Maya (tàu tuần dương Nhật)

==Thiết kế và chế tạo==
Những tàu chiến thuộc lớp "Myōkō" được xem là không ổn định và nhiều kinh nghiệm rút ra đã được áp dụng cải tiến cho lớp "Takao". Chúng là những tàu chiến nhanh và mạnh mẽ, trang bị mười khẩu pháo 203 mm (8 inch) và bốn khẩu pháo 120 mm (4,7 inch), tám ống phóng ngư lôi và nhiều vũ khí phòng không hỗn hợp, một hỏa lực đủ mạnh để đối đầu với bất kỳ tàu tuần dương của mọi lực lượng hải quân trên thế giới.
Những chiếc trong lớp "Takao" được chấp thuận trong năm tài chính 1927 như một phần trong chiến lược của Hải quân Đế quốc Nhật Bản về một trận chiến quyết định. Chúng tạo nên xương sống cho lực lượng tấn công chiến đấu tầm xa. "Maya" được chế tạo tại xưởng đóng tàu của Kawasaki tại Yokosuka, và giống như những con tàu chị em với nó, tên nó được đặt theo tên một ngọn núi: Núi Maya tọa lạc tại ngoại ô Kobe. "Maya" được đặt lườn vào ngày 4 tháng 12 năm 1928, được hạ thủy vào ngày 8 tháng 11 năm 1930 và được đưa vào hoạt động ngày 30 tháng 6 năm 1932.

==Lịch sử hoạt động==
=== Giai đoạn mở màn Chiến tranh Thái Bình Dương ===
Lúc khởi đầu Chiến tranh Thái Bình Dương, "Maya" là soái hạm của Hải đội Tuần dương 4 dưới quyền chỉ huy của Phó Đô đốc (sau này là Đô đốc) Kondo Nobutake cùng với các con tàu chị em với nó "Atago", "Chōkai" và "Takao", và được trao nhiệm vụ hỗ trợ cho cuộc chiếm đóng Malaya và Philippines. Từ tháng 1 đến tháng 3 năm 1942, "Maya" tham gia các chiến dịch nhằm chiếm đóng khu vực Đông Ấn thuộc Hà Lan vốn giàu nguồn dự trữ dầu mỏ tối cần thiết cho Nhật Bản. Vào ngày 3 tháng 3 năm 1942 "Maya" có mặt trong vụ đánh chìm chiếc pháo hạm Mỹ USS Asheville (PG-21) ở phía Nam đảo Java.

Quay trở về Nhật Bản vào tháng 4 năm 1942, "Maya" tham gia cuộc truy đuổi không thành công Lực lượng Đặc nhiệm 16.2 vốn đã tung ra cuộc Không kích Doolittle xuống Tokyo làm hư hại chiếc tàu sân bay "Ryuho" đang trong quá trình cải tạo. Trong tháng 5 và tháng 6 năm 1942, nó tham gia vào chiến dịch chiếm đóng quần đảo Aleut.

=== Chiến dịch Guadalcanal và Chiến dịch quần đảo Aleut===
Vào tháng 8 năm 1942, "Maya" được bố trí về phía Nam nhằm tăng cường lực lượng phòng thủ tại quần đảo Solomon, và đã tham gia Trận chiến Đông Solomons. Nó đặt căn cứ tại Truk cho đến hết năm 1942. Tuy nhiên, trong đợt tiến hành bắn phá sân bay Henderson vào ngày 14 tháng 11 năm 1942, lực lượng đặc nhiệm của "Maya" bị tàu ngầm Mỹ USS "Flying Fish" (SS-229) tấn công, nhưng sáu quả ngư lôi nhằm vào "Maya" đều bị trượt. Sau đó, "Maya" còn bị các máy bay ném bom bổ nhào Douglas "SBD Dauntless" thuộc Phi đội VB-10 tấn công, một chiếc đã ném một quả bom 227 kg (500-lb) trượt về phía sau con tàu, nhưng cánh phải của máy bay đã va chạm với cột buồm của "Maya" và đâm vào mạn trái con tàu, kích nổ những quả đạn pháo 120 mm (4,7 inch). Vụ nổ tiếp theo sau đã khiến 37 thủy thủ thiệt mạng.

