mõm và dưới cằm có các vệt màu xanh lam.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. gibbus" là tảo. Chúng thường hợp thành đàn nhỏ trên các mỏm đá và rạn san hô. Loài này được ghi nhận là có thể gây ra ngộ độc ciguatera.

"C. gibbus" được đánh bắt phổ biến ở khu vực trung tâm Biển Đỏ. Đây là loài cá mó có tầm quan trọng trong thương mại ở Jeddah.
Chlorurus japanensis

Chlorurus japanensis là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1789.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài được đặt theo tên của nơi mà mẫu định danh được tìm thấy, Nhật Bản (–"ensis": hậu tố biểu thị nơi chốn).

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. japanensis" có phạm vi phân bố khá rộng ở Tây Thái Bình Dương. Từ quần đảo Trường Sa (Việt Nam), phạm vi của loài này mở rộng đến hầu hết khu vực Tam giác San Hô; ngược lên phía bắc đến quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) và đảo Đài Loan; trải dài đến rạn san hô Great Barrier và các rạn san hô vòng trên biển San Hô ở phía nam; về phía đông đến quần đảo Mariana, Palau, Liên bang Micronesia, quần đảo Marshall, Vanuatu, Fiji, Tonga và quần đảo Samoa.

"C. japanensis" sống gần các rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 20 m.

== Mô tả ==
"C. japanensis" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 31 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Vây đuôi hơi tròn hoặc cụt ở cá cái, hơi lõm ở cá đực. "C. japanensis" cái có màu nâu sẫm nhưng vây đuôi màu đỏ cam. Thân của cá đực có hai màu rõ rệt: màu vàng nhạt ở thân sau, chuyển dần thành màu xanh lục lam ở cuống và vây đuôi, vảy có các vạch màu cam; thân trước màu nâu tím, tạo thành một dải xiên xuống bụng. Đỉnh đầu màu tím xám; hai bên má màu vàng. Có 3 vệt màu xanh lục lam băng qua mắt, vệt dưới cùng nối liền với vệt xanh ở quanh môi.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15.

== Phân loại học ==
"C. japanensis" là một loài chị em với "Chlorurus sordidus". Cá đực của cả hai có chung kiểu hình là cuống và vây đuôi không cùng màu với thân. Ngoài ra, cả hai loài này cũng có chung kiểu hình ở vây lưng và vây hậu môn (màu xanh lam) với "Chlorurus capistratoides": cả hai vây này đều có một dải màu cam ở giữa.

Năm 1906, Jordan và Seale đã mô tả hai loài mới nhưng dựa trên hai kiểu hình cá đực và cá cái của "C. japanensis": "Callyodon abacurus" (đực) và "Ca. pyrrhurus" (cái).

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. japanensis" là tảo. "C. japanensis" sống đơn độc hoặc hợp thành đàn nhỏ trên các mỏm đá và rạn san hô. Cá đực có thể sống theo chế độ hậu cung, với khoảng 2–3 con cá cái trong nhóm.

"C. japanensis" được đánh bắt bằng phương pháp thủ công, nhưng không phải là loài được nhắm mục tiêu.
Hóa hơi

Bốc hơi (hoặc hóa hơi) của một nguyên tố hoặc hợp chất là sự chuyển thể từ thể lỏng sang thể hơi . Có hai loại hóa hơi: bay hơi và sôi. Bay hơi là một hiện tượng bề mặt, trong khi sôi là hiện tượng khối. 

Sự bay hơi là sự chuyển thể từ thể lỏng sang thể hơi (trạng thái của chất dưới nhiệt độ tới hạn) xảy ra ở nhiệt độ dưới nhiệt độ sôi ở áp suất nhất định. Sự bay hơi xảy ra "trên bề mặt". Sự bay hơi chỉ xảy ra khi áp suất riêng phần của hơi của một chất nhỏ hơn áp suất hơi cân bằng. Ví dụ, do áp suất giảm liên tục hoặc âm, hơi nước được bơm ra khỏi dung dịch sẽ để lại một chất lỏng đông lạnh.

Đun sôi cũng là một giai đoạn chuyển từ thể rắn sang thể khí, nhưng sự sôi là sự hình thành hơi dưới dạng bọt khí "bên dưới bề mặt" chất lỏng. Đun sôi xảy ra khi áp suất hơi cân bằng của chất lớn hơn hoặc bằng áp suất môi trường. Nhiệt độ tại đó xảy ra sôi là nhiệt độ sôi, hoặc điểm sôi. Điểm sôi thay đổi theo áp lực của môi trường.

