hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Hiệu ứng Wahlund

Hiệu ứng Wahlund (/wɑ lʌnd/) là kết quả về mặt toán học làm mất trạng thái cân bằng Hacđi-Venbơc vốn có của quần thể sinh vật, mà không phải do các yếu tố tiến hoá gây ra. 

Kết quả này được đề cập và mô tả đầu tiên trên thế giới nhờ giáo sư toán học thống kê người Thụy Điển là Sten Wahlund vào năm 1928, trong quá trình nghiên cứu về các chủng tộc người. Sau đó, các nhà khoa học vinh danh ông bằng thuật ngữ chỉ kết quả này bằng tên ông: Wahlund effect (hiệu ứng Oa-lăn).

== Ví dụ ==
- Ví dụ 1.

Một quần thể P ban đầu có tần số alen A là p, còn tần số alen a là q ở trạng thái cân bằng: (p + q) = 1. Giả sử P được chia thành hai quần thể "con" là P và P, nhưng tất cả các cá thể có kiểu hình trội (AA và Aa) chỉ ở P, còn tất cả các cá thể có kiểu hình lặn (aa) chỉ ở P thì sự mất cân bằng di truyền xảy ra, tỉ lệ thể dị hợp giảm, còn tỉ lệ thể đồng hợp tăng dù cho không có quá trình tự phối trong quần thể.

- Ví dụ 2: Giả sử có hai quần thể P và P (hình đầu trang).

1. Quần thể P có 490 cá thể AA, 420 cá thể Aa và 90 cá thể aa. Ở quần thể này: tần số p của alen A = (490 + 210)/1000 = 0,7. → Tần số q của alen a = 1 – 0,7 = 0,3. → 2pq = 2×0,7×0,3 = 0,42. Do đó: (p + q) = (0,7 + 0,3) = 0,49 + 0,42 + 0,09 nên quần thể P ở trạng thái cân bằng di truyền theo phương trình Hacđi-Venbơc.
2. Còn quần thể P có 160 cá thể AA, 480 cá thể Aa và 360 cá thể aa. Ở quần thể này - với cách tính tương tự trên - có p = 0,4 và q = 0,6. → 2pq = 2×0,4×0,6 = 0,48. Do đó quần thể P này cũng cân bằng theo phương trình Hacđi-Venbơc.
3. Tuy nhiện, nếu "trộn" P với P, tạo thành quần thể hợp nhất P, thì quần thể hợp nhất P - theo cách tính trên - không cân bằng nữa, dù không có tác động của bất kì một nhân tố tiến hoá nào trong số các nhân tố: đột biến, dòng gen, chọn lọc tự nhiên, tự phối và yếu tố ngẫu nhiên.

== Ý nghĩa ==
Hiệu ứng này chỉ ra rằng:

- Nếu một quần thể có kích thước lớn, đang ở trạng thái cân bằng Hardy-Weinberg được chia thành nhiều quần thể nhỏ hơn, mà tổng kích thước vẫn không đổi, thì bao giờ tỷ lệ thể dị hợp cũng giảm đi, đồng thời tỷ lệ thể đồng hợp tăng lên tương ứng mà không hề có tác động của yếu tố tiến hoá nào khác.
- Ngược lại, nếu nhiều quần thể nhỏ đều đang ở trạng thái cân bằng Hardy-Weinberg, mà lại được sáp nhập lại thành một quần thể lớn, thì bao giờ tỷ lệ thể dị hợp cũng giảm đi, đồng thời tỷ lệ thể đồng hợp tăng lên.

Trong thực tế, hiệu ứng này thường biểu hiện do di cư hoặc nhập cư. Ngoài ra, cũng còn do tập tính tư phối (tự thụ phấn ở thực vật hoặc giao phối gần ở động vật). Chính Sten Wahlund đã phát hiện hiệu ứng này khi ông nghiên cứu tục lệ kết hôn gần và sự di cư của một số chủng tộc người mà ông đã nghiên cứu.

== Liên kết ngoài ==
- Wahlund, S. (1928). Zusammensetzung von Population und Korrelationserscheinung vom Standpunkt der Vererbungslehre aus betrachtet. "Hereditas" 11:65–106.
- Kategori:Ledamöter_av_Sveriges_riksdags_andra_kammare_för_Centerpartiet
- Kategori:Svenska professorer i statistik
- http://www.uwyo.edu/dbmcd/molmark/lect05/lect5.html
Pseudochromis fuscus

Pseudochromis fuscus, thường được gọi là cá đạm bì nâu, là một loài cá biển thuộc chi "Pseudochromis" trong họ Cá đạm bì. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1849. Từ "fuscus" trong tiếng Latin có nghĩa là "màu tối" hoặc "sẫm", ám chỉ màu của loài này.

== Phân bố và môi trường sống ==
"P. fuscus" là một trong những loài "Pseudochromis" có phân bố rộng rãi nhất, từ Sri Lanka phía đông đến Yap (thuộc quần đảo Caroline) và Vanuatu; phía bắc đến quần đảo Ryukyu và phía nam đến bờ biển khu vực trung Tây Úc và phía nam Queensland của Úc. "P. fuscus" thường sống xung quanh những khu vực có nhiều rạn san hô hoặc những mỏm đá ngầm trong các đầm phá, trong các kẽ đá, thường ở độ sâu khoảng 30 m trở lại.

Loài này có mặt ở vùng biển Nam Trung Bộ của Việt Nam.

== Mô tả ==
"P. fuscus" trưởng thành dài khoảng 10 cm. Nó có nhiều biến thể màu sắc khác nhau, từ màu vàng tươi đến hồng nhạt, nâu đỏ hoặc xám đen; nhưng chủ yếu là màu vàng với nâu. Vảy có nhiều chấm màu xanh lam, tạo thành các sọc ngang trên cơ thể, nhưng có thể khó nhìn thấy ở các cá thể có màu vàng tươi. Vây lưng và vây hậu môn có viền xanh. Mắt có viền màu xanh lơ ở phía sau. Chúng rất phổ biến nhưng nhát nên khó nhìn thấy.

Số gai ở vây lưng: 3; Số vây tia mềm ở vây lưng: 25 - 29; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số vây tia mềm ở vây hậu môn: 13 - 15.

Thức ăn của "P. fuscus" có lẽ là rong tảo và các sinh vật phù du nhỏ. Thường đơn độc và ưa sống trong các san hô thuộc các chi "Acropora" và "Pocillopora".

"P. fuscus" được đánh bắt để phục vụ cho ngành thương mại cá cảnh.
Tính toán

Tính toán là bất kỳ loại tính toán nào bao gồm cả các bước đối xứng và không đối xứng và tuân theo một mô hình được xác định rõ, ví dụ như một thuật toán.

Các nghiên cứu về tính toán là tối quan trọng đối với các ngành khoa học máy tính.

== Hiện tượng vật lý ==
Một tính toán có thể được xem như một hiện tượng vật lý thuần túy xảy ra bên trong một hệ thống vật lý khép kín gọi là máy tính. Ví dụ về các hệ thống vật lý này bao gồm máy tính kỹ thuật số, máy tính cơ học, máy tính lượng tử, máy tính DNA, máy tính phân tử, máy tính dựa trên vi lỏng, máy tính tương tự hoặc máy tính đi bộ. Quan điểm này đã được thông qua bởi vật lý tính toán, một nhánh của vật lý lý thuyết, cũng như lĩnh vực điện toán tự nhiên.

Một quan điểm thậm chí còn triệt để hơn, chủ nghĩa tụy, là định đề của vật lý kỹ thuật số cho rằng sự tiến hóa của vũ trụ tự nó là một sự tính toán.

=== Tài khoản bản đồ ===
Tài khoản cổ điển về tính toán được tìm thấy trong các tác phẩm của Hilary Putnam và những người khác. Peter Godfrey-Smith đã gọi đây là "tài khoản lập bản đồ đơn giản". Tóm tắt của Gualtiero Piccinini về tài khoản này nói rằng một hệ thống vật lý có thể được cho là thực hiện một tính toán cụ thể khi có một ánh xạ giữa trạng thái của hệ thống đó với tính toán sao cho các trạng thái vi mô của [hệ thống] phản ánh trạng thái chuyển đổi giữa tiểu bang tính toán.” 

