Chung kết năm Đường lên đỉnh Olympia

Trận chung kết năm là trận đấu cuối cùng và cũng là quan trọng nhất của chương trình "Đường lên đỉnh Olympia" trong một năm. Trận đấu này bao gồm bốn thí sinh đã chiến thắng ở các trận thi quý trước đó.

Không giống như các trận đấu khác ở vòng ngoài, trận chung kết năm được tổ chức dưới dạng cầu truyền hình trực tiếp tại trường quay của Đài Truyền hình Việt Nam và tại các địa phương nơi có thí sinh tham dự chung kết năm đang học tập. Cấu trúc các phần thi của trận chung kết tương tự các trận đấu khác với bốn phần thi: Khởi động, Vượt chướng ngại vật, Tăng tốc, Về đích, ngoại trừ việc có thêm phần thi dành cho các cổ động viên tại các điểm cầu giữa hai phần thi Tăng tốc và Về đích. Từ năm thứ 8, các thí sinh sẽ có những người hỗ trợ trong vòng thi Tăng tốc hoặc cả hai vòng Vượt chướng ngại vật và Tăng tốc. Từ năm thứ 24, ban cố vấn sẽ ngồi tại phòng thẩm định để theo dõi, giám sát và thẩm định phần thi của các thí sinh.

Hiện nay, thí sinh giành chiến thắng trận chung kết sẽ được trao vòng nguyệt quế mạ vàng và giải thưởng tiền mặt trị giá 50.000 đô la Mỹ (hơn 1,2 tỷ đồng).

Cuộc thi chung kết năm được phát sóng trực tiếp trên kênh VTV3 và các kênh truyền hình địa phương nơi thí sinh tham dự vào sáng chủ nhật ngày diễn ra trận chung kết. Do tính chất quan trọng của nó, trận chung kết năm của Olympia trở thành trận đấu được chú ý và chờ đợi nhiều nhất với số lượng người quan tâm đông đảo mỗi năm.

== Danh sách trận đấu ==
Trong số 144 thí sinh tham gia mỗi năm, chỉ có 4 thí sinh chiến thắng tại 4 trận thi quý giành quyền lọt vào trận chung kết năm (ngoại trừ năm thứ 9 với 5 thí sinh cùng dự thi). Tính đến hết năm thứ 25, đã có 21 nam sinh và 4 nữ sinh vô địch. Chưa có từng trận chung kết toàn nữ nào diễn ra. Dưới đây là danh sách thí sinh tham dự các trận Chung kết năm.

Lưu ý: 
- Bảng dưới đây liệt kê các trường và tỉnh/thành theo tên tại thời điểm diễn ra trận chung kết.
- Trong trường hợp tên trường hoặc tên tỉnh/thành tại thời điểm diễn ra trận chung kết khác so với tên tại thời điểm mùa giải bắt đầu thì sẽ được liệt kê theo cú pháp "Tên mới ".

=== Năm thứ 1 ===
Tổ chức vào lúc 10:00 ngày 26 tháng 3 năm 2000
=== Năm thứ 2 ===
Tổ chức vào lúc 10:00 ngày 29 tháng 4 năm 2001
=== Năm thứ 3 ===
Tổ chức vào lúc 09:00 ngày 9 tháng 6 năm 2002
=== Năm thứ 4 ===
Tổ chức vào lúc 09:00 ngày 13 tháng 7 năm 2003
=== Năm thứ 5 ===
Tổ chức vào lúc 09:00 ngày 22 tháng 8 năm 2004
=== Năm thứ 6 ===
Tổ chức vào lúc 09:00 ngày 2 tháng 10 năm 2005
=== Năm thứ 7 ===
Tổ chức vào lúc 10:00 ngày 1 tháng 4 năm 2007
=== Năm thứ 8 ===
Tổ chức vào lúc 09:00 ngày 27 tháng 4 năm 2008
=== Năm thứ 9 ===
Tổ chức vào lúc 09:20 ngày 17 tháng 5 năm 2009

