hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Cán cân thanh toán

Cán cân thanh toán, hay cán cân thanh toán quốc tế, ghi chép những giao dịch kinh tế của một quốc gia với phần còn lại của thế giới trong một thời kỳ nhất định. Những giao dịch này có thể được tiến hành bởi các cá nhân, các doanh nghiệp cư trú trong nước hay chính phủ của quốc gia đó. Đối tượng giao dịch bao gồm các loại hàng hóa, dịch vụ, tài sản thực, tài sản tài chính, và một số chuyển khoản. Thời kỳ xem xét có thể là một tháng, một quý, song thường là một năm. Những giao dịch đòi hỏi sự thanh toán từ phía người cư trú trong nước tới người cư trú ngoài nước được ghi vào bên tài sản nợ. Các giao dịch đòi hỏi sự thanh toán từ phía người cư trú ở ngoài nước cho người cư trú ở trong nước được ghi vào bên tài sản có.

== Các thành phần của cán cân thanh toán ==
Theo quy tắc mới về biên soạn biểu cán cân thanh toán do IMF đề ra năm 1993, cán cân thanh toán của một quốc gia bao gồm bốn thành phần sau.
=== Tài khoản vãng lai ===
Tài khoản vãng lai ghi lại các giao dịch về hàng hóa, dịch vụ và một số chuyển khoản.
=== Tài khoản vốn ===
Tài khoản vốn ghi lại các giao dịch về tài sản thực và tài sản tài chính.
=== Thay đổi trong dự trữ ngoại hối nhà nước ===
Mức tăng hay giảm trong dự trữ ngoại hối của ngân hàng trung ương. Do tổng của tài khoản vãng lai và tài khoản vốn bằng 0 và do mục sai số nhỏ, nên gần như tăng giảm cán cân thanh toán là do tăng giảm dự trữ ngoại hối tạo nên.

=== Mục sai số ===
Do khó có thể ghi chép đầy đủ toàn bộ các giao dịch trong thực tế, nên giữa phần ghi chép được và thực tế có thể có những khoảng cách. Khoảng cách này được ghi trong cán cân thanh toán như là mục sai số.

== Khủng hoảng cán cân thanh toán ==
Khủng hoảng cán cân thanh toán xảy ra khi nhà đầu cơ mua hết tài sản của chính phủ trong dự trữ ngoại hối.
Dự trữ ngoại hối nhà nước

Dự trữ ngoại hối nhà nước, thường gọi tắt là dự trữ ngoại hối hoặc dự trữ ngoại tệ là lượng ngoại tệ mà ngân hàng trung ương hoặc cơ quan hữu trách về tiền tệ của một quốc gia hay lãnh thổ nắm giữ. Đây là một loại tài sản của Nhà nước được cất giữ dưới dạng ngoại tệ (thường là các ngoại tệ mạnh như: Dollar Mỹ, Euro, Yên Nhật, v.v...) nhằm mục đích thanh toán quốc tế hoặc hỗ trợ giá trị đồng tiền quốc gia.

== Hình thức dự trữ ==
Ngoại hối có thể được dự trữ dưới hình thức:
- Tiền mặt
- Số dư của tài khoản tiền gửi bằng ngoại tệ ở nước ngoài
- Hối phiếu, trái phiếu hoặc các giấy tờ ghi nợ khác của chính phủ nước ngoài, ngân hàng nước ngoài, các tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế
- Vàng
- Các loại ngoại hối khác

== Tiêu chí đánh giá quy mô dự trữ ==
Có ba tiêu chí chính:
=== Tỷ lệ giữa dự trữ ngoại hối và giá trị một tuần nhập khẩu trong năm tiếp theo ===
Nói cách khác, quy mô dự trữ ngoại hối được tính bằng số tuần nhập khẩu. Tiêu chí này cho thấy mức độ hỗ trợ thanh toán quốc tế của dự trữ ngoại hối. Theo đánh giá của IMF, dự trữ ngoại hối có quy mô tương đương 12 đến 14 tuần nhập khẩu thì quốc gia sẽ được coi là đủ dự trữ ngoại hối.
=== Tỷ lệ giữa dự trữ ngoại hối và nợ ngắn hạn nước ngoài ===
Tiêu chí này cho thấy khả năng đối phó của quốc gia khi có hiện tượng tấn công ngoại tệ hoặc rút tiền ra nước ngoài.
=== Tỷ lệ giữa dự trữ ngoại hối và mức cung tiền rộng ===
Tiêu chí này cho thấy khả năng can thiệp tỷ giá hối đoái của ngân hàng trung ương. Tỷ lệ từ 10% đến 20% được coi là đủ dự trữ ngoại hối.

== Ghi chú ==
Dự trữ ngoại hối của Việt Nam tính đến tháng 10/2019 đạt tương đương 71 tỷ USD.

== Xem thêm ==
- Danh sách quốc gia theo dự trữ ngoại tệ
Siemens (đơn vị)

Siemens, siêmen, hay siemen (viết tắt S) là đơn vị đo độ dẫn điện trong hệ SI, được lấy tên theo nhà sáng chế người Đức Werner von Siemens.

Ký hiệu cũ là "Mho" formula_1 (Ohm ngược) được dùng tại các nước Đồng Minh trước và trong Chiến tranh Thế giới thứ 2, vì từ chối lấy tên đơn vị siemens, từ năm 1971 siemens là đơn vị chuẩn trong SI.

== Định nghĩa ==
Điện thuận G là nghịch đảo của điện trở R, với I cường độ dòng điện và hiệu điện thế U:

formula_2.

Siemens là đơn vị của G.

Một siemens là giá trị điện thuận của vật khi đặt giữa hiệu điện thế 1 vôn thì có dòng điện cường độ 1 ămpe chạy qua.

1 S = 1 Ω = 1 A/V = 1 A/W = 1 kg·m·s·A = 1 kg·m·s·C

== Xem thêm ==
- Điện thuận
- Điện trở
- Vôn
- Ampe
HBO

HBO (Home Box Office) là kênh truyền hình của Mỹ, chiếu phim và thể thao, thời sự.

Kênh có những hợp đồng phân phối độc quyền phim của các hãng sản xuất nổi tiếng nhất thế giới như Columbia Tristar, DreamWorks, Paramount Pictures, 20th Century Fox, Universal, Warner Bros, Walt Disney và từ các hãng phân phối độc lập như Castle Rock, Franchise, Morgan Creek, New Line, Screen Gems, Studio Canal và Village Roadshow.

== Khẩu hiệu ==
"Source:"
- November 1972–August 1975: "This is HBO, the Home Box Office. Premium Subscription Television from Time-Life."
- August 1975–June 1976: "Different and First"
- June 1976–May 1978: "The Great Entertainment Alternative"
- May 1978–October 1979: "The Home Box"
- October 1979–March 1984: "HBO People Don't Miss Out"
- March 1984–May 1985: "There's No Place Like HBO"
- May 1985–July 1988: "Nobody Brings It Home Like HBO"
- July 1988–February 1989: "Watch Us Here on HBO"
- November 1988–November 1991: "The Best Time on TV" (general slogan) and "The Best Movies" (promotional slogan for movies)
- February 1989–July 1990: "Let's All Get Together"
- October 1989–November 1990: "Simply The Best" ("The Best" by Tina Turner was used as the image theme)

November 1972–August 1975: "This is HBO, the Home Box Office. Premium Subscription Television from Time-Life."
August 1975–June 1976: "Different and First"
June 1976–May 1978: "The Great Entertainment Alternative"
May 1978–October 1979: "The Home Box"
October 1979–March 1984: "HBO People Don't Miss Out"[2]
March 1984–May 1985: "There's No Place Like HBO"[3]
May 1985–July 1988: "Nobody Brings It Home Like HBO"[4]
July 1988–February 1989: "Watch Us Here on HBO"
November 1988–November 1991: "The Best Time on TV" (general slogan) and "The Best Movies" (promotional slogan for movies)
February 1989–July 1990: "Let's All Get Together"
October 1989–November 1990: "Simply The Best" ("The Best" by Tina Turner was used as the image theme)
November 1991–October 1993: "We're HBO"
October 1993–September 1995: "Just You Wait"[5]
September 1995–October 1996: "Something Special's On"[6]
October 1996–April 2009: "It's Not TV. It's HBO."[7]
2006–2009: "Get More" (slogan for the HBO website)
April 2009–nay: "It's More Than You Imagined. It's HBO."
2010–2011: "This is HBO." (only used for IDs)
2011–nay: "It's HBO."
2014–nay: "So Original"
2017 - nay: "It's not TV. It's HBO!" 

