hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Ba chạc

Ba chạc hay còn gọi dấu dầu ba lá, dấu dầu háo ẩm, chè đắng, chè cỏ (danh pháp khoa học: Melicope pteleifolia) là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Champ. ex Benth.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.

== Đặc điểm ==
Cây nhỏ, cao 1 – 3m, có khi hơn (4 – 5m). Cành non có lông, sau đó nhẵn. Lá kép mọc đối, có ba lá chét, mép nguyên, gân phụ 15 – 20 cặp, lá non có lông rất mịn, lá chét hình trái xoan: dài 4,5 – 13 cm, rộng 2,5 – 5,5 cm, gốc thuôn, đầu nhọn; cuống lá dài có lông, tày ở phần dính vào thân, cuống lá chét không có hoặc rất ngắn. Cụm hoa mọc thành xim ở kẽ lá, ngắn hơn lá; lá bắc nhỏ; hoa nhỏ màu trắng; lá đài hình trái xoan, có lông ở mép; cánh hoa có 4 – 5, dài gấp 3 lần lá đài, hơi khum ở đầu, nhẵn; nhị 4, chỉ nhị bằng hoặc dài hơn cánh hoa; bầu nhụy hình trứng, có lông, vòi nhụy nhẵn, đầu nhụy có 4 rãnh. Quả nang hình trái xoan, khi chín màu đỏ, chia làm 1– 4 mảnh, vỏ nhẵn (1– 4 hạch nhẵn), phía ngoài nhăn nheo; mỗi ngăn chứa một hạt hình cầu đường kính 2mm, màu đen xanh, bóng. Toàn cây có tinh dầu thơm. Mùa hoa tháng 4 – 5, mùa quả tháng 6 – 7.

== Phân bố ==
Ba chạc là cây bụi ưa sáng, chịu được hạn và có thể sống trên nhiều loại đất khác nhau. Trên thế giới, cây Ba chạc phân bố rộng rãi ở vùng nhiệt đới, chủ yếu ở các nước như Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Campuchia, Myanmar, Thái Lan, Philippin. Ở Việt Nam, cây mọc hoang, rất phổ biến trên khắp nước ta từ miền Bắc đến miền Nam. Cây thường được gặp ở các vùng đồi, rừng thứ sinh, rừng thưa, hoặc trong các bụi cây ở vùng đồng bằng.|
Coleonema album

Coleonema album là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Thunb.) Bartl. & H.L.Wendl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Agathosma juniperifolia

Agathosma juniperifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Bartl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1843.
Melicope pulgarensis

Melicope pulgarensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Elmer) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Coleonema aspalathoides

Coleonema aspalathoides là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được A.Juss. ex G.Don mô tả khoa học đầu tiên năm 1831.
Melicope quadrilocularis

Melicope quadrilocularis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Hook. & Arn.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Agathosma kougaensis

Agathosma kougaensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Coleonema calycinum

Coleonema calycinum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Steud.) I.Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Melicope radiata

Melicope radiata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (H. St. John) T.G. Hartley & B.C. Stone mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Agathosma krakadouwensis

Agathosma krakadouwensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Coleonema juniperinum

Coleonema juniperinum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Melicope reflexa

Melicope reflexa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (H. St. John) T.G. Hartley & B.C. Stone mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Agathosma lanceolata

Agathosma lanceolata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (L.) Engl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Coleonema nubigena

Coleonema nubigena là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Esterh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1943.
Melicope retusa

Melicope retusa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (A. Gray) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Agathosma lancifolia

Agathosma lancifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Eckl. & Zeyh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Coleonema pulchellum

Coleonema pulchellum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được I.Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Melicope rhytidocarpa

Melicope rhytidocarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Merr. & L.M. Perry) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Agathosma latipetala

Agathosma latipetala là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Coleonema pulchrum

Coleonema pulchrum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Hook. mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Melicope richii

Melicope richii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (A. Gray) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Coleonema virgatum

Coleonema virgatum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Schltdl.) Eckl. & Zeyh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Agathosma leptospermoides

Agathosma leptospermoides là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Melicope rubra

