Mường Khương (huyện)

Mường Khương là một huyện nằm ở phía bắc tỉnh Lào Cai, Việt Nam., tồn tại kể từ khi thành lập vào tháng 11 năm 1946 cho đến khi sáp nhập tỉnh vào ngày 26/4/2025 theo Nghị quyết số 37/2025/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh Lào Cai.

==Địa lý==
Huyện Mường Khương nằm ở phía bắc tỉnh Lào Cai, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp huyện Si Ma Cai và huyện Bắc Hà
- Phía tây và phía bắc giáp Trung Quốc với đường biên giới Việt - Trung dài 86,5 km, trong đó có 55 km đất liền
- Phía nam giáp huyện Bảo Thắng.

Huyện lỵ của huyện là thị trấn Mường Khương nằm trên quốc lộ 4D, cách thành phố Lào Cai khoảng 50 km về hướng đông bắc và cách biên giới Việt - Trung khoảng 5 km. Huyện nằm ở vùng biên giới phía bắc Việt Nam, cách thành phố Lào Cai 55 km về phía đông bắc.

===Địa hình===
Mường Khương là một huyện vùng núi cao. Độ cao bình quân của huyện so với mực nước biển là 950m. Đỉnh núi cao nhất trên địa bàn Mường Khương cao tới 1.609m. Toàn huyện rộng 556,15 km².

===Dân số===
Mường Khương có dân số trên 50 nghìn người bao gồm 14 dân tộc khác nhau. Người H'Mông là dân tộc đa số trong huyện (chiếm 41,8%).

Theo thống kê năm 2019, huyện Mường Khương có diện tích 554 km², dân số là 63.682 người, mật độ dân số đạt 115 người/km².

==Hành chính==
Huyện Mường Khương trước khi sáp nhập có 16 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm thị trấn Mường Khương (huyện lỵ) và 15 xã: Bản Lầu, Bản Sen, Cao Sơn, Dìn Chin, La Pan Tẩn, Lùng Khấu Nhin, Lùng Vai, Nậm Chảy, Nấm Lư, Pha Long, Tả Gia Khâu, Tả Ngài Chồ, Tả Thàng, Thanh Bình, Tung Chung Phố.

==Lịch sử==
Sau năm 1975, huyện Mường Khương thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn, bao gồm 24 xã: Bản Cầm, Bản Lầu, Bản Phiệt, Bản Sen, Cao Sơn, Dìn Chin, La Pan Tẩn, Lao Táo, Lồ Sử Thàng, Lùng Khấu Nhin, Lùng Vai, Mường Khương, Nậm Chảy, Nấm Lư, Pha Long, Sư Ma Tủng, Tả Chu Phùng, Tả Gia Khâu, Tả Ngài Chồ, Tả Thàng, Thải Giàng Sán, Thanh Bình, Tung Chung Phố và Tùng Lâu.

Ngày 26 tháng 2 năm 1980, chuyển 2 xã Bản Cầm và Bản Phiệt về huyện Bảo Thắng quản lý.

Ngày 28 tháng 5 năm 1981: 
- Sáp nhập xã Tả Gia Khâu và xã Thải Giàng Sán thành xã Tả Gia Khâu
- Sáp nhập xã Dìn Chin và xã Lồ Sử Thàng thành xã Dìn Chin
- Sáp nhập xã Pha Long và xã Lao Táo thành xã Pha Long
- Sáp nhập xã Tả Ngài Chồ và xã Sư Ma Tủng thành xã Tả Ngài Chồ
- Sáp nhập xã Mường Khương và xã Tả Chu Phùng (trừ hai thôn Tả Chu Phùng và Tù Chả) thành xã Mường Khương
- Sáp nhập xã Tung Chung Phố với xã Tùng Lâu và hai thôn Tả Chu Phùng và Tù Chả của xã Tả Chu Phùng thành xã Tung Chung Phố
- Tách hai thôn Hen Tà và Lùng Pao của xã Nậm Chảy để sáp nhập vào xã Lùng Vai.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tái lập tỉnh Lào Cai từ tỉnh Hoàng Liên Sơn cũ, huyện Mường Khương thuộc tỉnh Lào Cai.

Ngày 9 tháng 11 năm 2010, chuyển xã Mường Khương thành thị trấn Mường Khương, thị trấn huyện lị huyện Mường Khương.

Huyện Mường Khương có 1 thị trấn và 15 xã.

==Kinh tế==
Kinh tế Mường Khương chủ yếu là sản xuất nông-lâm nghiệp. Các nông, lâm sản nổi tiếng là gạo Séng Cù, mận, lê, cây thuốc, thảo quả, chè, đậu tương, lợn đen v.v...

== Hành chính sau sáp nhập năm 2025 ==
Huyện Mường Khương sau khi sáp nhập tỉnh đã sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp xã. Cụ thể:

Từ 16 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 15 xã và 1 thị trấn) trước đây, huyện Mường Khương đã sáp nhập để thành lập 4 xã mới, bao gồm:

- Xã Mường Khương: Được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của thị trấn Mường Khương và các xã: Nậm Chảy, Thanh Bình, Tung Chung Phố, Nấm Lư. Trụ sở hành chính đặt tại vị trí cũ của thị trấn Mường Khương.
- Xã Pha Long: Được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã: Pha Long, Tả Ngải Chồ, Dìn Chin và Tả Gia Khâu. Trụ sở hành chính đặt tại xã Pha Long cũ.
- Xã Bản Lầu: Được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã: Bản Lầu, Bản Sen và Lùng Vai. Trụ sở hành chính đặt tại xã Bản Lầu cũ.
- Xã Cao Sơn: Được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã: Cao Sơn, Lùng Khấu Nhin, Tả Thàng và La Pan Tẩn. Trụ sở hành chính đặt tại xã La Pan Tẩn cũ.