hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Stinson L-1 Vigilant

Stinson L-1 Vigilant (định danh công ty: Model 74) là một loại máy bay quan sát hạng nhẹ của Hoa Kỳ trong thập niên 1940, do hãng Stinson Aircraft Company at Wayne, Michigan chế tạo (đến tháng 11 năm 1940 là một chi nhánh của hãng Vultee Aircraft Corporation). Nó được Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ sử dụng với tên gọi O-49 cho đến năm 1942.

==Biến thể==
- Stinson Model 74
- O-49 Vigilant
- L-1 Vigilant
- O-49A Vigilant
- O-49B Vigilant
- L-1A Vigilant
- L-1B Vigilant
- L-1C Vigilant
- L-1D Vigilant
- L-1E Vigilant
- L-1F Vigilant
- Vigilant Mk I
- CQ-2 Vigilant

==Quốc gia sử dụng==
- Không quân Hoàng gia
- Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ

==Tham khảo==
===Tài liệu===
- Adcock, Al. "US Liaison Aircraft in action" (Aircraft in Action: No. 195). Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 2005. ISBN 978-0897474870.
- Donald, David (ed.). "American Warplanes of World War II". London: Aerospace Publishing, 1995. ISBN 1-874023-72-7.
- Eden, Paul and Soph Moeng (eds.). "The Complete Encyclopedia of World Aircraft". London: Amber Books Ltd., 2002. ISBN 0-7607-3432-1
- Merriam, Ray (ed.). "World War II Journal #15: U.S. Military Aircraft of World War II". Bennington, Vermont, USA: Merriam Press, 2002. ISBN 1-57638-167-6.
- Ogden, Bob. "Aviation Museums and Collections of North America". Tonbridge, Kent, UK: Air-Britain (Historians) Ltd, 2007. ISBN 0-85130-385-4.
- "The Illustrated Encyclopedia of Aircraft" (Part Work 1982-1985). London: Orbis Publishing, 1985.

==Liên kết ngoài==
- Vultee L-1A Vigilant, Bảo tàng Quốc gia Không quân Hoa Kỳ
- Stinson O-49 on aerofiles
- "Popular Science", September 1941, "Grasshoppers" see page 66-67 for O-49 details and photos
Cáo corsac

Cáo corsac (danh pháp hai phần: "Vulpes corsac") là một loài động vật thuộc chi Cáo, họ Chó. Loài này tìm thấy trên khắp các thảo nguyên trung bộ của châu Á. Cáo thảo nguyên đang bị đe dọa do săn bắn lấy lông.

==Mô tả==
Cáo corsac là một con cáo có kích thước trung bình, chiều dài đầu và cơ thể 45 đến 65 cm, và đuôi dài 19 đến 35 cm. Con trưởng thành cân nặng từ 1,6 đến 3,2 kg (3,5 đến 7,1 lb). Lông có màu từ xám đến hơi vàng phần lớn cơ thể, với phần dưới nhạt màu hơn và các mảng nhạt trên miệng, cằm, và cổ họng. Trong suốt mùa đông, bộ lông trở nên dày hơn và mượt hơn, và màu xám rơm, với một đường sẫm màu chạy xuống phía sau.

==Phân bố==
Cáo corsac sinh sống ở thảo nguyên và bán hoang mạc của trung tâm và Đông Bắc Á. Chúng được tìm thấy khắp Kazakhstan, Uzbekistan, và Turkmenistan, và thông qua tất cả khu vực ngoại trừ các vùng cực bắc của Mong Cổ. Ở phía nam, phạm vi của chúng kéo dài vào các khu vực ở phía Bắc của Iran, Tajikistan, Kyrgyzstan, Afghanistan, và Trung Quốc, và chúng cũng có thể được tìm thấy trong các vùng lân cận của Nga.
Stinson L-5 Sentinel

Stinson L-5 Sentinel là một loại máy bay liên lạc trong Chiến tranh thế giới II, nó được trang bị cho mọi quân chủng của quân đội Mỹ và cả không quân hoàng gia Anh.

== Variants ==
- O-62
- L-5
- L-5A
- L-5B
- L-5C
- L-5D: Not adopted. No prototype built.

- L-5E
- L-5G
- XL-5
- U-19A
- U-19B
- 0Y-1
- 0Y-2
- Sentinel Mk I
- Sentinel Mk II
- L5/235

== Quốc gia sử dụng ==
- Không quân Hoàng gia Australia
- Không quân Italy
- Lực lượng An ninh Quốc gia
- Lực lượng Phòng vệ Mặt đất Nhật Bản
- Không quân Hàn Quốc
- Quân đoàn Không quân Lục quân Philippine
- Không quân Philippine
- Không quân Ba Lan
- Không quân Đài Loan
- Không quân Hoàng gia Thái Lan
- Không quân Hoàng gia
- Tuần tra Hàng không Dân sự
- Không quân Lục quân Hoa Kỳ
- Không quân Hoa Kỳ
- Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ
- Hải quân Hoa Kỳ

== Tham khảo ==
- Ghi chú

- Tài liệu

- Love, Terry M. "L-Birds: American Combat Liaison Aircraft of World War II." New Brighton, Minnesota: Flying Books International, 2001. ISBN 978-0-911139-31-0.

== Liên kết ngoài ==
- Sentinel Owners and Pilots Association (SOPA), an organization dedicated to restoring, flying, maintaining and increasing public awareness of the Stinson L-5.
- "America Reports On Aid To Allies etc." "Universal Newsreel," 1942
Taylorcraft L-2

Taylorcraft L-2 Grasshopper là một loại máy bay thám sát/liên lạc của Hoa Kỳ, do hãng Taylorcraft chế tạo cho Không quân Lục quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II.

==Biến thể==
- YO-57
- O-57
- O-57A
- L-2
- L-2A
- L-2B
- L-2C
- L-2D
- L-2E
- L-2F
- L-2G
- L-2H
- L-2J
- L-2K
- L-2L
- L-2M
- TG-6
- LNT-1
- UC-95

==Quốc gia sử dụng==
- Không quân Lục quân Đông Ấn Hoàng gia Hà Lan
- Không quân Lục quân Hoa Kỳ

==Liên kết ngoài==
- L-2 page at the Bảo tàng Quốc gia Không quân Hoa Kỳ
- L-2 page at Warbird Alley
- www.als-cannonfield.com - operates restored L-2s
HMS Acasta

Ba tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS "Acasta", cùng hai chiếc khác được dự định:

- là một tàu frigate hạng năm 40 khẩu pháo hạ thủy năm 1797 và bị tháo dỡ năm 1821
- HMS "Acasta" dự định là một tàu frigate chân vịt gỗ được đặt lườn năm 1861 nhưng bị hủy bỏ năm 1863
- là chiếc dẫn đầu của lớp tàu khu trục "Acasta" hạ thủy năm 1912 và bị bán để tháo dỡ năm 1921
- là một tàu khu trục lớp A hạ thủy năm 1929 bị các thiết giáp hạm Đức "Scharnhorst" và "Gneisenau" đánh chìm năm 1940
- HMS "Acasta" dự định là một tàu ngầm lớp "Amphion" nhưng bị hủy bỏ vào năm 1945
HMS Achates

Năm tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt và một chiếc thứ sáu dự định đặt cái tên HMS "Achates", theo tên Achates, một nhân vật trong Thần thoại La Mã:

- là một tàu chiến 13 khẩu pháo hạ thủy năm 1573, thành một lườn tàu năm 1590 và bị bán năm 1605
- là một tàu brig xà-lúp 10 khẩu pháo thuộc lớp "Cherokee" hạ thủy năm 1808 và bị đắm năm 1810 ngoài khơi Guadeloupe
- là một tàu brig xà-lúp 16 khẩu pháo nguyên là chiếc "Le Milan" của Pháp bị chiếm năm 1809 và bị bán năm 1818
- là một tàu khu trục lớp "Acasta" hạ thủy năm 1912 và bị bán năm 1921
- là một tàu khu trục lớp A hạ thủy năm 1929 và bị tàu tuần dương Đức "Admiral Hipper" đánh chìm năm 1942
- HMS "Achates" là một tàu ngầm lớp "Amphion" hạ thủy năm 1945 nhưng không được hoàn tất và bị đánh chìm như một mục tiêu năm 1950
HMS Active

