hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Tây Ninh, Thanh Hải

Tây Ninh (tiếng Trung giản thể: 西宁, phồn thể: 西寧, tiếng Tạng: ཟི་ནིང་; bính âm: Xīníng, Wylie: Zi-ning) là một địa cấp thị, tỉnh lỵ của tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc. Loài hoa biểu tượng của thành phố này là đinh hương còn loài cây biểu tượng là cây liễu.

==Địa lý==
Thành phố Tây Ninh nằm phía đông tỉnh Thanh Hải, nằm bên bờ sông Hoàng Thủy Hà, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp thành phố Hải Đông
- Phía bắc và phía nam giáp châu tự trị Hải Bắc
- Phía nam giáp châu tự trị Hải Nam.

Thành phố Tây Ninh có diện tích là 7.472 km² (phần thị hạt khu là 350 km² và tọa độ: ).

Thành phố có Sân bay quốc tế Tào Gia Bảo Tây Ninh.

==Hành chính==
Thành phố Tây Ninh 7 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm:
- 5 quận: Thành Bắc, Thành Đông, Thành Tây, Thành Trung, Hoàng Trung
- 1 huyện: Hoàng Nguyên
- 1 huyện tự trị dân tộc Hồi, Thổ: Đại Thông

== Lịch sử ==
Tây Ninh đã từng là trung tâm thương mại chính trên hành trình của các đoàn buôn tới Tây Tạng, đặc biệt là gỗ, len và muối.

Tây Ninh cũng đã từng là thủ phủ đặc quyền ngoại giao của vùng lãnh thổ Koko Nor và nó còn thuộc về Cam Túc cho tới tận năm 1928, khi nó trở thành thủ phủ của tỉnh Thanh Hải mới được thành lập.

Việc xây dựng đường quốc lộ dẫn tới bồn địa Qaidam giàu khoáng sản và sự hoàn thành việc nối liền với hệ thống đường sắt của Trung Quốc năm 1959, thông qua Lan Châu tại tỉnh Cam Túc đã thúc đẩy sự phát triển công nghiệp.

==Kinh tế - xã hội==
GDP đầu người năm 2005 là 6.676,12 ¥ (tương đương 844 USD) xếp thứ 382/659 thành phố Trung Quốc. Ngành nghề chính: đánh sợi len, dệt may, lông thú, sữa, muối, công nghiệp nhẹ.

===Vụ động đất Tây Ninh===
Vụ động đất diễn ra ngày 22 tháng 5 năm 1927 với cường độ đạt tới 8,6 độ Richter. Nó là một trong những vụ động đất gây chết người nhiều nhất với tổng số 200.000 người tử vong. Nó cũng gây ra các vết rạn nứt đất lớn.

===Giáo dục===
- Đại học Thanh Hải (青海大学)
- Đại học sư phạm Thanh Hải (青海师范大学)
- Viện y học Thanh Hải (青海医学院)

Lưu ý: Các trường không có chương trình cử nhân trọn vẹn không được liệt kê.

==Dân số==
Năm 2006, dân số thành phố Tây Ninh khoảng 2.095.000 người, trong đó dân nội thị 1.029.000 người.

==Chú thích==
- Website chính thức của chính quyền nhân dân Tây Ninh
Cướp biển

Cướp biển hay hải tặc (chữ Hán: 海賊) là những kẻ cướp trên biển hay trên bờ biển, thường do những lực lượng hoặc tổ chức hàng hải bất hợp pháp. Hiện nay, hải tặc vẫn còn tiếp tục tấn công các tàu buôn trên Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương, ngoài hải phận của Somalia, eo biển Malacca và Singapore, năm 2007 đã gây thiệt hại lên đến 13 - 16 tỉ Đô la Mỹ mỗi năm.

Cướp biển cũng một thời tung hoành trong và ngoài hải phận Hoa Kỳ nhưng ngày nay không còn đáng kể từ ngày lực lượng vệ binh hàng hải được thành lập.

== Định nghĩa ==
Theo định nghĩa thông thường, hải tặc là những kẻ cướp trên biển. Tuy nhiên, trong thời đại cướp biển hoành hành, chính phủ đã tạo ra các đội tàu truy lùng, đôi khi các đội tàu đó cũng trở thành cướp biển.

== Thời cổ đại ==
Từ lúc con người biết căng buồm ra khơi thì hải tặc cũng bắt đầu xuất hiện. Năm 1960, các nhà khảo cổ đã tìm thấy chiếc thuyền buôn Hy Lạp bị đắm cách đây 2300 năm ngoài khơi đảo Síp. Người ta gọi nó là tàu Kyrena theo tên thị trấn gần đó, những vết xước trên thân tàu chứng tỏ đã có cuộc tấn công nào đó. Một khi tàu chở hàng nào không may bị tấn công, hải tặc không chỉ cướp những của cải hàng hóa trên tàu, thủy thủ thường cũng bị giết hay bắt đem bán như nô lệ. Hải tặc sau đó thường đánh đắm tàu sau phi vụ nhằm thủ tiêu tội ác của mình.

== Thời hoàng kim ==
Suốt gần 40 năm, từ 1690 đến 1730, là thời kỳ mà mọi người cho rằng đây là kỷ nguyên vàng của cướp biển. Vô số các vụ cướp bóc đã xảy ra trong vùng Caribe, nơi tụ tập khoảng 2.000 tên hải tặc vào đầu thế kỷ 18. Một số rất nổi tiếng vì sự tàn bạo và táo tợn. Rất nhiều thuyền truởng và thủy thủ đã trở thành hải tặc do tiền kiếm được, bất chấp nguy cơ bị bắt và tử hình.

Ví dụ như Edward Teach, hải tặc râu đen, kẻ đã gieo rắc kinh hoàng suốt dải bờ biển Bắc Mỹ. Một ví dụ khác là người Tây Ban Nha Amaro Pargo, kẻ đã cướp bóc tàu địch của vương miện Tây Ban Nha trên đường đến Caribbean. Sau đó sự phát triển của các con tàu bọc thép chạy bằng hơi nước và về sau là đóng bằng sắt cùng với lực lượng hải quân bắt đầu phát triển và hiệu quả hơn đã kết thúc thời đại của hải tặc.

== Vũ khí ==
Hải tặc sử dụng vũ khí cá nhân như súng, dao. Chúng trang bị súng máy hạng nặng, pháo cỡ nhẹ lên tàu để đề phòng trường hợp chính phủ truy bắt.

== Xem thêm ==
- Hải tặc Somalia
- Kaizoku Sentai Gokaiger
- Cướp biển vùng Caribe
Bệnh phong

Bệnh phong thường là để gọi bệnh phong cùi nhưng cũng có thể chỉ những chứng bệnh khác như:

- Bệnh phong thấp
- Bệnh phong ngứa
- Phong đòn gánh

==Xem thêm==
- Phong
Ôn Châu

Ôn Châu () là một địa cấp thị nằm ở phía đông nam tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Thành phố này giáp Lệ Thủy về phía tây và tây bắc, Thai Châu về phía bắc và đông bắc và nhìn ra Biển Đông Trung Hoa về phía đông, giáp tỉnh Phúc Kiến về phía nam. Thành phố Ôn Châu có diện tích 12.255,74 km², dân số năm 2020 là 9.572.903 người, mật độ dân số đạt 2.898,9 người/km². Ôn Châu có cảng nhượng địa cho ngoại quốc trước đây vẫn được gìn giữ đến ngày nay.

==Phân chia hành chính==
Thành phố Ôn Châu quản lý 12 9 đơn vị cấp huyện gồm 4 quận, 3 thành phố cấp huyện và 5 huyện.
- Quận Lộc Thành (鹿城区)
- Quận Long Loan (龙湾区)
- Quận Âu Hải (瓯海区)
- Thành phố cấp huyện Thụy An (瑞安市)
- Thành phố cấp huyện Nhạc Thanh (乐清市)
- Thành phố cấp huyện Long Cảng (龙港市), thành lập ngày 30/08/2019 trên cơ sở toàn bộ trấn Long Cảng của huyện Thương Nam, đồng thời là thành phố cấp huyện đầu tiên của Trung Quốc được thành lập mà không nâng cấp trực tiếp từ huyện.
- Huyện Vĩnh Gia (永嘉县)
- Huyện Bình Dương (平阳县)
- Huyện Thương Nam (苍南县)
- Quận Động Đầu (洞头区)
- Huyện Văn Thành (文成县)
- Huyện Thái Thuận (泰顺县)

==Liên kết ngoài==
- Website chính thức
Hà Bắc (tỉnh Việt Nam)

Hà Bắc là một tỉnh cũ thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, Đông Bắc Bộ, Việt Nam. Tồn tại từ ngày 27 tháng 10 năm 1962 đến ngày 6 tháng 11 năm 1996, tương ứng với tỉnh Bắc Ninh ngày nay.