=== Tài khoản ngữ nghĩa ===
Các nhà triết học như Jerry Fodor đã đề xuất nhiều tài khoản tính toán khác nhau với hạn chế rằng nội dung ngữ nghĩa là điều kiện cần để tính toán (nghĩa là, điều khác biệt giữa một hệ thống vật lý tùy ý với hệ thống máy tính là toán hạng của tính toán đại diện cho một cái gì đó). Khái niệm này cố gắng ngăn chặn sự trừu tượng hóa logic của tài khoản lập bản đồ của chủ nghĩa tụy, ý tưởng rằng mọi thứ có thể nói là tính toán mọi thứ.

=== Tài khoản cơ khí ===
Gualtiero Piccinini đề xuất một tài khoản tính toán dựa trên triết lý cơ học. Nó nói rằng các hệ thống máy tính vật lý là các loại cơ chế, theo thiết kế, thực hiện tính toán vật lý, hoặc điều khiển các thao tác (theo cơ chế chức năng) của một phương tiện độc lập trung bình theo quy tắc. Tính độc lập trung bình đòi hỏi tài sản có thể được khởi tạo bởi nhiều bộ thực hiện và nhiều cơ chế và các đầu vào và đầu ra của cơ chế cũng có thể được nhân rộng. Tóm lại, tính độc lập trung bình cho phép sử dụng các biến vật lý với các đặc điểm khác với điện áp (như trong các máy tính kỹ thuật số thông thường); điều này là bắt buộc trong việc xem xét các loại tính toán khác, chẳng hạn như xảy ra trong não hoặc trong một máy tính lượng tử. Theo nghĩa này, một quy tắc, cung cấp một ánh xạ giữa các đầu vào, đầu ra và trạng thái bên trong của hệ thống máy tính vật lý.

== Mô hình toán học ==
Trong lý thuyết tính toán, sự đa dạng của các mô hình toán học của máy tính đã được phát triển. Các mô hình toán học điển hình của máy tính như sau:

- Các mô hình trạng thái bao gồm máy Turing, máy tự động đẩy xuống, máy tự động trạng thái hữu hạn và PRAM
- Các mô hình chức năng bao gồm tính toán lambda
- Các mô hình logic bao gồm lập trình logic
- Các mô hình đồng thời bao gồm mô hình diễn viên và tính toán quá trình
Avi Kaplan

Avriel Benjamin "Avi" Kaplan (sinh ngày 17 tháng 4 năm 1989) là một ca sĩ, nhạc sĩ người Mỹ, thường được biết đến với vai trò là thành viên cũ của nhóm A Cappella Pentatonix. Anh được biết đến với giọng hát trầm và thường đóng vai trò là giọng nam trầm của Pentatonix. Vào tháng 5 năm 2017, Avi tuyên bố rằng anh sẽ rời Pentatonix sau chuyến lưu diễn sắp tới của họ.

Năm 2017, Avi cho ra mắt dự án nhạc folk solo của mình, Avriel & the Sequoias. Anh vừa sản xuất nhạc, hát và chơi guitar trong dự án này. EP đầu tay của anh, "Sage and Stone", được phát hành vào ngày 9 tháng 6 năm 2017, với bài hát đầu tiên, "Fields and Pier", được ra mắt vào ngày 29 tháng 4 cùng năm. Ngày 22 tháng 3 năm 2019, anh cho ra mắt một bài hát mới, "Change on the Rise", dưới cái tên Avi Kaplan.

Cùng với Pentatonix, Avi đã giành được 3 giải Grammy.
Khu bảo tồn thiên nhiên Sary-Chelek

Khu bảo tồn thiên nhiên Sary-Chelek là một khu bảo tồn thiên nhiên nghiêm ngặt nằm tại Jalal-Abad, tây Kyrgyzstan. Được thành lập vào năm 1959, khu bảo tồn này có diện tích 238,68 km², với địa hình dao động từ so với mực nước biển. Năm 1979, khu bảo tồn được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Ngoài ra, nó cũng là một phần của Di sản thế giới Tây Thiên Sơn được UNESCO công nhận vào năm 2016.
==Địa lý==
Nó nằm về phía tây bắc của thị trấn Tashkömür khoảng . Tổng diện tích của nó là , trong đó vùng lõi là và vùng chuyển tiếp rộng . Hai phần chính của khu bảo tồn này là Arkyt và Sary-Chelek với vùng đệm bao quanh.
==Mô tả==
Trung tâm của khu bảo tồn có 6 hồ nước là Hồ Sary-Chelek, Kylaa-Kel, Aram-Kel, Cheychek-Kol, Bakaly-Kel và Chacha-Kel. Độ ẩm tại đây đạt mức trung bình, khoảng 60% với lượng mưa hàng năm là 

==Liên kết ngoài==
- UNESCO "Chương trình Sinh quyển và Con người" MAB Reserves
Barbiturat

Barbiturat là một loại thuốc hoạt động như một thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương, và do đó có thể tạo ra một phổ tác dụng rộng, từ an thần nhẹ đến tử vong. Barbiturat có hiệu quả như thuốc giải lo âu, thuốc thôi miên và thuốc chống co giật, nhưng có khả năng gây nghiện về thể chất và tâm lý. Chúng phần lớn đã được thay thế bằng các thuốc benzodiazepin trong thực hành y tế thông thường, đặc biệt là trong điều trị chứng lo âu và mất ngủ, do nguy cơ gây nghiện và quá liều thấp hơn đáng kể và thiếu thuốc giải độc cho chứng quá liều barbiturat. Mặc dù vậy, barbiturat vẫn được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau: gây mê toàn thân, động kinh, điều trị chứng đau nửa đầu cấp tính hoặc đau đầu chùm, cái chết êm ái, xử tử hình bằng thuốc độc và tự tử có hỗ trợ.

Tên barbiturat bắt nguồn từ thực tế là tất cả chúng đều là dẫn xuất hóa học của axit barbituric.

==Công dụng==
===Dược phẩm===
Các barbiturat như phenobarbital từ lâu đã được sử dụng làm thuốc giải lo âu và thôi miên, nhưng ngày nay đã được thay thế phần lớn bởi các thuốc benzodiazepin cho những mục đích này vì loại thuốc này ít độc hơn khi dùng quá liều. Tuy nhiên, barbiturat vẫn được sử dụng làm thuốc chống co giật (ví dụ: phenobarbital và primidone) và thuốc gây mê nói chung (ví dụ, natri thiopental).

Barbiturat ở liều cao được sử dụng cho tự tử có sự trợ giúp của bác sĩ, và kết hợp với thuốc giãn cơ cho cái chết êm ái và cho hình phạt tử hình bằng cách tiêm thuốc độc. Barbiturat thường được sử dụng làm chất khử độc trong thuốc thú y cho động vật nhỏ.
Pseudochromis marshallensis

Pseudochromis marshallensis, thường được gọi là cá đạm bì Marshall, là một loài cá biển thuộc chi "Pseudochromis" trong họ Cá đạm bì. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1953.

== Phân bố và môi trường sống ==
"P. marshallensis" phân bố ở phía tây Thái Bình Dương, từ vùng biển Nam Trung Bộ của Việt Nam đến quần đảo Marshall, phía bắc đến quần đảo Ryukyu và quần đảo Ogasawara, phía nam đến bắc Úc (Tây Úc và cực bắc rạn san hô Great Barrier) và New Caledonia; trừ khu vực phía tây Sulawesi và Java. "P. marshallensis" thường sống xung quanh những khu vực có nhiều rạn san hô hoặc những mỏm đá ngầm trong các đầm phá, thường ở độ sâu khoảng 30 m trở lại.

== Mô tả ==
"P. marshallensis" trưởng thành dài khoảng 8 cm. Thân của "P. marshallensis" có màu nâu xám sẫm. Vảy có những chấm màu vàng cam, tạo thành những hàng chấm dọc trên cơ thể. Vây đuôi có màu vàng.

Số gai ở vây lưng: 3; Số vây tia mềm ở vây lưng: 24 - 27; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số vây tia mềm ở vây hậu môn: 11 - 14.