Mười hai tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS "Active hoặc HMS "Actif:

- là một tàu chiến hạng sáu 28 khẩu pháo hạ thủy năm 1758 bị hai tàu frigate Pháp chiếm năm 1778 ngoài khơi San Domingo
- là một tàu brig xà-lúp 14 khẩu pháo hạ thủy năm 1776 bị chiếc tàu lùng Hoa Kỳ "General Pickering" chiếm giữ năm 1780 ngoài khơi New York
- là một tàu buồm 12 khẩu pháo đi vào hoạt động năm 1779 đã đầu hàng chiếc tàu buồm Pháp "Mutine" tại eo biển Anh Quốc, được pháp đổi tên thành "Actif" rồi sau đó là "Activ Số 1" (1782), ngừng hoạt động năm 1782 và tháo dỡ đầu năm tiếp theo
- là một tàu chiến hạng năm 32 khẩu pháo hạ thủy năm 1780 và bị đắm năm 1796 tại đảo Anticosti ở của sông Saint Lawrence River
- là một tàu brig xà-lúp 14 khẩu pháo hoạt động năm 1782
- là một tàu brig 10 khẩu pháo chiếm của Pháp năm 1794 nhưng bị đắm cuối năm đó
- là một tàu chiến hạng năm 38 khẩu pháo hạ thủy năm 1799, được sử dụng cho dịch vụ cảng năm 1826, đổi tên thành HMS "Argo" năm 1833 và bị tháo dỡ năm 1860
- là một tàu chiến hạng năm 36 khẩu pháo hạ thủy năm 1845, trở thành một tàu huấn luyện và đổi tên thành HMS "Tyne" năm 1867 rồi thành HMS "Durham" năm 1867 trước khi bị bán năm 1908
- là một tàu corvette chân vịt bọc sắt lớp "Volage" hạ thủy năm 1869 và bị bán năm 1906
- là chiếc dẫn đầu của lớp tàu tuần dương tuần tiễu "Active" hạ thủy năm 1911 và bị tháo dỡ năm 1920
- là một tàu khu trục lớp A hạ thủy năm 1928 đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai và bị tháo dỡ năm 1947
- là một tàu frigate Kiểu 21 hạ thủy năm 1972 được bán cho Pakistan năm 1994 và được đổi tên thành PNS "Shah Jehan"

== Tham khảo ==
- Demerliac, Alain (1996) "La Marine De Louis XVI: Nomenclature Des Navires Français De 1774 À 1792". (Nice: Éditions OMEGA).
- Hepper, David J. (1994) "British Warship Losses in the Age of Sail, 1650-1859". (Rotherfield: Jean Boudriot). ISBN 0-948864-30-3
HMS Antelope

Mười hai tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS "Antelope":

- "Antelope" là một tàu galleass mang từ 38 đến 44 khẩu pháo được hạ thủy năm 1546, được tái cấu trúc ba lần và sau cùng bị thủy thủ phe nghị viện đốt tại Hellevoetsluis năm 1649
- "Antelope" là một tàu frigate hạng ba 56 khẩu pháo hạ thủy năm 1651 và bị đắm năm 1652
- là một tàu frigate hạng tư 40 khẩu pháo hạ thủy năm 1653 như là chiếc "Preston" và đổi tên năm 1660 trước khi bị bán năm 1693
- là một tàu chiến tuyến hạng tư 54 khẩu pháo hạ thủy năm 1703, được tái cấu trúc năm 1741 và bị bán năm 1783
- là một tàu xà-lúp chiến trận 14 khẩu pháo được mua năm 1784 và bị mất do một trận bão cuối năm đó
- là một tàu brig 14 khẩu pháo hạ thủy năm 1793 và bị bán sau năm 1830
- là một tàu chiến tuyến hạng tư 50 khẩu pháo hạ thủy năm 1802, được dùng như tàu chở quân từ năm 1818, sử dụng trong dịch vụ cảng từ năm 1824 và bị tháo dỡ năm 1845
- nguyên là chiếc tàu schooner 14 khẩu pháo "Firefly" chiếm được của Tây Ban Nha được mua năm 1808 và bị tháo dỡ năm 1814
- là chiếc dẫn đầu của lớp tàu xà-lúp chạy guồng bọc sắt "Antelope" hạ thủy năm 1846 và bị bán năm 1883
- là một tàu phóng lôi lớp "Alarm" hạ thủy năm 1893, được sử dụng cho dịch vụ cảng năm 1910 và tháo dỡ năm 1919
- là một tàu khu trục lớp A hạ thủy năm 1929 đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai và bị bán năm 1946
- là một tàu frigate Kiểu 21 hạ thủy năm 1972, bị đánh chìm do trúng bom năm 1982 trong cuộc Chiến tranh Falkland
HMS Ardent

Tám tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS "Ardent" cùng hai chiếc khác được dự định:

- là một tàu chiến tuyến hạng ba 64 khẩu pháo hạ thủy năm 1764, bị Hải quân Pháp chiếm năm 1779 nhưng được tái chiếm năm 1782 và đổi tên thành HMS "Tiger" trước khi bị bán năm 1784
- là một tàu chiến tuyến hạng ba 64 khẩu pháo hạ thủy năm 1782, bốc cháy và nổ tung gần Corse năm 1794
- là một tàu chiến tuyến hạng ba 64 khẩu pháo hạ thủy năm 1796, được sử dụng cho dịch vụ cảng năm 1812 và tháo dỡ năm 1824
- là một tàu xà-lúp chiến trận chạy guồng gỗ hạ thủy năm 1841 và bị tháo dỡ năm 1865.
- là một tàu xà-lúp chân vịt gỗ thoạt tiên dự định mang tên HMS "Ardent" nhưng được đổi tên trước khi hạ thủy vào năm 1843
- là chiếc dẫn đầu của lớp tàu diệt tàu ngư lôi "Ardent" hạ thủy năm 1894 và tháo dỡ năm 1911
- là một tàu khu trục lớp "Acasta" hạ thủy năm 1913 và bị đánh chìm trong trận Jutland năm 1916
- là một tàu khu trục lớp A hạ thủy năm 1929 đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, bị đánh chìm năm 1940
- HMS "Ardent" dự định là một tàu ngầm lớp "Amphion" nhưng bị hủy bỏ vào năm 1945
- là một tàu frigate Kiểu 21 hạ thủy năm 1975 và bị đắm năm 1982 trong cuộc Chiến tranh Falkland

== Xem thêm ==
HMAS Ardent
HMS Acheron

Tám tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS "Acheron" theo Acheron, một con sông tại Hades trong thần thoại Hy Lạp.

- là một tàu bom 8 khẩu pháo mua năm 1803, bị các tàu frigate Pháp "Incorruptible" và "Hortense" chiếm và đốt cháy gần Gibraltar năm 1805
- là một tàu xà-lúp chiến trận gỗ hạ thủy năm 1838 và bị bán năm 1855
- HMS "Acheron" dự định là một tàu xà lúp chân vịt được đặt lườn năm 1861 nhưng bị hủy bỏ năm 1863 trước khi hạ thủy
- là một tàu frigate bọc sắt hạ thủy năm 1866, trở thành một tàu căn cứ năm 1898 và đổi tên thành HMS "Acheron" năm 1904, trở thành lườn tàu "C8" năm 1908, đổi tên thành "C68" năm 1926, bị bán năm 1927 và bán lại dưới tên "Stedmound"
- là một tàu phóng lôi hạ thủy năm 1879 và bị bán năm 1902
- là chiếc dẫn đầu của lớp tàu khu trục "Acheron" hạ thủy năm 1911 và bị bán năm 1921
- là một tàu khu trục lớp A hạ thủy năm 1930 đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, bị đắm do trúng thủy lôi ngoài khơi đảo Wight năm 1940
- là một tàu ngầm chạy diesel-điện lớp "Amphion" hạ thủy năm 1947 và bị tháo dỡ năm 1972
HMS Anthony

Ba tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS "Anthony":

- là một tàu chiến chế tạo năm 1417
- là một tàu chiến phục vụ từ năm 1588 đến năm 1599
- là một tàu khu trục lớp A hạ thủy năm 1929 và tháo dỡ năm 1948
HMS Arrow

Bảy tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS "Arrow" (mũi tên):

