FN SCAR

FN SCAR (SOF (Special Operations Forces) Combat Assault Rifle) là dòng súng trường tấn công sửd dụng cơ chế trích khi ngắn do công ty FN Herstal của Bỉ phát triển và sản xuất từ năm 2004. Nó được thiết kế theo cơ chế module cho Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Hoa Kỳ (United States Special Operations Command - SOCOM) để thỏa mãn các yêu cầu trong cuộc tuyển chọn SCAR..Dòng súng trường này gồm hai biến thể chính. SCAR-L (viết tắt của "light") sử dụng cỡ đạn 5.56×45mm NATO, trong khi SCAR-H (viết tắt của "heavy") sử dụng cỡ đạn 7.62×51mm NATO. Cả hai loại đều được sản xuất với các phiên bản: Cận chiến ("Close Quarters Combat – CQC"), Tiêu chuẩn ("Standard – STD"), và Nòng dài ("Long Barrel – LB"). 

Vào đầu năm 2004, Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Hoa Kỳ (USSOCOM) đã đưa ra yêu cầu phát triển một dòng Súng trường Tấn công Chiến đấu cho Lực lượng Đặc nhiệm (Special Operations Forces Combat Assault Rifles), gọi tắt là SCAR. Loại vũ khí này được thiết kế dựa trên hai cỡ đạn khác nhau, nhưng vẫn đảm bảo mức độ chung linh kiện cao và tính năng công thái học giống hệt nhau. Hệ thống SCAR hoàn tất quá trình thử nghiệm sản xuất ban đầu với số lượng hạn chế vào tháng 6 năm 2007. Sau một số trì hoãn, những khẩu súng đầu tiên bắt đầu được trang bị cho các đơn vị tác chiến vào tháng 4 năm 2009. Cùng năm đó, một tiểu đoàn thuộc Trung đoàn Biệt kích 75 Hoa Kỳ trở thành đơn vị lớn đầu tiên được triển khai ra chiến trường với 600 khẩu SCAR trong biên chế.

Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Hoa Kỳ (USSOCOM) sau đó đã hủy bỏ việc mua mới SCAR-L và lên kế hoạch loại bỏ khẩu súng này khỏi biên chế vào năm 2013. Tuy nhiên, họ vẫn tiếp tục mua sắm phiên bản SCAR-H, đồng thời dự kiến trang bị thêm bộ chuyển đổi 5,56 mm cho SCAR-H, cho phép nó thay thế vai trò của SCAR-L. Tính đến năm 2015, dòng súng trường SCAR đã được trang bị trong quân đội của hơn 20 quốc gia trên thế giới.
== Tổng quan==
FN SCAR được sản xuất với hai phiên bản chính: SCAR-L (“Light”) và SCAR-H (“Heavy”). SCAR-L bắn đạn 5.56×45mm NATO từ hộp tiếp đạn tiêu chuẩn STANAG (cùng loại với súng M16), trong khi SCAR-H sử dụng hộp tiếp đạn riêng 20 viên cho loại đạn mạnh hơn 7.62×51mm NATO. Ngoài ra, các loại nòng với chiều dài khác nhau cũng được cung cấp nhằm phục vụ nhiều mục đích, từ tác chiến tầm gần (Close Quarters Battle) đến giao chiến tầm xa. Yêu cầu ban đầu cho thấy SCAR-H cũng có khả năng sử dụng cỡ đạn 7.62×39mm M43 và 6.8×43mm Remington SPC, tuy nhiên hiện tại FN không còn chào bán cấu hình này và các mẫu đó nhiều khả năng đã bị hủy bỏ.

Phiên bản SCAR-L, được USSOCOM định danh là Mk 16, vốn dự kiến thay thế cho M4A1, Mk 18 CQBR và Mk 12 SPR đang trong biên chế(trước khi SOCOM quyết định hủy đơn đặt hàng Mk 16 Mod 0). Trong khi đó, Mk 17 (SCAR-H) được thiết kế để thay thế súng trường bán tự động M14 và súng bắn tỉa Mk 11. Tuy nhiên, trên thực tế, FN SCAR chỉ được triển khai bổ sung, còn việc trang bị cho từng đơn vị vẫn tùy thuộc vào quyết định của người sử dụng.

