Đình An Hạ

Đình An Hạ là một ngôi đình cổ tọa lạc tại thôn An Hạ, xã An Khánh, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

== Vị trí địa lý ==
Đình An Hạ nằm ở xóm Hạ, thôn An Hạ, xã An Khánh, thành phố Hà Nội. Cách trụ sở Ủy ban nhân dân xã An Khánh khoảng 2,6 km về hướng Đông Bắc. Trước đình là một cái ao hồ, phía Đông là khu dân cư, phía Bắc là chùa An Hạ.

== Kiến trúc ==
Đình kết cấu theo kiểu chữ “đinh” gồm các hạng mục Nghi môn, Tả hữu mạc, Đại bái và Hậu cung.

Đại bái là hạng mục kiến trúc lớn, dài 21,3 m và rộng 9 m xây trên nền cao tam cấp còn nguyên vẹn. Từ bên ngoài đã cảm nhận được vẻ bề thế của hình khối, sự mềm mại của các mái đao cong, và trang trí trên các bờ nóc, bờ dải cùng hệ thống cửa bức bàn và chấn song con tiện. Phần rốn nhện đắp nổi hình phượng, có thể gắn với việc thờ vị Thành hoàng là nữ thần. Vào bên trong, bộ khung đình được làm bằng gỗ tứ thiết. Các bộ vì làm theo kiểu "chồng rường" trên 4 hàng chân cột. Hoạ tiết trang trí ở đây tập trung vào 4 bức cốn chạm nổi cả 2 mặt thuộc gian giữa, mặt chính chạm tứ linh và cua, cá, rồng trong hình ảnh long cuốn thuỷ, mặt sau chạm tứ quý với các cây được uốn thế theo kiểu hoá long. Các nét chạm khắc ở đây khá cầu kỳ, đầu rồng gắn nổi cao. Nền Đại bái ở gian giữa trũng thấp còn ở các gian bên cao hơn như kiểu sàn đình. Giữa là cửa võng thếp vàng lộng lẫy với bức đại tự đề 4 chữ Hán: "Thánh cung vạn tuể", và biến gỗ đề: "Thượng đẳng tối linh".

Hậu cung có chiều dài 12 m và rộng 7 m, chia thành 2 phần với cửa bức bàn có lối đi hẹp ở hai bên. Phần ngoài bày hương án và nhiều đồ thờ tự có giá trị, phần trong làm sàn gác lửng, trên đặt khám thờ và long ngại bài vị Thành hoàng làng. Ngoài ra, nơi đây còn lưu giữ được 17 đạo sắc có niên đại thời nhà Lê và nhiều hiện vật quý như chuông, lư hương, chiêng, hạc, cây đèn đồng.

== Lễ hội ==
Hàng năm từ ngày 12 đến ngày 15 tháng Giêng âm lịch, toàn thể và nhân dân thôn An Hạ long trọng tổ chức lễ hội truyền thống để tưởng nhớ công lao to lớn của các vị thành hoàng. Theo thần phả của làng thì đình An Hạ xưa kia thờ gia đình cụ Đỗ Thiện, ông là một cựu thần thời triều vua Thục Phán An Dương Vương. Năm Đinh Hợi (214 TCN), khi quân giặc nhà Tần sang xâm lược nước ta, ông Đỗ Thiện cùng 2 người vợ và 9 người con tham gia đánh giặc. Sau khi giành chiến thắng tại vùng Lĩnh Nam, nhà vua đã mở lễ mừng công và phong chức "vương" cho gia đình ông. Sau này, gia đình ông được nhân dân trong vùng lập đền thờ và suy tôn là Thành hoàng đình Đụn.

Vào thời Thục Phán An Dương Vương có bà họ Đỗ đêm nằm mơ thấy con rắn trắng cuốn máy hồng rồi nở ra 3 bông sen. Sau đó, bà sinh ra 3 người con gái và đặt tên là Ả, Hai và Bảo. Khi đất nước bị quân giặc nhà Tần sang xâm lược nước ta, nhà vua cho tìm người hiền tài ra giúp nước. Người con thứ 3 là bà Đỗ Thị Bảo đã chiêu mộ được 300 người và xin nhà vua cho đi đánh giặc ở vùng Lĩnh Nam. Sau khi giành chiến thắng, bà được nhà vua phong là "Huyền Vũ phong tư đệ lục vị công chúa". Ngày 10 tháng 7 âm lịch, bỗng có một trận mưa to gió lớn, bà cùng một số binh lính bị cuốn vào nước sông rồi mất. Nhân dân trong vùng thấy bà là người có công lao to lớn với đất nước nên đã suy tôn bà là Thành hoàng làng An Hạ và lập đền thờ bà tại đình ngày nay. Đình An Hạ từ nhiều bao đời nay đều tôn nghiêm thờ phụng bà.

Phần lễ diễn ra trang nghiêm gồm lễ rước kiệu và lễ dâng hương. Điều đặc biệt của lễ hội đình An Hạ là lễ rước từ đình làng ra quán, 5 năm tổ chức rước kiệu một lần. Lễ rước gồm 5 chiếc kiệu: kiệu thánh để bài vị, kiệu văn, kiệu hoa, kiệu oản và kiệu hương. Mỗi kiệu do hơn 20 thanh niên trong làng được tuyển chọn khiêng. Sau khi đoàn rước kiệu đến quán, các bậc cao niên trong thôn sẽ đón kiệu, chủ trì nghi thức lễ thánh và dâng hương. Đến chiều, 5 chiếc kiệu lại được rước về đặt tại sân đình. Trong khi lễ rước diễn ra, nhân dân ở hai bên đường đã lập ban thờ lễ thánh ở phía ngoài cửa nhà mình.

Đình An Hạ đã được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thế Thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử văn hóa và di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1995.