Trần Huy Oánh

Trần Huy Oánh (sinh ngày 4 tháng 2 năm 1937) là một họa sĩ và nhà giáo Việt Nam, học hàm Phó giáo sư, danh hiệu Nhà giáo Ưu tú. Ông từng là Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam (1984–1998) và đảm nhiệm nhiều vị trí trong Hội Mỹ thuật Việt Nam. Ông nổi tiếng với mảng ký họa thời chiến và khuynh hướng hiện thực trữ tình; năm 2001 được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

== Tiểu sử ==
Trần Huy Oánh sinh tại xã Bồ Đề, Bình Trung (Bình Lục), tỉnh Hà Nam. Ông theo học Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, tốt nghiệp hệ đại học khóa II (1959–1963) sau khi hoàn thành hệ trung cấp (1957–1959).

Từ thập niên 1960–1970, ông nhiều lần đi thực tế cùng sinh viên đến các địa bàn chiến trường ở Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Bình, Quảng Trị, dọc đường Trường Sơn và Tây Nguyên, để ký họa và sáng tác.

== Sự nghiệp ==
Sau khi tốt nghiệp năm 1963, ông được giữ lại giảng dạy tại Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam; năm 1984 (một số tài liệu ghi 1985) ông giữ chức Phó Hiệu trưởng cho đến năm 1998. Tại Hội Mỹ thuật Việt Nam, ông từng là Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật chuyên ngành Hội họa (1989–1994), Phó Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật khóa IV (1994–1999), Ủy viên Đảng đoàn – Phó Thư ký, Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật khóa V (1999–2004), Ủy viên Ban Chấp hành và Hội đồng Nghệ thuật khóa VI (2004–2009).

== Phong cách và đề tài ==
Sáng tác của Trần Huy Oánh trải dài nhiều chất liệu: sơn dầu, sơn mài, lụa, bột màu, khắc gỗ, màu nước… Trong đó, mảng ký họa thời chiến được đánh giá như những “ghi chép bằng tranh” về đời sống chiến tranh, còn hội họa của ông thiên về hiện thực trữ tình, hướng tới vẻ đẹp giản dị của con người và lao động.

== Tác phẩm và sưu tập ==
Một số tác phẩm tiêu biểu: "Cầu Hàm Rồng" (sơn mài, 1976), "Đêm Trường Sơn" (sơn mài, 1994), "Nắng Tây Nguyên" (sơn dầu, 1986), "Ông cháu" (khắc gỗ, 1969), "Ra đồng" (khắc gỗ, 1968), "Bản Vân Kiều" (lụa, 1980), "Bộ đội giúp dân" (sơn dầu, 1984)… Nhiều tác phẩm của ông được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Ông cũng là đồng tác giả (cùng họa sĩ Nguyễn Thụ) của tranh cổ động "Bác vẫn cùng chúng cháu hành quân" – một hình tượng thị giác quen thuộc trong mỹ thuật tuyên truyền Việt Nam đầu thập niên 1970.

== Triển lãm ==
- Triển lãm cá nhân: Tranh sơn dầu (Hà Nội, 1995); Tranh sơn mài truyền thống (Hà Nội, 2001); "Ký họa thời chiến" (Nhà triển lãm 16 Ngô Quyền, 2014).
- Triển lãm nhóm/Quốc tế: Đức (1979); "An Ocean Apart" (Hoa Kỳ, 1992); Đại học Queensland, Brisbane (Úc, 1993); "Bên trong" (Kassel, Đức, 1997); Tuần Văn hóa Việt Nam tại Bắc Kinh & Thâm Quyến (Trung Quốc, 2003)…

== Ấn phẩm ==
- "Ký họa thời chiến – Tâm huyết còn mãi với thời gian" (2017), tập hợp 189 ký họa theo mốc thời gian – địa điểm (Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Bình, Quảng Trị, Trường Sơn, Tây Nguyên…).

== Giải thưởng ==
- Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (đợt I, 2001), với cụm tác phẩm: "Cầu Hàm Rồng" (sơn mài, 1976), "Ra đồng" (khắc gỗ, 1968), "Bộ đội giúp dân" (sơn dầu, 1984), "Ông cháu" (khắc gỗ, 1969), "Nắng Tây Nguyên" (sơn dầu, 1986), "Bản Vân Kiều" (lụa, 1980), "Đêm Trường Sơn" (sơn mài, 1994).
- Học hàm Phó giáo sư (1984)
- anh hiệu Nhà giáo Ưu tú (1997)
- Giải Nhất "Cầu Hàm Rồng" – Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc 1976; nhiều huân/huy chương ngành văn hóa, giáo dục, mỹ thuật.

== Liên kết ngoài ==
- Hồ sơ tác giả – PGS. Trần Huy Oánh trên "Tạp chí Mỹ thuật".
- Bài Viet Nam News 2017 về sách "Ký họa thời chiến".
- Trang web gia đình hoạ sỹ và các tác phẩm của tác giả