== Liên kết ngoài ==
Website
Coulomb (đơn vị)

Coulomb hay Culông, ký hiệu Cb, là đơn vị đo điện tích Q trong hệ SI, lấy tên theo nhà vật lý người Pháp Charles-Augustin de Coulomb.

== Định nghĩa ==
Một Coulomb tương ứng với lượng điện tích chạy qua tiết diện dây dẫn có cường độ dòng điện 1 ampe trong vòng 1 giây.

Một proton có điện tích bằng 1,60219.10 Coulomb, hay +1e.
Một electron có điện tích bằng -1,60219.10 Coulomb, hay -1e và giá trị điện tích của proton và electron còn được gọi là "điện tích nguyên tố".
Vôn

Volt (phát âm tiếng Việt: Vôn, ký hiệu V) là đơn vị đo hiệu điện thế, suất điện động trong hệ SI. Đơn vị Volt được lấy tên theo nhà vật lý người Ý Alessandro Volta.

== Định nghĩa ==
Một Volt là hiệu điện thế giữa hai điểm của 1 dây dẫn khi có dòng điện chạy qua với cường độ 1 Ampere và cho công suất 1 Watt. nó cũng bằng sự chênh lệch điện áp giữa 2 mặt phẳng vô hạn song song cách nhau 1 mét, tạo ra một điện trường có giá trị 1 Newton/ 1 Coulomb. Ngoài ra, nó còn là sự chênh lệch điện thế giữa 2 điểm truyền điện tích với mức năng lượng 1 Joule /Coulomb. Volt được tính bằng hệ đơn vị SI (m, kg, s, và A) như sau:

Volt cũng có thể được tính theo công thức của định luật Ohm, đinh luật Joule như sau:
Semur-en-Brionnais

Semur-en-Brionnais là một xã trong tỉnh Saône-et-Loire, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 724 người (thời điểm 1999).
Sens, Yonne

Sens là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng hành chính Bourgogne của nước Pháp, có dân số là 26.904 người (thời điểm 1999).

== Các thành phố kết nghĩa ==
- Lörrach, Baden-Württemberg, Đức
- Senigallia, Ancona, Ý
- Chester, Anh

== Những người con của thành phố ==
- Jacques Charles René Duchesne, tướng quân đội
Solutré-Pouilly

Solutré-Pouilly là một xã trong tỉnh Saône-et-Loire, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 424 người (thời điểm 1999). Cùng với các làng Fuissé, Vergisson và Chaintré, xã thuộc vào vùng trồng nho Pouilly-Fuissé.
Taizé, Saône-et-Loire

Taizé là một xã trong tỉnh Saône-et-Loire, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 161 người (thời điểm 1999).
Tanlay

Tanlay là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng hành chính Burgund của nước Pháp, có dân số là 1.172 người (thời điểm 1999).
Tonnerre

Tonnerre là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 5979 người (thời điểm 1999). Xã cách Auxerre 35 km, nằm cạnh Armançon và Kênh đào Bourgogne

== Các thành phố kết nghĩa ==
- Montabaur, Rheinland-Pfalz, Đức
Proton (định hướng)

Proton có thể là:
- Hạt proton, một hạt hạ nguyên tử, mang điện tích dương, thành phần của hạt nhân nguyên tử
- Hãng chế tạo xe hơi của Malaysia PROTON Holdings
- Proton (phần mềm)
- Proton VPN
- Proton (họ tên lửa)
- Proton-K
Hertz

Hertz hay héc, ký hiệu là Hz, là đơn vị đo tần số (ký hiệu là "f") trong hệ đo lường quốc tế (SI), tương đương với một chu kỳ trên giây. Hertz được lấy tên theo nhà vật lý người Đức Heinrich Rudolf Hertz. Đơn vị đo Hertz cho biết số lần dao động thực hiện được trong 1 giây. Hertz cũng được thể hiện bằng tiền tố SI: kilohertz (10 Hz, kHz), megahertz (10 Hz, MHz), gigahertz (10 Hz, GHz), terahertz (10 Hz, THz).

Một số cách sử dụng phổ biến nhất của hertz là trong mô tả sóng sin và tông nhạc, đặc biệt là những ứng dụng được sử dụng trong truyền thanh radio - và các ứng dụng liên quan đến âm thanh. Nó cũng được sử dụng để mô tả tốc độ xung nhịp của máy tính và các thiết bị điện tử khác. Các đơn vị đôi khi cũng được sử dụng để biểu diễn năng lượng của một photon, thông qua liên hệ Planck–Einstein "E" = "hν", trong đó "E" là năng lượng của photon, "ν" là tần số của nó và hằng số tỷ lệ "h" là hằng số Planck.
Kinh tế học phát triển

Kinh tế học phát triển là một chuyên ngành của kinh tế học ứng dụng đi tìm các phương thức để đưa một nền kinh tế kém phát triển thành một nền kinh tế thịnh vượng, nghiên cứu các đặc trưng kinh tế xã hội điển hình của một nền kinh tế kém phát triển từ quan điểm về nỗ lực của các hộ gia đình cũng như doanh nghiệp. Kinh tế học phát triển sử dụng tích cực các phương pháp nghiên cứu của kinh tế học vĩ mô khi nghiên cứu các nguyên nhân của phát triển kinh tế, các phương pháp của kinh tế học vi mô, và có thể bao gồm cả việc sử dụng các phương pháp toán học trên cơ sở toán cơ học như các phương trình vi phân và tối ưu hóa liên thời gian, hoặc sử dụng sự kết hợp giữa các phương pháp định lượng và định tính. Kinh tế học phát triển kết hợp các chiến lược về chính trị và xã hội để đưa được ra những kế hoạch về phát triển tại các nước thế giới thứ ba.

== Xem thêm ==
- Đường cong Lorenz
- Tình trạng nghèo đói
- Chỉ số phát triển con người
Henry (đơn vị)

Henry, ký hiệu H, đơn vị đo cảm ứng điện L trong hệ SI, lấy theo tên nhà Vật lý Mỹ Joseph Henry.

== Định nghĩa ==
Một henry là độ lớn cảm ứng điện của một cuộn dây, khi suất điện động của cuộn dây là 1 vôn được tạo ra bởi sự thay đổi đều của dòng điện 1 ămpe trong 1 giây.

1 H = 1 V.s.A = 1 Ω.s = 1 m ·kg·s·A = 1 Wb.A

== Xem thêm ==
- Suất điện động
- Tự cảm
- Cảm ứng từ
- Vôn
- Ampe
- Tesla
- Weber
Tournus

Tournus là một xã trong tỉnh Saône-et-Loire, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 6.231 người (thời điểm 1999).

==Những người con của thành phố==
- Jean-Baptiste Greuze (1725–1805), họa sĩ
Vault-de-Lugny

Vault-de-Lugny là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 328 người (thời điểm 1999).
Velars-sur-Ouche

Velars-sur-Ouche là một xã trong tỉnh Côte-d'Or, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 1.666 người (thời điểm 1999).

==Các thành phố kết nghĩa==
- Osburg, Đức
Venizy

Venizy là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 821 người (thời điểm 1999).
Verdun-sur-le-Doubs

Verdun-sur-le-Doubs là một xã trong tỉnh Saône-et-Loire, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 1199 người (thời điểm 1999).
Ohm

Ohm (phát âm tiếng Việt: Ôm), ký hiệu Ω, đơn vị đo điện trở R (X, Z) trong hệ SI, đặt tên theo nhà Vật lý Đức Georg Simon Ohm. Đơn vị Ohm xuất phát từ định luật Ohm.

