hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Narathiwat (tỉnh)

Narathiwat (, , phiên âm: Na-ra-thi-vát) là một tỉnh miền Nam của Thái Lan. Tỉnh này giáp các tỉnh (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) sau: Yala và Pattani. Phía Nam giáp biên giới với bang Kelantan và Perak của Malaysia.
Tên gọi Narathiwat có nghĩa là "Nơi sinh sống của người tốt".

== Địa lý ==
Tỉnh này nằm bên bờ biển của vịnh Thái Lan, trên bán đảo Malay.

Tọa độ: 
== Lịch sử ==
Về mặt lịch sử, Pattani đã là trung tâm của vương quốc Pattani bán độc lập của Malay nhưng là chư hầu của vương quốc Sukhothai và vương quốc Ayutthaya. Sau khi Ayutthaya sụp đổ năm 1767 Pattani giành được độc lập hoàn toàn, nhưng dưới triều vua Rama I nó bị nằm dưới ách thống trị của người vua Xiêm. Năm 1909, nó bị người Xiêm sáp nhập thành một phần của hiệp ước Anh-Xiêm năm 1909 với đế quốc Anh. Cả Yala và Narathiwat nguyên là một phần của Pattani, nhưng đã được tách thành hai tỉnh riêng.

Có một phong trào ly khai ở đây, sau nhiều năm im lìm đã bùng phát năm 2004. Mối bất bình đã bùng phát về thành kiến lâu đời và phân biệt đối xử của tín đồ Đạo Phật và Hồi Giáo bao gồm cả đàn áp việc sử dụng chữ viết địa phương và các cuộc lễ tôn giáo. Các cuộc bạo loạn đã nổ ra bao gồm các cuộc đánh bom. Các cuộc bạo loạn này vẫn chưa được thế giới Hồi Giáo hậu thuẫn nhưng lại được những người Malay láng giềng hợp tác.

== Cơ cấu dân số ==
Narathiwat là một trong 4 tỉnh Thái Lan có đa số dân Hồi Giáo, 82% dân số là tín đồ Hồi Giáo, 17,9% là tín đồ Phật giáo. 80.4% nói tiếng Malay.

== Các đơn vị hành chính ==
Narathiwat có 13 huyện ("amphoe") chia ra 77 xã ("tambon") và 551 làng ("muban").

== Tham khảo ==
- Province page from the Tourist Authority of Thailand
== Liên kết ngoài ==
- Narathiwat provincial map, coat of arms and postal stamp
Uthai Thani (tỉnh)

Uthai Thani (tiếng Thái: อุทัยธานี, phiên âm: U-thai Tha-ni) là một tỉnh miền Bắc của Thái Lan. Các tỉnh lân cận (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Nakhon Sawan, Chai Nat, Suphan Buri, Kanchanaburi và Tak.
Huy Fong Foods

Huy Fong Foods (âm Hán Việt: Công ty Thực phẩm Hối Phong) là một công ty sản xuất tương ớt của người Việt kiều. Thành lập vào năm 1980 ở Phố Tàu Los Angeles, California Huy Fong là một trong những hãng sản xuất tương ớt châu Á lớn nhất.

==Lịch sử và sản phẩm==
Hãng Huy Fong Foods lúc ban đầu sản xuất tương ớt sa tế ("Pepper Saté Sauce") theo dạng thủ công. Người sáng lập là David Tran, vốn xưa làm ruộng ở Việt Nam chuyên trồng ớt và sản xuất tương ớt bán ở chợ. Gia đình họ Trần vượt biên năm 1978 trên chiếc tàu "Huey Fong" sang đến Hong Kong nên sau khi sang đến Mỹ, ông đã chọn danh hiệu của con tàu cũ cho công ty của mình. Hãng có Nhãn hiệu gà trống vì chủ nhân sinh năm con gà (Ất Dậu 1945) theo can chi.

Hãng Huy Fong sau sản xuất thêm bốn loại tương ớt khác nhau: 
1. Tương Ớt Tỏi Việt-Nam ("Chili Garlic Sauce"),
2. "Sambal Oelek" (tương ớt băm tươi),
3. "Sambal Badjak" (tương ớt hành tây), và
4. Tương ớt Sriracha ("tương con gà").

Sriracha là sản phẩm nổi tiếng nhất của Huy Fong Foods. Chai tương dễ nhận diện với màu đỏ tươi của tương ớt, trên là vòi nắp màu xanh lục. Nhìn tổng thể thì lọ tương ớt giống nhưng trái ớt đỏ với cuống xanh. Ngoài nhãn hiệu con gà ở giữa, chai ớt ghi tên hiệu bằng sáu ngôn ngữ: tiếng Việt, Anh, Thái, Hoa Tây Ban Nha, và Pháp).

Năm 1986, Huy Fong Foods mua xưởng sản xuất rộng 6.300 mét vuông (68.000 foot vuông) ở Rosemead, California cùng khu đất gần San Diego, California để trồng ớt cung cấp vật liệu làm tương. Tương ớt của Huy Fong Foods làm bằng giống ớt jalapeño chín đỏ. Cả năm loại tương được sản xuất tại nhà máy này của hãng tại Rosemead.

Năm 2010, hãng này xây thêm một xưởng mới tại Irwindale, California (thuộc Quận Los Angeles, California) với diện tích 93.078 mét vuông (23 mẫu Anh) gồm 2.415 m² (26.000 feet vuông) phòng ốc, 13.935 m² (150.000 feet vuông) xưởng máy cho công đoạn sản xuất và 44.593 m² (480.000 feet vuông) nhà kho. Năng suất của hãng vào năm 2010 lên đến khoảng 20 triệu chai nước tương trong một năm. Vào năm 2012, doanh thu của hãng vượt quá 60 triệu USD/năm. Hiện nay, William Trần là người điều hành.

Năm 2009, tạp chí chuyên đề ẩm thực "Bon appetit" của Mỹ đã chọn tương ớt Sriracha của Huy Fong là sản phẩm ẩm thực tốt nhất của năm 2010. Từ năm 2014, nhà máy sản xuất tại Irwindale mở cửa cho khách vào tham quan.

==Tham khảo==
- Once Secretive Sriracha Factory Becomes California's Hottest Tourist Attraction, Forbes, Sep 24, 2014
- Fire In The Bowl - David Tran: The Emperor of Hot Sauce, Los Angeles magazine, tháng 4 năm 2001, hay là đăng lại

==Liên kết ngoài==
- Huy Fong Foods' website
- "Vua" tương ớt tại Mỹ
- "Bon Appétit" has featured it as one of their ingredients of the year in 2010.
- A Chili Sauce to Crow About , "The New York Times", 20 tháng 5 năm 2009
Yasothon (tỉnh)

Yasothon (tiếng Thái: ยโสธร, đọc là Da-xo-thon) là một tỉnh ("changwat") thuộc vùng Isan của Thái Lan. Các tỉnh giáp giới (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Mukdahan, Amnat Charoen, Ubon Ratchathani, Sisaket và Roi Et.

== Các đơn vị hành chính địa phương ==
Tỉnh này được chia ra 9 huyện ("amphoe"), 78 xã ("tambon"), và 835 thôn ("muban") (ấp, làng, buôn, sóc, bản, mường).
Sukhothai (tỉnh)

Sukhothai (tiếng Thái: สุโขทัย, phiên âm: Xu-kho-thai) là một tỉnh ("changwat") miền Bắc của Thái Lan. Tỉnh này giáp giới các tỉnh (từ phía Bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Phrae, Uttaradit, Phitsanulok, Kamphaeng Phet, Tak và Lampang.