- là một tàu xà-lúp 20 khẩu pháo được mua năm 1796 nhưng bị các tàu frigate Pháp "Incorruptible" và "Hortense" chiếm gần Gibraltar vào năm 1805
- là một tàu buồm 14 khẩu pháo hạ thủy tại xưởng tàu Deptford năm 1805, cải biến tàu tàu chắn nước năm 1815 và bị tháo dỡ năm 1828
- là một tàu buồm 10 khẩu pháo hạ thủy tại Portsmouth năm 1823 và bị tháo dỡ năm 1852
- là một pháo hạm chân vịt gỗ lớp "Arrow" 477 tấn hạ thủy tại Leamouth năm 1854 và bị bán năm 1862
- là một pháo hạm bọc sắt lớp "Ant" hạ thủy tại Greenwich năm 1871 và bị bán năm 1922
- là một tàu khu trục lớp A hạ thủy năm 1929 đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, bị hư hại quá mức sửa chữa được tại cảng Algiers năm 1944 do nổ tàu đạn lân cận, và bị tháo dỡ vào năm 1949
- là một tàu frigate Kiểu 21 hạ thủy năm 1974, từng phục vụ trong cuộc Chiến tranh Falkland, được bán cho Pakistan năm 1994 và được đổi tên thành PNS "Kaibar"

== Xem thêm ==
HMAS "Arrow" (P 88) là một tàu tuần tra 146 tấn của Hải quân Hoàng gia Australia hạ thủy năm 1968 và bị đắm năm 1974 tại Darwin, Australia trong trận bão Tracy.
Bá tước xứ Wessex

Bá tước xứ Wessex (tiếng Anh: "Earl of Wessex") là một tước hiệu quý tộc được tạo ra 2 lần trong lịch sử của Anh Quốc, và hiện thuộc Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh. Đương nhiệm Bá tước xứ Wessex là Vương tử Edward, phối ngẫu là Bá tước phu nhân, Sophie, cả 2 đều thuộc Vương thất Anh. Hiện con trai của Vương tử Edward, James, đang sử dụng tước hiệu Bá tước xứ Wessex như một tước hiệu danh dự chứ chưa thực sự thừa kế nó.

==Lịch sử tước hiệu==
===Lần phong thứ nhất===
- (tại vị 1001-1053)
- Harold Godwinson, cũng chính là Bá tước Đông Anglia, trở thành Vua Anh năm 1066 (tại vị 1022-1066)
===Lần phong thứ hai===
Sau khi Vương tử Edward cưới Sophie Rhys-Jones năm 1999, Nữ vương Elizabeth II đã phong cho Edward tước Bá tước xứ Wessex.

==Danh sách thừa kế==
- Vương tử Edward, Bá tước xứ Wessex (s. 1964)
- (1) James, Tử tước Severn (s. 2007)
Armando (album)

Armando là album phòng thu bằng tiếng Tây Ban Nha đầu tiên và cũng là album phòng thu thứ năm của nam ca sĩ nhạc rap Pitbull. Album được phát hành vào ngày 2 tháng 11 năm 2010. Theo Allmusic, tựa đề album được đặt theo tên họ bố của anh.
Sở Mục vương

Sở Mục vương (chữ Hán: 楚穆王, trị vì 625 TCN-614 TCN), tên thật là Hùng Thương (熊商) hay Mị Thương (羋商), là vị vua thứ 24 của nước Sở - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

==Giành ngôi==
Ông là con trưởng của Sở Thành vương, vốn được vua cha phong làm thái tử. Năm 627 TCN, Sở Thành vương yêu quý con thứ là công tử Chức. Thương Thần dò xét em Thành vương là Mị Giang biết vua cha muốn phế mình, bèn bàn mưu với Phàn Sùng đem quân đánh vào cung Sở Thành vương, ép cha mình phải tự tử, rồi tự lập làm vua, tức là Sở Mục vương. Ông phong cho Phan Sùng làm thái sư.

==Quan hệ với chư hầu==
Năm 624 TCN, Sở Mục vương sai công tử Chu mang quân đánh nước Giang. Tấn Tương công sai Dương Xử Phủ cầm quân đi cứu nước Giang. Xương Xử Phủ tiến đến Phương Thành thì gặp quân công tử Chu nước Sở. Hai bên đều lui quân về.

Sang năm 623 TCN, Sở Mục vương lại đánh Giang. Nước Giang không có viện binh, cuối cùng không cứu được Mục vương diệt nước Giang. Vì Giang là đồng minh của nước Tần nên Tần Mục công bãi yến tiệc mấy ngày tỏ ý chia buồn.

Năm 622 TCN, Sở Mục vương lại đi đánh nước Lục (dòng dõi Cao Dao thời vua Thuấn) và diệt nước Lục.

Năm 618 TCN, nhân lúc Tấn Linh công mới lên ngôi còn nhỏ, Sở Mục vương phát quân đánh nước Trịnh. Triệu Thuẫn nước Tấn bèn hội chư hầu các nước Lỗ, Tống, Vệ, Hứa đi cứu Trịnh. Trong khi quân Tấn chưa tới thì quân Sở đã bắt được 3 tướng Trịnh. Trịnh Mục công phải xin giảng hòa. Sở Mục vương lui quân.

Năm 617 TCN Mục vương giết đại phu là Đấu Nghi Thân, rồi phong Đấu Việt Tiêu làm Lệnh doãn, cai quản quốc chính, thế lực Đấu Việt Tiêu ngày càng lớn, đến đời Sở Trang vương thì làm loạn nhằm đoạt ngôi.

Cùng năm, nhân lúc Tấn Linh công mới lên ngôi còn nhỏ, Sở Mục vương phát quân đánh nước Trịnh và Trần. Triệu Thuẫn nước Tấn bèn hội chư hầu các nước Lỗ, Tống, Vệ, Hứa đi cứu Trịnh. Trong khi quân Tấn chưa tới thì quân Sở đã bắt được 3 tướng Trịnh. Trịnh Mục công phải xin giảng hòa.

Sở Mục vương bèn hẹn vua Trịnh, Trần, Sái hội ở Quyết Lạc, rồi cùng xuất binh đánh Tống, Tống Chiêu công phải đích thân đến dâng lễ vật và hội thề với Sở.

Năm 616 TCN, Sở Mục vương lại sai Thành Đại Tâm (con Thành Đắc Thần) và Phàn Sùng đánh nước Quân. Hai tướng đánh bại quân nước Quân ở Phòng Chử, mở đất đến Tích Huyệt.

Năm 615 TCN, các nước Thư Cưu, Thư Dung không thần phục nước Sở nữa. Sở Mục vương sai Tử Khổng đánh diệt hai nước Thư Dung, Thư Cưu, rồi đánh nước Sào. Quân Sở vây nước Sào một thời gian rồi lui.

Năm 614 TCN, Sở Mục vương mất. Ông làm vua được 13 năm. Con ông là Hùng Lữ lên nối ngôi, tức là Sở Trang vương.

==Xem thêm==
- Sở Thành vương
- Sở Trang vương

==Tham khảo==
- Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
- "Sở thế gia"
- Phương Thi Danh (2001), "Niên biểu lịch sử Trung Quốc", Nhà xuất bản Thế giới
- Khổng Tử (2002), "Xuân Thu tam truyện, tập 3", Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh
Cá răng gai mảnh

Cá răng gai mảnh, tên khoa học Ctenochaetus strigosus, còn gọi là cá răng gai viền mắt vàng, hoặc là Kole trong tiếng Hawaii, là một loài cá biển thuộc chi "Ctenochaetus" trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1828.

== Từ nguyên ==
Tính từ định danh của loài cá này, "strigosus", trong tiếng Latinh có nghĩa là "mảnh mai, mảnh khảnh", không rõ hàm ý điều gì, có lẽ đề cập đến bộ răng mảnh và dài của chúng.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. strigosus" có phạm vi phân bố giới hạn ở Trung Thái Bình Dương. Đây là một loài cá đặc hữu của quần đảo Hawaii và đảo Johnston gần đó. "C. strigosus" sống gần các rạn san hô, chủ yếu là ở vùng nước nông, nhưng cũng đã được ghi nhận ở độ sâu đến 113 m.

Một số tài liệu ghi nhận sự có mặt của "C. strigosus" ở vùng biển Việt Nam đã được xác định là nhầm lẫn với một loài cá đuôi gai khác.

