Evarts (lớp tàu hộ tống khu trục)

Lớp tàu hộ tống khu trục "Evarts" là những tàu hộ tống khu trục được Hoa Kỳ chế tạo trong giai đoạn 1942 – 1944. Chúng đã phục vụ trong Chiến tranh thế giới thứ hai như những tàu hộ tống vận tải và phòng không. Chúng còn được gọi là GMT hay lớp DE "short hull" (lườn ngắn), với từ GMT: General Motors Tandem Diesel (động cơ diesel GM đặt nối tiếp). , chiếc dẫn đầu của lớp, được hạ thủy vào ngày 7 tháng 12 năm 1942; và chiếc đầu tiên hoàn tất được nhập biên chế tại Xưởng đóng tàu Hải quân Boston vào ngày 20 tháng 1 năm 1943 và được chuyển giao cho Hải quân Hoàng gia Anh theo thỏa thuận Chương trình Cho thuê-cho mượn, trở thành chiếc .

Những chiếc lớp "Evarts" được vận hành bởi động cơ diesel điện với bốn động cơ diesel được đặt nối tiếp nhau với những máy phát điện. Các con tàu được tiền chế tại nhiều nhà máy khác nhau khắp Hoa Kỳ, và các bộ phận được kết hợp với nhau tại xưởng tàu, nơi chúng được hàn lại trên ụ tàu. Thiết kế nguyên thủy dự định trang bị tám động cơ để đạt được tốc độ , nhưng việc phải dành ưu tiên nguồn lực cho các chương trình khác khiến các con tàu chỉ được trang bị bốn động cơ, nên có một lườn tàu ngắn hơn.

Tổng cộng có 105 chiếc lớp "Evarts" được đặt hàng, nhưng 8 chiếc sau đó bị hủy bỏ. Hải quân Hoa Kỳ đưa vào biên chế 65 chiếc trong khi 32 chiếc khác lớp "Evarts" được chuyển giao cho Hải quân Hoàng gia Anh. Tại Anh chúng được xếp lớp như những tàu frigate và được đặt tên theo các hạm trưởng thời Chiến tranh Napoleon, là một phần của lớp "Captain" cùng với 46 chiếc thuộc lớp "Buckley".

== Nguồn gốc ==
Vào tháng 6 năm 1941, tận dụng những lợi điểm của Chương trình Cho thuê-Cho mượn của Hoa Kỳ, chính phủ Hoàng gia Anh đề nghị phía Hoa Kỳ thiết kế, chế tạo và cung cấp một kiểu tàu hộ tống phù hợp cho chiến tranh chống ngầm trong bối cảnh chiến tranh tại Đại Tây Dương. Những đặc trưng cụ thể bao gồm một chiều dài , đạt vận tốc tối đa , dàn pháo chính lưỡng dụng (chống hạm lẫn phòng không) và một cầu tàu dạng mở.

Hải quân Hoa Kỳ đã từng xem xét về triển vọng của một kiểu tàu như vậy từ năm 1939 và khi Đại tá Hải quân Edward L. Cochrane thuộc Văn phòng Tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ trong chuyến viếng thăm Anh vào năm 1940 đã xem xét các kiểu tàu corvette và tàu khu trục lớp "Hunt", và đã đưa ra một thiết kế cho loại tàu này. Nhu cầu về một kiểu tàu chiến như thế này sẽ rất lớn, nên cần phải giải quyết một "nút thắt cổ chai" trong quá trình chế tạo: sản xuất hộp số giảm tốc xoắn ốc kép cần thiết cho động cơ tuốc bin hơi nước của tàu khu trục. Việc sản xuất hộp số giảm tốc không thể dễ dàng tăng tốc, vì chỉ riêng những máy móc chính xác cần thiết cũng phải mất một năm để chế tạo. Do đó một thiết kế đang sẵn sàng và đã được chứng minh của hệ thống động lực diesel-điện, vốn được sử dụng trên tàu ngầm, sẽ được áp dụng.

Khi phía Anh đề đạt những yêu cầu này, Đô đốc Harold Rainsford Stark, Tư lệnh Tác chiến Hải quân Hoa Kỳ, quyết định xúc tiến những kế hoạch này và đề xuất chấp nhận đặt hàng của Anh. Hãng thiết kế hàng hải Gibbs & Cox được giao nhiệm vụ thiết kế đã thực hiện nhiều thay đổi cho quy trình chế tạo cũng như trên bản thiết kế gốc cùa Đại tá Cochrane; đáng kể nhất là xóa bỏ một "nút thắt cổ chai" khác: thay thế kiểu hải pháo 5 inch/38 caliber đa dụng đang rất cần cho mọi loại tàu chiến (từ thiết giáp hạm cho đến tàu khu trục hạm đội) bằng kiểu pháo 3 inch/50 caliber, vốn cho phép bố trí thêm một khẩu pháo thứ ba bắn thượng tầng tại vị trí B phía trước cầu tàu. Ngoài ra thiết kế gốc yêu cầu có tám động cơ để đạt được tốc độ tối đa ; nhưng việc phải nhường ưu tiên cho những chương trình khác khiến chỉ sử dụng bốn cụm động cơ diesel, nên rút ngắn chiều dài lườn tàu và làm giảm tốc độ tối đa khoảng . Thiết kế có lớp vỏ giáp tương đối nhẹ, ví dụ như những tấm thép sử dụng cho lớp "Evarts" chỉ có chiều dày từ 1/2 inch đến 7/16 inch, trong khi thép 1/4 inch được sử dụng cho phần lớn lườn tàu và sàn tàu.