Melicope rubra là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lauterb. & K. Schum.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Comptonella baudouinii

Comptonella baudouinii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Baill.) T.G.Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1983 publ. 1984.
Agathosma linifolia

Agathosma linifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Licht. ex Roem. & Schult.) Licht. ex Bartl. & H.L.Wendl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Comptonella drupacea

Comptonella drupacea là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Labill.) Guillaumin mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Agathosma longicornu

Agathosma longicornu là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Melicope sambiranensis

Melicope sambiranensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (H. Perrier) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Comptonella fruticosa

Comptonella fruticosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được T.G.Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1983 publ. 1984.
Agathosma marifolia

Agathosma marifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Eckl. & Zeyh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Melicope schraderi

Melicope schraderi là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lauterb.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Comptonella glabra

Comptonella glabra là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được T.G.Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1983 publ. 1984.
Melicope semecarpifolia

Melicope semecarpifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Merr.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Agathosma marlothii

Agathosma marlothii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Comptonella lactea

Comptonella lactea là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Baker f.) T.G.Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1983 publ. 1984.
Melicope sessilifoliola

Melicope sessilifoliola là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Merr.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Comptonella microcarpa

Comptonella microcarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Perkins) T.G.Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1983 publ. 1984.
Agathosma martiana

Agathosma martiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Melicope trichantha

Melicope trichantha là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lauterb.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Comptonella oreophila

Comptonella oreophila là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Guillaumin) T.G.Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1983 publ. 1984.
Agathosma microcalyx

Agathosma microcalyx là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Melicope trichopetala

Melicope trichopetala là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lauterb.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Comptonella sessilifoliola

Comptonella sessilifoliola là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Guillaumin) T.G.Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1983 publ. 1984.
Agathosma microcarpa

Agathosma microcarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Sond.) Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Melicope triphylla

Melicope triphylla là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lam.) Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Conchocarpus acuminatus

Conchocarpus acuminatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Pilg.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma minuta

Agathosma minuta là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Schltdl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Conchocarpus adenantherus

Conchocarpus adenantherus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Rizzini) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma mirabilis

Agathosma mirabilis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Melicope tsaratananensis

Melicope tsaratananensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Capuron) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Agathosma mucronulata

Agathosma mucronulata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Conchocarpus bellus

Conchocarpus bellus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Melicope vatiana

Melicope vatiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Setch.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Conchocarpus cauliflorus

Conchocarpus cauliflorus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Melicope villosa

Melicope villosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Merr.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Agathosma muirii

Agathosma muirii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được E.Phillips mô tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Conchocarpus concinnus

Conchocarpus concinnus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Melicope viticina

Melicope viticina là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Wall. ex Kurtz) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Agathosma mundtii

Agathosma mundtii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Cham. & Schltdl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Melicope xanthoxyloides

Melicope xanthoxyloides là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (F. Muell.) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Agathosma namaquensis

Agathosma namaquensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Conchocarpus cuneifolius

Conchocarpus cuneifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Nees & Mart. mô tả khoa học đầu tiên năm 1823.
Agathosma odoratissima

Agathosma odoratissima là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Montin) Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Melicope zambalensis

Melicope zambalensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Elmer) T.G. Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Conchocarpus cyrtanthus

Conchocarpus cyrtanthus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma orbicularis

Agathosma orbicularis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Thunb.) Bartl. & H.L.Wendl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Merope spinosa

Merope spinosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Blume) M. Roem. mô tả khoa học đầu tiên năm 1846.
Conchocarpus dasyanthus

Conchocarpus dasyanthus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma ovalifolia

Agathosma ovalifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Metrodorea flavida

Metrodorea flavida là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được K. Krause mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.
Conchocarpus diadematus

Conchocarpus diadematus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma ovata

Agathosma ovata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Thunb.) Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Metrodorea mollis

Metrodorea mollis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Taub. mô tả khoa học đầu tiên năm 1892.
Agathosma pallens

Agathosma pallens là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Conchocarpus elegans

Conchocarpus elegans là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (A.St.-Hil.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Metrodorea nigra

