hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Trường Sa (nhạc sĩ)

Trường Sa (sinh 1940) là cựu Thiếu tá Hải quân Việt Nam Cộng hòa, đồng thời là một nhạc sĩ với nhiều bài tình ca nổi tiếng.

== Tiểu sử ==
Ông tên thật là Nguyễn Thìn, sinh năm 1940 tại Ninh Bình. Do cha là quân nhân, năm 1954 gia đình ông di cư vào Nha Trang, rồi đến năm 1957 thì định cư tại Thủ Đức.

Sau khi tốt nghiệp Sĩ quan khóa 12 Hải quân Việt Nam Cộng Hòa, ông giữ chức Hạm Phó tàu tuần duyên Trường Sa, bút hiệu Trường Sa được ông chọn trong thời điểm này. Đơn vị phục vụ cuối cùng của ông là Giang đoàn 63 Tuần Thám.

Trong khoảng thời gian từ năm 1965 đến 1966, ông viết các ca khúc đại chúng "Mây trên đỉnh núi" (Sáng tác đầu tay), "Hành trang giã từ", "Chuyện người đan áo", "Một lần xa bến", "Trên đường về thăm em"... Từ năm 1966, ông chuyển hướng sang viết những tình ca buồn như "Xin còn gọi tên nhau", "Rồi mai tôi đưa em", "Mùa thu trong mưa", "Một mai em đi"... Nữ ca sĩ Lệ Thu là người biểu diễn thành công nhất và đưa tên tuổi của Trường Sa đến với khán giả.

Trường Sa có một số bài viết về người lính biển như "Hành trang giã từ", "Chờ em trên bến", "Sầu biển". Riêng bài "Sầu biển" được phổ biến rộng rãi trong hàng ngũ Hải Quân để gom tiền ủy lạo gia đình Trung tá Ngụy Văn Thà tử trận trong trận hải chiến Hoàng Sa 1974.

Khi sự kiện 30 tháng 4 năm 1975 xảy ra, ông theo một chiến hạm đến đảo Guam. Tại đây ông không tìm thấy gia đình nên xin Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn can thiệp cho ông trở về Việt Nam bằng tàu Việt Nam Thương Tín. Dù vậy, khi về tới quê nhà, ông vẫn bị chính quyền mới đưa đi cải tạo lao động tại Phú Khánh và Nghệ Tĩnh trong 9 năm. Năm 1986, ông vượt biên và tiếp tục bị bắt giam 2 năm.

Đến năm 1989, ông vượt biển lần thứ hai thành công, tị nạn tại trại Pulau Bidong, Malaysia rồi định cư tại Tillsonburg, Ontario, Canada kể từ năm 1991 đến nay.

Năm 2003, trung tâm Thúy Nga vinh danh ông cùng với hai nhạc sĩ Lê Dinh và Phạm Mạnh Cương trong "Paris By Night 70 - Thu Ca".

==Nhận xét==
Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên viết:

==Sáng tác==
- 5 năm viễn xứ
- Bài ca tiếc nhớ
- Bài tình ca cho kỷ niệm
- Chuyện người đan áo (1967)
- Còn mãi xa người
- Cơn nắng hạ
- Đôi mắt em tôi
- Giấc mơ tiên
- Giọt sầu
- Hạnh phúc hôm nay 1 & 2
- Hành trang giã từ (1967)
- Khi chuyện tình đã cuối
- Khúc xa người
- Lệ hồng
- Mây trên đỉnh núi
- Một lần xa bến (1966)
- Một mai em đi
- Một thoáng mơ phai
- Mùa thu trong mưa (1968)
- Mùa xuân sao chưa về hỡi em
- Mùa xuân và tình yêu
- Ngày nào tình tôi
- Nghìn khuya
- Như hoa rồi tàn
- Những mùa thu qua trên cuộc tình tôi
- Nụ cười tím (1970)
- Paris em về
- Rồi mai tôi đưa em (1969)
- Ru em một đời
- Ru giấc tàn phai
- Vùng tuổi mây trời
- Sài Gòn ơi, tôi còn em đó
- Sầu biển
- Sầu muộn
- Tàn tạ
- Tâm sự người yêu lính thủy
- Thu vẫn qua đây mình ta
- Tình người Tôn Nữ
- Trên đường về thăm em
- Trong giấc mơ em
- Từ một ước mơ
- Xin còn gọi tên nhau (1969)
- Xin yêu nhau dù mai nữa
- Yêu em giữa đời quên lãng
Rùa Galápagos

Rùa Galápagos hoặc Rùa khổng lồ Galápagos (danh pháp hai phần: "Chelonoidis nigra") là một loài rùa thuộc Họ Rùa cạn, là loài rùa cạn còn sống lớn nhất và là một trong 10 loài bò sát còn sống nặng nhất, đạt trọng lượng khoảng 400 kg (880 lb) và chiều dài mai khoảng 1,8 m (5,9 ft). Với tuổi thọ trong tự nhiên là hơn 100 năm, nó là một trong các loài động vật có xương sống sống lâu nhất. Một cá thể được nuôi nhốt sống ít nhất 170 năm.

Rùa có nguồn gốc bảy đảo của quần đảo Galápagos, một quần đảo núi lửa khoảng 1.000 km (620 dặm) về phía tây của đại lục Ecuador. Nhà thám hiểm Tây Ban Nha đã phát hiện ra hòn đảo vào thế kỷ 16 đặt tên cho họ sau khi galápago Tây Ban Nha, có nghĩa là con rùa.
Kích thước và hình dạng vỏ khác nhau giữa các quần thể. Trên hòn đảo với vùng cao nguyên ẩm ướt, con rùa lớn hơn, vỏ mái vòm và các cổ ngắn. Trên hòn đảo với vùng đất thấp khô, con rùa nhỏ hơn, với "Saddleback" vỏ và cổ dài. Những khác biệt hòn đảo đảo này đóng một vai trò quan trọng trong sự khởi đầu của thuyết tiến hóa của Charles Darwin. Ngày 9 tháng 1 năm 2012, người ta đã công bố phát hiện lại loài rùa sau 150 năm được cho là đã tuyệt chủng.
Loài rùa này có quan hệ họ hàng gần gũi với rùa "Chelonoidis becki" cùng sống ở quần đảo trên, cách đảo Floreana khoảng 200 dặm (322 km). Rùa Chelonoidis elephantopus lần cuối được nhìn thấy ở đảo Floreana vào khoảng 150 năm trước đây.
Qua phân tích gene, các nhà nghiên cứu ước tính, có ít nhất 38 con C. Elephantopus vẫn còn sống ở quần đảo Galápagos. Và cũng có thể còn nhiều hơn nữa. Hiện các nhà khoa học vẫn chưa biết chắc chắn loài rùa này đến quần đảo Galápagos bằng cách nào. Cũng có thể nó đã được đưa từ đảo Floreana tới đây làm thực phẩm.
Việt Nam năm 2012

== Sự kiện ==
- 3 tháng 1: Festival Hoa Đà Lạt 2012 bế mạc.
- 5 tháng 1: huyện Tiên Lãng tiến hành cưỡng chế đất đai của gia đình ông Đoàn Văn Vươn.
- 9 tháng 1: Báo "Thanh Niên" đưa tin về hiện tượng rút bớt xăng từ các bồn chở xăng và pha xăng.
- 23 tháng 1: Tết Nguyên Đán.
- 3 tháng 8: Sự kiện Pride của cộng đồng LGBT diễn ra lần đầu tiên ở Việt Nam.

== Thể thao ==
- Cúp bóng đá Việt Nam 2012: 18 tháng 12 năm 2011 – ngày 26 tháng 8 năm 2012
- Giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam 2012: 31 tháng 12 năm 2011 – ngày 19 tháng 8 năm 2012
- Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Việt Nam 2012: 30 tháng 12 năm 2011 – ngày 18 tháng 8 năm 2012
- Việt Nam tại Thế vận hội Mùa hè 2012: 27 tháng 7 – 12 tháng 8

== Mất ==
"Xem thêm "
Yanomami

Bộ tộc Yanomami là một nhóm sắc tộc người da đỏ bản địa ở vùng rừng rậm Amazon nằm ở biên giới giữa Venezuela và Brasil với dân số chừng 20.000 người và tổ chức sống vào khoảng 200–250 ngôi làng và tạo thành nhóm bộ lạc lớn nhất trong rừng Amazon, họ sống tương đối biệt lập. Bộ tộc này có tập tục kỳ lạ là khi có người trong bộ tộc chết thì họ sẽ đem tro cốt người chết ra chế biến thành thức ăn. Tro cốt được chế biến hoặc làm gia vị cho nhiều món, trong đó có món chính là súp chuối.