==Vị trí địa lý==
Tỉnh Hà Bắc có vị trí địa lý:
- Phía Bắc giáp tỉnh Bắc Thái và tỉnh Lạng Sơn
- Phía Tây giáp thành phố Hà Nội.
- Phía Nam giáp tỉnh Hải Hưng
- Phía Đông giáp tỉnh Quảng Ninh

==Lịch sử==
Ngày 27 tháng 10 năm 1962, hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang hợp nhất thành tỉnh Hà Bắc. Khi hợp nhất, tỉnh Hà Bắc gồm 2 thị xã: thị xã Bắc Giang (tỉnh lỵ), thị xã Bắc Ninh và 16 huyện: Gia Lương, Hiệp Hòa, Lạng Giang, Lục Nam, Lục Ngạn, Quế Dương, Sơn Động, Tân Yên, Thuận Thành, Tiên Du, Từ Sơn, Việt Yên, Võ Giàng, Yên Dũng, Yên Phong, Yên Thế.

Năm 1962, hợp nhất 2 huyện Quế Dương và Võ Giàng thành huyện Quế Võ.

Ngày 14 tháng 4 năm 1963, hợp nhất 2 huyện Tiên Du và Từ Sơn thành huyện Tiên Sơn.

Hà Bắc là một tỉnh có vị trí địa chiến lược vô cùng quan trọng trên tuyến quốc lộ 18A và 1A. Hai tỉnh Hà Bắc và Bắc Thái được mệnh danh là cửa ngõ của thủ đô trong 2 cuộc chiến tranh chống Pháp và Mỹ. Sân bay Kép ở huyện Lạng Giang đóng vai trò quan trọng trên tuyến phòng thủ biên giới phía Bắc. Hà Bắc là vùng trung tâm và chiếm phần lớn diện tích của vùng Kinh Bắc xưa, là cái nôi của những làn điệu dân ca quan họ mượt mà, đằm thắm.

Đến năm 1996, tỉnh Hà Bắc gồm 2 thị xã: thị xã Bắc Giang (tỉnh lị), thị xã Bắc Ninh và 14 huyện: Gia Lương, Hiệp Hòa, Lạng Giang, Lục Nam, Lục Ngạn, Quế Võ, Sơn Động, Tân Yên, Thuận Thành, Tiên Sơn, Việt Yên, Yên Dũng, Yên Phong, Yên Thế.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, chia tỉnh Hà Bắc để tái lập tỉnh Bắc Giang và tỉnh Bắc Ninh:
- tỉnh Bắc Giang gồm thị xã Bắc Giang và 9 huyện: Hiệp Hòa, Lạng Giang, Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động, Tân Yên, Việt Yên, Yên Dũng, Yên Thế.
- Tỉnh Bắc Ninh gồm thị xã Bắc Ninh và 5 huyện: Gia Lương, Quế Võ, Thuận Thành, Tiên Sơn, Yên Phong.
Địa giới hành chính tỉnh tương ứng với tỉnh Bắc Ninh ngày nay.
Vật liệu chịu lửa

Trong xây dựng và công nghiệp, vật liệu chịu lửa là loại vật liệu giữ nguyên đặc tính hoá lý cho tới nhiệt độ không thấp hơn 1580 độ C.

Độ chịu lửa của vật liệu là khả năng chống lại sự biến dạng của nó khi nó làm việc ở nhiệt độ cao.

Ngành công nghệ vật liệu chịu lửa là một ngành khá quan trọng trong xây dựng các công trình công nghiệp, đặc biệt là các công trình cho ngành thép xây dựng và ngành xi măng. Việc phát triển vật liệu chịu lửa chất lượng cao đòi hỏi nguồn mỏ nguyên liệu riêng và không phải quốc gia nào cũng dồi dào tài nguyên này.

==Phân loại==
Vật liệu chịu lửa có thể được phân loại theo hình dạng:
- Vật liệu chịu lửa định hình (như Neo thép chịu nhiệt,gạch chịu lửa)
- Vật liệu chịu lửa không định hình (như bê tông chịu lửa, vữa chịu lửa...)

Vật liệu chịu lửa cũng có thể được phân loại theo thành phần hoá học:
- Vật liệu chịu lửa có tính axít (như vật liệu chịu lửa đinat, vật liệu chịu lửa bán axit, vật liệu chịu lửa samốt)
- Vật liệu chịu lửa trung tính (như vật liệu chịu lửa cao nhôm)
- Vật liệu chịu lửa kiềm tính (như vật liệu chịu lửa manhêdi, vật liệu chịu lửa đôlômi, vật liệu chịu lửa forsterit, vật liệu chịu lửa cácbon...)
Kitasato Shibasaburo

Nam tước (29 tháng 1 năm 1853 Kyūshū - 13 tháng 6 năm 1931) là bác sĩ và nghiên cứu gia người Nhật Bản trong ngành vi trùng học.

Ông được nổi danh do công trình nghiên cứu khám phá căn bệnh dịch hạch tại Hồng Kông năm 1894 - cùng lúc với Alexandre Yersin. 
Lớn lên tại Kyūshū, Kitasato học trường Y khoa Kumamoto và Đại học Đế quốc tại Nhật Bản. Ông làm việc cùng Robert Koch ở Đức (1885-1891) và năm 1890 ông cùng Emil von Behring cấy được vi trùng bệnh phong đòn gánh. Ông cũng giúp tìm ra chất kháng độc tố cho bệnh bạch hầu và bệnh than (tiếng Anh: "anthrax").

Kitasato về lại Nhật năm 1891 và thành lập trường tu nghiệp về bệnh hay lây. Năm 1914 khi trường này bị sáp nhập vào Đại Học Tokyo, Kitasato mở trường vi trùng học riêng, mang tên của mình, và làm hiệu trưởng cho đến hết đời.

== Vinh danh ==
Ngày 9 tháng 4 năm 2019, ông Asō Tarō, Phó Thủ tướng Nhật Bản cũng là Bộ trưởng Bộ Tài chính của nước này tuyên bố Chính phủ Nhật Bản quyết định in chân dung Kitasako Shibasaburo lên mệnh giá 1000 yên trong đợt 2024.
Bayern

Bayern (tiếng Đức: "Freistaat Bayern;" Tiếng Bayern: "Freistoot Bayern") là bang lớn nhất nằm cực nam của Đức ngày nay, với diện tích 70.553 km² và dân số 12,4 triệu người (đứng hàng thứ hai sau Nordrhein-Westfalen). Thủ phủ của bang là München. Về phía nam và đông nam Bayern có biên giới với các bang Tyrol, Salzburg và Oberösterreich của Áo, về phía đông với các vùng Karlovy Vary, Plzeň của Cộng hòa Séc, phía tây với Baden-Württemberg, tây bắc với Hessen, phía bắc Thüringen và phía đông bắc với Sachsen. Cái tên "Freistaat Bayern" ("bang tự do") có từ tháng 11 năm 1918 khi Bayern trở thành một nước không có chế độ quân chủ nữa. Theo truyền thống thì tiểu bang Bayern chia làm ba vùng Franken (ngày nay gồm 3 tỉnh Ober-, Mittel- und Unterfranken), Schwaben và Altbayern (tỉnh Oberpfalz, Ober - và Niederbayern).

== Những thành phố lớn ==
Các Vùng hành chính (và cũng là các tỉnh) tại Bayern: Thượng Bayern, Hạ Bayern, Thượng Pfalz, Thượng Franken, Trung Franken, Hạ Franken, Schwaben

=== Sông ngòi ===
Sông chính là Donau, chảy từ Passau sang nước Áo. Các sông phụ lớn nhất của nó là (từ phía Tây):

- Iller, Lech, Isar, Inn (Chú ý: Chảy từ bên tay phải vào Donau)
- Sông Wörnitz, Altmühl, Naab và Sông Regen (Chú ý: Chảy từ bên tay trái vào Donau)

4 con sông đầu tiên dẫn từ dãy núi Alpen và mang theo nhiều nước xuống nhất.

Phần lớn vùng Franken là nước từ sông Main và những sông phụ như (sông Regnitz và Tauber từ bên trái, sông Fränkische Saale từ bên phải) chạy về hướng Tây vào sông Rhein. Ở Đông bắc vùng Oberfranken có nguồn của 2 sông phụ Sächsische Saale và Eger, từ phía bên trái chảy vào sông Elbe.

