Trần Thanh Mại

Trần Thanh Mại (3 tháng 2 năm 1911 - 3 tháng 2 năm 1965), là nhà văn, nhà báo, và là nhà nghiên cứu phê bình văn học Việt Nam. 
Ngoài ra, ông còn là hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam (1957), và là một trong những người có công gây dựng Viện Văn học Việt Nam ngay từ những ngày đầu.
==Tiểu sử==
Trần Thanh Mại, quê quán ở làng Tân Nội, tổng Mậu Tài, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên, nay thuộc ngoại thành thành phố Huế.
Ông sinh trưởng trong một gia đình quan lại. Thuở nhỏ, ông học chữ Pháp, thi đỗ bằng Thành chung, nhưng bỏ dở việc học, để đi làm một công chức, dành hết cuộc đời cho nghiệp văn.

Từ những năm 30, ông làm báo, viết văn, từng là cộng sự của tờ "Phụ nữ tân văn". Năm 1932, ông cho in tập truyện ngắn đầu tay: "Ngọn gió rừng". Kể từ đó, cứ vài ba năm ông lại cho ra đời một tác phẩm.

Trong cuộc kháng chiến chín năm (1945-1954), ông làm giáo viên văn của trường cấp III Lam Sơn, Thanh Hóa.

Sau khi hòa bình lập lại (tháng 8 năm 1954), ông là một trong những người phụ trách tạp chí "Giáo dục nhân dân". Tiếp theo, ông về Viện Văn học Việt Nam (Hà Nội) phụ trách tổ Văn học Việt Nam cổ cận đại, và công tác ở đó cho tới khi mất (ngày 3 tháng 2 năm 1965) năm 54 tuổi.

==Tác phẩm==
Sách của Trần Thanh Mại đã xuất bản, gồm: 
- "Ngọn gió rừng" (truyện ngắn, 1932)
- "Trông dòng sông Vị" (phê bình, truyện ký, 1935)
- "Tuy Lý Vương" (ký sự lịch sử, 1938)
- "Đời văn" (Phê bình-tiểu luận, 1942)
- "Hàn Mặc Tử" (phê bình-truyện ký 1941)
- "Ngô Vương Quyền" (tiểu thuyết lịch sử, 1944)
- "Chú hươu vàng và anh nông dân" (1955).
- "Quan điểm duy vật máy móc và duy vật biện chứng trong cách nhận định một truyện cổ tích" (1955).
- "Tìm hiểu và phân tích truyện cổ tích Việt" (1956 - 1957).
- "Thanh niên học tập sáng tác" (1957).
- "Đấu tranh chống hai quan niệm sai lầm về Tú Xương" (tiểu luận, 1957);
- "Tú Xương, con người và nhà thơ" (tiểu luận, 1964).
Ngoài ra, ông là Chủ biên bộ sách "Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam" giai đoạn 1858-1900, và là tác giả của nhiều bài nghiên cứu đã đăng trên báo, viết về: Hồ Xuân Hương, Nguyễn Trãi, Nguyễn Đình Chiểu, Lê Quý Đôn, Tùng Thiện Vương...
==Nhận xét==
===Về tác giả===
Đề cập đến Trần Thanh Mại, nhà thơ Nam Trân (bạn học từ nhỏ của ông và là đồng nghiệp của ông trong những năm cuối đời), cho biết: "Tôi có thể nói, anh Trần Thanh Mại là một người sinh ra để viết văn, hay nói một cách văn vẻ hơn, lúc ra đời anh đã mang theo vết mực trên đầu ngón tay". Giáo sư - tiến sĩ Liên Xô N. Niculin, một nhà nghiên cứu văn học Việt Nam nổi tiếng, cũng đã từng viết: "Trong văn học Việt Nam có những nhà nghiên cứu am hiểu, sâu sắc, tài năng như Đặng Thai Mai, Trần Thanh Mại, Hoài Thanh...".

Theo lời kể của Trần Thị Linh Chi (con gái Trần Thanh Mại), thì tuy ông xuất thân gia đình quan lại, học giỏi nhưng lại không chịu theo đuổi đến nơi đến chốn để khoa bảng đề tên, mà dành hết cuộc đời cho văn học. Năng khiếu phê bình của ông đã biểu hiện ngay từ thời còn đi học. Khi trưởng thành, ông đã làm hai việc trái với truyền thống của gia đình, một là: "Bỏ học, không theo con đường công danh mà theo nghề viết văn", hai là: "Từ chối cưới con gái của một Thượng thư do gia đình chọn lựa, mà lập gia đình với một nghệ sĩ cung đình, là con nhà dân dã và rất nghèo"... Và trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Pháp, ông đã phải chịu đựng sự đối xử lạnh nhạt như ông đã giãi bày trong tiểu luận "Thanh niên học tập sáng tác". Sau năm 1975, các ngành chức năng đã đánh giá khác hơn, rằng: "ông là người đã cống hiến suốt cuộc đời mình cho sự nghiệp nghiên cứu và phê bình văn học Việt". Nhờ vậy, bộ Trần Thanh Mại toàn tập (gồm 3 cuốn, dày 2490 trang. Bộ sách do nhà nước đặt hàng) mới được ra đời. Ngoài ra, ông còn được ân thưởng Huân chương Kháng chiến và tên ông cũng được đặt cho hai con đường: một ở Huế và một ở Thành phố Hồ Chí Minh.

===Về tác phẩm===
Năm 1942, ba tác phẩm đã in của ông được Vũ Ngọc Phan đánh giá như sau:

Và sau khi Trần Thanh Mại qua đời, đánh giá lại tài năng và những đóng góp của ông cho văn học Việt, "Từ điển văn học (bộ mới)" có đoạn viết:

==Bị kiện vì "đạo văn"==
Nguyễn Bá Tín, em ruột thi sĩ Hàn Mặc Tử, kể lại:

==Liên kết ngoài==
- Trần Thanh Mại trong những bước đi đầu tiên của Viện Văn học. Bài viết của GS.Nguyễn Huệ Chi..
- Kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà văn Trần Thanh Mại.
- kỷ niệm 100 năm ngày sinh cha tôi: nhà văn Trần Thanh Mại.