== Các đơn vị hành chính địa phương ==
Tỉnh này có 9 huyện ("Amphoe"). Các huyện được chia ra 86 xã ("tambon") và 782 làng ("muban").

== Liên kết ngoài ==
- Website of the Province
- Province page from the Tourist Authority of Thailand

- Sukhothai provincial map, coat of arms and postal stamp
Miền Bắc Thái Lan

Miền Bắc Thái Lan là vùng phía Bắc của Thái Lan, giáp với Myanmar ở phía Tây, Lào ở phía Đông và miền Trung Thái Lan ở phía Nam. Miền Bắc Thái Lan là vùng duy nhất của cả nước có địa hình núi non hiểm trở, tập trung nhiều núi cao. Ngoài sông Ping chảy qua, sông Chao Phraya cũng là con sông lớn ở đây chảy qua núi Chieng Dao. Có nhiều núi cao, trong đó đỉnh cao nhất là Doi Inthanon cao 2575 m và là đỉnh cao nhất của Thái Lan. Có nhiều rừng quốc gia ở đây như là:Doi Inthnon,Doi Suthep-Pui, Mea Ping, Huay Nam Dang, Mae Phang, Chiang Dao.

== Phạm vi ==
Phạm vi miền Bắc Thái Lan thay đổi tùy theo quan niệm và tiêu chí. Xét theo địa lý, miền Bắc Thái Lan là vùng đồi núi và cao nguyên phía Bắc. Tuy nhiên, vùng cao này cũng được gọi là phần Bắc Thái Lan Thượng. Phần Bắc Thái Lan Hạ bao gồm một số tỉnh có địa hình thấp và bằng phẳng hơn.

Xét về mặt lịch sử - văn hóa, miền Bắc Thái Lan là vùng lãnh thổ của vương quốc Lanna trước đây và do đó trùng với vùng đồi núi và cao nguyên phía Bắc nhưng không bao gồm tỉnh Uttaradit vì tỉnh này thấp hơn và thuộc phạm vi văn hóa Sukhothai.

Theo cách phân chia đất nước thành 6 vùng hiện nay của Chính phủ Thái Lan, miền Bắc Thái Lan bao gồm 9 tỉnh sau đây:

Theo cách phân chia đất nước thành 4 vùng trước đây, Bắc Thái Lan bao gồm 16 tỉnh như trong bản đồ:

== Khí hậu ==
Phần lớn lãnh thổ vùng này là núi non, do đó thời tiết khá mát so với miền Trung.
== Lịch sử ==
Lịch sử của miền Bắc Thái Lan chủ yếu liên quan đến vương quốc Lanna được thành lập năm 1259 và là một lực lượng độc lập đến thế kỷ 16.

== Văn hóa ==
Về phía bắc, vùng giáp với biên giới Myanmar và Lào, do đó văn hóa của vùng có sự pha trộn của nhiều văn hóa khác nhau: văn hóa bản địa vùng Lannathai xưa, văn hóa các dân tộc ít người và văn hóa Myanmar, văn hóa Lào. Sự pha trộn văn hóa này này thể hiện rõ nhất qua trang phục, kiến trúc và ngay cả ẩm thực. Tuy nhiên, vùng là nơi có địa danh Tam giác vàng vừa là điểm du lịch nổi tiếng vừa là nơi phức tạp về tình hình an ninh trật tự mà 3 nước đang phải đối mặt.

Chính sự pha trộn về đa dạng văn hóa, cộng với địa hình hiểm trở, khí hậu mát mẻ, núi rừng nhiều và có nhiều địa danh văn hóa, lịch sử, thắng cảnh nên miền Bắc được xem là có nền du lịch khá phát triển so với miền đông bắc.

== Ẩm thực ==
Phần ẩm thực miền Bắc nằm trong Ẩm thực Thái Lan 

== Trung tâm du lịch và vùng du lịch ==
=== Tỉnh Chiang Rai ===
Các điểm tham quan tại tỉnh:
1. King Meng Rai the Great Monument.
2. Ku Phra Chao Meng Rai.
3. Wat Phra That Doi Thong.
4. Wat Phra Singht
5. Wat Phra Kaew.
6. Haad Chiang Rai.
7. Mae Kok River
8. Khun Korn Forest Park Waterfall.
9. Doi Mae Salong.
10. Doi Tung
11. Pamee Akha Village
12. Mae Sai.
13. Khun Nam-Nang Non
14. Tham Pum-Tham Pla.
15. Tham Phayanak.
16. Tham Pha Chom.
17. Wat Phra That Chedi Luang
18. Wat Pa Sak
19. Wat Phra That Chom Kitti
20. Chiang Saen Lake
21. The Golden Triangle
22. Wat Phra That Doi Pu Khao
23. Chiang Khong.
24. Baan Haad Klai
25. Doi Pa Tang.
26. Phu Chee Fah.
27. Doi Luang National Park

=== Lampang ===
Các điểm tham quan tại tỉnh
1. Ban Sao-Nak.
2. Wat Prathat Sadet.
3. Kiu Lom Dam And
4. Wat Srichum.
Aceh

Aceh (tiếng Aceh: Acèh; Jawi: ; tiếng Hà Lan: Atjeh hay Acheh; tiếng Indonesia: Provinsi Aceh) là một vùng đặc biệt của Indonesia, nằm tại bắc đảo Sumatra. Thủ phủ là Banda Aceh. Nó khá gần với Quần đảo Andaman và Nicobar của Ấn Độ.

Có mười nhóm dân tộc bản địa trong vùng này, nhóm lớn nhất là người Aceh.

Phạm Phú Thứ trong chuyến đi sứ sang Pháp ghi lại trong cuốn "Tây hành nhật ký" thì địa danh này là A Chinh.
Bắc Sumatera

Bắc Sumatera hay Bắc Sumatra (tiếng Indonesia: Sumatera Utara, tiếng Java: Sumatra Lor) là một tỉnh của Indonesia trên đảo Sumatra. Thủ phủ là Medan. Tỉnh này có diện tích: 71.680 km² và dân số là 11,642 triệu người. Tỉnh chia làm ba vùng: ven biển phía Tây, ven biển phía Đông và vùng núi. Các thành phố trực thuộc Bắc Sumatera gồm:
- Padang Sidempuan
- Sibolga
- Pematang Siantar
- Tebing Tinggi
- Tanjung Balai
- Medan
- Binjai

Bắc Sumatera có 18 huyện.
Denguin

Denguin là một xã trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 1462 người (thời điểm 1999).

==Những người con của thành phố==
- Pierre Bourdieu, nhà xã hội học
Domme

Domme là một xã trong tỉnh Dordogne, thuộc vùng hành chính Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 1030 người (thời điểm 1999). Domme là một trong những làng đẹp nhất của Pháp và là một điểm du lịch trong vùng Périgord Noir.
Donzac, Gironde

Donzac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 124 người (thời điểm 1999). Donzac là một nơi trồng nho, thuộc vùng trồng nho Cadillac và Premières Côtes de Bordeaux.
Eysines

Eysines là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 18.407 người (thời điểm 1999). Eysines nằm về phía tây-bắc của Bordeaux.
Fargues-Saint-Hilaire

Fargues-Saint-Hilaire là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 2249 người (thời điểm 1999). Trong khi trong năm 1962 Fargues-Saint-Hilaire còn có trên 855 dân cư thì năm 1999 đã có 2.249 người.
Floirac

Floirac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng hành chính Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 16.157 người (thời điểm 1999). Floirac nằm trong vùng ngoại ô của Bordeaux, phía đông sông Garonne.
Fronsac, Gironde

Fronsac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 1042 người (thời điểm 1999). Fronsac là một nơi trồng nho. Các vùng trồng nho Fronsac và Canon-Fronsac mang tên của xã này.
Fumel

Fumel là một xã trong tỉnh Lot-et-Garonne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 5.423 người (thời điểm 1999).