Thức ăn của "P. marshallensis" có lẽ là rong tảo và các sinh vật phù du nhỏ. Thường sống đơn độc hoặc thành đôi vào mùa sinh sản. "P. marshallensis" cũng được đánh bắt để phục vụ cho ngành thương mại cá cảnh nhưng lại rất hiếm.

== Xem thêm ==
- Gerry Allen (1999), "Marine Fishes of South-East Asia: A Field Guide for Anglers and Divers", Nhà xuất bản Tuttle Publishing, tr.94 ISBN

== Liên kết ngoài ==
- A closer look at the elusive Pseudochromis marshallensis, the Marshall Island dottyback, "Reef Builders"
Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Chatkalskiy

Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Chatkalskiy hay Khu dự trữ sinh quyển Chatkal là một khu bảo tồn năm ở tỉnh Toshkent, đông Uzbekistan. Khu bảo tồn có diện tích 570 km² bao gồm các hệ sinh thái thảo nguyên núi, rừng, đồng cỏ núi cao, thung lũng sông và rừng ngập nước. Được thành lập vào năm 1947, khu bảo tồn được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới từ năm 1978. Năm 2016, khu bảo tồn này trở thành một phần của Tây Thiên Sơn được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.
==Mô tả==
Khu bảo tồn là nơi bảo vệ các loài động thực vật độc đáo của dãy Thiên Sơn. Độ cao tại đây dao động từ 1100-4000 mét và mang khí hậu lục địa, lượng mưa hàng năm chỉ đạt 700–800 mm. Tháng 1 có nhiệt độ thấp nhất là -7 °C, trong khi cao nhất là từ 23-25 °C vào tháng 7.

Khu bảo tồn là nơi có 1.300 loài thực vật, trong đó có 40 loài cây và cây bụi, với 33 loài độc đáo của Tây Thiên Sơn. Các loài chính bao gồm Liễu, Dương, Bách xù, Óc chó, Hồ trăn, Cáng lò, Hoàng mộc, Thanh lương trà, Táo gai, Mận anh đào. Về động vật, đây là nhà của hơn 30 loài động vật có vú trong đó có 3 loài nằm trong Sách đỏ như Gấu nâu, Sơn dương, Lửng châu Âu, Lợn rừng, Cáo; 140 loài chim trong đó có 4 loài nằm trong Sách đỏ, có kể thể đến một số loài như cút thường, ưng, hạc, gà gô Chukar; 19 loài Động vật không xương sống.
Hạ Lập Ngôn

Hạ Lập Ngôn (; sinh ngày 24 tháng 12 năm 1950) là chính trị gia người Đài Loan. Ông là Chủ nhiệm Hội đồng các vấn đề đại lục Đài Loan từ tháng 2 năm 2015 đến tháng 5 năm 2016.

==Giáo dục==
Hạ Lập Ngôn lấy bằng cử nhân luật tại Đại học Công giáo Phụ Nhân năm 1972, bằng thạc sĩ ngoại giao tại Đại học quốc lập Chính trị năm 1976, bằng thạc sĩ luật quốc tế tại Đại học Oxford ở Vương quốc Anh năm 1980 và bằng thạc sĩ luật tại Đại học – Cao đẳng Luân Đôn ở Vương quốc Anh năm 1981.

==Đại diện Trung Hoa Dân Quốc tại Ấn Độ==
===Bổ nhiệm đại diện===
Sau khi được bổ nhiệm làm đại diện Trung Hoa Dân Quốc tại Ấn Độ vào tháng 6 năm 2007, Hạ Lập Ngôn nói rằng ông hy vọng sẽ làm việc để đảm bảo sự ủng hộ của Ấn Độ cho tư cách thành viên của Đài Loan trong Tổ chức Y tế Thế giới của Liên Hợp Quốc. Ông cũng sẽ tập trung vào giao lưu thương mại, du lịch và công nghệ giữa Đài Loan và Ấn Độ.

==Đại diện Trung Hoa Dân Quốc tại Indonesia==
Trong suốt nhiệm kỳ giữ cương vị đại diện Trung Hoa Dân Quốc tại Indonesia, Hạ Lập Ngôn tích cực thúc đẩy giao lưu song phương giữa Đài Loan và Indonesia trong lĩnh vực thương mại, văn hóa và giáo dục. Ông tham gia vào sự phát triển chung của đảo Morotai thuộc tỉnh Bắc Maluku và một khu công nghiệp ở Jakarta.
==Thứ trưởng Bộ Quốc phòng==
===Bổ nhiệm Thứ trưởng Bộ Quốc phòng===
Ngày 22 tháng 10 năm 2013, Thủ tướng Giang Nghi Hoa chỉ định Hạ Lập Ngôn giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Đài Loan, trong đó ông sẽ được giao nhiệm vụ giám sát các chính sách mua sắm vũ khí.

Chức vụ Thứ trưởng Bộ Quốc phòng đã bị bỏ trống hơn 2 tháng từ ngày 1 tháng 8 năm 2013 khi Thứ trưởng Bộ Quốc phòng lúc đó là Dương Niệm Tổ được đề bạt vào cương vị Bộ trưởng Quốc phòng sau khi Bộ trưởng Quốc phòng khi ấy là Cao Hoa Trụ từ chức do vụ bê bối cái chết của hạ sĩ quân đội Hồng Trọng Khâu.

Giang Nghi Hoa nói rằng quyết định chọn Hạ Lập Ngôn cho chức vụ này được đưa ra sau khi tham khảo ý kiến của Tổng thống Mã Anh Cửu, Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng.
Neotrogla

Neotrogla là một chi thuộc họ Prionoglarididae được ghi nhận cho vai trò và cơ quan giới tính đảo ngược của nó, đặc điểm được chia sẻ bởi tất cả các loài của chi.

==Môi trường sống ==
Neotrogla được tìm thấy trong các hệ thống hang động khô trên khắp Brazil. Chúng ăn chủ yếu là dơi guano. 
==Hành vi==
Khi tiến hành giao phối, Neotrogla sẽ đưa bộ phận có cấu tạo như bộ phận sinh dục của giống đực (gọi là gynosome) vào bộ phận sinh dục của bạn tình. Gynosome của Neotrogla sẽ cuộn tròn bên trong con đực và gắn kết chúng lại với nhau.
Thời gian giao phối có thể kéo dài từ 40-70 tiếng.
== Loài==
- "Neotrogla aurora"
- "Neotrogla brasiliensis"
- "Neotrogla curvata"
- "Neotrogla truncata"
Sten Wahlund

Sten Gösta William Wahlund (1901 - 1976) là giáo sư toán học thống kê, nhà nghiên cứu nhân chủng học và nhà chính trị người Thụy Điển.

Ông được đời sau nhắc tới chủ yếu vì khám phá ra hiệu ứng Wahlund được ứng dụng trong nghiên cứu di truyền học quần thể hiện đại; ngoài ra ông là cha của nam ca sĩ opera Sten Wahlund có tiếng ở Thuỵ Điển và các nước châu Âu. 

== Tiểu sử và sự nghiệp ==
Sten Wahlund sinh ngày 6 tháng 3 năm 1901 tại Bollnäs - một thành phố của Thuỵ Điển. Cha và mẹ ông là Lars Gustaf Wahlund và Josefina Wahlund.

Ông tốt nghiệp cử nhân ở trường Đại học Uppsala năm 1924 và nhận bằng tiến sĩ vào năm 1933.

Năm 1936, Sten Wahlund đảm nhận vị trí thành viên của một Ủy ban của Đại học Thành phố Stockholm (nay là Ủy ban Nghiên cứu Stockholm), được thành lập bởi Stockholm City College, cùng với Gustaf Ahlbin, Viện lưu trữ Quốc gia Beces Boëthius, Nils Ahnlund, ủy viên hội đồng Oscar Larsson và Fredrik Ström.

