Mikuma (tàu tuần dương Nhật)

Mikuma (tiếng Nhật: 三隈) là một tàu tuần dương hạng nặng của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, là chiếc thứ hai trong tổng số bốn chiếc thuộc lớp "Mogami". Tên của nó được đặt theo tên con sông Mikuma tại tỉnh Oita, Nhật Bản. "Mikuma" từng hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai và bị máy bay Mỹ đánh chìm trong trận Midway ngày 6 tháng 6 năm 1942.

== Thiết kế và chế tạo ==
Được chế tạo trong Chương trình Tăng cường Hạm đội 1931, những chiếc trong lớp "Mogami" được thiết kế bởi Hiraga Yuzuru, và được chế tạo như những tàu tuần dương "hạng nhẹ" theo quy định của Hiệp ước Hải quân Washington; nhưng áp dụng những kỹ thuật mới nhất, trang bị năm tháp pháo đa dụng ba nòng 155 mm (6,1 inch) có góc nâng lên đến 55°. Để giảm trọng lượng, người ta áp dụng kỹ thuật hàn điện, sử dụng nhôm trong chế tạo cấu trúc thượng tầng, và chỉ có một ống khói duy nhất. Kiểu động cơ turbine hộp số mới, cùng với dàn hỏa lực phòng không rất hùng hậu, cho phép chúng có tốc độ rất nhanh và bảo vệ tốt.

Chúng tỏ ra khá lớn so với những chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ, và các tháp súng được thiết kế sao cho có thể nhanh chóng chuyển đổi sang kiểu pháo 203 mm (8 inch) nòng đôi. Dù sao, lớp "Mogami" cũng mắc phải một số vấn đề kỹ thuật do thiết bị chưa được thử nghiệm và trọng lượng bên trên quá nặng tạo ra sự mất ổn định khi đi ngoài biển khơi trong thời tiết xấu.

"Mikuma" được hoàn tất tại xưởng đóng tàu của Mitsubishi tại Nagasaki vào ngày 29 tháng 8 năm 1935. Đến năm 1937 cả bốn chiếc trong lớp đều được "cải biến" thành những tàu tuần dương hạng nặng với mười khẩu pháo chính cỡ nòng 203 mm (8 inch). Các tháp súng cũ 155 mm ba nòng của nó được trang bị cho chiếc siêu-thiết giáp hạm "Yamato"; đồng thời đai giáp chống ngư lôi cũng được bổ sung để cải thiện độ ổn định. Tuy nhiên, việc tăng trọng lượng rẽ nước của con tàu đã làm giảm tốc độ tối đa.

== Lịch sử hoạt động ==
=== Giai đoạn mở màn Thế Chiến II ===
Vào đầu năm 1941, từ căn cứ tiền phương của nó ở Hải Nam, "Mikuma" tham gia vào việc chiếm đóng Nam Kỳ tại Đông Dương sau khi Đế quốc Nhật Bản và chính phủ Vichy đạt được thỏa thuận về việc sử dụng các căn cứ không quân và hải quân tại đây từ tháng 7 năm 1941. Vào lúc diễn ra trận tấn công Trân Châu Cảng, "Mikuma" được giao nhiệm vụ hỗ trợ cuộc chiếm đóng Malaya trong thành phần Hải đội Tuần dương 7 thuộc Hạm đội Viễn chinh Phương Nam 1 của Phó Đô đốc Ozawa Jisaburo, trực tiếp bảo vệ cho các cuộc đổ bộ quân Nhật lên Singora, Patani và Kota Bharu.

Vào tháng 12 năm 1941, "Mikuma" được giao nhiệm vụ chiếm đóng Sarawak, cùng với tàu tuần dương "Mogami" hỗ trợ cuộc đổ bộ quân Nhật xuống Kuching. Vào tháng 2 năm 1942, "Mikuma" được giao nhiệm vụ bảo vệ các cuộc đổ bộ tại Java, Borneo và Sumatra. Ngày 10 tháng 2, "Mikuma" và tàu tuần dương "Chokai" bị tàu ngầm Mỹ "USS Searaven" tấn công với bốn quả ngư lôi, nhưng tất cả đều kh̀ông trúng đích.

