Họ Cá mút

Họ Cá mút (danh pháp khoa học: Catostomidae) là một họ thuộc bộ Cypriniformes. Có 78 loài cá nước ngọt còn sinh tồn trong họ này, được tìm thấy chủ yếu ở Bắc Mỹ, với 1 loài ("Myxocyprinus asiaticus") ở lưu vực sông Dương Tử tại miền đông trung bộ Trung Quốc, 1 phân loài có ở Bắc Mỹ và đông Xibia ("Catostomus catostomus catostomus") và 1 loài ("Ictiobus meridionalis") ở Trung Mỹ.

== Các chi và loài==
Họ Cá mút ("Catostomidae"), chủ yếu là trong các chi "Catostomus" (27 loài) và "Moxostoma" (22 loài). Phân loại dưới đây dựa theo Nelson 2006.
- Phân họ Catostominae
- Tông Catostomini
-  Chi "Catostomus"
-   "Catostomus ardens" Jordan & Gilbert, 1881.
-   "Catostomus bernardini" Girard, 1856.
-   "Catostomus cahita" Siebert & Minckley, 1986.
-   "Catostomus catostomus" (Forster, 1773).
-    "Catostomus catostomus catostomus"
-    "Catostomus catostomus lacustris "
-   "Catostomus clarkii" Baird & Girard, 1854.
-   "Catostomus columbianus" (Eigenmann & Eigenmann, 1893).
-   "Catostomus commersonii" (Lacepède, 1803).
-   "Catostomus conchos" Meek, 1902
-   "Catostomus discobolus" Cope, 1871.
-    "Catostomus discobolus discobolus"
-    "Catostomus discobolus jarrovii"
-   "Catostomus fumeiventris" Miller, 1973.
-   "Catostomus insignis" Baird & Girard, 1854.
-   "Catostomus latipinnis" Baird & Girard, 1853.
-   "Catostomus leopoldi" Siebert & Minckley, 1986.
-   "Catostomus macrocheilus" Girard, 1856.
-   "Catostomus microps" Rutter, 1908.
-   "Catostomus nebuliferus" Garman, 1881.
-   "Catostomus occidentalis" Ayres, 1854.
-    "Catostomus occidentalis lacusanserinus"
-    "Catostomus occidentalis occidentalis"
-   "Catostomus platyrhynchus" (Cope, 1874).
-   "Catostomus plebeius" Baird & Girard, 1854.
-   "Catostomus rimiculus" Gilbert & Snyder in Gilbert, 1898.
-   "Catostomus santaanae" (Snyder, 1908).
-   "Catostomus snyderi" Gilbert, 1898.
-   "Catostomus tahoensis" Gill & Jordan in Jordan, 1878.
-   "Catostomus tsiltcoosensis" Evermann & Meek, 1898
-   "Catostomus utawana" Mather, 1886
-   "Catostomus warnerensis" Snyder, 1908.
-   "Catostomus wigginsi" Herre & Brock in Herre, 1936.
-  Chi "Chasmistes"
-   "Chasmistes brevirostris" Cope, 1879.
-   "Chasmistes cujus" Cope, 1883.
-   "Chasmistes fecundus" (Cope & Yarrow, 1875).
-   "Chasmistes liorus" Jordan, 1878.
-    "Chasmistes liorus liorus"
-    "Chasmistes liorus mictus"
-   "Chasmistes muriei" Miller & Smith, 1981
-  Chi "Deltistes"
-   "Deltistes luxatus" (Cope, 1879).
-  Chi "Xyrauchen"
-   "Xyrauchen texanus" (Abbott, 1860).
- Tông Erimyzonini
-  Chi "Erimyzon"
-   "Erimyzon claviformis" (Girard, 1856)
-   "Erimyzon oblongus" (Mitchill, 1814).
-   "Erimyzon sucetta" (Lacépède, 1803).
-   "Erimyzon tenuis" (Agassiz, 1855).
-  Chi "Minytrema"
-   "Minytrema melanops" (Rafinesque, 1820)
- Tông Thoburniini
-  Chi "Hypentelium"
