hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Petula Clark

Petula Clark, CBE (tên khai sinh: Sally Olwen Clark, 15 tháng 11 năm 1932) là một ca sĩ, diễn viên và nhà soạn nhạc người Anh có sự nghiệp kéo dài tám thập kỷ.

Sự nghiệp chuyên nghiệp của Clark bắt đầu trong Thế chiến II, với tư cách là một nghệ sĩ giải trí trên BBC Radio. Từ những năm 1950, cô bắt đầu thu âm bằng tiếng Pháp và ghi được các bản hit quốc tế bằng cả tiếng Pháp và tiếng Anh với các bài hát như "The Little Shoemaker", "Baby Lover", "With All My Heart" và "Prends Mon Cœur". Lượt truy cập bằng tiếng Đức, tiếng Ý và tiếng Tây Ban Nha theo sau. Vào cuối năm 1964, thành công toàn cầu của Clark mở rộng sang Mỹ với bốn năm hoạt động định nghĩa nghề nghiệp, thường là những người độc thân, nhiều người viết hoặc đồng sáng tác bởi Tony Hatch (và Jackie Trent). Chúng bao gồm bài hát đặc trưng của bà gồm " Downtown ", " I know a Place ", " My Love ", " A Sign of the Times ", " I Couldn't Live without Your Love ", " Who Am I? ", " Color My World ","This Is My Song"(của Charlie Chaplin),"Don't Sleep in the Subway", "The Other Man's Grass Is Always Greener" và Kiss Me Goodbye". Ở Mỹ, bà được mệnh danh là "Đệ nhất phu nhân của cuộc xâm lược âm nhạc từ nước Anh ". Clark đã bán được hơn 68 triệu đĩa hát.

== Liên kết ngoài ==
- petulaclark.net, trang web chính thức
- petulaclark.co.uk, trang web chính thức tại Anh
- Glenn Gould mổ xẻ âm nhạc và hình ảnh của Petula Clark trong chương trình phát sóng CBC năm 1967
- Phỏng vấn BBC
- Phỏng vấn Union Jack
- Cuộc phỏng vấn của BBC Radio Wales, tháng 1 năm 2007
- Phỏng vấn "Las Vegas Sun", tháng 2 năm 2007
- đĩa hát Discoogle.com
- Lễ hội âm nhạc Hastings
- Sự xuất hiện của Petula Clark trong This Is Your Life
Take Me Home, Country Roads

"Take Me Home, Country Roads", còn được gọi là "Take Me Home" hay "Country Roads", là một bài hát được Bill Danoff, Taffy Nivert và John Denver viết, lấy cảm hứng từ vẻ đẹp của Clopper Road, một con đường cũ ở Quận Montgomery, Maryland. Các thông tin địa lý của bài hát được chia sẻ bởi cả khu vực Tây Virginia và cả bang West Virginia; tuy nhiên, bài hát đã được liên kết mạnh mẽ với phần sau. Nó được phát hành dưới dạng đĩa đơn được thực hiện bởi Denver vào ngày 12 Tháng Tư năm 1971, đạt đỉnh điểm ở vị trí thứ 2 trên US Hot 100 singles của "bảng xếp hạng Billboard" trong tuần kết thúc ngày 28 tháng 8 năm 1971. Bài hát đã thành công khi phát hành lần đầu và được RIAA chứng nhận Vàng vào ngày 18 tháng 8 năm 1971 và Bạch kim vào ngày 10 tháng 4 năm 2017. Bài hát trở thành một trong những bài hát được yêu thích và yêu thích nhất của John Denver. Nó đã tiếp tục được bán, với hơn 1,5 triệu bản kỹ thuật số được bán tại Hoa Kỳ. Nó được coi là bài hát đặc trưng của Denver.

Bài hát có một trạng thái nổi bật là một biểu tượng mang tính biểu tượng của West Virginia, được mô tả là "gần như thiên đường". Vào tháng 3 năm 2014, nó đã trở thành một trong bốn bài quốc ca chính thức của West Virginia.
==Sáng tác==
Cảm hứng cho bài hát đến trong khi vợ chồng Nivert và Danoff đang lái xe trên đường Clopper (Maryland Route 117) ở gần quận Montgomery, Maryland đến tham gia buổi gặp mặt gia đình Nivert ở Gaithersburg.
== Trong văn hóa đại chúng ==
Trong bộ phim năm 2017 "" của Matthew Vaughn, nhân vật Merlin đã hát "Take Me Home, Country Roads" trước khi chết giữa một bãi mìn.
Tôn Khải

Tôn Khải (; ? – 304), là tướng lĩnh Đông Ngô, Tây Tấn thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

== Cuộc đời ==
Tôn Khải là con trai của tướng quân Tôn Thiều, cùng cha và em trai Tôn Việt ba đời trấn thủ Kinh Khẩu. Tôn Khải là người có danh vọng trong hàng tôn thất, từng được phong làm Tông chính. Năm 258, Khải nghe theo lệnh của Tôn Lâm, lập Tôn Hưu lên làm vua.

Năm 264, Tôn Hạo đăng cơ, Tôn Khải được phong Vũ vệ tướng quân, Kinh Hạ đốc, trấn thủ Kinh Khẩu, lập chiến công mà được phong tước Lâm Thành hầu.

Năm 266, sơn dân Vĩnh An là Thi Đãn bắt cóc em trai của Tôn Hạo là Tôn Khiêm, hướng cố đô Kiến Nghiệp xuất phát. Cuối cùng loạn quân bị Đinh Cố, Gia Cát Tịnh đánh tan, Tôn Khiêm được cứu về. Vì Tôn Khải đóng quân gần đó mà không biết sự tình nên nhiều lần bị Tôn Hạo chỉ trích. Khải từ đó lo sợ bị Tôn Hạo giết hại.

Năm 276, Tôn Hạo hạ chiếu thăng Tôn Khải làm Phiêu kỵ tướng quân, triệu về đô thành. Lúc đó Tôn Hạo đã giết hại rất nhiều đại thần, khiến lòng người hoang mang. Tôn Khải không dám đánh cược xem đây có phải âm mưu hay không, quyết định dẫn vợ con cùng thân binh, tổng cộng mấy trăm người hàng Tấn. Tới Tấn, Khải được Tư Mã Viêm phong làm Xa kỵ tướng quân, tước Đan Dương hầu.

Năm 280, Tây Tấn diệt Đông Ngô, Tôn Khải bị giáng xuống chức Độ liêu tướng quân. Năm 304 năm, chết.

== Trong văn hóa ==
Trong tiểu thuyết "Tam quốc diễn nghĩa" của La Quán Trung, Tôn Khải xuất hiện ở hồi 113, giữ chức Tông chính. Tôn Lâm phế truất Tôn Lượng, phái Tôn Khải, Đổng Triều đến Hổ Lâm rước Tôn Hưu về lập làm vua.

== Tham khảo ==
- Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, "Tam quốc chí".
The Platters

The Platters là một nhóm nhạc người Mỹ được thành lập vào năm 1952. Họ là một trong những nhóm hát thành công nhất của thời kỳ đầu của rock and roll. Âm thanh đặc biệt của họ là một cầu nối giữa truyền thống Tin Pan Alley trước thời kỳ rock và thể loại rock khi đó mới đang phát triển. Ban nhạc đã trải qua một số thay đổi nhân sự, với một trong những hóa thân thành công nhất bao gồm người giọng tenor chính Tony Williams, David Lynch, Paul Robi, Herb Reed, và Zola Taylor. Nhóm đã có 40 đĩa đơn xếp hạng trên "bảng xếp hạng" Hot 100 của Billboard trong khoảng thời gian từ 1955 đến 1967, bao gồm bốn bản hit số một. Platters là một trong những nhóm người Mỹ gốc Phi đầu tiên được chấp nhận là nhóm nhạc lớn và, trong một khoảng thời gian, từng là nhóm nhạc thành công nhất trên thế giới.
Tiếng Luganda

Tiếng Ganda hoặc Luganda (tên tự gọi:"Oluganda") là một ngôn ngữ Bantu thuộc ngữ hệ Niger-Congo, được nói ở khu vực Hồ Lớn châu Phi. Đây là một trong những ngôn ngữ chính ở Uganda, được nói bởi hơn tám triệu người Baganda và những dân tộc khác sống chủ yếu ở miền trung Uganda, bao gồm cả thủ đô Kampala của Uganda. Về mặt hình thái, nó là một ngôn ngữ chắp dính mức cao với trật tự từ chủ-động-tân.

