hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Cổ đông

Cổ đông (tiếng Anh: Shareholder) là cá nhân hay tổ chức nắm giữ quyền sở hữu hợp pháp một phần hay toàn bộ phần vốn góp (cổ phần) của một công ty cổ phần. Chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu này gọi là cổ phiếu. Về bản chất, cổ đông là thực thể đồng sở hữu công ty cổ phần chứ không phải là chủ nợ của công ty đó do vậy quyền lợi và nghĩa vụ của họ gắn liền với kết quả hoạt động của doanh nghiệp.

==Các loại cổ đông==
Các loại cổ đông thường được phân biệt bằng quyền cũng như nghĩa vụ gắn liền với loại cổ phiếu mà họ sở hữu.
- Cổ đông sáng lập: là những cổ đông đầu tiên góp vốn để hình thành nên công ty cổ phần.
- Cổ đông đặc biệt: là cổ đông (thường là Nhà nước) mặc dù chỉ nắm một số lượng cổ phần rất ít ỏi chỉ mang tính chất tượng trưng nhưng có quyền phủ quyết trong một số quyết sách quan trọng (được quy định trong điều lệ công ty) của công ty cổ phần. Loại cổ đông này còn gọi là "cổ đông ưu đãi biểu quyết" và loại cổ phần mà cổ đông đặc biệt nắm giữ gọi là "cổ phần vàng"
- Cổ đông ưu đãi: là những cổ đông được ưu tiên một quyền nào đó (thường là quyền hưởng một tỷ lệ cổ tức cố định trước khi lợi nhuận được phân phối cho các cổ đông khác, quyền nhận lại giá trị của cổ phần khi có yêu cầu). Đi kèm với quyền ưu tiên, cổ đông ưu đãi thường bị hạn chế các quyền khác (ví dụ quyền ứng cử vào bộ máy quản trị của công ty, quyền biểu quyết...).
- Cổ đông phổ thông: là các cổ đông nắm giữ cổ phần phổ thông.

Một cách phân loại khác là căn cứ tỷ lệ cổ phần mà cổ đông nắm giữ, theo cách này cổ đông được phân loại thành "cổ đông lớn" và "cổ đông thiểu số". Tỷ lệ để có thể coi là "cổ đông lớn" thường do điều lệ công ty cổ phần quy định trên cơ sở tuân thủ luật pháp.

==Quyền cơ bản của cổ đông==
- Quyền bỏ phiếu: Với số cổ phiếu tương ứng, cổ đông có thể bỏ phiếu hay thông qua đại diện do cổ đông uỷ quyền một cách hợp pháp để bỏ phiếu quyết định những vấn đề quan trọng trong hoạt động của công ty cổ phần như đường lối, chiến lược kinh doanh, phân phối lợi nhuận, tăng hoặc giảm vốn điều lệ...trong kỳ họp (hoặc lấy ý kiến bằng văn bản) đại hội đồng cổ đông. Những vấn đề phải do đại hội đồng cổ đông quyết định được quy định trong bản điều lệ của công ty.
- Quyền nhận cổ tức từ lợi nhuận của công ty; nhận phần giá trị tài sản còn lại của công ty khi công ty giải thể hoặc phá sản. Tỷ lệ nhận tương ứng với tỷ lệ cổ phần của cổ đông. Khi công ty phá sản, giải thể, cổ đông chỉ có thể được nhận giá trị tài sản còn lại của công ty sau khi công ty đã thực hiện thanh toán các khoản nợ: nộp thuế, trả lương cho người lao động, trả nợ vay, trả nợ cho đối tác cung ứng hàng hóa, dịch vụ... Nói một cách khác, quyền của cổ đông đối với tài sản của công ty cổ phần có thứ tự ưu tiên xếp sau các chủ nợ của công ty đó.
- Quyền lựa chọn: lựa chọn mua thêm cổ phần của công ty khi công ty tăng vốn điều lệ, chuyển đổi cổ phần ưu đãi thành cổ phần thường...
- Quyền chuyển nhượng cổ phần mình đang nắm giữ, một số cổ đông như cổ đông sáng lập... có thể bị hạn chế thực hiện quyền này bởi một số điều kiện.

==Xem thêm==
- Công ty cổ phần
- Cổ phần
- Cổ phiếu
Keukenhof

Keukenhof (nghĩa đen: "vườn nhà bếp", ), còn được gọi là Vườn châu Âu nằm ở Lisse, một thị trấn nhỏ ở phía nam Amsterdam, Hà Lan. Đây là vườn hoa lớn nhất thế giới với diện tích 32 ha và hàng năm trồng khoảng 7 triệu hoa. Keukenhof được biết đến rộng rãi với hoa tulip nhưng vườn cũng có nhiều loài hoa khác, bao gồm lục bình "Hyacinthus", thủy tiên, hoa loa kèn, hoa hồng, cẩm chướng và diên vĩ.

Keukenhof mở cửa cho khách du lịch bắt đầu từ tuần cuối cùng của tháng 3 đến giữa tháng 5. Vườn hoa này là ý tưởng xuất hiện vào năm 1949 của thị trưởng Lisse khi đó. Ý tưởng này là tạo ra một triển lãm dành cho những người trồng hoa khắp Hà Lan và châu Âu có thể tham gia. Keukenhof được đặt tên "Vườn châu Âu", do từ khi thành lập, nó là vườn hoa lớn nhất thế giới vào dịp mùa xuân ở Bắc bán cầu. Thời điểm ngắm tulip tốt nhất là vào khoảng giữa tháng 4, tùy thuộc vào thời tiết. Keukenhof mở cửa từ 8 giờ sáng đến 7:30 tối, với giá vé khoảng 12,50 euro mỗi người. Nó nằm giữa các thị trấn Hillegom và Lisse, phía nam Haarlem ở Nam Hà Lan, tây nam Amsterdam. Có đường tàu hỏa và xe buýt đến đó.
==Lịch sử==
Keukenhof là một khu săn bắn vào thế kỷ 15. Nó cũng là nơi có các loại thảo mộc cung cấp cho nhà bếp của lâu đài Keukenhof, phục vụ cho bá tước Jacoba de Baviere. Sau khi nữ bá tước này qua đời, lâu đài đã thuộc quyền sở hữu của nhiều thương nhân giàu có sau đó. Thống đốc của đội tàu công ty Đông Ấn là Adriaen Maertensz Block đã từng sống ở đó trong những năm ông nghỉ hưu vào thế kỷ 17 trong lâu đài Keukenhof ngày nay mà ông đã để cho xây dựng năm 1641.

Trong thế kỷ 19, nam tước và nữ nam tước Van Pallandt giao cho kiến trúc sư cảnh quan là Jan David Zocher và con trai của ông, Louis Paul Zocher, người đã từng làm việc ở Vondelpark, thiết kế các công trình xung quanh lâu đài.
Khu vườn được thành lập vào năm 1949 bởi thị trưởng của Lisse. Ý tưởng là để trựng bày một triển lãm hoa ngoài trời, nơi người trồng từ khắp Hà Lan và châu Âu có thể khoe các sản phẩm lai tạo của họ, và giúp các ngành công nghiệp xuất khẩu hoa của Hà Lan phát triển (Hà Lan là nước xuất khẩu hoa lớn nhất thế giới). Keukenhof đã trở thành vườn hoa lớn nhất thế giới sau đó.
==Hình ảnh==
Các ảnh dưới đây đều được chụp trong công viên Keukenhof.

==Liên kết ngoài==
- Keukenhof
- Keukenhof Flower Gardens
Thác

Thác nước là chỗ dòng suối, dòng sông có nước chảy từ trên cao xuống dưới thấp, với góc nghiêng lớn, tốc độ nước chảy xiết, có thể tạo ra sóng nước và xoáy nước.

== Những loại thác nước ==
- Thác nhiều tầng.

Loại Thác nước này có dòng nước lớn chảy qua nhiều bậc, tầng đá liên tiếp nhau.
- Thác nước lớn.

Những thác nước khổng lồ, do những dòng sông lớn tạo nên khi chảy qua vùng địa hình phức tạp.

== Những thác nước lớn ==
=== Thác nước ở Việt Nam ===
Cũng như các nước phát triển và các nước đang phát triển khác trên thế giới, các thác nước lớn ở Việt Nam được vận dụng làm nguồn năng lượng chạy các nhà máy thủy điện.