== Định nghĩa ==
Một Ohm là giá trị điện trở của vật khi đặt giữa hiệu điện thế 1 volt thì có dòng điện cường độ 1 ampere chạy qua.

== Xem thêm ==
- Điện trở
- Điện trở suất
- Volt
- Ampere
- Kelvin
Tesla

Tesla: ký hiệu T, đơn vị đo cường độ cảm ứng từ trong hệ SI từ năm 1960, đặt tên theo nhà bác học Nikola Tesla.

==Định nghĩa==
Một Tesla là độ lớn cảm ứng từ của vòng dây dẫn kín có diện tích mặt phẳng chắn được bên trong là 1 mét vuông khi giảm từ thông xuống 0 trong vòng 1 giây thì gây ra suất điện động 1 vôn.

==Quy đổi==
Liên hệ giữa Tesla với đơn vị Gauss Gs trong Vật lý lý thuyết và đơn vị Gamma γ trong Vật lý địa:

==Xem thêm==
- Weber
- Cảm ứng từ
- Từ thông
- Suất điện động
- Từ trường
- Cuộn dây tesla

==Tham khảo==
- Công cụ chuyển đổi Gauss<->Tesla
Farad

Farad (kí hiệu: F) là đơn vị đo điện dung, khả năng lưu trữ dòng điện của một vật thể, trong hệ SI, lấy tên theo nhà vật lí và hóa học Anh Michael Faraday (1791–1867).

== Định nghĩa ==
Một farad bằng lượng điện tích cần cung cấp để tạo ra chênh lệch điện thế formula_1.
Trên thực tế, formula_3 là rất lớn đối với một tụ điện thông thường. Thông thường, các tụ điện thường đo được trong khoảng từ formula_4 cho tới formula_5.

== Xem thêm ==
- Vôn
- Ampe
- Ohm
- Tụ điện
- Điện dung
- Dung kháng
== Liên kết ngoài ==
- Farad unit conversion tool
Weber

Weber, ký hiệu Wb (phiên âm vêbê), là đơn vị đo từ thông formula_1 trong hệ SI, đặt tên theo nhà Vật lý Đức Wilhelm Eduard Weber.

== Định nghĩa ==
Một weber là giá trị từ thông nếu nó giảm xuống 0 trong vòng 1 giây thì một vòng dẫn điện kín có diện tích mặt phẳng bên trong chắn được có độ lớn 1 mét vuông nhận được từ thông tối đa sẽ có suất điện động là 1 vôn.

== Xem thêm ==
- Vôn
- Ampe
- Quang thông
- Suất điện động
- Cảm ứng từ
- Cường độ từ trường
Joule

Joule (còn viết là Jun), ký hiệu J, là đơn vị đo công A trong hệ SI, lấy tên theo nhà vật lý người Anh James Prescott Joule.

== Định nghĩa ==
Đơn vị J có thể được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, 1 Jun là năng lượng thực hiện khi có một lực 1 niutơn tác dụng lên vật thể làm vật thể và điểm đặt lực lên vật thể chuyển động được 1 mét, hoặc có thể định nghĩa là 1 giây thực hiện công với công suất 1 oát.
Liên đại Hiển sinh

Liên đại Hiển Sinh (Phanerozoic hay đôi khi là Phanaerozoic) là một thời kỳ trong niên đại địa chất mà trong đó sự sống động vật phong phú đã tồn tại. Nó chiếm khoảng 545 triệu năm và bắt đầu tại khoảng thời gian khi mà các động vật vỏ cứng đa dạng lần đầu tiên xuất hiện. Liên đại Hiển Sinh hiện nay vẫn đang tiếp diễn. Các tên gọi "Phanerozoic" hay "Phanaerozoic" có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp Φανεροζωικός có nghĩa là "sự sống thấy được", liên quan tới số lượng sinh vật lớn kể từ sự bùng nổ kỷ Cambri. Khoảng thời gian trước khi bắt đầu liên đại Hiển Sinh được gọi chung là thời kỳ tiền Cambri (hiện nay đã được phân chia thành các liên đại như Hỏa Thành, Thái Cổ và Nguyên Sinh). Thời gian chính xác của ranh giới giữa liên đại Hiển Sinh và thời kỳ tiền Cambri là vẫn chưa hoàn toàn chính xác.

Trong thế kỷ 19, ranh giới này được thiết lập tại điểm phát hiện được các hóa thạch của động vật đa bào (phân giới "Metazoa") phong phú đầu tiên. Nhưng vài trăm đơn vị phân loại của các động vật đa bào thời kỳ tiền Cambri đã được nhận dạng kể từ khi nghiên cứu hệ thống hóa các dạng này bắt đầu trong thập niên1950. Phần lớn các nhà địa chất và cổ sinh vật học vì thế có thể thiết lập ranh giới tiền Cambri-liên đại Hiển Sinh hoặc là tại thời điểm kinh điển khi mà các loài trùng ba thùy và archaeocyatha (các sinh vật biển tạo đá ngầm, không cuống) đầu tiên xuất hiện; hay vào lúc xuất hiện lần đầu tiên của các sinh vật phức tạp kiếm ăn trong hang gọi là "Trichophycus pedum"; hoặc tại thời điểm xuất hiện lần đầu tiên của một nhóm các dạng sinh vật được ngụy trang trong áo giáp, nói chung rời rạc, nhỏ được gọi chung là quần động vật có vỏ nhỏ. Ba điểm phân chia khác nhau này cách nhau khoảng vài triệu năm.

Liên đại Hiển Sinh được chia thành ba đại — đại Cổ Sinh, đại Trung Sinh và đại Tân Sinh.

Khoảng thời gian của liên đại Hiển Sinh bao gồm sự nổi lên nhanh chóng của một loạt các ngành động vật; sự tiến hóa của các ngành này thành các hình thái rất đa dạng và khác nhau; sự nổi lên của thực vật sống trên đất liền; sự phát triển của các thực vật phức tạp; sự tiến hóa của cá; sự nổi lên của động vật sống trên đất liền và sự phát triển của các quần động vật hiện đại. Trong thời kỳ này, các lục địa trôi dạt lại gần nhau, sau đó tập hợp lại thành một khối đất duy nhất có tên gọi là Pangaea để rồi sau đó lại chia cắt ra thành các vùng đất của các châu lục như ngày nay.
== Xem thêm ==
- Kiến tạo địa tầng
- Niên đại địa chất
Galatasaray S.K.

Galatasaray Spor Kulübü là một câu lạc bộ thể thao Thổ Nhĩ Kỳ với 2 môn thể thao nổi tiếng nhất là bóng đá và bóng chày. Câu lạc bộ đặt trụ sở ở thành phố Istanbul. Galatasaray cũng có những môn thể thao khác như điền kinh, bóng rổ, bóng rổ xe lăn, bóng chuyền, bóng nước, bơi lội, chèo thuyền, thuyền buồm, Judo, cưỡi ngựa, bóng ném, quần vợt và đua xe.

== Liên kết ngoài ==
- Trang chủ của câu lạc bộ Galatasaray SK: tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Anh
Thời kỳ bắn phá ban đầu

Thời kỳ bắn phá ban đầu là thời kỳ ban đầu trong lịch sử hệ Mặt Trời, khi các mảnh vỡ và mảnh vụn do sự hình thành của Mặt Trời hay hệ Mặt Trời vẫn chưa được dọn dẹp sạch.

Thời kỳ này kéo dài khoảng gần 1 tỷ năm, từ khoảng 4 đến 3 tỷ năm trước. Nó được đặc trưng bằng các va chạm mạnh xảy ra thường xuyên trên tất cả các hành tinh và vệ tinh và dấu vết của chúng có thể còn lưu giữ được trên một số hành tinh hay vệ tinh như Sao Hỏa, Sao Kim hay Mặt Trăng. Sự sống trên Trái Đất xuất hiện vào khoảng thời gian sau khi thời kỳ bắn phá mạnh này kết thúc.

