Amalia của Tây Ban Nha

Amalia của Tây Ban Nha hay Amalia de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (tiếng Tây Ban Nha: "Amalia de España"; tiếng Đức: "Amalia von Spanien"; 12 tháng 10 năm 1834 – 27 tháng 8 năm 1905) là con gái út của Francisco de Paula của Tây Ban Nha và Luisa Carlotta của Hai Sicilie. Anh cả của Amalia là Francisco de Asís kết hôn với Nữ vương Isabel II của Tây Ban Nha, em họ của Amalia. Cô là một trong hai trong số năm chị em duy nhất kết hôn với người thuộc dòng dõi vương thất. Năm 1865, Amalia kết hôn với Vương tử Adalbert của Bayern, con trai của Ludwig I của Bayern. Sau khi kết hôn, Amalia chuyển đến München và sống tại đây đến khi qua đời. Tuy nhiên, Amalia vẫn gắn bó với quê hương và là người có công trong việc sắp xếp cuộc hôn nhân của người con trai cả là Ludwig Ferdinand của Bayern với cháu gái María de la Paz của Tây Ban Nha.

== Thời thơ ấu ==
Amalia sinh ra tại Cung điện Vương thất Madrid vào ngày 12 tháng 10 năm 1834, là người con thứ mười một và là con gái thứ sáu của Vương tử Francisco de Paula của Tây Ban Nha, em trai của Fernando VII của Tây Ban Nha, và Vương nữ Luisa Carlota của Hai Sicilie. Mẹ của Amalia chính là cháu gái gọi cậu của cha Amalia vì bà ngoại của Amalia, María Isabel của Tây Ban Nha chính là chị gái của Vương tử Francisco de Paula.

Vương tôn nữ được rửa tội và được đặt tên là Amalia Filipina del Pilar Blasa Bonisa Vita Rita Lutgarda Romana Judas Tadea Alberta Josefa Ana Joaquina Los Doce Apostólicos Bonifacia Domenica Bibiana Verónica. Amalia được sinh ra vào thời kỳ đầu của triều đại của người chị em họ là Nữ vương Isabel II của Tây Ban Nha, bấy giờ được nhiếp chính bởi Thái hậu Maria Cristina, cũng chính là dì của Amalia. Tuy nhiên, mẹ của Amalia là Luisa Carlota của Hai Sicilie, vì một cuộc tranh cãi với với em gái nên cả gia đình Luisa Carlotta bị nhiếp chính hậu trục xuất khỏi Tây Ban Nha vào năm 1838. Gia đình của Amalia chuyển đến Pháp và sống dưới sự bảo hộ của Louis Philippe I, Quốc vương của người Pháp. Sau khi Thái hậu Maria Christina mất đi quyền lực vào tháng 10 năm 1840, người mẹ đầy tham vọng của Infanta Amalia đã đưa gia đình quay trở lại triều đình Madrid. Luisa Carlotta qua đời vào tháng 1 năm 1844, khi Amalia mới được 9 tuổi. Vương tôn nữ lớn lên tại triều đình Tây Ban Nha được được giáo dục cùng chị gái María Cristina Isabel.

== Hôn nhân ==
Ở độ tuổi hai mươi, Amalia là con út trong số năm chị em gái không mấy nổi bật và gần như đã bị lãng quên ở triều đình Tây Ban Nha. Tuy nhiên, Amalia và chị gái María Cristina Isabel là những người duy nhất trong số các chị em có một cuộc hôn nhân vương giả.

Năm 1856, Adalbert của Bayern, con trai thứ tư và con thứ chín của Ludwig I của Bayern và Therese xứ Sachsen-Hildburghausen đã đến triều đình Tây Ban Nha để tìm kiếm một người vợ và Amalia đã được ngỏ lời cầu hôn. Khi Adalbert đến Madrid, Amalia đã được người chị em họ kiêm chị dâu là Nữ vương Isabel II trao tặng cho Amalia lượng của hồi môn tương đối lớn. Hôn lễ giữa Amalia và Adalbert được cử hành vào ngày 25 tháng 8 năm 1856 tại Madrid. Sau khi kết hôn, Amalia trở thành Vương tức của Bayern.

Khi Infanta Amalia đến triều đình Bayern, cha chồng của Vương tôn nữ, Quốc vương Ludwig I của Bayern, một người rất ái mộ những người phụ nữ đẹp, đã rất thất vọng khi gặp cô con dâu mới tròn trĩnh và đơn điệu. Infanta Amalia cũng gây sốc cho triều đình Bayern vì thói quen hút thuốc của mình. Chồng của Amalia, Vương tử Adalbert, cũng có dáng người tròn trĩnh như vợ nhưng lại rất cao ráo. Adalbert có sở thích uống rượu và cũng có những mối tình ngoài luồng, nhưng cuộc hôn nhân của hai vợ chồng vẫn bền vững. Amalia và Adalbert có với nhau năm người con:

- Ludwig Ferdinand (1859–1949); kết hôn với María de la Paz của Tây Ban Nha.
- Alfons (1862–1933); kết hôn với Louise Victorie của Orléans, con gái của Ferdinand Philippe của Orléans, Công tước xứ Alençon.
- Isabella (1863–1924); kết hôn với Tommaso của Savoia-Genova, Công tước xứ Genova
- Elvira (1865–1943); kết hôn với Bá tước Rudolf von Wrbna-Kaunitz-Rietberg-Questenberg und Freudenthal.
- Klara (1867–1941); không kết hôn.

== Cuộc sống sau này và qua đời ==
Mặc dù Infanta Amalia sống đến hết đời ở München nhưng Vương tôn nữ vẫn gắn bó với quê hương. Amalia thường xuyên đến thăm Tây Ban Nha và con trai cả của Amalia là Vương tôn Ludwig Ferdinand của Bayern được sinh ra tại Cung điện Vương thất Madrid. Amalia trải qua mùa đông tại dinh thự München và mùa hè tại Cung điện Nymphenburg. Adalbert qua đời vào năm 1875 và Amalia sống lâu hơn chồng ba mươi năm.

Amalia duy trì mối liên kết giữa mình với Tây Ban Nha thông qua thế hệ tiếp theo. Tất cả năm người con của Infanta Amalia đều nói tiếng Tây Ban Nha trôi chảy và Amalia còn khuyến khích con trai Ludwig Ferdinand kết hôn với cháu gái gọi cô cũng như là con gái đỡ đầu của mình là Vương nữ María de la Paz của Tây Ban Nha. Ludwig và Paz đã kết hôn năm 1883.

Amalia qua đời tại Cung điện Nymphenburg, thọ 70 tuổi, vào ngày 27 tháng 8 năm 1905 và được an táng tại Nhà thờ Thánh Michael, München.