Metrodorea nigra là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được A. St.-Hil. mô tả khoa học đầu tiên năm 1825.
Agathosma pattisonae

Agathosma pattisonae là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Conchocarpus fanshawei

Conchocarpus fanshawei là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Sandwith) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Micromelum falcatum

Micromelum falcatum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lour.) Tanaka mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Agathosma peglerae

Agathosma peglerae là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Conchocarpus fissicalyx

Conchocarpus fissicalyx là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Micromelum integerrimum

Micromelum integerrimum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Buch.-Ham. ex DC.) Wight & Arn. ex M. Roem. mô tả khoa học đầu tiên năm 1846.
Agathosma pentachotoma

Agathosma pentachotoma là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được E.Mey. ex Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Conchocarpus fontanesianus

Conchocarpus fontanesianus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (A.St.-Hil.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Monniera trifolia

Monniera trifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Loefl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1758.
Agathosma perdita

Agathosma perdita là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Hutch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Conchocarpus furcatus

Conchocarpus furcatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Muiriantha hassellii

Muiriantha hassellii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (F. Muell.) C.A. Gardner mô tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Agathosma phillipsii

Agathosma phillipsii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Conchocarpus gaudichaudianus

Conchocarpus gaudichaudianus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (A.St.-Hil.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Murraya alata

Murraya alata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Drake mô tả khoa học đầu tiên năm 1892.
Agathosma pilifera

Agathosma pilifera là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Schltdl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Conchocarpus grandiflorus

Conchocarpus grandiflorus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Engl.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Murraya crenulata

Murraya crenulata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Turcz.) Oliv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1861.
Agathosma planifolia

Agathosma planifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Murraya euchrestifolia

Murraya euchrestifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Hayata mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Conchocarpus grandis

Conchocarpus grandis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma propinqua

Agathosma propinqua là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Murraya koenigii

Murraya koenigii (cà ri Ấn Độ, cà ri Patta, chùm hôi trắng, xan tróc hay đơn giản là cây cà ri) là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (L.) Spreng. mô tả khoa học đầu tiên năm 1817.

==Mô tả==
Cây bụi cao 1-2m, có các nhánh màu tía sẫm. Lá kép lông chim lẻ với 17-21 dụi lá chét dài 3–5 cm, mọc so le, hình trái xoan thon, không cân xứng, nhẵn hay hơi có lông mịn, nhạt ở mặt dưới; mép có răng tròn thấp, gân phụ 4-6 cặp, lồi rõ ở mặt dưới. Hoa nhỏ, màu trắng có mùi không thơm lắm, tập hợp thành ngù kép ở ngọn ngắn hơn lá. Quả dạng quả mọng, dài 1 cm, màu tía sẫm, có tuyến, với 1-2 hạt bao bởi chất nhầy.

==Phân bố==
Cây có nguồn gốc Ấn Độ và Sri Lanka nhưng cũng phổ biến ở Campuchia, Lào, Nam Trung Quốc, Indonesia và Việt Nam, mọc hoang và được trồng tại nhiều nơi.

==Thành phần hóa học==
Lá rất thơm, chứa carbazol alcaloid như mukonin, mukonicin, clausenalen. Vỏ rễ có một tỷ lệ cao tinh dầu và một glucosid koenigin.

==Công dụng==
Toàn bộ lá, thân, quả, hạt và rễ đều được sử dụng làm gia vị và làm thuốc. Ở Ấn Độ, người ta trồng chủ yếu để lấy lá, phần lớn để chế bột cari và làm thuốc. Quả, lá có thể dùng để trị lỵ, tiêu chảy và sốt rét, phát ban, hạ sốt, rắn cắn v.v.
Conchocarpus guyanensis

Conchocarpus guyanensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Pulle) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma puberula

Agathosma puberula là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Steud.) Fourc. mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Murraya kwangsiensis

Murraya kwangsiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (C.C. Huang) C.C. Huang mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Conchocarpus heterophyllus

Conchocarpus heterophyllus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (A.St.-Hil.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma pubigera

Agathosma pubigera là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Murraya microphylla

Murraya microphylla là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Merr. & Chun) Swingle mô tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Conchocarpus hirsutus