== Lịch sử ==
Lối viết tên của bang này với mẫu tự "y" là theo quy định của Quốc vương Bayern Ludwig I của Bayern vào ngày 20 tháng 10 năm 1825, thay thế cho lối viết trước đó "Baiern".

Trong triều đại hoàng đế Augustus, vùng Altbayern ở phía nam sông Donau, mà được cư trú bởi người Celt, là một phần của đế quốc La Mã. Khi đế quốc này tan rã, dân tộc Bajuwaren hình thành, có lãnh thổ giữa sông Donau và dãy núi Alpen.
Từ 555 sau Công nguyên có văn kiện về sự tồn tại của một công quốc Baiern với cơ sở ở Freising và Regensburg dưới triều đại Agilolfinger. Chiến thắng của hoàng đế Charlemagne đối với công tước của Baiern Tassilo III 788 đánh dấu sự kết thúc của công quốc này. Từ 788 cho tới đầu thế kỷ 10 không có một công tước Baiern nào cả. Nhà Karolinger cai trị như vua của Baiern và bổ nhiệm thống đốc để cai quản nước này.

== Danh lam thắng cảnh ==
Bang Bayern có hơn 1000 năm văn hiến.
Theo điều 3 của Hiến pháp Bayern thì đây là một nước văn hóa. Bayern ủng hộ trong ngân sách năm 2003 văn hóa và nghệ thuật mỗi năm 500 triệu Euro, ngoài ra còn có sự hỗ trợ của các làng xã, và tư nhân.

== Liên kết ngoài ==
- Bayerische Staatsregierung
- Bayerische Landesbibliothek Online
- Haus der Bayerischen Geschichte
- Detaillierte Karten flächendeckend
- Zehn-Jahres-Bericht bayerischer Bürgerbegehren und Bürgerentscheide (deutsche und englische Version verfügbar)
- Kultur- und Brauchtumskalender für Bayern und Süddeutschland
Madonna (định hướng)

Madonna (từ tiếng Ý, có nghĩa là "đức bà của tôi") có thể đề cập đến:
- Madonna, một danh hiệu của Maria, mẹ của Jesus, một nhân vật tôn giáo trong Kitô giáo và Hồi giáo
- Madonna (nghệ thuật), tranh ảnh hoặc điêu khắc về Maria

==Nhân vật đương đại==
- Madonna Louise Veronica Ciccone, nghệ danh là Madonna, nữ ca sĩ người Mỹ được mệnh danh là "Nữ hoàng nhạc pop".
- "Madonna", biệt danh của ca sĩ Mĩ Joan Baez trong thập niên 1970
- Madonna Wayne Gacy, tay chơi keyboard trước đây của ban nhạc Marilyn Manson

==Địa điểm==
- Madonna del Ghisallo, một ngọn đồi gần hồ Como ở Ý
- Madonna Inn, một nhà khác ở San Luis Obispo, California
- Madonna of the Trail
- Madonna Oriente
- Madonna University

==Khác==
- Madonna lily
- Madonna (trượt băng)
- "Madonna", album năm 1983 của Madonna (ca sĩ)
- Madonna (Trail of Dead album), album năm 1999của ban nhạc "...And You Will Know Us by the Trail of Dead"
- Lady Madonna, bài hát của The Beatles
- Madonna (Edvard Munch), bức họa của Edvard Munch

==Xem thêm==
- Madona, một thị trấn tại Latvia
Bệnh ghẻ

Bệnh ghẻ ( còn được gọi là ghẻ Na Uy) là bệnh truyền nhiễm, do loài ký sinh trùng bắt buộc là cái ghẻ ("Sarcoptes scabiei", giống "hominis") xâm nhập ở lớp thượng bì gây ra. Chúng thường đào hang rãnh trên da làm ngứa ngáy khó chịu và nhiễm trùng.

"Sarcoptes scabiei" được tìm thấy từ thế kỷ thứ 16, nhưng mãi đến đầu thế kỷ 18 mới xác định được nó là nguyên nhân gây bệnh ghẻ ở người.

== Đặc điểm lâm sàng bệnh ghẻ ==
Khi nhiễm bệnh thời kỳ ủ bệnh có thể thay đổi từ 2 đến 40 ngày, trung bình từ 10 đến 15 ngày. Người nhiễm bệnh lần đầu thì triệu chứng ngứa xuất hiện sau 6 - 8 tuần, còn người đã tiếp xúc trước đó với cái ghẻ thì các triệu chứng xuất hiện sớm hơn. Lúc đầu thấy ngứa ở các kẽ, như kẽ ngón tay, kẽ dưới vú (ở đàn bà), rãnh quy đầu, kẽ mông ở trẻ em... Ngứa lan dần nhanh chóng ra toàn thân và ngứa nhiều về ban đêm. Tại một số vị trí xuất hiện mụn nhỏ, và có chỗ là đường hang do ghẻ cái đào đục dưới da.
Một số hình ảnh minh họa về bệnh ghẻ, một căn bệnh phổ biến, hay xuất hiện ở những nơi đông đúc, điều kiện vệ sinh kém, Bệnh ghẻ không gây ảnh hưởng tới sức khỏe nhưng nó làm ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống, nếu không điều trị sớm có thể gây nhiều biến chứng các bệnh ngoài da khác như chàm da, sưng phù, nhiễm trùng.

== Bệnh ghẻ ở động vật ==
Bệnh ghẻ có thể xảy ra ở một số động vật nuôi và động vật hoang dã. Những con ve gây hại này là những phân loài khác nhau từ một loài thường phát sinh ra dạng gây hại cho con người. Những phân loài này có thể xâm nhập vào động vật không phải là vật chủ thông thường của chúng, nhưng những bệnh này không kéo dài. Khi động vật bị bệnh ghẻ bị ngứa nặng và nhiễm trùng da thứ phát, thường giảm cân và trở nên yếu đuối.

Dạng ghẻ thường gặp nhất ở thú nuôi là ghẻ lở cơ (sarcoptic mange), gây ra bởi phân loài "Sarcoptes scabiei canis", phổ biến nhất ở chó và mèo. Sarcoptic mange có thể lây truyền sang người tiếp xúc lâu dài với động vật bị nhiễm bệnh. Nó phân biệt với ghẻ người là phân bố của nó trên bề mặt da bao phủ bởi quần áo. Con gà bị mắc bệnh ghẻ có thể bị "chân vảy". Thú nuôi đã đi hoang và không có chăm sóc thú y thường bị ghẻ chân và một loạt các bệnh khác. Ghẻ cũng bắt gặp ở động vật hoang dã, chẳng hạn khỉ đột (gorilla) được biết là dễ bị nhiễm trùng khi tiếp xúc với các vật dụng do con người sử dụng.

== Lây truyền ==
Bệnh ghẻ là bệnh truyền nhiễm và có thể lây truyền qua tiếp xúc vật lý kéo dài với người hay thú bị nhiễm bệnh. Đa số trường hợp lây truyền là thông qua các hình thức tiếp xúc da với da, trong đó gồm cả quan hệ tình dục.

Ngoài ra bệnh ghẻ có thể lây truyền thông qua việc chia sẻ giường ngủ, quần áo, khăn tắm..., nhưng đây không phải là phương thức lây truyền chủ yếu, vì rằng ghẻ chỉ có thể tồn tại trong nhiều nhất là 2-3 ngày khi cách xa da người ở nhiệt độ phòng.

== Liên kết ngoài ==
- American Academy of Dermatology pamphlet on Scabies
- Scabies FAQ from the National Pediculosis Association
Chiều cao sóng ý nghĩa

Chiều cao sóng ý nghĩa là một giá trị tính toán từ liệt tài liệu quan trắc sóng; và được lấy bằng chiều cao sóng trung bình của nhóm một phần ba các chiều cao sóng lớn nhất trong tài liệu của một đợt đo đạc sóng.

- Ký hiệu: "H"
- Đơn vị: m (cùng đơn vị với chiều cao sóng)

Về độ lớn, chiều cao sóng ý nghĩa gần bằng chiều cao sóng biểu kiến formula_1 (ước lượng bởi người nhìn trực tiếp). Một công thức được (Nordenstrom, 1969) đề nghị là:

Với các giá trị thường gặp của chiều cao sóng trên thực tế "H" < 10 m thì "H ≈ H"

Khái niệm chiều cao sóng ý nghĩa được áp dụng phổ biến trong thiết kế các công trình ngoài biển và ven bờ.
Đường đơn vị (thủy văn)

Trong thủy văn học, đường đơn vị là biểu đồ quá trình lưu lượng thu được khi một inch mưa vượt thấm, có cường độ mưa không đổi, rải đều trên bề mặt của lưu vực trong một thời đoạn cho trước.