-   "Hypentelium etowanum" (Jordan, 1877).
-   "Hypentelium nigricans" (Lesueur, 1817).
-   "Hypentelium roanokense" Raney & Lachner, 1947.
-  Chi "Thoburnia"
-   "Thoburnia atripinnis" (Bailey, 1959).
-   "Thoburnia hamiltoni" (Raney & Lachner, 1946).
-   "Thoburnia rhothoeca" (Thoburn, 1896).
- Tông Moxostomatini
-  Chi "Moxostoma"
-   "Moxostoma albidum" (Girard, 1856).
-   "Moxostoma anisurum" (Rafinesque, 1820).
-   "Moxostoma ariommum" Robins & Raney, 1956.
-   "Moxostoma austrinum" Bean, 1880.
-   "Moxostoma breviceps" (Cope, 1870).
-   "Moxostoma carinatum" (Cope, 1870).
-   "Moxostoma cervinum" (Cope, 1868).
-   "Moxostoma collapsum" (Cope, 1870).
-   "Moxostoma congestum" (Baird & Girard, 1854).
-   "Moxostoma duquesnii" (Lesueur, 1817).
-   "Moxostoma erythrurum" (Rafinesque, 1818).
-   "Moxostoma hubbsi" Legendre, 1952.
-   "Moxostoma lacerum" (Jordan & Brayton, 1877).
-   "Moxostoma lachneri" Robins & Raney, 1956.
-   "Moxostoma macrolepidotum" (Lesueur, 1817).
-   "Moxostoma mascotae" Regan, 1907.
-   "Moxostoma pappillosum" (Cope, 1870).
-   "Moxostoma pisolabrum" Trautman & Martin, 1951.
-   "Moxostoma poecilurum" Jordan, 1877.
-   "Moxostoma robustum" (Cope, 1870).
-   "Moxostoma rupiscartes" Jordan & Jenkins trong Jordan, 1889.
-   "Moxostoma valenciennesi" Jordan, 1885.
- Phân họ Cycleptinae
- Chi "Cycleptus"
-  "Cycleptus elongatus" (Lesueur, 1817)
-  "Cycleptus meridionalis" Burr & Mayden, 1999
- Phân họ Ictiobinae
- Chi †"Amyzon"
-  †"Amyzon aggregatum" (Wilson, 1977)
-  †"Amyzon brevipinne" (Cope, 1894)
-  †"Amyzon commune" (Cope, 1874)
-  †"Amyzon mentale" (Cope, 1872)
- Chi "Carpiodes"
-  "Carpiodes carpio" (Rafinesque, 1820)
-  "Carpiodes cyprinus" (Lesueur, 1817)
-  "Carpiodes velifer" (Rafinesque, 1820)
- Chi "Ictiobus"
-  "Ictiobus bubalus" (Rafinesque, 1818)
-  "Ictiobus cyprinellus" (Valenciennes, 1844)
-  "Ictiobus labiosus" (Meek, 1904)
-  "Ictiobus meridionalis" (Gunther, 1868)
-  "Ictiobus niger" (Rafinesque, 1819)
- Phân họ Myxocyprininae
- Chi "Myxocyprinus"
-  "Myxocyprinus asiaticus" (Bleeker, 1864): cá yên chi
- Các chi tuyệt chủng khác
- Chi †"Jianghanichthys"
-  †"Jianghanichthys hubeiensis" Lei, 1987: cá giang hán Hồ Bắc
- Chi †"Plesiomyxocyprinus"
-  †"Plesiomyxocyprinus arratiae" Liu Juan & Chang Mee-mann, 2009
- Chi †"Vasnetzovia"
-  †"Vasnetzovia artemica" Sytchevskaya, 1986: Từng sinh sống tại đông Xibia (Nga + Mông Cổ).

==Phát sinh chủng loài==
Cây phát sinh chủng loài dưới đây vẽ theo Chen & Mayden (2012). Từ cây phát sinh chủng loài này có thể thấy chi "Catostomus" là không đơn ngành và tốt nhất có lẽ nên gộp cả các chi "Chasmistes", "Deltistes" và "Xyrauchen". Tông Thorbuniini là cận ngành trong tương quan với tông Moxostomatini.

==Tham khảo==
- 1991. Comments on the Genus Amyzon (Family Catostomidae) "Journal of Paleontology" 654:678-686