"Maya" quay về Yokosuka để sửa chữa và tái trang bị vào tháng 1 năm 1943, rồi sau đó được bố trí vào Hạm đội Bắc, hỗ trợ các chiến dịch tiếp tế đến quần đảo Kurile và quần đảo Aleut. Vào ngày 26 tháng 3 năm 1943, "Maya" tham gia Trận chiến quần đảo Komandorski ngoài khơi bán đảo Kamchatka. Lực lượng Đội Đặc nhiệm 16.6 dưới quyền chỉ huy của Chuẩn Đô đốc (sau là Phó Đô đốc) Charles H. McMorris, bao gồm các tàu tuần dương USS "Richmond" (CL-9), USS "Salt Lake City" (CA-25) và bốn tàu khu trục, đã tấn công Hạm đội 5 của Phó Đô đốc Hosogaya, gồm các tàu tuần dương "Maya", "Nachi", "Tama", "Abukuma" và hai tàu khu trục, đang hộ tống một đoàn tàu vận tải chở binh lính và tiếp liệu tăng cường cho lực lượng bị cô lập trên Attu. "Maya" đã tung máy bay chỉ điểm pháo binh của nó ra, và phóng các quả ngư lôi Kiểu 93 "Long Lance" vào hạm đội Mỹ nhưng không trúng đích. Trong cuộc đấu pháo kéo dài bốn giờ, tàu tuần dương "Salt Lake City" và tàu khu trục USS "Bailey" (DD-492) bị hư hại; trong khi về phía Nhật, "Maya" và "Nachi" cũng bị hư hại và người Nhật phải từ bỏ chiến dịch tiếp tế bằng tàu nổi của họ.

Sau khi được sửa chữa tại Yokosuka, "Maya" quay trở lại Kuriles vào cuối tháng 4 và trở thành soái hạm của Hạm đội 5, hỗ trợ cho việc triệt thoái lực lượng Nhật tại Kiska sau khi đảo Attu bị thất thủ vào tay lực lượng Mỹ vào tháng 8 năm 1943.

Sau đợt tái trang bị tại Yokosuka với những khẩu đội phòng không Kiểu 96 nòng đôi (đưa tổng cộng lên đến 16 nòng), "Maya" cùng tàu tuần dương "Chōkai" quay trở lại Truk, đến nơi vào cuối tháng 9, và bắt đầu nhiệm vụ chuyển binh lính và tiếp liệu từ Truk đến Rabaul. Vào tháng 11, "Maya" bị các máy bay ném bom bổ nhào "SBD Dauntless" của tàu sân bay USS "Saratoga" (CV-3) tấn công. Một quả bom đã đánh trúng sàn để máy bay bên mạn trái bên trên phòng động cơ số 3, làm bùng phát một đám cháy lớn, và khiến 70 người thiệt mạng. Những sửa chữa khẩn cấp được thực hiện tại Rabaul trước khi "Maya" quay về Yokosuka vào cuối năm 1943.

Tại Kure, "Maya" nhận lên tàu hai máy bay trinh sát tầm xa Aichi E13A1 Jake, binh lính và tiếp liệu. Một con khỉ, quà tặng của Sở thú Kure cho thủy thủ đoàn chiếc "Maya", cũng được cho lên tàu. Trong hành trình trên biển kéo dài, con khỉ được huấn luyện để đứng nghiêm chào các sĩ quan cao cấp một cách rất thông minh, bất kể sự phiền nhiễu mà nó gây ra.