== Xem thêm ==
- Dữ liệu các thác nước trên Thế giới
- WorldWaterfalls.com - Kho hình ảnh, thông tin và diễn đàn về Thác nước
- Niagara Falls - Fullscreen QTVR Panorama
- Thác Victoria (Australia)
- Thác nước trên thế giới, liên kết
Thác Gia Long

Thác Gia Long hay còn gọi là Đray Sáp Thượng một thác nước trên sông Srêpốk thuộc địa phận xã Ea Na, tỉnh Đắk Lắk và xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng.

==Địa điểm==
Cách thác Gia Long chừng 3 km về phía hạ nguồn là thác Đray Sáp và thác Đray Nu, phía dưới nữa là thác Trinh Nữ, thuộc tỉnh Đăk Nông. Thác Gia Long cao khoảng 30m, rộng khoảng 100m.

Phía thượng nguồn sông cỡ hơn 2 km là Thủy điện Buôn Kuốp .

Theo lời kể của nhân dân địa phương, tên thác gắn với việc Nguyễn Ánh (Gia Long) chạy trốn nhà Tây Sơn đến đây. Tuy nhiên Có thuyết cho rằng tên thác là do Bảo Đại đặt khi ông đến đây du ngoạn. Vì nó gắn với giai đoạn lịch sử vua Bảo Đại xây dựng hàng loạt khu nghỉ dưỡng, biệt thự ở Tây Nguyên và đặt tên các địa điểm tham quan theo tên của các vị vua.

==Đặc điểm==
Thác Gia Long là một thác nước đẹp trong hệ thống thác trên sông Srêpốk do cảnh quan ở đây rất hùng vĩ và hoang sơ.
Ở thác Gia Long có một đường hầm nhân tạo thông giữa các con đường xung quanh, có những mố cầu treo được người Pháp xây dựng từ những năm 30, những kè đá chắn lũ đẹp nhất Việt Nam cũng được xây cùng thời điểm. Hiện nay người ta đã nắn dòng thác về hướng khác vì lý do xây dựng thủy điện trên thượng nguồn nên hình ảnh dòng thác không còn đúng.

== Xem thêm ==
- Công viên địa chất Đắk Nông
Thác Ialy

Thác Ialy, hay Jrai-li hoặc Yali, (phát âm:/za li/) là thác trên Krông B'Lah ở ranh giới huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum và huyện Chư Păh tỉnh Gia Lai, Việt Nam.

Hiện tại thác đã được ngăn lại để xây dựng Nhà máy Thủy điện Ialy.

== Vị trí ==
Thác Ialy trên Krông B'Lah (hay Đăk Bla) ở ranh giới xã Ya Ly huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum và xã Ia Mơ Nông huyện Chư Păh tỉnh Gia Lai. Thác Ialy từng là một trong những thác nước lớn nhất Việt Nam. Vào thập niên 1950 thác đo được 42 m.

Mặc dù có nhiều cách ghi tên khác nhau, nhưng cách gọi thông dụng là Yaly. Nó được lý giải bởi truyền thuyết truyền khẩu về mối tình bi kịch của đôi trai gái người Jrai là chàng Rốc và nàng H'Li. Yali nghĩa là "nước mắt nàng H'Li" đã chết vì khóc thương người yêu không trở về, dòng nước mắt của nàng chảy thành thác.
Thác Trinh Nữ

Thác Trinh Nữ là một thác nước trên dòng sông Krông Nô - một phụ lưu của sông Srêpốk, thuộc huyện Cư Jút, tỉnh Đăk Nông. Sông Krông Nô là ranh giới tỉnh Đăk Nông với tỉnh Đắk Lắk.

==Địa điểm==
Thác nằm cách trung tâm huyện Cư Jút khoảng 3 km, và cách thành phố Buôn Ma Thuột khoảng 20 km theo quốc lộ 14.
Hiện thác đang được công ty Du lịch Đắk Lắk tổ chức khai thác với nhiều các dịch vụ du lịch đa dạng kèm theo.

==Về tên thác==
Tương truyền rằng cái tên của thác "Trinh Nữ" được bắt nguồn từ một câu chuyện dân gian kể về tình yêu của một thiếu nữ bản địa. Vì tình yêu trắc trở, cô đã gieo mình xuống dòng nước để giữ trọn tình yêu. Cảm động trước hành động của cô gái, người dân quanh vùng đã đặt tên thác là "Trinh Nữ".
Cũng có một huyền thoại khác là hàng năm đều có một cô gái chết đuối ở đây và người ta chiêm nghiệm thấy rất đúng (Thực chất do đây là một đoạn sông rất nguy hiểm, những tảng đá lớn và dòng sông chảy xiết làm nên nét riêng của thác chính là những cái bẫy chết người khiến hàng năm ở đây đều có người chết đuối).
==Đặc điểm==
Thác Trinh Nữ không phải là một thác đẹp do không có dòng thác đổ từ trên cao xuống vì thực chất đây chỉ là một ghềnh sông có dòng chảy tương đối hiền hòa vào mùa khô nhưng thật hung dữ vào mùa mưa Tây nguyên. Thác rất đặc biệt với những tảng đá bazan dạng cột to lớn màu đen có tuổi địa chất từ 2 đến 5 triệu năm giữa dòng sông hoặc nhô ra từ bờ. Hiện nay Bảo tàng Địa chất đang tiến hành làm các thủ tục cần thiết để xin Chính phủ Việt Nam công nhận khu vực đá bazan ở thác Trinh Nữ là di sản địa chất và tiến hành xây dựng một công viên địa chất tại đây.
Đây cũng là một địa điểm du lịch được tổ chức khai thác và đầu tư tương đối tốt nhất trong vùng.
Thác Hang Cọp

Thác Hang Cọp là một thác nước thuộc thành phố Đà Lạt. Thác có chiều cao khoảng 50 mét. Nằm cách quốc lộ 20b khoảng 2,7 km về phía đông, thuộc ấp Túy Sơn, xã Xuân Thọ, thành phố Đà Lạt. 
==Tên gọi==
Thác có nhiều tên gọi khác nhau như: Thác Đạ Sar, Long Nhân, Hang Cọp, Thác Ông Thuận, Thiên Thai... Dưới thác có một cái hang trong tảng đá lớn người ta đồn rằng nơi đây ngày xưa là nơi trú ngụ của một con cọp cho nên mới lấy hang cọp mà đặt tên cho thác.
==Miêu tả==
Thác nằm cách quốc lộ 20b khoảng 2,7 km về phía đông, thuộc ấp Túy Sơn, xã Xuân Thọ, thành phố Đà Lạt, xa khu vực dân cư 3 km, nằm trong khu rừng thông với diện tích 308 ha, chiều cao thác khoảng 50 m, dài 500 m. Trên đỉnh ngọn thác có một chiếc cầu treo giăng ra đón khách. Thiên nhiên quanh thác Hang Cọp hiện nay vẫn còn giữ được vẽ nguyên thủy sơ khai. Xung quanh thác có rừng thông đặc chủng và rừng hỗn giao khá xanh tốt thích hợp cho các chuyến du lịch dã ngoại.

Hiện nay, gần thác Hang Cọp có tượng dũng sĩ người Chi’ll K'ho đang giương nỏ bắn cọp và tượng "chúa tể sơn lâm", cao khoảng 5m, dài 10m nằm trong khuôn viên của thác. 

==Liên kết ngoài==
- Huyền bí thác Hang Cọp
- Khám phá hang hùm, thác cọp
Daugava

Sông Tây Dvina hay Daugava (tiếng Nga: Западная Двина́, tiếng Belarus: Заходняя Дзвіна, tiếng Latvia: Daugava, tiếng Ba Lan: Dźwina, tiếng Đức: Düna) là một con sông bắt nguồn từ vùng đồi Valdai, Nga, chảy qua các quốc gia như Nga, Belarus, Latvia để đổ vào vịnh Riga, một nhánh của biển Baltic. Tổng chiều dài của con sông này là 1.020 km (633,7 dặm). Sau đó, sông chuyển hướng về phía tây bắc trước khi hòa mình vào Vịnh Riga trên Biển Baltic. Các nhánh sông như Mezha, Kasplya, Ula, và Dzisna đổ vào từ bên trái, trong khi Toropa, Drysa, Aiviekste (với nhánh Pededze của mình) và Ogre chảy vào từ bên phải.