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở "C. strigosus" là 24 cm. Có một mảnh xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc. Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu nâu xám sẫm với những đường sọc màu xanh lam nhạt dọc theo chiều dài cơ thể, và các đốm tròn nhỏ cùng màu phủ khắp đầu (nhưng không lan rộng đến thân trước và ngực). Vây lưng và vây hậu môn có viền màu xanh lam ánh kim; vây ngực màu vàng nâu. Đuôi lõm sâu, hình cánh nhạn. Một đốm vàng đặc trưng bao quanh mắt của loài cá này. Cá con có màu vàng tươi đến màu vàng nâu trên toàn cơ thể.

Số gai ở vây lưng: 8; Số tia vây ở vây lưng: 25–28; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 22–25.

== Sinh thái học ==
"C. strigosus" thường được quan sát là sống đơn độc. "C. strigosus" và những loài còn lại trong chi "Ctenochaetus" chủ yếu ăn các loại tảo và vụn hữu cơ. Chúng dùng răng của mình để đẩy cát đá trên nền đáy và xúc những mảnh tảo vụn vào miệng. Các loài "Ctenochaetus" đều có chung một đặc điểm là dạ dày có thành dày.

== Thương mại ==
"C. strigosus" cùng với "Zebrasoma flavescens", "Acanthurus achilles" và "Naso lituratus" chiếm đến 90% tổng sản lượng những loài được thu thập để nuôi làm cá cảnh ở Hawaii.
Thụ phấn nhờ gió

Thụ phấn nhờ gió ("anemophily") là một dạng thụ phấn của thực vật, trong đó các hạt phấn được gió phân tán. Các loại hoa thụ phấn nhờ gió thường nhỏ, không có mùi thơm, màu sắc không mấy sặc sỡ, không có tuyến mật, tràng hoa đơn giản hoặc không có. Mày hoa cực nhỏ, tách các mày ra để bao phấn bật tung ra ngoài. Đặc điểm: Hoa thường tập trung ở ngọn cây, bao hoa thường tiêu giảm, chỉ nhị dài, bao phấn treo lủng lẳng, hạt phấn rất nhiều, nhỏ và nhẹ, đầu hoặc vòi nhụy dài, có nhiều lông. Một số loài thực vật thụ tinh nhờ gió là bồ công anh, cây lúa, cây ngô, cây lau, cây trinh nữ, cây phi lao.
Acanthurus olivaceus

Acanthurus olivaceus là một loài cá thuộc họ Cá đuôi gai. Nó sống ở vùng biển nhiệt đới phía đông Ấn Độ Dương và phía tây Thái Bình Dương.

== Miêu tả ==
"Acanthurus olivaceus" là một loài cá hình bầu dục với chiều dài tối đa 35 cm (14 in), mặc dù chiều dài điển hình hơn là 25 cm (10 in). Cả vây lưng và vây hậu môn đều dài và thấp, kéo dài đến tận cuống đuôi. Vây lưng có chín gai và 23 đến 25 tia mềm trong khi vây hậu môn có ba gai và 22 đến 24 tia mềm. Vây đuôi có hình lưỡi liềm, các điểm phát triển dài hơn khi cá già đi. Cá trưởng thành có màu nâu xám; một đường thẳng đứng sắc nét thường tách nửa phía trước của cá ra khỏi phần sau tối hơn. Gần khuôn mặt có một vệt màu cam đặc biệt, được bao quanh bởi một viền màu đen tía, ngay phía sau đỉnh mang, và các đường màu xanh và màu cam ở đáy của vây. Giống như tất cả các loài cá đuôi gai, loài này có một cặp vảy giống như dao mổ, nhô lên từ cuống đuôi. Những con đực lớn hơn phát triển một mõm lồi giúp phân biệt rõ ràng chúng với con cái. Cá con có màu vàng.

==Phân bố và nơi ở==
Loài cá này được tìm thấy ở vùng nhiệt đới phía đông Ấn Độ Dương và phía tây Thái Bình Dương. Phạm vi sinh sống của nó kéo dài từ đảo Giáng sinh và quần đảo Cocos (Keeling) đến miền nam Nhật Bản, Tây, Bắc và Đông Úc, Indonesia, Philippines và Hawaii. Nó sống gắn bó với các rạn san hô, thường ở các sườn bên ngoài và ở các vị trí tiếp xúc nhiều hơn. Khi trưởng thành, nó sống đơn độc hoặc đôi khi gia nhập các đàn cá, với độ sâu trong khoảng từ 9 đến 46 m (30 đến 150 ft), nhưng cá con được tìm thấy tại nước nông trong các nhóm nhỏ.

==Sinh học==
Loài cá này ăn mạt vụn và tảo phát triển dưới đáy biển, cũng như các lớp phủ tảo cát và tảo sợi mọc trên cát và các chất nền khác. Chúng thường hình thành các đàn với cá mó, cá đuối gai và các loài cá đuôi gai khác, tất cả đều có chế độ ăn tương tự; cách ăn của chúng rất quan trọng trong việc duy trì đa dạng sinh học bằng cách giữ cho đá không bị tảo phát triển quá mức để ấu trùng san hô có thể tìm được môi trường sống thích hợp để định cư. Cá có thể đổi màu da của mình từ tối sang nhợt nhạt gần như ngay lập tức. Tuổi thọ dài nhất được báo cáo của loài này là 32 năm, tại Rạn san hô Great Barrier của Úc.

== Bị đe doạ và tình trạng bảo tồn ==
"Acanthurus olivaceus" đôi khi được tìm thấy trong các chợ cá và trong nghề buôn bán cá cảnh nhưng không phải là một mục tiêu quan trọng của nghề này. Không có mối đe dọa lớn nào được công nhận, vì vậy Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế đã liệt kê tình trạng bảo tồn của loài này là "it quan tâm".
Acanthurus

Acanthurus là một chi cá biển thuộc họ Cá đuôi gai, với các loài được tìm thấy trên khắp các vùng biển thuộc Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương và Đại Tây Dương. Đây là chi có số lượng thành viên đông nhất trong họ Cá đuôi gai.

== Từ nguyên ==
Danh pháp của loài cá này, "acanthurus", trong tiếng Latinh có nghĩa là "đuôi có ngạnh" ("acanthus": "gai, ngạnh", "oura": "đuôi"), hàm ý đề cập đến ngạnh sắc ở hai bên cuống đuôi của tất cả các thành viên trong chi này.

== Phạm vi phân bố ==
Đa số những thành viên trong chi "Acanthurus" có phạm vi phân bố trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Nhiều loài được tìm thấy ở cả hai đại dương này, trong đó có "Acanthurus guttatus" và "Acanthurus xanthopterus" có thể mở rộng phạm vi đến Đông Thái Bình Dương.

Một số ít thành viên trong chi này được tìm thấy ở Đại Tây Dương, là "Acanthurus bahianus", "Acanthurus chirurgus", "Acanthurus coeruleus", "Acanthurus monroviae" và "Acanthurus tractus".

== Mô tả ==
Tất cả các loài "Acanthurus" đều có một mảnh xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi tạo thành ngạnh sắc, là đặc điểm của họ Cá đuôi gai. Ngạnh này không có độc, nhưng vẫn có thể gây thương tích nếu sơ ý chạm phải, kể cả cho con người và những loài cá khác.

Cơ thể của các loài "Acanthurus" có hình bầu dục thuôn dài. Vây đuôi lõm, có hình lưỡi liềm; một số loài có thùy đuôi khá dài. "Acanthurus" có thể có màu sắc sặc sỡ, hoặc có màu chủ đạo là nâu với các tông màu khác nhau, từ nâu sẫm, nâu xám đến nâu lục.

Nhiều loài "Acanthurus" có dạ dày với vách dày như mề. Đối với những loài này, chúng thường nuốt cả cát vào bụng để giúp nghiền nát những mảnh tảo trong dạ dày.

Ở một số loài, cá con đang phát triển và cá trưởng thành có màu sắc hoàn toàn khác nhau. Đáng chú ý trong chi này là "Acanthurus pyroferus" và "Acanthurus tristis", vì cá con của chúng bắt chước hình thái giống hệt với một số loài cá bướm thuộc chi "Centropyge".

== Lai tạo trong tự nhiên ==
Trong tự nhiên, nhiều loài "Acanthurus" được ghi nhận là có thể tạo ra những cá thể lai với nhau.

