Quỳnh Phụ (huyện)

Quỳnh Phụ là một huyện cũ nằm ở phía Bắc tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

==Vị trí địa lý==
Huyện Quỳnh Phụ có vị trí địa lý:
- Phía Bắc giáp huyện Thanh Miện, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương và huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên
- Phía Tây giáp huyện Hưng Hà
- Phía Nam giáp huyện Đông Hưng
- Phía Đông giáp huyện Thái Thụy và huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng

Con sông Luộc chảy men gần như toàn bộ ranh giới với tỉnh Hải Dương, Hưng Yên. Sông Hóa nằm trên ranh giới với huyện Vĩnh Bảo. Trên khắp địa bàn huyện có một mạng lưới các con sông nhỏ nhận nước từ sông Luộc và sông Hoá đổ vào Sông Diêm Hộ (trong đó có nhánh chính của sông Diêm Hộ). Cực nam của huyện là xã Đồng Tiến (giáp ranh với huyện Đông Hưng và huyện Thái Thụy), cực bắc của huyện là xã An Khê (giáp ranh với huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương, xã An Mỹ giáp ranh với huyện Vĩnh Bảo của thành phố Hải Phòng).

== Lịch sử ==
Huyện Quỳnh Côi được thành lập vào ngày 17 tháng 6 năm 1969 trên cơ sở hợp nhất hai huyện Quỳnh Côi và Phụ Dực. Khi hợp nhất, huyện gồm thị trấn Quỳnh Côi và 39 xã: An Ấp, An Bài, An Cầu, An Đồng, An Dục, An Hiệp, An Khê, An Lễ, An Mỹ, An Ninh, An Quý, An Thái, An Thanh, An Tràng, An Vinh, An Vũ, Đông Hải, Đồng Tiến, Quỳnh Bảo, Quỳnh Châu, Quỳnh Giao, Quỳnh Hải, Quỳnh Hội, Quỳnh Hoa, Quỳnh Hưng, Quỳnh Khê, Quỳnh Lâm, Quỳnh Lương, Quỳnh Lưu, Quỳnh Minh, Quỳnh Mỹ, Quỳnh Ngọc, Quỳnh Nguyên, Quỳnh Sơn, Quỳnh Thái, Quỳnh Thọ, Quỳnh Trang, Quỳnh Vân, Quỳnh Xá.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, hợp nhất hai xã Quỳnh Lưu và Quỳnh Thái thành xã Quỳnh Hoàng, hợp nhất hai xã Quỳnh Lương và Quỳnh Vân thành xã Quỳnh Hồng

Ngày 26 tháng 12 năm 1990, mở rộng thị trấn Quỳnh Côi trên cơ sở sáp nhập 2,2891 ha diện tích tự nhiên và 199 nhân khẩu của xã Quỳnh Hồng; 0,5138 ha diện tích tự nhiên và 45 nhân khẩu của xã Quỳnh Mỹ.

Ngày 16 tháng 5 năm 2005, giải thể xã An Bài để thành lập thị trấn An Bài.

Ngày 1 tháng 3 năm 2020, hợp nhất hai xã Quỳnh Châu và Quỳnh Sơn thành xã Châu Sơn.

Ngày 1 tháng 11 năm 2024, hợp nhất ba xã Quỳnh Trang, Quỳnh Bảo, Quỳnh Xá thành xã Trang Bảo Xá.

Ngày 1 tháng 7 năm 2025, huyện Quỳnh Phụ bị giải thể để thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, không tổ chức cấp huyện.

==Hành chính==
Huyện Quỳnh Phụ gồm 2 thị trấn: Quỳnh Côi (huyện lỵ), An Bài và 33 xã: An Ấp, An Cầu, An Đồng, An Dục, An Hiệp, An Khê, An Lễ, An Mỹ, An Ninh, An Quý, An Thái, An Thanh, An Tràng, An Vinh, An Vũ, Châu Sơn, Đông Hải, Đồng Tiến, Quỳnh Giao, Quỳnh Hải, Quỳnh Hoa, Quỳnh Hoàng, Quỳnh Hội, Quỳnh Hồng, Quỳnh Hưng, Quỳnh Khê, Quỳnh Lâm, Quỳnh Minh, Quỳnh Mỹ, Quỳnh Ngọc, Quỳnh Nguyên, Quỳnh Thọ, Trang Bảo Xá.