Với ít nhất tám triệu người nói bản ngữ ở khu vực Buganda và một triệu người thông thạo khác ở nơi khác, nó là ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi ở Uganda. Nó là ngôn ngữ xếp thứ hai, theo sau tiếng Anh và đứng trước tiếng Swirin.

Tiếng Luganda được giảng dạy trong một số trường tiểu học ở Buganda khi học sinh bắt đầu học tiếng Anh, ngôn ngữ chính thức chính của Uganda. Cho đến những năm 1960, tiếng Luganda cũng là ngôn ngữ giảng dạy chính thức tại các trường tiểu học ở Đông Uganda.

== Tài liệu ==
- Ashton, Ethel O., and others (1954) "A Luganda Grammar", London: Longmans, Green.
- Barlon, W. Kimuli (2009) "Luganda Language: A connection with Nyanja of Zambia". pp. 04
- Chesswas, J. D. (1963) "Essentials of Luganda". Oxford University Press
- Crabtree, W. A. (1902, 1923) . The Uganda Bookshop/Society for Promoting Christian Knowledge
- Dutcher, Katharine & Mary Paster (2008), "Contour Tone Distribution in Luganda" "Proceedings of the 27th West Coast Conference on Formal Linguistics", ed. Natasha Abner and Jason Bishop, 123-131. Somerville, MA: Cascadilla Proceedings Project.
- Hubbard, Kathleen (1995) "Toward a theory of phonological and phonetic timing: evidence from Bantu". In Connell, Bruce & Amalia Arvanti (eds), "Phonology and Phonetic Evidence: Papers in Laboratory Phonology IV" pp. 168–187.
- Hyman, Larry & Francis Katamba (1993) "A new approach to tone in Luganda", in "Language". 69. 1. pp. 33–67
- Hyman, Larry & Francis Katamba (2001) "The Word in Luganda"
- Kamoga, F.K. & Stevick, E.W. (1968). "Luganda Basic Course". Foreign Service Institute, Washington. Sound files of this course are available free on the Internet.
- Kamoga, F.K & Stevick, E.W. (1968). "Luganda Pretraining Program". Foreign Service Institute, Washington.
- Murphy, John D. (1972) "Luganda-English Dictionary". Catholic University of America Press.
- Pilkington, G.L. (1911) . SPCK.
- Snoxall, R.A. (1967) "Luganda-English Dictionary". Clarendon Press, Oxford

== Liên kết ngoài ==
- An excellent online summary of the Luganda language can be found at http://www.buganda.com/luganda.htm .
- Free online Luganda Dictionary on the Ganda Ancestry website https://web.archive.org/web/20080122111606/http://www.gandaancestry.com/dictionary/dictionary.php
- Free online talking Luganda Dictionary and Crossword Puzzle on the Ganda portal http://www.GandaSpace.com
- Luganda–English Dictionary
- The website of a team developing Luganda language capability for computers is at https://archive.today/20011115110455/http://www.kizito.uklinux.net/
- Paradisec open access collection of recordings in Luganda
Tiếng Comoros

Tiếng Comoros ("Shikomori" hoặc "Shimasiwa", "tiếng (của) đảo") là tên được đặt cho 4 phương ngữ/ngôn ngữ thuộc Ngữ hệ Nam Đảo được nói ở Quần đảo Comoro, một quần đảo ở tây nam Ấn Độ Dương, nằm giữa Mozambique và Madagascar. Nó là một trong những ngôn ngữ chính thức của Comoros được quy định trong hiến pháp. Shimaore, một trong số các ngôn ngữ này, được nói trên hòn đảo tranh chấp Mayotte, một tỉnh của Pháp nhưng Comoros tuyên bố chủ quyền. Giống như tiếng Swahili, các ngôn ngữ Comoros thuộc nhóm ngôn ngữ Sabaki, một phần của nhóm ngôn ngữ Bantu.

== Phân loại: ==
Có 4 ngôn ngữ liên quan nhau: "Shindzuani", "Shimaore", "Shimwali" và "Shingazija", mỗi ngôn ngữ lần lượt được nói tại một trong bốn hòn đảo lớn (và các đảo nhỏ lân cận) sau: Anjouan, Mayotte, Mohéli và Grand Comore, tương ứng.

Bên cạnh nhiều từ vựng vay mượn từ tiếng Ả Rập, tiếng Swahili láng giềng; từ thế kỷ thứ 16, các phương ngữ Comoros còn chịu ảnh hưởng của tiếng Bồ Đào Nha, cũng như tiếng Anh với mức độ thấp hơn. Kể từ thế kỷ 19, tiếng Pháp đã có những ảnh hưởng lớn đến ngôn ngữ ngày.

Ngôn ngữ này từng được viết bằng chữ Ajami. Chính quyền thực dân Pháp đã đem tới đây chữ Latinh, trong đó một phiên bản sửa đổi được ra nghị định chính thức vào năm 2009. Nhiều người Comoros hiện sử dụng chữ Latinh khi viết ngôn ngữ Comoros, mặc dù chữ Ajami vẫn được sử dụng rộng rãi, đặc biệt là phụ nữ.

Nó là ngôn ngữ dùng để viết quốc ca, "Umodja wa Masiwa".

== Đọc thêm ==
- Ahmed-Chamanga, Mohamed. (1992) "Lexique Comorien (shindzuani) – Français". Paris: L'Harmattan.
- Ahmed-Chamanga, Mohamed. (1997) "Dictionnaire français-comorien (dialecte Shindzuani)". Paris: L'Harmattan.
- Ahmed-Chamanga, Mohamed. (2010) "Introduction à la grammaire structurale du comorien". Moroni: Komedit. 2 vols.
- Breslar, Jon. (1981) "An Ethnography of the Mahorais (Mayotte, Comoro Islands)". Thesis presented at University of Pittsburgh.
- Djohar, Abdou. (2014) "Approche contrastive franco-comorienne: les séquences figées à caractère adjectival". Université Paris-Nord.
- Johansen, Aimee. "A History of Comorian Linguistics". in John M. Mugane (ed.), "Linguistic Typology and Representation of African Languages". Africa World Press. Trenton, New Jersey.
- Lafon, Michel. (1991) "Lexique Français-Comorien (Shingazidja)". Paris: L'Harmattan.
- Rey, Veronique. (1994) "Première approche du mwali". Africana Linguistica XI. Tervuren: MRAC.

== Liên kết ngoài ==
- Shingazidja
Phục bích tại châu Đại Dương

Phục bích (chữ Hán: 復辟), còn được phiên âm là phục tích hay phục tịch, nghĩa đen là "khôi phục ngôi vua" là trường hợp một quân chủ đã từ nhiệm hoặc đã bị phế truất hay từng bị lật đổ bởi các cuộc cách mạng và đảo chính trong nước, thậm chí phải lưu vong do nạn ngoại xâm nhưng sau đó khôi phục lại được ngôi vị của mình.

