Takao (tàu tuần dương Nhật)

Takao (tiếng Nhật: 高雄) là một tàu tuần dương hạng nặng của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, chiếc dẫn đầu trong lớp của nó bao gồm bốn chiếc, được thiết kế cải tiến dựa trên lớp "Myōkō" trước đó. "Takao" đã hoạt động cho đến hết Chiến tranh Thế giới thứ hai trước khi đầu hàng lực lượng Anh tại Singapore và bị đánh chìm tại eo biển Malacca.

==Thiết kế và chế tạo==
Những tàu chiến thuộc lớp "Myōkō" được xem là không ổn định và nhiều kinh nghiệm rút ra đã được áp dụng cải tiến cho lớp "Takao". Chúng là những tàu chiến nhanh và mạnh mẽ, trang bị mười khẩu pháo 203 mm (8 inch) và bốn khẩu pháo 120 mm (4,7 inch), tám ống phóng ngư lôi và nhiều vũ khí phòng không hỗn hợp, một hỏa lực đủ mạnh để đối đầu với bất kỳ tàu tuần dương của mọi lực lượng hải quân trên thế giới.
Những chiếc trong lớp "Takao" được chấp thuận trong năm tài chính 1927 như một phần trong chiến lược của Hải quân Đế quốc Nhật Bản về một trận chiến quyết định. Chúng tạo nên xương sống cho lực lượng tấn công chiến đấu tầm xa. "Takao" được chế tạo tại Xưởng hải quân Yokosuka, và giống như những con tàu chị em với nó, tên nó được đặt theo tên một ngọn núi: Núi Takao (tiếng Nhật: 高雄山) tọa lạc tại ngoại ô Kyoto. "Takao" được đặt lườn vào ngày 28 tháng 4 năm 1927, được hạ thủy vào ngày 12 tháng 5 năm 1930 tại Xưởng hải quân Yokosuka và được đưa vào hoạt động ngày 31 tháng 5 năm 1932.

==Lịch sử hoạt động==
Lúc khởi đầu Chiến tranh Thái Bình Dương, "Takao" đặt dưới quyền chỉ huy của Thuyền trưởng Đại tá Hải quân Asakura Bunji và được phân về Hải đội Tuần dương 4 dưới quyền chỉ huy của Phó Đô đốc (sau này là Đô đốc) Kondo Nobutake cùng với các con tàu chị em với nó "Maya", "Chokai" và "Atago", và được trao nhiệm vụ hỗ trợ cho cuộc chiếm đóng Malaya và Philippines. Vào cuối tháng 12 năm 1941, nó bắn pháo hỗ trợ cho cuộc đổ bộ lên vịnh Lingayen trên đảo Luzon tại Philippines.

Đầu năm 1942, "Takao" hoạt động tại khu vực biển Java trong khuôn khổ Trận chiến biển Java Sea vào đầu tháng 3. Vào ngày 1 tháng 3, một trong số các thủy phi cơ của "Takao" đã ném bom chiếc tàu buôn Hà Lan "Enggano". Đêm hôm sau, "Takao" và "Atago" tiêu diệt chiếc tàu khu trục "Pillsbury" cũ của Hải quân Mỹ và nó chìm mà không có người nào sống sót. Sáng sớm ngày 4 tháng 3, "Takao", "Atago", "Maya" và hai tàu khu trục của Hải đội Khu trục 4, "Arashi" và "Nowaki" đã tấn công một đoàn tàu vận tải gần Tjilatjap. Chiếc xà lúp HMAS "Yarra" của Hải quân Hoàng gia Australia đã ra sức bảo vệ cho đoàn tàu vận tải trong một giờ rưỡi trước khi bị đánh chìm chỉ với 34 người sống sót trong tổng số 151 thành viên thủy thủ đoàn. Sau đó, các tàu tuần dương Nhật đã đánh chìm ba chiếc trong đoàn tàu vận tải: tàu chở dầu "Francol", tàu quân nhu "Anking", và một tàu quét mìn. Hai tàu chở hàng Hà Lan cũng bị chiếm giữ.

Vào tháng 6 năm 1942, "Takao" và "Maya" hỗ trợ cho cuộc chiếm đóng quần đảo Aleut. Vào ngày 3 tháng 6 năm 1942, những thủy phi cơ trinh sát của nó bị các máy bay tiêm kích Curtiss P-40 của Không lực Lục quân Hoa Kỳ trú đóng tại Umnak tấn công và hai chiếc bị bắn rơi. Ngày 5 tháng 6, "Takao" bắn rơi một máy bay ném bom B-17 Flying Fortress.

Vào tháng 8 năm 1942, "Takao" tham gia Chiến dịch Ka, một đợt tăng cường cho lực lượng Nhật Bản trong trận Guadalcanal, và tham gia Trận chiến quần đảo Santa Cruz vào ngày 26 tháng 10. Một cố gắng có chủ định để bắn phá căn cứ của Mỹ tại sân bay Henderson đã dẫn đến trận Hải chiến Guadalcanal vào sáng sớm ngày 15 tháng 11 năm 1942. Thiết giáp hạm "Kirishima", được sự hỗ trợ của các tàu tuần dương "Takao" và "Atago", đã đối đầu cùng các thiết giáp hạm Mỹ "Washington" và "South Dakota". Cả ba tàu chiến Nhật đã bắn trúng "South Dakota" nhiều phát đạn pháo khiến nó hư hỏng nặng; "Takao" và "Atago" còn bắn ngư lôi Long Lance nhằm vào "Washington" nhưng đều trượt. Tuy nhiên, "Kirishima" bị "Washington" bắn hỏng và phải tự đánh đắm sáng hôm sau. "Atago" bị hư hại trong khi "Takao" thoát ra an toàn nhưng phải rút lui về Truk.