== Tổng quan ==
Bộ lạc Yanomami được phát hiện vào năm 1929 trong rừng Amazon, thuộc đất nước Brasil. Bộ lạc này được nhìn thấy lần gần đây nhất tại bang Roraima năm 1985. Người Yanomami đã nhiều năm chịu sự áp bức của những người đào vàng. Bạo lực và bệnh dịch do người văn minh gây ra đã khiến dân số của họ giảm đi 20% chỉ trong 7 năm.

Kể từ khi phát hiện, cho đến lúc này, bộ tộc Yanomani vẫn sống hoang dã như hàng ngàn, hàng vạn năm trước. Bộ lạc này không muốn liên hệ với thế giới bên ngoài, không muốn thay đổi những phong tục văn hóa, thói quen sống từ thuở sơ khai. Họ sống trong những túp lều lợp lá, dựng theo hình tròn và nằm sâu trong rừng.

Người Yanomami không biết chăn nuôi, trồng trọt. Họ sống phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên theo kiểu săn bắt và hái lượm. Đàn ông săn bắn, đàn bà hái lượm để kiếm sống. Cuộc sống phụ thuộc vào thiên nhiên khiến dân số bộ lạc này ngày một ít đi, do môi trường sống của họ bị thu hẹp.

== Tập tục ==
Bộ lạc này có tục ăn, uống tro cốt của người chết. Bộ lạc này tin rằng có sự tồn tại của thế giới linh hồn. Khi người trong bộ lạc chết đi, họ tìm cách giữ linh hồn người đó ở lại. Không còn cách nào khác, là khiến thân xác người chết được hòa với thân xác người sống cho nên khi người trong bộ lạc chết đi, dân làng sẽ tiến hành đốt xác và ăn tro cốt.

Chỉ những người có uy tín trong bộ lạc và là đàn ông mới được thực hiện nghi thức này. Họ tắm rửa sạch sẽ, lau sạch mọi vật dụng, kể cả con dao và cung tên đeo bên hông cũng được mài rửa sạch tinh. Chế biến tro người chết thành nhiều món ăn. Tro cốt người chết được hòa lẫn với món súp chuối. Xác chết được đặt lên một giàn củi. Người có uy tín trong bộ lạc sẽ châm lửa.

Trong thời gian đốt xác, những người đàn ông sẽ ở bên đống lửa trông coi suốt ngày đêm. Họ liên tục mồi thêm củi khô để xác chết được tan rã nhanh chóng. Khi thịt xương người chết đã thành than, thì những người đàn ông này sẽ cho vào cối và giã nhuyễn thành bột. Thứ bột của xác chết này được đựng trong những quả bầu khô và được cất giữ ở một nơi trang trọng trong nhà.

Khoảng một năm sau, người Yanomami sẽ đem tro cốt người chết ra chế biến thành thức ăn. Tro cốt được chế biến hoặc làm gia vị cho nhiều món, trong đó có món súp chuối. Ngoài ra, những người đàn ông cũng nhét tro cốt vào ống tre, rồi một người thổi, một người hít thật sâu vào trong mũi. Trong ngày lễ tưởng nhớ này, cả bộ lạc cùng thưởng thức các món ăn từ xương cốt người chết. Từ trẻ đến già, từ đàn ông đến đàn bà đều ăn đến hết. Khi ăn những món này, họ tin rằng linh hồn người chết sẽ luôn ở bên cạnh họ.
Shabono

Shabono (hay còn gọi là xapono, shapono, hoặc Yano) là một túp lều được sử dụng làm chỗ ở cho bộ tộc Yanomami một bộ lạc da đỏ ở miền nam Venezuela và biên giới miền Bắc Brasil. Bộ tộc này sống trong những túp lều lợp lá, dựng theo hình tròn và nằm sâu trong rừng một cách biệt lập. Được sử dụng như nhà ở tạm thời, các túp lều truyền thống xây dựng chủ yếu bằng nguyên liệu gồm lá cọ tranh và gỗ.

Những Shabono được xây dựng thành một vòng tròn ở trung tâm là sân rộng nhìn trông giống như một mái nhà tranh có một lỗ ở giữa. Trong các làng Yanomami truyền thống, Shabono có nhiều hình dạng, mỗi hình nón hoặc hình chữ nhật bao quanh một không gian trung tâm mở. Mỗi đơn vị gia đình có diện tích riêng của mình trong một shabono nhất định.

==Tham khảo==
- Yanomami: The Social Space
- The Feast - Pre-view
- Công bố ảnh mới về bộ lạc biệt lập
Katie Price

Katie Price hay còn có nghệ danh là Jordan (sinh năm 1978) là một người mẫu ảnh kiêm ca sĩ và thương gia người Anh.

==Tiểu sử==
Cô đến với nghề người mẫu từ năm 16 tuổi và nhanh chóng gặt hái được thành công trong làng người mẫu cũng như giải trí tại Anh. Cô nổi tiếng trong vai trò một siêu mẫu ngực trần bốc lửa bậc nhất ở xứ sương mù. Là gương mặt được ưa thích trên Playboy tạp chí số một thế giới dành cho phái mạnh giai đoạn 1997 đến 2003. Jordan tham gia trong lĩnh vực truyền hình với việc tham gia diễn xuất trong show truyền hình thực tế nổi tiếng Baywatch và một số phim truyền hình.

Người mẫu tóc vàng còn thường xuyên chứng tỏ rằng mình vẫn rất nóng bỏng, thú vị bằng nhiều trang phục sexy. Sắc đẹp của cô theo báo chí là đã đi phẫu thuật thẩm mĩ để có vòng 1 hấp dẫn và hầu như nhiều bộ phận khác trên cơ thể như môi, mũi...

Cô rất thích cưỡi ngựa và tập luyện chăm chỉ để tham gia biểu diễn trong một show truyền hình. Tháng 6 năm 2001, Jordan còn ra tranh cử vào Nghị viện Anh với lời hứa tranh cử sẽ giúp các cử tri nữ bơm ngực miễn phí và tăng số lượng các bãi tắm nude. Nhưng cô chỉ giành được 713 phiếu và thất cử.

==Đời tư==
Katie Price từng cặp kè với các cầu thủ bóng đá như Teddy Sheringham, Dwight Yorke, hẹn hò lén lút với Frank Lampard và Cristiano Ronaldo, người mẫu Jordan được xem như một trong những 'người đẹp sát cầu thủ' nổi tiếng nhất nước Anh. Theo tiết lộ của người mẫu Katie Price, cô và Frank Lampard từng bí mật hẹn hò vài năm trước khi gặp và cưới ca sĩ người Australia là Peter Andre. Cô cũng hẹn hò với Jake Nicholson một cầu thủ bóng đá, người kém mình tới 14 tuổi.
Jordan (định hướng)

Trong tiếng Việt, Jordan có thể là:
- Jordan (phát âm như là: Gioóc-đan) một quốc gia ở vùng Trung Đông
- Tên của một con sông lớn ở khu vực Trung Đông: Sông Jordan
- Một họ người ở phương Tây (ví dụ: Michael Jordan)
- Nghệ danh của siêu mẫu Katie Price
Ốc tử

Ốc tử hay mai hoa đăng (danh pháp hai phần: Cochlospermum religiosum) là một loài thực vật có hoa thuộc chi Ốc tử ("Cochlospermum"), họ Điều nhuộm (Bixaceae), phân bố chủ yếu ở khu vực nhiệt đới thuộc Đông Nam Á và Nam Á. Cây mai hoa đăng là một cây nhỏ, cao đến 7,5 m, thường mọc ở những khu rừng khô rụng lá.

Tên "religiosum" bắt nguồn từ thực tế, khi hoa của cây này được dùng như lễ vật dâng cho các đền thờ.

Tại Thái Lan, mai hoa đăng là loài cây biểu tượng của tỉnh Nakhon Nayok.

== Liên kết ngoài ==
- Cochlospermum religiosum (L.) Alston - - Drug Information System
Ferdinand von Schill

Ferdinand Baptista von Schill (6 tháng 1 năm 1776 – 31 tháng 5 năm 1809) là một thiếu tá quân đội Phổ, đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống lại sự đô hộ của người Pháp thời Napoléon vào năm 1809 nhưng bị quân đồng minh của Pháp dập tắt.