Dưới đây là bản danh sách liệt kê tất cả những cuộc phục bích trong lịch sử nhân loại trên phạm vi toàn châu Đại Dương tự cổ chí kim, ngoài những vị vua chính thống được công nhận ở đây có bổ sung thêm những nhân vật có quyền lực tương đương quân chủ bao gồm: các vị vua tự xưng tồn tại ngắn ngủi, những vị quyền thần thế tập (Lãnh chúa, Mạc phủ), những vị đứng đầu một chính thể độc lập kiểu như Tiết độ sứ hay Thống đốc và quân phiệt cát cứ thời loạn hoặc những vị nhiếp chính cùng hoàng tử giám quốc.

== Wallis và Futuna ==
Lavelua:
- Soane-Patita Vaimua Lavelua (tại vị:1826-1829; phục vị:1830-1858)
Năm 1829, vua Soane-Patita Vaimua Lavelua bị mất chức bởi Takala. Tuy nhiên chỉ một năm sau, ông đã thành công trong việc giành lại ngôi vị của mình. 
- Sosefo Mautāmakia I (tại vị:1906-1910; phục vị:1931-1933)
Năm 1910, vua Sosefo Mautāmakia I thất bại bởi Soane-Patita Lavuia. Năm 1916, Sosefo Mautāmakia II kế nhiệm chức vụ của Soane-Patita Lavuia đến năm 1918 thì Vitolo Kulihaapai lên thay thế. Năm 1824, Tomasi Kulimoetoke I nắm giữ quyền lực tại Lavelua. Năm 1928 thì đến lượt Mikaele Tufele II cai trị, năm 1931 Sosefo Mautāmakia I quay trở lại chính trường lần thứ hai. 
- Mikaele Tufele II (tại vị:1928-1931; phục vị:1933)
Năm 1931, Mikaele Tufele II thất khứ vương quyền bởi sự trở lại của cựu quân chủ Sosefo Mautāmakia I. Năm 1933, Petelo Kahofuna lật đổ được Mautāmakia I, Mikaele Tufele II thừa cơ nổi dậy phục bích nhưng lại không duy trì được lâu đã bị Joseph Jean David đánh bại.

Tước hiệu Tu`i Agaifo:
- Petelo Maituku (tại vị:1954-1958; phục vị:1970-1973)
Năm 1958, Setefano Tuikalepa thay thế Petelo Maituku làm vua Tu`i Agaifo. Năm 1960 đến lượt Kamaliele Moefana cầm quyền, từ năm 1961 đến năm 1962 là giai đoạn cai trị của Pio Tagatamanogi, còn từ năm 1962 đến năm 1965 thì Mikaele Fanene mới là người nắm giữ ngai vàng. Tiếp theo, Paino Iva tại vị từ năm 1965 đến năm 1966 và Seteone Pipisega từ năm 1966 đến năm 1970 cho tới khi Petelo Maituku quay trở về làm vua lần thứ nhì.

== Xem thêm ==
- Phục bích tại châu Á
- Phục bích tại châu Phi
- Phục bích tại châu Âu
Edward Vương tử Đen

Edward xứ Woodstock (; 15 tháng 6 năm 1330 – 8 tháng 6 năm 1376), còn có biệt hiệu là Vương tử đen ("the Black Prince", một số tài liệu tiếng Việt còn dịch là "Hoàng tử Đen"), là con trai cả của vua Edward III của Anh, và do đó ông là người thừa kế ngai vàng Anh thế nhưng ông đã qua đời trước cha mình và vì vậy chưa từng kế vị ngai vàng. Nhưng thay vào đó, con trai của ông, Richard II, đã kế vị và lên ngôi thay ông. Tuy nhiên, Edward vẫn được coi là một trong những chỉ huy thuộc quân đội người Anh thành công nhất trong Chiến tranh Trăm Năm, và ông được những người đương thời coi là một hình mẫu của tinh thần hiệp sĩ và là một trong những hiệp sĩ vĩ đại nhất trong thời đại Trung Cổ.

Edward là người đầu tiên được phong tước vị Công tước xứ Cornwall, là người giữ chức này đầu tiên vào năm 1337. Ông là người con trai trưởng nên sẽ là người thay mặt cha ông bảo vệ vương quốc vào những năm 1338, 1340, và 1342. Ông cũng là người đầu tiên được phong tước vị Thân vương xứ Wales, một tước hiệu chỉ dành cho các con trai trưởng của vị quân vương Anh vào năm 1343 và được phong chức Hiệp sĩ bởi cha ông, Edward ở La Horgne năm 1346.

Năm 1346, Vương tử Edward chỉ huy đội tiên phong trong Trận chiến Crécy, cha ông đã cố ý để ông tự thắng trận. Ông tham gia cuộc thám hiểm Calais năm 1349 của Edward III. Năm 1355, ông được bổ nhiệm làm khâm sai của nhà vua ở Gascony, và được lệnh dẫn một đội quân vào Aquitaine trên chevauchée, trong đó ông cướp Avignonet và Castelnaudary, loại bỏ Carcassonne, và cướp bóc Narbonne. Năm sau (1356) trên một chevauchée khác, ông ra quân tàn phá Auvergne, Limousin, và Berry nhưng không chiếm được Bourges. Ông đề nghị các điều khoản hòa bình với vua Jean II của Pháp, người đã vượt trội hơn ông gần Poitiers, nhưng vị vua Pháp từ chối đầu hàng như cái giá cho sự chấp nhận của họ. Điều này dẫn đến Trận chiến Poitiers, nơi quân đội của ông đánh bại quân Pháp và bắt Jean II làm tù binh.

== Tham khảo ==
- .
Đức Thịnh (định hướng)

Đức Thịnh có thể là:

==Địa danh==
- Xã cũ Đức Thịnh thuộc huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam; nay là một phần xã Thanh Bình Thịnh.
- Quận cũ Đức Thịnh thuộc tỉnh Sa Đéc trước năm 1975; nay tương ứng với thành phố Sa Đéc và một phần các huyện Châu Thành, Lai Vung và Lấp Vò thuộc tỉnh Đồng Tháp.

==Nhân danh==
- Đỗ Đức Thịnh, diễn viên, đạo diễn điện ảnh và đạo diễn sân khấu
- Lại Đức Thịnh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Toán học
- Lê Đức Thịnh (1927 – 2001), nhà cách mạng và chính khách
- Gioan Baotixita Lê Đức Thịnh, giáo dân Công giáo
- Ngô Đức Thịnh, nhà nghiên cứu văn hóa
- Nguyễn Đức Thịnh, Thiếu tướng Công an nhân dân
- Trần Đức Thịnh (1901 – 1971), nhà cách mạng
- Máctinô Tạ Đức Thịnh, linh mục Công giáo
- Nguyễn Đức Thịnh, diễn viên kịch, truyền hình

==Xem thêm==
- Thịnh Đức
Artificial Intelligence: A Modern Approach

Artificial Intelligence: A Modern Approach (AIMA) là sách giáo khoa đại học về trí tuệ nhân tạo, do Stuart J. Russell và Peter Norvig viết. Nó được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1995 và phiên bản thứ ba của cuốn sách được phát hành ngày 11 tháng 12 năm 2009. Nó được sử dụng trong hơn 1400 trường đại học trên toàn thế giới và được gọi là "sách giáo khoa trí tuệ nhân tạo phổ biến nhất thế giới". Nó được coi là văn bản tiêu chuẩn trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Cuốn sách dành cho đối tượng đại học nhưng cũng có thể được sử dụng cho các nghiên cứu cấp độ sau đại học với đề xuất thêm một số nguồn chính được liệt kê trong thư mục mở rộng.
Nguyễn Phúc Mân

Nguyễn Phúc Mân (chữ Hán: 阮福旻; ? – 26 tháng 3 năm 1783), tước phong An Biên Quận vương (安邊郡王), là một hậu duệ của chúa Nguyễn và là em của vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

== Tiểu sử ==
Công tử Mân là con trai thứ năm của "Hiếu Khang Hoàng đế" Nguyễn Phúc Luân, mẹ là Nguyễn Từ phi. Không rõ năm sinh của ông.