Chú ý:
- Lượng mưa được tính là mưa vượt thấm (đã khấu trừ lượng thấm), không phải lượng mưa trực tiếp đo được.
- Lưu vực có diện tích không lớn để đảm bảo mưa đều theo không gian.
- Nếu dùng hệ SI, lượng mưa vượt thấm được quy ước là 10 mm.

== Nguồn gốc ==
Đường đơn vị là khái niệm được Sherman đưa ra năm 1932.

== Tính chất ==
- Tính tỉ lệ: Với lượng mưa gấp "k" lần lượng mưa quy ước thì quá trình dòng chảy sẽ có tung độ gấp "k" lần đường đơn vị.
- Tính xếp chồng: Nếu thời đoạn mưa gấp "k" lần thời đoạn định trước thì quá trình dòng chảy sẽ được xây dựng bằng cách chồng xếp tung độ của "k" đường đơn vị cạnh nhau và có đáy tịnh tiến một đoạn bằng một thời đoạn quy ước.

Đường đơn vị về bản chất là một hàm phản ứng xung.

== Liên kết ngoài ==
Lý thuyết về đường đơn vị 

Cách tính đường thủy văn đơn vị
Phong thấp

Bệnh phong thấp, hay tê thấp, là chứng bệnh làm đau nhức, sưng đỏ các khớp xương, bắp thịt và một số cơ quan khác trong cơ thể.

== Nguyên nhân ==
Theo Đông y, phong thấp hay tý chứng là do cơ thể yếu đuối bị "Phong", "Hàn", "Thấp", "Nhiệt" thừa cơ xâm nhập kinh lộ, cơ nhục, khớp xương, làm tổn thương huyết mạch và tâm, đưa đến sưng đỏ, đau nhức, nặng nề, tê bại trong cơ thể, các khớp xương, chân tay vv... bệnh nhân cảm thấy hàn nhiệt, biểu chứng.

Tùy theo sự cảm nhiễm bệnh, chia ra làm bốn loại khác nhau:

1. Hành tê (hành tý)
2. Thống tê (thống tý)
3. Trứ tê (trứ tý)
4. Nhiệt tê (nhiệt tý)

Trong Tây y, phong thấp (tiếng Anh: "rheumatism") thường có nghĩa là sưng đau khớp xương (tiếng Anh: "athritis") và các bộ phần của hệ vận động do chứng tự miễn dịch, và nhiều nguyên nhân khác chưa được phát hiện.

== Dịch tễ học ==
Bệnh phong thấp đứng đầu trong các bệnh tàn phế tại Hoa Kỳ, với 17 triệu người không đi làm được vì đau khớp xương, gân, hay bắp thịt.

== Điều trị ==
=== Tây y ===
- Vật lý trị liệu
1. Thoa bóp
2. Châm cứu
3. Dùng điện giao thoa
- Thuốc chống viêm:
1. NSAIDs
2. Cox-2 inhibitors
3. Steroids
- Thuốc ứng chế miễn dịch:
1. Methotrexate
- Thay đổi lối sống:
1. Thức ăn
2. Hoạt động

=== Thuốc dân gian ===
Các liều thuốc theo BS Hoàng Xuân Đại:
1. Sinh địa 20 g, hà thủ ô 20 g, cỏ xước 12 g, cốt toái bổ 12 g, vòi voi 10 g, cốt khí 10 g, phòng đẳng sâm 20 g, huyết đằng 12 g, hy thiêm 12 g, bồ công anh 12 g, thiên niên kiện 10 g, dây đau xương 10 g
2. Thương truật ngâm nước gạo sao 28 g, nam uy linh tiên sao vàng 24 g, trần bì sao vàng 12 g, ô dược 24 g, nam mộc thông 24 g, nam sâm sao vàng 20 g, đại táo hay long nhãn 20 g, xuyên quy 12 g, hậu phác 12 g, nam mộc hương 12 g, huyết giác 8 g, chi tử sao đen 8 g, hạt mã đề 8 g, cam thảo 8 g. Mỗi ngày dùng 1 thang sắc uống chia làm 2 lần/ngày.

== Liên kết ngoài ==
- Tây y
- Thông tin về bệnh thấp Thư viện Y Khoa Quốc gia Hoa Kỳ
- Y học cổ truyền
- Điều trị bệnh lý khớp xương theo Y Học Cổ Truyền
Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ

Hiệp định Mậu dịch Tự do Bắc Mỹ (; viết tắt NAFTA, , viết tắt TLCAN; , viết tắt ALÉNA) là hiệp định thương mại tự do giữa Canada, Mỹ và Mexico, ký kết ngày 12 tháng 8 năm 1993, hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 1994.

Nội dung của hiệp định này là: Giúp cho kinh tế của Mỹ, Canada và Mexico được dễ dàng. Cụ thể là việc Mỹ và Canada có thể dễ dàng chuyển giao công nghệ sang México và México cũng dễ dàng chuyển giao nguồn nhân lực sang 2 nước kia. Ngoài ra, hiệp định này còn giúp cho 3 nước có khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới về kinh tế với các khối như EU, AFTA... Sau 18 năm tồn tại, Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ đang lộ những vết rạn nứt nghiêm trọng do những bất cập và sự lỗi thời khi nền kinh tế thế giới đang vận động không tuân theo những toan tính chủ quan.

NAFTA đã là nền tảng cho sự thống nhất về kinh tế và chính trị giữa ba nước Bắc Mỹ, nhưng giờ đây nền tảng này đang có những chấn động dữ dội từ bên trong và đe dọa đến thành công của những bước tiến trong tương lai.

Có rất nhiều vấn đề nổi lên trong mọi lĩnh vực như tranh cãi về thương mại, làn sóng nhập cư và hợp tác quân sự, đó cũng là những vấn đề mà cựu Tổng thống Mỹ, Barack Obama từng thảo luận với các đối tác México và Canada trong hội nghị thượng đỉnh Bắc Mỹ. Cuộc họp thường niên này vốn là nơi để các bên đề ra những kế hoạch tăng cường hợp tác và hội nhập thì lần này đã trở thành cơ hội để khuấy lại những vấn đề nóng bỏng chưa bao giờ được giải quyết triệt để. Cả México và Canađa đều không hài lòng với điều khoản "mua hàng Mỹ" của Tổng thống Mỹ. Việc Mỹ công khai yêu cầu các dự án xây dựng trong NAFTA phải mua sản phẩm của các công ty Mỹ là sự vi phạm nghiêm trọng các quy định của NAFTA. México đã trả đũa bằng cách áp thuế quan với hàng chục loại sản phẩm nhập khẩu của Mỹ.

Nhiều xung đột khác còn liên quan đến tình trạng nhập cư và vận tải hàng hóa giữa 3 nước Bắc Mỹ. Mặc dù NAFTA được chính các công ty Mỹ ủng hộ và đóng góp ý kiến vào việc xây dựng các điều khoản cho hiệp định này, nhưng đến nay, nhiều công ty Mỹ đã bị đánh bật khỏi sân chơi bởi sự cạnh tranh từ các công ty của Canađa và Mexico.
Đại Liên

Đại Liên là một thành phố cấp phó tỉnh thuộc tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc, là thành phố lớn thứ hai của Liêu Ninh (sau Thẩm Dương) và là thành phố đông dân thứ ba ở Đông Bắc Trung Quốc (sau Thẩm Dương và Cáp Nhĩ Tân). Nằm tại mũi phía nam của bán đảo Liêu Đông, Đại Liên là thành phố cực nam của Liêu Ninh và toàn bộ Đông Bắc Trung Quốc. Đại Liên giáp với các thành phố cấp địa khu Dinh Khẩu, An Sơn về phía bắc và Đan Đông về phía đông bắc và chia sẻ ranh giới biển với Tần Hoàng Đảo và Hồ Lô Đảo qua Vịnh Liêu Đông về phía tây và tây bắc, Yên Đài và Uy Hải trên bán đảo Sơn Đông qua Eo biển Bột Hải về phía nam và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên qua Vịnh Triều Tiên về phía đông.

== Kinh tế ==
Đại Liên đã có tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm hai con số từ năm 1992. Năm 2014, nền kinh tế Đại Liên tăng trưởng 5,8%, đạt 765,56 tỷ nhân dân tệ, trong khi GDP bình quân đầu người đạt 109.939 nhân dân tệ. Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, Đại Liên xếp hạng thứ tám trong số thành phố của Trung Quốc về kinh tế. Những ngành công nghiệp chính của Đại Liên bao gồm chế tạo máy móc, hóa dầu, lọc dầu và thiết bị điện tử.