Một số giả thuyết cho rằng thời kỳ này là thời kỳ tạo ra nhiều nước trên Trái Đất.
Đại Cryptic

Đại Cryptic hay đại Bí ẩn là một thuật ngữ không chính thức để chỉ thời kỳ tiến hóa địa chất sớm nhất của Trái Đất và Mặt Trăng. Nó là đại cổ nhất của liên đại Hỏa Thành (không chính thức), và nói chung được chấp nhận là bắt đầu vào khoảng 4.567,17 triệu năm trước khi Trái Đất và Mặt Trăng hình thành. Không tồn tại các mẫu vật có niên đại vào khoảng thời gian chuyển tiếp từ đại Cryptic sang đại kế tiếp theo là đại Nhóm Lòng chảo của Mặt Trăng (xem thêm bài tiền Nectar), mặc dù đôi khi người ta cho rằng nó kết thúc vào khoảng 4.150 triệu năm trước đối với một hoặc cả hai thiên thể này. Cả đại này lẫn các đại khác của liên đại Hỏa Thành đều không được Ủy ban quốc tế về địa tầng học (ICS) công nhận một cách chính thức.

Đại này là bí ẩn là do có rất ít chứng cứ địa chất còn tồn tại từ thời gian này. Phần lớn các hình thái đất đá thời kỳ này có lẽ đã bị phá hủy trong thời kỳ bắn phá ban đầu, hay bị phá hủy bởi các hiệu ứng của các kiến tạo địa tầng sau này. Trong thời kỳ này, Trái Đất được bồi đắp để lớn dần lên, các phần bên trong của nó phân hóa và bề mặt nóng chảy của nó bắt đầu đông đặc lại. Sự va chạm (giả thuyết trong Thuyết va chạm khổng lồ) đã dẫn tới sự hình thành của Mặt Trăng cũng diễn ra vào thời kỳ này. Các khoáng chất cổ nhất đã biết là của thời kỳ này 
==Xem thêm==
- Niên đại địa chất (của Trái Đất)
- Niên đại địa chất Mặt Trăng

==Liên kết ngoài==
- "Cryptic" trong CSDL của www.stratigraphy.org
Napoli (tỉnh)

Tỉnh Napoli (tiếng Ý: Provincia di Napoli) là một tỉnh cũ ở vùng Campania của Ý. Thủ phủ là thành phố Napoli. Diện tích: 1.171 km², dân số 3.092.859 người (2005). Có 92 "comuni" ở tỉnh này . Từ năm 2015, tỉnh bị thay thế bằng Thành phố trung tâm Napoli

Các comuni chính: (ngày 30/11/2005):

== Liên kết ngoài ==
- Provincia di Napoli homepage
Các nhóm Lòng chảo

Các nhóm Lòng chảo là thuật ngữ để chỉ 9 đơn vị phân chia nhỏ hơn và không chính thức của niên đại địa chất của Mặt Trăng thời kỳ kỷ Tiền Nectaris.

==Định nghĩa==
Động cơ thúc đẩy của việc tạo ra các đơn vị phân chia nhỏ của đại Nhóm Lòng chảo là việc xếp đặt 30 thung lũng va chạm Tiền Nectar thành 9 nhóm niên đại tương đối. Niên đại tương đối của lòng chảo đầu tiên trong mỗi nhóm dựa trên mật độ của hố và các quan hệ chồng chập, trong khi các lòng chảo khác được đưa vào dựa trên các lớp đất đá yếu hơn. Nhóm lòng chảo 1 không có niên đại chính thức cho lớp đáy của nó, và ranh giới giữa nhóm lòng chảo 9 và kỷ Nectaris được xác định bằng sự hình thành của lòng chảo va chạm Nectaris.

Niên đại của lòng chảo Nectaris ở một mức độ nào đó là gây bất đồng, với con số thường xuyên được trích dẫn đưa ra giá trị 3,92 tỷ năm (Ga), hay không thường xuyên được trích dẫn là 3,85 Ga. Tuy nhiên, gần đây người ta cho rằng lòng chảo Nectaris trên thực tế có thể cổ hơn nhiều và có lẽ đã được hình thành vào khoảng 4,1 Ga. Các nhóm lòng chảo không được sử dụng như là các thời kỳ địa chất tại bất kỳ bản đồ địa chất Mặt Trăng nào của Cục trắc đạc địa chất Hoa Kỳ (USGS). Các nhóm lòng chảo 1-9 và đại Cryptic (không chính thức) sớm hơn hợp thành kỷ Tiền Nectaris.
==Quan hệ với niên đại địa chất Trái Đất==
Do có rất ít hoặc không có chứng cứ địa chất trên Trái Đất tồn tại trong thời gian kéo dài qua kỷ tiền Nectaris trên Mặt Trăng, nên kỷ Tiền Nectaris đã được sử dụng như là chỉ dẫn của ít nhất là một công trình khoa học đáng chú ý để phân chia liên đại Hỏa Thành (không chính thức) trên Trái Đất. Cụ thể là đôi khi người ta cũng tìm thấy là liên đại Hỏa Thành được phân chia ra thành đại Cryptic và các nhóm Lòng chảo 1-9, kỷ Nectaris và kỷ Imbrium Sớm.
==Xem thêm==
- Đại Cryptic
- Niên đại địa chất (của Trái Đất)
==Liên kết ngoài==
- Trong CSDL của www.stratigraphy.org
Hà Hùng Cường

Hà Hùng Cường (sinh năm 1953 tại xã Việt Xuân, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc). Ông nguyên là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X, XI, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII, XIII.

==Tiểu sử==
- Tháng 9/1971 tháng tháng 7/1976: Sinh viên khoa Luật quốc tế, Trường Đại học Quan hệ quốc tế Mát-xcơ-va, Liên Xô.
- Tháng 10/1976 tháng tháng 9/1981: Cán bộ giảng dạy rồi Phó Chủ nhiệm Khoa Luật quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội; Bí thư Đoàn trường.
- Tháng 9/1981 - tháng 9/1982: Học tiếng Anh tại Đại học Ngoại ngữ Hà Nội.
- Tháng 10/1982 tháng tháng 3/1986: Nghiên cứu sinh tại Viện Nhà nước và Pháp luật thuộc Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô. Ông bảo vệ luận án tiến sĩ với đề tài "Trách nhiệm pháp lý quốc tế của Hoa Kỳ vì cuộc xâm lăng chống lại Việt Nam" vào tháng 11 năm 1985.
- Tháng 7/1986 tháng tháng 6/1998: Phó Vụ trưởng; quyền Vụ trưởng rồi Vụ trưởng Vụ Pháp luật quốc tế và Hợp tác Quốc tế, Bộ Tư pháp.
- Tháng 6/1998 tháng tháng 3/2003: Ủy viên Ban Cán sự đảng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp rồi Thứ trưởng Thường trực Bộ Tư pháp; Ủy viên Ban Thường vụ Hội Luật gia Việt Nam.
- Tháng 3/2003 đến tháng 1/2005: Luân chuyển làm Phó Bí thư Tỉnh ủy Quảng Bình.
- Tháng 1/2005 đến tháng 8/2007: Quyền Bí thư rồi Bí thư Tỉnh ủy Quảng Bình.
- Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
- Từ tháng 8/2007 đến 04/2016: Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Ban Cán sự đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, đại biểu Quốc hội khóa XII.
- Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng; đại biểu Quốc hội khóa XIII.
- Tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội Khóa XIII, được Quốc hội phê chuẩn tiếp tục làm Bộ trưởng Bộ Tư pháp.
- Từ ngày 08 tháng 04 năm 2016, Tại Kỳ họp thứ 11 Quốc hội Khóa XIII, được Quốc hội miễn nhiệm chức Bộ trưởng Bộ Tư pháp.
- Ngày 26 tháng 10 năm 2019, Ông Hà Hùng Cường, nguyên Ủy viên TW Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp, được tín nhiêm bầu là Chủ tịch Quỹ Hoà bình và Phát triển Việt Nam (Quỹ) khoá IV, nhiệm kỳ 2019-2024.