Năm 1938, ông là giáo sư giảng dạy về khoa học thống kê ở Đại học Stockholm. Trong chuyên môn này, ông Wahlund tham gia công cuộc tổng điều tra dân số năm 1941 ở Thuỵ Điển. Khi công tác tại Viện Sinh học chủng tộc Quốc gia, ông đã có đóng góp tích cực trong việc lập bản đồ dân số Thụy Điển. Chính trong quá trình nghiên cứu về nhân chủng học, ông đã mô tả "phương sai" của phương trình Hardy-Weinberg, mà phương sai này hiện nay gọi là hiệu ứng Wahlund - một trong các mô hình toán học về cấu trúc di truyền của quần thể kể cả ở người và mọi sinh vật hữu tính.

Năm 1941, Wahlund được bầu là Viện sĩ viện Hàn lâm Khoa học Kỹ thuật Thuỵ Điển.

Ông còn là thành viên của Quốc hội Thuỵ Điển từ năm 1944. Wahlund là người lãnh đạo chiến dịch cuộc trưng cầu dân ý về vấn đề lương hưu năm 1957. Ông còn tham gia các hoạt động viện trợ thuộc Liên Hợp Quốc và tham gia hội đồng NIB (sau này là tổ chức SIDA, tức tổ chức hợp tác phát triển quốc tế Thuỵ Điển).

Vợ ông là Aina Sofia Wahlund. Ông mất ngày 6 tháng 7 năm 1976 tại Uppsala. 

== Tác phẩm chính ==
- "Demographic studies in the nomadic and the settled population of northern Lapland" -1932 (Nghiên cứu nhân khẩu học ở dân du cư và dân định cư bắc Lapland).
- "The race biology of the Swedish Lapps, part 1–2"; 1932/41, red., tillsammans med Herman Lundborg. (Sinh học chủng tộc Lapps Thụy Điển)
- "Demokrati och utbildning" -1942 (Dân chủ và Giáo dục).
- "Medan patienten väntar: en bok i befolkningsfrågan om ett avfolkat jordbruk och ett avfolkningshotat Sverige" - 1944 (Khi bệnh nhân đang chờ: sách về vấn đề dân số với mối đe dọa suy thoái dân số Thụy Điển)
- "Andras ungar" (1948)
- "Indien i brytningstid" (1955).

== Xem thêm ==
- Hiệu ứng Wahlund
- Phương trình Hacđi Venbec
Hội chứng HELLP

Hội chứng HELLP là một tai biến sản khoa bao gồm của tan máu, tăng men gan và số lượng tiểu cầu giảm. Hội chứng thường khởi phát trong 3 tháng cuối hoặc ngay sau khi sinh. Các triệu chứng bao gồm mệt mỏi, phù, đau đầu, buồn nôn, đau bụng hạ sườn phải, giảm thị lực, chảy máu mũi, và co giật. Biến chứng bao gồm đông máu nội mạch rải rác (DIC), bong nhau thai và suy thận.

Nguyên nhân của hội chứng này vẫn chưa rõ. Thường thì nó liên quan với tiền sản giật hoặc sản giật. Các yếu tố nguy cơ bao gồm đã tiền sử mắc hội chứng này, sản phụ lớn hơn 25 tuổi, và da trắng. Chẩn đoán là thường dựa trên xét nghiệm máu thấy các dấu hiệu của phá hủy tế bào hồng cầu (LDH lớn hơn 600 U/L), AST lớn hơn 70 U L, và tiểu cầu nhỏ hơn 100x10/L.

Điều trị cần đình chỉ thai càng sớm càng tốt. Đặc biệt đúng nếu mang thai ngoài 34 tuần. Có thể dùng thuốc để hạ huyết áp và truyền máu nếu cần. Corticosteroid có thể được sử dụng tăng tốc độ phát triển phổi của em bé, nếu vẫn trong thời kỳ đầu mang thai.

Hội chứng HELLP xảy ra ở khoảng 0,7% phụ nữ mang thai và ảnh hưởng đến khoảng 15% phụ nữ sản giật hoặc tiền sản giật nặng. Tử vong ở mẹ không phổ biến. Tình trạng của trẻ thường liên quan đến trẻ được sinh sớm đến mức nào. Hội chứng được đặt tên lần đầu tiên vào năm 1982.
Bọng

Bọng là một bọc nhỏ chứa dịch cơ thể (bạch huyết, huyết thanh, huyết tương, máu, hoặc mủ) hình thành tại lớp thượng bì thường gây ra bởi chà xát mạnh (ma sát), bỏng, lạnh, tiếp xúc với hóa học hoặc nhiễm trùng. Hầu hết bọng chứa dịch trong, huyết thanh hay huyết tương. Tuy nhiên, bọng có thể chứa đầy máu (gọi là "bọng máu") hoặc mủ (ví dụ, nếu bị nhiễm trùng).

Để lành da, không nên chọc vỡ bọng trừ khi cần thiết. Nếu bọng bị vỡ, không nên loại bỏ phần da thừa ở mặt ngoài bởi vì lớp da bên dưới cần lớp trên này để phát triển lành tổn thương.

== Sinh lý bệnh ==
=== Bọng ma sát ===
Bọng ma sát xuất hiện do lực tác động mạnh giữa bề mặt da và cơ thể. Các lớp da quanh lớp gai là dễ bị bong nhất. Khi các lớp gai bị tách khỏi mô liên kết phía dưới, huyết tương sẽ bị khuếch tán vào lớp tách này. Lượng huyết tương này sẽ giúp tế bào mới phân chia và phát triển thành mô liên kết mô mới và lớp thượng bì.

Các dịch trong sẽ được hấp thụ lại những tế bào mới phát triển và sưng sẽ giảm dần. Bọng gây đau nằm trên tay (mặt lòng bàn tay) và chân (mặt gan chân) là do để mô tách sâu hơn lớp thượng bì, gần đầu dây thần kinh. Tổn thương lan đến các mô sâu hơn sẽ dễ nhiễm trùng hơn.
Pseudochromis wilsoni

Pseudochromis wilsoni, thường được gọi là cá đạm bì vây vàng, là một loài cá biển thuộc chi "Pseudochromis" trong họ Cá đạm bì. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1929.

== Phân bố và môi trường sống ==
"P. wilsoni" phân bố ở phía tây Thái Bình Dương, là loài đặc hữu của khu vực bắc Úc. "P. wilsoni" thường sống xung quanh những khu vực có nhiều rạn san hô hoặc những mỏm đá ngầm ở gần bờ, thường ở độ sâu khoảng 2 – 32 m.

== Mô tả ==
"P. wilsoni" trưởng thành dài khoảng 8 cm và là loài dị hình giới tính. Toàn thân của "P. wilsoni" có màu xanh tím. Cá mái hơi có màu nâu nhạt với vây lưng màu vàng; đuôi có 2 dải màu vàng. Mắt của hai giới có 2 vạch màu xanh lơ, gần đồng tử; mống mắt màu vàng.

Số gai ở vây lưng: 3; Số vây tia mềm ở vây lưng: 25 - 27; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số vây tia mềm ở vây hậu môn: 13 - 15; Số vây tia mềm ở vây ngực: 17 - 19; Số vây tia mềm ở vây bụng: 5.

Thức ăn của "P. wilsoni" có lẽ là rong tảo và các sinh vật phù du nhỏ. Thường sống đơn độc hoặc thành đôi vào mùa sinh sản; thường rất nhát nhưng cũng có tính tò mò.

== Xem thêm ==
- Gerry Allen (1999), "Marine Fishes of South-East Asia: A Field Guide for Anglers and Divers", Nhà xuất bản Tuttle Publishing, tr.94 ISBN
- Gerald R. Allen (2009), "Field Guide to Marine Fishes of Tropical Australia", Nhà xuất bản Western Australian Museum, tr.94 ISBN
Thượng bì

Thượng bì là lớp ngoài cùng trong ba lớp tạo nên da, các lớp bên trong bao gồm hạ bì và trung bì. Lớp thượng bì là một hàng rào ngăn nhiễm trùng do các mầm bệnh từ môi trường và điều hòa lượng nước khỏi cơ thể vào trong không khí qua thoát hơi nước qua thượng bì. Thượng bì bao gồm nhiều lớp tế bào dẹt nằm trên một lớp tế bào đáy gồm tế bào hình trụ.

Các hàng tế bào phát triển từ tế bào gốc trong lớp đáy. Cơ chế tế bào điều hòa nước và natri (ENaCs) được tìm thấy trong tất cả các lớp thượng bì.