Diện tích của lưu vực Tây Dvina rộng khoảng 34.000 dặm vuông (88.000 km vuông), với độ cao chủ yếu từ 300 đến 700 feet (100 đến 200 mét) so với mực nước biển - một đồng bằng nhấp nhô với nhiều đầm lầy và rừng. Lưu vực này cũng đặc trưng bởi hơn 5.000 hồ, đa phần là nhỏ. Các hồ lớn bao gồm Rezna và Lubana tại Latvia, Zhizhitsa ở thượng nguồn sông, Osveya và Drysvyaty tại phần giữa của lưu vực trên biên giới Belarus và Latvia, cùng với Lukoml tại phần cực nam.

Khí hậu ẩm ướt của lưu vực Tây Dvina có mùa hè ấm áp và mùa đông ôn hòa. Sông này chủ yếu nhận nước từ việc tan chảy tuyết, do đó, giống như nhiều con sông khác ở đồng bằng Đông Âu, trải qua mùa lũ mạnh vào mùa xuân. Nó cũng có khả năng gây lũ lụt sau những trận mưa lớn. Mùa xuân, mực nước có thể tăng từ 20 đến 35 feet (6 đến 11 mét) hoặc hơn tại nhiều địa điểm khác nhau. Lưu lượng trung bình của sông là khoảng 25.000 feet khối (700 mét khối) mỗi giây. Quá trình băng giá bắt đầu ở vùng thượng lưu vào cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12 và muộn hơn một chút ở phần giữa của lưu vực. Quá trình tan băng bắt đầu gần cửa sông vào khoảng cuối tháng 3 và ở thượng nguồn nước mở cửa vào khoảng giữa tháng 4.

Nó được nối bằng kênh đào với các sông Berezina và Dnieper.

Có ba đập thủy điện trên sông này - đó là Rīgas HES theo chiều dòng chảy thì ở ngay phía trên Riga hay 35 km từ cửa sông, Ķeguma HES cách đập đầu tiên 35 km hay 70 km từ cửa sông, và Pļaviņu HES cách đập thứ hai 37 km (ngược dòng) hay 107 km từ cửa sông. Đập thứ tư, Daugavpils HES, đã được lập kế hoạch nhưng bị chỉ trích mạnh. Belarus hiện tại có kế hoạch xây dựng một vài nhà máy thủy điện trên phần thuộc Belarus của sông Daugava.
== Các thành phố trên bờ sông ==
- Vitebsk, Belarus
- Vieliž, Belarus
- Polatsk, Belarus
- Daugavpils, Latvia
- Jēkabpils, Latvia
- Aizkraukle, Latvia
- Ogre, Latvia
- Salaspils, Latvia
- Riga, Latvia

== Các sông nhánh chính ==
- Pałata

== Liên kết ngoài ==
- Lưu vực sông Daugava
- Các nhà máy thủy điện trên sông Daugava tại Latvia
Sông Ural

Sông Ural (, ) hay Jayıq/Zhayyq (, , , ), còn gọi là Yaik () trước năm 1775, là một con sông chảy qua Nga và Kazakhstan. Nó bắt nguồn từ phía nam dãy núi Ural và đổ vào biển Caspi. Với chiều dài , đây là sông dài thứ ba châu Âu sau Volga và Danube, và sông dài thứ 18 của châu Á. Sông Ural thường được xem là biên giới giữa châu Âu và châu Á.

Sông Ural xuất phát từ một nơi gần núi Kruglaya trong dãy Ural, chảy về hướng nam, qua Magnitogorsk, tới Orsk nó chảy về hướng tây , đến Orenburg, sông này hợp với sông Sakmara. Từ Orenburg, nó chảy tiếp về phía tây, đến Kazakhstan, rồi lại chảy về phía nam ở Oral, chảy ngoằn nghèo qua một đồng bằng phẳng, rộng, trước khi đổ vào biển Caspi.
Lực bảo toàn

Lực bảo toàn hay còn gọi là lực thế là các loại lực khi tác động lên một vật sinh ra một công cơ học có độ lớn không phụ thuộc vào dạng của đường đi mà chỉ phụ thuộc vào vị trí của điểm đầu và điểm cuối.

==Một số loại lực thế thường gặp==
===Thế năng của lực hấp dẫn (trọng lực)===
Thế năng hấp dẫn của một vật có khối lượng formula_1 khi di chuyển từ vị trí có độ cao ban đầu formula_2 đến vị trí lúc sau formula_2 (so với mốc thế năng) sinh ra một công, được xác định như sau:
formula_4
Giả sự vật đi lên, với formula_5, và formula_6 là quãng đường dịch chuyển, chính là hiệu số formula_7. Góc formula_8 hợp bởi chiều của lực tác dụng và quãng đường dịch chuyển. Trong trường hợp này formula_9, do gia tốc trọng trường luôn hướng xuống, ngược chiều với chiều chuyển động.
Áp dụng vào công thức tính công, ta có:
formula_10
Lưu ý rằng, kí hiệu formula_2 chính là trọng lực mà vật chịu tác dụng. Ta thấy, công của vật lúc này chỉ phụ thuộc vào vị trí đầu-cuối của vật, do đó, lực hấp dẫn chính là lực thế.
===Thế năng của lực đàn hồi (lò xo)===
Công của lực đàn hồi được xác định như sau, với formula_12:
formula_13
Vậy, formula_14 cũng là lực thế.
==Tham khảo==
Physics for Scientists and Engineers with Modern Physics - Raymond A. Serway, John W. Jewett
Mang (thú)

Mang, còn gọi là hoẵng, kỉ, mển hay mễn, là một dạng hươu, nai thuộc chi Muntiacus. Mang có lẽ là loại hươu cổ nhất được biết đến, xuất hiện vào khoảng 15-35 triệu năm trước căn cứ trên di tích hóa thạch tìm thấy trong các trầm tích của thế Miocen tại Pháp và Đức.

Các loài ngày nay còn sống có nguồn gốc nguyên thủy ở vùng Đông Nam Á cũng như ở Ấn Độ. Bản địa mển bao gồm cả vùng Hoa Nam, Đài Loan, và các hải đảo thuộc Indonesia. Mang Reeves được du nhập sang Anh và nay đã sinh sản, phổ biến ở một số khu vực ở Anh.

Là một loại động vật nhiệt đới, mển không có chu kỳ động dục theo mùa thời tiết nên khi chuyển sang các khu vực ôn đới có thể cho giao phối ở bất kỳ thời gian nào trong năm. Mang đực có các gạc ngắn có thể mọc lại nhưng có xu hướng cắn xé nhau bằng răng (có răng nanh dài chĩa xuống) để bảo vệ lãnh địa.

Mang là loại động vật được chú ý trong các nghiên cứu về sự tiến hóa do các biến thể lớn trong bộ nhiễm sắc thể của chúng cũng như các phát hiện về các loài mới trong thời gian gần đây.

==Phân loài==
Mười hai loài:
- "Muntiacus atherodes": Mang vàng Borneo
- "Muntiacus crinifrons": Mang đầu lông, mang đen, mang đen đầu đỏ
- "Muntiacus feae": Mang Fea
- "Muntiacus gongshanensis": Mang Cống Sơn, kỉ Cống Sơn
- "Muntiacus montanus": Mang Sumatra
- "Muntiacus muntjak": Mang Ấn Độ, mang đỏ
- "Muntiacus muntjak annamensis": Hoẵng Nam Bộ
- "Muntiacus muntjak aureus"
- "Muntiacus muntjak bancanus"
- "Muntiacus muntjak curvostylis"
- "Muntiacus muntjak guangdongensis"
- "Muntiacus muntjak malabaricus"
- "Muntiacus muntjak menglasis"
- "Muntiacus muntjak montanus"
- "Muntiacus muntjak muntjak"
- "Muntiacus muntjak nigripes"
- "Muntiacus muntjak vaginalis"
- "Muntiacus muntjak yunnanensis"
- "Muntiacus reevesi": Mang Reeves, mang Trung Quốc
- "Muntiacus rooseveltorum": Mang Roosevelt
- "Muntiacus puhoatensis": Mang Pù Hoạt
- "Muntiacus putaoensis": Mang lá
- "Muntiacus truongsonensis": Mang Trường Sơn
- "Muntiacus vuquangensis": Mang Vũ Quang, mang lớn

==Tham khảo==
- Sinh thái học của mang Reeves
Lý thuyết BCS

Lý thuyết BCS là mô hình lý thuyết vi mô được ba nhà vật lý John Bardeen, Leon Cooper và Robert Schrieffer đưa ra vào năm 1957 để giải thích hiện tượng siêu dẫn. Lý thuyết này giải thích rất thành công những tính chất vi mô của hệ siêu dẫn và nhiệt động lực học của hệ. Lý thuyết này cũng rất tương thích với một mô hình định tính khác là "lý thuyết Ginzburg-Landau".

