Tam Điệp (phường)

Tam Điệp là một phường thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

==Địa lý==
Phường Tam Điệp có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp phường Trung Sơn
- Phía tây giáp xã Phú Long
- Phía bắc giáp phường Yên Sơn
- Phía nam giáp xã Vân Du và xã Thành Vinh, tỉnh Thanh Hóa.

Phường Tam Điệp có diện tích 41,20 km², dân số năm 2024 là 26.845 người, mật độ dân số đạt người/km².

==Hành chính==
Phường Tam Điệp được chia thành 37 tổ dân phố: 1, 1A, 2, 2A, 3, 3A, 4, 4A, 5, 5A, 6, 6A, 7, 7A, 8, 9, 10A, 10B, 11, 12, 13, 14, 15, 18, 19, 20, Bãi Sải, Hang Nước, Khe Gồi, Sông Vặn, Tân Hạ, Tân Nam, Tân Nhuận, Tân Thượng, Tân Trung, Thống Nhất, Trại Vòng.

==Lịch sử==
Ngày 28 tháng 1 năm 1967, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định Quyết định số 27-NV về việc thành lập thị trấn Nông trường Đồng Giao trực thuộc huyện Yên Mô.

Ngày 23 tháng 2 năm 1974, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 15-BT về việc thành lập thị trấn Tam Điệp trực thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở các khu vực cơ quan, xí nghiệp đóng trên đất Nông trường Đồng Giao ở dọc Quốc lộ 1, Nông trường Đồng Giao, Nông trường Tam Điệp, hợp tác xã Mùa Thu (xã Yên Đồng, huyện Yên Mô) và hợp tác xã Quang Sỏi (xã Yên Sơn, huyện Yên Mô).

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP về việc thành lập huyện Tam Điệp thuộc tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở huyện Yên Mô và một phần của huyện Yên Khánh.

Ngày 17 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 200-HĐBT về việc:
- Thành lập thị xã Tam Điệp thuộc tỉnh Hà Nam Ninh.
- Thành lập phường Bắc Sơn thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ tách một phần diện tích và nhân khẩu của thị trấn Tam Điệp và hai xã Yên Bình, Yên Sơn thuộc huyện Tam Điệp.
- Thành lập xã Quang Sơn thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ tách một phần diện tích và nhân khẩu của thị trấn Tam Điệp và hai xã Yên Bình, Yên Sơn thuộc huyện Tam Điệp.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 9 tháng 4 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 62/2007/NĐ-CP về việc thành lập phường Tây Sơn thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ sở điều chỉnh 46,76 ha diện tích tự nhiên và 853 nhân khẩu của phường Bắc Sơn; 37,71 ha diện tích tự nhiên và 1.429 nhân khẩu của phường Nam Sơn; 186,55 ha diện tích tự nhiên và 2.736 nhân khẩu của xã Quang Sơn.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính:
- Phường Bắc Sơn còn lại 324,92 ha diện tích tự nhiên và 7.518 nhân khẩu.
- Phường Tây Sơn có 271,02 ha diện tích tự nhiên và 5.018 nhân khẩu.
- Xã Quang Sơn còn lại 3.524,61 ha diện tích tự nhiên và 4.584 nhân khẩu.

Ngày 10 tháng 4 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 904/NQ-UBTVQH13 về việc thành lập thành phố Tam Điệp thuộc tỉnh Ninh Bình.

Ngày 10 tháng 12 năm 2015, HĐND tỉnh Ninh Bình ban hành Nghị quyết số 29/2015/NQ-HĐND về việc:
- Thành lập tổ dân phố 9 thuộc phường Bắc Sơn trên cơ sở một phần 11,7 ha diện tích đất tự nhiên và 256 hộ với 780 nhân khẩu của tổ dân phố 9 cũ.
- Thành lập tổ dân phố 18 thuộc phường Bắc Sơn trên cơ sở phần còn lại 46,08 ha diện tích đất tự nhiên và 251 hộ với 702 nhân khẩu của tổ dân phố 9.

Tính đến ngày 31/12/2024:
- Phường Bắc Sơn có 19 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10A, 10B, 11, 12, 13, 14, 15, 18, 19, 20.
- Phường Tây Sơn có 7 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7.
- Xã Quang Sơn có 11 thôn: Bãi Sải, Hang Nước, Khe Gồi, Sông Vặn, Tân Hạ, Tân Nam, Tân Nhuận, Tân Thượng, Tân Trung, Thống Nhất, Trại Vòng.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
- Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, thành lập phường Tam Điệp thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 3,14 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 14.885 người của phường Bắc Sơn; toàn bộ 2,78 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 5.845 người của phường Tây Sơn và toàn bộ 35,28 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 6.115 người của xã Quang Sơn thuộc thành phố Tam Điệp.

Phường Tam Điệp có 41,20 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 26.845 người.

Tháng 8 năm 2025, HĐND phường Tam Điệp ban hành Nghị quyết về việc:
- Đổi tên tổ dân phố 1 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 1 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 2 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 2 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 3 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 3 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 4 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 4 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 5 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 5 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 6 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 6 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 7 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 7 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 8 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 8 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 9 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 9 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 10A thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 10A thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 10B thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 10B thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 11 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 11 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 12 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 12 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 13 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 13 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 14 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 14 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 15 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 15 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 18 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 18 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 19 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 19 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 20 thuộc phường Bắc Sơn thành tổ dân phố 20 thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 1 thuộc phường Tây Sơn thành tổ dân phố 1A thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 2 thuộc phường Tây Sơn thành tổ dân phố 2A thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 3 thuộc phường Tây Sơn thành tổ dân phố 3A thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 4 thuộc phường Tây Sơn thành tổ dân phố 4A thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 5 thuộc phường Tây Sơn thành tổ dân phố 5A thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 6 thuộc phường Tây Sơn thành tổ dân phố 6A thuộc phường Tam Điệp.
- Đổi tên tổ dân phố 7 thuộc phường Tây Sơn thành tổ dân phố 7A thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Bãi Sải thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Bãi Sải thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Hang Nước thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Hang Nước thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Khe Gồi thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Khe Gồi thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Sông Vặn thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Sông Vặn thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Tân Hạ thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Tân Hạ thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Tân Nam thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Tân Nam thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Tân Nhuận thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Tân Nhuận thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Tân Thượng thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Tân Thượng thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Tân Trung thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Tân Trung thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Thống Nhất thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Thống Nhất thuộc phường Tam Điệp.
- Chuyển thôn Trại Vòng thuộc xã Quang Sơn thành tổ dân phố Trại Vòng thuộc phường Tam Điệp.

Phường Tam Điệp có 37 tổ dân phố: 1, 1A, 2, 2A, 3, 3A, 4, 4A, 5, 5A, 6, 6A, 7, 7A, 8, 9, 10A, 10B, 11, 12, 13, 14, 15, 18, 19, 20, Bãi Sải, Hang Nước, Khe Gồi, Sông Vặn, Tân Hạ, Tân Nam, Tân Nhuận, Tân Thượng, Tân Trung, Thống Nhất, Trại Vòng.

==Văn hóa==
- Chùa Quang Sơn – đền Mẫu Thượng.