- "Acanthurus achilles", "Acanthurus japonicus", "Acanthurus leucosternon" và "Acanthurus nigricans" là 4 loài chị em với nhau, trong đó "A. nigricans" có phạm vi phân bố rộng nhất, do vậy mà chúng thường lai tạo với 3 loài còn lại.
- "Acanthurus pyroferus" và "Acanthurus tristis"
- "Acanthurus triostegus" và "Acanthurus polyzona"
- "Acanthurus olivaceus" và "Acanthurus nigricauda"
- "Acanthurus olivaceus" và "Acanthurus tennentii"

== Sinh thái và hành vi ==
Thức ăn chủ yếu của "Acanthurus" là tảo và vụn hữu cơ, trong đó có một số ít loài là ăn động vật phù du. Ngoài ra, có hai loài trong chi này được ghi nhận là ăn phân do những loài cá khác thải ra, là "Acanthurus coeruleus" và "Acanthurus mata".

Chúng thường bơi thành từng nhóm nhỏ hoặc hợp thành đàn lớn, nhưng cũng có khi sống đơn độc. Cũng như những chi cá đuôi gai khác, "Acanthurus" nghỉ ngơi vào ban đêm, và chúng ngủ trong các hang hốc, kẽ đá.

== Các loài ==
Tính tới hiện tại, có tất cả 40 loài được công nhận là hợp lệ trong chi này, bao gồm:
Acanthurus nigrofuscus

Acanthurus nigrofuscus là một loài cá biển thuộc chi "Acanthurus" trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1775.

== Từ nguyên ==
Từ định danh "nigrofuscus" trong tiếng Latinh có nghĩa là "đen sẫm" ("nigro": "đen" và "fuscus": "sẫm màu"), hàm ý đề cập đến màu nâu đen của loài cá này (thực ra là màu nâu tía hoặc nâu xanh lam khi chúng còn sống).

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Từ Biển Đỏ dọc theo vùng bờ biển Đông Phi, "A. nigrofuscus" được phân bố trải dài về phía đông đến quần đảo Pitcairn, băng qua phần lớn những vùng biển thuộc khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản và quần đảo Hawaii, xa nhất ở phạm vi phía nam là đến bờ đông Úc (gồm cả các đảo Lord Howe và đảo Norfolk), cũng như đảo Rapa Iti (Polynésie thuộc Pháp).

Ở Việt Nam, "A. nigrofuscus" được ghi nhận tại cù lao Chàm (Quảng Nam), đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), vịnh Nha Trang (Khánh Hòa), Ninh Thuận, cù lao Câu và ngoài khơi Bình Thuận, Côn Đảo cũng như tại quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

"A. nigrofuscus" sống tập trung trên các rạn san hô viền bờ và trong đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 25 m.

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở "A. nigrofuscus" là 21 cm, nhưng thường thấy với kích thước phổ biến là 25 cm. Loài cá này có một ngạnh sắc chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi.

Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, màu nâu sẫm đến nâu tím, có những sọc ngang gợn sóng màu lam nhạt ở hai bên thân. Đầu và ngực chi chít những đốm cam. Vây lưng và vây hậu môn có dải viền màu xanh óng ở rìa. Vây đuôi lõm sâu, hình lưỡi liềm. Có hai đốm đen lớn ở gốc sau của vây lưng và vây hậu môn (tiếp giáp với cuống đuôi). Hai đốm này giúp phân biệt "A. nigrofuscus" với "Ctenochaetus striatus".

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 24–27; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 22–24; Số tia vây ở vây ngực: 16–17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số lược mang: 20–24.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "A. nigrofuscus" là tảo, chủ yếu là tảo đỏ. Cá trưởng thành thường bơi theo từng nhóm nhỏ, nhưng có thể hợp thành đàn lớn ở nhiều nơi trong phạm vi phân bố; cá con có thể bắt gặp trong đàn của những loài cá khác.

Tuổi thọ cao nhất được ghi nhận ở "A. nigrofuscus" là 16 năm tuổi.

== Đánh bắt ==
"A. nigrofuscus" là một trong những loài cá thực phẩm được tiêu thụ ở nhiều nơi trong khu vực phân bố của chúng. Loài này cũng được nuôi làm cá cảnh, với giá bán trực tuyến dao động từ 30 đến 80 USD một con tùy theo kích cỡ.
Acanthurus tennentii

Acanthurus tennentii là một loài cá biển thuộc họ Cá đuôi gai, có chiều dài tối đa 31 cm (12 in). Nó được tìm thấy ở vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

== Miêu tả ==
"Acanthurus tennentii" là một loài cá hình bầu dục với chiều dài tối đa là 31 cm (12 in), mặc dù chiều dài điển hình hơn là 25 cm (10 in). Da của loài cá này thường có màu cam be, nâu ôliu hoặc xám, nhưng có thể chuyển sang màu nâu sẫm đỏ ửng với màu đỏ hoặc tím khi bị căng thẳng. Một đường tối chạy dọc theo gốc vây lưng với một đường tương tự ở gốc vây hậu môn. Có hai vệt tối phía sau mắt, và các vảy giống như dao mổ lồi ra từ cuống đuôi có màu đen và được bao quanh bởi một đốm đen lớn với đường viền màu xanh. Cả vây lưng và vây hậu môn đều dài, kéo dài đến tận cuống đuôi. Vây đuôi có hình lưỡi liềm, nó phát triển dài hơn khi cá già đi. Một dải màu trắng xanh bao quanh nó.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Loài này có sự phân bố tại vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới tại Ấn Độ DươngThái Bình Dương; phạm vi sinh sống của nó kéo dài từ Đông Phi và Madagascar đến miền nam Ấn Độ, Sri Lanka, Malaysia, Thái Lan và Indonesia. Nó sống trên đá và rạn san hô, trên các rạn san hô và trong các kênh giữa các rạn san hô, ở độ sâu xuống khoảng 35 m (115 ft).

== Sinh thái ==
"Acanthurus tennentii" ăn các loài tảo phát triển dưới đáy biển và mạt vụn, cũng như màng tảo mọc trên cát và các chất nền khác. Việc sinh sản liên quan đến việc giải phóng tinh trùng và trứng xuống biển. Cá con sống ngoài biển và trở lại hệ sinh thái rạn san hô khoảng bảy tuần sau đó. Lúc đầu, chúng có thể có màu đen hoặc vàng với vòng mắt đen, nhưng sau đó chúng giống với cá trưởng thành, ngoài các vết đen phía sau mắt, ở một giai đoạn phát triển ở tuổi vị thành niên có hình móng ngựa. Loài cá này ăn ngoài trời vào ban ngày, thường trong các nhóm nhỏ với cá vẹt và các loài khác.

== Bị đe dọa và tình trạng bảo tồn ==
Đây là một loài cá phổ biến trong phần lớn phạm vi sống của nó. Nó đôi khi bị đánh bắt để con người tiêu dùng. Môi trường sống của nó dễ bị phá hủy, nhưng hiện tại một số cá thể của loài này đang được bảo vệ. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế đã đánh giá tình trạng bảo tồn của loài này là "ít quan tâm".
Acanthurus guttatus

Acanthurus guttatus là một loài cá biển thuộc chi "Acanthurus" trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

== Từ nguyên ==
Từ "guttatus" trong danh pháp của loài cá này trong tiếng Latinh có nghĩa là "lốm đốm", ám chỉ các đốm trắng trên vây lưng, vây hậu môn và nửa thân sau của chúng.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"A. guttatus" có phạm vi phân bố rộng rãi ở vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cũng như Đông Thái Bình Dương. Ở Ấn Độ Dương, loài cá này được ghi nhận thưa thớt ở một vài địa điểm: quần đảo Mascarene và Seychelles; Maldives và quần đảo Chagos; đảo Giáng Sinh và quần đảo Cocos (Keeling). Từ đảo Sumatra, "A. guttatus" xuất hiện ở hầu hết vùng biển các nước Đông Nam Á (trừ Biển Đông và vịnh Thái Lan), băng qua Papua New Guinea và vùng biển bao quanh các đảo quốc thuộc châu Đại Dương (xa nhất là đến quần đảo Pitcairn thuộc Polynesia thuộc Pháp); phạm vi phía bắc trải dài đến quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) và quần đảo Hawaii; phía nam đến rạn san hô Great Barrier (Úc) và New Caledonia.