Đầu năm 1943, "Takao" hỗ trợ cho Chiến dịch Ke, cuộc triệt thoái lực lượng Nhật khỏi đảo Guadalcanal. Sau đó, dưới quyền chỉ huy của Inoguchi Toshihira, nó hoạt động tại khu vực Trung Thái Bình Dương từ căn cứ Truk. Ngày 5 tháng 11 năm 1943, trong khi đang được tiếp nhiên liệu tại Rabaul trong quần đảo Bismarck, "Takao" bị các máy bay ném bom bổ nhào SBD Dauntless từ tàu sân bay USS "Saratoga" tấn công, và bị trúng hai quả bom khiến 23 người thiệt mạng và hư hại hệ thống lái. Nó bị buộc phải quay về Yokosuka tại Nhật Bản và vào ụ tàu để sửa chữa.

Ngày 22 tháng 10 năm 1944, "Takao" gia nhập "Lực lượng Trung tâm" của Đô đốc Takeo Kurita và khởi hành từ vịnh Brunei để tham gia Trận chiến vịnh Leyte. Sang ngày 23 tháng 10, khi đang di chuyển ngang qua đảo Palawan, lực lượng Nhật Bản bị hai tàu ngầm Mỹ tấn công. Lúc 06 giờ 34 phút, "Takao" trúng hai quả ngư lôi phóng từ tàu ngầm USS "Darter", làm hỏng hai trục và ngập nước ba phòng nồi hơi. Nó bị buộc phải quay trở về Brunei, và được hộ tống bởi các tàu khu trục "Naganami" và "Asashimo", chiếc tàu phóng ngư lôi "Hiyodori" và tàu vận tải "Mitsu Maru". Lực lượng này bị các tàu ngầm "Darter" và "Dace" tiếp tục săn đuổi cho đến sau nữa đêm ngày 24 tháng 10, khi "Darter" mắc cạn vào một bãi san hô tại bãi đá ngầm Bombay và "Dace" phải ở lại để cứu hộ.

"Takao" bị hỏng nặng đến mức không thể sửa chữa tại Singapore, cũng như không thể (và không có khả năng) kéo về Nhật Bản để sửa chữa. Vì vậy một phần đuôi tàu được cắt rời ra, và nó được cho neo đậu và sử dụng như một pháo đài phòng không nổi để phòng thủ Singapore. Trong khi thả neo tại đây, nó là mục tiêu của cuộc tấn công được thực hiện bởi tàu ngầm bỏ túi Anh XE-3 (Chiến dịch "Struggle") vào ngày 31 tháng 7 năm 1945 dưới sự chỉ huy của Trung úy Ian Edward Fraser và Thủy thủ James Joseph Magennis. Magennis đã gắn được sáu quả "mìn hàu" vào thân chiếc "Takao"; và khi phát nổ đã tạo ra một lỗ thủng lớn 20 m x 10 m. Đa số các khẩu pháo của "Takao" bị mất tác dụng, hệ thống điều khiển hỏa lực bị phá hủy và nhiều ngăn bị ngập nước.

Vào ngày 5 tháng 9 năm 1945, căn cứ hải quân của Nhật Bản tại Eo biển Johor chính thức đầu hàng lực lượng Anh, và việc tiếp quản chiếc "Takao", lúc đó vẫn có một số ít thủy thủ duy trì hoạt động, diễn ra vào ngày 21 tháng 9 năm 1945. Cuối cùng nó được kéo ra Eo biển Malacca để sử dụng như một mục tiêu tác xạ cho chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ HMS "Newfoundland" và bị đánh chìm vào ngày 19 tháng 10 năm 1946.

==Danh sách thuyền trưởng==
- Takashi Ando (sĩ quan trang bị trưởng): 15 tháng 5 năm 1930 - 31 tháng 5 năm 1932
- Takashi Ando: 31 tháng 5 năm 1932 - 1 tháng 11 năm 1932
- Yorio Sawamoto: 1 tháng 11 năm 1932 - 15 tháng 11 năm 1933
- Chuichi Nagumo: 15 tháng 11 năm 1933 - 15 tháng 11 năm 1934
- Eiji Goto: 15 tháng 11 năm 1934 - 15 tháng 11 năm 1935
- Kenzaburo Hara: 15 tháng 11 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
- Takeo Takagi: 1 tháng 12 năm 1936 - 1 tháng 12 năm 1937
- Nam tước Tadashige Daigo: 1 tháng 12 năm 1937 - 3 tháng 6 năm 1938
- Mitsuharu Matsuyama: 3 tháng 6 năm 1938 - 15 tháng 11 năm 1939
- Kengo Kobayashi: 15 tháng 11 năm 1939 - 1 tháng 11 năm 1940
- Jihei Yamaguchi: 1 tháng 11 năm 1940 - 15 tháng 8 năm 1941
- Bunji Asakura: 15 tháng 8 năm 1941 - 23 tháng 2 năm 1943
- Toshihira Inoguchi: 23 tháng 2 năm 1943 - 28 tháng 10 năm 1943
- Shigechika Hayashi: 28 tháng 10 năm 1943 - 29 tháng 8 năm 1944
- Sutejiro Onoda: 29 tháng 8 năm 1944 - 22 tháng 3 năm 1945
- Takeo Ishisaka: 22 tháng 3 năm 1945 - 15 tháng 8 năm 1945