Mùa xuân năm Ất Mùi (1775), công tử Mân theo chúa Nguyễn Phúc Thuần và những người anh em vào Gia Định đánh giặc, được bổ chức "Thiếu phó Quận công".

Năm Nhâm Dần (1782), quân Tây Sơn tấn công Gia Định, ông cùng Chu Văn Tiếp chia các tướng ra từng bộ để đánh nhau với tướng Đỗ Nhàn Trập ở Ngưu Chữ (tức Bến Nghé), chiếm lại Gia Định, rước Nguyễn Ánh từ Phú Quốc về.

Mùa xuân năm Quý Mão (1783), quân Tây Sơn lại tấn công, công tử Mân giữ đồn Giác Ngư. Đồn bị vây hãm, ông chạy sang cầu phao bỏ trốn. Đô đốc Tây Sơn là Lê Văn Kế cho chặt đứt cầu phao, Tôn Thất Mân rơi xuống nước mà chết đuối, nhằm ngày 24 tháng 2 (âm lịch).

Năm Kỷ Dậu (1789), vua Gia Long truy tặng cho công tử Mân chức "Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân", "Cẩm y vệ Chưởng vệ sự Chưởng doanh", thụy là "Trung Dũng" (忠勇). Năm Gia Long thứ 4 (1805), vua tiếp tục truy tặng ông làm "Dực Vận Tuyên Lực tôn thần", "Khai phủ phụ quốc Nguyên soái", "Thiếu phó", "Quận công", thụy là "Trung Liệt" (忠烈), cho phụ tế ở Thái miếu. Năm thứ 13 (1814), tiếp gia tặng là "Tuyên Lực tôn thần", "Khai phủ phụ quốc Nguyên soái Thái phó", "Nghị công", thụy là "Trung Hiến" (忠獻), chuyển sang thờ ở đền Triển Thân.

Năm Giáp Thân, Minh Mạng thứ 5 (1824), vua chuyển bài vị của ông sang thờ ở Thế miếu. Năm thứ 12 (1831), vua gia tặng cho ông là "Tá Vận tôn thần", "Tôn nhân phủ tôn nhân lệnh", đổi tên thụy là Trung Hoài (忠懷), truy thăng làm An Biên Quận vương (安邊郡王). Đến năm Canh Tuất (1850), Tự Đức lại cho rước bài vị của ông về thờ ở đền Thân Huân.

Quận vương Mân không có con thừa tự.

== Tham khảo ==
- Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), "Nguyễn Phúc Tộc thế phả ", Nhà xuất bản Thuận Hóa
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), "Đại Nam liệt truyện chính biên", Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
- Ngô Giáp Đậu (1993), "Hoàng Việt long hưng chí", Nhà xuất bản Văn học
Nguyễn Văn Lý (thiếu tướng)

Nguyễn Văn Lý là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu. Ông nguyên là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.
==Tiểu sử==
Tháng 3 năm 2011, Nguyễn Văn Lý là đại tá công an, Cục phó Cục An ninh chính trị, Bộ Công an.

Từ tháng 4 năm 2016 đến năm 2018, Nguyễn Văn Lý là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.

Ngày 6 tháng 1 năm 2019, Nguyễn Văn Lý được trao quyết định nghỉ công tác chờ hưởng chế độ hưu trí.
Phe dân chủ (Hồng Kông)

Phe dân chủ (tiếng Trung: 民主派 hoặc 泛民主派) là một liên kết chính trị ở Hồng Kông hỗ trợ gia tăng nền dân chủ, cụ thể là quyền bầu cử phổ thông đầu phiếu của Đặc khu trưởng và Hội đồng Lập pháp theo Luật cơ bản trong khuôn khổ " Một quốc gia, hai chế độ".

Những người ủng hộ dân chủ nói chung nắm lấy các giá trị tự do như luật pháp, nhân quyền, tự do dân sự và công bằng xã hội, nhưng vị trí kinh tế của họ khác nhau. Họ thường được xác định là "phe đối lập" do lập trường không hợp tác và đôi khi đối đầu với Chính phủ Hồng Kông và chính quyền trung ương Trung Quốc. Đối diện với phe dân chủ là phe thân Bắc Kinh, nơi các thành viên được cho là ủng hộ chính quyền Bắc Kinh và chính phủ Hồng Kông. Kể từ khi chuyển giao Hồng Kông, phe dân chủ đã nhận được 55 đến 60% số phiếu trong mỗi cuộc bầu cử nhưng đã trả lại ít hơn một nửa số ghế trong Hội đồng Lập pháp do các thành phần được bầu gián tiếp của cơ quan lập pháp.

Các nhà hoạt động dân chủ nổi lên từ các phong trào thanh niên vào những năm 1970 và bắt đầu tham gia chính trị bầu cử khi chính quyền thực dân đưa ra nền dân chủ đại diện vào giữa những năm 1980. Những người ủng hộ dân chủ đã chung tay thúc đẩy nền dân chủ lớn hơn cả trong giai đoạn chuyển tiếp và sau khi bàn giao Hồng Kông năm 1997. Họ cũng ủng hộ nền dân chủ lớn hơn ở Trung Quốc và đảm nhận vai trò hỗ trợ trong cuộc biểu tình tại Thiên An Môn năm 1989. Mối quan hệ giữa những người ủng hộ dân chủ và chính quyền Bắc Kinh trở nên thù địch sau khi cuộc đàn áp đẫm máu của Bắc Kinh trong cuộc biểu tình và những người ủng hộ dân chủ bị gắn mác "phản quốc". Sau cuộc bầu cử Hội đồng Lập pháp năm 2004, thuật ngữ "phe dân chủ" được sử dụng nhiều hơn khi nhiều đảng phái và chính trị gia khác nhau từ các phổ chính trị khác nhau xuất hiện.

Trong cuộc bầu cử Hội đồng Lập pháp năm 2016, phe đã phải đối mặt với thách thức từ những người địa phương mới nổi lên sau Cách mạng Ô dù và chạy theo biểu ngữ "quyền tự quyết" hoặc độc lập Hồng Kông. Sau cuộc bầu cử, một số người dân địa phương đã tham gia vào hội kín của đảng dân chủ, tự đổi tên thành "phe dân chủ".
Nhóm ngôn ngữ Ubangi

Nhóm ngôn ngữ Ubangi gồm bảy mươi ngôn ngữ liên kết nhau tập trung ở Cộng hòa Trung Phi. Chúng là ngôn ngữ chính của CAR, được sử dụng bởi 2-3 triệu người, bao gồm ngôn ngữ quốc gia, tiếng Sango. Chúng cũng được nói ở Cameroon, Chad, Cộng hòa Dân chủ Congo và Nam Sudan.

Nhóm ngôn ngữ Ubangi thường được cho vào ngữ hệ Niger-Congo, mặc dù điều này chưa được chứng minh. Dimmendaal (2011) cho rằng các ngôn ngữ Ubangi tạo nên một ngữ hệ độc lập.
== Mối quan hệ ngoại tại ==
Joseph Greenberg (1963) đã phân loại các ngôn ngữ Ubangi ít được biết đến thuộc ngữ hệ Niger-Congo và đặt chúng trong nhóm ngôn ngữ Adamawa với tên "Đông Adamawa". Chúng sớm bị đưa đến một nhánh tách biệt của ngữ hệ Niger-Congo, ví dụ như trong nhóm ngôn ngữ Savan của Blench. Tuy nhiên, điều này ngày càng trở nên không chắc chắn và Dimmendaal (2008) tuyên bố rằng thiếu bằng chứng thuyết phục cho việc phân loại chúng vào ngữ hệ Niger-Congo và Ubangi "có thể là một ngữ hệ độc lập không thể hoặc không có liên quan gì đến ngữ hệ Niger-Congo (hoặc bất kỳ ngữ hệ nào khác)". Tuy nhiên, Blench (2012) cho rằng Dimmendaal không đưa ra bằng chứng tích cực nào cho thấy nó khác biệt và tiếp tục cho Ubangi thuộc ngữ hệ Niger-Congo.