==Câu nói==
""Việt Nam có hệ thống pháp luật phức tạp nhất thế giới""
Hà thủ ô đỏ

Hà thủ ô đỏ (danh pháp khoa học: Fallopia multiflora, đồng nghĩa: "Polygonum multiflorum" là một loài hà thủ ô cây thân mềm, thuộc họ Rau răm ("Polygonaceae"), bộ Cẩm chướng ("Caryophyllales"). Loài cây được sử dụng làm thuốc.

Hà thủ ô đỏ chủ yếu được biết đến như là một vị thuốc bổ, trị suy nhược thần kinh, ích huyết, khỏe gân cốt, đen râu tóc.

- Tên gọi khác: Giao đằng, dạ hợp.
- Nhận dạng: Hà thủ ô đỏ sống lâu năm, thân mềm dạng dây leo quấn với nhau, rễ phình to thành củ màu đỏ. Lá hình tim, đầu nhọn, dài 5 - 7cm, rộng 3 – 5 cm. Cụm hoa hình chùy mọc ở đầu cành hoặc nách lá, mang nhiều hoa. Hoa nhỏ, màu trắng, 3 mảnh vòng ngoài lớn lên cùng quả. Quả 3 cạnh, khô, không tự mở.
- Mức độ nguy cấp: bậc R.

== Cách nhân giống hà thủ ô ==
Hà thủ ô thông thường được nhân giống bằng cách sử dụng đoạn thân

Ngoài ra, các biện pháp nhân giống trong ống nghiệm được nghiên cứu thành công cho nhân giống số lượng lớn

==Liên kết ngoài==
- Huyền thoại cây hà thủ ô
- Hà thủ ô đỏ
Kỷ Nectaris

Kỷ Nectaris là một giai đoạn trong niên đại địa chất Mặt Trăng diễn ra từ khoảng 3.920 triệu năm tới 3.850 triệu năm trước. Nó là một trong những thời kỳ mà lòng chảo Nectaris và các lòng chảo chính khác đã được hình thành do các sự kiện va chạm lớn. Các sản phẩm phun trào thuộc thời kỳ Nectaris tạo thành các phần phía trên của địa hình miệng núi lửa dày dặc được tìm thấy trên các vùng cao nguyên của Mặt Trăng.
==Quan hệ với niên đại địa chất Trái Đất==
Do có rất ít hoặc không có chứng cứ địa chất trên Trái Đất nào tồn tại trong thời gian tương ứng với kỷ Nectaris của Mặt Trăng, nên kỷ Nectaris đã được sử dụng trong ít nhất là một công trình khoa học đáng chú ý như là một đơn vị phân chia không chính thức của liên đại Hỏa Thành trên Trái Đất.
Tự do hóa tài khoản vốn

Tự do hóa tài khoản vốn là việc cho tự do tiến hành chuyển đổi các tài sản tài chính trong nước thành tài sản tài chính ở nước ngoài và ngược lại theo tỷ giá hối đoái do thị trường quy định.

==Khái quát==
Ở nhiều nước đang phát triển, những chuyển đổi như vậy thường bị hạn chế nghiêm ngặt bởi hàng loạt quy chế. Mục đích của sự hạn chế này là để giữ tiết kiệm ở lại trong nước và phục vụ cho đầu tư trong nước, tránh để nền kinh tế của đất nước bị ảnh hưởng bởi những cú sốc từ bên ngoài. Tuy nhiên, từ thập niên 1970 và thập niên 1980, ngày càng nhiều quốc gia nhận ra rằng chỉ tiết kiệm trong nước không đủ để đáp ứng nhu cầu tài chính cho đầu tư trong nước. Vì thế, họ đã huy động cả tiết kiệm ngoài nước dưới hình thức cho phép đầu tư trực tiếp nước ngoài và đầu tư gián tiếp. Khi chiều chuyển đổi tài sản tài chính ở nước ngoài thành tài sản tài chính ở trong nước được chấp nhận, tự nhiên các nước này bị đòi hỏi phải chấp nhận cả chiều ngược lại với lý do là để bảo vệ lợi ích của các nhà đầu tư nước ngoài. Đây chính là tự do hóa tài khoản vốn.

Tự do hóa tài khoản vốn làm cho vốn tự do luân chuyển qua biên giới quốc gia. Nó giúp cho nền kinh tế quốc gia trở nên linh hoạt hơn, hội nhập sâu hơn vào kinh tế khu vực và thế giới. Song, nó cũng làm cho nền kinh tế quốc gia trở nên dễ bị tổn thương hơn.

==Liên kết ngoài==
Capital Account Liberalisation: The Developing Country Perspective 

==Xem thêm==
- Tự do hóa thương mại
Kỷ Imbrium Sớm

Trong niên đại địa chất Mặt Trăng, kỷ Imbrium Sớm diễn ra từ khoảng 3.850 triệu năm trước tới khoảng 3.800 triệu năm trước. Nó gối lên khoảng thời gian kết thúc của sự kiện bắn phá mạnh muộn của khu vực bên trong của hệ Mặt Trời. Các va chạm đã tạo ra lòng chảo biển Imbrium diễn ra vào đầu kỷ. Các lòng chảo lớn khác thống lĩnh phía bên trái của Mặt Trăng (chẳng hạn Crisium, Tranquilitatis, Serenitatis, Fecunditatis và Procellarum) cũng đã được hình thành trong thời kỳ này. Các lòng chảo này được nhồi đầy các loại đá bazan chủ yếu trong kỷ Imbrium Muộn tiếp theo. Trước khi diễn ra kỷ Imbrium Sớm là giai đoạn thuộc kỷ Nectaris.
== Quan hệ với niên đại địa chất Trái Đất ==
Do có rất ít hoặc không có chứng cứ địa chất nào trên Trái Đất tồn tại trong thời gian tương ứng với kỷ Imbrium Sớm trên Mặt Trăng, nên kỷ Imbrium Sớm (hay Muộn) đã được sử dụng trong ít nhất là một công trình khoa học đáng chú ý như là một đơn vị phân chia không chính thức của liên đại Hỏa Thành trên Trái Đất.

== Xem thêm ==
- Kỷ Imbrium Muộn
Kỷ Imbrium Muộn

Trong niên đại địa chất Mặt Trăng, kỷ Imbrium Muộn diễn ra từ khoảng 3.800 triệu năm trước tới khoảng 3.200 triệu năm trước. Nó là thời kỳ mà lớp phủ phía dưới các lòng chảo Mặt Trăng bị nóng chảy và được nhồi một phần bằng các loại đá bazan. Sự nóng chảy được cho là diễn ra là do các va chạm làm mỏng các lớp đá nằm bên trên- hoặc là làm cho lớp phủ nổi lên vì sự suy giảm áp lực lên nó, làm cho các vật chất nóng chảy ra gần bề mặt hơn, hoặc là do phần phía trên bị nung chảy do các luồng nhiệt hướng lên trên thông qua lớp phủ vì sự cách nhiệt ở phía trên đã bị suy giảm. Phần lớn các mẫu vật lấy từ Mặt Trăng để đem về Trái Đất nghiên cứu là thuộc về thời kỳ này.

Thời kỳ địa chất tương ứng trên Trái Đất là khoảng 1/2 thời gian đầu tiên của liên đại Thái Cổ.
==Xem thêm==
- Kỷ Imbrium Sớm
Mỏ muối Wieliczka

Mỏ muối Wieliczka () là một mỏ muối nằm tại thị trấn Wieliczka, trong khu vực đô thị Kraków, miền nam Ba Lan. Mỏ muối này là nơi khai thác muối ăn liên tục từ thế kỷ 13 cho đến tận năm 2007 khiến nó trở thành một trong những mỏ muối hoạt động lâu đời nhất thế giới. Trong suốt chiều dài lịch sử, mỏ muối này được quản lý và vận hành bởi công ty "Żupy krakowskie".