Do sai sót của ban tổ chức tại trận thi quý 3, Hồ Ngọc Hân và Bạch Đình Thắng được công nhận là đồng giải nhất quý 3 và cùng được tham dự trận chung kết năm.
=== Năm thứ 10 ===
Tổ chức vào lúc 10:00 ngày 13 tháng 6 năm 2010
=== Năm thứ 11 ===
Tổ chức vào lúc 09:00 ngày 19 tháng 6 năm 2011
=== Năm thứ 12 ===
Tổ chức vào lúc 09:00 ngày 24 tháng 6 năm 2012
=== Năm thứ 13 ===
Tổ chức vào lúc 09:30 ngày 30 tháng 6 năm 2013
=== Năm thứ 14 ===
Tổ chức vào lúc 09:30 ngày 3 tháng 8 năm 2014
=== Năm thứ 15 ===
Tổ chức vào lúc 09:30 ngày 16 tháng 8 năm 2015
=== Năm thứ 16 ===
Tổ chức vào lúc 08:30 ngày 21 tháng 8 năm 2016
=== Năm thứ 17 ===
Tổ chức vào lúc 08:30 ngày 27 tháng 8 năm 2017
=== Năm thứ 18 ===
Tổ chức vào lúc 08:30 ngày 2 tháng 9 năm 2018
=== Năm thứ 19 ===
Tổ chức vào lúc 08:00 ngày 15 tháng 9 năm 2019
=== Năm thứ 20 ===
Tổ chức vào lúc 08:00 ngày 20 tháng 9 năm 2020
=== Năm thứ 21 ===
Tổ chức vào lúc 08:30 ngày 14 tháng 11 năm 2021
=== Năm thứ 22 ===
Tổ chức vào lúc 08:30 ngày 2 tháng 10 năm 2022
=== Năm thứ 23 ===
Tổ chức vào lúc 08:30 ngày 8 tháng 10 năm 2023
=== Năm thứ 24 ===
Tổ chức vào lúc 08:30 ngày 13 tháng 10 năm 2024
=== Năm thứ 25 ===
Tổ chức vào lúc 08:30 ngày 26 tháng 10 năm 2025

== Thống kê ==
=== Theo trường ===
Tính đến hết năm thứ 25, đã có tất cả 63 trường trung học phổ thông trên toàn quốc có thí sinh tham dự trận chung kết năm, trong đó 20 trường có thí sinh vô địch, 21 trường có thí sinh giành ngôi á quân và 39 trường có thí sinh giành hạng ba. Có 20 trường có nhiều hơn một thí sinh tham dự trận chung kết, và 4 trường có nhiều hơn một thí sinh vô địch là THPT chuyên Quốc Học – Huế (Huế), THPT chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm (Vĩnh Long), THPT Hòn Gai (Quảng Ninh) và THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam (Hà Nội).

Lưu ý: Bảng dưới đây liệt kê các tỉnh/thành phố theo phân chia hành chính hiện hành.

=== Theo địa phương ===
==== Số lượng thí sinh tham dự ====
Tính đến hết năm thứ 25, đã có 38 tỉnh/thành phố có thí sinh tham dự trận chung kết năm, trong đó Hà Nội là địa phương có nhiều thí sinh lọt vào chung kết năm nhất với 16 thí sinh.

Lưu ý:
- Bảng dưới đây liệt kê các tỉnh/thành phố theo phân chia hành chính tại thời điểm mùa giải bắt đầu.
- Các tỉnh/thành phố đồng hạng được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái.
- Phần in đậm thể hiện năm vô địch.
- Ký hiệu ^ thể hiện đơn vị hành chính hiện không còn tồn tại.

==== Bảng xếp hạng tổng thể ====
Lưu ý:
- Bảng dưới đây liệt kê các tỉnh/thành phố theo phân chia hành chính tại thời điểm mùa giải bắt đầu.
- Các tỉnh/thành phố đồng hạng được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái.
- Ký hiệu ^ thể hiện đơn vị hành chính hiện không còn tồn tại.

== Dẫn chương trình tại các điểm cầu ==
Bên cạnh những người dẫn chương trình chính tại trường quay (là những người đã gắn bó xuyên suốt trong một năm diễn ra cuộc thi), tại mỗi điểm cầu trong trận chung kết còn có sự góp mặt của một người dẫn chương trình đại diện cho điểm cầu đó. Dưới đây là tất cả những người dẫn chương trình đã tham gia trong trận chung kết năm với vai trò MC tại điểm cầu, cùng với điểm cầu tương ứng mà họ dẫn dắt.
== Thí sinh đạt điểm số cao ==
Tính đến nay, quán quân đạt điểm số cao nhất trong các trận chung kết năm là Hồ Đắc Thanh Chương – quán quân năm thứ 16 với số điểm 340 tại trận chung kết.

Ngoài tâm điểm là các trận chung kết, chương trình "Đường lên đỉnh Olympia" còn chứng kiến nhiều điểm số kỷ lục, được các thi sinh thiết lập trong các trận Tuần, Tháng và Quý xuyên suốt thời gian phát sóng. Dưới đây là những thí sinh đạt điểm cao nhất.

Lưu ý: Đây là thành tích cao nhất mà thí sinh đạt được tại ngôi trường đang theo học, tính từ thời điểm mà thí sinh giành được thành tích đó.
== Xem thêm ==
- "Đường lên đỉnh Olympia"
- Danh sách các chương trình phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam

== Liên kết ngoài ==
- Trang web chính thức
- "Đường lên đỉnh Olympia" trên Facebook
- Bài viết về trận chung kết năm đầu tiên của Olympia