==Phân chia hành chính==
Thành phố Đại Liên quản lý 7 quận, 2 thành phố cấp huyện và một huyện.
Các quận trung tâm nội thành gồm: Can Tỉnh Tử, Trung Sơn, Tây Cương và Sa Hà Khẩu. Huyện Trường Hải bao gồm toàn bộ các đảo phía đông của bán đảo. Có 74 phó quận và 127 hương (11 bản).

Có 4 khu kinh tế mở ("đối ngoại khai phóng tiên đạo khu"):
- Khu phát triển mở (开发区)
- Khu miễn thuế tự do thương mại (保税区)
- Khu công nghệ cao (高新技术产业园区)
- Khu nghỉ mát bãi biển Kim Thạch (金石滩国家旅游度假区)

== Xem thêm ==
- Liêu Ninh

==Tham khảo==
=== Thư mục ===
- Tom McKnight,PhD, et al; "Geographica" (ATLAS), Barnes and Noble Books AND Random House, New York, 1999-2004, 3rd revision, ISBN 0-7607-5974-X, trang 618
- Frank Theiss, "The Voyage of Forgotten Men", 1937, Bobbs-Merrill Company, 1st Ed., Indianapolis & New York, 415 pp.
==Liên kết ngoài==
- Website chính thức
- Khám phá Đại Liên
- Bản đổ các khu vực
- Chi tiết
- Vị trí Đại Liên trong bản đồ Trung Quốc
- Introduction for lived in Dalian
Sân bay quốc tế Bạch Vân Quảng Châu

Sân bay quốc tế Bạch Vân Quảng Châu () là sân bay chính của Quảng Châu, thủ phủ của tỉnh Quảng Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc. Hai mã sân bay đã được lấy trước đây từ Sân bay quốc tế Bạch Vân Quảng Châu cũ, và mã IATA phản ánh quốc ngữ cũ của Quảng Châu.

Sân bay này là trung tâm chính của China Southern Airlines và là điểm tập trung nhiều chuyến bay của Shenzhen Airlines.Trong năm 2009, đây là sân bay bận rộn thứ hai của Trung Quốc và 22 thế giới, về lượng khách thông qua, với 37.048.550 lượt. Đối với hàng hóa giao thông, đây là sân bay bận rộn thứ ba của Trung Quốc và 21 trên toàn thế giới.

== Tổng quan ==
Sân bay hiện nay tọa lạc tại Quận Huadu mở cửa ngày 5/8/2004, thay thế Sân bay quốc tế Bạch Vân cũ 72 năm tuổi (đã đóng cửa). Chi phí xây sân bay mới này là 19,8 tỷ NDT, cách trung tâm Quảng Châu 28 km và rộng gấp 5 lần sân bay cũ. Một nhánh của tàu điện ngầm Quảng Châu cũng đang được xây dựng nối vào sân bay này. "Bạch Vân" (白雲) có nghĩa là "mây trắng" lấy theo tên núi Bạch Vân kề bên.

== Các số liệu ==
- Đường băng: 2 (3800 m và 3600 m), có đất để dành cho đường thứ 3
- Sân đậu cho số lượng máy bay: 66
- Công suất hiện tại: 27 triệu khách/năm
- Công suất theo quy hoạch đến 2010: 80 triệu khách/năm
- Công suất hàng hóa: 1 triệu tấn
- Công suất hàng hóa theo quy hoạch 2010: 2,5 triệu tấn
- Số lượng các điểm đến: 100 (phần lớn là nội địa)
- Các sân bay chi nhánh (thuộc cấp): Sán Đầu, Mai Châu, Trạm Giang
- Các sân bay thuộc cấp dự kiến: Vi Châu, Triệu Khánh

== Xem thêm ==
- Danh sách các sân bay ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

== Liên kết ngoài ==
- [http://www.baiyunairport.com/ Website của sân bay]
Thông Hoàng Sơn

Thông Hoàng Sơn (danh pháp hai phần: Pinus hwangshanensis) là một loài thông có nguồn gốc ở các dãy núi thuộc miền đông Trung Quốc, tại các tỉnh An Huy, Phúc Kiến, Quý Châu, Hồ Bắc, Hồ Nam, Giang Tây và Chiết Giang. Thông Hoàng Sơn được đặt tên theo dãy núi Hoàng Sơn tại tỉnh An Huy, là nơi nó lần đầu tiên được miêu tả.

== Miêu tả ==
Đây là cây thân gỗ thường xanh, cao tới 15–25 m, với tán lá rộng và phẳng đỉnh, bao gồm các cành nhánh dài và gần như nằm ngang. Vỏ cây dày, màu xám, có vảy bao bọc. Các lá hình kim màu lục sẫm, 2 lá tạo thành một bó, dài 5–8 cm và rộng 0,8–1 mm, màng bọc của bó bền và dài khoảng 1 cm. Các quả nón dạng hình trứng lùn mập và rộng, dài 4-6,5 cm, màu nâu-vàng, khi chín vào cuối mùa đông nở rộng tới 5–7 cm. Các hạt có cánh, dài 5–6 mm và cánh dài 1,5-2,5 cm. Thụ phấn vào giữa mùa xuân, và các nón chín sau 18-20 tháng. Nó có họ hàng gần với thông đen Nhật Bản ("Pinus thunbergii"), nhưng khác so với loài này ở chỗ các lá mảnh dẻ hơn, các chồi màu nâu (không trắng) và các nón rộng hơn.

Thông Hoàng Sơn thường mọc trên các vách đá cheo leo ở cao độ từ trung bình tới lớn và là thành phần thực vật chính trong các phong cảnh khác thường ở miền Đông Trung Quốc. Nhiều cây được sùng kính vì hình dạng gồ ghề lởm chởm duy nhất của chúng, và thường được vẽ trong nhiều bức tranh của hội họa Trung Hoa cổ điển.

==Liên kết ngoài==
- Cơ sở dữ liệu Thực vật hạt trần: "Pinus hwangshanensis"
- Thông Hoàng Sơn trên dãy Hoàng Sơn (ảnh chụp)
Thông nhựa

Thông nhựa, thông ta, thông hai lá hay thông Tenasserim (danh pháp hai phần: Pinus latteri). Loài này được Mason miêu tả khoa học đầu tiên năm 1849. Tuy nhiên, một số tác giả, như các nhà phân loại học tại Việt Nam vẫn thường làm, lại coi thông nhựa là đồng loài với thông Sumatra, một loài với danh pháp "Pinus merkusii". Trong bài này sẽ coi đây là hai loài, theo như sách đỏ IUCN. Tên gọi khoa học đặt theo Tenasserim (hiện nay là Tanintharyi), một khu vực tại miền nam Myanmar trên eo đất Kra.

== Phân loại ==
Thông nhựa ("Pinus latteri") có quan hệ họ hàng gần với thông Sumatra ("Pinus merkusii"), loài sinh sống xa hơn về phía nam ở Đông Nam Á, trên đảo Sumatra và tại Philippines. Một số nhà thực vật học coi cả hai là đồng loài (dưới tên gọi khoa học "P. merkusii", là tên gọi được mô tả sớm hơn), nhưng thông Sumatra khác ở chỗ có lá ngắn hơn (15–20 cm) và mảnh hơn (dày dưới 1 mm), quả nón nhỏ hơn với các vảy mỏng hơn, các nón mở ra ngay sau khi thuần thục và hạt có khối lượng chỉ cỡ một nửa khối lượng hạt thông nhựa. Loài này cũng có họ hàng với nhóm các loài thông tại khu vực Địa Trung Hải, bao gồm thông Aleppo và thông Thổ Nhĩ Kỳ, và chia sẻ nhiều đặc trưng với chúng.

