U-30 (tàu ngầm Đức) (1936)

U-30 là một tàu ngầm tấn công thuộc phân lớp Type VIIA được Hải quân Đức Quốc Xã chế tạo trước Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1936, nó đã thực hiện tám chuyến tuần tra trong chiến tranh, đánh chìm một tàu chiến phụ trợ và 16 tàu buôn với tổng tải trọng , cùng gây hư hại cho hai chiếc khác. Sự kiện tàu chở hành khách bị "U-30" đánh chìm khiến 28 công dân Hoa Kỳ trong số hành khách thiệt mạng đã bị bưng bít cho đến hết chiến tranh. Sau chuyến tuần tra cuối cùng vào tháng 8, 1940, "U-30" được rút về làm nhiệm vụ huấn luyện cho các thủy thủ đoàn U-boat tương lai. Nó xuất biên chế vào tháng 1, 1945, và cuối cùng bị đánh đắm tại Flensburg trong kế hoạch Regenbogen vào tháng 5, 1945.

== Thiết kế và chế tạo ==
=== Thiết kế ===
Tàu ngầm Type VII được thiết kế căn bản dựa trên những kiểu tàu ngầm của Đế quốc Đức thời Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Chúng có trọng lượng choán nước khi nổi và khi lặn), con tàu có chiều dài chung , lớp vỏ trong chịu áp lực dài , mạn tàu rộng , chiều cao và mớn nước .

Chúng trang bị hai động cơ diesel MAN M 6 V 40/46 6-xy lanh 4 thì, tổng công suất ở tốc độ vòng quay 470-485 vòng mỗi phút, cho phép đạt tốc độ tối đa , và tầm hoạt động tối đa khi đi tốc độ đường trường . Khi đi ngầm dưới nước, chúng sử dụng hai động cơ/máy phát điện Brown, Boveri & Cie GG UB 720/8 tổng công suất . Tốc độ tối đa khi lặn là , và tầm hoạt động ở tốc độ .

Vũ khí trang bị có năm ống phóng ngư lôi , bao gồm bốn ống trước mũi và một ống phía đuôi, và mang theo tổng cộng 11 quả ngư lôi, hoặc tối đa 22 quả thủy lôi TMA, hoặc 33 quả TMB. Tàu ngầm Type VIIA bố trí một hải pháo 8,8 cm SK C/35 cùng một pháo phòng không trên boong tàu. Thủy thủ đoàn bao gồm 4 sĩ quan và 40-56 thủy thủ.

=== Chế tạo ===
"U-30" được đặt hàng vào ngày 1 tháng 4, 1935, rõ ràng là một vi phạm Hiệp ước Versailles do điều khoản cấm Đức sở hữu tàu ngầm. Nó được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng AG Weser tại Bremen vào ngày 24 tháng 1, 1936, hạ thủy vào ngày 4 tháng 8, 1936, và nhập biên chế cùng Hải quân Đức Quốc Xã vào ngày 8 tháng 10, 1936 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Hans Cohausz. 

== Lịch sử hoạt động ==
Trong suốt quãng đời hoạt động, "U-30" đã tham gia tám chuyến tuần tra, đánh chìm mười sáu tàu buôn đối phương có tổng tải trọng cùng một tàu chiến phụ trợ tải trọng . Nó cũng gây hư hại cho thiết giáp hạm Anh cùng một tàu buôn tải trọng . Tất cả thành tích này của "U-30" đều dưới quyền chỉ huy của Đại úy Hải quân Fritz-Julius Lemp.

=== 1939 ===
==== Chuyến tuần tra thứ nhất - Đánh chìm "Athenia" ====
"U-30" khởi hành từ Wilhelmshaven vào ngày 22 tháng 8, 1939 cho chuyến tuần tra đầu tiên, trước khi Thế Chiến II bắt đầu. Nó tham gia chiến sự vào ngày 3 tháng 9, chỉ mười giờ sau khi Đế quốc Anh chính thức tuyên chiến với Đức, khi đánh chìm chiếc tàu buôn , vốn đang trong hành trình từ Liverpool đến Montreal, Canada, ở vị trí khoảng về phía Tây quần đảo Hebrides. "Athenia" trở thành con tàu đầu tiên bị đánh chìm trong cuộc xung đột, và trong số hơn 1.400 hành khách đã có 112 người thiệt mạng, 28 người trong số đó mang quốc tịch Hoa Kỳ. Sau khi đánh chìm "Athenia", "U-30" còn tiếp tục đánh chìm hai tàu buôn "Blairlogie" và .