Ý tưởng cơ bản của mô hình này là khi trong hệ xuất hiện lực hút giữa các điện tử, trạng thái điện tử cơ bản của hệ chất rắn trở nên không bền so với trạng thái mà trong đó có xuất hiện cặp điện tử với spin và xung lượng trái ngược.

Lực hút giữa các điện tử này là do nguyên nhân tương tác giữa điện tử với các mode biến dạng của tinh thể mạng (phonon). Ta có thể hình dung, khi một điện tử chuyển động, tương tác của nó với mạng tinh thể làm biến dạng mạng tinh thể và điện tử đi theo sau đó sẽ dễ dàng chuyển động hơn trong tinh thể. Hai điện tử này tạo thành một cặp điện tử Cooper. Từ tương tác điện tử với các phonon ta có thể suy ra lực tương tác hút hiệu dụng giữa hai điện tử.

Với giả thiết trên về tương tác hút giữa các điện tử, bằng phương pháp trường trung bình ta có thể giải được mô hình và thu được những kết quả định lượng.

John Bardeen, Leon Cooper và Robert Schrieffer đã nhận giải thưởng Nobel về vật lý năm 1972 nhờ công trình này. Tuy nhiên lý thuyết BCS chỉ áp dụng đúng cho các chất siêu dẫn cổ điển có nhiệt độ của trạng thái siêu dẫn rất thấp. Sau phát minh về các chất siêu dẫn nhiệt độ cao, cho đến nay chưa có lý thuyết hoàn chỉnh nào giải thích các hiện tượng này.
Teleport

Teleport là một trình duyệt ngoại tuyến của hãng Tennyson Maxwell Information Systems.

Teleport Pro

Với giao diện đơn giản và thân thiện, chỉ cần thông qua vài cái click chuột đơn giản là bạn đã có thể download cả một website về ổ cứng của mình. Để bắt đầu download một website hay một địa chỉ nào đó về máy của bạn. bạn hãy chạy chương trình và chọn menu File / New Project Wizard, trong cửa sổ xuất hiện, bạn có thể chọn những mục sau:

- Create a browsable copy of a website on my hard drive: tạo một bản sao website trên đĩa.

- Duplicate a website, including directory structure: tạo một bản sao website trên đĩa, kể cả cấu trúc thư mục của website đó. Điều này rất tiện lợi khi bạn muốn xem cả cấu trúc thư mục, cách tổ chức trang web của địa chỉ mà bạn muốn download.

- Search a website for files of a certain type: tìm kiếm 1 file nào đó trên trang web.

- Explore everysite linked from a central site: mở tất cả các liên kết từ địa chỉ hiện tại.

- Retrieve one or more files at known addresses: download 1 hay nhiều file từ những địa chỉ đã có.

- Search a website for keywords: tìm kiếm một từ ngữ nào đó trên web.

Nếu muốn download cả website, bạn hãy chọn mục 1 hay mục 2, sau đó thông qua những thông báo yêu cầu đơn giản như nhập vào địa chỉ website bạn cần download, lưu lại file project bạn đang làm... là bạn đã hoàn tất mọi thủ tục khai báo với chương trình. Giờ đây nếu bạn muốn download, bạn hãy click vào nút Start trên thanh Toolbar ở cửa sổ chính, và ngay lập tức chương trình sẽ kết nối với địa chỉ website bạn đã nhập vào và bắt đầu download chúng.

Chương trình còn có một tính năng khá độc đáo là Auto Resume, tức là tự động kết nối và download lại những gì đang download dở. Điều này thật hữu ích cho bạn khi đang download mà vì một lý do nào đó không download được nữa, ví dụ như bị đứt đường truyền, hay là bạn bận công việc đột xuất phải ngưng công việc nửa chừng. Chỉ cần nhấn nút Stop, chương trình sẽ tự động ghi nhận những file mà bạn đã download, và lần sau khi bạn chạy lại chương trình, bạn chỉ cần click vào nút Start và chương trình sẽ tiếp tục download phần còn dang dở mà không phải mất thời gian để download lại từ đầu.

Ngoài ra chương trình còn đưa ra khá nhiều tùy chọn nhằm giúp bạn tiện hơn trong việc download website như bạn có thể quy định chỉ download những file nào, hay không download những file có kích thước quá lớn hay quá nhỏ chẳng hạn, lên lịch để download, điều chỉnh kích thước ổ đĩa lưu website đang download...
Đèo Cả

Đèo Cả là 1 trong những ngọn đèo lớn và hiểm trở tại miền Trung Việt Nam. Đèo cao 333 m, dài 12 km, cắt ngang qua dãy núi Đại Lãnh ở chỗ giáp ranh giữa hai xã Hoà Xuân, tỉnh Đắk Lắk và xã Đại Lãnh, tỉnh Khánh Hòa (huyện Vạn Ninh) trên Quốc lộ 1.

Đỉnh đèo nằm ở thôn Vũng Rô, xã Hòa Xuân, tỉnh Đắk Lắk. Đèo còn có tên gọi khác là Đèo Cục Kịch, là tên dân gian trước đây khi đèo mới mở chỉ trải lớp đá, đi lại gập ghềnh và có đến 98 vòng cua rộng hẹp gấp khúc. Trong văn bản tiếng Pháp ghi tên đèo là ""Col Babonneau"".

Hiện nay đã có hầm đường bộ Đèo Cả thay thế cho đèo hiện hữu, toàn bộ đường dẫn và hai hầm chính dài 13,5 km.

==Lịch sử==
Đây là ranh giới giữa Đại Việt và Chiêm Thành từ năm 1471 đến 1653. Trong cuộc Nam tiến của Đại Việt, địa thế hiểm trở của khu vực đã khiến vua Lê Thánh Tông dừng chân tại đây năm 1471. Sau đó, vua Lê Thánh Tông đã tạo một tiểu vương quốc tại Phú Yên làm vùng đệm tên là Hoa Anh. Vì là vị trí ranh giới, nhiều cuộc xung đột giữa Đại Việt và Chiêm Thành đã xảy ra tại đây

Vào những năm 1771-1802, nhiều cuộc giao chiến giữa chúa Nguyễn Ánh và anh em nhà Tây Sơn cũng đã xảy ra tại đây. Trong tháng 1 năm 1947, đèo Cả trở thành chiến trường giữa quân Pháp và Việt Minh.
Tên "Đèo Cả" có khi Pháp đang xây Quốc lộ 1. Trước đó đường Thiên Lý nằm phía Tây của đường Đèo Cả.

Nơi đây, trên đèo Cả thời Pháp thuộc có một trạm Phú Hoà do Nam triều xây dựng như một trạm dịch để lưu chuyển văn thư, vận tải lương thực, cáng, võng các quan chức hành chính địa phương mỗi khi có công vụ. Sau này Pháp cho xây một bót tên Poste Petitte (Bót Bê Tí) để kiểm soát về mặt quân sự. Năm 1997 ranh giới giữa "hai tỉnh Phú Yên-Khánh Hoà được phân chia từ chân Đá Đen" kéo dài theo đường phân thủy đến đỉnh Hòn Nưa và Vũng Rô thuộc địa phận Phú Yên.

==Sinh thái==
Thời tiết ở đây nhiều mưa và nhiều mây, tạo ra nhiều thực vật đặc biệt. Trước kia, khu này là một nơi sản xuất trầm hương và kỳ nam nổi tiếng. Nay vẫn còn nhiều cây quý mọc tại đây như cẩm, thị, sao, chò, dầu, kiền kiền, và đát. Cây đát được dùng trong món chè trái cây nổi tiếng ở Nha Trang.

