Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn

Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn (tiếng Nga: Алекса́ндр Иса́евич Солжени́цын, 11 tháng 12 năm 1918 – 3 tháng 8 tháng 2008) là nhà văn, nhà viết kịch của Liên Bang Xô Viết và Liên Bang Nga, từng đoạt giải Nobel Văn học năm 1970.

== Tiểu sử ==
Alekxandr Isayevich Solzhenitsyn sinh ở Kislovodsk, vùng bắc Kavkaz. Bố mất khi Solzhenitsyn chưa sinh, mẹ đi làm nghề đánh máy để nuôi con. Năm 1923 hai mẹ con chuyển về thành phố Rostov-trên-sông-Đông (Rostov-na-Donu). Từ năm 1926 đến 1936 học ở trường phổ thông, thường bị bạn bè chế giễu vì đeo thập tự và không muốn vào Đội thiếu niên Lenin. Sau đó, nghe theo lời khuyên của các thầy cô giáo, Solzhenitsyn đã tiếp nhận lý tưởng cộng sản, năm 1936 vào Đoàn thanh niên Cộng sản Komsomol. Từ nhỏ Solzhenitsyn đã muốn trở thành nhà văn nhưng có năng khiếu toán học nên năm 1936 ông theo học khoa Toán trường Đại học Rostov để sau này dễ kiếm việc làm. Những năm học ở Đại học Rostov, Solzhenitsyn luôn là sinh viên xuất sắc, được nhận học bổng Stalin.

Năm 1937, ông đã từng dự định viết tiểu thuyết về Chiến tranh thế giới thứ nhất với tên "Hãy yêu cách mạng". Năm 1939 ông tham gia lớp học hàm thụ ở Đại học Triết - Văn - Sử Moskva danh tiếng thời đó. Năm 1941 tốt nghiệp Đại học Rostov, nhập ngũ và được thưởng hai huân chương với quân hàm đại úy. Thời gian này Solzhenitsyn sáng tác một số tác phẩm, trong nhận thức và tư tưởng bắt đầu có những thay đổi. Tháng 7 năm 1945 ông bị kết án tù 8 năm vì một bức thư viết gửi bạn bày tỏ quan điểm chống lại Chủ nghĩa Stalin. Những năm tháng tù giam, đi qua nhiều nơi trên đất nước đã giúp ông sau này có được chất liệu sống thực cho những tác phẩm của mình. Năm 1952, ông bị ung thư, phải mổ trong bệnh viện tại trại giam và đã qua khỏi. Stalin mất, ông được phục hồi, về sống ở Moskva đến năm 1957 rồi đi Riazan dạy học. Trong thời gian này ông bắt đầu viết tiểu thuyết "Tầng đầu địa ngục" (В круге первом, 1955-1968) và in truyện vừa đầu tiên "Một ngày của Ivan Denisovich" (Один день Ивана Денисовича, 1958) cùng một số tác phẩm khác đã khiến ông rất nổi tiếng, đến mức được đề cử nhận giải thưởng Lenin.

Năm 1967, sau khi Alekxandr Solzhenisyn gửi một bức thư ngỏ đến Đại hội nhà văn Liên Xô phản đối chế độ kiểm duyệt, ông bị chính quyền và báo chí phê phán kịch liệt, bị khai trừ khỏi Hội nhà văn, bị cấm in sách. Một số tác phẩm của ông không được in ở trong nước nhưng có người đem in ở nước ngoài mà không xin phép ông như "Tầng đầu địa ngục", "Trại ung thư" (Раковый корпус), "Tháng 8 năm 1914" (Август четырнадцатого), điều này càng khiến chính quyền Xô Viết phản ứng nhưng ông thì được nhiều người biết đến.

Năm 1970, Alekxandr Solzhenisyn được tặng giải Nobel nhưng ông không đến Thụy Điển nhận lễ trao giải vì sợ sau đó không trở về nước được; hai năm sau ông mới đến nhận giải và đọc Diễn từ. Năm 1974, sau khi công bố bản tuyên ngôn "Không sống bằng dối trá" (Жить не по лжи) và cho in tác phẩm "Quần đảo GULag" (Архипелаг ГУЛаг) ở Paris, Solzenitsyn bị bắt, bị nhà nước Liên Xô tước quyền công dân và bị trục xuất sang Cộng hòa Liên bang Đức, sau đó ông định cư ở Hoa Kỳ.