Nhiều cá thể "A. guttatus" được ghi nhận ở vùng biển bao quanh đảo Clipperton (2005) và đảo Cocos (2016 - 2017), trở thành điểm cực đông phạm vi của loài cá này ở vùng biển nhiệt đới phía đông Thái Bình Dương.

"A. guttatus" lần đầu tiên được ghi nhận ở vùng biển Hoa Kỳ vào năm 2003, khi một cá thể của loài này được quan sát ở ngoài khơi West Palm Beach, Florida. Không một cá thể "A. guttatus" nào được phát hiện thêm ở Hoa Kỳ trong hơn 10 năm kể từ đó.

"A. guttatus" sống gần các rạn san hô ở độ sâu khá nông, khoảng 6 m trở lại.

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở "A. guttatus" là 26 cm. Đầu, thân, vây lưng và vây hậu môn màu nâu xám sẫm. Thân trước có 2 dải: một dải xám trên đầu sau mắt và một dải ở sau gốc vây ngực; 2 dải khác mờ hơn nằm ở thân sau. Vùng ngực màu xám bạc. Thân sau, vây lưng và vây hậu môn tập trung nhiều đốm trắng. Vây bụng màu vàng tươi. Vây đuôi màu vàng nhạt với dải rộng màu đen ở rìa sau. Hai bên cuống đuôi có một gai nhọn đặc trưng của họ Cá đuôi gai.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 27 - 30; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 23 - 26; Số tia vây ở vây ngực: 15 - 17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

== Sinh thái ==
"A. guttatus" không phải là một loài có tính lãnh thổ. Ở Samoa thuộc Mỹ, "A. guttatus" được quan sát thấy là hợp thành đàn khoảng từ 50 đến 500 cá thể để sinh sản vào lúc hoàng hôn. Loài cá này sinh sản quanh năm ở những vùng nước ấm (khoảng 27 °C đến 30°).

"A. guttatus" ăn chủ yếu các loại tảo sợi, nhưng cũng có thể ăn một số loại tảo vôi như "Jania".
Mạc Chiết Đại Đề

Mạc Chiết Đại Đề (, ? - 524), dân tộc Khương, người Tần Châu một trong những thủ lĩnh của phong trào Lục Trấn khởi nghĩa phản kháng nhà Bắc Ngụy.

==Sự nghiệp==
Năm Chính Quang thứ 5 (524), Tần Châu thứ sử Lý Ngạn tỏ ra tham lam bạo ngược, binh sĩ là bọn Tiết Trân, Lưu Khánh liên kết nhân dân các dân tộc Hán, Khương, Đê... trong thành Tần Châu khởi nghĩa, bắt giết Lý Ngạn. Mạc Chiết Đại Đề được cử làm thủ lĩnh, xưng Tần vương. Binh sĩ ở Nam Tần Châu là bọn Trương Trường Mệnh, Hàn Tổ Hương, Tôn Yểm chiếm thành phản Ngụy, chém Thứ sử Thôi Du, tích cực hưởng ứng.

Đại Đề phái Bặc Triều đánh hạ trấn Cao Bình, giết Trấn tướng Hách Liên Lược và Hành đài Cao Nguyên Vinh. Cùng năm bệnh mất. Bộ thuộc do con trai thứ tư là Mạc Chiết Niệm Sinh thống lãnh.

==Tham khảo==
- Ngụy thư
- Bắc sử
- Tư trị thông giám,

==Xem thêm==
- Trần Dần Khác, "Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử giảng diễn lục" (Vạn Thằng Nam chỉnh lý) Hoàng Sơn thư xã, 2000
- Đỗ Sĩ Đạc, "Bắc Ngụy sử", Nhà xuất bản Sơn Tây Cao Hiệu Liên Hiệp, 1992
- Trâu Kỷ Vạn, "Trung Quốc thông sử: Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử", Nhà xuất bản Cửu Châu, 2009
Saraqip

Saraqib ( cũng viết là Saraqeb) là một thành phố ở tây bắc Syria, về hành chính thuộc Idlib Governorate, tọa lạc ở phía đông Idlib. Thành phố nằm ở độ cao 370 m trên mực nước biển. Địa điểm cổ đại Ebla tọa lạc 5 km về phía nam thành phố. Theo Tổng cục thống kê Syria, thành phố Saraqib có dân số 32.495 người theo điều tra dân số năm 2004.

==Lịch sử==
Một cộng đồng lớn người Nawar đã định cư ở Saraqib trong thời Ottoman. Cùng với Khan Shaykhun và Ma'arat al-Numan, Saraqib nổi tiếng với sản phẩm thêu vải cotton màu đen tinh xảo. Ngày 26 tháng 2 năm 1959, cựu tổng thống Gamal Abdel Nasser đã đọc diễn văn trước thành phố kỷ niệm liên minh gần đây giữa Ai Cập và Syria lập nên Cộng hòa Ả Rập Thống nhất.
Cư dân của Saraqib đã tham dự trong nội chiến Syria chống lại chính quyền của Bashar al-Assad từ ít nhất tháng 4 năm 2011. Theo Cơ quan theo dõi nhân quyền Syria (Syrian Observatory for Human Rights) đối lập, các lực lượng an ninh Syria đã bắt giữ hơn 200 người được tin là các nhà hoạt động chống chính quyền ở thành phố này sau khi chiếm thành phố ngày 11 tháng 8 năm 2011.
Mạc Chiết Niệm Sanh

Mạc Chiết Niệm Sinh (, ? – 527), dân tộc Khương, người Tần Châu một trong những thủ lĩnh của phong trào Lục Trấn khởi nghĩa phản kháng nhà Bắc Ngụy.

==Sự nghiệp==
Tháng 6 năm Chính Quang thứ 5 (524), cha là thủ lĩnh nghĩa quân Tần vương Mạc Chiết Đại Đề mất, Mạc Chiết Niệm Sinh kế tục thống lãnh nghĩa quân, xưng Tần thiên tử, niên hiệu là Thiên Kiến. Sau đó, Niệm Sinh phái em trai Thiên Sinh đi về phía đông đánh Kỳ Châu, chém Đô đốc Nguyên Chí, thứ sử Bùi Phân Chi.

Năm sau (525), Tiêu Bảo Di phụng mệnh đến Quan Trung đánh dẹp cuộc khởi nghĩa Hà Tây do Mạc Chiết Niệm Sinh cầm đầu.

Năm Hiếu Xương thứ 3 (527), Mạc Chiết Niệm Sinh đánh bại Tiêu Bảo Di ở Kính Châu. Người Kỳ Châu bắt thứ sử Ngụy Lan Căn hưởng ứng, cánh nghĩa quân Đông chinh cũng đã đến Đồng Quan. Tháng 9, Mạc Chiết Niệm Sinh bị bộ hạ Đỗ Sán giết chết. Bộ thuộc do Mặc Kỳ Sửu Nô thống lãnh.

==Tham khảo==
- Ngụy thư
- Bắc sử
- Tư trị thông giám, ,

==Xem thêm==
- Trần Dần Khác, "Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử giảng diễn lục" (Vạn Thằng Nam chỉnh lý) Hoàng Sơn thư xã, 2000
- Đỗ Sĩ Đạc, "Bắc Ngụy sử", Nhà xuất bản Sơn Tây Cao Hiệu Liên Hiệp, 1992
- Trâu Kỷ Vạn, "Trung Quốc thông sử: Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử", Nhà xuất bản Cửu Châu, 2009
Tiên Vu Tu Lễ

Tiên Vu Tu Lễ (, ? - 526), dân tộc Đinh Linh, một trong những thủ lĩnh nghĩa quân ở Hà Bắc trong giai đoạn sau của phong trào Lục Trấn khởi nghĩa phản kháng nhà Bắc Ngụy.

==Sự nghiệp==
Ông vốn là binh sĩ của trấn Hoài Sóc. Mùa thu năm Hiếu Xương thứ 2 (526), Tiên Vũ Tu Lễ hưởng ứng khởi nghĩa Đỗ Lạc Chu, tụ chúng nổi dậy ở thành Tả Nhân, Định Châu, đặt niên hiệu Lỗ Hưng.