==Xem thêm==
- Đèo Hải Vân
- Hầm Hải Vân
- Đèo Ngang
- Hầm đường bộ Đèo Ngang
Tân Thành (định hướng)

Tân Thành có thể là một trong số các địa danh sau:

==Việt Nam==
- Phường Tân Thành, Thành phố Hồ Chí Minh
- Phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau
- Xã Tân Thành, tỉnh Đồng Tháp
- Xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn
- Xã Tân Thành, tỉnh Lâm Đồng
- Xã Tân Thành, tỉnh Quảng Trị
- Xã Tân Thành, tỉnh Tây Ninh
- Xã Tân Thành, tỉnh Thanh Hóa
- Xã Tân Thành, tỉnh Thái Nguyên

- Địa danh cũ
- Phường cũ Tân Thành, quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh
- Phường Tân Thành (quận Dương Kinh, thành phố Hải Phòng); nay là một phần các phường Dương Kinh và Đồ Sơn
- Phường Tân Thành (thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau); nay là một phần của phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau
- Phường cũ Tân Thành, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk
- Phường Tân Thành (thành phố Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình); nay là một phần của phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình
- Phường cũ Tân Thành, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
- Thị trấn Tân Thành (huyện Bắc Tân Uyên, tỉnh Bình Dương); nay là một phần xã Bắc Tân Uyên, Thành phố Hồ Chí Minh
- Xã cũ Tân Thành, thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước
- Xã Tân Thành (thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau); nay là một phần của phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau
- Xã Tân Thành (huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp); nay là một phần xã Lai Vung
- Xã Tân Thành (thành phố Ngã Bảy, tỉnh Hậu Giang); nay là một phần của phường Đại Thành, thành phố Cần Thơ
- Xã cũ Tân Thành, huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước
- Xã cũ Tân Thành, huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông
- Xã cũ Tân Thành, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang
- Xã cũ Tân Thành, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình
- Xã cũ Tân Thành, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang
- Xã cũ Tân Thành, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
- Xã cũ Tân Thành, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn
- Xã cũ Tân Thành, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng
- Xã cũ Tân Thành, huyện Mộc Hóa, tỉnh Long An
- Xã cũ Tân Thành, huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An
- Xã cũ Tân Thành, huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An
- Xã cũ Tân Thành, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
- Xã cũ Tân Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
- Xã cũ Tân Thành thuộc huyện Kim Sơn cũ, tỉnh Ninh Bình; nay là một phần của xã Lai Thành, tỉnh Ninh Bình
- Xã cũ Tân Thành, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị
- Xã cũ Tân Thành, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang
- Xã cũ Tân Thành, huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
- Xã cũ Tân Thành, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long
- Phủ Tân Thành, tên một phủ thời phong kiến Việt Nam, nay thuộc vùng Sa Đéc (các huyện Lai Vung, Lấp Vò, Châu Thành và thành phố Sa Đéc), tỉnh Đồng Tháp
- Huyện cũ Tân Thành thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, nay là thị xã Phú Mỹ
- Xã cũ Tân Thành thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Cao Dương cùng huyện
- Địa danh cũ Tân Thành tại Chợ Lớn trước đây; nay thuộc địa bàn Quận 5 và Quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh.

==Trung Quốc==
- Khu/quận Tân Thành thuộc thành phố Hohhot, khu tự trị Nội Mông
- Khu/quận Tân Thành thuộc thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây
- Khu/quận Tân Thành thuộc thành phố Tân Châu, tỉnh Sơn Đông.
Chùa Đại Tòng Lâm

Chùa Đại Tòng Lâm, tên đầy đủ là Vạn Phật Quang Đại Tòng Lâm Tự; là một ngôi đại tự có nhiều công trình quy mô và hiện đại, chùa nằm trên Quốc lộ 51, khu phố Quảng Phú, phường Phú Mỹ, thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

==Lịch sử==
Ngôi chùa do Hòa thượng Thích Thiện Hòa (1907–1978), từ chùa Ấn Quang (Thành phố Hồ Chí Minh) đến khai sơn vào năm 1958 với mục đích xây dựng nơi đây thành một đại tòng lâm có quy mô lớn, tiến đến mở Phật học viện, quy tụ tăng ni khắp nơi về tu học, đào tạo lực lượng kế thừa thực hiện sự nghiệp hoằng pháp độ sinh. Đại Tòng Lâm được tọa lạc trên km 80–81, quốc lộ 51, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Sau khi ngài mất (1978), ý nguyện này vẫn được các vị trụ trì kế tục thực hiện.

==Các công trình nổi bật==
Khuôn viên chùa tọa lạc là một khu đất rộng lớn gần 100 ha, và ở đây có các công trình đáng chú ý sau:
- Ngôi chính điện Vạn Phật Quang âm Đại Tòng Lâm Tự có 2 tầng, dài 91m, rộng 46m, được Hòa thượng Thích Quảng Hiển tổ chức xây dựng vào năm 2002, theo thiết kế của kiến trúc sư Lê Quang Mẫn.
Điện Phật tầng lầu tôn thờ 9 pho tượng lớn bằng đá hoa cương gồm: bộ tượng Di Đà Tam Tôn (gồm Phật A-di-đà, Bồ tát Quán Thế Âm, và Bồ tát Đại Thế Chí), bộ tượng Thích Ca Tam Tôn (gồm Phật Thích-ca Mâu-ni và hai vị Bồ tát là Văn-thù-sư-lợi và Phổ Hiền), hai tượng Hộ pháp và tượng Tổ sư Đạt Ma. Các mặt vách chung quanh điện Phật tôn trí 10.000 tượng Phật nhỏ (mỗi tượng ngang gối 0,25m, cao 0,30m) theo kinh Vạn Phật. Tầng trệt điện Phật thờ đức Phật A-di-đà.

- Đài Phật Di-lặc ở phía trước ngôi chính điện. Pho tượng Phật Di-lặc được tạc từ nguyên khối đá hoa cương lấy từ vùng núi Cam Ranh (Khánh Hòa). Tượng nặng 40 tấn, cao 5,1m.
- Vườn tượng Cửu phẩm Cực Lạc ở cạnh đài Di-lặc, gồm 48 pho tượng đức Phật A-di-đà bằng đá hoa cương, trong đó có một pho tượng cao 18m bằng bê tông.

Nơi đây còn có các công trình đáng chú ý khác như: Tháp Đa Bảo, Vườn Lâm Tì Ni và vườn Lộc Uyển, Pho tượng đức Phật Thích-ca Mâu-ni nhập Niết bàn nằm trên tòa sen, Tượng Bồ tát Quán Thế Âm lộ thiên đứng trên đầu rồng, cao 17m...

Ngoài ra, trong khuôn viên chùa hiện nay có đặt Trường Phật học Đại Tòng Lâm được hoàn thành vào năm 1995, dung chứa được ngàn người. Đại giới đàn Thiện Hòa thường được Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu tổ chức với quy mô lớn, nghiêm trang, trọng thể tại đây ba năm một lần.

Hiện nay, Ban Quản trị chùa đang tiến hành xây dựng Bệnh viện đa khoa Phật giáo Đại Tòng Lâm đầu tiên của Phật giáo Việt Nam với quy mô 500 giường bệnh trên diện tích tổng thể 14 ha.

==Các kỷ lục==
Hiện nay, Vạn Phật Quang Đại Tòng Lâm Tự đã được "Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam" xác lập 6 kỷ lục, là:
Thác Đamb'ri

Thác Đa M'bri hay thác Đambri là một thác nước trên dòng "Đa M'bri" tại vùng đất phường 2 Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

==Mô tả==
Nguồn nước của dòng thác từ trên cao hơn 60 m đổ xuống, tạo nên một khung cảnh rất hùng vĩ.

Thác nằm cách thành phố Bảo Lộc khoảng 17 km, nằm giữa khung cảnh rừng nguyên sinh hoang sơ, hùng vĩ với nhiều loài động vật, thực vật quý hiếm. Ngày nay, khu du lịch sinh thái Đambri là một địa điểm du lịch hấp dẫn cho du khách thập phương.

Theo truyền thuyết, ngày xưa có một đôi trai gái người Cơ Ho yêu nhau và thường hẹn hò bên thác nước. Vào một ngày nọ, chàng trai bỗng mất tích không một dấu vết để lại. Cô gái khóc mãi, chờ mãi, nhưng không thấy người yêu quay lại. Lâu ngày, nước mắt của cô gái đọng lại và chảy thành dòng thác lớn. Người K’ho đặt tên thác là Đambri - nghĩa là "Đợi chờ".
Thác Cam Ly

Thác Cam Ly là thác nước trên sông Cam Ly ở phường Cam Ly - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

==Vị trí địa lý==
Cam Ly ở gần trung tâm thành phố Đà Lạt, nằm trên thượng nguồn sông Cam Ly, cách khu Hòa Bình 2,3 km về phía Đông Nam và cách trung tâm thành phố Đà Lạt khoảng 2 km về phía Tây.