Bản tuyên ngôn Không sống bằng dối trá được viết ngay trước khi ông bị trục xuất khỏi nước Liên Xô đã thể hiện tâm tư của ông. Bài viết này được các báo chí trên thế giới đăng lại hoặc nhắc đến, gồm The Washington Post, Time NewYork Times.

Năm 1975, ông chỉ trích việc Mỹ rút lui khỏi chiến tranh Việt Nam. Sau khi Tổng thống Mỹ Gerald Ford từ chối gặp mặt, ông đã phát biểu trước Liên đoàn Lao động Hoa Kỳ và Đại hội các Tổ chức Công nghiệp Hoa Kỳ, kêu gọi phương Tây chống lại chủ nghĩa cộng sản trên toàn thế giới.

Năm 1991, Liên Xô tan rã. Tháng 5 năm 1994 ông trở về sống ở Nga. Tuy viết nhiều tác phẩm chống Liên Xô, nhưng sau khi chứng kiến tình trạng nước Nga, Solzhenitsyn hối hận và cho rằng việc Liên Xô tan rã đã khiến cho "Thảm họa Nga bắt đầu bùng phát năm 1992: cuộc sống, đạo đức và nhận thức xã hội tan rã, không thể ngăn cản; trong văn hóa và khoa học, mất đi hoạt động hợp lý, giáo dục trường học và chăm sóc trẻ em rơi vào tình trạng rối loạn nghiêm trọng."

Năm 2006 ông được tặng giải thưởng nhà nước của Liên Bang Nga vì những đóng góp trong hoạt động nhân đạo. Ngày 3 tháng 8 năm 2008, do căn bệnh đau tim, ông qua đời ở nhà riêng tại ngoại ô Moskva, hưởng thọ 89 tuổi. Theo một số ghi nhận khác thì ông chết sau cơn đột quỵ. Tổng thống Nga Dmitry Medvedev đã gửi lời chia buồn tới gia đình Solzhenitsyn.

Solzhenitsyn cũng chịu nhiều chỉ trích về việc ông đã giúp phương Tây thực hiện tuyên truyền chống Liên Xô. Vladimir Karpov, anh hùng Liên Xô, đã nói: ""Có những kẻ phản bội trong thời bình - đó là các ông, Sakharov và Solzhenitsyn! Hôm nay các ông đã bắn vào lưng đồng bào của mình"". Boris Efimov, Nghệ sĩ Nhân dân Liên Xô, cho rằng: ""Solzhenitsyn đã dấn thân vào con đường phản bội, trở thành một biểu ngữ cho những nhóm chống cộng và chống Liên Xô trong tất cả các trường hợp"". Mikhail Zharov, Nghệ sĩ Nhân dân Liên Xô, thậm chí còn nặng lời hơn: ""Tên khốn này không có chỗ đứng trong số chúng tôi.""

== Tác phẩm và kịch đã công bố ==
- Cũng có tên "Người tù và cô gái làng chơi trong trại" ("The Prisoner and the Camp Hooker") hoặc "Kẻ mới đến và cô gái hư hỏng" ("The Tenderfoot and the Tart").
- Sự khởi đầu lịch sử ra đời Liên Xô. Trung tâm là thất bại thảm khốc ở Trận Tannenberg tháng 8 năm 1914, và sự bất lực của giới lãnh đạo quân đội. Các tác phẩm khác, có tiêu đề tương tự, tiếp diễn câu chuyện: xem "Bánh xe đỏ" (tiêu đề tổng thể).
- (3 tập), không chỉ là một cuốn hồi ký, mà còn là lịch sử của toàn bộ quá trình phát triển và quản lý một nhà nước cảnh sát ở Liên Xô.
- .
- ; các chương xuất bản riêng rẽ về Vladimir Lenin, không có chương nào trong số chúng được xuất bản trước thời điểm này, từ "Bánh xe đỏ". Chương đầu tiên sau đó đã được đưa vào phiên bản năm 1984 của bản mở rộng "Tháng 8 năm 1914" (mặc dù nó đã được viết cùng lúc với phiên bản gốc của tiểu thuyết) và phần còn lại trong "Tháng 11 năm 1916" và "Tháng 3 năm 1917".
- (Cũng có tại đây cùng video)
- nói về mối quan hệ giữa hai dân tộc Nga và Do Thái từ 1772, khơi dậy phản ứng công khai mơ hồ.