Conchocarpus hirsutus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma pulchella

Agathosma pulchella là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (L.) Link mô tả khoa học đầu tiên năm 1821.
Nguyệt quới

Nguyệt quới (tên khoa học: Murraya paniculata) là một loài thực vật có hoa thuộc chi "Murraya", được William Jack mô tả khoa học năm 1820. Loài này cũng được gọi theo tên tiếng Trung là nguyệt quất (月橘), thất lý hương (七里香), cửu lý hương (九里香), thập lý hương (十里香), thiên lý hương (千里香) hoặc vạn lý hương (萬里香). Nguyệt quới là tên gọi phổ biến trong tiếng Việt, đây là cách phát âm từ "nguyệt quý" theo phương ngữ miền Nam. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng "nguyệt quý" (月季) cũng là tên của loài hồng Trung Hoa ("Rosa chinensis"). Một số sách báo, người bán cây cảnh cũng gọi nhầm loài này là "nguyệt quế" (月桂), vốn là tên thông dụng của "Laurus nobilis".
Conchocarpus inopinatus

Conchocarpus inopinatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma pungens

Agathosma pungens là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (E.Mey. ex Sond.) Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Murraya tetramera

Murraya tetramera là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được C.C. Huang mô tả khoa học đầu tiên năm 1959.
Conchocarpus insignis

Conchocarpus insignis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma purpurea

Agathosma purpurea là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Conchocarpus larensis

Conchocarpus larensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Tamayo & Croizat) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Nematolepis elliptica

Nematolepis elliptica là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Paul G. Wilson) Paul G. Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma recurvifolia

Agathosma recurvifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Nematolepis frondosa

Nematolepis frondosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (N.G. Walsh & Albr.) Paul G. Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Conchocarpus longifolius

Conchocarpus longifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (A.St.-Hil.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma rehmanniana

Agathosma rehmanniana là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Nematolepis ovatifolia

Nematolepis ovatifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (F. Muell.) Paul G. Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Conchocarpus longipes

Conchocarpus longipes là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma riversdalensis

Agathosma riversdalensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Conchocarpus macrocarpus

Conchocarpus macrocarpus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Engl.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Nematolepis rhytidophylla

Nematolepis rhytidophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Albr. & N.G. Walsh) Paul G. Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma robusta

Agathosma robusta là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Eckl. & Zeyh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Nematolepis squamea

Nematolepis squamea là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Labill.) Paul G. Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Conchocarpus macrophyllus

Conchocarpus macrophyllus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được J.C.Mikan mô tả khoa học đầu tiên năm 1820.
Agathosma roodebergensis

Agathosma roodebergensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Compton mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Conchocarpus marginatus

Conchocarpus marginatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Rizzini) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Nematolepis wilsonii

Nematolepis wilsonii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (N.G. Walsh & Albr.) Paul G. Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma rosmarinifolia

Agathosma rosmarinifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Bartl.) I.Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Neochamaelea pulverulenta

Neochamaelea pulverulenta là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Vent.) Erdtman mô tả khoa học đầu tiên năm 1952.
Conchocarpus mastigophorus

Conchocarpus mastigophorus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma rubricaulis

Agathosma rubricaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Conchocarpus modestus

Conchocarpus modestus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Neoraputia alba

Neoraputia alba là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Nees & Mart.) Emmerich mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Agathosma rudolphii

Agathosma rudolphii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được I.Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Conchocarpus nicaraguensis

Conchocarpus nicaraguensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Standl. & L.O.Williams) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Neoraputia paraensis

Neoraputia paraensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Ducke) Emmerich mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Agathosma sabulosa

Agathosma sabulosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Conchocarpus obovatus

Conchocarpus obovatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Nees & Mart.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma salina

Agathosma salina là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Eckl. & Zeyh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Neoraputia trifoliata

Neoraputia trifoliata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Engl.) Emmerich mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Conchocarpus odoratissimus

Conchocarpus odoratissimus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lindl.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma scaberula

Agathosma scaberula là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Nycticalanthus speciosus