==Miêu tả==
Thác mùa mưa nước chảy cuồn cuộn, từng khối nước khổng lồ đổ xuống dữ dội, nhờ vị trí gần trung tâm thành phố nên du khách thường ghé thăm. Dưới chân thác là một vườn hoa nhỏ. Trong khu vực thác có lăng Nguyễn Hữu Hào với nhiều kiến trúc độc đáo.

==Tên gọi==
Có hai giả thuyết về tên gọi của thác Cam Ly:
- Người Lạch gọi thác Cam Ly là "Liêng Tô Sra", về sau đổi thành thác Cam Ly mang tên đoạn suối Cẩm Lệ chảy từ "Liêng Tô Sra" đến sông Đạ Đờng. Vị tù trưởng người Cơ Ho có tên K’ Mly nên dân trong vùng lấy tên ông đặt cho dòng suối của họ để ghi nhớ công lao của chủ làng. Và lâu ngày người ta đọc trại thành Cam Ly.
- Cam Ly xuất phát từ gốc Hán-Việt ("cam" là ngọt và "ly" là thấm vào). Có nghĩa rằng "Cam Ly" là biểu tượng của một dòng suối có nước ngọt.
==Ô nhiễm nghiêm trọng==
Thác Cam Ly do Công ty cổ phần Dịch vụ Du lịch Đà Lạt quản lý khai thác nhưng đang trong tình trạng xuống cấp do không được tu bổ, sửa chữa thường xuyên. Lăng Nguyễn Hữu Hào bị đập phá, cảnh quan đang bị phá hủy. Đến đầu năm 2011, thác Cam Ly bị ô nhiễm nghiêm trọng, bốc mùi hôi thối, nước cạn, là nơi chứa nước thải của thành phố Đà Lạt mà không được xử lý. Dù vậy, đến năm 2021 vẫn chưa có biện pháp khắc phục.
Diệu Thanh

Diệu Thanh là một danh từ chỉ tên riêng trong tiếng Việt, có thể là:
- Thác Diệu Thanh, một thác nước thuộc tỉnh Đắk Nông.
- Diệu Thanh, là chị của Bà Chúa Ba Diệu Thiện (trong Phật giáo).
Đray Sáp

Đray Sáp hay Dray Sáp có thể là:

- Thác Đray Sáp, một thác nước trên sông Srêpốk tại xã Đắk Sôr, huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông
- Xã Dray Sáp, huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk
Mang Ấn Độ

Mang Ấn Độ hay mang đỏ (danh pháp khoa học: Muntiacus muntjak) là loài mang phổ biến nhất. Nó có lông mềm, ngắn ánh nâu hay xám, đôi khi với các đốm màu kem. Là một loài ăn tạp, nó ăn hoa quả, chồi cây, hạt, trứng chim cũng như cả các động vật nhỏ và thậm chí cả xác chết. Tiếng kêu của chúng giống như tiếng sủa, thông thường khi chúng cảm nhận được kẻ thù (vì thế mà người ta còn gọi các loài mang là "hươu sủa").

Mang Ấn Độ đực có các gạc ngắn có thể đạt tới chiều dài 15 cm và chỉ có một nhánh. Các gạc này phát triển hàng năm từ cuống xương trên đầu. Mang đực là con vật chiếm giữ lãnh thổ và có thể rất hung dữ vì kích thước của chúng. Chúng sẽ đánh lộn với nhau để chiếm giữ lãnh thổ bằng cách dùng gạc của chúng hay nguy hiểm hơn là bằng các răng nanh hàm trên giống như ngà voi, và có thể bảo vệ chúng chống lại kẻ thù, chẳng hạn như chó.

== Phân loài ==
Có 15 phân loài:
- "M. m. annamensis", Đông Dương
- "M. m. aureus", bán đảo Ấn Độ
- "M. m. bancanus", các đảo Billiton và Banka
- "M. m. curvostylis", Thái Lan
- "M. m. grandicornis", mang Burma, Myanmar
- "M. m. malabaricus", miền nam Ấn Độ và Sri Lanka
- "M. m. montanus", mang núi, Sumatra
- "M. m. muntjak", mang Java, Java và miền nam Sumatra
- "M. m. nainggolani", các đảo Bali và Lombok
- "M. m. nigripes", mang chân đen, Việt Nam và đảo Hải Nam
- "M. m. peninsulae", Malaysia
- "M. m. pleicharicus", miền nam Borneo
- "M. m. robinsoni", đảo Bintan và quần đảo Linga
- "M. m. rubidus", miền bắc Borneo
- "M. m. vaginalis", Myanmar tới tây nam Trung Quốc
Thác Ba Tầng (Đắk Nông)

Thác Ba Tầng là tên gọi chung cho một hệ thống thác nước liên tiếp nhau trên "sông Đắk Nông" ở vùng đất phường Bắc Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng.

Thác còn gọi là "Thác Cửa Thần". Thác có tên là thác Ba Tầng bởi vì khi dòng nước chảy đên đây phải chảy qua 3 tầng thác mới đổ xuống lòng suối ở phía dưới.

Trên một chiều dài khoảng 40 m là 3 thác nước nối tiếp nhau. Thác Một cao 1,5 m, cách đó 20 m là tầng thác Hai cao 2 m, tầng thác Ba là thác chính lớn nhất của cụm thác, có độ cao hơn 20 m. Xung quanh đó là rừng cây với nhiều cây cổ thụ, những bãi đất trống rộng rãi có thể là địa điểm cắm trại lý tưởng cho du khách.

Thác nằm cách thị xã Gia Nghĩa, tỉnh lỵ của Đăk Nông khoảng 7 km phía bắc theo quốc lộ 14 đi Buôn Ma Thuột.

== Sông Đắk Nông ==
Sông Đắk Nông là dòng sông chính chảy qua Gia Nghĩa, và là tên hình thành tên huyện tên tỉnh.

Sông bắt nguồn từ sườn tây nam "dải núi Nâm Nung" , chảy hướng tây nam, sau đó là hướng nam qua Gia Nghĩa. Sau đó sông Đắk Nông tiếp nhận dòng Đăk R'ti và đổ vào sông Đồng Nai.

Trên thượng nguồn sông Đắk Nông còn có Thác Lưu Ly ở xã Nâm N'Jang huyện Đắk Song, cũng là một điểm tham quan hấp dẫn.

== Xem thêm ==
- Thác Ba Tầng
- Thác Ba Tầng, Trà Bồng ở núi Cà Đam, thôn Quế xã Trà Bùi, huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi.
- Thác Cửa Thần: thác Ba Tầng ở xã Tà Nung, Đà Lạt, Lâm Đồng.
- Thác Ba Tầng, Bình Thuận ở thôn 11 xã Đa Kai, huyện Đức Linh, tỉnh Bình Thuận.
Mang Reeves

Mang Reeves hay mang Trung Quốc (Muntiacus reevesi; tên Trung Quốc: 山羌 - sơn khương, các tên gọi khác: 山琼 sơn quỳnh, 黄琼 hoàng quỳnh, 麻琼 ma quỳnh v.v), là loài mang đặc hữu của Đài Loan. Chúng cũng có mặt tại phần đại lục miền đông của châu Á, đã được đưa vào Hà Lan và Anh (tại Oxford) rất thành công. Nó ăn các loại cây thân thảo, hoa, chồi non, cỏ và hạt.

Mang Trung Quốc có thể phát triển tới chiều dài 90–95 cm (35-37 inch) và cân nặng khoảng 10–18 kg (22-40 pao). Mang đực có gạc ngắn, thông thường chỉ 10 cm (4 inch) hoặc ngắn hơn, và dùng chúng để đẩy cho kẻ thù mất cân bằng, giúp cho nó có thể làm cho kẻ thù bị thương bằng các răng nanh trên. The small deer is also called the barking deer.

== Tham khảo ==
- "Animal", Viện Smithsonia, 2005, trang 239
== Liên kết ngoài ==
- Thông tin về mang Trung Quốc
Vườn quốc gia Bến En

Vườn quốc gia Bến En là một vườn quốc gia thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam. Được thành lập theo quyết định số 33 ngày 27 tháng 1 năm 1992 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Việt Nam.

==Số liệu địa lý==
Thuộc huyện Như Thanh và huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Nằm cách thành phố Thanh Hóa khoảng 36 km về phía tây nam. Tọa độ từ 19°31′ tới 19°43′ vĩ bắc và 105°25′ tới 105°38′ kinh đông.

