Type XIV (lớp tàu ngầm)

U-boat Type XIV là một lớp tàu ngầm đặc biệt được Hải quân Đức Quốc xã thiết kế trong Chiến tranh Thế giới thứ hai cho nhiệm vụ tiếp liệu các tàu U-boat khác, và trở thành những tàu tiếp liệu tàu ngầm duy nhất không phải là những hạm tàu nổi. Mười chiếc đã được nhập biên chế, tất cả đều đã bị mất trong cuộc xung đột. Chúng được đặt tên lóng trong tiếng Đức: ""Milchkuh/Milchkühe"" (bò sữa).

== Thiết kế và chế tạo ==
=== Thiết kế ===
Thiết kế của Type XIV được dựa trên kiểu tàu ngầm tuần dương hoạt động tầm xa Type IXD, nhưng với một lườn tàu ngắn hơn và mớn nước sâu hơn. Chúng có trọng lượng choán nước khi nổi và khi lặn. Con tàu có chiều dài chung , lớp vỏ trong chịu áp lực dài , mạn tàu rộng , chiều cao và mớn nước . Chúng trang bị hệ thống động lực tương tự như với Type VII, bao gồm hai động cơ diesel Germaniawerft F46 siêu tăng áp 6-xy lanh 4 thì, cung cấp công suất dẫn động hai trục chân vịt đường kính để di chuyển trên mặt nước, cùng hai động cơ/máy phát điện Siemens-Schuckert 2 GU 345/34 công suất để di chuyển ngầm.

Do hàng hóa được tàu ngầm Type XIV vận chuyển chủ yếu là nhiên liệu nhẹ, trọng lực có thể đặt lên trên lườn áp lực cao hơn. Vì vậy thép dày đến được sử dụng cho lườn áp lực thay vì , nên Con tàu có khả năng lặn sâu đến . Chiếc tàu ngầm đạt được tốc độ tối đa trên mặt nước, và khi lặn. Chúng có tầm hoạt động tối đa khi đi tốc độ đường trường , và khi đi ngầm ở tốc độ hoặc ở tốc độ .

Các con tàu không được trang bị ống phóng ngư lôi hay hải pháo trên boong. Vũ khí để tự vệ bao gồm hai khẩu pháo phòng không 3,7 cm SK C/30 với 2.500 quả đạn, cùng một pháo phòng không C/30 nòng đôi với 3.000 quả đạn Thủy thủ đoàn bao gồm 53 sĩ quan và thủy thủ.

=== Chế tạo ===
24 chiếc Type XIV đã được lên kế hoạch chế tạo, nhưng chỉ có mười chiếc được hoàn tất trong giai đoạn 1940-1943, bao gồm sáu chiếc do hãng Deutsche Werke và bốn chiếc do hãng Germaniawerft đóng. Kế hoạch chế tạo mười bốn chiếc Type XIV khác đã bị hủy bỏ, trong đó ba chiếc "U-491", "U-492" và "U-493" đã hoàn tất được khoảng 75% khi công việc bị ngưng lại vào năm 1944. Mười một chiếc còn lại chưa từng được đặt lườn khi bị hủy bỏ vào ngày 27 tháng 5, 1944. Vào ngày này Đô đốc Karl Dönitz cũng hủy bỏ việc chế tạo Type XX, một kiểu tàu ngầm vận tải lớn vốn chỉ có thể hoàn tất vào giữa năm 1945.

== Lịch sử hoạt động ==
Nhờ kích thước lớn, tàu ngầm Type XIV có thể cung cấp cho các tàu U-boat nhiên liệu, dầu nhờn bôi trơn động cơ và bốn ngư lôi, cũng như thực phẩm tươi được bảo quả trong khoang trữ lạnh. Ngoài ra các con tàu còn được trang bị một lò nướng nhỏ để cung cấp bánh mì mới nướng cho thủy thủ các tàu U-boat được tiếp tế. Tàu ngầm Type XIV còn có một bác sĩ và khoang y tế để chăm sóc thủy thủ bị thương, và ngay cả một buồng giam dành cho hai người để lưu giữ thủy thủ chờ đợi được xét xử tại căn cứ. Để so sánh, các tàu Type IXC chỉ mang theo dự trữ thực phẩm đủ trong 12 tuần, và mỗi tàu Type VIIC có khoảng 114 tấn dầu diesel.

Hàng hóa vận chuyển được chứa trong những xuồng bơm hơi dài và các cần cẩu di động. Sàn tàu phẳng có các cửa nắp chứa hàng hóa và cần cẩu, trên lý thuyết được thiết kế dùng để chuyển tiếp hàng hóa cồng kềnh. Tuy nhiên độ nổi con tàu rất thấp khiến công việc này cực kỳ khó khăn trong bối cảnh thời tiết khác nghiệt của Bắc Đại Tây Dương luôn có sóng biển quét qua sàn tàu. Vì vậy việc tiếp liệu phải được trao tay qua cửa nắp của tháp chỉ huy, nhỏ nhưng khô ráo hơn. Công việc tiếp tế và tiếp nhiên liệu thường kéo dài nhiều giờ, đặt cả tàu U-boat được tiếp tế và tàu ""Milchkuh"" ở nguy cơ bị đối phương tấn công bất ngờ. 

Nếu bị phía Đồng Minh tấn công, chiếc Type XIV thường lặn trước trong khi tàu ngầm kia chống trả lại đối phương trên mặt biển trong một lúc, vì chiếc Type XIV cồng kềnh và sàn phẳng khiến nó xoay trở và lặn xuống chậm hơn, cho dù nó lặn được sâu hơn Type VIIC hay Type IX. Tàu ngầm Type XIV không được trang bị ngư lôi hay hải pháo trên boong, và chỉ có pháo phòng không để tự vệ.

Các tàu ""Milchkuh"" thường hoạt động ở vị trí khoảng ngoài khơi Bắc Mỹ, lợi dụng cái gọi là khoảng trống Đại Tây Dương, nơi cách xa hoạt động của tàu chiến và máy bay tuần tra chống ngầm Đồng Minh, nhưng đủ gần để hỗ trợ tiếp liệu cho các tàu U-boat. Vào năm 1942, tiếp liệu của tàu ngầm Type XIV cho phép tàu Type VIIC duy trì tuần tra trong nhiều tuần dọc bờ biển Hoa Kỳ, trong giai đoạn Chiến dịch Paukenschlag (tiếng Anh: Chiến dịch Drumbeat) của Trận chiến Đại Tây Dương.

Các tàu ""Milchkuh"" trở thành mục tiêu ưu tiên của lực lượng Đồng Minh, vì đánh chìm được một "bò sữa" sẽ cắt ngắn hoạt động tuần tra của hàng tá tàu U-boat khác, buộc chúng phải rút lui về căn cứ để được tiếp tế. Hệ thống tình báo tín hiệu Ultra chặn và giải mã các bức điện của Hải quân Đức, cho phép biết được lịch trình hoạt động của các tàu ngầm Type XIV. Cùng với kỹ thuật radar được cải thiện, mở rộng tầm hoạt động của máy bay tuần tra, và sự xuất hiện của các đội tìm-diệt tàu ngầm xây dựng chung quanh các tàu sân bay hộ tống, phần lớn tàu ""Milchkuh"" đã bị loại bỏ trong năm 1943, riêng trong tháng 7 đã bị mất đến bốn chiếc. Đến cuối chiến tranh, toàn bộ tàu ngầm Type XIV đều đã bị đánh chìm, và 289 thủy thủ đã tử trận trong tổng số 530-576 thành viên thủy thủ đoàn.