== Phân loại nội bộ ==
Boyd và Moñino (2010) đã loại bỏ tiếng Gbaya và tiếng Zande. Nửa tá nhánh còn lại có liên hệ với nhau, nhưng mối quan hệ qua lại của chúng khá phức tạp. Williamson & Blench (2000) đề xuất sự sắp xếp sau: 

Ngoài ra, còn có tiếng Ngombe, có vị trí không chắc chắn do thiếu hụt dữ liệu.

== Tham khảo ==
- *Moñino,<ins> Yves.</ins> 1988<ins>.</ins> <nowiki>"Lexique comparatif des langues oubanguiennes"</nowiki><ins>. Paris: Geuthner.</ins>
Tô Xuân Bốn

Tô Xuân Bốn (sinh năm 1959) là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ông nguyên là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.
==Tiểu sử==
Tô Xuân Bốn sinh ngày 1 tháng 3 năm 1959.

Quê quán: Thôn Đức Lân, xã Yên Phụ, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.

Tô Xuân Bốn là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tháng 5 năm 2014, Tô Xuân Bốn là đại tá công an, Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Chính trị, Tổng cục VIII, Bộ Công an.

Từ tháng 2 năm 2015 đến tháng 8 năm 2018, Tô Xuân Bốn là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.
Tiếng Shona

Tiếng Shona "(chiShona)" là một ngôn ngữ Bantu của người Shona ở Zimbabwe. Đây là một trong những ngôn ngữ Bantu được sử dụng rộng rãi nhất.

== Nguồn gốc ==
Những người nói tiếng Shona rất có thể đã chuyển đến Zimbabwe ngày nay từ Mapungubwe và cộng đồng K2 ở Limpopo, Nam Phi, trước dòng người châu Âu, chủ yếu là thực dân Anh. Một quan niệm sai lầm phổ biến là những người nói phương ngữ Karanga đã bị cuốn hút vào văn hóa và ngôn ngữ Ndebele biến họ thành Kalanga. Tiếng Kalanga được sử dụng rộng rãi ở Zimbabwe và Botswana nơi tiếng Ndebele chưa bao giờ có mặt. Tiếng Kalanga được cho là ngôn ngữ được sử dụng bởi Mapungubwean.

== Phân loại ==
Theo "Ethnologue", tiếng Shona bao gồm các phương ngữ Karanga, Zezuru và Korekore, được khoảng 10,8 triệu người sử dụng. Các phương ngữ Manyika và Ndau được liệt kê riêng bởi "Ethnologue" và được nói bởi lần lượt 1.025.000 và 2.380.000 người.

Tiếng Shona là ngôn ngữ quốc gia ở Zimbabwe, nơi mà ngôn ngữ này đã trở thành một môn học bắt buộc trong các trường học từ năm 1980.

== Chữ viết ==
Hệ thống chữ viết cho tiếng Shona đã được hệ thống hóa trong thế kỷ 20. Cuốn tiểu thuyết đầu tiên bằng tiếng Shona, Feso, được xuất bản năm 1957.

== Tài liệu ==
- Biehler, E. (1950) "A Shona dictionary with an outline Shona grammar" (revised edition). The Jesuit Fathers.
- Brauner, Sigmund (1995) "A grammatical sketch of Shona: including historical notes". Köln: Rüdiger Koppe.
- Carter, Hazel (1986) "Kuverenga Chishóna: an introductory Shona reader with grammatical sketch" (2nd edition). London: SOAS.
- Doke, Clement M. (1931) "Report on the unification of the Shona dialects". Stephen Austin Sons.
- Fortune, George (1985). "Shona Grammatical Constructions Vol 1". Mercury Press.
- Mutasa, David (1996) "The problems of standardizing spoken dialects: the Shona experience", "Language Matters", 27, 79
- Lafon, Michel (1995), "Le shona et les shonas du Zimbabwe", Harmattan éd., Paris
- D. Dale:
- "Basic English – Shona dictionary", Afro Asiatic Languages Edition, Sept 5, 2000,
- "Duramazwi: A Shona - English Dictionary", Afro Asiatic Languages Edition, Sept 5, 2000,

== Liên kết ngoài ==
- Pan African Localization report on Shona
- Example of Shona, Lyrikline.org page on poet Chirikure Chirikure, with audio and translations into English.
- Basic Shona language course (book + audio files) USA Foreign Service Institute (FSI)
- Biblical study material in Shona language (publications, video and audio files, online bible) by Jehovah's Witnesses
- Shona Dictionary Shona Dictionary
Trần Quang Minh (biên tập viên)

Trần Quang Minh (sinh ngày 18 tháng 6 năm 1975) là một biên tập viên, người dẫn chương trình người Việt Nam. Anh được biết đến qua vai trò là người dẫn dắt các chương trình truyền hình, trò chơi truyền hình của Đài Truyền hình Việt Nam.

Quang Minh từng là Trưởng phòng Tương tác nội dung của Ban Thanh thiếu niên (VTV6), trước khi được chuyển vào Đà Nẵng làm trợ lý nội dung cho kênh VTV8 và phụ trách các chương trình giải trí, sự kiện ở đó trong gần hai năm. Bên cạnh công việc ở VTV, anh còn là Phó Giám đốc Truyền hình FPT kiêm Giám đốc Nội dung.

== Sự nghiệp ==
Tốt nghiệp Trường PTTH Trần Phú (Hà Nội), Trần Quang Minh theo học ba năm tại Khoa Du lịch, Viện đại học Mở Hà Nội. Năm 1999, anh lên đường sang Cuba du học để theo đuổi ngành công nghiệp không khói, sau đó chuyển sang Ecuador học ngành truyền thông - báo chí theo sự tư vấn của bố. Sau khi hoàn thành khóa học ở Ecuador, anh trở về nước và làm việc cho Thông tấn xã Việt Nam với vai trò biên dịch viên tiếng Tây Ban Nha.

Năm 2002, anh gia nhập VTV3 và tạo dấu ấn với khán giả qua hàng loạt các game show mà anh tham gia dẫn chương trình như "Chúng tôi là chiến sĩ", "Đối mặt" và "Trẻ em luôn đúng". Về sau, Quang Minh chuyển sang kênh VTV6 và làm việc ở vị trí Trưởng phòng Tương tác nội dung của Ban Thanh thiếu niên. Ngày 25 tháng 10 năm 2018, anh chia tay VTV6 và chuyển đến làm việc tại Đà Nẵng cho kênh VTV8.

Quang Minh có nhiều giải Báo chí quốc gia cho các sản phẩm truyền hình như Dáng đứng Việt Nam (Giải A), phim tài liệu đặc biệt Những cuộc gặp trong tù (Giải B) và Hoài bão Hồ Chí Minh (Giải C).

Tháng 3 năm 2021, anh đầu quân cho Truyền hình FPT với tư cách là Phó Giám đốc kiêm Giám đốc Nội dung, tuy nhiên anh vẫn tiếp tục công tác và tham gia dẫn dắt các chương trình của VTV.

Năm 2025, Quang Minh tham gia vào dự án phim "Đèn âm hồn" – bộ phim đầu tay của đạo diễn Hoàng Nam – và xuất hiện trong một vai phụ của bộ phim.

== Bê bối ==
Đầu tháng 5 năm 2025, Cục Phát thanh - Truyền hình và Thông tin điện tử ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Trần Quang Minh số tiền 37,5 triệu đồng do sai phạm trong hoạt động quảng cáo.

