Vợ người ta

"Vợ người ta" là một bài hát của nam ca sĩ kiêm nhạc sĩ sáng tác bài hát người Việt Nam Phan Mạnh Quỳnh. Bài hát được phát hành trực tuyến vào ngày 7 tháng 9 năm 2015, nằm trong mini album cùng tên của nam ca-nhạc sĩ. Nội dung bài hát xoay quanh nỗi tiếc nuối của một chàng trai khi chứng kiến người mình từng yêu nên duyên với một người đàn ông khác và trở thành "vợ người ta"một phần được dựa trên chuyện tình với bạn gái cũ của chính tác giả. Ca khúc ngay khi ra mắt đã thu hút hàng triệu lượt nghe trên các trang nghe nhạc trực tuyến nội địa, nhanh chóng trở thành một hiện tượng trong năm nhờ giai điệu dân dã và ca từ giản dị, mộc mạc, dễ thu hút với giới trẻ. 

Video âm nhạc cho "Vợ người ta" đã được thực hiện với hai phiên bản khác nhau, trong đó một bản không chính thức được rò rỉ trên mạng và đạt nhiều thành công hơn về lượng người xem trên YouTube so với bản phát hành chính thức của Phan Mạnh Quỳnh sau đó. Mặc dù bài hát đã giúp định hình tên tuổi của Quỳnh trong vai trò ca sĩ, nó đã tạo nên nhiều luồng quan điểm trái chiều trong giới chuyên môn và truyền thông về tính thị trường cao so với giá trị nghệ thuật mà nó đem lại cũng như về xu hướng âm nhạc đại chúng ở trong nước, đồng thời tài năng nghệ thuật của anh cũng từng bị đặt nghi vấn. Ca khúc này đã được nhiều nghệ sĩ nổi tiếng tại Việt Nam trình diễn lại hoặc cải biên trong các chương trình, sự kiện lớn nhỏ, cũng như được chính Mạnh Quỳnh viết lại thành các phiên bản khác dành cho mục đích quảng cáo và tuyên truyền.

== Bối cảnh và sáng tác ==
Theo chia sẻ của Phan Mạnh Quỳnh, "Vợ người ta" được anh sáng tác dựa trên câu chuyện tình có thật với người bạn gái đầu tiên mà anh quen biết khi còn theo học tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, giữa hai người đã nảy sinh những xung đột sau ba năm yêu nhau, cộng với việc anh đang gặp bế tắc trong sự nghiệp nên đã quyết định bỏ về quê một thời gian. Khi chuyện tình cảm có dấu hiệu rạn nứt, anh bất chợt nghĩ đến chuyện cô gái sẽ tìm được người mới và sau này sẽ làm lễ cưới với chính người đó. Thời điểm này, anh cũng nhận được nhiều lời mời tham dự tiệc cưới của một số người bạn và được chứng kiến khung cảnh nhộn nhịp trong các đám cưới. Từ sự liên tưởng đến bản thân, anh nảy ra ý tưởng đưa chuyện đám cưới vào trong sáng tác của mình, và bắt đầu viết những câu hát đầu tiên cho ca khúc mới. Nam nhạc sĩ cũng cho biết thêm, khi bản nhạc được hoàn thành vào dịp sau Tết cũng là lúc hai người đã chia tay. Anh đã đưa bài hát này cho một số bạn bè nghe thử, rồi nhờ nhạc sĩ Nguyễn Thanh Bình thực hiện phần hòa âm phối khí cho ca khúc.

Có thời lượng 3 phút 22 giây, "Vợ người ta" thể hiện dòng tâm sự của một chàng trai với cô gái mà mình từng yêu, khi cô quyết định cưới một người khác và làm dâu cho nhà chồng. Chứng kiến hạnh phúc của cô gái và cảnh tượng rộn ràng trong ngày cưới của cô, chàng trai nhớ lại về mối tình trong quá khứ và cảm thấy cay đắng cho duyên phận không thành của bản thân. Theo Phan Mạnh Quỳnh, bài hát "mang phong cách xưa và đậm chất quê mùa" cùng với lời ca giản dị và giai điệu dễ nghe.