== Đặc điểm nhận biết ==
Thông nhựa có thể chịu nóng, đất khô cằn, khí hậu gần biển. Là cây gỗ lớn, cao 25–45 m, tán hình trứng, phân cành thấp, vỏ cây màu xám nâu ở dưới, đỏ cam ở trên, thường nứt dọc sâu ở sát gốc, nhưng phần trên của thân cây thì nhẵn và dễ bong ra. Đường kính thân cây tới 1,5 m. Trong thân có nhiều nhựa, nhựa thơm hắc. Lá hình kim, có hai lá mọc cụm trên một đấu cành nhắn, lá có chiều dài 20–25 cm, dày trên 1 mm, có màu xanh đậm. Cành ngắn đính lá thường dài 1-1,5 cm, đính vòng xoắn ốc vào cành lớn. Nón đơn tính cùng gốc, nón cái chín trong hai năm. Nón thường hình trứng cân đối, có kích thước thường là: chiều cao 4–5 cm, chiều rộng 3–4 cm khi khép và 6–8 cm khi mở, cuống nón thường thẳng và dài 1,5 cm. Lá bắc kém phát triển, lá noãn thường hóa gỗ khi chín. Mặt vảy hình thoi, có hai gờ ngang dọc nổi rõ, rốn vảy lõm. Mỗi vảy có hai hạt. Hạt dài 7–8 mm, có cánh 20–25 mm. Phát tán hạt nhờ gió.

== Sử dụng ==
Chủ yếu trồng để lấy nhựa, có thể lấy gỗ phục vụ xây dựng, đóng đồ dùng gia dụng. Có thể là cây tiên phong trồng rừng ở những nơi đất khô cằn. Nhựa thông được lấy từ cây thông được tinh chế để thu được tinh dầu thông, và phần còn lại là colophan được xà phòng hóa để làm xà phòng và sử dụng làm keo trong sản xuất giấy (keo nhựa thông) và một số ứng dụng trong công nghiệp điện, làm chất đốt...

== Phân bố ==
Loài thông này là bản địa của khu vực Đông Nam Á, trong khu vực miền núi ở đông nam Myanmar, miền bắc Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam, và các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam của Trung Quốc. Nói chung loài thông này sinh sống tại khu vực có độ cao vừa phải, chủ yếu trong khoảng 400-1.000 m, nhưng đôi khi xuống thấp tới 100 m và lên cao tới 1.200 m.

Tại Việt Nam, thông nhựa phân bố nhiều ở các tỉnh miền trung, và một số ở các tỉnh phía đông Bắc Bộ. Thông nhựa được trồng chủ yếu ở Quảng Ninh, Hà Tĩnh, Nghệ An, Lâm Đồng (Đà Lạt). Thông có đặc tính là chịu lạnh tốt, thích nghi với độ cao từ 500 m.
Danh sách đơn vị hành chính Quý Châu

Tỉnh Quý Châu, Trung Quốc được chia ra thành các đơn vị hành chính sau:

- 9 đơn vị cấp địa khu
- 4 địa cấp thị
- 2 địa khu
- 3 châu tự trị
- 88 đơn vị cấp huyện
- 10 huyện cấp thị
- 55 huyện
- 11 huyện tự trị
- 10 khu (quận)
- 2 đặc khu
- 1543 đơn vị cấp hương
- 691 trấn/ thị trấn
- 506 hương/ xã
- 252 hương dân tộc
- 94 nhai đạo

Tất cả các đơn vị hành chính này được giải thích chi tiết trong bài phân cấp hành chính Trung Quốc. Danh sách sau chỉ liệt kê các đơn vị hành chính cấp địa khu và cấp huyện của Quý Châu.
Số nguyên tố Chen

Số nguyên tố "p" được gọi là số nguyên tố Chen (Trần) nếu "p" + 2 cũng là số nguyên tố hoặc là tích của hai số nguyên tố.

Vào năm 1966, Trần Cảnh Nhuận ("Chen Jingrun") đã chứng minh rằng có vô hạn số nguyên tố như vậy.

Một số số nguyên tố Chen đầu tiên là

2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 47, 53, 59, 67, 71, 83, 89, 101 

Rudolf Ondrejka (1928-2001) đã tìm được một ma trận kỳ ảo 3x3 của 9 số Chen:

Vào tháng 10-2005 Micha Fleuren và nhóm PrimeForm đã tìm thấy số nguyên tố Chen lớn nhất hiện nay, (1284991359 · 2 + 1) · (96060285 · 2 + 1) − 2 với 70301 chữ số.

Số nhỏ hơn trong một cặp số nguyên tố sinh đôi là số nguyên tố Chen (theo định nghĩa). Đến năm 2006, cặp số nguyên tố sinh đôi lớn nhất tìm thấy là 100314512544015 · 2 ± 1; nó được tìm thấy bởi các nhà toán học Hungary Zoltán Járai, Gabor Farkas, Timea Csajbok, Janos Kasza và Antal Járai. Nó có 51780 chữ số.

== Một số kết quả khác ==
Chen cũng chứng minh dạng tổng quát sau: Với mọi số nguyên chẵn "h", tồn tại vô số số nguyên tố "p" sao cho "p" + "h" là số nguyên tố hoặc nửa nguyên tố.

Terence Tao và Ben Green vào năm 2005 đã chứng minh rằng có nhiều vô hạn các cấp số cộng có độ dài bằng 3 của các số nguyên tố Chen. Binbin Zhou tổng quát hóa thành cấp số cộng với độ dài tùy ý.

== Xem thêm==
- Bảng số nguyên tố

== Liên kết ngoài ==
- The Prime Pages
- Yahoo! Groups message about Chen prime with 70301 digits
- Ben Green, Terence Tao, Restriction theory of the Selberg sieve, with applications
Thông ba lá

Thông ba lá (danh pháp hai phần: Pinus kesiya) (còn gọi là xà nu hay loong rúh) là một loài thực vật thuộc họ Thông. Trong tác phẩm văn học, loài cây này còn được gọi là xà nu trong tác phẩm "Rừng xà nu" của nhà văn Nguyễn Trung Thành.

==Đặc điểm nhận biết==
Là cây gỗ lớn, vỏ màu nâu xám, nứt dọc rãnh sâu, nhựa ít nhưng có mùi hắc. Tán cây hình trứng rộng. Lá cây hình kim, thường đính 3 lá kim trên một đầu cành ngắn. Lá kim thường có màu xanh ngọc, mỗi lá kim thường dài 20-25 cm, lá thường cứng. Đầu cành ngắn đính lá thường có độ dài 1,5 cm, đính cách vòng xoắn ốc trên cành lớn.

Nón đơn tính cùng gốc, nón cái thường chín trong 2 năm, khi chín hóa gỗ. Nón hình trứng, có kích thước: cao 5–9 cm, rộng 4–5 cm. Cuống thường cong, có chiều dài 1,5 cm. Lá bắc không phát triển. Lá noãn phát triển thành vảy, mỗi vảy có 2 hạt, hạt có cánh. Mặt vảy hình thoi, có gờ ngang nổi rõ, có rốn vảy hơi lồi.

==Sử dụng==
Ít khi trồng với mục đích chính là lấy nhựa. Gỗ dùng trong xây dựng, trụ mỏ, đóng đồ gia dụng, nguyên liệu sản xuất bột giấy.

==Phân bố==
Ưa đất tốt, khí hậu mát nhiều sương mù, thường phân bố ở độ cao trên 900 m. Trên thế giới có thể thấy thông ba lá phân bổ ở Ấn Độ (Assam), nam Trung Quốc (Vân Nam, cực đông nam Tây Tạng, nam Tứ Xuyên), Myanmar, Lào, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia, Philippines (Luzon). Tại Campuchia chỉ được biết đến ở một vị trí đơn lẻ duy nhất.

Nó cũng là loài cây trồng quan trọng tại một số nơi khác trên thế giới, như tại miền nam châu Phi và Nam Mỹ.
===Tại Việt Nam===
Ở Việt Nam, 90% diện tích thông ba lá là ở cao nguyên Langbian. Thông 3 lá mọc ở độ cao từ 1.000 đến 1.800m. Tuy nhiên, loài thông này cũng có thể mọc được ở độ cao thấp hơn từ 800 đến 1.000m trên cao nguyên Di Linh. Thông 3 lá có diện tích lớn nhất trong số các loài thông ở Việt Nam, mọc ở Hà Giang, Sơn La, Gia Lai, Công Tum... nhưng nhiều nhất là trên cao nguyên Langbian.
==Văn học==
Loại cây này được nhắc đến trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành (tức Nguyên Ngọc).

==Liên kết ngoài==
- Rừng thông Đà Lạt
Họ Thông tre

Họ Thông tre tên khoa học là Podocarpaceae là một họ của thực vật hạt trần. Họ này ở Việt Nam xuất hiện nhiều với loài kim giao (thuộc chi "Nageia") nên trong văn bản người ta thường có thói quen gọi là họ Kim giao. Họ này có khoảng 18-19 chi với 170-200 loài.

== Đặc điểm chung ==
Chủ yếu là các cây gỗ lớn, gỗ nhỡ, gỗ nhỏ, cây bụi. Cành mọc gần vòng. Lá hình trái xoan, hình dải, hình ngọn giáo, hoặc hình vảy, mọc xoắn ốc hoặc gần đối, thường vặn cuống và cùng với cành tạo thành mặt phẳng.

