Mil Mi-17

Mil Mi-17 (tên hiệu NATO là "Hip") là một dòng trực thăng quân sự do Liên Xô thiết kế, được giới thiệu vào năm 1975, và vẫn đang được sản xuất tính đến năm 2024 tại hai nhà máy ở Nga, đặt tại Kazan và Ulan-Ude. Trong biên chế Nga, dòng trực thăng này được biết đến với tên gọi loạt Mi-8M. Loại trực thăng này chủ yếu được sử dụng như một trực thăng vận tải hạng trung hai động cơ tuabin, đồng thời có cả biến thể vũ trang trang bị hỏa lực.

== Phát triển ==
Mi-17 được phát triển từ khung máy bay cơ bản của Mi-8, trang bị động cơ lớn hơn TV3-117MT, cánh quạt, và bộ phận truyền động của Mi-14, cùng với những cải tiến thân cho tải nặng. Sử dụng động cơ cho các điều kiện "nóng và cao" là loại kW 1545 (2070 shp) Isotov TV3-117VM. Phiên bản xuất khẩu gần đây sang Trung Quốc và Venezuela để sử dụng ở vùng núi cao dùng động cơ VK-2500 với hệ thống kiểm soát FADEC.

Mi-17 là tên gọi khi xuất khẩu; còn ở trong nước, Nga gọi nó là Mi-8MT. Có thể dễ dàng nhận ra Mi-17 bởi vì nó có đuôi cánh quạt ở phía cửa thay vì bên mạn phải, và lá chắn bụi trước cửa hút gió động cơ. Nắp chụp động cơ ngắn hơn so với TV2 trang bị cho Mi-8, không mở rộng xa tới buồng lái.

Số mô hình thực tế thay đổi tùy theo nhà sản xuất, loại động cơ, và các tùy chọn khác. Ví dụ, mười sáu chiếc mới được sản xuất ở nhà máy Ulan-Ude được sản xuất để chuyển giao cho Không quân Séc trong năm 2005 với động cơ -VM đã được gọi là Mi-171Sh, một sự phát triển của Mi-8AMTSh. Sửa đổi bao gồm một cánh cửa mới lớn ở phía bên phải, cải tiến bởi Không Quân Séc với thiết bị APU, tấm bảo vệ Kevlar xung quanh khu vực buồng lái và động cơ. Tám chiếc có một đoạn đường nối tải vào vị trí của các cửa ra vào vỏ sò bình thường, và sẽ tải một chiếc xe lên đến kích thước của một chiếc SUV.

Vào tháng 10 năm 2007 trang web defense-aerospace.com cho biết chính phủ Ả Rập Xê Út đã ký hợp đồng mua 150 chiếc Mil Mi-35 và Mi-17 với tổng giá trị 2,2 tỉ USD.

Vào tháng 5 năm 2008, một bản cấp phép sản xuất Mi-17 đã bắt đầu có hiệu lực ở Trung Quốc với sự hợp tác giữa nhà máy trực thăng Nhà máy sản xuất trực thăng Mil Moskva và nhà máy Công ty Hữu hạn Trực thăng cơ Tứ Xuyên Lam Thiên. Nhà máy đã sản xuất 20 máy bay vào năm 2008, sử dụng công nghệ của nhà máy Ulan-Ude. Nhà máy đạt chỉ tiêu sản xuất 80 máy bay một năm. Các biến thể được sản xuất bởi nhà máy Lam Thiên bao gồm Mi-171, Mi-17V5 và Mi17V7. Đến năm 2021, có báo cáo cho biết Trung Quốc bắt đầu thay thế Mi-17 do Nga sản xuất bằng trực thăng nội địa Z-20, ngoại trừ biến thể Mi-171Sh dùng cho tấn công đường không; đơn hàng Mi-17 cuối cùng được ký vào năm 2014.

Tính đến năm 2021, trang web chính thức của Russian Helicopters, nhà sản xuất dòng này – công bố rằng Mi-8/17 là loại trực thăng được vận hành rộng rãi nhất trong lịch sử.

== Lịch sử sử dụng ==
=== Các ứng dụng ===
Trong nội chiến Sri Lanka, Mi-17 đã được không quân Sri Lanka sử dụng rộng rãi. 7 chiếc đã bị mất trong khi đang tấn công vào các sân bay.

Mi-17 cũng được quân đội Colombia sử dụng trong phi vụ giải cứu con tin Jaque.

Vào năm 2001, Không quân Macedonia đã sử dụng Mi-17 để trấn áp cuộc nổi dậy của người Albania.

Hải quân México dùng Mi-17 để chống tội phạm ma túy chẳng hạn như xác định vị trí các ruộng trồng cây thuốc phiện.

Quân đội Slovakia với tư cách là thành viên Kosovo Force sử dụng Mi-17 ở Kosovo.

=== Các đơn đặt hàng gần đây ===
Vào ngày 28 tháng 10 năm 2008, Không quân Hoàng gia Thái Lan đã đặt mua 6 chiếc Mi-17 để đạt yêu cầu về số lượng máy bay trực thăng cỡ trung bình. Đây là lần đầu tiên quân đội Thái mua máy bay của Nga thay vì của Mĩ. Flight International dẫn lời phát biểu của quân đội Thái về lý do mua máy bay: "Chúng tôi đã mua 3 chiếc Mi-17 với giá ngang giá của một chiếc UH-60 Black Hawk. Mi-17 cũng có thể chở khoảng hơn 30 lính, trong khi Black Hawk chỉ có thể chở khoảng hơn 13 lính. Đó là lý do chủ yếu dẫn tới quyết định trên."