Thượng bì của con người là một ví dụ đặc trưng của biểu mô, đặc biệt là một biểu mô lát tầng sừng hóa.

== Lớp ==
Thượng bì bao gồm 4 hoặc 5 lớp, tùy thuộc vào khu vực da. Những lớp thứ tự từ ngoài vào trong là:

- Lớp sừng

- "Lớp sáng ("chỉ ở lòng bàn tay và gan bàn chân)

- "Lớp hạt"

- "Lớp gai"
- "Lớp đáy"

Lớp Malpighi có mặt ở cả lớp đáy và lớp gai.

Thượng bì ngăn cách với hạ bì bởi màng đáy.

== Chức năng ==
=== Hàng rào bảo vệ ===
Thượng bì có chức năng như một hàng rào để bảo vệ cơ thể chống lại vi khuẩn, stess oxy hóa (tia cực tím), và hóa chất, và cản trở cơ học các chấn thương nhỏ. Hầu hết vai trò bảo vệ của hàng rào này là nhờ lớp sừng.

=== Giữ ẩm ===
Khả năng giữ nước của da là chủ yếu do lớp sừng và rất quan trọng cho việc duy trì làn da khỏe mạnh. Chất béo sắp xếp theo một bậc thang và tổ chức giữa các tế bào của lớp sừng tạo thành một hàng rào mất nước qua da.

=== Màu da ===
Số lượng và phân phối của tế bào hắc tố trong thượng bì là nguyên nhân cho đa dạng về màu da trong "Homo sapiens"... Được tìm thấy trong melanosome, hạt hình thành trong tế bào hắc tố từ đó chúng được chuyển đến các tế bào sừng xung quanh. Kích thước, số lượng và sắp xếp những melanosome khác nhau giữa các chủng tộc, tuy nhiên dù số lượng tế bào hắc tố có thể thay đổi khác nhau giữa vùng cơ thể, số lượng của chúng giống nhau ở tất cả các vùng trên tất cả mọi người. Số lượng melanosome trong sừngs làm tăng sự tiếp xúc với tia cực tím, còn phân bố của chúng hầu như không ảnh hưởng.
Chì oxide

Chì oxide hay oxide chì là tên gọi để chỉ một trong các hợp chất vô cơ với công thức bao gồm chì (Pb) và oxy (O).

Các chì oxide phổ biến bao gồm:
- Chì(II) oxide (PbO) với các khoáng vật như litharge, massicot.
- Chì(II,IV) oxide (PbO) hay "chì đỏ", với khoáng vật như minium.
- Chì dioxide hay chì(IV) oxide (PbO)

Các chì oxide ít phổ biến hơn bao gồm:
- Chì(II,IV) oxide (PbO) hay chì sesquioxide với màu vàng ánh đỏ.
- PbO (các tinh thể đơn tà màu nâu sẫm hay đen).
- Cái gọi là "chì oxide đen" là hỗn hợp của PbO và Pb kim loại dạng bột mịn, được sử dụng trong sản xuất các loại ắc quy acid chì.
Danh sách vườn quốc gia tại Kazakhstan

Các vườn quốc gia tại Kazakhstan được thành lập để bảo vệ sự đa dạng sinh học, động thực vật hoang dã, cảnh quan tự nhiên để sử dụng cho các mục đích môi trường, sinh thái, giáo dục, khoa học, du lịch và giải trí.

Vườn quốc gia Bayanaul là vườn quốc gia đầu tiên được thành lập vào năm 1985. Với diện tích 643.477 hecta, Katon-Karagay là vườn quốc gia lớn nhất của đất nước, trong khi Bayanaul là vườn quốc gia nhỏ nhất. Ý tưởng chính của việc tạo ra các vườn quốc gia là bảo tồn các khu vực hoang dã độc đáo trong khi vẫn cung cấp cho mọi người quyền ghé thăm tại các khu vực tự nhiên này.

Vườn quốc gia Sayram-Ugam là một phần của Di sản thế giới Tây Thiên Sơn được UNESCO công nhận từ năm 2016.

Tính đến hết năm 2018, Kazakhstan có tổng cộng 13 vườn quốc gia và 2 địa điểm dự kiến khác sẽ được thiết lập vườn quốc gia trong tương lai.

==Danh sách==
Dưới đây là danh sách các vườn quốc gia tại Kazakhstan.

==Vườn quốc gia dự kiến==
- Vườn quốc gia Merke, Zhambyl (dự kiến thành lập năm 2020)
- Vườn quốc gia Ulytau, Karagandy (dự kiến thành lập năm 2020)
PubChem

PubChem là một cơ sở dữ liệu về các phân tử hóa học và các hoạt động của chúng chống lại các thử nghiệm sinh học. Hệ thống này được duy trì bởi Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học Quốc gia (NCBI), một thành phần của Thư viện Y khoa Quốc gia, là một phần của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). PubChem có thể được truy cập miễn phí thông qua giao diện người dùng web. Hàng triệu cấu trúc ghép và bộ dữ liệu mô tả có thể được tải xuống miễn phí qua FTP. PubChem chứa các mô tả chất và các phân tử nhỏ có ít hơn 1000 nguyên tử và 1000 liên kết. Hơn 80 nhà cung cấp cơ sở dữ liệu đóng góp cho cơ sở dữ liệu PubChem đang phát triển.

== Cơ sở dữ liệu ==
PubChem bao gồm ba cơ sở dữ liệu chính đang phát triển linh hoạt. Kể từ ngày 1 tháng 11 năm 2017:

- Hợp chất, 93,9 triệu mục (tăng từ 54 triệu mục trong tháng 9 năm 2014), chứa các hợp chất hóa học tinh khiết và đặc trưng.
- Các chất, 236 triệu mục (tăng từ 163 triệu mục trong tháng 9 năm 2014), cũng chứa các hỗn hợp, chất chiết xuất, phức và các chất không bị biến đổi.
- BioAssay, hoạt động sinh học kết quả từ 1,25 triệu (tăng từ 6000 tháng 9 năm 2014) sàng lọc thông lượng cao các chương trình có vài triệu giá trị.
Đường tỉnh 132

Đường tỉnh 132 hay tỉnh lộ 132, viết tắt ĐT132 hay TL132, là đường tỉnh ở huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu.

== Tuyến đường ==
Đường tỉnh 132 xuất phát từ "bản Chi Bú" xã Khổng Lào huyện Phong Thổ , nối vào "đường tỉnh 100", hiện được gọi là quốc lộ 100. Quốc lộ này nối với quốc lộ 4D ở "ngã ba Phiêng Đanh" xã Mường So.

Đường tỉnh 132 đi hướng bắc chếch đông, theo thung lũng "nậm Lùm" qua xã Bản Lang. Từ đó theo hướng gần bắc đến xã Pa Vây Sử thì đổi về hướng tây nam.

Đường qua xã Mồ Sì San tới biên giới Việt Trung ở vùng "bản Tả Páo Hồ" xã Vàng Ma Chải .
Shinnok

Shinnok là một nhân vật hư cấu trong loạt game bạo lực "Mortal Kombat". Shinnok xuất hiện lần đầu năm 1997, phần "", với tư cách là một con trùm (boss). Đến phần "Mortal Kombat 4" cùng năm đó, nhân vật này mới được mở ra cho người chơi lựa chọn. Shinnok vốn là một vị thần (Elder God) bị đày vĩnh viễn ra vùng Netherealm. Hắn và Quan Chi gây dựng một đội quân với âm mưu trả thù Raiden vì đã đẩy hắn ra đây. Shinnok là nhân vật phản diện chính của "Mortal Kombat".

Tồn tại từ khi các chiều không gian mới được tạo lập, Shinnok là một trong các Elder God với quyền năng tối thượng. Thế nhưng, ác thần này lại nuôi mộng một mình làm chủ EarthRealm và ngày đêm toan tính cách để qua mặt các Elder God khác khi di chuyển trong không gian. Shinnok đã làm ra một mảnh bùa cho phép hắn thực hiện điều này.