Khai thác muối thương mại đã bị ngừng vào năm 1996 do giá muối sụt giảm và tình trạng lũ lụt. Mỏ muối Wieliczka hiện là một Di tích lịch sử quốc gia của Ba Lan. Các điểm tham quan của nó bao gồm các giếng mỏ và lối đi mê cung, phòng trưng bày công nghệ khai thác muối lịch sử, một hồ nước ngầm, bốn nhà nguyện cùng nhiều bức tượng được chạm khắc từ đá muối bởi các thợ mỏ và các tác phẩm điêu khắc gần đây của các nghệ sĩ đương đại.
==Lịch sử==
Mỏ muối đạt đến độ sâu 327 mét, với tổng chiều dài của các đường ngang và khoang trong lên tới 287 km (178 dặm). Muối đá tự nhiên có các sắc thái khác nhau của màu xám, giống như đá granit chưa được đánh bóng hơn là màu trắng tinh thể. Từ thế kỷ 13, nước muối cô đặc nổi lên trên bề mặt và người ta đã thu thập và xử lý cho ra hàm lượng natri chloride (muối ăn) để sử dụng. Trong thời kỳ này, các giếng mỏ đầu tiên đã được đào để chiết xuất muối ăn từ đá muối. Cuối thế kỷ 13 cho đến đầu thế kỷ 14, một lâu đài xưởng muối được xây dựng.

Trong nhiều thế kỷ, địa điểm nổi tiếng và khó đến này đã được nhiều du khách đến thăm, trong đó có Nicolaus Copernicus, Johann Wolfgang von Goethe, Alexander von Humboldt, Dmitri Ivanovich Mendeleev, Bolesław Prus, Ignacy Paderewski, Robert Baden-Powell, Jacob Bronowski (người đã quay những đoạn trong bộ phim "The Ascent of Man" trong mỏ muối), Karol Wojtyła (sau là Giáo hoàng John Paul II), cựu Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton, nhiều nhân vật hoàng gia và vô số thường dân.

Trong thời kỳ Thế chiến thứ hai, mỏ muối được quân Đức chiếm đóng sử dụng để chứa các nhà máy sản xuất vật dụng phục vụ chiến tranh.

Mỏ muối cổ xưa mang dáng dấp mê cung này đã tạo cảm hứng để dựng lại các cảnh mê cung trong tiểu thuyết lịch sử "Faraon", phát hành năm 1895 của Bolesław Prus.

Năm 1978 mỏ muối Wieliczka được UNESCO công nhận là di sản thế giới.

Mỏ muối cùng với các nhà thờ, hồ và các lối đi tạo thành một "thành phố ngầm".

== Tham khảo ==
- Jerzy Grzesiowski, "Wieliczka: kopalnia, muzeum, zamek" (Wieliczka: the Mine, the Museum, the Castle), 2nd ed., updated and augmented, Warsaw, Sport i Turystyka, 1987, ISBN 83-217-2637-2.

== Xem thêm ==
- Bochnia
- "Pharaoh" (tiểu thuyết của Bolesław Prus)

== Liên kết ngoài ==
- Website chính thức
- Chào mừng đến với phim "The Salt of The Earth" (muối của Trái Đất)
- Đào muối
- Photo gallery
- Mỏ muối Wieliczka - Trung tâm di sản thế giới UNESCO
- Mỏ muối Wieliczka
- Các cảnh quay video mỏ muối
- Wieliczka Salt Mine
- Ancient salt-works
- Cracow Salt-Works Museum in Wieliczka
- Mỏ muối Wieliczka gần Krakow ở Ba Lan
Công suất hiệu dụng

Công suất hiệu dụng, công suất thực P, là phần công suất điện có thể biến đổi thành các dạng công suất khác (cơ, nhiệt, hay hóa). Đơn vị của công suất hiệu dụng P la watt (W).

Khi hiệu điện thế u(t) và cường độ dòng điện i(t) không đổi thì P = U · I.

Nếu u(t) và i(t) là những giá trị biến đổi thì P là giá trị trung bình của công suất tức thời p

Khi u(t), i(t) biến đổi theo đồ thị hàm sin thì formula_2, với U, I: giá trị hiệu dụng u(t), i(t); φ là pha lệch giữa u(t), i(t).

Công suất hiệu dụng P là phần thực của công suất biểu kiến S, S = P + iQ.

== Xem thêm ==
- Công suất điện xoay chiều
- Công suất phản kháng
Quần đảo Hawaii

Quần đảo Hawaiʻi (tiếng Anh: "Hawaiian Islands", tên cũ là "Sandwich Islands", còn có tên tiếng Việt là Quần đảo Hạ Uy Di) là một quần đảo gồm 19 đảo và đảo san hô, cùng nhiều đảo nhỏ và núi ngầm trải theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, nằm ở vùng Bắc Thái Bình Dương giữa các vĩ tuyến 19° và 29° Bắc. Tên của quần đảo được lấy theo tên của hòn đảo lớn nhất trong nhóm là đảo Hawaiʻi. Quần đảo kéo dài từ đảo Hawaiʻi ở phía Nam cho tới rạn san hô vòng Kure ở phía Bắc. Đảo lớn thứ 2 là Oahu trong đó có thủ phủ Honolulu, đảo thứ 3 là Maui.

Ngoại trừ quần đảo Midway – một lãnh thổ chưa hợp nhất của Hoa Kỳ, thì toàn bộ quần đảo Hawaiʻi cấu thành nên tiểu bang Hawaiʻi của Hoa Kỳ. Hawaiʻi trở thành tiểu bang thứ 50 của Hoa Kỳ vào ngày 21 tháng 8 năm 1959, vị trí tại vùng Bắc Thái Bình Dương cách đất liền 3700 km ở 21°18'41" độ vĩ bắc 157°47'47"độ kinh đông.

==Các đảo trong quần đảo Hawaiʻi==
Honolulu là thành phố lớn cực nam của Hoa Kỳ. Mặc dù cái tên "Honolulu" là khu vực đô thị trên bờ biển đông nam của đảo Oahu, thành phố và chính quyền quận được hợp nhất như thành phố và quận Honolulu, bao gồm toàn bộ hòn đảo. Đối với mục đích thống kê, Cục điều tra dân số Mỹ thừa nhận một phần đô thị của Honolulu là nơi điều tra dân số một định. Đảo Honolulu là một trung tâm tài chính lớn của các đảo Thái Bình Dương, và tây nam thành phố lớn nhất Hoa Kỳ '. Dân số của CDP được 371.657 tại điều tra dân số năm 2000, trong khi dân số của thành phố và quận được 909.863, làm cho nó là 57 vùng đô thị lớn ở Hoa Kỳ. Honolulu cũng là thủ phủ tiểu bang đông dân nhất liên quan đến dân số của tiểu bang. Trong ngôn ngữ Hawaiʻi, Honolulu nghĩa là "vịnh tạm" hoặc "nơi trú ẩn". Đảo Honolulu là thủ đô của quần đảo Hawaiʻi từ năm 1845 và được công nhận di tích lịch sử sau cuộc tấn công của Nhật vào Trân Châu Cảng gần thành phố ngày 07 tháng 12 năm 1941.

== Xem thêm ==
- Đàn Hạ Uy Di
- Trận Trân Châu Cảng
Kỷ Eratosthenes

Kỷ Eratosthenes là một giai đoạn trong niên đại địa chất Mặt Trăng diễn ra từ khoảng 3.200 triệu năm trước tới khoảng 1.100 triệu năm trước. Nó được đặt tên theo miệng núi lửa Eratosthenes mà sự hình thành của nó đánh dấu sự bắt đầu của kỷ này. Thời kỳ tiếp theo là kỷ Copernic. Các phun trào núi lửa bazan của kỷ Imbrium Muộn đã giảm dần trong thời kỳ kéo dài này của Mặt Trăng. Các luồng chảy dung nham Mặt Trăng trẻ nhất đã xác định từ các hình ảnh trên quỹ đạo được coi là gần với sự kết thúc của kỷ này.