Vào ngày 15 tháng 12 năm 2008, Defense News thông báo rằng Ấn Độ sẽ mua 80 chiếc Mi-17IV và sẽ được chuyển giao cho Không Quân Ấn Độ từ năm 2010 tới năm 2014. Chúng sẽ thay thế Mi-8s. Một đơn đặt hàng mua 59 chiếc nữa đã được đưa ra vào tháng 8 năm 2010.

Vào ngày 11 tháng 6 năm 2009, có thông tin cho rằng Mĩ cũng chuyển giao khoảng 4 chiếc Mi-17 cho Quân đội Pakistan để phục vụ cho việc chống khủng bố.

Vào ngày 10 tháng 7 năm 2009, có thông tin rằng Chile sẽ đàm phán với Nga để đầu tư cho 5 chiếc Mi-17 dùng cho Không quân Chile mặc dù nhận được sức ép từ phía Mỹ.

Vào ngày 16 tháng 9 năm 2009, Hải quân Mĩ chuyển giao hai chiếc trong số 4 chiếc Mi-17 cuối cùng cho các quân đoàn không quân của Afghanistan. Vào ngày 19 tháng 6 năm 2010, có thông tin rằng chính phủ Mỹ sẽ mua và tân trang lại 31 chiếc Mi-17 từ Nga để cung cấp cho quân đội Afghan.

Phía Mỹ cho biết đang xem xét về việc bổ sung thêm trực thăng vào quân đội Mỹ cho Đội quân đặc biệt sử dụng cho việc di chuyển quân đội. Quân đội Mỹ cũng sử dụng Mi-8 và Mi-17 cho tập luyện, và đã mua thêm máy bay cho phía quân đồng minh ở Iraq, Afghan và Pakistan.

== Tai nạn ==
=== Tai nạn tại Việt Nam ===
- Lúc 7h45 sáng 7/7/2014, chiếc trực thăng Mi-171 rơi ở khu vực Hòa Lạc cách trung tâm Hà Nội khoảng 40 km về phía tây khi đang huấn luyện bay làm 19 quân nhân tử nạn, 3 người bị thương. Máy bay bị nạn mang số hiệu 01 thuộc Trung đoàn 916, Sư đoàn Không quân 371, Quân chủng Phòng không-Không quân (Việt Nam). Đây là một trong những vụ tai nạn máy bay quân sự nghiêm trọng nhất trong nhiều năm trở lại đây. Cất cánh lúc 7h30 để huấn luyện nhảy dù, đến 7h45 máy bay mất liên lạc và rơi cách sân bay Hòa Lạc khoảng 3 km. Loại trừ yếu tố "phá hoại từ bên ngoài", Trung tướng Võ Văn Tuấn, Phó tổng tham mưu trưởng QĐND Việt Nam, cho biết nguyên nhân do lỗi kỹ thuật. Theo Cục Cứu hộ cứu nạn thuộc Bộ Quốc phòng, chiếc trực thăng bị cháy động cơ trước khi rơi.

==Các biến thể==
=== Các biến thể của Liên Xô/Nga ===
- Mi-8MT
- Mi-8MTV
- Mi-8MTV-1
- Mi-8MTV-2
- Mi-8MTV-3
- Mi-8MTV-5
- Mi-8MTV-5-Ga
- Mi-8AMT
- Mi-8AMTSh
- Mi-8AMTSh-VA

- Mi-8MTKO
- Mi-8MTD
- Mi-8MTF
- Mi-8MTG
- Mi-8MTI (NATO Hip-H EW5)
- Mi-8MTPB (NATO Hip-H EW3)
- Mi-8MTPSh
- Mi-8MTR1
- Mi-8MTR2
- Mi-8MTS
- Mi-8MTSh1

- Mi-8MTSh2 (NATO Hip-H EW4)
- Mi-8MTSh3 (NATO Hip-H EW6)
- Mi-8MTT
- Mi-8MTYa
- Mi-8MS
- Mi-19
- Mi-19R

=== Phiên bản xuất khẩu ===
- Mi-17 (NATO Hip-H)

- Mi-17-1
- Mi-17-1M
- Mi-17-1V
- Mi-17-1VA
- Mi-17-2
- Mi-17V-3
- Mi-17V-7
- Mi-17M
- Mi-17MD

- Mi-17KF
- Mi-17N
- Mi-17P
- Mi-17PG
- Mi-17PI
- Mi-17PP
- Mi-17S

- Mi-17AE
- Mi-17 LPZS
- Mi-17Z-2 "Přehrada"

- Mi-171
- Mi-171A
- Mi-171A1
- Mi-171A2
- Mi-171A3
- Mi-171C

- Mi-171E
- Mi-171M

- Mi-171S

- Mi-171Sh

- Mi-171ShP
- Mi-171Sh2
- Mi-172
- Mi-171Sh Storm

==Quốc gia sử dụng==
- used by Fire and Rescue Department of Malaysia
- – 19

===Các quốc gia từng sử dụng===
- (Mi-8)

==Tính năng kỹ chiến thuật==
===Mil Mi-8MT/Mil Mi-17 ===
Vũ trang
- Có thể mang 1.500 kg vũ khí tại 6 điểm treo bên ngoài gồm rốc két 57 mm, bom và tên lửa chống tăng ATGM 3M11 Falanga (AT-2 Swatter).

==Liên kết ngoài==
- Mi-17 Medium Multipurpose helicopter(Air recognition)
- Official website of Mil
- Inside Mil-Mi helicopter
- Mi-17 DataBase
- Mi-17 Photo Gallery
- Mi-17 section at www.aviation.ru
- Venezuelan MI-17 site
- Mi 171V Malaysia Fire Department – Bomba
- Virtual panorama of the Mi-17 cockpit