==Các thành phố kết nghĩa==
- Burghausen, Đức

==Những người con của thành phố==
- Jean Nouvel, kiến trúc sư
Gabarnac

Gabarnac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 266 người (thời điểm 1999). Gabarnac là một nơi trồng nho, thuộc vùng trồng nho Premières Côtes de Bordeaux và Cadillac.
Galgon

Galgon là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 2435 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Libourne. Galgon là một nơi trồng nho trong vùng Fronsac.
Gradignan

Gradignan là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 22193 người (thời điểm 1999). Gradignan nằm về phía tây-nam của Bordeaux. Gradignan là một nơi trồng nho trong vùng trồng nho Graves.

== Các thành phố kết nghĩa ==
- Pfungstadt, Đức
Gujan-Mestras

Gujan-Mestras là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 14.958 người (thời điểm 1999). Gujan-Mestras nằm cạnh bờ nam của Bassin d´Arcachon, trong quận Bordeaux
Gurs

Gurs là một xã trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 383 người (thời điểm 1999). Gurs nằm giữa Pau và Bayonne, cách biên giới Tây Ban Nha tròn 75 km.
Haux, Gironde

Haux là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 732 người (thời điểm 1999). Haux là một nơi trồng nho, thuộc vùng trồng nho Premières Côtes de Bordeaux và Cadillac.
Hendaye

Hendaye là một xã trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 12.596 người (thời điểm 1999). Hendaye là nhà ga biên giới giữa Pháp và Tây Ban Nha.
Irouléguy

Irouléguy là một xã trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 290 người (thời điểm 1999). Irouléguy nằm cách 50 km về phía đông-nam của Bayonne.
Isle-Saint-Georges

Isle-Saint-Georges là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 522 người (thời điểm 1999). Trong khi Isle-Saint-Georges trong năm 1962 còn có trên 368 dân cư thì 1999 đã có dân số là 522 người. Isle-Saint-Georges là một nơi trồng nho trong vùng trồng nho Graves.
La Brède

La Brède là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 3128 người (thời điểm 1999). Trong khi La Brède trong năm 1962 còn có trên 1297 dân cư thì 1999 đã có dân số là 3.128 người. La Brède là một nơi trồng nho trong vùng trồng nho Graves.

== Những người con của thành phố ==
- Charles de Secondat, Baron de Montesquieu, nhà thơ
La Rivière, Gironde

La Rivière là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 321 người (thời điểm 1999). La Rivière là một nơi trồng nho trong vùng trồng nho Fronsac.
La Roque-Gageac

La Roque-Gageac là một xã trong tỉnh Dordogne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 449 người (thời điểm 1999). La Roque-Gageac nằm cạnh sông Dordogne, là một trong những làng đẹp nhất Pháp
La Sauve

La Sauve là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 1213 người (thời điểm 1999). Trong khi La Sauve trong năm 1962 còn có trên 793 dân cư thì 1999 đã có dân số là 1.213 người. La Sauve là một phần của vùng Entre-Deux-Mers.
La Teste-de-Buch

La Teste-de-Buch là một xã thuộc quận Arcachon, tỉnh Gironde, thuộc vùng hành chính Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 22.970 người (thời điểm 1999). Thành phố nằm cạnh bờ nam của Bassin d´Arcachon.

La Teste-de-Buch nổi tiếng nhờ có Dune du Pilat, cồn cát lớn nhất châu Âu.

== Các thành phố kết nghĩa ==
- Schwaigern, Đức 2004
- Binghamton, Hoa Kỳ
Lacanau

Lacanau là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 3129 người (thời điểm 1999). Lacanau là một điểm du lịch cạnh Đại Tây Dương.
Lalande-de-Pomerol

Lalande-de-Pomerol là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 614 người (thời điểm 1999). Vùng trồng nho Lalande-de-Pomerol mang tên của xã này. Khoảng 415 ha diện tích của xã được dùng để trồng nho.
Langoiran

Langoiran là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 1997 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux, khoảng 25 km về phía nam. Trong khi Langoiran trong năm 1962 còn có trên 1.571 dân cư thì năm 1999 đã có dân số là 1.997 người. Langoiran là một nơi trồng nho thuộc vùng trồng nho Premières Côtes de Bordeaux và Cadillac.

== Những người con của thành phố ==
- Alain Giresse, vận động viên bóng đá
- Arnaud Berquin, nhà văn
Langon, Gironde

Langon là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 6168 người (thời điểm 1999). Langon nằm cạnh sông Garonne về phía đông-nam của Bordeaux.
Lanton

Lanton có thể là:

- Lanton, Scottish Borders
- Lanton, Missouri
- Lanton, Gironde
Laroque, Gironde

Laroque là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 230 người (thời điểm 1999). Trong khi Laroque trong năm 1962 còn có trên 155 dân cưthì năm 1999 đã có 230 người dân. Laroque là một nơi trồng nho, thuộc vùng trồng nho Premières Côtes de Bordeaux và Cadillac.
Latresne

Latresne là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 3.195 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Latresne trong năm 1962 còn có trên 1969 dân cư thì năm 1999 đã có 3.195 người dân. Latresne là một nơi trồng nho, thuộc Premières Côtes de Bordeaux trong vùng trồng nho Entre-Deux-Mers.
Le Bouscat

Le Bouscat là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 22.455 người (thời điểm 1999). Le Bouscat nằm trong vùng ngoại ô của Bordeaux.
Le Pout

Le Pout là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 340 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Le Pout trong năm 1962 còn có trên 107 dân cư thì năm 1999 đã có 340 người dân.
Le Tourne

Le Tourne là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 695 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Le Tourne trong năm 1962 còn có trên 622 dân cư thì năm 1999 đã có 695 người dân. Le Tourne là một nơi trồng nho, thuộc vùng trồng nho Premières Côtes de Bordeaux và Cadillac.
Lège-Cap-Ferret

Lège-Cap-Ferret là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 6307 người (thời điểm 1999). Trong khi Lège-Cap-Ferret trong năm 1962 còn có trên 3.605 dân cư thì năm 1999 đã có 4.981 người dân.
Léognan

Léognan là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 8.269 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Léognan trong năm 1962 còn có trên 2.674 dân cư thì năm 1999 đã có 8.269 người dân. Léognan là một nơi trồng nho trong vùng trồng nho Graves.
Léon, Landes

Léon là một xã trong tỉnh Landes, thuộc vùng hành chính Aquitanien của nước Pháp, có dân số là 1453 người (thời điểm 1999). León là một địa điểm du lịch nằm cạnh Đại Tây Dương
Lescun

Lescun là một xã trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 203 người (thời điểm 1999). Lescun nằm về phía nam của Bedous trong một thung lũng của Vallee d'Aspe.
Lesparre-Médoc

Lesparre-Médoc là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 4855 người (thời điểm 1999). Lesparre-Médoc nằm trên bán đảo Médoc.
Lestiac-sur-Garonne

Lestiac-sur-Garonne là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 586 người (thời điểm 1999). Trong khi Lestiac-sur-Garonne trong năm 1962 còn có trên 474 dân cư thì năm 1999 đã có 586 người. Lestiac-sur-Garonne là một nơi trồng nho, thuộc vùng trồng nho Premières Côtes de Bordeaux và Cadillac.
Libourne

Libourne là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 22.457 người (thời điểm 1999).