Phiên bản bán tự động Mk 20 Mod 0 Sniper Support Rifle (SSR) được phát triển dựa trên SCAR-H. SSR có thân súng dài hơn, cụm khóa nòng và nòng súng được gia cố chắc hơn để giảm độ rung, tăng độ chính xác, cùng với cụm cò mô-đun cải tiến có thể điều chỉnh hoạt động theo chế độ một bước hoặc hai bước . Ngoài ra, SSR còn được trang bị báng súng chính xác, có thể lựa chọn giữa loại gập được hoặc cố định.

SCAR thân súng chia làm hai phần: phần thân dưới được chế tạo từ polymer, còn thân trên là một khối liền bằng hợp kim nhôm. Trên thân trên bằng nhôm có một thanh ray Picatinny liền mạch chạy dọc phía trên, đi kèm hai ray bên có thể tháo rời và một ray dưới, cho phép gắn bất kỳ phụ kiện nào tuân thủ chuẩn MIL-STD-1913. Thân dưới được thiết kế với tay cầm súng ngắn tương thích với M16, cửa nạp đạn loe rộng để dễ thay hộp tiếp đạn, cùng với khu vực được nâng cao quanh nút nhả hộp tiếp đạn và nút thả khóa nòng. Thước ngắm trước có thể gập xuống để không cản trở việc sử dụng các loại ống ngắm và phụ kiện quang học. Khẩu súng sử dụng hệ thống khí nén kín dạng “tappet” tương tự như M1 Carbine, trong khi cụm mang khóa nòng có thiết kế gần giống với Stoner 63 hoặc Heckler & Koch G36.

SCAR được sản xuất tại nhà máy FN Manufacturing ở Columbia, bang South Carolina, Hoa Kỳ. Từ năm 2008, FN Herstal đã tung ra các phiên bản bán tự động của súng trường SCAR dành cho thị trường dân sự và cơ quan thực thi pháp luật. Các phiên bản này được đặt tên là 16S (Light) và 17S (Heavy), được sản xuất tại Herstal, Bỉ và nhập khẩu bởi công ty con của FN Herstal tại Hoa Kỳ là FN America, có trụ sở tại Fredericksburg, Virginia. Trước khi bán ra thị trường Mỹ, FN America thực hiện một số thay đổi nhỏ, chẳng hạn như cung cấp hộp tiếp đạn sản xuất tại Mỹ và gia công thêm chốt trong hộc tiếp đạn, nhằm tuân thủ các quy định của luật pháp Hoa Kỳ.

Năm 2019, mẫu FN SCAR 20S Precision Rifle, sử dụng đạn 7.62×51mm NATO, đã được giới thiệu. Đây là phiên bản bán tự động dành cho dân sự của khẩu FN Mk 20 SSR. Đến năm 2020, biến thể FN SCAR 20S 6.5CM được công bố, sử dụng đạn 6.5mm Creedmoor. Đáng chú ý, loại đạn 6.5mm Creedmoor này đã được USSOCOM lựa chọn cho mục đích tác chiến tầm xa.
===FNAC===
Vào tháng 7 năm 2007, Lục quân Hoa Kỳ đã công bố một cuộc thi giới hạn giữa các loại súng carbine: M4, FN SCAR, HK416, và mẫu Heckler & Koch XM8 vốn trước đó đã bị dừng phát triển. Mỗi loại súng có 10 khẩu tham gia thử nghiệm. Trong quá trình kiểm tra, mỗi khẩu carbine được bắn 6.000 viên đạn trong điều kiện “bụi cực kỳ khắc nghiệt”. Mục đích của cuộc thi bắn này không phải để chọn ra mẫu thay thế M4, mà là để đánh giá nhu cầu tương lai của quân đội.

