Maria Teresa của Sardegna

Maria Teresa của Sardegna hay Maria Teresa của Savoia (; ; 31 tháng 1 năm 1756 – 2 tháng 6 năm 1805) là Vương nữ Sardegna, con gái của Vittorio Amadeo III của Sardegna và María Antonia Fernanda của Tây Ban Nha. Năm 1773, Maria Teresa kết hôn với Charles Philippe, Bá tước xứ Artois, cháu nội của Vua Louis XV của Pháp và em trai của Vua Louis XVI của Pháp. Mười chín năm sau khi Maria Teresa qua đời, Charles Philippe lên ngôi vua nước Pháp với tước hiệu là Charles X. Con trai của Maria Teresa là Louis Antoine, Công tước xứ Angoulême, kết hôn với con gái của cựu Vương hậu Pháp Maria Antonia của Áo là Marie Thérèse Charlotte.

== Tiểu sử ==
Maria Teresa của Sardegna sinh ra tại Cung điện Vương thất tại Torino dưới thời trị vì của ông nội bà là Carlo Emanuele III của Sardegna. Là con gái của trữ quân Vittorio Amedeo và vợ là María Antonia Fernanda của Tây Ban Nha, Maria Teresa là con gái thứ ba và là người con thứ năm trong số mười hai người con của cặp vợ chồng. Vương tôn nữ được nuôi dưỡng cùng người chị lớn hơn ba tuổi Maria Giuseppina, người sau này cũng là thành viên của Vương thất Pháp.

=== Hôn nhân ===
Dì của Maria Teresa là Vương nữ Maria Luisa và Eleonora, đã từng được đề xuất để trở thành hôn phối của Louis Ferdinand, cha của Louis Stanislas.

Sau hàng loạt liên minh giữa các triều đại, Maria Teresa đính hôn với Bá tước xứ Artois, cháu nội út của Vua Louis XV của Pháp và Vương hậu Maria Leszczyńska. Trước đó, Bá tước xứ Artois từng có ý định kết hôn với Louise Adélaïde de Bourbon, con gái của Thân vương xứ Condé. Tuy nhiên, cuộc hôn nhân không bao giờ diễn ra vì thứ bậc của Louise Adélaïde thấp hơn nhiều so với Bá tước xứ Artois, hậu duệ nam của một quốc vương Pháp, do đó là "Fils de France" (cháu trai nước Pháp).Cuộc hôn nhân của Maria Teresa được sắp đặt như một phần của một loạt các cuộc hôn nhân giữa hai vương triều Pháp-Savoia diễn ra trong khoảng thời gian tám năm. Sau lễ cưới giữa người chị họ là Maria Teresa Luisa xứ Carignano và Louis Alexandre, Thân vương xứ Lamballe, và lễ cưới giữa chị gái Maria Giuseppina và Louis Stanislas, Bá tước xứ Provence vào năm 1771, Maria Teresa kết hôn với Bá tước xứ Artois vào năm 1773, và anh trai cả của Maria Teresa là Carlo Emanuele (Vua Carlo Emanuele IV của Sardegna trong tương lai) kết hôn với em dâu của vương nữ là Clotilde của Pháp vào năm 1775. Anh rể cả của Maria Teresa là Trữ quân Louis Auguste (Louis XVI của Pháp trong tương lai), kết hôn với Maria Antonia của Áo vào ba năm trước đó.
Maria Teresa kết hôn với Bá tước trong một buổi lễ ủy nhiệm tại Palazzina di caccia của Stupinigi trước khi băng qua cầu Beauvoisin giữa Savoia và Pháp, nơi vương nữ được đoàn tùy tùng người Ý trao lại cho đoàn tùy tùng người Pháp. Sau đó lễ cưới chính thức của Maria Teresa diễn ra tại Cung điện Versailles vào ngày 16 tháng 11 năm 1773.

Vì Charles Philippe là cháu trai của quốc vương Pháp, nên Maria Teresa được phong tước vị "Petite-file de France" (Cháu gái nước Pháp) và thường được gọi bằng danh hiệu đơn giản là "Madame la comtesse d'Artois".

=== Bá tước phu nhân xứ Artois ===
Tuy Maria Teresa được miêu tả là nhỏ nhắn, có phần xấu xí, vụng về, có chiếc mũi dài và không được coi là đẹp, nhưng nước da của Maria Teresa được mọi người ngưỡng mộ. Maria Teresa được cho là "không nổi bật theo bất kỳ mặt nào", nhưng lại là một người tốt bụng. Florimond Claude, Bá tước xứ Mercy-Argenteau, người viết thư cho Hoàng hậu La Mã Thần thánh Maria Theresia về con gái Maria Antonia, cho biết Maria Teresa ít nói và không quan tâm đến bất cứ điều gì. Anh trai của Maria Antonia là Hoàng đế La Mã Thần thánh Joseph II, đã nói về Maria Teresa trong chuyến thăm Pháp năm 1777 rằng bà là người duy nhất trong vương thất "sinh con, nhưng xét về mọi mặt khác thì là một kẻ hoàn toàn ngốc nghếch".

Trong những năm đầu tiên ở Pháp, ba cặp đôi của vương thất là Bá tước và Bá tước phu nhân xứ Provence, Bá tước và Bá tước phu nhân xứ Artois, Trữ quân và Trữ phi, cũng như người chị họ là Thân vương phi xứ Lamballe, người được Maria Antonia yêu mến, đã lập nên một nhóm bạn và cùng nhau diễn các vở kịch nghiệp dư, trước khán giả chỉ bao gồm Trữ quân. Tuy nhiên, tình bạn thân thiết này dần trở nên xấu đi sau khi Louis XVI lên ngôi vào năm 1774.