Trong chiến tranh Liên minh thứ tư, Schill chỉ huy một quân đoàn tình nguyện Phổ tiến hành các hoạt động đánh phá hậu cận của quân Pháp khi họ bao vây Kolberg năm 1806. Những thắng lợi của Schill trong chiến tranh du kích đã khiến ông được vua Phổ Friedrich Wilhelm III phong cấp hàm đại úy vào tháng 1 năm 1807, đồng thời được giao nhiệm vụ thành lập một quân đoàn tự do mang tên ông. Dưới sự chỉ huy của ông, Quân đoàn Tự do Schill đã giành được một số thắng lợi nhỏ, nhưng cuộc chiến vẫn kết thúc với thất bại của Phổ. Sau Hòa ước Tilsit vào cuối năm 1807, Quân đoàn Tự do Schill bị giải thể. Bản thân ông được phân công làm chỉ huy trưởngt trung đoàn tinh nhuệ gồm các đơn vị khinh kỵ binh vùng Brandenburg.

Trong bối cảnh nước Phổ thảm bại, ông lại được dân thành Berlin chào đón như một anh hùng dân tộc khi dẫn quân trở về kinh đô vào năm 1808. Kể từ đó, ông luôn luôn ao ước giải phóng toàn bộ dân tộc Đức thoát khỏi sự nô dịch của Pháp. Ông cũng từng gửi cho nbu7o27i dân xứ Westfalen lời thề dấy nghĩa đuổi quân Pháp đang chiếm đóng vùng này. Thật vậy, vào năm 1809 ông kéo trung đoàn của mình rời khỏi kinh thành Berlin và tiến hành khởi nghĩa. Ban đầu, quân khởi nghĩa giành được một số thắng lợi, gây cho quân chư hầu của Pháp phải nao núng. Những thất bại này của quân Pháp và chư hầuđã gây tâm lý phấn khởi trong giới cầm quyền Phổ.

Tuy nhiên, do sợ uy Pháp nên Friedrich Wilhelm III không ủng hộ cuộc khởi nghĩa và coi Schill là tên "phản nghịch". Cuối cùng, Schill thất thế và trong một trận đánh với quân chư hầu Hà Lan và Đan Mạch của Pháp ở cảng Stralsund vào năm 1809, ông tử trận. Bất chấp lòng dũng cảm của Schill và các nghĩa quân dưới quyền ông, sự thất bại của cuộc khởi nghĩa cho thấy tính tự phát của phong trào yêu nước ở Đức thời đó,

==Thân thế==
Schill chào đời tại Wilmsdorf (nay là một phần của Bannewitz, Sachsen) và gia nhập lực lượng Kỵ binh của Quân đội Phổ trong độ tuổi từ 12 cho tới 15, tùy theo từng nguồn.

== Tham khảo ==
===Tham khảo===
- Haken, "Ferdinand von Schill" (Leipzig, 1824)
- Barsch, "Ferdinand von Schills Zug und Tod" (Leipzig, 1860)
- Binder von Krieglstein, "Ferdinand von Schill: Ein Lebensbild" (Berlin, 1902)
- Sam Mustafa, "The Long Ride of Major von Schill" (Rowman & Littlefield, 2008)
- James R. Arnold, "Napoleon conquers Austria: the 1809 campaign for Vienna", Greenwood Publishing Group, 1995. ISBN 0275946940.
- Christopher M. Clark, "Iron kingdom: the rise and downfall of Prussia, 1600-1947", Harvard University Press, 2006. ISBN 0674023854.
Thượng Quan

Thượng Quan là một xã ở phía bắc của tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

== Địa lý==
Xã Thượng Quan có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp xã Cường Lợi và tỉnh Cao Bằng
- Phía tây giáp xã Nà Phặc
- Phía nam giáp xã Văn Lang và xã Hiệp Lực
- Phía bắc giáp xã Ngân Sơn và tỉnh Cao Bằng.

Xã Thượng Quan có diện tích 154,86 km², dân số năm 2025 là 3.753 người.

Thượng Quan từng là xã có diện tích lớn nhất tỉnh Bắc Kạn cũ, có khá nhiều khe suối lớn nhỏ, bao gồm: suối Nà Kéo, suối Ngân Sơn, khuổi Cho, suối Cốc Lùng, suối Na Pò, suối Pù Pót, nậm Chẳng, nậm Dạng.

==Lịch sử==
Tháng 6 năm 2025, Xã Thượng Quan không thực hiện sắp xếp năm 2025 do có vị trí biệt lập và khó tổ chức giao thông kết nối thuận lợi với các đơn vị hành chính liền kề, là xã thuộc huyện nghèo theo Quyết định số 275/QĐ-TTg ngày 07/3/2018 của Thủ tướng Chính phủ..

==Hành chính==
Đến năm 2019, xã Thượng Quan có 15 thôn là Thuận Hưng, Nà Ngần, Pù Áng, Khuổi Khương, Nà Pò, Slam Coóc, Sáo Sào, Tềnh Kiết, Nà Kéo, Ma Nòn, Bằng Lãng, Khau Liêu, Cốc Lùng, Pác Đa, Pù Pioót.
Trung Hòa, Ngân Sơn

Trung Hòa là một xã thuộc huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Trung Hòa có vị trí địa lý:
- Phía bắc giáp xã Cốc Đán
- Đông giáp xã Cốc Đán và các thị trấn Vân Tùng, Nà Phặc
- Phía nam giáp thị trấn Nà Phặc
- Phía tây giáp huyện Ba Bể.

Xã Trung Hòa có diện tích 38,5 km², dân số năm 2019 là 1.346 người, mật độ dân số đạt 35 người/km².

Suối Nà Chúa chảy từ bắc xuống phía nam của xã và nhận thêm nước từ suối Bản Phặc ở đoạn gần chảy sang thị trấn Nà Phặc.

==Hành chính==
Xã Trung Hòa được chia thành 12 bản: Nà Chúa, Nà Đi, Phặc, Phắng, Bó Nòn, Phiêng Xoỏng, Phiêng Sảng, Nà Pán, Khuổi Vuồng, Hoà, Khau Gian, Cảng Cào.
Giải Grammy cho album soundtrack tuyển tập xuất sắc nhất cho phương tiện truyền hình ảnh

Giải Grammy cho Tác phẩm âm nhạc biên soạn xuất sắc nhất cho phim ảnh (tiếng Anh: Best Compilation Soundtrack for Visual Media) bắt đầu được trao từ năm 2000. Năm 2000, giải thưởng được trao với tên gọi Album nhạc phim xuất sắc nhất (tiếng Anh: Best Soundtrack Album), từ năm 2001-2011 đổi thành Album nhạc phim xuất sắc nhất cho Hình động, Truyền hình và các tác phẩm giải trí về phần nhìn (tiếng Anh: Best Compilation Soundtrack Album for Motion Pictures, Television or Other Visual Media).

Từ năm 2012, hạng mục đổi tên gọi thành tên được giới thiệu ở câu đầu tiên.

Năm được ghi kèm cho biết năm mà giải thưởng được trao, dành cho tác phẩm âm nhạc được phát hành vào năm trước đó. Giải thưởng được trao cho người sản xuất album, không trao cho người thể hiện, trừ phi người sản xuất cũng chính là nghệ sĩ thể hiện.
Sông Năng

Sông Năng là một dòng sông tại miền bắc Việt Nam. Sông được hợp thành từ nhiều khe suối nhỏ thuộc các xã Sơn Lộ và Yên Thổ của tỉnh Cao Bằng và các xã Bằng Thành, Nà Phặc, Cao Minh, Thượng Minh, Chợ Rã, Ba Bể, Nam Cường, Đồng Phúc thuộc tỉnh Thái Nguyên.

Đoạn thượng nguồn của sông Năng gồm hai nhánh, nhánh phía bắc chảy từ tỉnh Cao Bằng xuống, nhánh phía tây hợp thành trên địa bàn xã Cao Minh. Hai nhánh sông nay hợp lưu tại địa phận xã Bằng Thành rồi trở thành ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Cao Bằng và Thái Nguyên. Sông Năng sau khi nhận nước từ hồ Ba Bể chảy sang địa phận tỉnh Tuyên Quang rồi hợp lưu với sông Gâm tại địa bàn xã Nà Hang.