Trong thử nghiệm, FN SCAR-L gặp 226 lần kẹt đạn. Do một phần số lần kẹt này đến từ lỗi hộp tiếp đạn, nên về mặt thống kê SCAR-L, XM8 và HK416 có hiệu năng tương đương nhau. SCAR-L xếp thứ hai sau XM8 với 127 lần kẹt đạn, nhưng vẫn ít hơn đáng kể so với M4 (882 lần kẹt) và HK416 (233 lần kẹt). Bài thử nghiệm này dựa trên hai cuộc đánh giá hệ thống trước đó với M4 và M16 tại Bãi thử nghiệm Aberdeen trong năm 2006 và mùa hè 2007, trước khi diễn ra cuộc thi giới hạn thứ ba vào mùa thu 2007. Bài thử nghiệm năm 2006 chỉ tập trung vào M4 và M16, còn bài thử mùa hè 2007 chỉ thử M4 nhưng với mức bôi trơn dầu tăng cường. Kết quả lần thử thứ hai cho thấy M4 gặp 307 lần kẹt súng khi tăng cường bôi trơn, nhưng không giải thích được tại sao trong cuộc thử thứ ba, với mức bôi trơn tương tự, M4 lại gặp tới 882 lần kẹt súng.

SCAR-L là một trong những khẩu súng trường được trình diễn trước các quan chức Lục quân Hoa Kỳ trong sự kiện Industry Day chỉ dành cho khách mời, diễn ra vào ngày 13 tháng 11 năm 2008. Mục tiêu của Industry Day là đánh giá công nghệ carbine hiện có trong mọi tình huống, trước khi soạn thảo các yêu cầu chính thức cho một mẫu súng thay thế M4 trong tương lai.

SCAR-L cũng là một trong những khẩu carbine tham gia cuộc thi Individual Carbine, với mục tiêu tìm ra mẫu thay thế cho M4. Trong cuộc thi này, một biến thể của FN SCAR được đánh giá, gọi là FNAC (FN Advanced Carbine). Biến thể này tương tự như SCAR Mk 16 Mod 0, nhưng có một số cải tiến, bao gồm giảm 140 g (0,3 lb) trọng lượng, đưa trọng lượng khi nạp đầy xuống 3,61 kg (7,95 lb); bổ sung ngàm lắp lưỡi lê M9 (mà Mk 16 không có); trang bị thước ngắm trước gập gắn trên ray thay cho loại gắn trên cụm trích khí; và sử dụng tay lên đạn không di động. Tuy nhiên, cuộc thi này đã bị hủy bỏ trước khi chọn được nguyên mẫu thắng cuộc.
===HAMR IAR===
Năm 2008, một biến thể của FN SCAR mang tên Heat Adaptive Modular Rifle (HAMR) đã lọt vào danh sách bốn mẫu súng cuối cùng trong cuộc thi Infantry Automatic Rifle (IAR). Đây là chương trình của Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ nhằm tìm kiếm một loại súng trường tự động hạng nhẹ cho vai trò hỏa lực cấp tiểu đội.. Khác với các phiên bản SCAR trước đó, mẫu HAMR của FN kết hợp cả hai cơ chế hoạt động: bắn khóa nòng đóng , tức khai hỏa khi khóa nòng tiến về trước và đã nạp đạn vào buồng, và bắn khóa nòng mở, tức khai hỏa khi khóa nòng ở phía sau và buồng đạn trống. Đặc biệt, khẩu súng có khả năng chuyển đổi tự động từ khóa nòng đóng sang khóa nòng mở khi nòng súng nóng lên trong quá trình bắn. Trước đó từng có các loại vũ khí áp dụng cơ chế kết hợp này, nhưng việc chuyển đổi chế độ dựa trên nhiệt độ một cách tự động là một cải tiến mới. Chương trình IAR dự kiến sẽ dẫn đến việc Thủy quân Lục chiến mua sắm tới 6.500 khẩu súng trong vòng 5 năm, tuy nhiên cuối cùng biến thể SCAR HAMR không được lựa chọn; thay vào đó, súng trường Heckler & Koch HK416 được chọn và sau này được định danh là M27.
== Thiết kế ==
SCAR sử dụng cơ chế nạp đạn bằng khí nén với hệ thống trích khí ngắn, khóa nòng xoay với 4 móc xếp theo hình chữ thập. Thân súng làm bằng nhôm chia làm hai phần trên và dưới, hai phần súng này được nối với nhau bằng các đinh ghim. Hai mẫu SCAR-L và SCAR-H có thiết kế giống nhau đến 90% để có thể chuyển đổi qua lại, nòng súng có thể tháo ráp nhanh chóng được gắn với súng bằng hai con ốc, để tháo ráp nòng súng chỉ cần một lượng nhỏ các công cụ cần thiết và chỉ cần vài phút để có thể tiến hành việc tháo ráp.