== Gia đình ==
Trần Quang Minh có bố là cố nhà báo Trần An Duyệt, người từng là phóng viên, biên tập viên của Ban Thời sự Đài Truyền hình Việt Nam. Chị gái của anh là Trần Hà Trang, hiện là Trưởng phòng Công nghệ của Ban Khoa giáo (VTV2).

Trần Quang Minh cũng đã lập gia đình vào năm 2007 và hiện có bốn người con trai, có biệt danh lần lượt là Heo (Trần Đức Duy), Sóc (Trần Đức Anh), Gấu (Trần Đức Quân) và Voi (Trần Đức An).

== Chương trình đã tham gia ==
- "Trò chơi âm nhạc" - VTV3
- "Chúng tôi là chiến sĩ" - VTV3
- "Trẻ em luôn đúng" - VTV3
- "Bữa trưa vui vẻ" - VTV6
- "Đối mặt" - VTV3
- "Người nông dân hiện đại" - VTV8
- "Chuyến xe buýt kỳ thú" - VTV8
- "Chiến thắng Internet" - VTV8
- "Trăm năm trồng người" - VTV8
- "Đi để biết" - VTV8
- "Cuộc sống số" - VTV1
- "Đường lên đỉnh Olympia" - VTV3
- "Vì bạn xứng đáng" - VTV3
- "Ký ức vui vẻ" - VTV3
- "Của ngon vật lạ" - VTV3
- "Giữ trọn lời thề" - VTV8
- "Mái ấm gia đình Việt" - HTV7
- "Lễ trao giải Nhân tài đất Việt" - VTV1
Nguyễn Phúc Điển

Nguyễn Phúc Điển (chữ Hán: 阮福晪; ? – 1783), tước phong Thông Hoá Quận vương (通化郡王), là một hậu duệ của chúa Nguyễn và là em của vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

== Tiểu sử ==
Công tử Điển là con trai thứ sáu của "Khang Hoàng đế" Nguyễn Phúc Luân, mẹ là "Hiếu Khang Hoàng hậu" Nguyễn Thị Hoàn. Ông là em cùng mẹ với vua Gia Long nhà Nguyễn. Không rõ năm sinh của ông.

Mùa xuân năm Ất Mùi (1775), công tử Điển theo chúa Nguyễn Phúc Thuần và những người anh vào Gia Định đánh giặc. Mùa xuân năm Quý Mão (1783), quân Tây Sơn quay lại tấn công Gia Định, ông theo anh là Nguyễn Ánh chạy ra đảo Phú Quốc lánh nạn. Vừa đặt chân đến đảo Diệp Thạch thì quân thù đuổi kịp, ông bị vây bắt. Ông chửi giặc và bị giết, vào tháng 6 (âm lịch) năm đó.

Năm Kỷ Dậu (1789), vua Gia Long truy tặng cho công tử Điển chức "Cẩm y vệ Chưởng vệ sự", "Cai cơ", thụy là Tráng Tiết (壯節). Năm Gia Long thứ 4 (1805), vua tiếp tục truy tặng ông chức "Dực Vận Tĩnh Nạn tôn thần", "Đặc tiến phụ quốc Thượng tướng quân", "Thái bảo Quốc công", thụy là Trung Mẫn (忠愍), cho phụ thờ ở Thái miếu. Sang năm 1814, vua cải phong cho ông làm Tương công (襄公), cho chuyển sang thờ ở đền Triển Thân.

Năm Minh Mạng thứ 5 (1824), vua cho thờ ông ở Thế miếu. Năm thứ 12, gia tặng là "Tá Vận tôn thần", "Tôn nhân phủ Tôn nhân lệnh", đổi tên thụy là Trung Tráng (忠壯), phong làm Thông Hoá Quận vương (通化郡王).

Quận vương Điển không có con thừa tự. Đến năm 1843, vua Thiệu Trị lại cho rước bài vị của ông về thờ ở đền Thân Huân.

== Tham khảo ==
- Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), "Nguyễn Phúc Tộc thế phả ", Nhà xuất bản Thuận Hóa
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), "Đại Nam liệt truyện chính biên", Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
Tiếng Bemba

Tiếng Bemba (hay "ChiBemba," "Cibemba, Ichibemba, Icibemba" và "Chiwemba)" là một ngôn ngữ Bantu được sử dụng chủ yếu ở vùng đông bắc Zambia bởi người Bemba và là lingua franca của khoảng 18 dân tộc liên quan, bao gồm cả người Bisa ở Mpika và hồ Bangweulu và một số ít hơn ở Katanga thuộc Cộng hòa Dân chủ Congo, Tanzania và Botswana. Tiếng Bemba và các phương ngữ của nó còn là lingua franca ở Zambia, nơi người Bemba là sắc tộc đông đảo nhất. Tiếng Lamba, một ngôn ngữ có liên quan chặt chẽ với tiếng Bemba và một số người coi nó là một phương ngữ của tiếng Bemba. Ngôn ngữ này có trật tự câu SVO (chủ-động-tân).

== Lịch sử ==
Người Bemba là hậu duệ của cư dân vương quốc Luba, tồn tại ở nơi nay là tỉnh Katanga của Cộng hòa Dân chủ Congo và đông bắc Zambia.

Tiếng Bemba là một trong những ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi nhất ở Zambia, được nói bởi nhiều người sống ở khu vực thành thị và là một trong bảy ngôn ngữ khu vực được công nhận của Zambia. Lingua franca của thủ đô Zambia Lusaka là một phương ngữ của tiếng Nyanja nhưng nó trộn lẫn nhiều từ và cách diễn đạt của tiếng Bemba.

== Phương ngữ ==
Tiếng Bemba có một số phương ngữ, nhiều phương ngữ Bemba được nói bởi một số bộ lạc đã bị mai một. Tiếng Twa của người Bangweulu là một phương ngữ khác của tiếng Bemba.

Có một dạng được gọi là Bemba Thành thị, với ngữ pháp thay đổi một chút và kết hợp nhiều từ mượn tiếng Anh và tiếng Sawhili, được sử dụng tại các thành phố lớn của Copperbelt.

Tiếng Bemba khá gần gũi với tiếng Shona, ngôn ngữ chính của người Zimbabwe. Một người nói tiếng Bemba sẽ hiểu cuộc trò chuyện của người nói tiếng Shona; mức độ thông hiểu chừng 80%-95%, và nói chung, chỉ có một ít từ vựng khác nhau.

== Đọc thêm ==
- Posner, Daniel N. (2003). "The Colonial Origins of Ethnic Cleavages: The Case of Linguistic Divisions in Zambia". "Comparative Politics". 35 (2): 127–146.

== Liên kết ngoài ==
- Dự án trực tuyến Bemba, https://scholarbloss.emory.edu/bemba/
- Liên kết đến Bemba Mô tả ngữ pháp, văn bản và tệp âm thanh
- Trang PanAfrican L10n trên Bemba
- Amalombelo Mu Cilala Các phần của cuốn sách cầu nguyện chung ở Bemba, được số hóa bởi Richard Mammana và Charles Wohlers
- Daniel Chola Musatwe, "Mulenga Wa Mpanga," Bộ sưu tập đặc biệt của Thư viện Lubuto, truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2014.
- Edward Mwango Kasase, "Ku Bwaice," Bộ sưu tập đặc biệt của Thư viện Lubuto, truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2014.
- Kapwepwe, SM, "Shalapa Canicadala," Bộ sưu tập đặc biệt của Thư viện Lubuto, truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2014.
- Lehmann, Dorothea, "Truyện dân gian từ Zambia: Các văn bản bằng sáu ngôn ngữ châu Phi và bằng tiếng Anh," Bộ sưu tập đặc biệt của Thư viện Lubuto, truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2014.
- Nyambe Sumbwa, "Tục ngữ Zambian," Bộ sưu tập đặc biệt của Thư viện Lubuto, truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2014.
- Tài nguyên OLAC trong và về ngôn ngữ Bemba
- Cơ sở dữ liệu có thể tìm kiếm của tục ngữ Bemba
Nhóm ngôn ngữ Benue-Congo

Nhóm ngôn ngữ Benue-Congo (đôi khi được gọi là Benue Đông-Congo) là một phân nhóm chính của ngữ hệ Niger-Congo, hiện diện hầu như khắp châu Phi hạ Sahara.

