HMS Stayner (K573)

HMS "Stayner" (K573) là một tàu frigate lớp "Captain" của Hải quân Hoàng gia Anh hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó nguyên được Hoa Kỳ chế tạo như chiếc DE-564 (chưa đặt tên), một tàu hộ tống khu trục lớp "Buckley", và chuyển giao cho Anh Quốc theo Chương trình Cho thuê-Cho mượn (Lend-Lease). Tên nó được đặt theo Phó đô đốc Sir Richard Stayner (1625-1662), người đã từng tham gia các cuộc Chiến tranh Anh-Hà Lan thứ nhất vào năm 1652-1654. Nó đã phục vụ cho đến khi chiến tranh kết thúc tại Châu Âu, hoàn trả cho Hoa Kỳ năm 1945, và cuối cùng bị bán để tháo dỡ vào năm 1947.

== Thiết kế và chế tạo ==
"Buckley" là một trong số sáu lớp tàu hộ tống khu trục được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo nhằm đáp ứng nhu cầu hộ tống vận tải trong Thế Chiến II, sau khi Hoa Kỳ chính thức tham chiến vào cuối năm 1941. Chúng hầu như tương tự nhau, chỉ với những khác biệt về hệ thống động lực và vũ khí trang bị. Động cơ của phân lớp "Backley" bao gồm hai turbine hơi nước General Electric để dẫn động hai máy phát điện vận hành hai trục chân vịt, và dàn vũ khí chính bao gồm 3 khẩu pháo pháo /50 cal.

Những chiếc phân lớp "Buckley" (TE) có chiều dài ở mực nước và chiều dài chung ; mạn tàu rộng và độ sâu mớn nước khi đầy tải là . Chúng có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn ; và lên đến khi đầy tải. Hệ thống động lực bao gồm hai nồi hơi và hai turbine hơi nước General Electric công suất , dẫn động hai máy phát điện công suất để vận hành hai trục chân vịt; công suất cho phép đạt được tốc độ tối đa . Con tàu mang theo dầu đốt, cho phép di chuyển đến ở vận tốc đường trường .

Vũ khí trang bị bao gồm pháo /50 cal trên ba tháp pháo nòng đơn đa dụng (có thể đối hạm hoặc phòng không), gồm hai khẩu phía mũi và một khẩu phía đuôi. Vũ khí phòng không tầm gần bao gồm hai pháo Bofors 40 mm và tám pháo phòng không Oerlikon 20 mm. Con tàu có ba ống phóng ngư lôi Mark 15 . Vũ khí chống ngầm bao gồm một dàn súng cối chống tàu ngầm Hedgehog Mk. 10 (có 24 nòng và mang theo 144 quả đạn); hai đường ray Mk. 9 và bốn máy phóng K3 Mk. 6 để thả mìn sâu. Thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 200 sĩ quan và thủy thủ.

"Stayner" được đặt lườn như là chiếc DE-564 (chưa đặt tên) tại xưởng tàu của hãng Bethlehem-Hingham Steel Shipyard ở Hingham, Massachusetts vào ngày 22 tháng 9, 1943 và được hạ thủy vào ngày 6 tháng 11, 1943. Con tàu được chuyển giao cho Anh Quốc và nhập biên chế cùng Hải quân Anh như là chiếc HMS "Stayner" (K573) vào ngày 30 tháng 12, 1943 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Thiếu tá Hải quân Harry John Hall.

== Lịch sử hoạt động ==
"Stayner" phục vụ hộ tống và tuần tra trước khi chuyển sang hoạt động như tàu Frigate Kiểm soát Lực lượng Duyên hải (CFCF), chỉ huy một chi hạm đội xuồng phóng lôi MTB (Motor Torpedo Boat) hoạt động tại eo biển Manche và Bắc Hải nhằm đối phó các tàu E-Boat đối phương. Trong cuộc đổ bộ Normandy diễn ra vào ngày 6 tháng 6, 1944, nó cùng các tàu chị em , , , , và Chi hạm đội Khu trục 1 tham gia thành phần hộ tống cho sườn phía Đông của lực lượng tấn công.

Trong đêm 7-8 tháng 6, tàu E-Boat đối phương xuất phát từ các căn cứ của chúng ở Cherbourg và Le Havre tìm cách xâm nhập khu vực bãi đổ bộ, nhưng đã đụng độ với "Stayner" và "Retalick" cùng các chi hạm đội MTB tháp tùng; đối phương buộc phải rút lui sau trận chiến ngắn nhưng ác liệt, với ba chiếc E-Boat bị hư hại. Đến đêm 3-4 tháng 7, "Stayner" và "Thornborough" tiếp tục đụng độ với các chi hạm đội E-Boat, tuy nhiên đối phương duy trì khoảng cách bên ngoài tầm bắn và di chuyển ở vùng nước nông gần bờ để rút lui.

Sang ngày 4 tháng 8, "Stayner" xuất phát từ Newhaven với thành phần chi hạm đội bao gồm các tàu phóng lôi PT-boat của Hoa Kỳ; nó bắt được tín hiệu sonar rõ ràng của một mục tiêu ngầm ngoài khơi Beachy Head. Phối hợp tấn công bằng mìn sâu cùng với tàu khu trục , lúc 02 giờ 00, họ đã đánh chìm được tàu ngầm U-boat Đức "U671" tại vị trí về phía Nam Brighton trong eo biển Manche, tại tọa độ . 47 thành viên thủy thủ đoàn của "U-671" đã tử trận và chỉ có năm người sống sót. "Stayner" trở thành tàu frigate duy nhất thuộc lực lượng CFCF từng đánh chìm được một tàu ngầm.

Trong đêm 18-19 tháng 9, "Stayner" cùng với và đánh chặn một chi hạm đội E-boat đối phương đang hộ tống một đoàn tàu tiếp liệu đi đến Dunkirk đang bị bao vây. Thời tiết xấu đã ngăn cản những chiếc MTB không thể di chuyển với tốc độ cao, nhưng hải pháo của "Stayner" đã phá hủy "S-183" và khiến hai chiếc "S-200" và "S-702" đắm do va chạm.

Đến đêm 22-23 tháng 1, 1945, "Stayner" cùng với tàu chị em đang tuần tra tại khu vực ngoài khơi South Foreland, Kent khi họ đụng độ ác liệt với một chi hạm đội E-Boat đối phương; hai chiếc E-boat đã bị đánh chìm và một số chiếc khác bị hư hại nặng. "Riou" bị hư hại trong trận này, khi một chiếc E-boat tìm cách phản công húc vào đuôi tàu, khiến nó bị mất một đoạn thanh ray bảo vệ.

Sau khi chiến tranh chấm dứt, "Stayner" được chính thức hoàn trả cho Hoa Kỳ vào ngày 24 tháng 11, 1945, nhằm giảm bớt chi phí mà Anh phải trả cho Hoa Kỳ trong Chương trình Cho thuê-Cho mượn (Lend-Lease). Do dư thừa so với nhu cầu về tàu chiến sau khi chiến tranh đã chấm dứt, nó bị bán để tháo dỡ vào ngày 14 tháng 11, 1947.

== Liên kết ngoài ==
- Schnellboot 1939/1940 ships
- Photo gallery of HMS "Stayner" (K-573)
- Destroyer Escort Sailors Association DEs for UK