Nút chọn chế độ bắn nằm ở cả hai bên thân súng để có thể sử dụng thuận cả hai tay với ba chế độ là khóa an toàn, bắn phát một và bắn tự động. Súng được cắt hai khe để gắn kéo lên đạn ở cả hai bên thân súng, nút kéo có thể gắn ở một trong hai khe này. Súng có một thanh răng để gắn các hệ thống nhắm phù hợp với yêu cầu tác chiến, có thêm một số thanh răng phụ nằm trên ốp lót tay của súng. báng súng có thể gấp lại cũng như có thể điều chỉnh chiều dài cho phù hợp với yêu cầu và được làm theo hình gò má để xạ thủ cảm thấy dễ chịu khi sử dụng. Điểm ruồi của SCAR có thể tháo ráp để tránh cản đường nhắm của các hệ thống nhắm gắn vào thanh răng.

Một ống phóng lựu 40 mm đã được phát triển cho loại súng này. Ống phóng lựu này được gọi là FN40GL hay Mk 13 Mod 0 vốn được phát triển từ ống phóng GL1 của khẩu FN F2000.

== Các biến thể ==
=== Phiên bản quân sự ===
- SCAR-L (Light)
- SCAR-L CQC (Close Quarters Combat) – cỡ nòng 250 mm (10 in)
- SCAR-L STD (Tiêu chuẩn) – cỡ nòng 360 mm (14 in)
- SCAR-L LB (Nòng dài) – cỡ nòng 460 mm (18 in)
- SCAR-PDW (Personal Defense Weapon): Phiên bản vũ khí phòng vệ cá nhân với cỡ nòng 170 mm (6.5 inch).
- SCAR-SC (Carbine Subcompact) - Phiên bản Carbine 5,56×45mm NATO. Nặng 3,1 kg (khoảng 6,8 pounds), có cỡ nòng 7,5 inch. Nó có tầm bắn hiệu quả dưới 200m. Một phiên bản dùng cỡ đạn .300 Blackout cũng sẽ được giới thiệu vào giữa năm 2018.
- SCAR-H (Heavy) - Súng trường chiến đấu, biến thể hạng nặng dùng đạn 7,62x51mm NATO, có hộp tiếp đạn 20 viên.
- SCAR-H CQC (Close Quarters Combat) - cỡ nòng 330 mm (13 in)
- SCAR-H STD (Tiêu chuẩn) - cỡ nòng 410 mm (16 in)
- SCAR-H LB (Nòng dài) - cỡ nòng 510 mm (20 in)
- SCAR-SSR (Sniper Support Rifle): Là loại súng trường thiện xạ dùng đạn 7,62x51mm NATO giống như SCAR-H.

==== Nguyên mẫu ====
- HAMR (Heat Adaptive Modular Rifle) - Ứng cử viên trong cuộc thi Súng trường tự động bộ binh của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ. Cuối cùng nó đã bị đánh bại bởi M27 IAR, một biến thể Heckler & Koch HK416.
- FNAC (FN Advanced Carbine) - Súng trường tấn công 5,56 mm NATO, ứng cử viên trong cuộc thi Súng Carbine Cá nhân của Quân đội Hoa Kỳ. Cuộc thi sau đó đã bị hủy bỏ.

=== Phiên bản dân sự ===
- SCAR 16S - Phiên bản bán tự động 5,56×45mm NATO dân sự. Thân có màu đen mờ hoặc màu đất đen (nâu).
- SCAR 17S - Phiên bản bán tự động 7.62 × 51mm NATO dân sự. Thân có màu đen mờ hoặc màu đất tối.
- SCAR 20S - Phiên bản bán tự động 7.62 × 51mm NATO dân sự. Thân có màu đen mờ hoặc màu đất tối.

== Liên kết ngoài ==
- Official FN assault rifles page
- Official FNH USA SCAR Mk.17 page
- Official FNH USA SCAR Mk.16 page
- FN SCAR 16S / 17S owner's manual
- FN SCAR promotional article
- FNAC – FNH USA
- SSR Mk 20 – FNH USA
- Bắn thử các mẫu SCAR