Thăng hoa là sự chuyển thể trực tiếp từ thể rắn sang thể khí, bỏ qua thể lỏng trung gian. Bởi vì nó không liên quan đến thể lỏng, nó không phải là một dạng hóa hơi.

Thuật ngữ "hóa" "hơi" cũng đã được sử dụng theo cách thông tục hoặc cường điệu để chỉ sự phá hủy vật lý của một vật thể tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc lực nổ, trong đó vật thể thực sự được thổi thành những mảnh nhỏ thay vì theo nghĩa đen được chuyển thành dạng khí. Ví dụ về việc sử dụng này bao gồm "hóa hơi" của đảo Elugelab không có người ở Quần đảo Marshall trong cuộc thử nghiệm nhiệt hạch "Ivy Mike" năm 1952.

Tại thời điểm đủ lớn sao băng hay sao chổi va chạm, sao băng nổ, hiện tượng phân hạch hạt nhân, phản ứng nhiệt hạch, hoặc lý thuyết phản vật chất nổ vũ khí, một thông lượng của rất nhiều tia gamma, X-quang, tia cực tím, hình ảnh ánh sáng và nhiệt photon đình công vật chất trong một lượng thời gian ngắn như vậy (một số lượng lớn các photon năng lượng cao, nhiều chồng chéo trong cùng một không gian vật lý) khiến tất cả các phân tử mất liên kết nguyên tử và "bay ra". Tất cả các nguyên tử mất vỏ electron và trở thành các ion tích điện dương, lần lượt phát ra các photon có năng lượng thấp hơn một chút so với lượng chúng đã hấp thụ. Tất cả các vật chất như vậy trở thành một loại khí của hạt nhân và electron bay lên không khí do nhiệt độ cực cao hoặc liên kết với nhau khi chúng nguội. Vật chất bốc hơi theo cách này ngay lập tức là một plasma ở trạng thái entropy tối đa và trạng thái này giảm dần qua yếu tố thời gian trôi qua do các quá trình tự nhiên trong sinh quyển và tác động của vật lý ở nhiệt độ và áp suất bình thường.

Một quá trình tương tự xảy ra trong quá trình cắt bỏ xung của siêu xung Laser, trong đó dòng bức xạ điện từ tới sẽ phá hủy bề mặt electron của vật liệu mục tiêu, để lại các nguyên tử tích điện dương đối mặt với vụ nổ Coulomb.
Chlorurus oedema

Chlorurus oedema là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1909.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài bắt nguồn từ "οἴδημᾰ" trong tiếng Hy Lạp cổ đại, mang nghĩa là "khối u", hàm ý đề cập đến bướu trên trán của những con đực lớn.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. oedema" có phạm vi phân bố giới hạn ở Tây Thái Bình Dương. Từ quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) và đảo Đài Loan, phạm vi của chúng trải dài về phía nam, băng qua Philippines đến đảo Sulawesi và Halmahera (Indonesia), cũng như Đông Timor, xa hơn ở phía đông đến đảo Manus (Papua New Guinea). Những ghi nhận của loài này tại Ấn Độ Dương và bờ biển Úc có thể là nhầm lẫn những loài cá mó đầu gù khác: "Chlorurus cyanescens" và "Chlorurus rhakoura".

"C. oedema" sống gần các rạn san hô ven bờ và trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 50 m.

== Mô tả ==
"C. oedema" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 45 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Bướu trên trán nằm cao hơn mắt.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. oedema" là tảo. "C. oedema" có thể sống đơn độc hoặc hợp thành đàn trên các rạn san hô.

"C. oedema" được đánh bắt để làm thực phẩm.
Chlorurus spilurus

Chlorurus spilurus là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1840.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Hy Lạp cổ đại: "spilos" ("σπίλος", "đốm") và "ourá" ("οὐρά", "đuôi"), hàm ý đề cập đến đốm lớn trên cuống đuôi của cá con đang lớn.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. spilurus" có phạm vi phân bố rộng khắp Tây và Trung Thái Bình Dương, thưa vắng hơn ở Đông Ấn Độ Dương (chỉ được biết đến tại quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh, bờ biển Tây Úc và các rạn san hô vòng ở ngoài khơi). Quần thể của loài này trước đây được xác định nhầm là "Chlorurus sordidus", một loài có phạm vi giới hạn ở Biển Đỏ và Ấn Độ Dương. Việc phân loại dựa trên sự khác biệt về trình tự ty thể và hình thái.