Nycticalanthus speciosus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Ducke mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Conchocarpus oppositifolius

Conchocarpus oppositifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma sedifolia

Agathosma sedifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Schltdl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Orixa japonica

Orixa japonica là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Thunb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1784.
Conchocarpus ovatus

Conchocarpus ovatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (A.St.-Hil. & Tul.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma serpyllacea

Agathosma serpyllacea là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Licht. ex Schult. mô tả khoa học đầu tiên năm 1819.
Pamburus missionis

Pamburus missionis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Wight) Swingle mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Conchocarpus paniculatus

Conchocarpus paniculatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Engl.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma serratifolia

Agathosma serratifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Curtis) Spreeth mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.
Paramignya confertifolia

Paramignya confertifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Swingle mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Conchocarpus pentandrus

Conchocarpus pentandrus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (A.St.-Hil) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma sladeniana

Agathosma sladeniana là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Glover mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Paramignya rectispinosa

Paramignya rectispinosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Craib mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Agathosma spinescens

Agathosma spinescens là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Conchocarpus punctatus

Conchocarpus punctatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Pelea elliptica

Pelea elliptica là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (A. Gray) Hillebr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Agathosma spinosa

Agathosma spinosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Conchocarpus ramiflorus

Conchocarpus ramiflorus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Spruce ex Engl.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Pelea elongata

Pelea elongata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Hillebr.) H. St. John mô tả khoa học đầu tiên năm 1944.
Agathosma squamosa

Agathosma squamosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Willd. ex Roem. & Schult.) Bartl. & H.L.Wendl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Conchocarpus santosii

Conchocarpus santosii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pirani & Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Pelea grandifolia

Pelea grandifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Hildebr.) H. St. John & E.P. Hume mô tả khoa học đầu tiên năm 1944.
Agathosma stenopetala

Agathosma stenopetala là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Steud.) Steud. mô tả khoa học đầu tiên năm 1840.
Conchocarpus silvestris

Conchocarpus silvestris là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Nees & Mart.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Pelea lucens

Pelea lucens là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Hildebr.) H. St. John mô tả khoa học đầu tiên năm 1944.
Agathosma stenosepala

Agathosma stenosepala là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Conchocarpus sordidus

Conchocarpus sordidus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Pelea sandwicensis

Pelea sandwicensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Gaudich. ex Hook. & Arn.) A. Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Agathosma stilbeoides

Agathosma stilbeoides là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Conchocarpus toxicarius

Conchocarpus toxicarius là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Spruce ex Engl.) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Pelea sulfurea

Pelea sulfurea là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Rock) H. St. John & E.P. Hume mô tả khoa học đầu tiên năm 1944.
Agathosma stipitata

Agathosma stipitata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Conchocarpus transitionalis

Conchocarpus transitionalis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Rizzini) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Peltostigma guatemalense

Peltostigma guatemalense là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Standl. & Steyerm.) Gereau mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Agathosma stokoei

Agathosma stokoei là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Conchocarpus ucayalinus

Conchocarpus ucayalinus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Huber) Kallunki & Pirani mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma subteretifolia

Agathosma subteretifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Peltostigma pteleoides

Peltostigma pteleoides là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Hook.) Walp. mô tả khoa học đầu tiên năm 1846.
Correa aemula

Correa aemula là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lindl.) F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1858.
Agathosma tabularis

Agathosma tabularis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Pentaceras australe

Pentaceras australe là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (F. Mueller) Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Agathosma thymifolia

Agathosma thymifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Schltdl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Correa alba

Correa alba là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Andrews mô tả khoa học đầu tiên năm 1798.
Phebalium lepidotum

Phebalium lepidotum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Turcz.) Paul G. Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Agathosma trichocarpa

Agathosma trichocarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Holmes mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Correa backhouseana

Correa backhouseana là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Hook. mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Phebalium megaphyllum

Phebalium megaphyllum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Ewart) Paul G. Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma tulbaghensis

Agathosma tulbaghensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Dummer mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Correa bauerlenii

Correa bauerlenii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.
Phebalium obovatum

Phebalium obovatum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Paul G. Wilson) Paul G. Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma umbonata

Agathosma umbonata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Correa calycina

Correa calycina là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được J.M.Black mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Hoàng bá

Hoàng bá hay còn gọi hoàng nghiệt (danh pháp khoa học: Phellodendron amurense) là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Franz Josef Ruprecht miêu tả khoa học đầu tiên năm 1857.