== Phát hành ==
"Vợ người ta" được Phan Mạnh Quỳnh phát hành trên nền tảng nghe nhạc trực tuyến Zing MP3 vào ngày 7 tháng 9 năm 2015, nằm trong một mini album cùng tên gồm bốn bài hát được ra mắt trong tháng 9 cùng năm. Buổi họp báo giới thiệu mini album và video âm nhạc (MV) chính thức cho ca khúc này được tổ chức vào chiều ngày 6 tháng 10 năm 2015. Chỉ sau hai tuần ra mắt, bài hát đã đạt kỷ lục 6 triệu lượt nghe tính riêng trên một trang chia sẻ nhạc trực tuyến, vượt qua một loạt tên tuổi như Sơn Tùng M-TP và Trung Quân; cùng với đó toàn bộ EP cũng thu hút trên 1 triệu lượt nghe. Tính đến cuối tháng 12 năm 2015, "Vợ người ta" có tổng cộng 94 triệu lượt nghe trên Zing MP3 và gần 20 triệu lượt nghe trên trang NhacCuaTui. 

== Video âm nhạc ==
Đã có hai phiên bản MV khác nhau từng được thực hiện cho "Vợ người ta". Video đầu tiên được thực hiện bởi các đạo diễn Nhu Đặng và Ứng Duy Kiên (Kiên Ứng), lấy bối cảnh một làng quê với hai nhân vật chính là chàng trai (do Phan Mạnh Quỳnh thủ vai) và cô gái (do Quỳnh Kool thủ vai). Hai người vốn có quan hệ tình cảm sâu đậm từ lâu, nhưng khi cô gái đưa cho chàng trai một tấm thiệp cưới, anh giật mình nhận ra cái tên được ghi trong đó lại là của một người đàn ông khác. Chàng trai vẫn quyết định đến dự tiệc của bạn gái cũ, song thay vì chúc phúc cho cặp đôi, anh đã phá hỏng tiệc cưới gây nên nhiều rắc rối và phiền toái cho bộ đôi cô dâu chú rể. Khi MV này được hoàn thiện, nam ca sĩ tỏ ra không hài lòng với chất lượng video "như quay bằng điện thoại di động" và yêu cầu phía ê-kíp chỉnh sửa lại. Tuy nhiên, đạo diễn hình ảnh Kiên Ứng lại quyết định đăng video này lên trang Facebook cá nhân không thông qua Phan Mạnh Quỳnh kèm theo dòng chữ "demo" (bản chưa chính thức) và "chưa thanh toán", đồng thời hé lộ chuyện ê-kíp của nam ca sĩ đã "quỵt" 15 triệu đồng tiền công thực hiện MV. Mặc dù vậy, phiên bản demo bất ngờ nhận được sự ủng hộ của khán giả và trở nên gây sốt nhờ vào kịch bản được cho là hài hước, vui nhộn. Chỉ sau một tuần có mặt trên YouTube, video đã thu hút gần 5 triệu lượt xem, sau đó cán mốc 100 triệu lượt vào đầu năm 2017. Tính đến tháng 7 năm 2024, phiên bản này ghi nhận tổng cộng hơn 145 triệu lượt xem từ YouTube. Chia sẻ về quyết định đăng tải công khai bản MV nháp, cả Nhu Đặng và Kiên Ứng đều cho biết họ mong muốn sản phẩm của mình được khán giả ghi nhận cũng như không để cho tâm huyết và sự cố gắng của cả ê-kíp "không được tôn trọng". Trong khi đó, Quỳnh thừa nhận việc không thanh toán đầy đủ với ê-kíp sản xuất, đồng thời cho biết thêm anh đã gặp may mắn khi MV demo bị rò rỉ vô tình tạo hiệu ứng ngược để công chúng biết đến tác phẩm của mình nhiều hơn.

Sau đó, vào ngày 6 tháng 10 năm 2015, Phan Mạnh Quỳnh đã công bố một bản video khác cho ca khúc, được xem là phiên bản MV chính thức, do một ê-kíp tại miền Nam đảm nhận sản xuất. Khác với phiên bản video đầu tiên, nam ca sĩ lần này sắm vai chú rể trong hôn lễ với nữ chính Võ Quỳnh Vy, rồi bị một chàng traicũng là người yêu cũ của vợđến để gây náo loạn hội trường lễ cưới. Mặc dù video này đã đạt được hơn 21 triệu lượt xem sau hai tháng phát hành trên YouTube, nhiều ý kiến tranh cãi đã nổ ra liên quan đến nội dung MV bị cho là "sến súa" và "nhạt nhẽo", cũng như được nhận xét chưa phù hợp với tinh thần của bài nhạc khi so với bản nháp từng bị rò rỉ trước đó. Nhiều bình luận để lại thậm chí cho rằng họ chỉ biết đến bản demo của Nhu Đặng và Kiên Ứng mà không hề hay biết sự tồn tại của MV chính thức.