Nhóm này bao gồm 938 ngôn ngữ được nói bởi chừng 550 triệu người.

Nó bao gồm hai nhánh chính:

- Nhóm ngôn ngữ Niger Trung (hoặc Platoid), được nói chủ yếu ở Nigeria
- Nhóm ngôn ngữ Bantoid–Cross, được nói ở Nigeria, Cameroon và hầu hết châu Phi hạ Sahara, vì chúng có chứa các ngôn ngữ Bantu (thông qua nhánh Nam Baltoid).

== Phân nhóm ==
Phân nhóm Niger Trung (hoặc Platoid) có các nhóm Plateau, Jukunoid và Kainji; còn phân nhóm Bantoid–Cross tạo thành từ nhóm Bantoid, Dakoid và Cross River.

Các nhánh của nhóm ngôn ngữ Benue-Congo như sau: (số ngôn ngữ kèm theo) 

Tiếng Ukaan cũng liên quan đến nhóm ngôn ngữ Benue-Congo; Roger Blench nghi ngờ đây có thể là ngôn ngữ Benue (Đông)-Congo khác biệt nhất hoặc là họ hàng gần với Benue-Congo.

Tiếng Fali và tiếng Tita cũng có thể thuộc nhóm Benue-Congo nhưng không được phân loại. 

== Xem thêm ==
- Danh sách từ vựng phục dựng Benue-Congo nguyên thủy (Wiktionary)
== Tham khảo ==
- Wolf, Paul Polydoor de (1971) "The Noun Class System of Proto-Benue–Congo" (Thesis, Leiden University). The Hague/Paris: Mouton.
- Williamson, Kay (1989) 'Benue–Congo Overview', pp. 248–274 in Bendor-Samuel, John & Rhonda L. Hartell (eds.) "The Niger–Congo Languages – A classification and description of Africa's largest language family". Lanham, Maryland: University Press of America.

== Liên kết ngoài ==
- Tài nguyên mạng cho các ngôn ngữ Congo Benue
- Tạp chí Ngôn ngữ Tây Phi: Benue-Congo
- Danh sách Swadesh Benue-Congo nguyên thủy (de Wolf 1971)
Bắc Hùng

Bắc Hùng là một xã thuộc huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Bắc Hùng nằm ở phía đông huyện Văn Lãng, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp xã Thanh Long
- Phía tây giáp xã Bắc Việt với ranh giới là sông Kỳ Cùng
- Phía nam giáp thị trấn Na Sầm
- Phía bắc giáp huyện Tràng Định và các xã Thụy Hùng, Trùng Khánh.

Xã Bắc Hùng có diện tích 53,28 km², dân số năm 2018 là 3.191 người, mật độ dân số đạt 60 người/km².

==Lịch sử==
Địa bàn xã Bắc Hùng hiện nay trước đây là xã An Hùng và một phần các xã Tân Lang, Tân Việt, Trùng Quán thuộc huyện Văn Lãng.

Năm 2018, xã An Hùng có diện tích 17,74 km², dân số là 951 người, mật độ dân số đạt 54 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã An Hùng với 4,67 km² diện tích tự nhiên và 325 người thuộc thôn Thanh Hảo và một phần thôn Bó Củng của xã Tân Lang; toàn bộ 16,24 km² diện tích tự nhiên và 1.201 người thuộc 7 thôn: Đoàn Kết, Lũng Thuông, Tồng Kịt, Nà Mành, Nà Liệt, Lũng Vài, Bản Vạc của xã Trùng Quán; toàn bộ 14,63 km² diện tích tự nhiên và 714 người thuộc 4 thôn: Nà Cạn, Khòn Búm, Bó Mịn, Nà Là và một phần thôn Bản Quan thuộc xã Tân Việt để thành lập xã Bắc Hùng.

Sau khi thành lập, xã Bắc Hùng có diện tích 53,28 km², dân số là 3.191 người.
An Dũng (định hướng)

An Dũng có thể là một trong số các địa danh sau:

- Xã An Dũng, huyện An Lão, tỉnh Bình Định
- Xã An Dũng, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh
Vụ trộm Dresden 2019

Vào ngày 25 tháng 11 năm 2019, các hiện vật đồ trang sức hoàng gia đã bị đánh cắp từ bảo tàng Grünes Gewölbe (Vault Xanh) trong lâu đài Dresden ở Dresden, Đức. Ba trong số mười bộ hiện vật trang sức trong căn Phòng Ngọc của bảo tàng đã bị đánh cắp. Các hiện vật bị đánh cắp bao gồm ngôi sao ngực đính đầy kim cương của Hội Đại bàng trắng Ba Lan, một chiếc mũ có đính kim cương 16 cara, cầu vai kim cương và chuôi kim cương chứa chín viên kim cương lớn và 770 viên nhỏ hơn, cùng với một bao kiếm tương ứng.

==Bảo tàng==
Vụ cướp này diễn ra tại Grünes Gewölbe (Vault Xanh) ở Dresden, Đức, một trong những bảo tàng lâu đời nhất ở châu Âu, được thành lập vào năm 1723 bởi August II của Ba Lan, Tuyển đế hầu quốc Sachsen. Vào thời điểm trộm cắp, nó trưng bày khoảng 4.000 hiện vật trang sức và các báu vật khác được trang trí bằng vàng, bạc, ngà, ngọc trai và các kim loại và đá quý khác. Một trong những kho báu chính của bảo tàng, Viên kim cương xanh 41 cara, đã được cho mượn ở Hoa Kỳ.
==Vụ trộm==
Vào ngày 25 tháng 11 lúc 4 giờ sáng, những tên trộm tạo một đám cháy nhỏ trên cầu Augustus gần đó, đã phá hủy hộp điện làm mất điện dẫn đến vô hiệu hóa báo động an ninh, nhưng camera quan sát (CCTV) vẫn tiếp tục hoạt động. Những tên trộm sau đó cắt qua các thanh sắt quanh cửa sổ để đột nhập vào Phòng Ngọc của bảo tàng. Theo cảnh sát, những tên trộm phải rất nhỏ để chui qua lỗ. Cảnh quay camera quan sát cho thấy hai tên trộm trong hầm. Chúng dùng rìu đập vỡ mặt kính để lấy kim cương.

Những tên trộm đã lấy đi ba bộ kim cương thế kỷ 18 trị giá 1,1 tỷ USD. Các bộ đồ bao gồm 37 viên kim cương, hồng ngọc, ngọc lục bảo và ngọc bích. Những tên trộm đã không thể lấy tất cả các mảnh từ ba bộ trang sức; đồ trang sức đã được khâu vào bề mặt của tủ và một số trong những mảnh đó vẫn còn. Những tên trộm đã thoát qua cùng một cửa sổ, thay thế các thanh để trì hoãn phát hiện. Vụ cướp được phát hiện lúc 5 giờ sáng và 16 xe cảnh sát đã được điều đến bảo tàng. Các nhân viên bảo vệ đóng quân tại bảo tàng theo giao thức sau khi vụ trộm được phát hiện và không giao chiến với bọn cướp, vì nhân viên bảo vệ không có vũ khí. Thay vào đó họ đã thông báo cho cảnh sát và tuân theo giao thức an toàn.
Nam Điền (định hướng)

Nam Điền có thể là một trong số các địa danh sau:
- Xã Nam Điền, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh.
- Xã Nam Điền, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định.
- Xã Nam Điền, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định.
Thiện Tân (định hướng)

Thiện Tân có thể là một trong số các địa danh sau:

- Xã Thiện Tân, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai
- Xã Thiện Tân, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn

==Xem thêm==
- Tân Thiện
Khánh Xuân, Lộc Bình

Khánh Xuân là một xã thuộc huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Khánh Xuân nằm ở phía bắc huyện Lộc Bình, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp xã Đồng Bục và xã Mẫu Sơn
- Phía tây giáp huyện Cao Lộc
- Phía nam giáp xã Thống Nhất với ranh giới là sông Kỳ Cùng
- Phía bắc giáp huyện Cao Lộc.