"C. spilurus" được ghi nhận trên khắp vùng biển các nước Đông Nam Á (trừ biển Andaman), mở rộng phạm vi về phía đông đến hầu hết các quần đảo, đảo quốc thuộc châu Đại Dương (bao gồm cả quần đảo Hawaii và Rapa Iti, xa nhất là đến quần đảo Pitcairn); ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản, bao gồm quần đảo Ryukyu và quần đảo Ogasawara; giới hạn ở phía nam đến bờ biển Đông Úc và đảo Lord Howe.

"C. spilurus" sống gần các rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 30 m.

== Mô tả ==
"C. spilurus" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 40 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. "C. spilurus" đực có màu xanh lục lam, thường có mảng màu vàng hoặc màu cam ở thân sau; vảy có các vạch màu hồng tím. Mõm có màu tím; xung quanh miệng có các vệt màu xanh sáng và hồng tím.

Cá cái có màu nâu sẫm đến nâu đỏ, mõm và cằm ửng đỏ tươi, và thường có hai hàng đốm trắng dọc hai bên thân. Cá con có màu nâu sẫm với 4 dải sọc ngang màu trắng. Những cá thể con đang bắt đầu biến đổi thành cá cái có cuống và vây đuôi màu trắng, bao quanh một đốm đen lớn. Vùng trắng trên đuôi và những hàng đốm trắng có thể biến mất và nhanh chóng xuất hiện trở lại tùy theo cảm xúc của "C. spilurus".

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. spilurus" chủ yếu là rong tảo. "C. spilurus" có xu hướng hợp thành đàn (có thể lên đến 50 cá thể) và tập trung trên các rạn san hô. Sự lai tạp giữa "C. spilurus" với "Chlorurus perspicillatus" đã được ghi nhận ở Hawaii.

"C. spilurus" đánh bắt thủ công ở hầu hết các khu vực trong phạm vi sinh sống của chúng.
Chlorurus strongylocephalus

Chlorurus strongylocephalus là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1855.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Hy Lạp cổ đại: "strongýlos" ("στρογγύλος", "tròn") và "kephalus" ("κεφάλιον", "đầu"), hàm ý đề cập đến phần đầu được bo tròn của chúng.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. strongylocephalus" có phạm vi phân bố rộng rãi ở Ấn Độ Dương. Từ bờ biển phía nam của cả Oman và Yemen, loài này được ghi nhận dọc theo bờ biển Đông Phi về phía nam đến Mozambique, bao gồm Madagascar và các đảo quốc xung quanh; từ bờ biển phía nam Ấn Độ trải dài đến Maldives, Sri Lanka và quần đảo Chagos; từ bờ biển Andaman thuộc Myanmar và Thái Lan trải dài xuống bờ tây–nam của đảo Sumatra và Java (Indonesia), cũng như quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (Úc).

"C. strongylocephalus" sống gần các rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 35 m.

== Phân loại học ==
"C. strongylocephalus" và "Chlorurus microrhinos" trước đây được xem là một biến thể kiểu hình của "Chlorurus gibbus", loài đặc hữu của Biển Đỏ. Cả ba được xếp vào nhóm phức hợp loài vì có kiểu hình khá giống nhau ở cá đực.

== Mô tả ==
"C. strongylocephalus" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 70 cm. "C. strongylocephalus" có thân thuôn dài, hình bầu dục. Vây đuôi lõm ở cá trưởng thành. Cá đực lớn có thùy đuôi dài và bướu ở trán. Chúng là một loài dị hình giới tính.

Cá đực có màu xanh lục lam với các vạch màu hồng tím trên vảy. Từ môi trên có một vệt màu xanh lục kéo dài lên mắt; sau mắt còn có thêm các vệt cùng màu. Vùng má bên dưới vệt xanh lục này có màu vàng lục.

Cá mái có màu vàng lục ở lưng và thân trên, ửng đỏ ở hai bên thân và bụng. Quanh miệng có các vệt màu xanh lục lam. Đuôi có màu vàng lục. Các vây có viền xanh sáng. Cá con màu nâu sẫm với các sọc ngang màu vàng nhạt như "C. microrhinos".

"C. strongylocephalus" đực không có vệt màu xanh lam sáng như "C. microrhinos", nhưng có màu vàng lục ở trên má, một đặc điểm không có ở "C. gibbus".