Các thời kỳ địa chất tương ứng trên Trái Đất bao gồm các đại như Trung Thái Cổ ("Mesoarchean") và Tân Thái Cổ ("Neoarchean") của liên đại Thái Cổ, cùng các đại Đại Cổ Nguyên Sinh ("Paleoproterozoic") và Đại Trung Nguyên Sinh ("Mesoproterozoic") của liên đại Nguyên Sinh.
Kỷ Copernicus

Kỷ Copernicus là một giai đoạn của niên đại địa chất Mặt Trăng diễn ra từ khoảng 1.100 triệu năm trước cho tới ngày nay. Sự khởi đầu của kỷ Copernicus được xác định bằng các miệng núi lửa do va chạm với các hệ thống tỏa tia chưa đủ cổ và có màu sáng về mặt quang học. Miệng núi lửa Copernicus là một ví dụ điển hình của miệng núi lửa tỏa tia, nhưng nó không đánh dấu sự bắt đầu của kỷ Copernicus. Không có biển bazan nào được biết là có phun trào trong thời kỳ của kỷ Copernicus, và vì lý do này mà hoạt động địa chất bên trong của Mặt Trăng được cho là đã suy giảm thực sự vào thời gian này. 
==Định nghĩa==
Sự khởi đầu của kỷ Copernicus được xác định dựa trên sự thừa nhận rằng các vật liệu mới khai quật trên bề mặt Mặt Trăng nói chung là "sáng màu" và chúng sẽ trở nên sẫm màu hơn theo thời gian do kết quả của các quá trình phong hóa vũ trụ. Ban đầu, thời kỳ này được xác định như là thời gian mà tại đó các miệng núi lửa do va chạm "đánh mất" các hệ thống tỏa tia sáng màu của chúng. Tuy nhiên, định nghĩa này gần đây đã là chủ đề của các phê phán do một số tia từ các miệng núi lửa có màu sáng là do các nguyên nhân từ thành phần và không có gì liên quan tới sự phong hóa vũ trụ mà chúng phải trải qua. Cụ thể, nếu các phun trào từ miệng núi lửa được tạo ra trên các cao nguyên (bao gồm các vật chất chứa anorthosit sáng màu) được tích tụ lại trên các biển với suất phản chiếu (albedo) thấp thì chúng sẽ duy trì được màu sáng thậm chí kể cả sau khi đã chịu phong hóa vũ trụ trong khoảng thời gian rất dài. 
==Quan hệ với niên đại địa chất Trái Đất==
Các thời kỳ địa chất tương ứng trên Trái Đất là đại Tân Nguyên Sinh ("Neoproterozoic") của liên đại Nguyên Sinh và toàn bộ liên đại Hiển Sinh. Vì thế trong khi sự sống động vật ở thời kỳ rực rỡ nhất trên Trái Đất, thì hoạt động địa chất của Mặt Trăng lại đang đi tới đoạn kết.
Volt-ampere reactive

VAr (từ tiếng Pháp Volt-Ampère-réactif), đơn vị đo công suất hư kháng trong điện xoay chiều.

Q = U · I · sinφ -> 1 VAr = 1 V · 1 A · sinφ, nếu sinφ = 1 (cosφ = 0) thì 1 VAr = 1 V · 1 A = 1 W.
Kỷ Tiền Nectaris

Kỷ Tiền Nectaris trong niên đại địa chất Mặt Trăng kéo dài từ khoảng 4.550 triệu năm trước (khi hình thành Mặt Trăng) tới khoảng 3.920 triệu năm trước, khi lòng chảo Nectaris hình thành do va chạm lớn. Tiếp theo nó là kỷ Nectaris. Các loại đá thuộc thời kỳ Tiền Nectaris là hiếm thấy trong các bộ sưu tập mẫu vật từ Mặt Trăng; chúng chủ yếu bao gồm các loại vật liệu thuộc phần cao nguyên của Mặt Trăng đã bị khuấy tung lên và vỡ thành các mảnh vụn cũng như chịu ảnh hưởng nhiệt do các va chạm sau đó, cụ thể là trong thời kỳ bắn phá mạnh muộn, điểm đánh dấu gần đúng sự bắt đầu của kỷ Nectaris. Vật chất cao nguyên của Mặt Trăng thời kỳ Tiền Nectaris chủ yếu là các loại đá dạng anorthosit, gợi ra rằng giai đoạn ban đầu của sự hình thành lớp vỏ Mặt Trăng đã diễn ra thông qua sự kết tinh khoáng vật của các đại dương macma tổng thể. Thời kỳ địa chất này được phân chia một cách không chính thức thành đại Cryptic và Các nhóm Lòng chảo từ 1 tới 9, nhưng các phân chia này không được sử dụng trong bất kỳ bản đồ địa chất nào.
== Quan hệ với niên đại địa chất Trái Đất ==
Do có rất ít hoặc không có chứng cứ địa chất nào trên Trái Đất tồn tại trong khoảng thời gian tương ứng với kỷ Tiền Nectaris của Mặt Trăng, nên kỷ Tiền Nectaris đã được sử dụng trong ít nhất là một công trình khoa học đáng chú ý để phân chia liên đại Hỏa Thành (Hadean) một cách không chính thức. Cụ thể, đôi khi người ta tìm thấy là liên đại Hỏa Thành được phân chia thành đại Cryptic và Các nhóm Lòng chảo từ 1 tới 9, mặc dù cần phải nhấn mạnh rằng hai đơn vị này trong niên đại địa chất của Mặt Trăng là không chính thức, và chúng được gọi chung là kỷ Tiền Nectaris.

== Liên kết ngoài ==
- http://www.palaeos.org/Hadean
Kỷ Sideros

Kỷ Sideros hay kỷ Thành Thiết (; , nghĩa là "sắt") là kỷ địa chất đầu tiên của Đại Cổ Nguyên Sinh ("Paleoproterozoic") và nó kéo dài từ khoảng 2.500 triệu năm trước (Ma) tới khoảng 2.300 Ma. Thay vì dựa trên các địa tầng, các thời điểm này được xác định hoàn toàn bằng phương pháp địa thời học.

Sự phổ biến của các sự kiện tạo thành sắt theo dải (BIF) đạt tới đỉnh cao vào đầu kỷ này. BIF được hình thành khi các loài tảo kỵ khí sinh ra oxy dưới dạng chất thải để nó kết hợp với sắt, tạo thành magnetit (FeO, một loại oxide sắt). Quá trình này làm hết sắt của đại dương, có lẽ đã làm cho nước biển có màu xanh lục trở thành trong. Cuối cùng, khi không còn oxy chìm lắng trong các đại dương thì quá trình này tạo ra khí quyển giàu oxy của ngày nay.

Sự băng hóa Huronia đã bắt đầu trong kỷ Sideros, vào khoảng 2.400 Ma và kết thúc vào cuối kỷ Rhyax (khoảng 2.100 Ma).

==Xem thêm==
Thảm họa oxy
Vézelay

Vézelay là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 492 người (thời điểm 1999), khoảng 100 km về phía tây của Dijon.

== Những người con của thành phố ==
- Théodore de Bèze
Villeneuve-la-Guyard

Villeneuve-la-Guyard là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 2576 người (thời điểm 1999).

==Các thành phố kết nghĩa==
- Thalfang, Đức
Villeneuve-sur-Yonne

Villeneuve-sur-Yonne là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 5404 người (thời điểm 1999).