== Các thành phố kết nghĩa ==
- Schwandorf, Đức

== Những người con của thành phố ==
- Jean-Ma rie Londeix (1932-)
- Eugène Atget, nhiếp ảnh gia
- Noël Mamère, chính trị gia
Lignan-de-Bordeaux

Lignan-de-Bordeaux là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 677 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Lignan-de-Bordeaux trong năm 1962 còn có trên 387 dân cư thì năm 1999 đã 677 người dân.
Listrac-Médoc

Listrac-Médoc là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 1854 người (thời điểm 1999). Listrac-Médoc là một nơi trồng nho, trong vùng phía nam của Médoc, khoảng 35 km về phía tây-bắc của thành phố Bordeaux. Năm 2002 Listrac-Médoc đã sản xuất 29.154 hectolit rượu vang đỏ.
Lons

Lons là một xã trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 11.154 người (thời điểm 1999). Lons nằm về phía tây của Pau.
Lormont

Lormont là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 21.343 người (thời điểm 1999). Lormont nằm về phía đông-bắc của Bordeaux, cạnh sông Garonne.
Loupes

Loupes là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 442 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Loupes trong năm 1962 còn có trên 141 dân cư thì năm 1999 đã có 442 người dân.
Loupiac, Gironde

Loupiac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 939 người (thời điểm 1999). Xã nằm khoảng 40 km về phía đông-nam của thành phố Bordeaux. Loupiac là một vùng trồng nho, vùng trồng nho Loupiac mang tên xã này.
Madirac

Madirac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 156 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Madirac trong năm 1962 còn có trên 61 dân cư thì năm 1999 đã có 156 người dân.
Marcheprime

Marcheprime là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 3486 người (thời điểm 1999). Trong khi Marcheprime trong năm 1962 còn có trên 892 dân cư thì năm 1999 đã có 3.486 người dân. Marcheprime nằm trên đường giữa Bordeaux và Arcachon.
Margaux

Margaux là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 1338 người (thời điểm 1999). Xã nổi tiếng thế giới vì rượu vang đỏ của nó. Cháu gái của Ernest Hemingway, người rất thích rượu vang đỏ vùng này, có tên là Margaux Hemingway.
Marmande

Marmande / Marmanda là một xã trong tỉnh Lot-et-Garonne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 23.727 người (thời điểm 1999). Marmande nằm cạnh bờ sông Garonne.
Martignas-sur-Jalle

Martignas-sur-Jalle là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 5574 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Martignas-sur-Jalle trong năm 1962 còn có trên 892 dân cư thì năm 1999 đã có 5.547 người dân. Martignas-sur-Jalle là một nơi trồng nho trong vùng trồng nho Graves.

== Các thành phố kết nghĩa ==
- Foundiougne Sénégal
Martillac

Martillac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 2020 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Martillac trong năm 1962 còn có trên 877 dân cư thì năm 1999 đã có 2.020 người dân. Martillac là một nơi trồng nho trong vùng trồng nho Graves.
Mérignac, Gironde

Mérignac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 61.992 người (thời điểm 1999).
Mios

Mios là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 4620 người (thời điểm 1999). Trong khi Mios trong năm 1962 còn có trên 2.437 dân cư thì năm 1999 đã có 4.620 người dân. Mios nằm trong khu rừng Landes de Gascogne.
Moliets-et-Maa

Moliets-et-Maa là một xã trong tỉnh Landes, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 609 người (thời điểm 1999). Xã nằm gần bờ biển Đại Tây Dươngvà là một địa điểm du lịch.

== Liên kết ngoài ==
- Site officiel de la Mairie de Moliets et Maa
- Moliets-et-Maa trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Monbazillac

Monbazillac là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích km2, dân số năm 200 là người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình m trên mực nước biển.

== Liên kết ngoài ==
- Monbazillac trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Monprimblanc

Monprimblanc là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 276 người (thời điểm 1999). Monprimblanc là một nơi trồng nho, thuộc vùng trồng nho Premières Côtes de Bordeaux và Cadillac.
Morlaàs

Morlaàs là một xã trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 3658 người (thời điểm 1999). Các thành phố gần đó là Pau, Mont-de-Marsan, Toulouse và Biarritz.

== Các thành phố kết nghĩa ==
- Tostedt, Đức
Moulis-en-Médoc

Moulis-en-Médoc là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 1366 người (thời điểm 1999). Moulis-en-Médoc là một nơi trồng nho trong vùng phía nam của Médoc, khoảng 30 km về phía tây-bắc của thành phố Bordeaux. Trong năm 2002 Moulis-en-Médoc đã sản xuất 27.133 hectolit rượu vang đỏ.
Mourenx

Mourenx là một xã trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 7576 người (thời điểm 1999).
Họ Phong

Họ Phong hay họ Thích (danh pháp khoa học: Aceraceae) từng là một họ bao gồm khoảng 120-200 loài (tùy theo các nguồn khác nhau) cây thân gỗ, phân bổ trong 2-3 chi. Chi quan trọng nhất trong họ này là chi Phong ("Acer"), bao gồm các loài phong (thích, túc). Chi này chứa khoảng 120-125 loài cây gỗ và cây bụi. Đặc trưng chung của chúng là các lá mọc đối.

Người ta đã biết từ lâu là chúng có quan hệ họ hàng gần với họ Bồ hòn ("Sapindaceae"), cũng như họ Dẻ ngựa ("Hippocastanaceae"). Một vài nhà phân loại học, trong đó có cả nhóm APG, hiện nay đã đưa các loài trong các họ "Aceraceae" và "Hippocastanaceae" vào trong họ "Sapindaceae". Nghiên cứu gần đây (Harrington và những người khác, 2005) đã chỉ ra rằng cả hai họ nhỏ này đều là đơn ngành. Do chúng là các nhóm cơ sở đối với họ "Sapindaceae", nên chúng có thể hoặc là đưa vào hoặc là loại ra khỏi họ lớn kia. Đây chỉ là chuyện của kiểu sắp xếp ưa thích mà thôi.

== Trong các phân loại ==
Theo hệ thống Dahlgren thì họ này thuộc siêu bộ "Rutiflorae"; bộ Bồ hòn ("Sapindales"). Theo hệ thống Cronquist họ này thuộc phân lớp Hoa hồng ("Rosidae"); bộ Bồ hòn ("Sapindales"). Theo APG (1998) thì họ này thuộc nhóm thực vật hai lá mầm thật sự (eudicot); nhóm eudicot lõi; nhánh Hoa hồng thật sự II (eurosid II); bộ Bồ hòn ("Sapindales").

== Các chi ==
Họ này gồm 2 chi:
- "Acer": Các loài phong
- "Negundo": Có thể được tách riêng từ chi trên.
- "Dipteronia": 2 loài đặc hữu của Trung Quốc ("Dipteronia sinensis" và "Dipteronia dyeriana", tại đây người ta gọi chúng là kim tiền túc).
URW

URW (Unternehmensberatung Rubow Weber) là một công ty chuyên sáng tạo các phông chữ và là tác giả của nhiều phông chữ tự do có trên nhiều hệ điều hành tự do khác nhau.

Công ty URW đã phá sản những năm 1990; nhiều tài sản của nó đã được mua lại bởi công ty mới URW++, bao gồm nhiều thành viên cũ.