Thường là nón đơn tính khác gốc. Nón đực mọc lẻ hoặc mọc cụm ở nách lá gần đầu cành, nhị nhiều, xếp xoắn ốc, mỗi nhị mang 2 bao phấn. Nón cái thường mọc lẻ ở nách lá gần đầu cành ngắn, lá noãn trên cùng mang 1 noãn đảo, các lá noãn khác tự teo ở dạng vảy hoặc dính lại thành đế mập. Quả nón 1 hạt, dạng quả kiên hoặc quả hạch, hạt thường có vỏ giả khô hoặc mập bao bọc. Các lá noãn phía dưới bật thụ tạo thành đế mập hoặc vảy lợp cuống quả. Phôi có 2 lá mầm, nảy mầm trên đất.

== Phân bố ==
Phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới và á nhiệt đới nam bán cầu.
Giang Môn

Giang Môn (江門) là một thành phố cấp địa khu (địa cấp thị) ở Quảng Đông, Trung Quốc với dân số 3,8 triệu người.

==Hành chính==
Giang Môn có 3 quận (khu), 4 thành phố cấp huyện:
- Các quận: Bồng Giang, Giang Hải, Tân Hội.
- Các thành phố cấp huyện: Đài Sơn, Khai Bình, Hạc Sơn, Ân Bình.
Kinh Châu

Kinh Châu () là một thành phố ("địa cấp thị") thuộc tỉnh Hồ Bắc của Trung Quốc, nằm bên sông Dương Tử với dân số 6,3 triệu người, trong đó dân nội thành 5,56 triệu người.

==Địa lý==
Diện tích: 14.067 km². Địa hình cao hơn về phía tây và thấp hơn về phía đông. Thành phố này được bao phủ bởi một hệ thống đường thủy và các hồ. Kinh Châu nằm giữa trung đoạn của Trường Giang (長江) ở đồng bằng Giang Hán. Về phía đông là thành phố Vũ Hán và về phía tây là khu vực Tam Hiệp, về phía nam là tỉnh Hồ Nam và phía bắc là thành phố Kinh Môn (荆门, diện tích 1980473 km2

==Các đơn vị hành chính==
Thành phố Kinh Châu có các đơn vị hành chính:
- 2 quận ("khu"): Kinh Châu (荆州, Jīngzhōu), và Sa Thị (沙市, Shāshì)
- 4 thành phố cấp huyện ("huyện cấp thị"): Tùng Tư (松滋, Sōngzī), Thạch Thủ (石首, Shíshǒu), Hồng Hồ (洪湖, Hónghú), Giam Lợi (监利, Jiānlì)
- 2 huyện: Giang Lăng (江陵, Jiānglíng), Công An (公安, Gōng'ān)

==Lịch sử==
Kinh Châu đã từng là trung tâm vận tải và phân phối hàng hóa từ thời xa xưa. 6000 năm trước, con người đã sinh sống ở Kinh Châu, tạo ra nền văn hóa Đại Khê (大溪文化).

Thành phố cổ Kinh Châu nằm ở khu vực ngày nay là quận Giang Lăng của Kinh Châu. Kinh Châu tọa lạc ở trung độ của Trường Giang, một nơi có tầm quan trọng chiến lược về mặt quân sự thời đó.

Kinh Châu là kinh đô của 20 vị vua trong 411 năm của nước Sở trong thời Xuân Thu và Chiến Quốc (dưới thời nhà Chu).

Người ta cho rằng, thành phố được Quan Vũ cho xây dựng bằng đất vào thời kỳ Tam Quốc. Trong thời kỳ Nam-Bắc triều, đây là kinh đô của Tề Hòa Đế (齊和帝) nhà Nam Tề, Lương Nguyên đế, và Hậu Lương; trong thời kỳ Ngũ đại thập quốc, đây là kinh đô của quốc gia Nam Bình.

==Cơ cấu dân số==
Kinh Châu có các dân tộc sau: Hán, Hồi, Mãn Châu, Thổ Gia, Hmông hay Miêu và Mông Cổ.
Võ sĩ

Võ sĩ có nhiều nghĩa:

- Người có khả năng sử dụng võ nghệ và vũ khí để tiếp chiến, thường là để bảo vệ một người quan trọng khác, như chủ của mình hay một chính khách.
- Võ sĩ hay thị vệ Nhật (samurai).
- Người tranh giải về võ thuật.
- Võ sĩ đô vật (tiếng Anh:"Wrestling")
- Võ sĩ giác đấu ("gladiator")
- Võ sĩ quyền anh ("boxer")
Truyền động điện

Truyền động điện (cũng có tên là điều khiển động cơ điện), là một nhánh trong nhóm chuyên môn về điện tử công suất và điều khiển tự động. Có 2 cách định nghĩa truyền động điện:
1. Hệ truyền động điện là tổ hợp của nhiều thiết bị và phần tử điện-cơ dùng để biến đổi điện năng thành cơ năng (và ngược lại) cung cấp cho cơ cấu công tác trên các máy sản xuất, đồng thời có thể điều khiển dòng năng lượng đó tuỳ theo yêu cầu công nghệ của máy sản xuất.
2. Hệ truyền động điện là một tập hợp các thiết bị điện, thiết bị điện từ, thiết bị điện tử, phục vụ cho việc biến đổi năng lượng điện-cơ cũng như gia công truyền tín hiệu thông tin để điều khiển quá trình biến đổi năng lượng đó.
== Cấu trúc chung ==
Cấu trúc chung của hệ truyền động điện bao gồm hai phần chính:
=== Phần lực ===
Là bộ biến đổi và động cơ truyền động.
- Bộ biến đổi thường dùng là bộ biến đổi máy điện (máy phát một chiều, xoay chiều, máy điện khuếch đại), bộ biến đổi điện từ (khuếch đại từ, cuộn kháng bão hòa), bộ biến đổi điện tử (chỉnh lưu thyristor, bộ điều áp một chiều, biến tần transistor, thyristor).
- Động cơ điện: động cơ một chiều, xoay chiều đồng bộ, không đồng bộ và các loại động cơ điện đặc biệt khác, v.v...

=== Phần điều khiển ===
Gồm các cơ cấu đo lường, các bộ điều chỉnh tham số và công nghệ, ngoài ra còn có các thiết bị điều khiển đóng cắt phục vụ công nghệ và cho người vận hành. Đồng thời một số hệ truyền động có cả mạch ghép nối với các thiết bị tự động khác trong một dây chuyền sản xuất.

== Phân loại hệ truyền động điện ==
- Truyền động điện không điều chỉnh: thường chỉ có động cơ nối trực tiếp với lưới điện, quay máy sản xuất với một tốc độ nhất định.
- Truyền động có điều chỉnh: tuỳ thuộc vào yêu cầu công nghệ mà ta có hệ truyền động điện điều chỉnh tốc độ, hệ truyền động điện tự động điều chỉnh mô men, lực kéo, và hệ truyền động điện tự động điều chỉnh vị trí. Trong hệ này có thể là hệ truyền động điện tự động nhiều động cơ.
Norman Morrison

Norman Morrison (1933 – 1965) là một tín hữu Quakers và là một người yêu chuộng hòa bình đã tự thiêu trước Lầu Năm Góc (Hoa Kỳ) để phản đối chiến tranh Việt Nam vào năm 1965.

== Tự thiêu ==
Trong phong bì để lại cho người vợ là bà Anne Corpening Morrison Welsh trước khi tự thiêu, Norman Morrison viết:

Ông đưa con gái Emily - khi đó 1 tuổi - đến Lầu Năm Góc (trụ sở Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ) rồi đặt con xuống hoặc giao cô bé cho một ai đó trong đám đông trước khi tự thiêu. Chưa rõ lý do Morrison đưa Emily đi cùng. Tuy nhiên, quả phụ Anne sau đó nhớ lại: "Tôi nghĩ rằng ở bên Emily là niềm an ủi cuối cùng và tuyệt vời đối với Norman... Cháu là biểu tượng mạnh mẽ cho những trẻ em đã bị chúng ta giết hại bằng bom và napalm - khi chết không có cha mẹ bồng bế."