Xã Khánh Xuân có diện tích 30,56 km², dân số năm 2018 là 3.427 người, mật độ dân số đạt 112 người/km².

==Lịch sử==
Địa bàn xã Khánh Xuân hiện nay trước đây vốn là ba xã: Bằng Khánh, Xuân Lễ, Xuân Mãn thuộc huyện Lộc Bình.

Trước khi sáp nhập, xã Bằng Khánh có diện tích 13,07 km², dân số là 1.436 người, mật độ dân số đạt 110 người/km². Xã Xuân Lễ có diện tích 7,07 km², dân số là 854 người, mật độ dân số đạt 121 người/km². Xã Xuân Mãn có diện tích 10,42 km², dân số là 1.137 người, mật độ dân số đạt 109 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã: Bằng Khánh, Xuân Lễ và Xuân Mãn thành xã Khánh Xuân.
Minh Hiệp

Minh Hiệp là một xã thuộc huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Hiệp Hạ và Minh Phát.

==Địa lý==
Xã Minh Hiệp nằm ở phía tây huyện Lộc Bình, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp xã Thống Nhất, xã Đông Quan và xã Nam Quan.
- Phía tây giáp huyện Chi Lăng
- Phía nam giáp xã Hữu Lân
- Phía bắc giáp xã Thống Nhất.

Xã Minh Hiệp có diện tích 52,26 km², dân số năm 2018 là 3.862 người, mật độ dân số đạt 74 người/km².

==Lịch sử==
Địa bàn xã Minh Hiệp hiện nay trước đây vốn là hai xã Hiệp Hạ và Minh Phát thuộc huyện Lộc Bình.

Trước khi sáp nhập, xã Hiệp Hạ có diện tích 16,53 km², dân số là 1.841 người, mật độ dân số 111 người/km². Xã Minh Phát có diện tích 35,73 km², dân số là 2.021 người, mật độ dân số 57 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hiệp Hạ và Minh Phát thành xã Minh Hiệp.
Thống Nhất, Lạng Sơn

Thống Nhất là một xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Thống Nhất nằm ở phía tây bắc huyện Lộc Bình, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp thị trấn Lộc Bình và các xã Đông Quan, Đồng Bục
- Phía tây giáp huyện Chi Lăng
- Phía nam giáp xã Minh Hiệp
- Phía bắc giáp xã Khánh Xuân (qua sông Kỳ Cùng) và huyện Cao Lộc.

Xã Thống Nhất có diện tích 47,31 km², dân số năm 2018 là 6.791 người, mật độ dân số đạt 144 người/km².

==Lịch sử==
Địa bàn xã Thống Nhất hiện nay trước đây vốn là 4 xã: Xuân Tình, Như Khuê, Vân Mộng, Nhượng Bạn thuộc huyện Lộc Bình.

Trước khi sáp nhập, xã Xuân Tình có diện tích 7,77 km², dân số là 1.528 người, mật độ dân số đạt 197 người/km². Xã Như Khuê có diện tích 8,44 km², dân số là 1.361 người, mật độ dân số đạt 161 người/km². Xã Vân Mộng có diện tích 16,16 km², dân số là 2.252 người, mật độ dân số đạt 139 người/km². Xã Nhượng Bạn có diện tích 14,94 km², dân số là 1.650 người, mật độ dân số đạt 110 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của 4 xã: Xuân Tình, Như Khuê, Vân Mộng, Nhượng Bạn thành xã Thống Nhất.
Bình An, Lộc Hà

Bình An là một xã thuộc huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Bình An nằm ở phía đông huyện Lộc Hà, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp xã Thịnh Lộc
- Phía tây giáp xã Tân Lộc
- Phía nam giáp xã Phù Lưu và xã Thạch Mỹ
- Phía bắc giáp xã Thịnh Lộc.

Xã Bình An có diện tích 9,28 km², dân số năm 2018 là 8.035 người, mật độ dân số đạt 866 người/km².

==Hành chính==
Xã Bình An được chia thành 11 thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, Bình Nguyên, Chân Thành, Thống Nhất, Quyết Thắng, Xuân Triều.

==Lịch sử==
Địa bàn xã Bình An hiện nay trước đây vốn là hai xã An Lộc và Bình Lộc thuộc huyện Can Lộc.

Năm 2007, các xã An Lộc và Bình Lộc chuyển sang trực thuộc huyện Lộc Hà mới thành lập.

Trước khi sáp nhập, xã An Lộc có diện tích 4,93 km², dân số là 3.150 người, mật độ dân số đạt 639 người/km². Xã Bình Lộc có diện tích 4,35 km², dân số là 4.885 người, mật độ dân số đạt 1.123 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã An Lộc và Bình Lộc thành xã Bình An.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1283/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2023–2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025).Theo đó,sáp nhập xã Bình An vào huyện Thạch Hà.
Bắc Quỳnh

Bắc Quỳnh là một xã thuộc huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Bắc Sơn và Quỳnh Sơn.

==Địa lý==
Xã Bắc Quỳnh nằm ở phía đông bắc huyện Bắc Sơn, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp huyện Bình Gia
- Phía tây giáp thị trấn Bắc Sơn và xã Long Đống
- Phía nam giáp xã Chiêu Vũ và xã Hưng Vũ
- Phía bắc giáp huyện Bình Gia.

Xã Bắc Quỳnh có diện tích 32,52 km², dân số năm 2018 là 4.107 người, mật độ dân số đạt 126 người/km².

==Lịch sử==
Địa bàn xã Bắc Quỳnh hiện nay trước đây vốn là hai xã Bắc Sơn và Quỳnh Sơn thuộc huyện Bắc Sơn.

Trước khi sáp nhập, xã Bắc Sơn có diện tích 17,93 km², dân số là 2.194 người, mật độ dân số đạt 122 người/km². Xã Quỳnh Sơn có diện tích 14,59 km², dân số là 1.913 người, mật độ dân số đạt 131 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Bắc Sơn và Quỳnh Sơn thành xã Bắc Quỳnh.
An Sơn, Văn Quan

An Sơn là một xã thuộc huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã An Sơn nằm ở phía đông huyện Văn Quan, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp xã Khánh Khê và xã Tràng Các
- Phía tây giáp thị trấn Văn Quan và xã Bình Phúc
- Phía nam giáp xã Tân Đoàn và xã Yên Phúc
- Phía bắc giáp thị trấn Văn Quan và xã Điềm He.

Xã An Sơn có diện tích 53,07 km², dân số năm 2018 là 6.250 người, mật độ dân số đạt 118 người/km².

==Lịch sử==
Địa bàn xã An Sơn hiện nay trước đây vốn là ba xã: Chu Túc, Đại An, Tràng Sơn thuộc huyện Văn Quan.

Trước khi sáp nhập, xã Chu Túc có diện tích 15,46 km², dân số là 2.328 người, mật độ dân số đạt 151 người/km². Xã Đại An có diện tích 20,39 km², dân số là 2.227 người, mật độ dân số đạt 109 người/km². Xã Tràng Sơn có diện tích 17,22 km², dân số là 1.695 người, mật độ dân số đạt 98 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của 3 xã: Chu Túc, Đại An, Tràng Sơn thành xã An Sơn.