Em ơi Hà Nội phố

"Em ơi Hà Nội phố" (còn được viết cách điệu dưới dạng "Em ơi, Hà Nội phố" hay "Em ơi! Hà Nội phố") là một bài hát thuộc dòng nhạc trữ tình của nhạc sĩ Phú Quang, được ông phổ nhạc từ bài thơ "Em ơi, Hà Nội phố" của nhà thơ Phan Vũ.

Bài hát được Lệ Thu Nguyễn thu âm lần đầu năm 1987. Ca khúc này cũng được xem là một trong số những bài hát nổi tiếng nhất về Hà Nội, được nhiều ca sĩ trình bày và biểu diễn lại trên sân khấu cũng như trong các album. Ngoài ra, "Em ơi Hà Nội phố" cũng đã được vinh danh và đề nghị xét tặng ở một số giải thưởng tại Việt Nam.

== Hoàn cảnh ra đời ==
Bài thơ "Em ơi, Hà Nội phố" được nhà thơ Phan Vũ sáng tác vào tháng 12 năm 1972 trên một căn gác nhỏ ở phố Hàng Bún, quận Ba Đình tại Hà Nội, trong thời điểm không quân Hoa Kỳ đang thực hiện Chiến dịch Linebacker II bắn phá miền Bắc Việt Nam. Bài thơ gồm 443 câu chia làm 24 khổ. Bài thơ khi viết xong được ông cất vào trong tủ, thỉnh thoảng mang ra chỉnh sửa và thêm bớt, chỉ đọc cho những người thân thiết nghe và ít được biết đến.

Năm 1986, sau khi vào Thành phố Hồ Chí Minh sinh sống một thời gian, trong một buổi trà chiều, Phú Quang đã được nghe bài thơ "Em ơi, Hà Nội phố" của nhà thơ Phan Vũ. Ông được cho là rất xúc động khi nghe bài thơ này. Sau đó, ông đã lựa chọn 21 câu thơ của bài thơ này để phổ nhạc, trở thành bài hát "Em ơi Hà Nội phố". Năm 1987, Phú Quang đã đưa nhạc phẩm "Em ơi Hà Nội phố" cho ca sĩ Lệ Thu Nguyễn, thời điểm đó mới từ Đà Lạt vào Thành phố Hồ Chí Minh phát triển sự nghiệp, thu âm và sau đó phát trên sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam.

== Đón nhận và đánh giá ==
Sau khi bản thu ca khúc "Em ơi Hà Nội phố" được phát chỉ một tuần, nhạc phẩm trở nên nổi tiếng, được nhiều người biết đến. Lệ Thu Nguyễn, người trình bày ca khúc này, cho rằng nhờ bài hát mà tên tuổi bà đã được biết đến nhiều hơn. Theo Phú Quang, "Em ơi Hà Nội phố" là ca khúc đầu tiên mà mọi người biết đến tên ông. Cũng từ ca khúc này mà Phú Quang được biết đến như một trong những nhạc sĩ viết về Hà Nội hay nhất.

Theo "Dân Trí", "Em ơi Hà Nội phố" được yêu thích và được coi là ca khúc "biểu tượng" của Hà Nội qua nhiều thế hệ. Nhà văn Nguyễn Trương Quý nhận xét câu hát "Em ơi Hà Nội phố, ta còn em mùi hoàng lan, ta còn em mùi hoa sữa" của Phú Quang có cách chạm vào thực thể Hà Nội trực tiếp và bằng cảm giác cụ thể; và bài hát "đảm bảo một ấn tượng nhất quán và thuyết phục, có thể coi như tái sinh trong hình hài mới". Tuy nhiên, "Em ơi Hà Nội phố" cũng được cho là suýt nữa không được phát hành, khi Nhà xuất bản Dihavina phát hành lần đầu thì bài hát này chỉ được in ở mặt B trong danh mục ca khúc. Ở thời điểm ra đời, "Em ơi Hà Nội phố" cũng nhận về những nhận xét cho rằng "viết gì mà như sắp mất Hà Nội".

== Vinh danh ==
"Em ơi Hà Nội phố" từng được trao giải thưởng sáng tác về Hà Nội, nhưng nhạc sĩ Phú Quang không muốn nhận. Nhà thơ Phan Vũ đã khuyên ông nhận giải cho cả hai; và một năm sau khi giải công bố thì ông mới đi nhận giải thưởng nói trên. Vào năm 2021, ca khúc này được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam đưa vào hồ sơ xét tặng "Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật".

== Những bản thu và trình diễn ==
"Em ơi Hà Nội phố" được xem là một ca khúc về Hà Nội được các ca sĩ thu âm và thể hiện nhiều nhất, từ các ca sĩ ở trong nước đến những ca sĩ người Việt Nam ở nước ngoài. Khi chia sẻ trong chương trình "Ký ức vui vẻ" vào năm 2019, Phú Quang cho biết Hồng Nhung là người hát ca khúc này đạt nhất theo góc nhìn của ông.