== Đón nhận và ảnh hưởng ==
Cuối năm 2015, từ khóa "Vợ người ta" liên quan đến bài hát trở thành cụm từ được tìm kiếm nhiều nhất tại Việt Nam trong năm theo công bố của Google. Sự nổi tiếng của ca khúc đã kéo theo nhiều quan điểm trái chiều trong giới âm nhạc, với một bộ phận cho rằng ca khúc chỉ đáp ứng yếu tố "lạ tai" còn chất lượng chuyên môn và giá trị nghệ thuật "không đáng để bàn đến". Một bài viết trên "Người Lao Động" dẫn lại ý kiến của một số nhân vật trong nghề như nhạc sĩ Lê Quang, nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Thiện, ca sĩ Phương Thanh, trong đó hầu hết đều tỏ ra lạ lẫm trước thị hiếu thưởng thức âm nhạc của khán giả ngày nay cũng như việc nhiều bài hát bị cho là kém chất lượng vẫn được đón nhận và tồn tại trên thị trường. Tuy nhiên ở chiều ngược lại, nhạc sĩ Nguyễn Hồng Thuận lý giải "Vợ người ta" thành công một phần nhờ vào tính chất bình dân, gần gũi trong lời hát cùng với những chi tiết hài được bắt chước từ các bộ phim của Châu Tinh Trì, qua đó đánh vào tâm lý của một bộ phận khán giả trẻ. Ca sĩ Trúc Nhân trong một cuộc phỏng vấn với báo "Thanh Niên" đã bày tỏ rằng anh không xem ca khúc này là nhạc thị trường mà là một "sự sáng tạo trong ca từ và giai điệu" của Phan Mạnh Quỳnh, và "xứng đáng" với sự cống hiến cho nền âm nhạc Việt Nam. Nhạc sĩ Tăng Nhật Tuệ thừa nhận giới trẻ có xu hướng ưa chuộng những ca khúc dễ nghe, dễ thuộc như "Vợ người ta", và ngay cả bản thân anh cũng có thể hát lại tác phẩm này một cách trọn vẹn mặc dù "chưa từng đúp chuột vào bài hát". 

Truyền thông trong nước cũng có những nhận định khác nhau về hiện tượng "Vợ người ta", trong đó ca khúc bên cạnh những lời khen ngợi về mặt ý tưởng thì đã phải chịu không ít chỉ trích và bị gán với mác "nhạc chợ", "rẻ tiền". Theo Ngọc Mai từ "Pháp luật Việt Nam", nhiều người đã cảm thấy "không thể hiểu nổi" khi nhạc phẩm với ca từ "đơn điệu, buồn cười" cộng với giai điệu "nửa thị trường, nửa mang âm hưởng nhạc sến" lại có thể trở thành một hiện tượng trong mắt công chúng. Cây viết Thùy Trang của "Người Lao Động" chỉ ra rằng trong bối cảnh nền âm nhạc thiếu đi những tác phẩm có tính đột phá và thực sự có giá trị nghệ thuật, thì việc những bài nhạc như "Vợ người ta" được thịnh hành là một lẽ tất yếu. Ban tổ chức giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2017 thậm chí đã không lựa chọn "Vợ người ta" vào danh sách đề cử chính thức với lý do ca khúc không đáp ứng được một trong những tiêu chí quan trọng của giải thưởng là "có đóng góp thiết thực cho sự phong phú, phát triển của đời sống âm nhạc Việt Nam". Dù vậy, bài viết của Linh Phạm trên "VietNamNet" nhận định, tác phẩm này là minh chứng rõ nhất cho cái gọi là "văn học hiện thực" trong âm nhạc của Mạnh Quỳnh – một phong cách thể hiện có thể khiến cho người nghe lần đầu cảm thấy "gờn gợn", nhưng nếu tìm hiểu đủ lâu sẽ thấy một sự "chân thật đến chân thành, bình dân nhưng không bình thường".

Về phía Phan Mạnh Quỳnh, "Vợ người ta" đã mang lại danh tiếng đáng kể và góp phần tạo dựng tên tuổi cho nam ca-nhạc sĩ, sau một loạt tác phẩm được anh viết cho nhiều ca sĩ nổi tiếng trước đó. Tuy nhiên, trong một chương trình âm nhạc, Mạnh Quỳnh thừa nhận chính anh "sợ" ca khúc này vì cho rằng nó đã vô tình làm lu mờ nhiều sáng tác của anh trước đó, khiến cho những nỗ lực của anh không được ghi nhận như khi viết "Vợ người ta". Bản thân anh cũng từng có thời gian bị giới chuyên môn đánh giá thấp về khả năng sáng tác, nhất là việc thể hiện nội dung, thông điệp một cách sâu sắc. Cho đến khi tham gia chương trình "Bài hát hay nhất" mùa đầu tiên vào năm 2016 và lọt vào đến chung kết, Quỳnh đã chứng thực khả năng viết nhạc có chiều sâu với nhiều tác phẩm sau này được công chúng đón nhận nhiệt liệt, dần xóa bỏ định kiến về việc viết "nhạc thị trường".