Triều đình phái Trưởng Tôn Trĩ và Hà Gian vương Nguyên Sâm trấn áp, bị Tu Lễ đánh bại (cha Vũ Văn Thái là Vũ Văn Quăng cũng chết trong hàng ngũ nghĩa quân ở trận này). Tháng 8 năm sau (527), ông bị bộ hạ Nguyên Hồng Nghiệp sát hại. Sau đó Cát Vinh giết chết Nguyên Hồng Nghiệp, kế tục lãnh đạo khởi nghĩa.

==Tham khảo==
- Ngụy thư
- Bắc sử
- Tư trị thông giám

==Xem thêm==
- Trần Dần Khác, "Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử giảng diễn lục" (Vạn Thằng Nam chỉnh lý) Hoàng Sơn thư xã, 2000
- Đỗ Sĩ Đạc, "Bắc Ngụy sử", Nhà xuất bản Sơn Tây Cao Hiệu Liên Hiệp, 1992
- Trâu Kỷ Vạn, "Trung Quốc thông sử: Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử", Nhà xuất bản Cửu Châu, 2009
Antonov A-7

Antonov A-7 là một loại tàu lượn quân sự chở lính của Liên Xô trong Chiến tranh thế giới II.

==Quốc gia sử dụng==
- Không quân Xô viết

==Liên kết ngoài==
- A-7 (RF-8) at Ugolok Neba
- Plan and description
DFS 230

DFS 230 là một loại tàu lượn vận tải quân sự của Đức, trang bị cho Luftwaffe trong Chiến tranh thế giới II. Nó được Deutsche Forschungsanstalt für Segelflug (DFS) phát triển vào năm 1933, do Hans Jacobs làm đội trưởng.

== Biến thể ==
- DFS 230 A-1
- DFS 230 A-2
- DFS 230 B-1
- DFS 230 B-2
- DFS 230 C-1
- DFS 230 D-1
- DFS 230 F-1

== Liên kết ngoài ==
- http://www.warbirdsresourcegroup.org/LRG/dfs230.html
- http://www.luftarchiv.de/flugzeuge/dfs/dfs230.htm
General Aircraft Hamilcar

General Aircraft Limited GAL. 49 Hamilcar hay Hamilcar Mark I là một loại tàu lượn quân sự cỡ lớn của Anh trong Chiến tranh thế giới II. Nó được thiết kế để chở hàng hạng nặng như xe tăng Tetrarch hoặc M22 Locust.

==Quốc gia sử dụng==
- Lục quân Anh
- Không quân Hoàng gia

== Liên kết ngoài ==
- British Aircraft of WWII
- Hamilcar Glider page on d-daytanks.org.uk - includes pictures of the Hamilcar Glider parked and being towed.
- "Flight" ngày 14 tháng 12 năm 1944
- Hamilcar X "Flight" 1945
- "Popular Mechanics", December 1944 cover illustration of Hamilcar
- "Huge Gliders Spill Tanks Behind Enemy Lines", December 1944, Popular Mechanics - Mistakenly highlights M22 Locust light tank inside Hamilcar when in fact tank shown is the Tetrach. Also, mis-labels them as being used in Operation Tonga. But the cover artwork and the inside article on page 17 are excellent.
Gotha Go 242

Gotha Go 242 là một loại tàu lượn vận tải của Đức, trang bị cho "Luftwaffe" trong Chiến tranh thế giới II.

==Biến thể==
- Go 242 A-1
- Go 242 A-2
- Go 242 B-1
- Go 242 B-2
- Go 242 B-3
- Go 242 B-4
- Go 242 B-5
- Go 242 C-1

==Liên kết ngoài==
- "War in the Air." "FLIGHT", 12th February 1942, p. 130, early intelligence photo of Go 242, bottom of page.
Gribovski G-11

Gribowski G-11 (Г-11) là một loại tàu lượn quân sự chuyên chở lính và hàng hóa của Liên Xô trong Chiến tranh thế giới II.

==Quốc gia sử dụng==
- Không quân Xô viết

==Tham khảo==
- Г-29 (Г-11) at Ugolok Neba
- Plan and description
Kokusai Ku-8

Kokusai Ku-8-II, (Tàu lượn vận tải đặc biệt Kokusai Kiểu 4), là một loại tàu lượn quân sự của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới II.

==Biến thể==
- Ku-8I: Mẫu thử.
- Ku-8II: Tàu lượn vận tải quân sự. Phiên bản sản xuất.

==Quốc gia sử dụng==
- Nhật Bản

==Tham khảo==
- Pacific War Online Encyclopedia
[Weapons and Warfare book 16, page 1682]
Kolesnikov-Tsibin KC-20

Kolesnikov-Tsibin KC-20 hay KTs-20 (tiếng Nga: КЦ-20) là một loại tàu lượn quân sự chở lính của Liên Xô trong Chiến tranh thế giới II.

==Quốc gia sử dụng==
- Không quân Xô viết

==Tham khảo==
- KTs-20 at Ugolok Neba (in Russian)
Maeda Ku-1

Maeda Ku-1 là một loại tàu lượn quân sự cỡ nhỏ của Nhật Bản. Nó chủ yếu dùng để huấn luyện.

==Xem thêm==
- Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II
- Danh sách tàu lượn quân sự trong Chiến tranh thế giới II
Messerschmitt Me 321

Messerschmitt Me 321 "Gigant" là một loại tàu lượn chở hàng cỡ lớn của Đức, được phát triển và sử dụng trong Chiến tranh thế giới II. Nó được phát triển thành loại máy bay Messerschmitt Me 323 "Gigant" có 6 động cơ.

==Biến thể==
- Me 321 A-1:
- Me 321 B-1:

==Tham khảo==
===Tài liệu===
- Dabrowski, Hans-Peter. "Messerschmitt Me 321/323: The Luftwaffe's "Giants" in World War II". Atglen, PA: Schiffer Military History, 2001. ISBN 0-7643-1442-4.
- Green, William. "Warplanes of the Third Reich". London: Macdonald and Jane's (Publishers) Ltd., 1970 (4th imp. 1979). ISBN 0-356-02382-6.
- Hyland, Gary and Anton Gill. "Last Talons of the Eagle: Secret Nazi Technology Which Could Have Changed the Course of World War II". Toronto, Ontario, Canada: McArthur & Company, 1999. ISBN 0-7472-5964-X.
- Mondey, David. "The Concise Guide to Axis Aircraft of World War II". New York: Bounty Books, 1996. ISBN 1-85152-966-7.
- Smith, J.R. and Anthony L. Kay. "German Aircraft of the Second World War". London: Putnam and Company Ltd., 1972 3rd imp. 1978). ISBN 0-370-00024-2.
- Staerck, Christopher, Paul Sinnott and Anton Gill. "Luftwaffe: The Allied Intelligence Files". London: Brassey's, 2002. ISBN 1-57488-387-9.
- Zabecki, David T. "World War II in Europe". Taylor & Francis, 1999. ISBN 0-8240-7029-1.
==Liên kết ngoài==
- WaffenHQ.de Pictures and description (German)"Broken link"
- Archive video with Me 321 being towed (comment in English)
Slingsby Hengist

Slingsby Hengist là một loại tàu lượn quân sự của Anh, do Slingsby Sailplanes Ltd thiết kế chế tạo.