Tổng diện tích là 14.735 ha, trong đó rừng nguyên sinh là 8.544 ha. Vườn quốc gia Bến En có địa hình nhiều đồi núi, có nhiều sông, suối và hồ Sông Mực trên núi có diện tích 3000 ha có 21 đảo nổi giữa là một trong vườn quốc gia đẹp nhất Việt Nam.

==Đa dạng sinh học==
Có nhiều loài sinh vật quý, với 1389 loài thực vật (lim xanh, lát hoa, chò chỉ, trai lý, bù hương...), có 1004 loài động vật,66 loài thú (với 29 loài có tên trong Sách đỏ Việt Nam như: sói đỏ, gấu ngựa, vượn đen, phượng hoàng đất, gà tiền mặt vàng...)

==Xem thêm==
- Bộ tem Động vật Vườn quốc gia Bến En

==Liên kết ngoài==
- Vườn quốc gia Bến En
- Vườn quốc gia Bến En trên website của Sở Du lịch Thanh Hóa
Mang đầu lông

Mang đầu lông, còn gọi là mang đen, mang đen đầu đỏ... (danh pháp hai phần: Muntiacus crinifrons) được tìm thấy ở Chiết Giang, An Huy, Giang Tây và Phúc Kiến ở miền nam Trung Quốc, ngoài ra cũng có thông báo là có tại Myanmar. Mặc dù rất khó để nghiên cứu chúng, do chúng là loài động vật nhút nhát, nhưng người ta cho rằng chúng là loài sắp nguy cấp, có lẽ tổng số lượng chỉ còn khoảng 5-10 nghìn con trải rộng trên một khu vực rộng lớn. Chúng có kích thước tương tự như mang Ấn Độ.
Thác Diệu Thanh

Thác Diệu Thanh là thác trên dòng Đăk R'Tih ở vùng đất Thôn 8, xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

Thác Diệu Thanh là một trong những thác nước lớn ở Tây Nguyên. Tiếp cận thác từ quốc lộ 14 đi vào khoảng 5 km. Trước đây đường đi là đường đất, hiện tại đã làm đường nhựa khá dễ đi. Thác vẫn còn giữ được vẻ hoang sơ.

Tuy nhiên khi xây dựng Thủy điện Đăk R’Tih thì cảnh quan vùng thác đã bị phá huỷ.

==Đặc điểm==
Thác có dòng nước đổ từ trên cao hơn 30 m chảy xuống cùng với nhiều thác nước nhỏ khác tung bọt trắng xóa cả vùng. Mặt nước dưới chân thác có vô số hòn đá to nhỏ nhấp nhô chặn dòng nước lại tạo thành hàng trăm dòng chảy nhỏ.

== Tên gọi ==
Một số văn liệu đã nhầm lẫn cho rằng thác còn có tên là "thác Liêng Nung".

Thực tế là "Thác Liêng Nung" là thác trên suối Đắk Nia ở xã Đắk Nia thành phố Gia Nghĩa. Thác ở cách trung tâm Gia Nghĩa chừng 8 km đường thẳng hướng đông nam, và cách Diệu Thanh cỡ 16 km hướng đông nam.
Mang Fea

Mang Fea (còn gọi là mang Tenasserim theo tên gọi của khu vực thuộc Myanmar) là một loài mang hiếm sống ở khu vực biên giới Myanmar-Thái Lan-Lào-Trung Quốc-Việt Nam (IUCN 2004). Nó có kích thước tương tự như mang Ấn Độ (con trưởng thành nặng khoảng 18–21 kg hay 40-46 lb).

Chúng là loài động vật kiếm ăn ban ngày và sống đơn độc, sinh sống trong các khu rừng cây thường xanh, hỗn hợp (thông và cây lá rộng bản) hay cây bụi vùng đất cao (ở cao độ khoảng 2.500 m (8200 ft)) với thức ăn chủ yếu là cỏ, lá mọc ở tầng thấp và các chồi non.

Thời kỳ thai nghén của chúng khoảng 180 ngày. Con non thường được sinh trong các chỗ rậm rạp và được che giấu cho đến khi chúng có thể đi lại được cùng mẹ.

Tên của nó được đặt theo tên nhà động vật học người Ý là Leonardo Fea.

== Tham khảo ==
- Animal Info - Mang Fea

== Liên kết ngoài ==
- Hình ảnh mang Fea trên trang web của Đại học Michigan
- Hình ảnh trên Animalinfo.org
Vườn quốc gia Xuân Sơn

Vườn quốc gia Xuân Sơn là một vườn quốc gia nằm trên địa bàn huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Với kiểu địa hình núi đá vôi đặc trưng. Được chuyển từ khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Sơn thành vườn quốc gia theo Quyết định của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam số 49/2002/QĐ-TTg ngày 17 tháng 4 năm 2002.

==Thông tin chính==
===Vị trí địa lý===
Vườn quốc gia Xuân Sơn nằm ở huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, cách thành phố Việt Trì 80 km, Hà Nội 120 km, có phạm vi ranh giới được xác định như sau:

- Phía Đông: Giáp các xã Tân Phú, Minh Đài, Long Cốc, huyện Tân Sơn.
- Phía Tây: Giáp huyện Phù Yên (tỉnh Sơn La), huyện Đà Bắc (tỉnh Hoà Bình).
- Phía Nam: Giáp huyện Đà Bắc (tỉnh Hoà Bình).
- Phía Bắc: Giáp xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn.

Tọa độ địa lý: Từ 21°03' đến 21°12' vĩ bắc và từ 104°51' đến 105°01' kinh đông.

===Địa hình===
Vườn quốc gia Xuân Sơn nằm trên hệ thống núi đá vôi có độ cao từ 700 đến 1.300 m. Trong khu vực có rất nhiều hang đá.

===Diện tích===
Vườn quốc gia Xuân Sơn có diện tích vùng đệm 18.369 ha, trong đó diện tích vùng lõi là 15.048 ha khu vực bảo vệ nghiêm ngặt là 11.148 ha, phân khu phục hồi sinh thái kết hợp bảo tồn di tích lịch sử: 3.000 ha phân khu hành chính, dịch vụ: 900 ha. Điểm đặc trưng của Xuân Sơn là vườn quốc gia duy nhất có rừng nguyên sinh trên núi đá vôi (2.432 ha). Xuân Sơn được đánh giá là rừng có đa dạng sinh thái phong phú, đa dạng sinh học cao, đa dạng địa hình kiến tạo nên đa dạng cảnh quan.

Diện tích vùng đệm của Vườn quốc gia Xuân Sơn là 18.639 ha, bao gồm các xã: Kiệt Sơn, Lai Đồng, Minh Đài và một phần các xã: Đồng Sơn, Tân Sơn, Kim Thượng, Xuân Đài, đều cùng huyện.

==Đa dạng sinh học==
Theo thống kê bước đầu, Vườn quốc gia Xuân Sơn có 1.179 loài thực vật có mạch thuộc 650 chi và 175 họ trong đó có 52 loài thuộc ngành Quyết và ngành Hạt trần. Có 91 loài cá, 75 loài bò sát và lưỡng cư, 241 loài chim, 76 loài thú.

Nằm trong khu vực giao tiếp của hai luồng thực vật Mã Lai và Hoa Nam, hệ thực vật ở Xuân Sơn có các loài re, dẻ, sồi và mộc lan chiếm ưu thế. Ngoài ra, ở Xuân Sơn còn có các loài tiêu biểu cho khu vực Tây Bắc như táu muối, táu lá duối, sao mặt quỷ và chò chỉ, chò vảy, nghiến, dồi, vầu đắng, kim giao (rừng chò chỉ ở Xuân Sơn là một trong những rừng chò chỉ đẹp và giàu nhất miền Bắc). Xuân Sơn còn là kho giống bản địa, kho cây thuốc khổng lồ, đặc biệt là cây rau sắng mọc tự nhiên có mật độ cao nhất miền Bắc.

==Liên kết ngoài==
- Website chính thức
- Vườn quốc gia Xuân Sơn
Mang Vũ Quang

Mang Vũ Quang hay mang lớn (danh pháp hai phần: Muntiacus vuquangensis) là một loài mang trong họ Hươu nai, bộ Guốc chẵn. Đây là loài mang lớn nhất được phát hiện năm 1994 tại vườn quốc gia Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam gồm 1 đực và một cái cũng như ở miền trung Lào.

Đây là loài Mang có trong Sách đỏ Việt Nam (2000), phân hạng nguy cấp, quý hiếm.