=== Trận chiến eo biển Sunda ===
Lúc 23 giờ 00 ngày 28 tháng 2 năm 1942, "Mikuma" và "Mogami", tàu tuần dương hạng nhẹ "Natori" cùng các tàu khu trục "Shikinami", "Shirakumo", "Murakumo", "Shirayuki", "Hatsuyuki" và "Asakaze" đã đối đầu cùng tàu tuần dương Mỹ "USS Houston" và tàu tuần dương Australia HMAS "Perth" bằng hải pháo và ngư lôi sau khi các tàu chiến Mỹ tấn công các tàu vận tải Nhật Bản tại eo biển Sunda. Lúc 23 giờ 55 phút, "Houston" bắn trúng vào "Mikuma", làm thiệt mạng sáu người và bị thương 11 người khác, cùng làm hỏng hệ thống điện, nhưng hư hỏng này nhanh chóng được khắc phục. Cả hai chiếc "Houston" và "Perth" đều bị đánh chìm trong trận đánh này, trong khi phía Nhật bị thiệt hại chiếc tàu vận tải "Ryujo Maru" cùng Trung tướng Imamura Hitoshi Tư lệnh Tập đoàn quân 16 Nhật.

Sang tháng 3, "Mogami" cùng Hải đội Tuần dương 7 đặt căn cứ tại Singapore để hỗ trợ cho cuộc đổ bộ quân Nhật lên Sumatra và chiếm đóng quần đảo Andaman.

=== Không kích Ấn Độ Dương ===
Từ ngày 1 tháng 4 năm 1942, Hải đội Tuần dương 7 đặt căn cứ tại Mergui, Miến Điện hợp cùng Hải đội Tuần dương 4 để tham gia cuộc không kích Ấn Độ Dương. "Mikuma", "Mogami" và tàu khu trục "Amagiri" được tách ra để thành lập "Đội phía Nam" với vai trò truy lùng các tàu buôn đối phương trong khu vực vịnh Bengal; trong khi "Chōkai", tàu tuần dương hạng nhẹ "Yura" thuộc Hải đội Khu trục 4 và các tàu khu trục "Ayanami", "Yūgiri", "Asagiri" và "Shiokaze" đảm trách các khu vực phía Bắc. Trong quá trình chiến dịch, "Đội phía Nam" đã đánh chìm được các tàu buôn Anh "Dardanus" tải trọng 7.726 tấn, "Ganara" 5.281 tấn và "Indora" 6.622 tấn đang trên đường từ Calcutta đến Mauritius.

Ngày 22 tháng 4 năm 1942, Hải đội Tuần dương 7 quay trở về Kure, và "Mikuma" vào ụ tàu để được đại tu. Ngày 26 tháng 5, Hải đội Tuần dương 7 đi đến Guam để hỗ trợ cho Đội vận chuyển Đổ bộ của Chuẩn Đô đốc Tanaka Raizo đang chuẩn bị cho trận Midway. Thủy thủ đoàn của "Mikuma" được thông báo sau khi hoàn tất việc chiến đóng Midway như dự định, họ sẽ tiếp tục đi đến quần đảo Aleut và sau đó sẽ là Australia.

=== Trận Midway ===
Ngày 5 tháng 6 năm 1942, Đô đốc Yamamoto Isoroku, Tư lệnh Hạm đội Liên hợp Nhật Bản đã ra lệnh cho Hải đội Tuần dương 7 tiến hành bắn pháo xuống đảo san hô Midway nhằm chuẩn bị cho cuộc đổ bộ lên đảo này. Lúc đó, Hải đội Tuần dương 7 và Hải đội Khu trục 8 còn cách mục tiêu 660 km (410 dặm), nên họ lao đi với tốc độ lên đến 65 km/h (35 knot); và vì biển động nên những chiếc tàu khu trục bị tụt lại. Đến 21 giờ 20 phút, mệnh lệnh bị hủy bỏ. Tuy nhiên, sự di chuyển đã đặt Hải đội Tuần dương 7 vào trong tầm bắn ngư lôi của chiếc tàu ngầm Mỹ "USS Tambor", vốn bị tàu tuần dương "Kumano" phát hiện. Với tư cách soái hạm, "Kumano" ra lệnh chuyển hướng đồng loạt 45° sang mạn trái để tránh nguy cơ trúng ngư lôi. Mệnh lệnh chuyển hướng khẩn cấp được chiếc soái hạm và chiếc "Suzuya" thực hiện đúng; nhưng "Mikuma", di chuyển thứ ba trong đội hình, đã sai lầm thực hiện chuyển hướng 90°. Phía sau nó, chiếc "Mogami" chuyển hướng 45° như được chỉ thị, và điều này đã dẫn đến việc va chạm, khi "Mogami" đâm mạnh vào hông chiếc "Mikuma" bên mạn trái ngay bên dưới cầu tàu. Mũi của chiếc "Mogami" bị biến dạng và nó bị hư hỏng nặng; trong khi bồn chứa dầu bên mạn trái chiếc "Mikuma" bị vỡ và nó bị tràn dầu, nhưng dù sao thiệt hại đối với nó là nhẹ. Các tàu khu trục "Arashio" và "Asashio" được lệnh ở lại phía sau để hộ tống "Mogami" và "Mikuma". Sáng hôm sau, 6 tháng 6 năm 1942 lúc 05 giờ 34 phút, "Mikuma" và "Mogami" đang rút lui bị tấn công từ trên tầm cao bởi tám máy bay ném bom Boeing B-17 Flying Fortress xuất phát từ Midway, nhưng tất cả các quả bom đều trượt. Đến 08 giờ 05 phút, sáu chiếc máy bay ném bom bổ nhào Douglas SBD Dauntless thuộc Thủy quân Lục chiến cùng sáu chiếc Vought SB2U Vindicator từ Midway lại tấn công "Mikuma" và "Mogami" nhưng chúng chỉ ném được những quả bom suýt trúng đích.