VnTex có cung cấp một bản Việt hóa của font URW++ gọi là URWVN.

==Liên kết ngoài==
- http://www.urwpp.de/english/home.html
- http://www.math.utah.edu/~beebe/fonts/urw.html
- http://vntex.sourceforge.net/urwvn/
Xác suất hậu nghiệm

Xác suất hậu nghiệm (tiếng Anh: "posterior probability") của một biến cố ngẫu nhiên hoặc một mệnh đề không chắc chắn là xác suất có điều kiện mà nó nhận được khi một bằng chứng có liên quan được xét đến.

Phân bố xác suất hậu nghiệm của một biến ngẫu nhiên khi cho trước giá trị của một biến khác có thể được tính theo Định lý Bayes bằng cách nhân phân bố xác suất tiên nghiệm với hàm khả năng rồi chia cho hằng số chuẩn hóa, như sau:

thu được hàm mật độ xác suất hậu nghiệm cho biến ngẫu nhiên "X" nếu cho trước dữ liệu "Y" = "y", trong đó

- formula_2 là mật độ tiên nghiệm của "X",
- formula_3 là hàm khả năng như là một hàm của "x",
- formula_4 là hằng số chuẩn hóa, và
- formula_5 là mật độ hậu nghiệm của "X" nếu cho trước dữ liệu "Y" = "y".
Cơ học kết cấu

Cơ học kết cấu là một bộ môn khoa học kĩ thuật nghiên cứu về ứng xử cơ học của các kết cấu máy và công trình. Đối tượng nghiên cứu của Cơ học kết cấu là: thanh, hệ thanh, khung, dàn, dầm, tấm, vỏ. Bộ môn này cung cấp cho các kỹ sư và sinh viên các phương pháp phân tích và tính toán tính chất chịu lực của kết cấu máy, kết cấu xây dựng, tính toán kết cấu khi chịu các nguyên nhân tác dụng thường gặp trong thực tế.
== Kết cấu tĩnh định ==
Đây là loại hình kết cấu đơn giản trong đó kết cấu có đúng số liên kết (nội và ngoại) cần thiết để cố định nó trong không gian. Trong trường hợp này chúng ta luôn luôn có số ẩn số bằng số phương trình cân bằng tĩnh học. Nghiệm của bài toán thu được khi giải hệ phương trình tuyến tính cân bằng tĩnh học.
== Kết cấu siêu tĩnh ==
Đây là hệ có những liên kết thừa. Bậc siêu tĩnh của hệ được tính bằng số liên kết thừa. So với hệ tĩnh định, hệ siêu tĩnh có những đặc điểm sau: Nội lực trong hệ siêu tĩnh phân bố đều hơn, ứng suất và biến dạng nhỏ hơn so với hệ tĩnh định có cùng kích thước và tải trọng.
PdfTeX

pdfTeX là một gói mở rộng của chương trình sắp chữ TeX của Donald Knuth, và ban đầu được viết và phát triển thành một sản phẩm mà mọi người có thể sử dụng được bởi Hàn Thế Thành, là một phần của bản luận án Tiến sĩ của ông tại Khoa Công nghệ thông tin, Đại học Masaryk, Brno. Ý tưởng tạo ra gói mở rộng này cho TeX đã được diễn đạt trong suốt đầu thập niên 1990, khi Jiri Zlatuska và Phil Taylor bàn về một số ý tưởng phát triển với Donald Knuth tại Đại học Stanford. Knuth sau đó đã gặp Hàn Thế Thành tại Brno trong lần đến thăm Khoa Công nghệ thông tin để nhận bằng tiến sĩ danh sự tại Đại học Masaryk.

Hai đặc điểm nổi bật của pdfTeX đó là lồi (protruding, tổng quát hóa khái niệm treo dấu chấm câu) và mở rộng font chữ (một cách hiện thực ý tưởng của Hermann Zapf để phát triển tính mờ của trang sắp chữ). Cả hai đều mở rộng quy trình phá vỡ đoạn văn gốc. Chúng được bàn đến trong Luận án tiến sĩ của Thành.

pdfTeX được kèm trong đa số các bản phân phối LaTeX và ConTeXt hiện đại (bao gồm TeX Live, MacTeX, và MiKTeX) và được dùng như bộ máy TeX mặc định. Sự khác nhau cơ bản giữa TeX và pdfTeX đó là trong khi TeX xuất ra tập tin DVI, pdfTeX có thể trực tiếp xuất ra tập tin PDF. Điều này cho phép sự tích hợp chặt chẽ các tính năng PDF như liên kết siêu văn bản và bảng mục lục, sử dụng những gói như hyperref. Mặt khác, các gói (như PSTricks) sử dụng quá trình chuyển đổi cũ từ DVI sang PostScript có thể không thành công, mặc dù những bản thay thế như pdftricks đã được viết. Có lẽ đáng chú ý nhất là việc nhúng trực tiếp những hình ảnh đồ họa PostScript không còn phụ thuộc hàm, và trước đây một người phải sử dụng chương trình như eps2pdf để chuyển đổi tập tin EPS sang PDF, thì nay có thể chèn trực tiếp bằng pdfTeX.

Hoàn toàn có thể xuất được DVI bằng pdfTeX. Cách xuất DVI hoàn toàn tương tự như TeX, trừ khi tính năng kiểu in siêu nhỏ tăng cường được kích hoạt. Hơn nữa, vì LaTeX, ConTeXt "và những thứ khác" là những gói macro của TeX, chúng hoạt động tốt như nhau cùng với pdfTeX. Do đó, ví dụ như pdflatex, gọi chương trình pdfTeX bằng cách dùng các macro LaTeX chuẩn để sắp chữ cho văn bản LaTeX, và nó là bộ máy trích xuất chuẩn của tài liệu ConTeXt.

== Tính năng ==
pdfTeX có một số tính năng không có ở TeX chuẩn:

- Nhúng TrueType và Font kiểu 1 gốc
- Bản mở rộng kiểu in siêu nhỏ (micro-typographic) như điều chỉnh khoảng cách đến bìa và mở rộng font
- Truy xuất trực tiếp đến các tính năng cụ thẻ của PDF như siêu liên kết, bảng mục lục và thông tin văn bản

== Xem thêm ==
- Danh sách phần mềm PDF

== Liên kết ngoài ==
- Trang dự án pdfTeX
- Micro-typographic extensions to the TeX typesetting system - dissertation by Hàn Thế Thành
Tây Sumatera

Tây Sumatera hay Tây Sumatra (tiếng Indonesia: Sumatera Barat) (viết tắt Sumbar) là một tỉnh của Indonesia trên bờ Tây của đảo Sumatra, và giáp với các tỉnh Sumatera Utara về phía Bắc, Riau và Jambi về phía Tây, và Bengkulu về phía Đông-Nam. Nó bao gồm quần đảo Mentawai ngoài khơi. Tỉnh lỵ là Padang.
Antoine Laurent de Jussieu

Antoine Laurent de Jussieu (12/4/1748 - 17/9/1836) là một nhà thực vật học người Pháp.

Trong công trình nghiên cứu của mình về thực vật có hoa, "Genera Plantarum" (1789), Jussieu đã phân loại nhiều họ thực vật mà ngày nay còn sử dụng. Trước ông, Linnaeus đã phân loại thực vật thành các họ dựa trên số lượng nhị và nhụy hoa. Điều này đã dẫn đến tình trạng đặt nhiều thực vật không có quan hệ họ hàng gì cùng với nhau và chia tách nhiều thực vật có quan hệ họ hàng ra khỏi nhau. Jussieu phân loại thực vật dựa trên hệ thống tự nhiên (hình thái học).