Thế nhưng, sự thất bại trước Raiden đã khiến hắn bị giam cầm xuống địa ngục NetherRealm, ngày ngày bị hành hình bởi chúa quỷ Lucifer. Không những thế, mảnh bùa chứa sức mạnh của hắn lại bị đem giấu ở một vị trí không ai biết. Shinnok tiếp tục chịu đựng những khổ hình tại nơi này cho đến ngày hắn gặp được Quan Chi.

Con quỷ khát khao quyền lực đó đã giúp hắn lấy lại được mảnh bùa thiêng và tạo cơ hội để Shinnok vươn lên làm chúa tể của NetherRealm. Sau đó, ác thần này thành lập một liên minh ma quỷ với sự tham gia của Quan Chi và Noob Saibot để toan tính cho những nước đi quyền lực tiếp theo của mình.

Nếu so sánh với đại đế Shao Kahn của Outworld, Shinnok không sử dụng sự tàn bạo và nỗi khiếp đảm để thống trị kẻ khác. Thay vào đó, hắn bất tất cả phải quy phục trước hàng triệu năm kiến thức và sức mạnh của mình. Những kẻ dám đối mặt với ác thần Shinnok chỉ có hai lựa chọn duy nhất: thề quy phục vĩnh viễn hoặc bị đày xuống đáy sâu của địa ngục NetherRealm.
Thành phần cơ thể người

Thành phần cơ thể người có thể được phân tích dưới dạng phân tử, như nước, protein, mô liên kết, chất béo (hoặc lipid), hydroxylapatite (trong xương), carbohydrate (như glycogen và glucose) và DNA. Về mặt mô, cơ thể có thể được phân tích thành nước, mỡ, cơ, xương, v.v. Về mặt tế bào, cơ thể chứa hàng trăm loại tế bào khác nhau, nhưng đặc biệt, số lượng tế bào nhiều nhất trong cơ thể người (dù không phải là khối lượng tế bào lớn nhất) không phải là tế bào người, mà là vi khuẩn cư trú trong đường tiêu hóa người bình thường

== Nguyên tố ==
Gần 99% khối lượng của cơ thể người được cấu thành từ sáu nguyên tố: oxy, carbon, hydro, nitơ, calci và phosphor. Chỉ có khoảng 0,85% bao gồm năm nguyên tố khác: kali, lưu huỳnh, natri, clo và magiê. Tất cả 11 nguyên tố đều cần thiết cho cuộc sống. Các nguyên tố còn lại là các nguyên tố vi lượng, trong đó hơn một tá nguyên tố dựa trên bằng chứng tốt cho thấy là cần thiết cho sự sống. Tất cả khối lượng của các nguyên tố vi lượng kết hợp lại (dưới 10 gram trong cơ thể người) không cộng thêm khối lượng magnesi, ít phổ biến nhất trong số 11 nguyên tố không vi lượng.

== Phân tử ==
Thành phần cơ thể người được biểu thị dưới dạng hóa chất:
- Nước
- Protein – bao gồm cả lông, mô liên kết, vân vân.
- Chất béo (hoặc lipid)
- Hydroxyapatite trong xương
- Cacbohydrat như là glycogen và glucose
- DNA
- Các ion vô cơ hòa tan như natri, kali, chloride, bicacbonat, phosphat
- Chất khí như là oxy, cacbon dioxide, Nitơ oxide, hydro, cacbon monoxide, acetaldehyde, formaldehyd, methanethiol. Chúng có thể được hòa tan hoặc có mặt trong các khí ở phổi hoặc ruột. Etan và pentan được sinh ra bởi các gốc tự do oxy.
- Nhiều phân tử nhỏ khác, như amino acid, acid béo, nucleobase, nucleoside, nucleotide, vitamin, cofactor.
- Gốc tự do như superoxide, hydroxyl, và hydroperoxyl.

Thành phần cơ thể người có thể được xem xét trên quy mô nguyên tử và phân tử như trong bài viết này.

Các thành phần trong tổng phân tử ước lượng một tế bào người 20 micromet điển hình như sau:

== Mô ==
Thành phần cơ thể cũng có thể được biểu hiện dưới dạng các vật chất khác nhau, như:
- Cơ (sinh học)
- Mô mỡ
- Xương và răng
- Mô thần kinh (Não và dây thần kinh)
- Nội tiết tố
- Mô liên kết
- Dịch cơ thể (Máu, bạch huyết, nước tiểu)
- Thành phần chứa trong đường tiêu hóa, bao gồm cả khí đường ruột
- Khí trong phổi
- Biểu mô
=== Thành phần theo loại tế bào ===
Có nhiều loài vi khuẩn và các vi sinh vật khác sống trên hoặc bên trong cơ thể con người khỏe mạnh. Trên thực tế, 90% các tế bào trong (hoặc trên) cơ thể người là vi sinh vật, theo số lượng (ít hơn nhiều theo khối lượng hoặc thể tích). Một số cộng sinh này cần thiết cho sức khỏe chúng ta. Những thành phần không có ích cũng không gây hại cho con người được gọi là vi sinh vật hội sinh.
Tiếng Sango

Tiếng Sango (hay Sangho) là một ngôn ngữ creole ở Cộng hòa Trung Phi và là ngôn ngữ chính được sử dụng ở nước này. Nó là ngôn ngữ chính thức của Cộng hòa Trung phi, biến Cộng hòa Trung Phi trở thành một trong số ít các quốc gia châu Phi có ngôn ngữ bản địa là ngôn ngữ chính thức.

Ngôn ngữ creole dựa trên ngôn ngữ Bắc Ngbandi. Nó được sử dụng như một ngôn ngữ thương mại dọc theo sông Ubangi trước khi thuộc địa Pháp vào những năm 1880. Trong bài phát biểu thông tục, 90% từ vựng của ngôn ngữ là Sango, trong khi trong bài phát biểu kỹ thuật hơn, từ mượn tiếng Pháp chiếm đa số.
== Kí tự đặc biệt trong tiếng sango ==
Đây là những chữ trong tiếng sango là: â ê î ô û và ä ë ï ö ü và kí tự này cũng giống Tiếng Pháp và Tiếng Đức nhưng đặc biệt là kí tự trong tiếng sango nó giống như tiếng Pháp là: â ê î ô û và ë ï và tiếng Đức là: ä ö ü và nhưng tiếng sango chỉ được sử dụng ở Cộng hòa Trung Phi làm ngôn ngữ chính thức.
== Phân loại ==
Một số nhà ngôn ngữ học, theo William J. Samarin, phân loại nó là một Ngbandi dựa trên creole; tuy nhiên, những người khác (như Marcel Diki-Kidiri, Charles H. Morrill) từ chối phân loại đó và nói rằng những thay đổi trong cấu trúc Sango (cả bên trong và bên ngoài) có thể được giải thích khá tốt mà không cần quá trình tạo kẽ hở.

Theo giả thuyết về kẽ hở, Sango đặc biệt ở chỗ nó là một loại ngôn ngữ creole ở Châu Phi chứ không phải Châu Âu. Mặc dù tiếng Pháp đã đóng góp rất nhiều từ vay mượn, cấu trúc của Sango hoàn toàn Phi.
==Lịch sử ==
Một biến thể Sango đã được sử dụng như một ngôn ngữ cầu nối dọc theo sông Ubangi trước thời Pháp thuộc, vào cuối những năm 1800. Quân đội Pháp tuyển mộ người Trung Phi, khiến họ ngày càng sử dụng Sango như một phương tiện liên lạc giữa các quốc gia. Trong suốt thế kỷ 20, các nhà truyền giáo đã quảng bá Sango vì cách sử dụng rộng rãi. 
Ban đầu được sử dụng bởi những người buôn bán trên sông, Sango phát sinh như một ngôn ngữ chung dựa trên phương ngữ Bắc Ngbandi của bộ tộc Sango, một phần của cụm ngôn ngữ Ngbandi, với một số ảnh hưởng của Pháp.