Khoảng một năm sau khi Maria Teresa đến Versailles, bà mang thai đứa con đầu lòng là Louis Antoine. Vì Louis Antoine là đứa trẻ đầu tiên của thế hệ hoàng gia mới nên đây là một sự kiện quan trọng. Vào thời điểm này, có những lo ngại về quyền kế vị vì cả Nhà vua cũng như Bá tước xứ Provence đều chưa có con, và việc sinh nở được cho là gây căng thẳng cho Maria Antonia, người rất nóng lòng muốn lễ động phòng diễn ra và lo lắng về việc chưa có con. Sau sự kiện này, Trữ phi bị dân chúng chỉ trích vì không phải là người sinh ra con. Vào năm sau đó, Maria Teresa hạ sinh con gái Sophie, người được gọi là "Mademoiselle" vì là vương nữ có cấp bậc cao nhất trong triều đình lúc bấy giờ, tuy nhiên Sophie đã qua đời khi mới bảy tuổi vào năm 1783. Người con trai thứ hai của Maria Teresa là Charles Ferdinand chào đời vào năm 1778. Người con út của Maria Teresa là Marie Thérèse d'Artois, có lẽ được đặt theo tên mẹ, đã qua đời lúc 6 tháng tuổi khi triều đình đang ở tại Choisy-le-Roi.

Trước cuộc họp của Hội nghị ba đẳng cấp, mọi thành viên của vương thất đều bị chế giễu công khai bằng những câu thơ phỉ báng, trong đó Maria Teresa bị cho là đã sinh ra một đứa con ngoài giá thú.

=== Lưu vong ===
Maria Teresa rời Pháp cùng chồng sau cuộc chiếm ngục Bastille vào ngày 14 tháng 7 năm 1789, đánh dấu sự khởi đầu của Cách mạng Pháp, và lánh nạn tại quê hương Savoia. Maria Teresa rời đi một tuần sau chồng cùng đoàn tùy tùng gồm ba mươi người, và vì bà đã bán hết tài sản cho chuyến đi, nên tuyên bố chính thức của cặp vợ chồng rằng họ sẽ trở về vào mùa xuân đã bị nghi ngờ.

Khi Bá tước xứ Artois rời Savoia vào năm 1791, Maria Teresa đã ở lại, và cặp đôi sống ly thân trong suốt quãng đời còn lại. Bá tước Artois từ chối cấp phép cho Maria Teresa ở lại hoặc thăm chồng, thậm chí không cho phép Maria Teresa tham dự lễ cưới của con trai là Công tước Angoulême với Marie Thérèse của Pháp tại Mitau. Ngay sau khi Bá tước xứ Artois rời đi, hai người con trai của Maria Teresa cũng rời Savoia để phục vụ trong quân đoàn di cư Condé. Maria Teresa được mô tả là tuyệt vọng và vô cùng buồn bã sau khi chồng và các con trai rời bỏ bà, và được cho là đã cân nhắc đến việc trở thành một nữ tu. Maria Teresa được em dâu Clotilde thuyết phục không vào tu viện vì nghĩa vụ đối với các con, và sau này Maria Teresa đã bày tỏ lòng biết ơn đối với em dâu vì điều này. Năm 1792, Maria Teresa được chị gái Maria Giuseppina đưa đến Torino. Sự hiện diện của hai chị em tại Savoia rất nhạy cảm về mặt chính trị, vì điều này làm xáo trộn mối quan hệ giữa Pháp và Savoia.

Vào tháng 4 năm 1796, khi Savoia bị đánh bại bởi Pháp dưới quyền của Napoléon Bonaparte trong các chiến dịch tại Ý trong Chiến tranh Cách mạng Pháp, Maria Teresa và Maria Giuseppina rời Torino đến Novara, song song với việc Louis Stanislas rời khỏi Verona. Trong khi chị gái tiếp tục đến Áo, Maria Teresa đã chấp nhận lời mời của cha là Vua Vittorio Amedeo III để trở về Torino sau khi Pháp và Savoia ký kết hòa bình vào tháng 5.

Vào tháng 12 năm 1798, khi Piemonte bị Pháp sáp nhập, Maria Teresa cùng nữ quan của bà đã rời đi dến Graz, Áo, nơi bà được phép ở lại và sau đó qua đời vào năm 1805. Vì Maria Teresa qua đời trước khi Charles Philippe trở thành Quốc vương nước Pháp, nên bà chỉ được gọi là Bá tước phu nhân xứ Artois. Maria Teresa được chôn cất tại Lăng mộ Hoàng gia gần Nhà thờ chính tòa Graz.

== Con cái ==
1. Louis Antoine, Công tước xứ Angoulême (6 tháng 8 năm 1775 – 3 tháng 6 năm 1844), kết hôn với Marie Thérèse Charlotte của Pháp, không có con cái.
2. Sophie, "Mademoiselle d'Artois" (5 tháng 8 năm 1776 – 5 tháng 12 năm 1783), qua đời khi còn nhỏ.
3. Charles Ferdinand, Công tước xứ Berry (24 tháng 1 năm 1778 – 13 tháng 2 năm 1820), kết hôn với Maria Carolina của Hai Sicilie, có con cái.
4. Marie Thérèse d'Artois, "Mademoiselle d'Angoulême" (6 tháng 1 năm 1783 – 22 tháng 6 năm 1783), qua đời khi chỉ mới vài tháng tuổi.