Trần Đăng Xuyền

Trần Đăng Xuyền (sinh năm 1953) là nhà giáo, nhà lý luận phê bình văn học Việt Nam, được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) năm 2022. Ông có bằng Tiến sĩ và được phong học hàm Giáo sư.

== Tiểu sử ==
Trần Đăng Xuyền (bút danh Trần Đăng Suyền) sinh ngày 10 tháng 3 năm 1953, nguyên quán tại Thôn Quang Xán, xã Mỹ Hà, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.

Năm 1972, trong lúc là sinh viên năm thứ hai của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trần Đăng Xuyền gia nhập Quân đội và tham gia vào quá trình công tác cùng các đồng đội tại Chi bộ C12, Tiểu đoàn 61, Trung đoàn 236 (Đoàn Tên lửa Sông Đà). Năm 1975, sau khi thống nhất đất nước, ông trở về Trường để tiếp tục học tập.

Ngay sau khi tốt nghiệp vào năm 1978, Trần Đăng Xuyền được giữ lại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội làm giảng viên, công tác tại Khoa Ngữ văn.

Ông từng đảm nhiệm nhiều chức danh tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội: Phó Trưởng Khoa (từ 1992 đến 1995) rồi Trưởng Khoa Ngữ văn (từ 1995 đến 2004); Phó Hiệu trưởng Nhà trường (2007 đến 2012).

Năm 1990, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Văn học tại Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô với đề tài <nowiki>"</nowiki>"Văn học các nước châu Á và châu Phi"<nowiki>"</nowiki>. Ông được phong hàm Phó Giáo sư (năm 1996); Giáo sư (năm 2003).

Hết tuổi quản lý, ông về làm giảng viên cao cấp của Khoa Ngữ văn (từ 2012 đến tháng 4, năm 2023).

Ông được tặng Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.

== Sự nghiệp ==
Ông là chuyên gia về văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến 1945. Các công trình nghiên cứu của ông là những đóng góp mang tính tổng kết hết sức quan trọng với văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến 1945. Các công trình tiêu biểu của ông là: "Chủ nghĩa hiện thực Nam Cao; Nhà văn, hiện thực đời sống và cá tính sáng tạo; Chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX; Tư tưởng và phong cách nhà văn – Những vấn đề lý luận và thực tiễn." Các công trình của ông được tái bản nhiều lần và cũng được trích dẫn nhiều trong các nghiên cứu, trên tạp chí trong nước và nước ngoài, có ảnh hưởng lớn, sâu sắc trong giới nghiên cứu văn học và trong lĩnh vực đào tạo, được ứng dụng trong đào tạo sau đại học tại nhiều cơ sở giáo dục trong cả nước.

Ông giảng dạy các học phần về "Văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến" "1945", các chuyên đề về chủ nghĩa hiện thực, về cá tính sáng tạo và phong cách nghệ thuật nhà văn cho các hệ đào tạo đại học: chất lượng cao, chính quy, vừa làm vừa học và từ xa. Ông đã hướng dẫn thành công 14 luận án tiến sĩ, hơn 100 luận văn thạc sĩ. Cho đến nay, ông đã tham gia giảng dạy cho các cơ sở đào tạo trên khắp các vùng miền: Hà Nội, Thái Nguyên, Huế, Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 2022 ông được tặng Giải thưởng Nhà nước (lĩnh vực Khoa học Xã hội) với cụm công trình ""Chủ nghĩa hiện thực và cá tính sáng tạo nhà văn"". Cụm này gồm ba công trình": Chủ nghĩa hiện thực Nam Cao; Nhà văn, hiện thực đời sống và cá tính sáng tạo; Chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX."

== Công trình chính ==
- "Văn học Việt Nam thế kỷ XX," tập  I, (chủ biên), 2008.
- "Văn học Việt Nam thế kỷ XX", tập  II, (chủ biên), 2005.
- "Văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến 1945", (chủ biên), 2016,
- "Ngữ văn 11", tập 2 (chủ biên), 2008.
- "Ngữ văn 12", tập 1 và  tập 2 (chủ biên), 2008.
- "Chủ nghĩa hiện thực Nam Cao" (chuyên luận), 2001.
- "Nhà văn, hiện thực đời sống và cá tính sáng tạo" (tiểu luận – phê bình ), 2002.
- "Chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX" (chuyên luận), 2010.
- "Phương pháp nghiên cứu và phân tích tác phẩm văn học" (chuyên luận), 2012.
- "Tư tưởng và phong cách nhà văn – Những vấn đề lý luận và thực tiễn", 2019.

Nguồn:

== Vinh danh ==
- Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ năm 2022.
- Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.

=== Giải thưởng khoa học ===
- Giải thưởng sách Việt Nam 2014 cho công trình "Chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt  Nam nửa đầu thế kỷ XX", NXB Giáo dục Việt Nam, 2013.
- Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam cho công trình "Tư tưởng và phong cách nhà văn – Những vấn đề lý luận và thực tiễn", NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội, 2019.

Nguồn:

==Xem thêm==
- Giải thưởng Nhà nước