Sông Năng có chiều dài 117 km, với diện tích lưu vực là 2293 km². Mã của sông là 0202652919. Đôi bờ sông Năng có nhiều bãi soi rộng lớn do phù sa cổ bồi đắp qua nhiều thế kỷ. Người dân nơi đây đã canh tác trên các soi bãi bên sông từ đời này qua đời khác. Họ chủ yếu trồng lúa, ngô, khoai, lạc. Đoạn sông Năng chảy gần hồ Ba Bể có một số cảnh quan đẹp như động Puông, hay thác Đầu Đẳng.

Mấy năm gần đây tại lưu vực sông Năng có nạn khai thác cát sỏi và đặc biệt là khai thác vàng trái phép làm sạt lở các soi bãi là chủ yếu là đất nông nghiệp và làm cho dòng sông ô nhiễm một cách trầm trọng.
Sông Nhiệm

Sông Nhiệm là một phụ lưu của sông Nho Quế, chảy trong các xã Yên Minh, Mậu Duệ, Ngọc Long, Tát Ngà, Niêm Sơn tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

Sông có chiều dài 49 km, với diện tích lưu vực là 102 km². Mã của sông là 02 02 65 29 04 02.

== Dòng chảy ==
Sông bắt đầu từ hợp lưu nhiều con suối nhỏ ở thung lũng xã Yên Minh, trong đó dòng lớn nhất có tên "suối Bắc Nghè", chảy từ dãy núi phía tây đến và đi qua làng Bắc Nghè .

Từ xã sông chảy hướng đông nam, đến xã Mậu Duệ thì có đoạn chảy ngầm .

Sau đó chảy gấp khúc với hướng chính là đông, qua xã Mậu Duệ. Đến xã Niêm Sơn thì đổi hướng đông nam.

Đến xã Niêm Sơn thì sông Nhiệm hợp lưu với sông Nho Quế, nước được đổ vào sông Gâm và từ đó đến sông Lô.

== Thủy điện ==
- Thủy điện Sông Nhiệm 3 công suất lắp máy 14,2 MW, sản lượng điện hàng năm 48,74 triệu KWh, xây dựng tại xã Niêm Sơn . Công trình đã từng khởi công năm 2008, tuy nhiên năm 2013 ở trạng thái đắp chiếu. Nó có thể trong nhóm công trình "xí phần và ăn xổi" như báo chí nêu ra.

- Thủy điện Sông Nhiệm 4 công suất lắp máy 6 MW, sản lượng điện hàng năm trên 21,6 triệu KWh, xây dựng tại xã Niêm Sơn, khởi công tháng 9/2018, hoàn thành tháng 7/2020. .
Mèo Vạc, Tuyên Quang

Mèo Vạc là xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

==Địa lý==
Thị trấn Mèo Vạc có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp các xã Cán Chu Phìn, Giàng Chu Phìn và Tát Ngà
- Phía tây giáp xã Tả Lủng
- Phía nam giáp xã Tát Ngà
- Phía bắc giáp xã Pả Vi.

Thị trấn Mèo Vạc có diện tích 17 km², dân số năm 2019 là 6.850 người, mật độ dân số đạt 403 người/km².

Thị trấn Mèo Vạc có quốc lộ 4C đi qua và là điểm đầu cuối của đường tỉnh 176 và 217.

==Hành chính==
Thị trấn Mèo Vạc có 12 thôn, tổ dân phố được chia thành 7 thôn và 5 tổ dân phố.

==Lịch sử==
Ngày 20 tháng 8 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 74/1999/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Mèo Vạc trên cơ sở một phần xã Mèo Vạc cũ và một phần của hai thôn Lùng Vái, Phố Mỳ thuộc xã Sủng Trà.

Thị trấn Mèo Vạc có 1.441 ha diện tích tự nhiên, 4.074 nhân khẩu.

==Xem thêm==
- Danh sách thị trấn tại Việt Nam
She Wolf

She Wolf có thể đề cập đến:

- "She Wolf" (album)
- "She Wolf" (bài hát của Shakira)
- "She Wolf (Falling to Pieces)", bài hát của David Guetta hợp tác với Sia
Qom (tỉnh)

Tỉnh Qom (tiếng Ba Tư: استان قم, Ostān-e Qombol) là một trong 31 tỉnh của Iran. Tỉnh lỵ đóng ở Qom, nơi có cơ sở làm giàu urani. Tỉnh có diện tích 11.237 km ², chiếm 0,89% tổng diện tích ở Iran. Tỉnh Qom nằm ở phía bắc của đất nước. Tỉnh được lập từ một phần của tỉnh Tehran vào năm 1995. Năm 2005, tỉnh có dân số khoảng 2.000.000 người, trong đó có 91,2% cư trú tại khu vực đô thị và 8,8% trong khu vực lân cận nông thôn. Tỉnh này có một thành phố, bốn quận, chín huyện, và 256 làng.
Khí hậu của Qom tỉnh thay đổi giữa khí hậu sa mạc và bán sa mạc, địa hình tỉnh bao gồm các khu vực miền núi, chân đồi và đồng bằng. Do nằm gần một khu vực khô cằn và xa đất liền, nó có khí hậu khô, có độ ẩm thấp và lượng mưa ít ỏi. Vì vậy, nông nghiệp là không thể trong hầu hết các khu vực của nó, đặc biệt là gần khu vực hồ muối. Tỉnh Qombol có hai hồ nước mặn lớn, cụ thể là: hồ Howz e Soltan, nằm 36 km phía bắc do của Qombol, và hồ Namak, nằm 80 km về phía đông do của Qombol. Gần một phần năm Namak Hồ nằm trong tỉnh Qom.
Tiếng Tuvalu

Tiếng Tuvalu là một ngôn ngữ Polynesia nằm trong nhóm ngôn ngữ Ellice, được nói tại Tuvalu. Nó ít nhiều có quan hệ với các ngôn ngữ Polynesia khác, như tiếng Hawaii, tiếng Maori, tiếng Tahiti, tiếng Samoa, và tiếng Tonga, và gần gũi nhất với những ngôn ngữ "Polynesia ngoại biên" nằm trong Micronesia và Melanesia. Tiếng Tuvalu đã vay mượn đáng kể từ tiếng Samoa, ngôn ngữ của những nhà truyền giáo Kitô tại đây vào thế kỷ 19 và 20.

Dân số Tuvalu là khoảng 10.837 người (2012). Ước tính có khoảng 13.000 người nói tiếng Tuvalu trên thế giới. Năm 2015, ước tính có 3.500 người Tuvalu sống ở New Zealand, một nửa số đó sinh ra tại đây và 65% người Tuvalu tại New Zealand biết nói tiếng Tuvalu.

==Cách phát âm==
Hệ thống âm thanh của Tuvaluan bao gồm năm nguyên âm (/ i /, / e /, / a /, / o /, / u /) và 10 hoặc 11 phụ âm (/ p /, / t /, / k /, / m /, / h /, / l /), tùy thuộc vào phương ngữ. Tất cả các âm thanh, kể cả phụ âm, có dạng ngắn và dài, tương phản. / h / chỉ được sử dụng trong trường hợp hạn chế trong phương ngữ Nukulaelae. Phoneme / ŋ / được viết bằng ⟨g⟩. Tất cả các âm thanh khác được thể hiện bằng chữ cái tương ứng với các ký hiệu IPA của chúng. Giống như hầu hết các ngôn ngữ Polynesia, các âm tiết Tuvaluan có thể là V hoặc CV. Không có sự hạn chế về vị trí của phụ âm, mặc dù chúng không thể được sử dụng ở cuối các từ (theo các hạn chế syllabic). Các cụm phụ âm không có sẵn ở Tuvaluan. Không có âm tiết để mọi nguyên âm được nghe riêng. Ví dụ: taeao 'tomorrow' được phát âm là bốn âm tiết (ta-e-a-o).

==Liên kết ngoài==
- Niko Besnier. 2000. "Tuvaluan: A Polynesian Language of the Central Pacific". London:Routledge
- Niko Besnier. 1995. "Literacy, Emotion, and Authority: Reading and Writing on a Polynesian Atoll". Cambridge University Press
- Ethnologue
- Geoff and Jenny Jackson. 1999. "An introduction to Tuvaluan". Suva: Oceania Printers.
- Donald Gilbert Kennedy. 1945. Handbook on the Language of the Tuvalu (Ellice) Islands
- Formatted, easy-to-use web version of the Handbook on the Language of the Tuvalu Islands
- http://www2.ling.su.se/pollinet/facts/tok.html
- Caves of Nanumanga legend: http://www.tuvaluislands.com/history-caves.htm
Tiếng Tonga

Tongan ("") là một ngôn ngữ Nam Đảo được sử dụng tại Tonga. Đây là ngôn ngữ quốc gia tại Tonga. Tiếng Tonga là thành viên của Họ ngôn ngữ Polynesia thuộc ngữ tộc Malay-Polynesia trong ngữ hệ Nam Đảo.