==Tham khảo==
- Ghi chú

- Tài liệu

- Bishop, Chris. "The Encyclopedia of Weapons of World War II: The Comprehensive Guide to Over 1,500 Weapons Systems, Including Tanks, Small Arms, Warplanes, Artillery, Ships and Submarines". New York: Sterling Publishing Company, Inc., 2002. ISBN 1-58663-762-2.
- Brown, Robert G. "On the Edge: Personal Flying Experiences During the Second World War". Renfrew, Ontario, Canada: General Store Publishing House, 1999. ISBN 978-1-896182-87-2.
- Ellison, Norman. "British Gliders and Sailplanes". London: A & C Black ltd, 1971. ISBN 07136118985 .
- Flint, Keith. "Airborne Armour: Tetrarch, Locust, Hamilcar and the 6th Airborne Armoured Reconnaissance Regiment 1938-1950". Solihull, W. Midlands, UK: Helion & Company Ltd, 2006. ISBN 1-874622-37-X.
- Lynch, Tim. "Silent Skies: Gliders At War 1939-1945". Barnsley, UK: Pen & Sword Military, 2008. ISBN 0-7503-0633-5.
- March, Daniel J. "British Warplanes of World War II". London: Aerospace Publishing, 1998. ISBN 1-874023-92-1.
- Mondey, David. "The Hamlyn Concise Guide to British Aircraft of World War II". London: Chancellor Press, 2002. ISBN 1-85152-668-4.
- Munson, Kenneth. "Aircraft of World War II". New York: Doubleday and Company, 1972. ISBN 0-385-07122-1.
- Otway, Lieutenant-Colonel T.B.H. "The Second World War 1939-1945 Army: Airborne Forces". London: Imperial War Museum, 1990. ISBN 0-901627-57-7.
- Simons, Martin. "Slingsby Sailplanes". London: Airlife Publishing Ltd, 1996. ISBN 1-85310-732-8.
- Smith, Claude. "History of the Glider Pilot Regiment". London: Pen & Sword Aviation, 1992. ISBN 1-84415-626-5.
- Swanborough, Gordon. "British Aircraft at War, 1939-1945". East Sussex, UK: HPC Publishing, 1997. ISBN 0-9531421-0-8.
- Thetford, Owen. "Aircraft of the Royal Air Force 1918-57". London: Putnam, 1968. ISBN 0-370-00101-X.
Waco CG-3

Waco CG-3 là một loại tàu lượn quân sự của Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II.

==Biến thể==
- XCG-3:
- CG-3A:
Ethephon

Ethephon là hóa chất điều hòa sinh trưởng thực vật được sử dụng rộng rãi.

Trong thực vật, ethephon được chuyển hóa thành ethylen, là chất điều hòa sinh trưởng thực vật và thúc chín hiệu quả. Ethephon thường được sử dụng trên lúa mì, cà phê, thuốc lá, bông và lúa để thúc chín quả.

Ethephon cũng được sử dụng rộng rãi trên dứa để tạo chồi dứa cũng như tạo màu vàng đều cho quả dứa.
Đỗ Lạc Chu

Đỗ Lạc Chu (, ? – 528) còn gọi là Thổ Cân Lạc Chu (吐斤洛周), dân tộc Cao Xa, một trong những thủ lĩnh nghĩa quân ở Hà Bắc trong giai đoạn sau của phong trào Lục Trấn khởi nghĩa phản kháng nhà Bắc Ngụy.

==Quá trình khởi nghĩa==
Tháng 8 năm Hiếu Xương đầu tiên (525), Đỗ Lạc Chu ở Thượng Cốc tụ chúng khởi nghĩa phản kháng nhà Bắc Ngụy, đặt niên hiệu là Chân Vương. Nghĩa quân đánh hạ các quận, huyện gần đó. Nghĩa quân vây đánh Yến Châu thứ sử Thôi Bỉnh.

Tháng 9, triều đình sai U Châu thứ sử Thường Cảnh làm Hành đài, cùng U Châu đô đốc Nguyên Đàm cùng lĩnh quân chinh thảo nghĩa quân. Bấy giờ, Thường Cảnh bố trí quan binh ở ven đường từ Lư Long tái đến Quân Đô quan, chiếm lĩnh nơi hiểm yếu, ngăn trở nghĩa quân đánh xuống phía nam.

Tháng giêng năm Hiếu Xương thứ 2 (526), khoảng 2 vạn quan quân đóng ở An Châu phản Ngụy, hưởng ứng Đỗ Lạc Chu, gia nhập nghĩa quân. Đỗ Lạc Chu đưa nghĩa quân đến cùng họ hội họp, Thường Cảnh phái quân ở Quân Đô quan chặn đón, bị nghĩa quân đánh bại.

Tháng 4, nghĩa quân từ Thượng Cốc nam hạ, tấn công Kế Thành, gặp quan quân đón đánh, lui chạy.

Tháng 11, nghĩa quân vây đánh Phạm Dương.

Tháng 12, dân trong thành tiến hành bạo động, bắt tướng Ngụy là Thường Cảnh và U Châu thứ sử Vương Duyên Niên. Nhờ đó, Đỗ Lạc Chu được vào thành.

Tháng giêng năm Vũ Thái đầu tiên (528), nghĩa quân đánh chiếm 2 châu Định, Doanh, rồi ở Quảng Xương đẩy lui 1 vạn viện binh tinh kỵ Nhu Nhiên. Sau đó xua quân nam hạ.

Tháng 2, Đỗ Lạc Chu bị thủ lĩnh một cánh nghĩa quân khác là Cát Vinh giết chết, bộ chúng quy về dưới tay Cát Vinh.

==Tham khảo==
- Ngụy thư
- Bắc sử
- Tư trị thông giám

==Xem thêm==
- Trần Dần Khác, "Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử giảng diễn lục" (Vạn Thằng Nam chỉnh lý) Hoàng Sơn thư xã, 2000
- Đỗ Sĩ Đạc, "Bắc Ngụy sử", Nhà xuất bản Sơn Tây Cao Hiệu Liên Hiệp, 1992
- Trâu Kỷ Vạn, "Trung Quốc thông sử: Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử", Nhà xuất bản Cửu Châu, 2009
Đĩa ăn

Đĩa ăn (gọi tắt là đĩa, phương ngữ Bắc Bộ) hay gọi là Dĩa (phương ngữ Nam Bộ) là một dụng cụ tròn, dẹt, có thể lõm ở giữa dùng đựng thức ăn khi đang ăn.

Đĩa thường được làm từ sành sứ, kim loại, thủy tinh. Ngoài ra cũng có các loại đĩa dùng một lần làm từ nhựa, giấy, lá cây.
Zebrasoma xanthurum

Zebrasoma xanthurum là một loài cá biển thuộc chi "Zebrasoma" trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1852.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài cá này, "xanthurum", được ghép từ 2 âm tiết trong tiếng Latinh: "xanthos" ("màu vàng") và "oura" ("vây đuôi"), hàm ý đề cập đến vây đuôi màu vàng tươi của chúng.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"Z. xanthurum" có phạm vi phân bố tương đối phổ biến ở Tây và Bắc Ấn Độ Dương. Từ Biển Đỏ, loài cá này xuất hiện ở khắp các vùng biển bao quanh bán đảo Ả Rập, và từ vịnh Ba Tư trải dài theo vùng bờ biển Pakistan ở phía đông, với một lần duy nhất được nhìn thấy ở Maldives. "Z. xanthurum" cũng đã được ghi nhận ở ngoài khơi công viên biển Hoi Ha Wan (Hồng Kông), có lẽ là một con cá cảnh được thả ra. "Z. xanthurum" sống gần các rạn san hô ở độ sâu đến 50 m.

=== Loài du nhập ===
Từ năm 2001 đến 2005, "Z. xanthurum" đã được quan sát nhiều lần ở vùng biển ngoài khơi Boca Raton, Florida (Hoa Kỳ). Vào năm 2018, "Z. xanthurum" một lần nữa được quan sát ở Boca Raton, gần xác tàu Sea Emperor.

"Z. xanthurum" lần đầu tiên được ghi nhận ở Địa Trung Hải, khi một cá thể của loài này được phát hiện ở ngoài khơi đảo Sardinia (Ý) vào năm 2015, có lẽ là một con cá cảnh được thả ra.

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở "Z. xanthurum" là 36,7 cm, nhưng chiều dài thường bắt gặp ở loài cá này là từ 10 đến 20 cm.

Đầu, thân và các vây đều có màu xanh lam thẫm; ngoại trừ vây đuôi có màu vàng tươi nổi bật, và vây ngực có thêm dải màu vàng ở rìa vây. Các đốm đen chi chít trên bụng, thân trước và đầu của chúng. Cá con có màu tương tự như cá trưởng thành, nhưng có thêm các dải sọc ngang màu đen ở hai bên thân. Ở nhiều khu vực, "Z. xanthurum" trưởng thành cũng còn xuất hiện những dải sọc đen này trên cơ thể.

Số gai ở vây lưng: 4 - 5; Số tia vây ở vây lưng: 24 - 25; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 19 - 20; Số tia vây ở vây ngực: 15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

== Sinh thái và hành vi ==
Thức ăn của "Z. xanthurum" được cho là các loại tảo dạng sợi, vì chúng có nhiều răng nhỏ ở họng.