== Giao thông ==
- Đường bộ có quốc lộ 10 chạy qua phần phía đông huyện, theo hướng Đông Bắc - Tây Nam, từ Hải Phòng sang huyện Đông Hưng và thành phố Thái Bình.
- Đường thủy: sông Luộc, sông Hóa, sông Diêm Hộ.

== Du lịch - Lễ hội ==
Quỳnh Phụ được coi là mảnh đất "tiến vua" nên nơi đây hội tụ khá nhiều Di tích Lịch sử Văn hóa có giá trị truyền thống lâu đời.Có thể nói đến:
- Đền Mẫu Đợi làng Dụ Đại xã Đông Hải
- Đền Đồng Bằng xã An Lễ
- Đền Ngọc Quế, xã Quỳnh Hoa,huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình (hay gọi là đền Quế) là một ngôi đền cổ thờ danh y Đỗ Quang Huyến
- Đền Lộng Khê ở làng Lộng Khê, xã An Khê, thuộc "tứ cố cảnh" ở huyện Phụ Dực xưa. Đây là di tích lịch sử cấp quốc gia, thờ Quốc sư Dương Không Lộ và Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Làng Lộng Khê còn lưu giữ lễ hội cổ truyền cùng tục đốt cây Đình Liệu.
- Quần thể di tích lịch sử cấp Quốc gia Đình - Đền - Chùa La Vân ở thôn La Vân xã Quỳnh Hồng thờ quốc sư triều Lý - đức thánh Nguyễn Minh Không. Thờ thành hoàng làng là hoàng tử Lý Nhật Quang. Lễ hội di tích quốc gia La Vân được tổ chức vào ngày 20/03 đến 26/03 hàng năm thu hút rất đông khách thập phương về dâng hương và dự lễ hội. Đặc biệt buổi tối 25/03 âm lịch diễn ra tích KỂ KỆ (Kể về sự tích của đức thánh).

==Làng nghề==
Huyện có nhiều làng nghề nhưng đại đa phần là làng có nghề dệt chiếu nằm rải rác ở các xã nhất là các xã phía Đông nhưng nay lao động tham gia còn rất ít và dần mai một. Với một huyện nông nghiệp thuần túy giá trị tạo ra từ làng nghề ở huyện vẫn còn rất thấp. Nhóm nghề kinh doanh dịch vụ trên số hộ thuộc nhóm những huyện đạt thấp nhất ở vùng đồng bằng sông Hồng cùng các huyện Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Ân Thi, Ninh Giang, Thanh Hà, Bình Lục, Lý Nhân và một số huyện của Nam Định và Ninh Bình, tất cả các huyện khác của tỉnh Thái Bình. Các làng nghề truyền thống, làng nghề, làng có nghề, nghề truyền thống, nghề phụ tại các địa phương trong huyện:

- Làng nghề làm nón Nguyên Xá (An Hiệp)
- Nghề đúc đồng An Lộng (Quỳnh Hoàng)
- Nuôi cá lồng trên sông ở Quỳnh Ngọc
- Làng nghề làm nón Nguyên Xá (An Đồng)
- Làng nghề mì, xay xát Tô Hồ (An Mỹ)
- Làng nghề vật liệu xây dựng Cầu Nghìn (An Bài)
- Làng nghề dệt chiếu ở xã An Tràng
- Nghề mộc và có nghề vận tải thủy An Đồng
- Làng nghề dệt chiếu ở xã An Dục
- Làng nghề bánh đa ở Dụ Đại (Đông Hải)
- Chế biến lương thực, xay xát Tô Đê (An Mỹ)
- Làng nghề vàng mã, dệt chiếu Cổ Tiết (An Vinh)
- Nghề trồng sinh vật cảnh Bình Ngọc (Quỳnh Hồng)
- Các làng nghề chiếu cói rải rác ở các thôn phía đông huyện, nghề mây tre đan...

== Liên kết ngoài ==
- Huyện Quỳnh Phụ trên Googmaps
- Huyện Quỳnh Phụ xưa và nay