==Mô tả==
Cây gỗ cao 10–30 m, đường kính ngang ngực tới 1 m. Lá 7-13 lá chét; cuống nhẵn hoặc có lông tơ; phiến lá chét hình trứng tới hình trứng-hình mác, 6-12 × 2,5-4,5 cm, dạng giấy tới giấy mỏng, nhọn đỉnh. Chùm hoa và chùm quả lỏng lẻo, cuốn và cuống nhỏ thanh mảnh. Quả dạng hình cầu, đường kính khoảng 1 cm. Hạt kích thước khoảng 6 × 3 mm. Ra hoa tháng 5-6, kết quả tháng 9-10.

==Phân bố==
Hoàng bá sinh sống trong các khu rừng miền núi, các bụi rậm hay thung lũng sông. Khu vực phân bố: Trung Quốc (các tỉnh An Huy, Hà Bắc, Hắc Long Giang, Hà Nam, Cát Lâm, Liêu Ninh, Nội Mông, Sơn Đông, Sơn Tây), Đài Loan, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Viễn Đông Nga. Tuy nhiên hiện nay loài này được trồng ở nhiều nơi khác để làm thuốc, như tại Việt Nam.

==Sử dụng y học==
Nó là một trong 50 vị thuốc cơ bản của y học cổ truyền Trung Quốc. Từng được sử dụng trong điều trị viêm màng não, lị khuẩn que, viêm phổi, lao và xơ gan.

Sử dụng theo đường uống để điều trị thương tổn bụng, tiêu chảy, viêm đường ruột và nhiễm khuẩn dường tiết niệu. Berberin, một thành phần có trong hoàng bá là có hiệu quả trong điều trị tiêu chảy do nhiễm khuẩn, mắt hột và bệnh do Leishmania ở da.
"Phellodendron amurense" cũng có thể bảo vệ sụn chống lại quá trình thoái hóa khớp.
Nó cũng chứng tỏ là một tác nhân phòng ngừa hóa quan trọng tiềm tàng trong điều trị ung thư phổi.

"Phellodendron amurense" cũng có khả năng ức chế co rút tuyến tiền liệt, gợi ý về việc nó có thể hữu dụng trong điều trị các rối loạn niệu khoa gây ra bởi sự tắc nghẽn niệu đạo do tuyến tiền liệt như u xơ tuyến tiền liệt (BPH). Nexrutin (Dịch chiết vỏ cây "Phellodendron amurense") có thể có tiềm năng ngăn chặn sự phát triển các khối u tuyến tiền liệt.

Các dịch chiết độc quyền chứa "Magnolia officinalis" và "Phellodendron amurense" có thể giúp giảm béo phì.

Các hợp chất trong lá (quercetin, quercetin-3-"O"-beta--glucoside, quercetin-3-"O"-beta--galactoside và kaempferol-3-"O"-beta--glucoside) được chứng minh là có khả năng làm giảm các gốc tự do tương tự như vitamin E.

== Dầu ==
Dầu quả hoàng bá là một loại dầu thực vật ép từ quả "Phellodendron amurense". Dầu này có các tính chất tiêu diệt côn trùng tương tự như pyrethrum. Dầu chứa một số chất có hoạt tính sinh học như các flavonoid (diosmin), alkaloid (berberin, yatroriccin, palmatin), saponin và coumarin. Các ứng dụng y học của dầu quả hoàng bá bao gồm điều trị viêm tụy, giảm cholesterol, giảm đường máu và điều trị một số bệnh ngoài da.

== Hóa học ==
Tinh dầu:
- Tinh dầu quả chứa myrcen (62,3–70,3%) và β-caryophyllen (6,8–10,5%).
- Tinh dầu lá chứa β-elemol (18,5%) và ("Z")-β-ocimen (12.6%).
- Tinh dầu hoa chứa ("Z")-β-ocimen (9,5%), β-elemol (9,4%), myrcen (7,8%) và nonacosan (7,7%).