== Di sản ==
Morrison được coi là một tín hữu sùng đạo đã hy sinh bản thân vì một mục tiêu lớn hơn. Tại Việt Nam, một số người nhanh chóng coi Morrison là một vị anh hùng dân gian. Năm ngày sau khi Morrison qua đời, một nhà thơ người Việt Nam là Tố Hữu đã viết bài thơ ""Emily, con"" (Ê-mi-li, con) với nội dung mượn lời Morrison kể cho con gái Emily nghe về cái chết của ông. Robert McNamara mô tả cái chết của Morrison là "một thảm kịch không chỉ cho gia đình anh ấy mà còn của tôi và đất nước. Đó là một sự phản đối kịch liệt chống lại sự giết chóc đang hủy hoại cuộc sống của rất nhiều thanh niên Việt Nam và Hoa Kỳ."

Một tuần sau vụ Morrison, Roger Allen LaPorte đã hành động tương tự ở Thành phố New York trước tòa nhà Liên Hợp Quốc. Vào ngày 9 tháng 5 năm 1967, người biểu tình đã tổ chức lễ thức cho Morrison, sau đó xông vào chiếm giữ Lầu Năm Góc trong bốn ngày cho đến khi bị giới chức trục xuất và bắt giữ.

Bà Anne cùng hai người con gái đã tới Việt Nam vào năm 1999 (con trai là Ben đã chết vì ung thư năm 1976) và gặp gỡ nhà thơ Tố Hữu. Bà đã kể lại chuyến thăm và tấn bi kịch của chồng trong chuyên khảo "Fire of the Heart: Norman Morrison's Legacy In Vietnam And At Home" (tạm dịch: "Ngọn lửa của trái tim: Di sản của Norman Morrison ở Việt Nam và ở quê hương").

Năm 1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi lời chia buồn và mời bà Anne Morrison Welsh sang thăm Việt Nam. Trong chuyến thăm Hoa Kỳ năm 2007, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã viếng thăm một địa điểm trên sông Potomac gần nơi Morrison đã tự thiêu và đọc bài thơ của Tố Hữu để tưởng nhớ Morrison.

== Vinh danh ==
Tại Việt Nam có hai con đường được đặt theo tên của Morrison, một là đường Norman Morrison ở quận Sơn Trà, Đà Nẵng và hai là đường Morrison ở sát hồ Bán Nguyệt trong khu đô thị Phú Mỹ Hưng, Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh .

Phía Việt Nam từng phát hành tem bưu chính tưởng nhớ ông.

==Xem thêm==
- Tự thiêu
- Thích Quảng Đức
- Nhất Chi Mai
- Alice Herz
- Phong trào phản đối Chiến tranh Việt Nam

== Liên kết ngoài ==
- Norman Morrison: Ngọn đuốc phản chiến vẫn cháy
- Nhìn lại phong trào chống chiến tranh Việt Nam tại Mỹ
- Tiểu sử của Morrison
- Sojourners, bài phỏng vấn quả phụ Anne Morrison Welsh
Số nguyên tố sexy

Trong toán học, một cặp số nguyên tố sexy là một cặp hai số nguyên tố có hiệu bằng sáu; so với các cặp số nguyên tố sinh đôi, là các cặp số nguyên tố có hiệu bằng 2, và cặp số nguyên tố họ hàng, là cặp số nguyên tố có hiệu bằng 4. Tên "số nguyên tố sexy" xuất phát từ tiếng Latin "sex" là từ chỉ số sáu (6).

==Bộ 2 số nguyên tố sexy==
Các số nguyên tố sexy (sequences A023201 và A046117 trong OEIS) nhỏ hơn 500 là:

Đến tháng 11 năm 2005, số nguyên tố sexy lớn nhất được biết là ("p", "p"+6) với 
Nó có 10154 chữ số và do Torbjörn Alm, Micha Fleuren và Jens Kruse Andersen tìm thấy (Ở đây 7879# là một giai thừa nguyên tố).
==Bộ 3 số nguyên tố sexy==
Cũng như các số nguyên tố sánh đôi, các số nguyên tố sexy có thể mở rộng thành các bộ ba số nguyên tố sexy ("p", "p" + 6, "p" + 12) sao cho "p" + 18 là hợp số; các bộ ba số nguyên tố sexy (A046118, A046119 and A046120 in OEIS) dưới 1000 là:

Tính đến tháng 3-2006 bộ ba số nguyên tố sexy lớn nhất được biết là được tìm thấy bởi Ken Davis và có 5132 chữ số. :
==Bộ 4 số nguyên tố sexy==
Các bộ bốn số nguyên tố sexy (sequences A046121, A046122, A046123 and A046124 in OEIS) nhỏ hơn 1000 là:

Đến tháng 11-2005 bộ bốn số nguyên tố sexy được biết lớn nhất là
("p", "p"+6, "p"+12, "p"+18) do 
Jens Kruse Andersen 
tìm thấy có 1002 chữ số, trong đó:
==Bộ 5 số nguyên tố sexy==
Vì có ít nhất một số trong bộ 5 số có dạng 6"n" ± 1 chia hết cho 5, nên chỉ có một bộ năm số nguyên tố sexy tồn tại là (5,11,17,23,29), và không có bộ năm số nguyên tố sexy nào lớn hơn, và các bộ sexy nhiều số hơn cũng không tồn tại.

== Xem thêm ==
- Bảng số nguyên tố
Kinh tế mở

Một nền kinh tế mở là một nền kinh tế có giao dịch với các nền kinh tế khác. Nền kinh tế này trái với một nền kinh tế đóng cửa trong đó không có xuất khẩu, không có nhập khẩu, không có các dòng di chuyển vốn.

Cụ thể, nền kinh tế này mua và bán hàng hóa và dịch vụ trên thị trường sản phẩm thế giới; mua và bán các tài sản vốn trên thị trường tài chính thế giới. Trong nền kinh tế mở, ngoài các biến số kinh tế vĩ mô giống trong nền kinh tế khép kín như sản lượng, tỷ lệ thất nghiệp, lạm phát, còn có biến số kinh tế vĩ mô quan trọng khác như xuất khẩu ròng (tài khoản vãng lai), luồng vốn ròng (tài khoản vốn), tỷ giá hối đoái.
Chuyển động thẳng

Chuyển động thẳng của một chất điểm được hiểu đơn giản là chuyển động của chất điểm đó theo quỹ đạo là một đoạn thẳng, một đường thẳng. Chuyển động thẳng là một chuyển động theo một đường thẳng có hướng và thẳng mãi trong mọi điểm thời gian. Ví dụ: chuyển động rơi tự do, chuyển động theo quán tính... Các chuyển động thẳng với vận tốc không đổi gọi là chuyển động thẳng đều. Các chuyển động thẳng với vận tốc biến đổi theo thời gian gọi là chuyển động thẳng đều với vận tốc biến đổi.

==Chuyển động thẳng đều==
Chuyển động thẳng đều là dạng chuyển động cơ bản nhất trong chuyển động thẳng. Đó là chuyển động của một vật có quỹ đạo là đoạn thẳng, đường thẳng và có vận tốc như nhau trên mọi quãng đường bất kì (không xuất hiện gia tốc). 

Chuyển động thẳng đều gồm ba đại lượng đặc trưng có quan hệ mật thiết với nhau: vận tốc, quãng đường và thời gian chuyển động. Quan hệ giữa các đại lượng được biểu diễn bởi hàm số toán sau:

==Chuyển động thẳng biến đổi đều==
Chuyển động thẳng biến đổi đều là chuyển động của một vật có quỹ đạo là đoạn thẳng, và có vận tốc biến đổi đều (hoặc là tăng đều, hoặc là giảm đều) theo thời gian. Chuyển động thẳng biến đổi đều của vật mà tốc độ tức thời tăng đều theo thời gian được gọi là chuyển động thẳng nhanh dần đều; ngược lại là chuyển động thẳng chậm dần đều. Chuyển động thẳng biến đổi đều của vật được đặc trưng bởi bốn đại lượng sau: gia tốc, vận tốc tức thời, quãng đường đi được và thời gian chuyển động.

Trong chuyển động thẳng biến đổi đều với vận tốc biến đổi theo thời gian biến đổi, gia tốc được dùng để mô tả vận tốc của chuyển động tăng tốc, giảm tốc hay chuyển động với vận tốc không đổi. Gia tốc được định nghĩa là thương số giữa độ biến thiên vận tốc và khoảng thời gian vận tốc biến thiên.

Chuyển động thẳng nhanh dần đều có gia tốc là một số dương; chuyển động thẳng chậm dần đều có gia tốc là một số âm.

==Chuyển động thẳng biến đổi không đều==
Chuyển động thẳng biến đổi không đều là chuyển động của một vật có quỹ đạo là đoạn thẳng và có Vận tốc tức thời

==Liên kết ngoài==
- Bài học về chuyển động của chất điểm