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15–17.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. strongylocephalus" là tảo. Cá con thường sống đơn độc, còn cá trưởng thành có xu hướng hợp thành đàn. "C. strongylocephalus" được đánh bắt để làm thực phẩm.
Chlorurus troschelii

Chlorurus troschelii là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1853.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài được đặt theo tên của Franz Hermann Troschel, nhà động vật học người Đức.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. troschelii" có phạm vi phân bố rất nhỏ hẹp ở Đông Ấn Độ Dương. Loài này được ghi nhận từ bờ tây Thái Lan, trải dài theo bán đảo Mã Lai về phía nam đến đảo Sumatra và Java (Indonesia), bao gồm quần đảo Cocos (Keeling) của Úc.

"C. troschelii" sống gần các rạn san hô ven bờ và trong các đầm phá ở độ sâu khoảng từ 5 đến 25 m.

== Mô tả ==
"C. troschelii" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 40 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Cá cái của "C. troschelii" với hai loài "Chlorurus bleekeri" và "Chlorurus capistratoides" rất khó để phân biệt được chúng: nâu sẫm (phớt đỏ ở bụng và các vây) với các dải sọc trắng ở hai bên thân.

Cá đực của cả 3 loài này cũng có màu sắc khá giống nhau, nhưng "C. troschelii" được phân biệt bởi vùng màu trắng nhạt ở hai bên má, được viền bởi một vệt sọc màu xanh lục ở trên (vệt xanh này nằm ngay dưới mắt). Ở "C. bleekeri", vùng trắng trên má hoàn toàn được viền bởi sọc xanh lục, còn "C. capistratoides" không có viền xanh bao quanh vùng trắng trên má. "C. troschelii" được nhiều nhà khoa học xếp vào nhóm chị em với "C. bleekeri" và "Chlorurus bowersi".

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. troschelii" là tảo. Chúng có thể sống đơn độc hoặc ghép cặp.
Hình thái sông

Các thuật ngữ hình thái sông và hình thái suối được sử dụng để mô tả hình dạng của các kênh, sông và cách chúng thay đổi hình dạng và hướng theo thời gian. Hình thái của một kênh hoặc sông là chức năng của một số quá trình và điều kiện môi trường, bao gồm thành phần và sự ăn mòn của lòng sông và bờ (ví dụ, cát, đất sét, đá gốc); xói mòn xuất phát từ năng lượng và tính nhất quán của dòng chảy, và có thể ảnh hưởng đến sự hình thành đường chảy của dòng sông. Ngoài ra, thảm thực vật và tốc độ tăng trưởng của thực vật; sự sẵn có của trầm tích; kích thước và thành phần của trầm tích di chuyển qua dòng sông; tốc độ vận chuyển trầm tích qua kênh và tốc độ lắng đọng trên vùng đồng bằng ngập lũ, bờ, các cồn và lòng sông; và khu vực ứ tích hoặc suy thoái do lún hoặc nâng. Hình thái sông cũng có thể bị ảnh hưởng bởi sự tương tác của con người, đó là cách mà dòng sông phản ứng với một yếu tố mới trong cách dòng sông có thể thay đổi hướng đi của nó. Một ví dụ về sự thay đổi của con người trong hình thái sông là xây dựng đập, làm thay đổi dòng chảy của nước và trầm tích, do đó tạo ra hoặc thu hẹp các kênh cửa sông. Chế độ sông là một hệ thống cân bằng động, là cách phân loại các dòng sông thành các loại khác nhau. Bốn loại chế độ sông là sông hình sin, sông thanh ngoằn ngoèo, sông phân dòng quanh co và sông phân dòng không khúc khuỷu.

Nghiên cứu về hình thái sông được thực hiện trong lĩnh vực sông địa mạo, đây là một thuật ngữ khoa học.

== Xem thêm ==
- Tải trọng bờ sông, tải treo
- Trầm tích, bồi lắng, xói mòn
- Sông, suối, kênh
- Nước, tài nguyên nước
- Lũ lụt

==Tham khảo==
- Rosgen, Dave (1996). "Ứng dụng hình thái sông." Tái bản lần 2 (Fort Collins, CO: Thủy văn hoang dã, publ.)
- Brice J C. Thuộc tính hành tinh của các con sông uốn khúc [C]. Sông uốn khúc, Kỷ yếu ngày 24 tháng 10 26, Hội nghị Sông '83, ASCE. New Orleans, Louisi-ana, 1983. 1-15.