Kết quả thiết kế là một con tàu có thể chế tạo nhanh chóng (ví dụ "Halsted" được chế tạo chỉ trong 24,5 ngày) với chi phí chỉ chỉ bằng một nữa so với một tàu khu trục hạm đội, (3,5 triệu Đô la Mỹ so với 10,4 triệu Đô la cho một chiếc tàu khu trục lớp "Benson" lượng choán nước 1.620 tấn, hoặc 6,4 triệu Đô la cho một chiếc tàu khu trục lớp "Hunt".)

Vào ngày 15 tháng 8, 1941, Tổng thống Hoa Kỳ Franklin D. Roosevelt chuẩn y việc chế tạo 50 chiếc theo thiết kế lớp "Evarts" mới, số hiệu BDE (British destroyer escort) từ 1 đến 50 như một phần của Chương trình 1799. Hải quân Hoàng gia Anh đã đặt hàng vào tháng 11 cho bốn xưởng tàu: Xưởng đóng tàu Hải quân Boston, Xưởng đóng tàu Hải quân Mare Island, Xưởng đóng tàu Hải quân Puget Sound và Xưởng đóng tàu Hải quân Philadelphia. Khi Hoa Kỳ trực tiếp tham chiến, họ cũng sử dụng thiết kế BDE. Kiểu xếp lớp BDE được duy trì bởi sáu tàu hộ tống khu trục đầu tiên (BDE 1, 2, 3, 4, 12 và 46) chuyển giao cho Anh. Trong số 50 chiếc được đặt hàng đầu tiên, Hải quân Hoàng gia Anh chỉ nhận được một chiếc, số còn lại được xếp lại lớp thành tàu hộ tống khu trục (DE) vào ngày 25 tháng 1 năm 1943 và chuyển cho Hải quân Hoa Kỳ.

== Thiết kế ==
Lớp "Evarts" được trang bị hệ thống động cơ diesel-điện theo cách sắp xếp sử dụng cho tàu ngầm. Hai trục chân vịt sẽ được kết nối với bốn động cơ Winton 278A 16 xy-lanh có tổng công suất thông qua bốn máy phát điện General Electric (GE) (4.800 kW), cung cấp năng lượng cho bốn động cơ điện, sản sinh ra công suất trục , giúp con tàu đạt được tốc độ tối đa . Thiết kế ban đầu dự định có hai hộ thống động lực như vậy để có được công suất trục , nhằm đạt được tốc độ thiết kế ; nhưng việc sản xuất động cơ không theo kịp tốc độ đóng lườn tàu, nên chỉ có một hệ thống động cơ được trang bị.

Vũ khí trang bị bao gồm ba pháo lưỡng dụng /50-caliber trên tháp pháo nòng đơn có thể đối hạm lẫn phòng không, dàn pháo hạng hai 1,1-inch/75-caliber bốn nòng và chín pháo phòng không Oerlikon 20 mm trên bệ nòng đơn; trên một số tàu pháo 1,1-inch/75-caliber được thay bằng pháo Bofors 40 mm hai nòng. Vũ khí chống ngầm bao gồm một dàn súng cối chống tàu ngầm Hedgehog Mark 10 (có 24 nòng và mang theo 144 quả đạn); hai đường ray Mark 9 và tám máy phóng K3 Mark 6 để thả bom chìm.

Những cảm biến được trang bị bao gồm radar dò tìm mặt biển Type SL và radar dò tìm không trung Type SA. Để hoạt động chống tàu ngầm, các con tàu được trang bị hệ thống sonar Type 128D hoặc Type 144, đặt trong những vòm bên dưới lườn tàu thu vào được. Chúng còn có các hệ thống định vị nhằm dò tìm vị trí phát tín hiệu vô tuyến của tàu đối phương, bao gồm ăng-ten bước sóng trung bình MF bố trí trước cầu tàu và ăng-ten bước sóng cao tần HF/DF Type FH 4 đặt trên cột ăng-ten chính.

== Chuyển giao cho Hải quân Hoàng gia Anh ==
Trong khuôn khổ của Chương trình Cho thuê-Cho mượn, 32 tàu hộ tống khu trục thuộc lớp "Evarts" đã được chuyển giao cho Hải quân Hoàng gia Anh. Tại đây chúng được cải biến một số chi tiết cho phù hợp với phương thức hoạt động của Hải quân Hoàng gia Anh, được xếp lớp như những tàu frigate và được đặt tên theo các hạm trưởng thời Chiến tranh Napoleon. Chúng trở thành một phần của lớp "Captain", cùng với 46 chiếc khác thuộc lớp "Buckley".

== Xem thêm ==
- Danh sách các lớp tàu trong Chiến tranh thế giới thứ hai
- Danh sách các lớp tàu hải quân đang hoạt động

== Liên kết ngoài ==
- Destroyer Escort Sailors Association (DESA)
- USS Slater, the Destroyer Escort Historical Museum
- Captain Class Frigates Association
- uboat.net