"Mikuma" và "Mogami" đang trên đường hướng đến đảo Wake khi chúng lại bị tấn công. Lần này là ba đợt máy bay ném bom bổ nhào với tổng cộng 31 chiếc SBD Dauntless xuất phát từ các tàu sân bay "USS Enterprise" và "USS Hornet". "Arashio" và "Asashio" mỗi chiếc trúng một quả bom, trong khi "Mogami" trúng sáu quả bom và bị hư hại đáng kể nhưng có thể rút lui được. "Mikuma" trúng ít nhất năm quả bom ở cầu tàu, tháp chỉ huy phía trước và phía giữa tàu, và bị bốc cháy. Quả bom đánh trúng tháp chỉ huy đã vô hiệu hóa các tháp súng phía trước, quả bom đánh trúng cầu tàu gây một số thương vong, trong khi quả bom nổ phía giữa tàu làm kích nổ các quả ngư lôi và các vụ nổ phát sinh đã phá hủy toàn bộ con tàu. Thuyền trưởng Sakiyama bị thương nặng. "Mikuma" nghiêng qua mạn trái và chìm tại tọa độ . Các nguồn khác cho rằng có thể "Asashio" hay "Suzuya" đã phóng ngư lôi đánh đắm "Mikuma" vào ngày hôm sau.

"Asashio" cứu được Thuyền trưởng Sakiyama, và sau đó chuyển ông sang chiếc "Suzuya" để tiếp tục chữa trị, nhưng ông mất bốn ngày sau đó do vết thương quá nặng. "Mogami", "Asashio" và "Arashio" vớt được 240 người sống sót, nhưng có đến 650 người đã chìm theo con tàu. Đến ngày 9 tháng 6 năm 1942, tàu ngầm Mỹ USS "Trout" vớt thêm được hai người sống sót từ chiếc "Mikuma" và đưa các tù binh chiến tranh này về Trân Châu Cảng.

"Mikuma" được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 10 tháng 8 năm 1942.

== Danh sách thuyền trưởng ==
- Yoshida Tsunemitsu (sĩ quan trang bị trưởng): 1 tháng 6 năm 1934 - 4 tháng 7 năm 1934
- Suzukida Kozo (sĩ quan trang bị trưởng): 4 tháng 7 năm 1934 - 29 tháng 8 năm 1935
- Suzukida Kozo: 29 tháng 8 năm 1935 - 11 tháng 11 năm 1935
- Takeda Moriji: 11 tháng 11 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
- Iwagoe Kanki: 1 tháng 12 năm 1936 - 1 tháng 12 năm 1937
- Irifune Naosaburo: 1 tháng 12 năm 1937 - 15 tháng 11 năm 1938
- Hiraoka Kumeichi: 15 tháng 11 năm 1938 - 15 tháng 12 năm 1938
- Abe Koso: 15 tháng 12 năm 1938 - 20 tháng 7 năm 1939
- Kubo Kyuji: 20 tháng 7 năm 1939 - 15 tháng 11 năm 1939
- Kimura Susumu: 15 tháng 11 năm 1939 - 1 tháng 11 năm 1940
- Sakiyama Shakao: 1 tháng 11 năm 1940 - 6 tháng 6 năm 1942 (tử thương – được truy phong Chuẩn Đô đốc)

== Tham khảo ==
=== Liên kết ngoài ===
- Tabular record: CombinedFleet.com: "Kinugasa" history (Truy cập 26 tháng 1 năm 2007.)
- Gallery: US Navy Historical Center

== Xem thêm ==
- Danh sách các tàu tuần dương
- Danh sách các tàu chiến trong Thế Chiến II