U-190 (tàu ngầm Đức)

U-190 là một tàu ngầm tấn công thuộc phân lớp Type IXC/40 được Hải quân Đức Quốc Xã chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1942, nó đã thực hiện được sáu chuyến tuần tra, đánh chìm được một tàu buôn tải trọng cùng một tàu chiến tải trọng 590 tấn. "U-190" sống sót qua Thế Chiến II, đầu hàng cùng lực lượng Đồng Minh vào ngày 14 tháng 5, 1945, rồi tiếp tục phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia Canada cho đến khi bị đánh chìm như mục tiêu vào ngày 21 tháng 10, 1947.

== Thiết kế và chế tạo ==
=== Thiết kế ===
Thiết kế của tàu ngầm Type IXC/40 có kích thước hơi lớn hơn so với phân lớp Type IXC dẫn trước. Chúng có trọng lượng choán nước khi nổi và khi lặn. Con tàu có chiều dài chung , lớp vỏ trong chịu áp lực dài , mạn tàu rộng , chiều cao và mớn nước .

Chúng trang bị hai động cơ diesel MAN M 9 V 40/46 siêu tăng áp 9-xy lanh 4 thì, tổng công suất , dẫn động hai trục chân vịt đường kính , cho phép đạt tốc độ tối đa , và tầm hoạt động tối đa khi đi tốc độ đường trường . Khi đi ngầm dưới nước, chúng sử dụng hai động cơ/máy phát điện Siemens-Schuckert 2 GU 345/34 tổng công suất . Tốc độ tối đa khi lặn là , và tầm hoạt động ở tốc độ . Con tàu có khả năng lặn sâu đến .

Vũ khí trang bị có sáu ống phóng ngư lôi , bao gồm bốn ống trước mũi và hai ống phía đuôi, và mang theo tổng cộng 22 quả ngư lôi . Tàu ngầm Type IX trang bị một hải pháo SK C/32 với 180 quả đạn, một pháo phòng không SK C/30 và hai pháo phòng không C/30. Thủy thủ đoàn bao gồm 4 sĩ quan và 44 thủy thủ.

=== Chế tạo ===
"U-190" được đặt hàng vào ngày 4 tháng 11, 1940, và được đặt lườn tại xưởng tàu AG Weser ở Bremen vào ngày 7 tháng 10, 1941. Nó được hạ thủy vào ngày 8 tháng 6, 1942, và nhập biên chế cùng Hải quân Đức Quốc Xã vào ngày 24 tháng 9, 1942 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Max Wintermeyer. 

== Lịch sử hoạt động ==
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy và huấn luyện trong thành phần Chi hạm đội U-boat 4, "U-190" được điều sang Chi hạm đội U-boat 2 từ ngày 1 tháng 3, 1943 để hoạt động trên tuyến đầu. Nó lại được điều sang Chi hạm đội U-boat 33 từ ngày 1 tháng 10, 1944 cho đến khi bị mất. 

=== 1943 ===
==== Chuyến tuần tra thứ nhất ====
"U-190" khởi hành từ cảng Kiel, Đức vào ngày 20 tháng 2, 1943 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó tiến ra Bắc Hải, rồi băng qua khe GI-UK giữa Iceland và quần đảo Faroe để vòng qua quần đảo Anh, và hoạt động tại khu vực giữa Bắc Đại Tây Dương về phía Tây Nam Iceland. Vào ngày 3 tháng 3, nó phóng ngư lôi tấn công và đánh chìm chiếc tàu buôn Anh "Empire Lakeland" , vốn bị tách rời khỏi Đoàn tàu SC-121, ở vị trí khoảng về phía Đông mũi Farewell, Greenland. Chiếc tàu ngầm kết thúc chuyến tuần tra và đi đến cảng Lorient bên bờ Đại Tây Dương của Pháp đã bị Đức chiếm đóng, đến nơi vào ngày 30 tháng 3.