Đây là một ngôn ngữ kết cấu động-chủ-tân (verb–subject–object). Tiếng Tonga là một trong nhiều ngôn ngữ thuộc nhánh Polynesia. Cùng với tiếng Niue, tiếng Tonga tạo thành nhóm ngôn ngữ Tonga.

== Tham khảo ==
- C.M. Churchward, "Tongan grammar". ISBN 0-908717-05-9
- C.M. Churchward, "Tongan dictionary"

== Liên kết ngoài ==
- Planet Tonga
- Omniglot on Tongan
- Basic online Tongan–English and English–Tongan dictionary
Tiếng Niue

Tiếng Niue ("ko e vagahau Niuē") là một ngôn ngữ Polynesia, thuộc phân nhóm Mã Lai-Đa Đảo của ngữ hệ Nam Đảo. Ngôn ngữ này có quan hệ gần gũi nhất với tiếng Tonga và liên hệ xa hơn với các ngôn ngữ Polynesia khác như tiếng Maori, tiếng Samoa, và tiếng Hawaii. Tiếng Tonga và tiếng Niue tạo thành phân nhóm Tonga của nhóm Polynesia. Tiếng Niue cũng có một số ảnh hưởng từ tiếng Samoa và các ngôn ngữ Đông Polynesia.

Tiếng Niue được khoảng 2.240 cư dân trên đảo Niue (97.4% số dân) năm 1991 sử dụng, cũng như những người nói ngôn ngữ này tại quần đảo Cook, New Zealand, và Tonga, vì vậy tổng số người nói lên tới 8.000 người. Vào đầu những năm 1990, 70% số người nói tiếng Niue sống tại New Zealand. Có nhiều người nói tiếng Niue bên ngoài chính hòn đảo nó mang tên. Hầu hết cư dân Niue nói song ngữ tiếng Anh và tiếng Niue.

== Tham khảo ==
- Kaulima, Aiao & Beaumont, Clive H. (1994). "A First Book for Learning Niuean". Auckland, New Zealand: Beaumont and Kaulima. ISBN 0-9583383-0-2.
- Kaulima, Aiao & Beaumont, Clive H. (2000). "Learning Niuean, Book 2. Tohi Ako Vagahau Niue". Auckland, New Zealand: Beaumont and Kaulima. ISBN 0-9583383-9-6.
- McEwen, J. M. (1970). "Niue Dictionary". Wellington, New Zealand: Department of Maori and Island Affairs. No ISBN.
- Seiter, William J. (1980). "Studies in Niuean Syntax". New York & London: Garland Publishing, Inc. ISBN 0-8240-4560-2.
- Sperlich, Wolfgang B. (1997). "Tohi vagahai Niue - Niue language dictionary: Niuean–English, with English–Niuean finderlist". Honolulu, Hawai'i: University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-1933-0.
- Tregear, Edward & Smith, S. Percy (1907). "A Vocabulary and Grammar of the Niue Dialect of the Polynesian Language". Wellington: Government Printer.
- Anon. et al. (2003). "Ko e Tohi Tapu | The Holy Bible in Niue". Suva, Fiji: The Bible Society in the South Pacific. ISBN 0-564-00077-9.

== Liên kết ngoài ==
- Learn to speak Niue - Vagahau Niue - the Niuean Language. www.learnniue.com is a teaching resource for everyone one wishes to learn the Niuean Language. www.learnniue.com incorporates graded units and online audio. www.learniue.com is a New Zealand Ministry of Pacific Island Affairs project.
- Ethnologue Entry for Niuean
- Niuean Basic Vocabulary List
- Support Proposal for Wikipedia in Niuean Language
Tiếng Chuuk

Tiếng Chuuk (hay tiếng Truk) là ngôn ngữ chủ yếu được sử dụng tại đảo Chuuk thuộc quần đảo Caroline tại Liên bang Micronesia. Có một số người tại Pohnpei và Guam cũng sử dụng ngôn ngữ này. Có khoảng 45.000 người nói ngôn ngữ này với vai trò là ngôn ngữ thứ nhất hay thứ hai.

Tiếng Chuuk là thành viên trong nhóm ngôn ngữ Truk của nhóm ngôn ngữ Micronesia thuộc ngữ hệ Nam Đảo.

== Xem thêm ==
- Danh sách ngôn ngữ
- Danh sách các nước theo ngôn ngữ nói

== Liên kết ngoài ==
- Chuukese Wordlist at the Austronesian Basic Vocabulary Database
Tiếng Kapingamarangi

Kapingamarangi là một ngôn ngữ Polynesia được sử dụng tại Liên bang Micronesia. Có khoảng 3000 sử dụng thứ tiếng này như ngôn ngữ bản địa. Ngôn ngữ này có quan hệ gần gũi với tiếng Nukuoro.
Tiếng Kosrae

Tiếng Kosrae, là một ngôn ngữ được sử dụng trên đảo Kosrae (Kusaie), quần đảo Caroline, và Nauru. Năm 2001 có xấp xỉ 9.000 người sử dụng ngôn ngữ này.

==Đọc thêm==
- Yi, K.-d. (1976). "Kusaiean-English dictionary". PALI language texts. Honolulu: University Press of Hawaii. ISBN 0824804139
Quần đảo Caroline

Quần đảo Caroline (; ; ) là một quần đảo bao gồm các hòn đảo nhỏ thưa thớt trên một phạm vi rộng lớn ở tây Thái Bình Dương, phía bắc của New Guinea. Về mặt chính trị quần đảo được chia thành Liên bang Micronesia ở phía đông, Palau ở cực tây. Về mặt lịch sử, khu vực này cũng từng được gọi là Nuevas Filipinas hay Tân Philippines do chúng là một phần của Đông Ấn Tây Ban Nha và được quản lý từ Manila tại Philippines.

== Mô tả ==
Nhóm đảo bao gồm 500 đảo san hô nhỏ nằm ở phía đông của Philippines, trên Thái Bình Dương; khoảng cách từ Manila đến Yap, một trong những hòn đảo lớn trong nhóm là 1200 mi (1935 km).

Hầu hết các hòn đảo san hô thấp và bằng phẳng song một số đảo cũng khá cao so với mực nước biển.

== Dân cư-Văn hóa ==
Các cư dân bản địa nói nhiều ngôn ngữ khác nhau thuộc nhóm ngôn ngữ Micronesia bao gồm tiếng Yap, tiếng Pohnpei, tiếng Chuuk, tiếng Caroline và tiếng Kosrae, riêng tiếng Palau thuộc nhóm ngôn ngữ Sunda–Sulawesi. Các nhóm cư dân đáng kể khác bao gồm người Philippines và người Nhật.

Người dân bản địa chủ yếu sinh sống bằng nghề làm vườn và đánh cá, bữa ăn của họ cũng được bổ sung với nhiều loại chuối và khoai môn khác nhau như giống "đầm lầy" hay giống "tía". Trên một số hòn đảo, nhà cửa vẫn được xây dựng bằng các vật liệu địa phương như lá dừa. Ngôn ngữ dùng trong thương mại là tiếng Anh song các ngôn ngữ bản địa vẫn được sử dụng. Các cư dân về mặt truyền thống tin vào Đấng tối cao (Yalafar) và vào một linh hồn xấu (Can), nhưng họ hầu như không có các nghi lễ tôn giáo cho các đức tin này. Do tiếp thu từ các nhà truyền giáo, Ki-tô giáo là tôn giáo chủ yếu tại quần đảo.

== Thư mục ==
- Region Datasheet at World Statesmen.org
Paedocypris progenetica

Paedocypris progenetica là loài cá chép đặc hữu của Indonesia, sinh sống ở các đầm và suối. Đây là loài cá nhỏ nhất thế giới, con cái đạt kích thước lớn nhất 10,3 mm, con đực 9,8 mm và cá thể trưởng thành nhỏ nhất là một con cái dài 7,9 mm.
Tiếng Chamorro

Chamorro ( hay đơn giản là "Chamoru") là một ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo được nói trên quần đảo Mariana (Guam, Rota, Tinian, và Saipan) với khoảng 47.000 người (khoảng 35.000 người tại Guam và khoảng 12.000 tại Bắc Mariana).