Amurensin, một "tert"-amyl alcohol dẫn xuất của kaempferol 7-"O"-glucoside, có thể tìm thấy ở "P. amurense".

==Xem thêm==
- Xuyên hoàng bá
- Tam diệu hoàn
Agathosma unicarpellata

Agathosma unicarpellata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Fourc.) Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Correa decumbens

Correa decumbens là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1855.
Xuyên hoàng bá

Xuyên hoàng bá hay hoàng bì thụ (tên khoa học: Phellodendron chinense) là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được C.K. Schneid. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1907.

== Mô tả==
Cây gỗ cao tới 15 m. Lá lông chim 7-15 lá chét; cuống nhẵn nhụi hoặc phớt lông tơ mỏng hoặc lông măng màu gỉ sắt. Phiến lá chét hình trứng-elip tới hình mác thuôn dài, kích thước 8-15 × 3,5-6 cm, dạng giấy, gốc hình nêm tới hơi mảnh đi và xiên, đỉnh có mấu nhọn tới nhọn. Chùm hoa và chùm quả đặc sít, cuống và cuống nhỏ mập. Quả hình á cầu tới elipxoit, đường kính 1-1,5 cm. Hạt kích thước 6-7 × 3-5 mm. Ra hoa tháng 5-6, kết quả tháng 9-11.

==Phân bố==
Xuyên hoàng bá sinh sống trong các khu rừng lá rộng hỗn hợp, rừng thưa tới rừng rậm ở độ cao 800-1500(-3000) m trong các tỉnh An Huy, Phúc Kiến, Cam Túc, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hà Nam, Hồ Bắc, Hồ Nam, Giang Tô, Thiểm Tây, Tứ Xuyên, Vân Nam, Chiết Giang.
==Xem thêm==
- Hoàng bá
- Tam diệu hoàn
Correa eburnea

Correa eburnea là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Paul G.Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Agathosma venusta

Agathosma venusta là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Eckl. & Zeyh.) Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Phellodendron sachalinense

Phellodendron sachalinense là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương (Rutaceae). Loài này được Carl Friedrich (Fedor Bogdanovich) Schmidt miêu tả khoa học đầu tiên năm 1868 như một thứ của loài "Phellodendron amurense" dưới danh pháp "Phellodendron amurense" var. "sachalinense". Năm 1905 Charles Sprague Sargent nâng cấp lên thành loài.
==Phân bố==
Như tên gọi khoa học của nó gợi ý, loài này sinh sống trên đảo Sakhalin và miền bắc Nhật Bản.
Agathosma virgata

Agathosma virgata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lam.) Bartl. & H.L.Wendl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Correa glabra

Correa glabra là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Lindl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Phellodendron sinii

Phellodendron sinii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Y.C. Wu miêu tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Agathosma zwartbergensis

Agathosma zwartbergensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pillans mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Correa harrisii

Correa harrisii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Paxton mô tả khoa học đầu tiên năm 1840.
Philotheca cymbiformis

Philotheca cymbiformis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Paul G. Wilson) Paul G. Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Almeidea caerulea

Almeidea caerulea là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Nees & Mart.) A.St.-Hil. mô tả khoa học đầu tiên năm 1823.
Correa lawrenceana

Correa lawrenceana là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Hook. mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Philotheca pachyphylla

Philotheca pachyphylla là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Paul G. Wilson) Paul G. Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Almeidea lilacina

Almeidea lilacina là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được A.St.-Hil. mô tả khoa học đầu tiên năm 1823.
Correa pulchella

Correa pulchella là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được J.Mackay ex Sweet mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Philotheca reichenbachii

Philotheca reichenbachii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sieber ex Spreng. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Correa reflexa

Correa reflexa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Labill.) Vent. mô tả khoa học đầu tiên năm 1803.
Almeidea limae

Almeidea limae là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được I.M.Silva mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Philotheca salsolifolia