Ngay sau cuộc tấn công, Bộ Tuyên truyền Đức Quốc Xã phủ nhận mọi cáo buộc tàu ngầm U-boat Đức đã đánh chìm "Athenia". Thay vào đó họ cho rằng phía Anh đã phóng ngư lôi vào chính tàu của họ nhằm lôi kéo Hoa Kỳ vào cuộc xung đột theo phe Đồng Minh. Để xoa dịu phản ứng của phía Hoa Kỳ sau vụ đánh chìm "Athenia", Joachim von Ribbentrop, Bộ trưởng Ngoại giao Đức Quốc Xã, tổ chức buổi họp giữa Đại đô đốc Erich Raeder, Tổng tư lệnh Hải quân Đức, và Tùy viên Hải quân sứ quán Hoa Kỳ vào ngày 16 tháng 9. Trong cuộc họp Raeder khẳng định ông nhận được báo cáo từ mọi tàu ngầm đang hoạt động ngoài biển, nên chắc chắn rằng "Athenia" không bị bất kỳ tàu ngầm U-boat Đức nào đánh chìm. Thực ra, không phải mọi tàu ngầm Đức đều đã quay trở về cảng, và mọi tàu U-boat đều giữ chế độ im lặng vô tuyến nghiêm ngặt.

Khi "U-30" quay trở về cảng Wilhelmshaven vào ngày 27 tháng 9, Chuẩn đô đốc Karl Dönitz, Tư lệnh lực lượng tàu ngầm Đức, đích thân gặp hạm trưởng của "U-30" tại bến tàu. Đại úy Lemp thừa nhận ông chịu trách nhiệm về việc đánh chìm "Athenia", do nhận định nhầm mục tiêu đang chạy zig-zag là một tàu buôn tuần dương vũ trang. Sau đó đô đốc Dönitz được lệnh giữ tuyệt đối bí mật sự việc, và đại úy Lemp được miễn trừ mọi trách nhiệm có liên quan; đô đốc Dönitz cũng ra lệnh thay đổi nhật ký hải trình của "U-30" để xóa bỏ mọi dấu vết có liên quan. Sự thật về nguyên nhân "Athenia" bị đánh chìm chỉ được tiết lộ trong vụ xét xử tội ác chiến tranh tại Tòa án Nürnberg vào năm 1946.

==== Chuyến tuần tra thứ hai ====
Ảnh hưởng bởi việc điều tra của Bộ tổng tham mưu Đức liên quan đến việc đánh chìm "Athenia", "U-30" phải ở lại cảng Wilhelmshaven cho đến ngày 9 tháng 12, khi nó khởi hành cho chuyến tuần tra thứ hai. Chuyến đi chỉ kéo dài sáu ngày, đi đến bờ biển phía Nam Na Uy (lúc này còn giữ trung lập) trước khi quay trở lại Wilhelmshaven vào ngày 14 tháng 12, mà không bắt gặp mục tiêu nào.

==== Chuyến tuần tra thứ ba ====
"U-30" xuất phát từ Wilhelmshaven vào ngày 23 tháng 12, 1939 cho chuyến tuần tra thứ ba, đi đến Bắc Hải, rồi băng qua khe GIUK giữa các quần đảo Faroe và Shetland để tiến vào khu vực Đại Tây Dương về phía Tây Nam Ireland. Nó đã đánh chìm tàu đánh cá chống ngầm HMS "Barbara Robertson" vào ngày 28 tháng 12, rồi cùng ngày hôm đó đã phóng ngư lôi tấn công , khiến chiếc thiết giáp hạm Anh 31.100 tấn bị hư hại và bốn thủy thủ tử trận. Sau đó nó tiến hành rải thủy lôi trước khi quay trở về Wilhelmshaven vào ngày 17 tháng 1, 1940. Bãi mìn do "U-30" rải đã khiến "El Oso" bị đắm ngày 11 tháng 1; "Gracia" bị hư hại ngày 16 tháng 1; và "Cairnross" bị đắm ngày 17 tháng 1.

=== 1940 ===
==== Chuyến tuần tra thứ tư ====
Trong chuyến tuần tra thứ tư xuất phát về kết thúc cùng tại Wilhelmshaven, diễn ra từ ngày 11 tháng 3 đến ngày 30 tháng 3, "U-30" hoạt động dọc bờ biển phía Tây Na Uy hỗ trợ cho Chiến dịch Weserübung nhằm xâm chiếm đất nước này. Nó không tìm thấy mục tiêu nào trong suốt 20 ngày tuần tra.