Sự phát triển nhanh chóng của thành phố Bangui kể từ những năm 1960 đã có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của tiếng Sango, với sự sáng tạo, lần đầu tiên, của một nhóm người nói ngôn ngữ đầu tiên. Trong khi những người nhập cư nông thôn vào thành phố nói nhiều ngôn ngữ khác nhau và chỉ sử dụng Sango như một ngôn ngữ chung, con cái họ sử dụng Sango làm ngôn ngữ chính (và đôi khi duy nhất) của họ. Điều đó đã dẫn đến sự mở rộng nhanh chóng của từ vựng, bao gồm cả thuật ngữ chính thức và tiếng lóng. Ngoài ra, vị trí mới là ngôn ngữ hàng ngày của thành phố thủ đô đã khiến Sango có được vị thế lớn hơn và được sử dụng ngày càng nhiều trong các lĩnh vực mà trước đây nó là tiêu chuẩn để sử dụng Tiếng Pháp.
Số vô hạn

Số vô hạn là các số được định nghĩa là "vô hạn" (transfinite) nếu chúng chỉ lớn hơn số hữu hạn, chứ không phải là vô hạn tuyệt đối (infinity) một cách cần thiết. Người đề xuất loại số này, nhà toán học người Đức Georg Cantor, đã mong muốn rằng có thể tránh được hàm ý của sự vô hạn trong sự kết nối đối với các chú thể này, những chủ thể lại không hữu hạn. Một vài cây viết được thời đồng cảm với nỗi lo này. Bây giờ số vô hạn đã được chấp nhận trong việc nhắc đến các số đếm và số thứ tự vô hạn (infinite). Tuy nhiên, ý nghĩa của "transfinite" vẫn được dùng đến trong các trường hợp này.

==Định nghĩa==
Đối với các số hữu hạn, có hai cách định nghĩa về số vô hạn, cả số đếm và số thứ tự. Không giống như các số hữu hạn, các số vô hạn định nghĩa hai nhóm khác nhau: 
- ω (omega) được định nghĩa là số đếm vô hạn bé nhất và đó là kiểu tập hợp của số tự nhiên dưới tập hợp đường thông thường của chúng.
- Aleph-null (formula_1) được định nghĩa là số thứ tự vô hạn đầu tiên và đó chính là lực lượng của tập hợp vô hạn của các số tự nhiên. Nếu như tiên đề lựa chọn ở đó, số thứ tự vô hạn cao hơn sẽ là aleph-one (formula_2). Nếu không, sẽ có thể có các số thứ tự không thể so sánh được với aleph-one và lớn hơn với aleph-zero. Nhưng trong bất kỳ trường hợp nào, không có các số thứ tự giữa aleph-zero và aleph-one.

Lý thuyết continuum chỉ ra rằng không có các số thứ tự ngay lập tức giữa aleph-null và lực lượng của continuum (tập hợp của số thực): điều đó có nghĩa là aleph-one là lực lượng của tập hợp của số thực (Nếu lý thuyết tập hợp Zermelo–Fraenkel là nhất quán, vậy thì cả lý thuyết continuum và phản lý thuyết này đều không thể được chứng minh bởi lý thuyết tập hợp này)

Một vài tác giả như P. Suppes và J. Rubin, sử dụng thuật ngữ "số thứ tự vô hạn" (transfinite) là nhắc đến lực lượng trong tập hợp vô hạn Dedekind, trong hoàn cảnh có thể không tương đương "số thứ tự vô hạn" (infinite). Có nghĩa là trong hoàn cảnh đó tiên đề lựa chọn có thể đếm được hoặc không được thừa nhận hoặc không được biết để bám vào. Với định nghĩa đó, tất cả mệnh đề sau sẽ tương đương:
- formula_3 là số thứ tự vô hạn. Tức là, đó là tập hợp vô hạn Dedekind A mà trong đó formula_3 là lực lượng của A.
- formula_5
- formula_6
- Có một số thứ tự formula_7 như là formula_8
==Xem thêm==
- Vô hạn tuyệt đối
- Georg Cantor

==Tham khảo==
- Levy, Azriel, 2002 (1978) "Basic Set Theory". Dover Publications.
- O'Connor, J. J. and E. F. Robertson (1998) "Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor," MacTutor History of Mathematics archive.
- Rubin, Jean E., 1967. "Set Theory for the Mathematician". San Francisco: Holden-Day. Grounded in Morse–Kelley set theory.
- Rudy Rucker, 2005 (1982) "Infinity and the Mind". Princeton Univ. Press. Primarily an exploration of the philosophical implications of Cantor's paradise. .
- Patrick Suppes, 1972 (1960) "Axiomatic Set Theory". Dover. . Grounded in ZFC.
Danh sách tỉnh Thái Lan theo tổng sản phẩm tỉnh (GPP)

Dữ liệu vùng, dân số, và tổng sản phẩm tỉnh (GPP) từ Ủy ban Phát triển Kinh tế và Xã hội Quốc gia Thái Lan (NESDB).

Dữ liệu năm 2013 (đô la mỹ theo tỷ giá hối đoái năm 2013, đô la quốc tế (I$) sử dụng hệ số chuyển đổi PPP năm 2013 từ Ngân hàng Thế giới)
Quyển Hill

Một quyển Hill của các thiên thể là khu vực mà nó thống trị sự hấp dẫn các vệ tinh. Lớp vỏ ngoài của vùng đó tạo thành bề mặt không vận tốc. Để được hành tinh giữ lại, mặt trăng phải có quỹ đạo nằm trong quả cầu Hill của hành tinh. Mặt trăng đó, lần lượt, sẽ có một quả cầu Hill của riêng mình. Bất kỳ vật thể nào trong khoảng cách đó sẽ có xu hướng trở thành vệ tinh của mặt trăng, thay vì của chính hành tinh này. Một cái nhìn đơn giản về phạm vi của Hệ mặt trời là quả cầu Hill của Mặt trời đối với các ngôi sao địa phương và nhân thiên hà.

Nói một cách chính xác hơn, quyền Hill xấp xỉ phạm vi ảnh hưởng trọng lực của một thiên thể nhỏ hơn khi đối mặt với nhiễu loạn từ một cơ thể đồ sộ hơn. Nó được định nghĩa bởi nhà thiên văn học người Mỹ George William Hill, dựa trên công trình của nhà thiên văn học người Pháp Édouard Roche. Vì lý do này, nó còn được gọi là Roche sphere (không bị nhầm lẫn với giới hạn Roche hoặc Roche Lobe).

Trong ví dụ ở bên phải, quyển Hill của Trái Đất trải dài giữa các điểm Lagrange và , nằm dọc theo đường tâm của hai thiên thể. Vùng ảnh hưởng của cơ thể thứ hai là ngắn nhất theo hướng đó, và do đó, nó đóng vai trò là yếu tố giới hạn cho kích thước của quả cầu Hill. Ngoài khoảng cách đó, một vật thể thứ ba trong quỹ đạo xung quanh thứ hai (ví dụ Mặt trăng) sẽ dành ít nhất một phần quỹ đạo của nó bên ngoài quả cầu Hill và cuối cùng sẽ bị nhiễu loạn bởi các lực thủy triều của cơ thể trung tâm (ví dụ Mặt trời) kết thúc quay quanh cái sau.

== Công thức và ví dụ ==
Nếu khối lượng của cơ thể nhỏ hơn (ví dụ: Trái Đất) là formula_1, và nó quay quanh một thiên thể nặng hơn (ví dụ: Mặt trời) có khối lượng formula_2 với trục bán chính formula_3 với một độ lệch tâm formula_4, khi đó bán kính formula_5 của quyền Hill của thiên thể nhỏ hơn (ví dụ Trái Đất) được tính tại điểm cận nhật là, xấp xỉ

Khi độ lệch tâm là không đáng kể (trường hợp thuận lợi nhất cho sự ổn định quỹ đạo), điều này trở thành

Trong ví dụ về Trái Đất-Mặt Trời, Trái Đất (5.97×10 kg) quay quanh Mặt Trời (1.99×10 kg) ở khoảng cách là 149,6 triệu km, hay một đơn vị thiên văn (AU). Như vậy Quyển Hill của Trái Đất mở rộng ra khoảng 1,5 triệu km (0,01 AU).
Ali ibn Ridwan

Abu'l Hassan Ali ibn Ridwan Al-Misri, أبو الحسن علي بن رضوان المصري (khoảng 988 - khoảng 1061) là một bác sĩ, nhà chiêm tinh, nhà thiên văn học người Ả Rập gốc Ai Cập.