Jussieu sinh tại Lyon, là cháu của nhà thực vật học Bernard de Jussieu. Ông tới Paris để học ngành y và tốt nghiệp trường này năm 1770. Năm 1763, ông trình bày tại Viện hàn lâm khoa học Pháp công trình nghiên cứu của ông trong việc xem xét các họ của bộ Mao lương ("Ranuculales"). Công trình nghiên cứu này đã làm cho Viện hàn lâm nhận ông vào làm việc sau này. Năm 1770, ông thay thế Louis-Guillaume Monnier tại trạm thuyết minh của Vườn hoàng gia ("Jardin du roi"). Ông đã phát triển các ý tưởng của bác mình là Bernard de Jussieu về phân loại thực vật theo một hệ thống dựa trên hình thái học của chúng. Năm 1794, ông được cử làm giám đốc Viện bảo tàng lịch sử tự nhiên quốc gia (Pháp) mới thành lập và ông đã cho lập thư viện tại đây. Ông cũng từng làm việc tại Vườn thực vật Paris ("Jardin des Plantes de Paris") từ năm 1770. Từ năm 1804 tới năm 1826, ông là giáo sư về thực vật học tại Faculté de Médecine Paris. Năm 1829, ông trở thành thành viên nước ngoài của Hội hoàng gia London. Con trai ông, Adrien-Henri, cũng trở thành một nhà thực vật học. Ông mất năm 1836 tại Paris.
Sếu (định hướng)

Sếu trong tiếng Việt có thể là:
- Tên gọi chung cho khoảng 15 loài chim trong Họ Sếu ("Gruidae").
- Trong tên gọi của một bộ chim là Bộ Sếu ("Gruiformes").
- Một trong các tên gọi chung của 60-70 loài cây trong chi "Celtis", theo APG thuộc họ Gai dầu ("Cannabaceae"), các phân loại khác xếp vào họ Du ("Ulmaceae") hoặc họ của chính nó là "Celtidaceae". Các tên gọi khác: Cơm nguội, phác v.v. Xem bài Chi Sếu.
Trần Lê Quỳnh

Trần Lê Quỳnh (sinh ngày 18 tháng 8 năm 1978 tại Hà Nội, quê gốc ở Hải Dương, Việt Nam) là một nhạc sĩ Việt Nam, là con trai của nhà văn Trần Hoài Dương. Anh là tác giả của các ca khúc như "Chân tình", "Cô gái đến từ hôm qua", "Tuyết rơi mùa hè" và "Nhớ gấp ngàn lần hơn".

==Tiểu sử==
Năm 1981, nhạc sĩ cùng gia đình chuyển vào Thành phố Hồ Chí Minh. Cấp hai, Trần Lê Quỳnh học chuyên Anh ngữ tại trường Nguyễn Du (Quận 1) và cũng bắt đầu học piano. Cấp ba, Trần Lê Quỳnh vẫn tiếp tục học chuyên Anh ở Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong.

Tốt nghiệp phổ thông năm 1996, Trần Lê Quỳnh vào học Khoa Anh văn Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh.

==Sự nghiệp==
Năm 2000, với kĩ năng tiếng Anh tốt của mình, Trần Lê Quỳnh được tổ chức Singapore International Foundation (SIF) chọn tham gia vào chương trình trao đổi sinh viên một học kỳ với Đại học Quốc gia Singapore. Sau khi về nước, Trần Lê Quỳnh công tác một thời gian ở phòng Hợp tác Quốc tế của trường ĐH KHXH & NV TP. Hồ Chí Minh, trước khi theo học khóa sau Đại học tại Anh.

Từ năm 2002, Trần Lê Quỳnh được BBC mời về làm việc tại Ban Việt ngữ của đài này cho đến nay.

Lần đầu tiên cái tên Trần Lê Quỳnh xuất hiện trong làng âm nhạc Việt Nam là vào năm 1999 với ca khúc "Chân tình" qua giọng hát Vân Trường. Ngay lập tức, ca sĩ Vân Trường được chú ý và ca khúc "Chân tình" đã để lại một hình ảnh đẹp cho người nhạc sĩ rất mới này.

Năm 2000, ca sĩ Thu Phương với ca khúc "Cô gái đến từ hôm qua" của Trần Lê Quỳnh cũng đã gặt hái những thành công với giải thưởng "Làn sóng xanh".

Năm 2003, bài hát "Tuyết rơi mùa hè" xuất hiện trong album "Bốn mùa tình yêu" của ca sĩ Đoan Trang. Đoan Trang cũng đã tham gia chương trình "VTV Bài Hát Tôi Yêu" năm 2003 với ca khúc này.

Ngoài ra, Trần Lê Quỳnh còn có bài "Nhớ gấp ngàn lần hơn", được ca sĩ Nguyễn Phi Hùng thể hiện rất thành công.

==Phong cách âm nhạc==
Trần Lê Quỳnh gần như không chạy theo tiếng gọi thị trường. Anh tâm sự: ""Một số bạn nói các bài hát tôi viết thường mang âm hưởng hơi buồn và có gì đó tiếc nuối. Tôi không biết giải thích làm sao, có thể vì tôi trầm tính, nhạc cũng chủ yêu thích những gì êm dịu"".
Chi Sếu

Chi Sếu, chi Phác, chi Ma trá hoặc chi Cơm nguội (danh pháp khoa học: Celtis) là một chi của khoảng 60-70 loài cây gỗ với lá sớm rụng, phổ biến khá rộng trong các khu vực ôn đới ấm, nhiệt đới của Bắc bán cầu, tại Nam Âu, miền nam và Đông Á, miền nam và miền trung Bắc Mỹ cũng như kéo dài tới khu vực miền trung châu Phi. Nói chung, chúng là các cây gỗ kích thước trung bình, cao tới 10–25 m, ít khi cao tới 40 m. Bài này lấy tên gọi Cơm nguội là chính.

Trong phân loại, trước đây chúng được xếp vào họ Du (Ulmaceae) hoặc trong họ của chính chúng là họ Cơm nguội (Celtidaceae), nhưng các phân tích bộ gen do Angiosperm Phylogeny Group tiến hành đã chứng minh chúng tốt nhất nên đặt vào họ Gai dầu (Cannabaceae).

Lá của chúng là loại lá đơn, mọc so le, dài khoảng 3–15 cm, hình trứng nhọn đầu với phần đỉnh lá nhọn kéo dài, mép lá có khía răng cưa cách đều.

Quả là loại quả hạch nhỏ, đường kính 6–10 mm, ở nhiều loài là ăn được, với vị hơi khô nhưng ngọt, tương tự như ở quả chà là.

Một vài loài được trồng làm cây cảnh, đáng chú ý vì khả năng chống chịu hạn khá tốt của chúng. Lưu ý không nhầm các loại phác này với hậu phác tức vỏ cây mộc lan ("Magnolia officinalis") dùng làm thuốc trong y học cổ truyền Trung Hoa. Tên gọi phác có nguồn gốc từ tiếng Trung 朴 (bính âm: pò).