Số người sử dụng tiếng Chamorro đã suy giảm trong những năm gần đây, và thế hệ trẻ ít có khả năng biết ngôn ngữ này. Sự ảnh hưởng của tiếng Anh đã khiến cho ngôn ngữ này có nguy cơ tuyệt chủng. Trên đảo Guam, số người nói tiếng Chamorro đã thu hẹp lại trong các thập kỷ gần đây trong khi tại quần đảo Bắc Mariana, giới trẻ Chamorros vẫn nói ngôn ngữ này thành thạo. Việc này được cho là do chính phủ Hoa Kỳ thúc đẩy sử dụng tiếng Anh.

==Phân loại==
Không giống như các ngôn ngữ láng giềng, tiếng Chamorro không thuộc nhóm Micronesia hay nhóm Polynesia mà giống như Tiếng Palau, nó có thể tạo thành một nhánh độc lập của ngữ tộc Mã Lai-Đa Đảo. Nguồn gốc của cư dân bản địa do vậy cũng không rõ ràng. Một phân tích của "Austronesian Basic Vocabulary Database" đưa ra giả thuyết với độ tin cậy 85% rằng tiếng Chamorro gần gũi nhất với Nhóm ngôn ngữ Trung-Đông Mã Lai-Đa Đảo.

Tiếng Chamorro chịu nhiều ảnh hưởng của tiếng Tây Ban Nha do kết quả của việc ba thế kỷ là thuộc địa của đế quốc Tây Ban Nha. Nhiều danh từ, tính từ, giới từ, số đếm và động từ có nguồn gốc Tây Ban Nha. Đứng dưới một góc nhìn lịch sử, có thể coi đây là một ngôn ngữ pha trộn, ngay cả khi tiếng Chamorro hiện là một ngôn ngữ độc lập và đơn nhất. Khi Guam trở thành thuộc địa của Hoa Kỳ, tiếng Chamorro trong giai đoạn đầu từng được coi là một ngôn ngữ creole trên cơ sở tiếng Tây Ban Nha.
== Một số cụm từ cơ bản tiếng Chamorro ==
=== Số ===
Chamorro hiện thời chỉ sử dụng các từ số có nguồn gốc của Tiếng Tây Ban Nha: unu, dos, tres..., Chamorro cũ sử dụng các từ số khác nhau dựa trên các loại: "Số cơ bản" (ngày, giờ, vv), "vật", và "đồ vật dài ".
Số 10 và số nhân của nó lên đến 90 là các giá trị: dies (10), benti (20), trenta (30), kuårenta (40), sinkuenta (50), sisenta (60), sitenta (70), ochenta (80), nubenta (90).

Các thuật ngữ của tiếng Tây Ban Nha: diez (10), veinte (20), treinta (30), cuarenta (40), cincuenta (50), sesenta (60), setenta (70), ochenta (80), noventa (90).
=== Tháng ===
Trước đó là 12 tháng của Tiếng Tây Ban Nha trở nên nổi bật, lịch âm 13 Tháng của Tiếng Chamoru thường được sử dụng. Tháng đầu tiên trong cột bên trái bên dưới tương ứng với tháng Giêng. Bên phải là những tháng ở Tiếng Tây Ban Nha.

==Liên kết ngoài==
- Chamorro-English Online Dictionary
- http://ns.gov.gu/language.html
- http://www.offisland.com/thelanguage.html
- http://www.chamorro.com/fino/fino.html
- Chamorro-English dictionary, partially available at Google Books.
- A Chamorro Reference Grammar, partially available at Google Books.
- http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Chamorro-english/
- Chamorro Wordlist at the Austronesian Basic Vocabulary Database
- http://www.sous-le-soleil-de-guam.com
- http://www.fb10.uni-bremen.de/chin/ Chamorro Linguistics International Network (CHIN).
Tiếng Caroline

Tiếng Caroline là một ngôn ngữ Nam Đảo được nói tại Quần đảo Bắc Mariana, nơi nó là một trong các ngôn ngữ chính thức cùng với tiếng Anh và tiếng Chamorro. Ngôn ngữ này chủ yếu được nói bởi người Caroline, tiếng Caroline có quan hệ gần gúi nhất với tiếng Satawal, tiếng Woleiai, và tiếng Puluwat. Tiếng Carolinian tương đồng đến 95% về từ vựng với tiếng Satawal, 88% với tiếng Woleai và Puluwat; 81% với tiếng Mortlock; 78% với tiếng Chuuk, 74% với tiếng Ulithian. Một điều tra năm 1990 ước tính số người sử dụng là 3.000. Tiếng Caroline còn được những người sử dụng bản địa biết đến với cái tên "Refaluwasch". Bảng chữ cái tiếng Caroline gồm 31 chữ cái.

== Phân loại ==
Khối thịnh vượng chung Bắc Mariana chiếm một chuỗi 14 hòn đảo ở Thái Bình Dương, cách khoảng 1.300 dặm về phía đông nam của Nhật Bản. Tổng diện tích đất là 183.5 dặm vuông; một số hòn đảo không có dân. Hầu hết người Caroline sống trên Saipan, mặc dù là một hòn đảo rất nhỏ. Agrigan báo cáo là dân cư chỉ có những người Carolini nói tiếng Caroline.

Tiếng Caroline thường được gọi là tiếng Caroline Saipan, nó được sinh ra từ một số ngôn ngữ trong cụm phương ngữ Caroline, kết quả của hàng trăm năm di cư từ đảo san hô phía tây Caroline đến đảo Saipan phía Bắc của Saipan vào năm 1815. Được nói chủ yếu bởi người Caroline, tiếng Caroline là phương ngữ có liên quan chặt chẽ nhất với các ngôn ngữ Satawale, Wolea và Puluwate. Ngày nay, tiếng Caroline đang thay đổi nhanh chóng nhờ tiếng Anh - ngôn ngữ thống trị Micronesia kể từ Thế chiến II. Chỉ có một tỷ lệ nhỏ trẻ em Caroline còn lại trên Saipan có thể tự tin nói được dạng truyền thống của tiếng Caroline.
==Bảng Chữ Cái==
Có 28 chữ cái vào năm 1977 và chúng được mở rộng thành 33 chữ cái vào năm 2004.
Paedophryne amauensis

Paedophryne amauensis là một loài nhái sinh sống ở Papua New Guinea đã được phát hiện ra trong tháng 8 năm 2009 và chính thức được mô tả trong tháng 1 năm 2012. Loài ếch này dài 7,7 mm, là loài động vật có xương sống nhỏ nhất được biết đến. Loài này có da màu nâu đỏ.
==Phát hiện==
Loài nhái được phát hiện vào tháng 8 năm 2009 bởi nhà nghiên cứu bò sát Christopher Austin và Nghiên cứu sinh tiến sĩ của ông, Eric Rittmeyer trong khi trên một chuyến thám hiểm để khám phá đa dạng sinh học của Papua New Guinea. Loài mới được tìm thấy gần Amau ngôi làng ở tỉnh Trung bộ. Khám phá này được công bố trên tạp chí khoa học "PLoS ONE" trong tháng 1 năm 2012. 

==Đặc điểm==
"P. amauensis" nhỏ hơn 1 mm so với loài giữ kỹ lục động vật có xương sống nhỏ nhất, một loài cá ("Paedocypris progenetica") từ Indonesia. Loài nhái này sinh sống trên mặt đất, và vòng đời của nó không bao gồm giai đoạn nòng nọc. Thay vào đó, "P. amauensis" nở ranh thành một dạng con lớn đầy đủ nhảy được Chúng có thể nhảy cao 30 lần chiều dài cơ thể chúng. Loài nhái này hoạt động từ lúc hoàng hôn và ăn các loài không xương sống nhỏ. Con đực gọi con cái bằng một loạt âm thanh píp píp không đều như tiếng kêu côn trùng có cường độ 8400–9400 Hz.
Vịnh Aqaba

Vịnh Aqaba (tiếng Ả Rập: خليج العقبة; phiên âm: Khalyj al-'Aqabah) là một vịnh lớn nằm ở mũi phía bắc của Biển Đỏ.

== Địa lý ==
Vịnh nằm ở phía đông của bán đảo Sinai và phía tây của lục địa Ả Rập. Vịnh này và vịnh Suez là hai vịnh kéo dài từ phần phía bắc của Biển Đỏ, Vịnh Aqaba ở phía đông của vịnh Suez. Ai Cập, Palestine, Jordan và Ả Rập Xê Út tất cả đều có đường bờ biển trên Vùng Vịnh. Vịnh đạt đến một độ sâu tối đa trong lưu vực trung tâm của nó (Vịnh Suez là rộng hơn đáng kể nhưng ít hơn sâu).