Ông là một nhà bình luận về y học Hy Lạp cổ đại, và đặc biệt về Galen; bình luận của ông về Galen's Ars Parva đã được dịch bởi Gerardo Cremonese. Tuy nhiên, anh được biết đến nhiều hơn khi cung cấp mô tả chi tiết nhất về siêu tân tinh hiện được gọi là SN 1006, sự kiện nổi bật nhất trong lịch sử được ghi lại, mà anh đã quan sát được vào năm 1006. Điều này đã được viết trong một bài bình luận về Tetrabiblos của Ptolemy.

Sau đó, ông được các tác giả châu Âu trích dẫn là Haly, hay Haly Abenrudian. Theo Alistair Cameron Crombie, ông cũng đóng góp cho lý thuyết cảm ứng. Ông đã tham gia vào một cuộc bút chiến nổi tiếng chống lại một bác sĩ khác, Ibn Butlan ở Baghdad.
Nậm Lùm

Nậm Lùm là một phụ lưu của Nậm So trong lưu vực sông Đà, chảy ở huyện Phong Thổ tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Nậm Lùm dài 27 km, diện tích lưu vực 211 km² 

Tên suối hình thành cùng với "bản Nậm Lùm" xã Bản Lang. Tuy nhiên nhiều người đọc chệch thành bản và suối Nậm Lung hoặc "Nậm Lùng".

== Dòng chảy ==
"Nậm Lùm" bắt nguồn từ các suối ở vùng núi trên biên giới Việt Trung ở phía đông các xã Tung Qua Lìn và Dào San huyện Phong Thổ.

Suối chảy hướng tây nam, rồi chuyển hướng nam qua xã Khổng Lào, và ở "bản Vàng Phao" xã Mường So suối đổ vào Nậm So chảy từ phía đông đến.

Bên suối Nậm Lùm vùng xã Khổng Lào người Thái tổ chức hàng năm Lễ hội té nước cầu mưa.
Luật chống phân biệt đối xử

Luật chống phân biệt đối xử (tiếng Anh: "anti-discrimination law") là bộ luật được ban hành để ngăn chặn và xóa bỏ sự phân biệt đối xử đối với một nhóm người, một tập thể hay một tầng lớp trong xã hội. Luật này nghiêm cấm mọi hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm hay làm ảnh hưởng, đe dọa đến đời sống của nhóm người được bảo vệ.

==Tổng quan==
Những chủ đề/khía cạnh tạo ra sự phân biệt đối xử trong xã hội rất đa dạng: giới tính, chủng tộc, sắc tộc, độ tuổi, quốc tịch, người khuyết tật, người mắc bệnh tâm thần, bệnh truyền nhiễm, xu hướng tính dục, mắc nghiện ma túy, vai trò xã hội, chức vị trong chính quyền, chênh lệch giàu - nghèo, tư tưởng về tôn giáo, quan điểm chính trị, sự tham gia các đảng phái chính trị, trình độ học vấn, con đẻ - con nuôi, dân bản địa - dân nhập cư, nghĩa vụ quân sự... Thực tế, trong xã hội có tới hàng trăm yếu tố/khía cạnh/tình huống tạo ra sự phân biệt đối xử mà không một ai và không một bộ luật nào có thể liệt kê hết được. Do vậy, các nước thường không xây dựng một bộ luật tổng hợp về chống phân biệt đối xử mà sẽ phân chia, lồng ghép các quy định về chống phân biệt đối xử trong từng bộ luật chuyên ngành (ví dụ: Luật người cao tuổi sẽ quy định cấm phân biệt đối xử về tuổi tác, Luật tôn giáo sẽ quy định cấm phân biệt đối xử về tôn giáo, Luật người khuyết tật sẽ quy định cấm phân biệt đối xử đối với người tàn tật...).

==Theo quốc gia==
===Việt Nam===
Việt Nam không có luật chống phân biệt đối xử, thay vào đó, các nội dung về cấm phân biệt đối xử đã được Việt Nam quy định cụ thể tại các luật chuyên ngành, tương tự như đa số các quốc gia khác. Ví dụ như: Luật Người cao tuổi đã quy định cấm phân biệt đối xử về tuổi tác, Luật Tôn giáo cấm phân biệt đối xử giữa các tôn giáo, Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm cấm phân biệt đối xử với người mắc bệnh, Luật Giáo dục cấm phân biệt đối xử về xuất thân, dân tộc, tín ngưỡng, giới tính, độ tuổi... của học sinh, Luật Người khuyết tật cấm phân biệt đối xử với người khuyết tật, và nhiều luật khác...

==Ngoại lệ==
Mặt khác, cũng phải nhìn nhận là có những trường hợp phân biệt đối xử là điều cần thiết vì lợi ích chung của xã hội. Ví dụ như khi xảy ra dịch bệnh thì cách ly người bệnh là cần thiết (dù điều đó mang tính phân biệt đối xử với người bệnh), hoặc việc cấm người khuyết tật tham gia nghĩa vụ quân sự là cần thiết để đảm bảo sức chiến đấu của quân đội (dù điều đó mang tính phân biệt đối xử với người khuyết tật).

==Xem thêm==
- Phân biệt đối xử

==Liên kết ngoài==
- Handbook on European non-discrimination law , Fundamental Rights Agency, 2011
Thể hiện bản thân theo giới tính

Thể hiện bản thân theo giới tính hay là gender expression là sự tự do thể hiện cá tính, hành động, phong thái và con người vốn có của mình theo giới tính xã hội, nữ tính hoặc nam tính. Khái niệm này bao gồm cả việc thể hiện giới tính.

==Thuật ngữ==
Thể hiện bản thân theo giới tính thường phản ánh bản dạng giới của một người (ý thức bên trong về giới tính của chính họ), nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng. Thể hiện bản thân theo giới tính là riêng biệt và độc lập với cả xu hướng tính dục và chỉ định giới tính. Bản dạng giới có thể được thể hiện thông qua hành vi, quần áo, tóc, trang điểm và các khía cạnh khác của hình thức bên ngoài của một người. Thể hiện bản thân theo giới tính không phải lúc nào cũng phù hợp với bản dạng giới của một người. Một kiểu thể hiện bản thân theo giới tính được coi là không điển hình đối với giới tính được nhìn nhận bên ngoài của một người có thể mô tả là không tuân theo giới tính.

Ở đàn ông và con trai, thể hiện bản thân theo giới tính điển hình hoặc nam tính thường được mô tả là "nam tính", trong khi biểu hiện không điển hình hoặc nữ tính được gọi là ẻo lả. Ở các cô gái và phụ nữ trẻ, biểu hiện nam tính không điển hình được gọi là tomboyish. Ở phụ nữ đồng tính nữ và đồng tính nữ, các biểu hiện nam tính và nữ tính được gọi là butch và femme tương ứng. Một hỗn hợp biểu hiện điển hình và không điển hình có thể được mô tả là ái nam ái nữ. Một kiểu biểu hiện được coi là không phải nữ tính hay nam tính điển hình có thể được mô tả là trung tính hoặc không phân biệt giới tính.

Thuật ngữ "biểu hiện giới" được sử dụng trong Các nguyên tắc Yogyakarta, liên quan đến việc áp dụng luật nhân quyền quốc tế liên quan đến xu hướng tính dục, bản dạng giới, biểu hiện giới và đặc điểm giới tính. Thuật ngữ này cũng chỉ định một tiêu chí để bảo vệ nhân quyền ở một số quốc gia, bao gồm cả Canada.

== Thuật ngữ liên quan ==
Các thuật ngữ khác, ít sử dụng hơn cho các khía cạnh thể hiện bản thân theo giới tính. Trong các nguồn học thuật, thể hiện bản thân theo giới tính nữ ở nam giới (thuộc bất kỳ khuynh hướng nào) có thể được gọi là "gynemimetic" (tính từ: "gynemimetic"). Ngược lại là "andromimetic" (tính từ: "andromimetic").

==Xem thêm==
- Thể hiện giới tính
- Phong trào chống giới tính
- Phân biệt đối xử với những người thuộc giới tính phi nhị phân
- Dị tính luyến ái