==Một số loài==
- "Celtis africana"
- "Celtis australis" – Sếu châu Âu, áp ảnh.
- "Celtis bungeana" – Sếu Bunge, phác lá nhỏ.
- "Celtis caucasica" – Sếu Kavkaz.
- "Celtis cerasifera" – Phác quả nhỏ.
- "Celtis integrifolia" – Sếu châu Phi.
- "Celtis jessoensis" – Sếu Nhật Bản.
- "Celtis koraiensis" – Sếu Triều Tiên, phác lá to.
- "Celtis labilis" – Sếu Hồ Bắc, phác quả vàng.
- "Celtis laevigata" – Sếu phương nam.
- "Celtis occidentalis" – Sếu phương tây.
- "Celtis orientalis" – Đã chuyển sang chi "Trema", thành loài "Trema orientale"
- "Celtis philippensis" – Phác dầu quả to, ma trá, ma trá wight, làu táu, xum ba.
- "Celtis reticulata"
- "Celtis sinensis" – Sếu Trung Quốc, cơm nguội, phác, sếu Tàu, sếu Nhật, sếu đông, cơm nguội vàng.
- "Celtis tenuifolia" – Sếu lùn.
- "Celtis tetrandra" – Sếu bốn nhị, ma trá tứ hùng.
- "Celtis timorensis" – Sếu hôi, riều.
- "Celtis tournefortii" – Sếu đông.

==Tham khảo==
- Hình ảnh của "Celtis laevigata" tại bioimages.vanderbilt.edu
- Hình ảnh của "Celtis occidentalis" tại bioimages.vanderbilt.edu
- Cơm nguội
Tây Java

Tây Java là một tỉnh của Indonesia trên đảo Java. Tỉnh lỵ là Bandung. Tỉnh Tây Java có diện tích 36.280 km², dân số theo điều tra năm 2019 là hơn 45 triệu người. Tây Java giáp với tỉnh Jakarta và Banten về phía tây, giáp Jawa Tengah về phía đông. Phía bắc là biển Java. Phía nam là Ấn Độ Dương.

Tây Java là tỉnh đầu tiên của Indonesia, căn cứ trên một bản tuyên bố từ Staatblad số 378. Năm 1950, tỉnh Tây Java chính thức trở thành một tỉnh của Indonesia. Ngày 7/10/2000, Banten đã được tách thành một tỉnh riêng từ Tây Java.

Theo thống kê kinh tế-xã hội năm 2019, dân số của Tây Java là 47.705.000 người, là tỉnh đông dân nhất Indonesia. Tỉnh này có diện tích 36.280 km² và nằm bên cạnh tỉnh Jakarta, đây là tỉnh có mật độ dân số cao nhất với mật độ 1.315 người trên mỗi km².

Tây Java được chia ra thành 16 huyện:
- Bogor, huyện lỵ là Cibinong
- Sukabumi, Pelabuhan Ratu
- Cianjur, Cianjur
- Bandung, Soreang
- Garut, Garut
- Tasikmalaya, Tasikmalaya
- Ciamis, Ciamis
- Kuningan, Kuningan
- Cirebon, Sumber
- Majalengka, Majalengka
- Sumedang, Sumedang
- Indramayu, Indramayu
- Subang, Subang
- Purwakarta, Purwakarta
- Karawang, Karawang
- Bekasi, Bekasi

Ngoài ra còn có 9 thành phố:
- Bogor
- Sukabumi
- Bandung
- Cirebon
- Bekasi
- Depok
- Cimahi
- Tasikmalaya
- Banjar

== Du lịch ==
- Khu nghỉ mát Ciater gần Subang
- Maribaya ở Lembang
- Núi Tangkuban Perahu
- Đèo Puncak
- Đập Jatiluhur
- Taman Safari ở Cipanas
- Bogor Botanical Gardens ở Bogor
- Beaches of Pangandaran
- Selabintana resort in Sukabumi
- Boscha Observatorium in Lembang
- Mekarsari fruit park, the world's biggest fruit park

== Liên kết ngoài ==
- Official site
Nam Sumatera

Nam Sumatera hay Nam Sumatra (tiếng Indonesia: Sumatera Selatan) là một tỉnh của Indonesia ở phía Nam đảo Sumatra, giáp với các tỉnh Lampung về phía Nam, Bengkulu về phía Tây và Jambi về phía Bắc. Ngoài khơi phía Đông là các đảo Bangka và Belitung, được tách khỏi tỉnh Nam Sumatera để lập thành tỉnh mới Bangka-Belitung năm 2000. Thủ phủ của tỉnh Nam Sumatera là Palembang, một thành phố nổi tiếng vì từng là kinh đô của vương quốc Srivijaya. Trầm tích than đá tại Nam Sumatra vào khoảng 22,24 tỷ tấn, chiếm 48,45% tổng trữ lượng toàn quốc. Ngoài ra tỉnh cũng có trữ lượng lớn về khí thiên nhiên.

== Lịch sử ==
Tỉnh Nam Sumatra từ thế kỷ trước còn được gọi là Srivijaya vì từ thế kỷ thứ 7 cho đến thế kỷ thứ 12 khu vực này là trung tâm của vương quốc Srivijaya. Đây là vương quốc hàng hải lớn nhất và mạnh nhất trong quần đảo. Tiếng vang và ảnh hưởng của nó thậm chí đến đảo Madagascar tại châu Phi. Kể từ thế kỷ 13 cho đến thế kỷ 14, khu vực này nằm dưới sự cai trị của Majapahit. Tuy nhiên, khu vực này đã trở thành những vùng đất vô chính phủ và nạn cướp biển hoành hành, đặc biệt là từ Trung Quốc. Theo một số nghiên cứu, vương quốc Srivijaya được thành lập vào ngày 17 tháng 6, 683. Ngày này sau đó đã trở thành một ngày kỷ niệm hàng năm tại Palembang.

Tỉnh Nam Sumatra được chia ra 11 huyện và 4 thành phố:
<onlyinclude>
Đắk Song (huyện)

Đắk Song là một huyện thuộc tỉnh Đắk Nông, Việt Nam.

==Địa lý==
Huyện Đắk Song nằm ở trung tâm tỉnh Đắk Nông, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp các huyện Đắk Glong và Krông Nô
- Phía tây giáp huyện Tuy Đức
- Phía nam giáp thành phố Gia Nghĩa
- Phía bắc giáp huyện Đắk Mil và Campuchia.

Huyện có diện tích 807,76 km², dân số năm 2007 là 46.382 người, mật độ dân số đạt 57 người/km².

Huyện lỵ của huyện là thị trấn Đức An nằm trên quốc lộ 14, cách thành phố Gia Nghĩa 36 km về phía bắc và cách thành phố Buôn Ma Thuột 86 km về phía tây nam.

==Hành chính==
Huyện Đắk Song có 9 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thị trấn Đức An và 8 xã: Đắk Hòa, Đắk Môl, Đắk N'Drung, Nam Bình, Nâm N'Jang, Thuận Hà, Thuận Hạnh, Trường Xuân.

==Lịch sử==
Huyện Đắk Song được thành lập vào ngày 21 tháng 6 năm 2001 trên cơ sở toàn bộ diện tích tích tự nhiên và dân số của 2 xã: Trường Xuân, Đắk Rung thuộc huyện Đắk Nông và 3 xã: Thuận Hạnh, Đăk Môl, Đắk Song thuộc huyện Đắk Mil.

Khi mới thành lập, huyện trực thuộc thuộc tỉnh Đắk Lắk có 80.811 ha diện tích tự nhiên và 28.380 nhân khẩu với 5 xã trực thuộc, bao gồm 5 xã: Đắk Môl, Đắk Rung, Đắk Song (huyện lỵ), Thuận Hạnh và Trường Xuân.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết 22/2003/QH11 chia tỉnh Đắk Lắk thành 2 tỉnh: Đắk Lắk và Đắk Nông, huyện Đắk Song thuộc tỉnh Đắk Nông với 5 xã nói trên.

