Yến hội (Platon)

Yến hội là một đối thoại triết luận được viết bởi nhà hiền triết Platon vào khoảng những năm 385–370 TCN. Cuộc đối thoại trong "Yến hội" chỉ đóng vai trò tường thuật cho cuộc đàm đạo về tình yêu eros giữa nhiều nhân vật tại bữa "symposion" diễn ra cách đó hơn một thập kỷ. Những vị khách tại bữa tiệc lần lượt đưa ra những thiển kiến riêng nhằm lý giải mục đích của vị thần tình yêu Eros. Chú ý rằng tác phẩm đây không phải là một sử liệu, mà là một tiểu thuyết triết học hư cấu dựa phần nhỏ trên sự thật.

Tại đêm tiệc đó, một số vị khách tôn vinh thần Tình yêu như thông lệ, đồng thời miêu tả và tán dương những lợi ích của tình yêu nhục dục. Song nhiều cảnh báo cũng được đưa ra về mối nguy hại của nó. Trong đó, hai diễn giả (hài kịch gia Aristophanes và triết gia Socrates) đã trình bày những cách hiểu đơn sơ về Eros. Aristophanes kể lể về thần thoại Androgyne: theo ông thì con người xưa kia vốn dĩ là sinh vật hình cầu bốn tay bốn chân. Do sự tự phụ và hỗn xược của họ trước các vị thần, Zeus đã chẻ họ thành hai nửa; từ đó trở đi con người ta yêu nhau là vì muốn hội ngộ với nửa còn lại của mình. Socrates là người cuối cùng phát biểu, tạo thành cao trào của cuộc hội thoại. Socrates khẳng định ông chỉ đơn thuần nhắc lại cuộc trò chuyện trước đó của mình với Diotima, một người phụ nữ khôn ngoan từng cho ông biết thế nào là tình yêu.

==Bối cảnh==
Bữa tiệc được nhắc đến ở đây diễn ra tại ngôi nhà của bi kịch gia Agathon ở thành quốc Athens, quê hương của những người tham gia bữa tiệc. Ta có thể xác định khá chính xác thời điểm diễn ra sự kiện này: đó là một ngày vào tầm tháng 2 năm 416 TCN. Chiến tranh Peloponnesus nổ ra cách đó một thập kỉ rưỡi bởi hiềm khích giữa Athens và Sparta. Bấy giờ, hòa ước Nikias được thỏa hiệp vào năm 421 TCN vẫn còn hiệu lực và hai phe đã đình chiến được một vài năm, nhưng giai đoạn tạm lắng của cuộc chiến đang gần đi đến hồi kết: vào năm sau, theo sự xui khiến của Alcibiades, quân Athens thực hiện cuộc viễn chinh quân sự tới đảo Sicily nhằm giải kết chiến tranh song hóa ra phải chịu thất bại thảm khốc, đánh dấu một giai đoạn mới của cuộc xung đột.

Bữa tiệc được tổ chức để ăn mừng chiến thắng của Agathon trong một cuộc thi viết kịch tại Lễ Lenaia, một hội thờ thần Dionysos. Chàng trai trẻ Agathon hạnh phúc khốn xiết nên ngày hôm sau mở tiệc thật linh đình và mời tất cả những người bạn thân quen đến cùng chung vui. Chiến thắng của Agathon đúng với lịch sử, nhưng bữa tiệc có vẻ chỉ là hư cấu.

Diễn biến của bữa tiệc không được kể trực tiếp. Đúng hơn thì nội dung của nó được lồng vào một câu chuyện khung; câu chuyện mà theo nhiều nghiên cứu, diễn ra vào khoảng năm 401/400 TCN, tức khoảng một thập kỉ rưỡi sau các sự kiện được mô tả. Theo một khảo cứu khác, câu chuyện khung này diễn ra vào năm 404 TCN, năm Alcibiades mất. Theo giả thuyết này thì có lẽ vụ ám sát Alcibiades xảy ra cách đó chưa lâu. Đệ tử của Socrates là Apollodorus từng kể cho một nhóm bạn bè thượng lưu giàu có của Athens về bữa tiệc nổi tiếng diễn ra từ lúc anh còn nhỏ. Apollodorus được nghe kể điều này từ Aristodemos, một vị khách có mặt tại bữa tiệc. Hơn nữa, anh ta cũng chất vấn Socrates, người đã xác nhận một số khẳng định của Aristodemos. Socrates vẫn còn sống tại thời điểm diễn ra câu chuyện khung.

==Nhân vật==
Tất cả những nhân vật được nhắc tới trong tác phẩm của Platon đều dựa trên những nhân vật có thật. Dưới đây là danh sách các nhân vật chính.

- Apollodoros

- Aristodemos

- Phaedrus

- Pausanias

- Eryximachus

- Aristophanes

- Agathon

==Nội dung==
===Đối thoại khung===
Apollodoros đang rảo bước trên đường thì bỗng gặp một người bạn giàu có đang háo hức muốn biết đầu đuôi câu chuyện diễn ra ở bữa tiệc khuya tại nhà của Agathon cách đây khoảng một thập kỷ rưỡi. Tin đồn về bữa tiệc đang lan truyền khắp nơi vì Apollodoros mới đây có kể cho một người bạn khác về nó. Apollodoros ban đầu không muốn kể lại toàn bộ câu chuyện, đồng thời chế giễu thẳng thừng đám bạn thượng lưu suốt ngày chỉ biết quan tâm đến tiền bạc, và ông tự coi mình vượt trội hơn đám bạn với danh nghĩa là một triết gia. Tuy vậy, sau những lời nài nỉ của người bạn đây thì rốt cuộc Apollodoros cũng phải chiều ý. Mặc dù không mắt thấy tai nghe bữa yến ẩm, Apollodoros đã biết được câu chuyện thông qua lời thuật của Aristodemus, một vị khách có mặt vào đêm hôm đó. Nhiều lời khẳng định trong số đó cũng đã được xác minh bởi chính Socrates. Tường thuật về bữa tiệc trong tác phẩm sau đây dựa phần lớn trên trí nhớ của Apollodorus.

===Cốt truyện===
Socrates đang trên đường tới bữa tiệc mừng chiến thắng cuộc thi viết kịch của Agathon thì tình cờ bắt gặp Aristodemos, một người rất ngưỡng mộ Socrates. Vị tiền bối già ngỏ ý mời Aristodemos cùng tới dự tiệc. Hai thầy trò cùng cuốc bộ đến bữa tiệc, Aristodemos đi trước còn Socrates theo sau. Aristodemos vào nhà Agathon trước còn Socrates thì lại không thấy đâu. Sau một hồi lâu, Socrates vẫn đứng bên nhà hàng xóm dường như đang suy nghĩ về điều gì đó và không muốn bị quấy rầy. Chỉ tới khi mọi người đã dùng được nửa bữa, ông mới vào nhà ngả lưng lên ghế cùng tham gia trò chuyện.

==Liên kết ngoài==
- English translation of Plato's "Symposium" by Benjamin Jowett at Gutenberg.
- Longer summary of the "Symposium" by Glyn Hughes
- English translation by Harold N. Fowler linked to commentary by R. G. Bury and others
- Angela Hobbs' podcast interview on Erotic Love in the "Symposium"
- Approaching Plato: A Guide to the Early and Middle Dialogues
- BBC In Our Time: Plato's "Symposium". (Radio programme discussing the "Symposium")