== Cover và sử dụng trong phương tiện truyền thông ==
Vào năm 2015, "Vợ người ta" đã được nhóm hài Ghiền Mì Gõ biên dựng lại thành một MV parody với nhan đề "Xin lỗi, anh chỉ là thằng bán nhang", trong đó có sự góp mặt của chính tác giả bài hát Phan Mạnh Quỳnh. Phiên bản làm lại này đã thu về hơn 20,5 triệu lượt xem trên YouTube tính tại thời điểm tháng 12 năm 2015, dẫn đầu trong số 10 video được xem nhiều nhất tại Việt Nam trong năm. Tận dụng sức hút của "Vợ người ta", một số nghệ sĩ như Hồ Ngọc Hà, Ngọc Sơn, Phi Nhung, Trấn Thành đã thực hiện các bản cover ca khúc này trong nhiều dịp, chương trình khác nhau và đều nhận được sự hưởng ứng từ người hâm mộ. NSND Tự Long đã biểu diễn phiên bản chế lời của nhạc phẩm trong chương trình "Gặp nhau cuối năm" vào năm 2016, đề cập đến biểu tượng nón lá và việc quảng bá hình ảnh của đất nước; và được trình diễn lại trong một liên khúc nhạc chế ở chương trình cùng tên năm 2023. Tại chương trình "Gương mặt thân quen" năm 2016, Đỗ Duy Nam đã hóa trang thành Phan Mạnh Quỳnh và tái hiện khung cảnh đám cưới trong MV gốc. Ca sĩ Hà Anh Tuấn đã hát lại ca khúc này trong một live concert của mình tại Hà Nội vào năm 2018, với sự hiện diện bất ngờ của tác giả trong phần biểu diễn. Nữ ca sĩ Phương Thanh đã trình diễn một bản phối mới cho ca khúc theo phong cách rock trong chương trình "Giao lộ thời gian" tại Quảng Ninh vào tháng 7 năm 2024. Cùng năm tại chương trình "Anh trai vượt ngàn chông gai", nhóm các nghệ sĩ Phạm Khánh Hưng, Trương Thế Vinh, Jun Phạm, BB Trần và HuyR đến từ "Nhà Ngũ hành" đã trình diễn bài hát này trong một tiết mục mashup với "Chuyện ba người" của nhạc sĩ Quốc Dũng.

Năm 2016, Phan Mạnh Quỳnh đã viết lại lời mới cho "Vợ người ta" và đưa vào một video quảng cáo của hãng sữa Vinamilk có tựa đề "Bí quyết nuôi con phát triển toàn diện". Video được ra mắt trên YouTube vào ngày 12 tháng 10 năm 2016 với sự tham gia diễn xuất của anh cùng với hai diễn viên hài Thu Trang và Huỳnh Lập, nhanh chóng đạt được hơn 10 triệu lượt xem trong tháng đầu tiên và đứng thứ hai về số lượt theo dõi video quảng cáo trong tháng 10 ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương theo thống kê của nền tảng này. Bài hát sau đó tiếp tục được chính nhạc sĩ làm mới để quảng bá cho chiến dịch cộng đồng chống nạn buôn lậu và sử dụng thuốc lá lậu do "Tạp chí Công Thương" khởi xướng vào tháng 2 năm 2017.

== Đội ngũ sản xuất ==
=== Âm nhạc ===
- Ca sĩ: Phan Mạnh Quỳnh
- Nhạc sĩ: Phan Mạnh Quỳnh
- Phối khí: Nguyễn Thanh Bình

=== Hình ảnh ===
Thông tin được lấy từ phần ghi công cuối MV demo của bài hát.

- Sản xuất: Ngô Đài Trang
- Đạo diễn: Nhu Đặng
- Biên kịch: Minh Kiên
- Đạo diễn hình ảnh: Ứng Duy Kiên
- Quay phim: Hồ Hoàng Tùng
- Dựng phim: Đăng Duy
- Trợ lý sản xuất: Hạnh Vũ, Hoài Nam
- Diễn viên: Quỳnh Kool, Tùng Hoàng, Tuấn Anh
- Thiết kế mỹ thuật: Ngọc Ánh, Hoài Thu
- Phục trang: Khánh Trang

== Liên kết ngoài ==
- Album "Vợ người ta" trên MusicBrainz