Philotheca salsolifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Sm.) Druce miêu tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Almeidea longifolia

Almeidea longifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được A.St.-Hil. mô tả khoa học đầu tiên năm 1823.
Crossosperma cauliflora

Crossosperma cauliflora là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được T.G.Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Almeidea rubra

Almeidea rubra là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được A.St.-Hil. mô tả khoa học đầu tiên năm 1823.
Phyllosma barosmoides

Phyllosma barosmoides là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được I.J. Williams miêu tả khoa học đầu tiên.
Crossosperma velutina

Crossosperma velutina là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Guillaumin) T.G.Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Amyris abeggii

Amyris abeggii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Ekman ex Urb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Picrella ignambiensis

Picrella ignambiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Guillaumin) T.G. Hartley & Mabb. mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Crowea angustifolia

Crowea angustifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1808.
Amyris apiculata

Amyris apiculata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Urb. & Ekman mô tả khoa học đầu tiên năm 1929.
Pilocarpus giganteus

Pilocarpus giganteus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Engl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1874.
Crowea exalata

Crowea exalata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1855.
Amyris attenuata

Amyris attenuata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Standl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Pilocarpus goudotianus

Pilocarpus goudotianus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Tul. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1847.
Crowea saligna

Crowea saligna là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Andrews mô tả khoa học đầu tiên năm 1800.
Amyris axilliflora

Amyris axilliflora là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Griseb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1866.
Pilocarpus jaborandi

Pilocarpus jaborandi là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Holmes miêu tả khoa học đầu tiên năm 1892.
Decagonocarpus cornutus

Decagonocarpus cornutus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được R.S.Cowan mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Amyris balsamifera

Amyris balsamifera là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1759.
Pilocarpus microphyllus

Pilocarpus microphyllus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Stapf ex Wardleworth miêu tả khoa học đầu tiên năm 1893.
Decagonocarpus oppositifolius

Decagonocarpus oppositifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Engl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1874.
Amyris barbata

Amyris barbata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Lundell mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Pilocarpus pauciflorus

Pilocarpus pauciflorus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được A. St.-Hil. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1823.
Decatropis bicolor

Decatropis bicolor là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Zucc.) Radlk. mô tả khoa học đầu tiên năm 1886.
Amyris brachybotrys

Amyris brachybotrys là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Turcz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Pilocarpus pennatifolius

Pilocarpus pennatifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Lem. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1853.
Decatropis coulteri

Decatropis coulteri là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Hook.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.
Amyris brenesii

Amyris brenesii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Standl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1937.
Pilocarpus peruvianus

Pilocarpus peruvianus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (J.F. Macbr.) Kaastra miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Decatropis paucijuga

Decatropis paucijuga là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Donn.Sm.) Loes. mô tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Pilocarpus racemosus

Pilocarpus racemosus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Vahl miêu tả khoa học đầu tiên năm 1797.
Amyris carterae

Amyris carterae là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Rebman & F.Chiang mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Decazyx esparzae

Decazyx esparzae là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được F.Chiang mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Amyris chiapensis

Amyris chiapensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Lundell mô tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Decazyx macrophyllus

Decazyx macrophyllus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pittier & S.F.Blake mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Pilocarpus spicatus

Pilocarpus spicatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được A. St.-Hil. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1823.
Dendrosma deplanchei

Dendrosma deplanchei là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Pancher & Sebert mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.
Pleiospermium alatum

Pleiospermium alatum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Wight & Arn.) Swingle miêu tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Amyris conzattii

Amyris conzattii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Standl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Desmotes incomparabilis

Desmotes incomparabilis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (H.P.Riley) Kallunki mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Plethadenia granulata

Plethadenia granulata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Krug & Urb.) Urb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Amyris cordata

Amyris cordata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được I.M.Johnst. mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Pseudiosma asiatica

Pseudiosma asiatica là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lour.) Don miêu tả khoa học đầu tiên năm 1831.
Dictamnus albus

Dictamnus albus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Amyris crebrinervis

Amyris crebrinervis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Gereau mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Dictyoloma peruvianum

Dictyoloma peruvianum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Planch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1846.