== Liên kết ngoài ==
- Hình thái sông tại Đại học Công nghệ Delft
- Kỹ thuật sông và hình thái học tại WL | Thủy lực Delft
- Hình thái sông trong cụm Delft
Nhánh vòng

Nhánh vòng (tên tiếng Anh là Anabranch) là một phần của một dòng sông hoặc dòng chảy từ kênh chính hoặc thân của dòng nước tách ra khỏi dòng chảy chính và nối lại dòng chảy chính ở hạ lưu. Nhánh vòng ở tùy đặc điểm địa lý địa phương khác nhau mà có thể là kết quả là các hòn đảo trong nguồn nước. Trong các nhánh vòng lớn hơn, dòng chảy có thể phân kỳ trong khoảng cách vài km trước khi nối lại kênh chính.

== Sử dụng từ và các điều khoản liên quan ==
Thuật ngữ ""anabranch"", trong ý nghĩa thủy văn của nó, được sử dụng thường xuyên hơn ở Úc so với phần còn lại của thế giới nói tiếng Anh.

Thuật ngữ "sông anabranching" (sông có nhánh vòng) được dùng để mô tả một dòng sông có nhiều nhánh vòng, trong khi một dòng sông anastomizing là một khái niệm có đặc điểm giàu hữu cơ của loại sông này.

Thuật ngữ sông phân dòng mô tả các dòng nước được chia bởi các đảo nhỏ thành nhiều luồng kênh trong một kênh chính duy nhất, nhưng thuật ngữ này không được dùng để mô tả nhiều kênh của một dòng sông đang phát triển.

Phân lưu là một nhánh của một dòng sông không nối lại kênh chính; chúng phổ biến ở các khu vực trên và gần đồng bằng sông.

Bayou thường là một nhánh vòng.

Một nhánh vòng bị cắt khỏi kênh chính trở thành hồ oxbow.

== Ví dụ ==
Sông Magdalena, ở Colombia, phân nhánh ở El Banco ở hai nhánh: Brazo de Loba (Chi nhánh Shewolf ở Tây Ban Nha) và Brazo de Mompox. Đầu tiên, Brazo de Loba là kênh điều hướng chính và là 177   dài km. Brazo de Mompox do đó là nhánh vòng. Có một số nhánh khác đan xen giữa hai nhánh chính đó, được kết nối với nhau bởi các đầm lầy ("cienágas"), các nhánh chính là Quitasol, Chicagua và La Victoria. Giữa Brazo de Loba và Brazo de Mompox là đảo Mompox hoặc Đảo Margarita, một khối địa chất chìm 2.200 km2 giữa các đứt gãy của Chicagua và El Romeral. Ở đồng bằng sông Fraser thuộc British Columbia, Canada, sông North Arm Fraser, Middle Arm Fraser River và South Arm Fraser River rơi vào eo biển Georgia. Mặt khác, đảo Annacis tách sông Fraser (South Arm) thành Kênh Annieville (chính) và Kênh Annacis (nhỏ hơn) nối lại bên dưới đảo.

Ở phía tây New South Wales, nhánh vòng Great Darling là dòng chảy gốc của sông Darling, phân chia về phía nam của Menindee và kéo dài tới 460   km trước khi gia nhập sông Murray. Nhánh vòng này chỉ có nước chảy trong những năm ẩm ướt. Ở sa mạc Lower Simpson, ở Nam Úc, Kallakoopah Lạch là một vùng đất của sông Warburton chảy trong trận lũ lớn Warburton sâu trên 5m. Kallakoopah dài khoảng 400 km và các thành viên của Câu lạc bộ du thuyền Lake Eyre và những người khác đã sử dụng nó để đi một tuyến đường vòng đến hồ Eyre bằng cách đi xuống Kallakoopah và trở về qua Warburton.

Bahr el Zeraf ở miền nam Sudan tách ra từ khu vực Bahr al Jabal của sông Nile trắng và chảy trong 240   km (150   mi), trước khi gia nhập ngược dòng sông Nile trắng từ Malakal. Có chiều dài khoảng 15 km Charters Towers (Queensland / Australia) là một phần của sông Burdekin được gọi là 'anabranch'. Dải nước này tách biệt với dòng chảy chính và thường khô trong những tháng nắng hơn. Một khi có mưa, nó sẽ gặp lại dòng sông và ngập trong nước. Nó được biết đến với hoạt động câu cá barramundi.