===Trận chiến biển Phillipine và Trận chiến vịnh Leyte===
Từ tháng 4 đến tháng 6 năm 1944, "Maya" hỗ trợ các đơn vị khác trong việc phòng thủ Philippines, mà cao điểm là Trận chiến biển Philippine trong các ngày 19 và 20 tháng 6 năm 1944, trong đó "Maya" bị hư hại nhẹ do các quả bom ném suýt trúng đích. Vào ngày 20 tháng 6 năm 1944, "Maya" cùng phần còn lại của Hạm đội rút lui ngang qua Okinawa về Yokosuka, nơi phải đưa lên bờ đội bay và con vật thân yêu của họ.

Ngày 22 tháng 10 năm 1944, chuẩn bị cho Trận chiến vịnh Leyte, "Maya" được bố trí vào Hải đội Tuần dương 5 cùng với các con tàu chị em với nó "Atago, Takao" và "Chōkai". Vào ngày 23 tháng 10 năm 1944, trong trận chiến eo biển Palawan, "Atago" và "Takao" trúng phải ngư lôi của tàu ngầm Mỹ USS "Darter" (SS-227) lúc 05 giờ 33 phút, và "Atago" bị chìm trong vòng 18 phút. Hai mươi phút sau, tàu ngầm Mỹ USS "Dace" (SS-247) phóng sáu ngư lôi về phía "Maya", nhầm lẫn nó là một thiết giáp hạm thuộc lớp "Kongō". "Maya" trúng phải bốn quả ngư lôi bên mạn trái: một quả trong buồng chứa dây neo phía trước, một quả khác đối diện tháp pháo số 1, quả thứ ba trúng phòng nồi hơi số 7 và quả cuối cùng trúng phòng động cơ phía sau. Các vụ nổ thứ phát xảy ra ngay lập tức, và đến 6 giờ 00 "Maya" chết đứng giữa biển và nghiêng nặng về mạn trái. Nó chìm năm phút sau đó, mang theo 336 sĩ quan và thủy thủ, kể cả vị thuyền trưởng chỉ huy.

Tàu khu trục "Akishimo" đã cứu được 769 người, và sau đó chuyển họ lên chiếc thiết giáp hạm "Musashi". Điều không may là bản thân chiếc thiết giáp hạm cũng bị máy bay Mỹ đánh chìm ngay ngày hôm sau 24 tháng 10 năm 1944 trong trận chiến biển Sibuyan, khiến 143 thành viên thủy thủ đoàn của "Maya" bị mất cùng "Musashi." Do đó, trong tổng số 1105 thuyền viên, 479 người đã tử trận.

== Danh sách thuyền trưởng==
- Morimoto Jo (sĩ quan trang bị trưởng): 8 tháng 11 năm 1930 - 30 tháng 6 năm 1932
- Morimoto Jo: 30 tháng 6 năm 1932 - 1 tháng 12 năm 1932
- Yamamoto Koki: 1 tháng 12 năm 1932 - 15 tháng 11 năm 1933
- Niimi Masaichi: 15 tháng 11 năm 1933 - 15 tháng 11 năm 1934
- Ozawa Jisaburo: 15 tháng 11 năm 1934 - 28 tháng 10 năm 1935
- Moizumi Shinichi: 28 tháng 10 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
- Oshima Kenshiro: 1 tháng 12 năm 1936 - 15 tháng 11 năm 1937
- Suzuki Yoshio: 15 tháng 11 năm 1937 - 15 tháng 11 năm 1938
- Nakahara Yoshimasa: 15 tháng 11 năm 1938 - 15 tháng 11 năm 1939
- Osugi Morikazu: 15 tháng 11 năm 1939 - 15 tháng 4 năm 1941
- Izaki Shunji: 15 tháng 4 năm 1941 - 11 tháng 8 năm 1941
- Nabeshima Shunsaki: 11 tháng 8 năm 1941 - 30 tháng 9 năm 1942
- Matsumoto Takeji: 30 tháng 9 năm 1942 - 16 tháng 10 năm 1943
- Kato Yoshiro: 16 tháng 10 năm 1943 - 26 tháng 12 năm 1943
- Oe Kenji: 26 tháng 12 năm 1943 - 23 tháng 10 năm 1944 (tử trận, được truy thăng Chuẩn Đô đốc)