==== Chuyến tuần tra thứ hai ====
Xuất phát từ cảng Lorient vào ngày 1 tháng 5 cho chuyến tuần tra thứ hai, "U-190" băng qua suốt Đại Tây Dương để hoạt động tại vùng biển về phía Đông Nam Hoa Kỳ. Vào ngày 28 tháng 5, nó bị một máy bay ném bom B-24 Liberator Hoa Kỳ tấn công ở vị trí ngoài khơi mũi Hatteras, Bắc Carolina, và bị hư hại nặng, nhưng đã tự sửa chữa và tiếp tục chuyến tuần tra. Đến ngày 13 tháng 6, "U-190" tấn công một đoàn tàu vận tải ở vị trí về phía Đông New York, phóng ngư lôi nhắm vào chiếc "William H. Webb". Tuy nhiên chiếc tàu Liberty được trang bị một loại mìn đặc biệt chống ngư lôi, được kích nổ phá hủy quả ngư lôi cách con tàu nên chỉ bị hư hại nhẹ. Chiếc tàu ngầm quay trở về Lorient vào ngày 19 tháng 8.

==== Chuyến tuần tra thứ ba ====
Vào cuối tháng 9, "U-190" di chuyển từ cảng Lorient đến cảng Brest cùng bên bờ Đại Tây Dương của Pháp, rồi khởi hành từ đây vào ngày 7 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ ba. Chiếc tàu ngầm hướng xuống phía Tây Nam và băng qua suốt Đại Tây Dương để hoạt động dọc bờ biển Đông Bắc của Brazil. Vào ngày 23 tháng 10, lúc đang di chuyển trên mặt nước, nó đụng độ với Đoàn tàu GUS-18, và bị tàu khu trục Hoa Kỳ trong thành phần hộ tống bắn hải pháo và thả mìn sâu tấn công. Chiếc U-boat thoát được mà chỉ bị hư hại nhẹ, và quay trở về căn cứ Lorient vào ngày 15 tháng 1, 1944.

=== 1944 ===
==== Chuyến tuần tra thứ tư ====
Vào đầu tháng 3, 1944, "U-190" có các chuyến đi ngắn từ cảng Lorient, trước khi xuất phát từ đây vào ngày 16 tháng 3 cho chuyến tuần tra thứ tư. Nó hướng xuống phía Nam để hoạt động dọc theo bờ biển Tây Phi cho đến ngoài khơi Lomé, Togo, và quay trở về Lorient vào ngày 20 tháng 6. 

==== Chuyến tuần tra thứ năm ====
Trong chuyến tuần tra thứ năm kéo dài từ ngày 17 tháng 8 đến ngày 4 tháng 10, "U-190" xuất phát từ cảng Lorient và quay trở về khu vực biển Baltic, khi vòng qua phía Bắc quần đảo Anh và băng ngược khe GI-UK giữa Iceland và quần đảo Faroe để đi đến cảng Flensburg. 

=== 1945 ===
==== Chuyến tuần tra thứ sáu - Đầu hàng ====
Đến giữa tháng 2, 1945, "U-190" di chuyển từ cảng Kiel, Đức đến cảng Horten, Na Uy, rồi xuất phát từ đây vào ngày 22 tháng 2 cho chuyến tuần tra thứ sáu, cũng là chuyến cuối cùng. Nó lại đi qua khe GI-UK và băng qua suốt Đại Tây Dương để hoạt động tại vùng biển về phía Nam Newfoundland, Canada, với nhiệm vụ đánh phá tuyến hàng hải hướng đến Halifax, Nova Scotia. 