==Các thành phố kết nghĩa==
- Braubach, Đức
- Horní Bříza, Cộng hòa Séc
- Collingham, Vương quốc Anh

==Những người con của thành phố==
- Joseph Joubert (1754-1824)
- Marcel Petiot (1897-1946)
Volnay

Volnay là một xã trong tỉnh Côte-d'Or, thuộc vùng hành chính Bourgogne của nước Pháp, có dân số là 323 người (thời điểm 1999). Volnay là một nơi trồng nho, nằm khoảng 5 km phía tây nam của Beaune và 1 km tây nam của Pommard.
Vosne-Romanée

Vosne-Romanée là một xã trong tỉnh Côte-d'Or, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 460 người (thời điểm 1999). Vosne-Romanée nằm khoảng 18 km về phía nam của Dijon và giáp ranh với các nơi trồng nho Nuits-Saint-Georges cũng như là Vougeot.
Vougeot

Vougeot là một xã trong tỉnh Côte-d'Or, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 187 người (thời điểm 1999). Vougeot nằm khoảng 16 km về phía nam của Dijon và giáp ranh về phía nam với Vosne-Romanée.
Alexandre Varenne

Alexandre Varenne "(phiên âm tiếng việt: A-lếc-xăng Va-ren)", (3 Tháng 10, 1870 - 16 Tháng 2, 1947) là một nhà báo và chính trị gia người Pháp. Ông cũng là người sáng lập tờ báo "La Montagne."

Ông sinh tại Clermont-Ferrand, Pháp, sang nhậm chức Toàn quyền ở Đông Dương vào ngày 28 tháng 07 năm 1925 lúc 55 tuổi.

Ông từng là đảng viên Đảng Xã hội Pháp. Khi toàn quyền Merlin bị nhà cách mạng Phạm Hồng Thái thuộc Việt Nam Quang phục hội giết hụt ở Sa Diện, Quảng Đông (Trung Quốc) thì Paris cử Varenne sang chấp chính hầu xoa dịu tình hình ở Đông Dương.

Ông được xem là một Toàn quyền có ý thức nhân đạo với đường lối tương đối cấp tiến hơn các tiền nhiệm. Một trong thành tựu của Varenne là chính sách chích ngừa dịch tả, cải cách học chính, và thành lập các Viện Dân biểu Bắc Kỳ và Trung Kỳ.
.za

.za là tên miền Internet cấp cao nhất dành cho quốc gia (ccTLD) Nam Phi, Được quản lý bởi ZADNA.

Đây chính là tên miền mở rộng Internet chính thức và thuộc chủ quyền của Chính phủ Cộng hòa Nam Phi. Đúng ra, tên miền của Nam Phi phải là SA "(South Africa)" chứ không phải là ZA như hiện nay. Có vài cách giải thích cho việc sử dụng ZA:
- ZA là viết tắt của hai từ "Zulu Africa" (Zulu là dân tộc lớn nhất tại Nam Phi).
- ZA là viết tắt của từ tiếng Hà Lan "Zuid-Afrika" vì tiếng Hà Lan là ngôn ngữ chính của Nam Phi trước khi được thay bằng tiếng Afrikaans năm 1925, 65 năm trước khi.za ra đời.
- Tên miền .sa đã được sử dụng bởi Ả Rập Xê Út.

== Các tên miền cấp 2 ==
- ac.za
- city.za
- co.za
- edu.za
- gov.za
- law.za
- mil.za
- nom.za
- org.za
- school.za

== Liên kết ==
- whois của IANA về.za
- ZADNA
- đăng ký tên miền.co.za
- Website của Công ty Bưu Điện Lớn Nhất Cộng Hòa Nam Phi Telkom
- Website của công ty điện thoại di động lớn nhất Cộng Hòa Nam Phi Vodacom
Allouis

Allouis là một xã trong tỉnh Cher, gần thành phố Bourges, thuộc vùng hành chính Centre-Val de Loire của nước Pháp, có dân số là 771 người (thời điểm 1999).
Amboise

Amboise là một xã trong tỉnh Indre-et-Loire, thuộc vùng hành chính Centre-Val de Loire của nước Pháp, có dân số là 11.457 người (thời điểm 1999). Trong thành phố là lâu đài Amboise từ thế kỉ 15/thế kỷ 16, đã từng là nơi ngự trị của triều đại Valois và sau này là trại giam.

==Những người con của thành phố==
- Charles VIII của Pháp, vua của Pháp
Đại Tiền Thái cổ

Đại Tiền Thái Cổ (Eoarchean, Eoarchaean) là một đại trong niên đại địa chất của Trái Đất kéo dài từ khoảng 3.800 triệu năm trước (Ma) tới khoảng 3.600 Ma. Nó là phần đầu tiên của liên đại Thái Cổ, tiếp ngay sau liên đại Hỏa Thành. Trong địa thời học quốc tế, cấp đới địa chất của nó gọi là "erathem" (giới).

Ủy ban quốc tế về địa tầng học (ICS) không công nhận ranh giới dưới của đại này cũng như không công nhận toàn bộ liên đại Hỏa Thành.

Đại Tiền Thái Cổ kết thúc khi đại Cổ Thái Cổ ("Paleoarchean") bắt đầu.

Tên gọi Eoarchean có nguồn gốc từ các cụm từ trong tiếng Hy Lạp: "eos" (bình minh) và "archios" (cổ đại). Siêu lục địa đầu tiên Vaalbara có lẽ đã xuất hiện trong thời kỳ này.

==Liên kết ngoài==
- Bảng dữ liệu tóm tắt
Đại Cổ Thái Cổ

Đại Cổ Thái Cổ (Paleoarchean, Palaeoarchaean) là một đại trong niên đại địa chất của Trái Đất kéo dài từ khoảng 3.600 triệu năm trước (Ma) tới khoảng 3.200 Ma. Nó là phần thứ hai của liên đại Thái Cổ, tiếp ngay sau đại Tiền Thái Cổ. Niên đại của nó được xác định bằng địa thời học mà không tham chiếu đến các tầng đá cụ thể nào của Trái Đất. Dạng sự sống cổ nhất đã biết, các hóa thạch vi khuẩn được bảo tồn khá tốt có niên đại trên 3.460 Ma tại miền tây Australia là thuộc về đại này.

Đại Cổ Thái Cổ kết thúc khi đại Trung Thái Cổ ("Mezoarchean") bắt đầu.
Đại Trung Thái Cổ

Đại Trung Thái Cổ (Mezoarchean, Mezoarchaean) là một đại trong niên đại địa chất của Trái Đất kéo dài từ khoảng 3.200 triệu năm trước (Ma) tới khoảng 2.800 Ma. Nó là phần thứ ba của liên đại Thái Cổ, tiếp ngay sau đại Cổ Thái Cổ. Niên đại của nó được xác định bằng địa thời học mà không tham chiếu đến các tầng đá cụ thể nào của Trái Đất. Các hóa thạch từ Australia chỉ ra rằng các tấm đệm vi khuẩn lam dưới dạng stromatolit đã sống trên Trái Đất kể từ thời kỳ thuộc đại Trung Thái Cổ này. Siêu lục địa Ur có lẽ đã hình thành trong giai đoạn này. Băng hà Pongola diễn ra khoảng 2.9 tỉ năm trước (Ga).

Đại Trung Thái Cổ kết thúc khi đại Tân Thái Cổ ("Neoarchean") bắt đầu.
Đại Tân Thái Cổ

Đại Tân Thái Cổ (Neoarchean, Neoarchaean) là một đại trong niên đại địa chất của Trái Đất kéo dài từ khoảng 2.800 triệu năm trước (Ma) tới khoảng 2.500 Ma. Nó là phần thứ tư và là cuối cùng của liên đại Thái Cổ, tiếp ngay sau đại Trung Thái Cổ. Niên đại của nó được xác định bằng địa thời học mà không tham chiếu đến các tầng đá cụ thể nào của Trái Đất. Sự quang hợp giải phóng oxy lần đầu tiên đã xuất hiện trong giai đoạn này (khoảng 2.700 Ma) và nó là nguyên nhân của thảm họa oxy xảy ra sau này trong đại Cổ Nguyên Sinh (khoảng 2.400 Ma) do sự tích tụ gây ngộ độc của oxy trong khí quyển Trái Đất, được các sinh vật quang tự dưỡng, đã tiến hóa trong đại này, giải phóng ra.

Đại Tân Thái Cổ kết thúc khi đại Cổ Nguyên Sinh ("Paleoproterozoic") của liên đại Nguyên Sinh ("Proterozoic") bắt đầu.