=== Bản dịch tiếng Việt ===
- "Một ngày trong đời của Ivan Denisovich", Thạch Chương - Trần Lương Ngọc dịch, Sài Gòn, Nguồn Sáng, 1970
- "Một ngày trong đời của Ivan Denisovitr", Đào Tuấn Ảnh dịch, trong "Các nhà văn Nga giải Nobel", Hà Nội, Nhà xuất bản Lao động và Trung tâm Văn hoá Ngôn ngữ Đông Tây, 2007
- "Khu ung thư", (Tập 1) Vũ Minh Thiều dịch, Sài Gòn, Ngàn Khơi, 1971
- "Vòng đầu", Vũ Minh Thiều dịch, Sài Gòn, Ngàn Khơi, 1971
- "Tầng đầu địa ngục", Hải Triều dịch (từ bản tiếng Anh "The first circle" của Thomas P. White), Sài Gòn, Đất Mới, 1973
- "Vòng đầu địa ngục", Thạch Chương - Thanh Tâm Tuyền dịch từ bản tiếng Pháp "Le 1 Cercle"
- "Bất ngờ tại nhà ga Krechetovka", Lê Vũ dịch, Hành Trình, 1973
- "Quần đảo ngục tù", Ngọc Thứ Lang. Trí Dũng, 1974 (Quần đảo Gulag)
- "Ngôi nhà của Matriona", Nguyễn Văn Sơn, Trẻ, 1974. Võ Minh Phú dịch, trong "Các nhà văn Nga giải Nobel", Hà Nội, Nhà xuất bản Lao động và Trung tâm Văn hoá Ngôn ngữ Đông Tây, 2007.

== Nguồn ==
- Kriza, Elisa (2014) "Alexander Solzhenitsyn: Cold War Icon, Gulag Author, Russian Nationalist? A Study of the Western Reception of his Literary Writings, Historical Interpretations, and Political Ideas". Stuttgart: Ibidem Press.

== Đọc thêm ==
=== Tiểu sử ===
- Ostrovsky Alexander (2004). Солженицын: прощание с мифом (Solzhenitsyn: Farewell to the myth) – Moscow: «Yauza», Presscom.

=== Tác phẩm tham khảo ===
- ; Prof. Vittorio Strada, Dott. Julija Dobrovol'skaja.
- Anatoly Livry, « Soljénitsyne et la République régicide », Les Lettres et Les Arts, Cahiers suisses de critique littéraire et artistiques, Association de la revue Les Lettres et les Arts, Suisse, Vicques, 2011, pp. 70–72. http://anatoly-livry.e-monsite.com/medias/files/soljenitsine-livry-1.pdf
- .
- .
- .
- .

== Liên kết ngoài ==
- The Nobel Prize in Literature 1970
- Negative Analysis of Alexander Solzhenitsyn by the "Stalin Society"
- "Der Spiegel" interviews Alexander Solzhenitsyn: 'I Am Not Afraid of Death', ngày 23 tháng 7 năm 2007
- Vermont Recluse Aleksandr Solzhenitsyn
- The Solzhenitsyn Reader: New and Essential Writings, 1947–2005
- Tuổi trẻ Online - Văn học - Vĩnh biệt nhà văn Nga Alexander Solzhenitsyn
- Solzhenitsyn: tiểu sử, hình ảnh, tác phẩm và các bài báo
- "Live Not By Lies ", as printed in "The Washington Post", p. A26, Monday, 18 tháng 2 năm 1974 Bản tiếng Việt
- Vũ Thư Hiên, "Bậc trưởng lão của văn học Nga"
- "Solzhenitsyn, người yêu nước Nga một cách cực đoan"
- "Đoản văn Solzhenitsyn", Thụy Anh dịch