Vào ngày 16 tháng 4, "U-190" dò được tín hiệu sonar phát ra từ tàu đối phương. Tàu quét mìn (590 tấn) của Hải quân Hoàng gia Canada đang thực hiện chuyến tuần tra thường lệ ngoài khơi cảng. Nó không áp dụng các biện pháp chống ngầm thường lệ: không chạy zig-zag, không bật radar, và không kéo theo mồi bẫy Foxer vốn được thiết kế để đối phó loại ngư lôi dò âm G7es. Tuy nhiên "U-190" cho rằng mình đã bị đối thủ phát hiện, nên phóng một quả ngư lôi G7es phía đuôi nhằm vào "Esquimalt" vốn đang hướng thẳng đến "U-190". 

Quả ngư lôi đánh trúng mạn phải "Esquimalt", khiến nó đắm chỉ trong vòng năm phút tại tọa độ , trở thành chiếc tàu chiến Canada cuối cùng bị mất trong Thế Chiến II. Tám thành viên thủy thủ đoàn đã chìm theo con tàu, và những người khác sống sót ngay sau đó. Tuy nhiên "Esquimalt" bị đánh chìm nhânh đến mức nó không kịp gửi tín hiệu cầu cứu, nên không ai biết đến sự cố này mãi cho đến tám giờ sau, khi tàu quét mìn tìm thấy những người sống sót. Do sự trì hoãn này, tổng cộng 44 thành viên thủy thủ đoàn của "Esquimalt" đã tử trận, chỉ còn 26 người sống sót được "Sarnia" cứu vớt. 
"U-190" rời khỏi khu vực và tiếp tục tuần tra ngoài khơi bờ biển Bắc Mỹ cho đến khi nó nhận được mệnh lệnh đầu hàng từ Quốc trưởng mới, Đô đốc Karl Dönitz, vào ngày 8 tháng 5. "U-190" gặp gỡ tàu frigate Canada ở vị trí khoảng ngoài khơi mũi Race, Newfoundland, vào ngày 11 tháng 5, nơi Trung úy Hans-Erwin Reith hạm trưởng ký biên bản đầu hàng và cùng toàn bộ thủy thủ đoàn bị "Victoriaville" bắt làm tù binh chiến tranh. Chiếc tàu ngầm được áp giải đến Bay Bulls, Newfoundland vào ngày 14 tháng 5, trong khi các tù binh được đưa đến Halifax, Nova Scotia.

=== HMCS "U-190" ===
"U-190" chính thức nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia Canada vào ngày 19 tháng 5, 1945. Nhiệm vụ đầu tiên của con tàu là một chuyến đi trình diễn dọc theo sông St. Lawrence và vịnh St. Lawrence, với các chặng dừng tại Montreal, Trois-Rivières, thành phố Québec, Gaspé, Pictou và Sydney. Khi quay trở về Halifax, nó làm nhiệm vụ như một tàu huấn luyện chống ngầm, và đảm nhận vai trò này trong suốt một năm rưỡi tiếp theo. 

Nó xuất biên chế vào ngày 24 tháng 7, 1947, và bị loại bỏ như một mục tiêu thực hành vào ngày 21 tháng 10, 1947. Chiếc tàu ngầm được kéo đến địa điểm nó từng đánh chìm HMCS "Esquimalt", dự định sẽ là mục tiêu thực hành không kích của máy bay Không quân Hoàng gia Canada, và sau đó bởi các tàu chiến , và . Truy nhiên các quả rocket phóng từ máy bay trúng đích đã đánh chìm con tàu trước khi các khẩu hải pháo kịp khai hỏa. 

=== "Bầy sói" tham gia ===
"U-190" từng tham gia bảy bầy sói:
- Neuland (4 - 6 tháng 3, 1943)
- Ostmark (6 - 11 tháng 3, 1943)
- Stürmer (11 - 19 tháng 3, 1943)
- Không tên (5 - 10 tháng 5, 1943)

=== Tóm tắt chiến công ===
"U-190" đã đánh chìm được một tàu buôn tải trọng cùng một tàu chiến tải trọng 590 tấn:
== Xem thêm ==
- Trận Đại Tây Dương (1939-1945)