Vịnh Aqaba rộng tại điểm rộng nhất của nó và trải dài khoảng về phía bắc eo biển Tiran đối với một điểm mà các biên giới của Palestine đáp ứng các biên giới của Ai Cập và Jordan.

=== Các thành phố và tầm quan trọng trong thương mại ===
Ở cuối phía bắc của Vịnh ba thành phố quan trọng: Taba ở Ai Cập, Umm al-Rashrash của Israel, và Aqaba ở Jordan. Tất cả ba thành phố phục vụ cả hai như là thương cảng chiến lược quan trọng và là điểm đến khu nghỉ mát phổ biến cho khách du lịch tìm kiếm để tận hưởng khí hậu ấm áp của khu vực. Về phía nam, Haql là thành phố lớn nhất Ả Rập Xê Út trên vịnh. Sinai, Sharm el-Sheikh, Dahab là các trung tâm lớn.
Thành phố Aqaba là thành phố lớn nhất bên vịnh. Vịnh Aqaba, giống như các vùng nước ven biển của Biển Đỏ, là một trong những địa điểm hàng đầu thế giới cho môn lặn. Khu vực này là đặc biệt phong phú về đa dạng sinh học biển, san hô và các và chứa một số lượng xác tàu đắm dưới nước, một số tai nạn đắm tàu, những chiếc tàu khác cố tình bị đánh chìm trong một nỗ lực để cung cấp một môi trường sống cho sinh vật biển và thúc đẩy ngành du lịch lặn biển của địa phương.
Chú ếch kiêu căng

Chú ếch kiêu căng (tiếng Nga: "Квака-задавака") là một bộ phim hoạt hình thể thao của đạo diễn V.Golikov, ra mắt lần đầu năm 1975.

==Nhạc phim==
- Ca khúc chủ đề

==Liên kết ngoài==
- Thông tin trên trang Animator
- Thông tin trên trang GameMuseum
Zarqa

Zarqā (tiếng Ả Rập: الزرقاء) là một thành phố ở Jordan nằm ở vùng Đông Bắc của Amman. Zarqa là thủ phủ của Zarqa. Zarqa là trung tâm công nghiệp của Jordan, nơi có trên 50% nhà máy Jordan. Sự tăng trưởng của ngành công nghiệp trong thành phố là kết quả của chi phí thấp bất động sản và gần với thủ đô Amman. Thành phố Zarqa đã được thành lập bởi người nhập cư từ vùng biển Caspi vào đầu thế kỷ 20, ban đầu trên bờ sông Zarqa, dân số đã tăng đều đặn với việc xây dựng thân tàu của đường sắt của các Ottoman. Các căn cứ của quân đội Jordan, trước đây gọi là các Lê dương Ả Rập đã nằm ở Zarqa.

Khu định cư đầu tiên ở đây là vào năm 1902 bởi những người nhập cư Chechnya đã di dời từ các cuộc chiến tranh giữa Nga và đế chế Ottoman. Họ định cư dọc theo sông Zarqa. Đồng thời nhà ga trên tuyến đường ray được xây dựng ở khu định cư mới, sự kiện này đã biến Zarqa thành một trung tâm quan trọng. Ngày 10 tháng 4 năm 1905 thống đốc Ottoman ban hành sắc lệnh cho phép những người nhập cư Chechen sở hữu đất họ định cư. Dân số tăng nhanh chóng. Vào ngày 18 tháng 11 năm 1928 chính phủ Jordan mới ban hành Nghị định thiết lập hội đồng thành phố đầu tiên cho Zarqa.

== Thành phố kết nghĩa ==
- Oran, Algeria
- Sfax, Tunisia

== Xem thêm ==
- Đường sắt ở Jordan
- Abu Musab al-Zarqawi

== Liên kết ngoài ==
- Zarka Chamber of Industry
- Zarqa Discussion Forum
- Photos of Zarqa at the
Cash (phim 2010)

Cash (được cách điệu thành Ca$h) là một bộ phim năm 2010 của Mỹ thuộc thể loại independent, tội phạm, giật gân do đạo diễn Stephen Milburn Anderson thực hiện với sự góp mặt của ngôi sao Sean Bean và Chris Hemsworth.

== Phân vai ==
- Sean Bean vai Pyke Kubic / Reese Kubic
- Chris Hemsworth vai Sam Phelan
- Victoria Profeta vai Leslie Phelan
- Mike Starr vai Melvin Goldberg
- Glenn Plummer vai Glen the Plumber
- Michael Mantell vai Mr. Dale
- Antony Thekkek vai Bahadurjit Tejeenderpeet Singh
- Tim Kazurinsky vai Chunky Chicken Salesman

== Nhạc phim ==
Âm nhạc cho bộ phim được sáng tác và thu âm bởi nhạc sĩ Jim Bianco trích từ album "Sing". Mở đầu phim là bài hát "I've Got a Thing for You" và kết thúc là "To Hell With the Devil." Trong bộ phim, bài "Get On" và bản remix của "I've Got a Thing for You" đã được sử dụng.
Mauna Kea

Mauna Kea ( , ) là một ngọn núi lửa trên đảo Hawaii. Núi có độ cao 4.205 m (4,205 km hoặc 13.796 foot) trên mực nước biển, đỉnh núi này là điểm cao nhất trong tiểu bang Hawaii. Tuy nhiên, phần lớn núi này nằm dưới nước, khi được đo từ chân đại dương của nó, Mauna Kea có độ cao là 10.200 m từ đáy Thái Bình Dương, cao hơn núi Everest với độ cao 8.848 m (8,848 km). Mauna Kea khoảng một triệu năm tuổi, và do đó vượt qua giai đoạn lá chắn hoạt động tích cực nhất của cuộc sống của hàng trăm hàng ngàn năm trước đây. Trong tình trạng lá chắn hiện nay, dung nham của nó là nhớt hơn, kết quả trong một cấu hình dốc hơn. Núi lửa cuối cũng đã cho nó một xuất hiện khó khăn hơn nhiều hơn so với các núi lửa lân cận, các yếu tố góp phần bao gồm việc xây dựng các tế bào hình nón than, phân cấp khu rạn nứt của mình, đóng băng trên đỉnh cao của nó, và những ảnh hưởng thời tiết của gió mậu dịch hiện hành. Mauna Kea lần cuối cùng phun trào cách đây 4.000 đến 6.000 năm. Theo Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ, tính đến tháng 6 năm 2011, mức cảnh báo núi lửa hiện tại là "bình thường".
Tú tài

Tú tài là một bằng cấp tốt nghiệp trung học (thường là Trung học phổ thông cấp 3). Bằng tú tài được cấp cho người tốt nghiệp trung học thời Pháp thuộc và người tốt nghiệp kỳ thi cuối bậc trung học thời Việt Nam Cộng hòa. Từ những năm 1981 trở đi, Việt Nam tiến hành nhiều cải cách giáo dục, tên gọi bằng tú tài được thay thế thành bằng tốt nghiệp THPT, cách gọi bằng tú tài thường chỉ được các thế hệ trước gọi lại.

Thông tin mở rộng:
- Tú tài: Bằng tốt nghiệp Trung học phổ thông (cấp 3) tại Việt Nam.
- Tú tài I và II: là hai kỳ thi trong học trình giáo dục bậc trung học của nền giáo dục Việt Nam Cộng hòa, từ năm 1955 đến năm 1975
- Tú tài Nho học: Một bằng cấp đỗ đạt học vị trong các kỳ thi cử Khoa bảng Nho học thời xưa. Loại học vị này được xác định trong kỳ thi Hương, từ năm 1828 đến năm 1945. Lúc đầu gọi là Sinh đồ, đến năm 1828 vua Minh Mạng mới đổi cách gọi: sinh đồ thành Tú tài.
- Tú tài Pháp, (tiếng Pháp: baccalauréat, còn gọi tắt là le bac) là bằng chứng chỉ giáo dục của Pháp cấp vào cuối bậc trung học cấp III. Đây là chứng chỉ cần thiết để ghi danh vào đại học.
- Bằng Tú tài Quốc tế: Bằng tốt nghiệp trung học quốc tế.
Họ Rắn lục

Họ Rắn lục (danh pháp khoa học: Viperidae) là một họ rắn độc được tìm thấy trên khắp thế giới, trừ một số khu vực như châu Nam Cực, Úc, Ireland, Madagascar, Hawaii, một loạt các hòn đảo biệt lập và ở trên vòng Bắc Cực. Tất cả các loài rắn trong họ này đều có các răng nọc tương đối dài và có khớp nối cho phép đâm sâu và bơm nọc rắn.