== Mô tả ==
Nó là một dạng hươu nai có kích thước trung bình, có quan hệ họ hàng gần với mang Ấn Độ. Mang Vũ Quang còn có đặc điểm là cặp sừng khá lớn trong loài mang. Trọng lượng trung bình mỗi con là 34 kg (75 pounds).

Lông mang màu nâu bóng với những sọc đen chạy dọc xuống đế gạc phía trong trán từ nhánh gạc nhỏ đến suốt tuyến tr­ước trán. Tuyến trán nhô ra, dài khoảng 2 cm với bờ mi gấp lên và không có lông.

Dọc tuyến trán có ít lông mịn màu đen, hàng lông dài quanh tuyến đổ về phía sau. Tuyến lệ có dải lông mịn màu sẫm. Thân phần lưng sẫm hơn phần bụng. Từ cổ xuống lưng có một sọc màu sẫm. Túm lông đuôi màu sẫm, phía dưới màu trắng. Con đực có sừng (gạc) khá lớn, dài 28 – 30 cm, nhánh chính 14 – 25 cm, nhánh phụ 8 – 13 cm, phần đế ngắn 3 – 7 cm.

== Tham khảo ==
- Eleanor Sterling, et al. "Vietnam A Natural History". New Haven, CT: Yale University Press, 2006. trang 235-239.

== Liên kết ngoài ==
- Mang lớn, WWF Đông Dương.
- Animal Info.org - Mang lớn
- Hình ảnh tại coombs.anu.edu.au
- Mang lớn trên trang SVRVN
Mang Trường Sơn

Mang Trường Sơn (danh pháp hai phần: Muntiacus truongsonensis) là một loài mang. Nó là một trong những loài mang nhỏ nhất, nặng khoảng 15 kg với kích thước chỉ cỡ một nửa của mang Ấn Độ. Nó được phát hiện trong dãy núi Trường Sơn ở Việt Nam vào năm 1997.

Nó được xác định bằng cách kiểm tra hộp sọ và các miêu tả do những người dân bản địa cung cấp, tại đó người ta gọi nó là "samsoi cacoong", tức "con hươu (nai) sống trong rừng sâu và rậm rạp". Nó sống ở cao độ khoảng 400 -1.000 mét, tại các khu vực mà kích thước nhỏ bé cho phép nó di chuyển dễ dàng dưới các bụi cây rậm rạp.

== Đặc điểm ==
Thân hình giống hoẵng nhưng nhỏ hơn, và có thể là nhỏ nhất trong họ Cervidae, nặng từ 14 – 20 kg, toàn thân phủ lớp lông mịn màu vàng nâu hoặc vàng rỉ sắt. Con đực có sừng không phân nhánh, hộp sọ giống hoẵng nhưng nhỏ hơn. Cả con đực và con cái đều có răng nanh dài.

== Liên kết ngoài ==
- Mang Trường Sơn, WWF Đông Dương.
- Animal Info - Mang Trường Sơn
- Thông tin trên trang SVRVN
Mang lá

Mang lá hay mang Putao (danh pháp hai phần: Muntiacus putaoensis) là một loài mang nhỏ. Nó được phát hiện gần đây, vào năm 1997 bởi nhà sinh học Alan Rabinowitz trong chuyến nghiên cứu thực địa của ông tại Myanmar. Ông đã xoay xở để có được các mẫu, từ đó các phân tích DNA cho thấy đây là một loài mang mới.

== Phân bổ và sinh trưởng ==
Mang lá chỉ được tìm thấy trong các rừng rậm ở Myanmar, trong khu vực nằm ở đông bắc Putao, từ đây mà có tên gọi khoa học của nó, cũng như về phía nam Nam Tamai, nhánh của sông Mai Hka. Nó được tìm thấy ở độ cao khoảng 450 đến 600 m — khu vực chuyển tiếp giữa rừng nhiệt đới và rừng ôn đới. Năm 2002, nó cũng đã được phát hiện tại Khu bảo tồn hổ Namdapha ở miền đông Arunachal Pradesh, Ấn Độ (xem Current Science, số 84, trang 454) . Chúng có lẽ sinh sống trong khu vực sinh trưởng thích hợp trên toàn bộ các chỗ giao nhau của các dãy núi Pātkai Bum và Kumon Taungdan.

== Miêu tả ==
Loài này có chiều cao tối đa khoảng 60–80 cm, làm cho nó trở thành loài hươu nai nhỏ nhất trên thế giới. Nó cân nặng khoảng 11 kg. Các tên gọi địa phương là "lugi-che" (phía đông Arunachal Pradesh) và "phet-gyi" (Myanmar), cả hai đều có nghĩa là "con mang nhỏ đến mức có thể gói trong lá dong (chi "Phrynium" thuộc Họ Dong) để chuyên chở". Tên gọi mang lá là suy ra từ điều này.

Mang lá sống đơn độc và dường như hoạt động cả ban ngày lẫn ban đêm.

== Thức ăn ==
Mang lá chủ yếu ăn hoa quả.

== Đe dọa ==
Mặc dù kích thước nhỏ của loài vật cũng như của các gạc của nó, việc săn bắn đã làm giảm đáng kể số lượng quần thể này. Sự mất đi môi trường sinh sống cũng là một đe dọa đáng kể khác. Từ các chứng cứ chi tiết, dường như áp lực do săn bắn là thấp hơn ở Ấn Độ, tại đây mang lá thông thường không bị săn bắn một cách có chủ đích.

== Liên kết ngoài ==
- Animal Info.org - Mang lá
Ho (Ghana)

Ho là thành phố tại đông nam Ghana và là thủ đô của vùng Volta. Thành phố nằm gần núi Mount Adaklu và là quê hương của nhà bảo tàng, nhà thờ lớn và nhà giam lớn. Ngôn ngữ được sử dụng nhiều nhất là Ewe.

Ho, rất khác so với thủ đô Accra, trông như một làng được vươn lên thành thành phố. Trong khi những con đường nằm trong trung tâm được lát, những con đường nằm ngoài không được.

Thành phố Ho có ba bệnh viện, bao gồm Bệnh viện vùng Volta, được khánh thành năm 2000 với tiền cho vay của Chính phủ Anh. Ở đây cũng có nhiều bệnh viện thực hành.

Người dân thành phố Ho rất ân cần, và rất cởi mở với du khách và người nước ngoài. Tỷ lệ phạm pháp thấp.

Ho cũng có hai quán cà fê internet. Việc nối mạng tỉnh thoảng bị yếu. Ngoài đó, ở đây cũng có nhiều nhà thờ, bao gồm Nhà thờ Thiên chúa giáo nằm tại trung tâm thành phố. Tại đây cũng có thể bắt gặp nhiều quán ăn và nhà hàng, bao gồm cơ sở kinh doanh đặc biệt có tên "Ngôi nhà trắng".
Holmi

Holmium hay còn gọi là honmi là 1 nguyên tố hoá học có ký hiệu Ho và số nguyên tử 67 trong bảng tuần hoàn. Là một thành viên trong nhóm lanthan, holmi là một nguyên tố đất hiếm. Holmi được nhà hóa học Thụy Điển, Per Theodor Cleve, phát hiện. Oxit của nó được cô lập đầu tiên từ các quặng đất hiếm năm 1878 và lúc đó nguyên tố này được đặt theo tên của thành phố Stockholm.

Nguyên tố holmi có màu trắng bạc, tương đối mềm và dễ uốn. Nó có tính phản ứng mạnh nên không thể tìm thấy nó ở dạng kim loại trong tự nhiên, nhưng khi bị cô lập, thì tương đối bền trong không khí khô ở nhiệt độ phòng. Tuy vậy, nó dễ dàng phản ứng với nước và tạo gỉ, và cũng sẽ cháy trong không khí khi nung.

Holmi được tìm thấy trong các khoáng monazit và gadolinit, và thường được chiết tách thương mại từ monazit dùng công nghệ trao đổi ion. Các hợp chất của nó trong tự nhiên, và hầu hết trong phòng thí nghiệm là các chất oxy hóa hóa trị 3, chứa các ion Ho(III). Các ion Ho hóa trị 3 có tính huỳnh quang giống như các ion đất hiếm khác, và các ion Ho này cũng được sử dụng giống như những ion đất hiếm khác trong các ứng dụng tạo màu thủy tinh và laser.

Holmium có độ từ tính cao nhất so với bất kỳ nguyên tố nào và do đó nó được sử dụng làm các miếng nam châm mạnh. Do holmi có khả năng hấp thụ neutron mạnh, nên nó cũng được sử dụng trong các cần điều khiển hạt nhân.