==== Chuyến tuần tra thứ năm ====
Trong chuyến tuần tra thứ năm từ ngày 3 tháng 4 đến ngày 4 tháng 5, "U-30" khởi hành từ Wilhelmshaven để tiếp tục hỗ trợ cho Chiến dịch Weserübung dọc bờ biển phía Tây Na Uy. Sau đó nó đi sang phía Tây Nam về hướng Scotland sẵn sàng đánh chặn mọi tàu chiến Anh có thể được phái đi tăng cường hoạt động phòng thủ Na Uy. "U-30" vẫn không đánh chìm được mục tiêu nào trong chuyến đi này trước khiq auy trở lại Wilhelmshaven.

==== Chuyến tuần tra thứ sáu ====
Khởi hành từ Wilhelmshaven vào ngày 8 tháng 6 cho chuyến tuần tra thứ sáu, "U-30" lại đi ngang Bắc Hải, rồi băng qua khe GIUK để tiến vào vùng biển giữa Đại Tây Dương. Trong khu vực vịnh Biscay, nó lần lượt đánh chìm tàu buôn Anh "Otterpool" vào ngày 20 tháng 6, và tàu buôn Na Uy "Randsfjord" hai ngày sau đó. Đến ngày 28 tháng 6, tàu buôn Anh "Llanarth" trúng ngư lôi, rồi tiếp nối bởi tàu buôn Anh "Beignon" vào ngày 1 tháng 7 và tàu buôn Ai Cập "Angele Mabro" vào ngày 6 tháng 7. Thay vì quay trở về Đức, "U-30" kết thúc chuyến tuần tra tại cảng Lorient, tại nước Pháp vừa bị chiếm đóng sau khi Pháp thua trận, trở thành chiếc tàu ngầm U-boat Đức đầu tiên đi đến cảng này trong Thế Chiến II.

==== Chuyến tuần tra thứ bảy ====
"U-30" xuất phát từ Lorient vào ngày 13 tháng 7 cho chuyến tuần tra thứ bảy, hoạt động hướng về phía Nam đến tận ngoài khơi Bồ Đào Nha, và đã đánh chìm tàu buôn Anh "Ellaroy" vào ngày 21 tháng 7. Tuy nhiên chỉ ba ngày sau đó, nó phải quay trở về Lorient, do gặp trục trặc trên một trong những động cơ diesel. Tại cảng, "U-30" được phát hiện có thêm những trục trặc cơ khí khác, nên chỉ hoạt động cầm chừng và sẽ được đưa trở về Đức trong chuyến tuần tra tiếp theo.

==== Chuyến tuần tra thứ tám ====
Rời cảng Lorient, Pháp vào ngày 5 tháng 8 cho chuyến tuần tra thứ tám, cũng là chuyến cuối cùng, "U-30" đã đánh chìm tàu buôn Thụy Điển "Canton" vào ngày 9 tháng 8, và tàu buôn Anh "Clan Macphee" vào ngày 16 tháng 8, tất cả đều ở tại vùng biển phía Tây Ireland. Tuy nhiên "U-30" lại gặp phải trục trặc động cơ, nên buộc phải kết thúc sớm chuyến tuần tra và quay trở về Đức ngang qua Bắc Hải, về đến cảng Kiel vào ngày 30 tháng 8. Kết thúc chuyến tuần tra, Đại úy Fritz-Julius Lemp được tặng thưởng Huân chương Chữ thập Sắt Hiệp sĩ.

=== 1941 - 1945 ===
Sau chuyến tuần tra thứ tám, "U-30" được rút khỏi hoạt động trên tuyến đầu vào ngày 15 tháng 9, 1940, và được đưa về Chi hạm đội U-boat 24 để làm nhiệm vụ huấn luyện tại khu vực biển Baltic cho đến hết chiến tranh. Nhiều thành viên trong số thủy thủ đoàn kỳ cựu của "U-30", bao gồm Đại úy Lemp, được chuyển sang tàu ngầm "U-110". Vào giai đoạn cuối của cuộc xung đột, theo dự định của kế hoạch Regenbogen, "U-30" bị đánh đắm trong vịnh Kupfermühle về phía Đông Flensburg vào ngày 5 tháng 5, 1945, để tránh lọt vào tay lực lượng Đồng Minh. Xác tàu đắm sau đó được trục vớt và tháo dỡ vào năm 1948.

=== Các "Bầy sói" từng tham gia ===
"U-30" từng tham gia "Bầy sói":
- Prien (15 đến 17 tháng 6, 1940)

=== Tóm tắt chiến công ===
"U-30" đã đánh chìm mười sáu tàu buôn đối phương có tổng tải trọng cùng một tàu chiến phụ trợ tải trọng . Nó cũng gây hư hại cho một tàu buôn khác có tải trọng và gây hư hại cho thiết gáp hạm :
== Xem thêm ==
- Trận Đại Tây Dương (1939-1945)