Hiện tại người ta công nhận 4 phân họ, tương ứng là Azemiopinae, Causinae, Viperinae và Crotalinae.

==Phân loại==
Chi điển hình = "Vipera"—Laurenti, 1768
Viper

Viper có thể đề cập đến:

- Họ Rắn lục
- Cá rắn Viper
- Viper (thể thao điện tử)
Công báo PCT

Công báo PCT là ấn phẩm xuất bản hàng tuần bằng hai ngôn ngữ của Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO). Công báo được xuất bản bởi Văn phòng quốc tế International Bureau) của WIPO theo điều 55 Hợp ước PCT về đăng ký bằng sáng chế (Patent Cooperation Treaty - PCT), hiệp ước này cung cấp hệ thống nộp đơn sáng chế quốc tế. Công báo chứa dữ liệu thư mục của các đơn quốc tế khi xuất bản và các thông báo về thay đổi lệ phí, các điều khoản pháp lý và các quy trình thủ tục liên quan đến PCT.

Ấn phẩm đầu tiên của Công báo PCT (số 01/1987) được xuất bản ngày 11 tháng 5 năm 1978. Công báo PCT được xuất bản ở dạng giấy in và điện tử từ trước 1 tháng 4 năm 2006, nhưng từ 1 tháng 4 năm 2006 trở đi, công báo không còn được xuất bản dưới dạng giấy in nữa.
Nấm sát thủ

Nấm sát thủ hay Nấm điều khiển não kiến (danh pháp hai phần: Ophiocordyceps unilateralis) là một loài nấm sống ký sinh trên những xác kiến trong rừng rậm nhiệt đới ở Brasil. Loài nấm ký sinh này có khả năng xuyên vào não bộ của kiến, sau đó giết chết con vật và rồi chui vào trong cơ thể con kiến để phát triển và phát tán các bào của nấm từ đó biến vật chủ thành những xác chết biết đi trước khi giết chúng.

==Cơ chế==
Khi xâm nhập vào cơ thể vật chủ, nấm sử dụng hóa chất đặc biệt để kiểm soát hành vi của kiến. Nấm sẽ "ra lệnh" buộc kiến rời đàn và cắn thủng phần mặt dưới của một chiếc lá. Đến khi bị nấm kết thúc cuộc đời, xác kiến vẫn cắm chặt vào phần thân lá. Cuối cùng, nấm sát thủ sẽ sản sinh một cái cuống dài, đâm xuyên đầu kiến và nhô ra ngoài, bắt đầu phun bào tử để săn con mồi khác, ngoài ra nó còn mọc thêm những cuống nhỏ hơn ở các phần cơ thể kiến, trong đó có bàn chân và khớp chân dưới của kiến (tương tự như khớp gối ở người).

Tuy nhiên một số loài kiến như loài kiến Camponotus rufipes ở rừng mưa nhiệt đới Brazil và kiến thợ mộc ở Thái Lan đã cố gắng bảo vệ các thành viên trong bầy bằng cách chải chuốt cho nhau khiến nấm sát thủ không thể sinh sôi thêm bào tử để hại thêm nhiều kiến khác do vậy dù rất nguy hiểm nhưng nấm sát thủ vẫn bị giới hạn khả năng lây lan và cộng đồng kiến này được bảo toàn.
Granodiorit

Granodiorit (Gơ-ra-no-di-o-rit) là một loại đá mácma xâm nhập tương tự như granit, nhưng chứa plagioclase nhiều hơn orthoclas. Theo biểu đồ QAPF, nó thuộc nhóm đá mácma có kiến trúc hiển tinh với hơn 20% thạch anh theo thể tích và ít nhất 65% feldspar là plagioclase. Nó thường chứa nhiều mica biotit và hornblend, do đó nó có màu tối hơn đá granit. Mica có thể tồn tại ở dạng các tinh thể lục giác rõ ràng, và hornblende có thể tồn tại ở dạng các tinh thể kéo dài.

==Đia chất==
Tính trung bình, phần trên của vỏ lục địa có thành phần tương tự như granodiorit. Granodiorit là một loại đá mácma xâm nhập được hình thành khi khối mácma giàu silica xâm nhập lên và nguội lạnh tạp thành các batholith hay đá bên dưới bề mặt Trái Đất. Nó thường chỉ lộ trên bề mặt sau quá trình nâng lên và bị bào mòn. Loại đá phun trào có thành phần tương ứng với granodiorite là dacit.
Dacit

Dacit là một loại đá magma phun trào hay đá núi lửa. Nó có kiến trúc ẩn tinh hoặc ban tinh và là một loại đá trung tính có thành phần trung gian giữa andesit và rhyolit. Các thành phần khoáng vật tương đối gồm feldspar và thạch anh trong dacit, và trong một số loại đá núi lửa khác được minh họa trong biểu đồ QAPF. Dacit cũng được xác định bởi các thành phần silica và kiềm theo phân loại TAS.

Tên gọi dacit có nguồn gốc từ Dacia, một tỉnh của đế chế La Mã nằm giữa sông Danube và Dãy núi Karpat (ngày nay thuộc România) nơi loại đá này được miêu tả đầu tiên.

== Thành phần ==
Dacit có thành phần chủ yếu là felspar plagioclase với biotit, hornblend, và pyroxen (augit và/hoặc enstatit). Nó có các hạt thạch anh ở dạng giống như ban tinh tròn cạnh, bị gặm mòn, hoặc ở trong nền của khối đá.

Plagioclase thay đổi từ oligoclase đến andesine và labradorite. Sanidine cũng có mặc dù với tỷ lệ nhỏ trong một số đá dacit, và khi chúng có mặt nhiều thì nó được xếp vào nhóm chuyển tiếp sang các đá rhyolite.

Thành phần nền của các đá này được cấu tạo bởi plagioclase và thạch anh.
La Liga 2002–03

La Liga 2002-03 là mùa giải thứ 72 của La Liga kể từ khi giải đấu được thành lập, bắt đầu từ ngày 27 tháng 8 năm 2002 và kết thúc vào ngày 26 tháng 6 năm 2003.

==Thăng hạng và xuống hạng==
Đội thăng hạng từ Segunda División 2001–02
- Atlético Madrid
- Racing de Santander
- Recreativo de Huelva

Đội xuống hạng tới Segunda División 2002–03
- UD Las Palmas
- CD Tenerife
- Real Zaragoza
==Thông tin đội bóng==
===Câu lạc bộ và vị trí===
Mùa giải 2002-03 bao gồm các câu lạc bộ sau:

- Athletic Bilbao
- Atlético Madrid
- Real Betis
- FC Barcelona
- Celta de Vigo
- Deportivo Alaves
- Deportivo de La Coruña
- RCD Espanyol
- Málaga CF
- RCD Mallorca
- CA Osasuna
- Racing de Santander
- Rayo Vallecano
- Real Madrid
- Real Sociedad
- Recreativo de Huelva
- Sevilla FC
- Valencia CF
- Real Valladolid
- Villarreal CF

==kết quả thi đấu==
 

==Tổng kết==
- Thắng nhiều nhất - Real Madrid, Real Sociedad, và Deportivo de La Coruña (22)
- Thắng ít nhất - Rayo Vallecano (7)
- Hòa nhiều nhất - Málaga CF và Espanyol (13)
- Hòa ít nhất - Racing Santander (5)
- Thua nhiều nhất - Racing Santander và Rayo Vallecano (20)
- Thua ít nhất - Real Madrid (4)
- Ghi nhiều bàn nhất - Real Madrid (86)
- Ghi ít bàn nhất - Rayo Vallecano (31)
- Để lọt lưới nhiều nhất - Deportivo Alavés (68)
- Để lọt lưới ít nhất - Valencia (35)

==Giải thưởng==
===Cúp Pichichi===
Cúp Pichichi được trao cho cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất trong mùa giải.

===Giải phong cách===
Real Madrid là câu lạc bộ giành giải phong cách với 76 điểm, ở vị trí thứ 2 là Real Sociedad và thứ 3 là Deportivo La Coruña.

===Giải thưởng Pedro Zaballa===
Cổ động viên Real Sociedad

==Xem thêm==
- Segunda División 2002–03
- Copa del Rey 2002–03