Ngày 6 tháng 6 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 70/2005/NĐ-CP.Theo đó: 
- Thành lập xã Nâm N'Jang trên cơ sở 17.086 ha diện tích tự nhiên và 5.449 nhân khẩu của xã Đắk Rung.
- Xã Đắk Rung (sau khi đổi tên thành xã Đắk N'Drung) có 17.086 ha diện tích tự nhiên và 5.449 nhân khẩu.

Ngày 22 tháng 11 năm 2006, thành lập xã Đắk Hòa trên cơ sở điều chỉnh 11.509 ha diện tích tự nhiên và 3.070 người của xã Đắk Môl.

Huyện Đắk Song có 80.776 ha diện tích tự nhiên và 42.606 nhân khẩu với 7 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 7 xã: Đắk Song, Đắk Môl, Đắk Hoà, Thuận Hạnh, Trường Xuân, Đắk N'Drung và Nâm N'Jang.

Ngày 18 tháng 10 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định 155/2007/NĐ-CP. Theo đó:
- Thành lập thị trấn Đức An-thị trấn huyện lỵ của huyện Đắk Song trên cơ sở điều chỉnh 768 ha diện tích tự nhiên với 3.180 người của xã Đắk Song và 525 ha diện tích tự nhiên với 1.143 người của xã Nâm N'Jang, thị trấn Đức An có 1.293 ha diện tích tự nhiên và 4.323 nhân khẩu.
- Thành lập xã Thuận Hà trên cơ sở điều chỉnh 2.448 ha diện tích tự nhiên với 2.743 người của xã Đắk Song, 390 ha diện tích tự nhiên với 188 người của xã Đắk N'Drung và 2.805 ha diện tích tự nhiên với 722 người của xã Thuận Hạnh, xã Thuận Hà có 5.643 ha diện tích tự nhiên và 3.653 nhân khẩu.
- Xã Đắk Song (sau khi đổi tên thành xã Nam Bình) còn lại 8.058 ha diện tích tự nhiên và 5.454 nhân khẩu.

Như vậy, huyện Đắk Song có 80.776 ha diện tích tự nhiên và 46.382 nhân khẩu với 9 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm thị trấn Đức An và 8 xã: Thuận Hạnh, Nam Bình, Thuận Hà, Đắk N'Drung, Nâm N'Jang, Đắk Mol, Trường Xuân, Đắk Hoà giữ ổn định như hiện nay.
Zelkova

Zelkova là một chi của 6 loài cây thân gỗ hiện còn tồn tại, với lá sớm rụng trong họ Du (Ulmaceae), có nguồn gốc tại khu vực miền nam châu Âu, miền tây nam và miền đông châu Á. Chúng có kích thước từ dạng cây bụi như ở cử Sicilia ("Z. sicula") tới cây gỗ lớn, cao tới 35 m như ở cử Kavkaz ("Z. carpinifolia").

Tên gọi khoa học "Zelkova" có nguồn gốc xuất xứ từ tên gọi bản địa của "Z. carpinifolia" trong một hoặc nhiều ngôn ngữ vùng Kavkaz, chẳng hạn như trong tiếng Gruzia người ta gọi nó là (dzelkva).

==Các loài==
- "Zelkova abelicea" (đồng nghĩa: "Z. cretica"): Cử Creta
- "Zelkova carpinifolia" (đồng nghĩa: "Z. crenata", "Z. ulmoides"): Cử Kavkaz
- "Zelkova serrata" (đồng nghĩa: "Z. acuminata", "Z. hirta", "Z. keaki"): Keaki hay cử Nhật Bản
- "Zelkova sicula": Cử Sicilia
- "Zelkova sinica": Cử Trung Hoa
- "Zelkova schneideriana": Cử Schneider

Cử Sicilia ("Z. sicula") mới được phát hiện năm 1991, được liệt kê như là loài đang nguy cấp. Quần thể đã biết duy nhất chỉ còn một lượng nhỏ các cây bụi thấp, chịu tổn hại nặng nề do chăn thả quá mức tại khu vực Sicilia; kích thước của cây trưởng thành trong tự nhiên khi không bị phá hại hiện vẫn chưa rõ.

"Zelkova serrata" và "Z. carpinifolia" được trồng làm cây cảnh.

Chi "Zelkova" đã từng là các loài cây phổ biến tại Bắc Mỹ và Bắc Âu cho tới cuối thế Pliocen. Tuy nhiên, sự đóng băng trên phạm vi rộng vào thế Pleistocen đã thu hẹp chi này vào phạm vi phân bổ hiện tại của chúng, ở phía nam các dãy núi Alps và Pyrenees, cũng như tại Đông Á là những nơi mà sự đóng băng chỉ diễn ra cục bộ.

==Tham khảo==
- Andrews, S. (1994). Tree of the year: Zelkova. "Int. Dendrol. Soc. Yearbook" 1993: 11-30.
- de Spoelberch, P. (1994). Zelkova: More questions than answers. "Int. Dendrol. Soc. Yearbook" 1993: 30-33.
- Hunt, D. (1994). Beware of the Zelkova. "Int. Dendrol. Soc. Yearbook" 1993: 33-41.
- Rushforth, K. (1999). "Trees of Britain and Europe". HarperCollins ISBN 0-00-220013-9
==Liên kết ngoài==
- Ảnh về "Zelkova sicula"
- Những kẻ sống sót từ Phân đại đệ Tam
- Zelkova sicula trong IUCN
Du nước

Du nước (danh pháp hai phần: Planera aquatica) là loài duy nhất trong chi Planera, sinh sống ở khu vực đông nam Hoa Kỳ. Đây là loài cây gỗ nhỏ với lá sớm rụng, cao khoảng 10–15 m, có quan hệ họ hàng gần với các loài du nhưng với quả là loại quả hạch đầy gai, đường kính 10–15 mm, thay vì là các hạt có cánh như ở các loài du. Như tên gọi của nó cho thấy, nó mọc trên các khu vực ẩm ướt. Lá dài 3–7 cm, với các mép lá có khía răng cưa.

Độ mẫn cảm của nó với bệnh du Hà Lan ở mức trung bình.
Đông Java

Đông Java (tiếng Indonesia: Jawa Timur) là một tỉnh của Indonesia ở phía Đông của đảo Java và cũng bao gồm các đảo lân cận là Madura và Bawean. Trung tâm hành chính của tỉnh này nằm ở Surabaya, thành phố lớn thứ 2 ở Indonesia và là một trung tâm công nghiệp và cảng lớn.

== Lịch sử ==
Các vương quốc cổ xưa Kediri và Singhasari từng tồn tại ở khu vực gần Malang ngày nay. Đế quốc Majapahit có trung tâm quốc gia đặt tại Trowulan, Mojokerto East Java. Vùng Jawa Timur còn là một phần của vương quốc Mataram lúc quốc gia này ở thời điểm hoàng kim của mình.
== Hành chính ==
Jawa Timur bao gồm 9 thành phố gồm Batu, Blitar, Kediri, Madiun, Malang, Mojokerto, Pasuruan, Probolinggo, Surabaya và 29 huyện
Trung Java

Trung Java (; , rút gọn Jateng) là một tỉnh của Indonesia, nằm ở khoảng giữa đảo Java. Tỉnh lỵ là Semarang.

Tỉnh này rộng 32.802,7 km², tương đương một phần tư diện tích đất của Java. Dân số là theo thống kê 2019; đây là tỉnh đông dân thứ ba của Java cũng như Indonesia, sau Tây Java và Đông Java.