Họ Chim chuột

Chim chuột là nhóm các loài chim thuộc bộ Coliiformes, với các loài còn tồn tại hiện thuộc về họ duy nhất Coliidae. Chúng là nhóm chị em với nhánh Eucavitaves, gồm Leptosomiformes, Trogoniformes (nuốc), Bucerotiformes (hồng hoàng và đầu rìu), Piciformes (gõ kiến, toucan và họ hàng) và Coraciformes (bói cá, sả và nhiều họ hàng khác). Họ này hiện chỉ được tìm thấy ở Châu Phi Hạ Sahara, và đây là bộ chim duy nhất giới hạn hoàn toàn trong lục địa này. Tuy nhiên, một số trường hợp ngoại lệ như turaco, được một số người coi là bộ riêng biệt Musophagiformes, và "Leptosomus discolor", loài duy nhất của bộ Leptosomiformes, được tìm thấy ở Madagascar, ngoài châu Phi lục địa. Chim chuột có phạm vi phân bố rộng hơn trong kỷ Paleogen, với phạm vi rộng khắp châu Âu và Bắc Mỹ trong suốt thế Paleocen.

== Miêu tả ==
Chim chuột là dạng chim mảnh khảnh màu xám hoặc nâu với lông vũ mềm mại. Trung bình chúng dài khoảng , với cái đuôi dài và mỏng dài hơn , và nặng . Chúng sống trên cây và di chuyển quanh các lá như gặm nhấm để tìm kiếm quả mọng, trái cây và chồi. Thói quen này, cùng với hình thái đôi chân, là cơ sở cho tên tiếng Anh của chúng, mousebird. Chúng có khả năng nhào lộn và có thể kiếm ăn lộn ngược. Tất cả các loài đều có móng vuốt khỏe và các ngón chân ngoài có thể đảo ngược. Chúng cũng có mào và mỏ phình.

== Hành vi và sinh thái học ==
Chim chuột là loài sống bầy đàn, tương tự như chuột, và được tìm thấy theo nhóm khoảng 20 con ở vùng đất có nhiều cây cối rậm rạp. Chúng xây tổ hình chén bằng cành cây trên cây, và được lót bằng cỏ. Chim cái đẻ khoảng hai đến ba quả trứng trong một lứa.

== Hệ thống học và tiến hóa==
Chim chuột có thể được coi là "hóa thạch sống", bởi sáu loài còn tồn tại ngày nay chỉ là những loài còn sót lại của một dòng dõi đa dạng hơn rất nhiều vào thời kỳ sớm của kỷ Paleogen và thế Miocen. Bộ Coliiformes có một số lượng hóa thạch rất phong phú, nhưng việc tập hợp thành một cây phát sinh hệ thống chắc chắn không phải là điều dễ dàng. Họ này được ghi nhận là tồn tại từ thế Paleocen sớm trở đi. Vào thế Eocen, có hai họ được biết là đã tồn tại, họ Coliidae còn tồn tại và họ tuyệt chủng Sandcoleidae gồm các loài có mỏ dài hơn.

Họ Sandcoleidae trước đây là một bộ riêng biệt, nhưng cuối cùng đã được xếp vào nhánh Coraciiformes tổ tiên. Trong đó, các loài Sandcoleidae thực sự các dạng như "Neanis" được gộp chung trong một nhóm cận ngành. Mặc dù các loài Sandcoleidae hiện nay được coi là đơn ngành sau khi loại bỏ các đơn vị phân loại khác, nhưng nhiều dạng không thể được gán một cách dứt khoát cho bất kỳ họ nào. Ví dụ, chi "Selmes" có lẽ là một "coliid", nhưng chỉ có quan hệ họ hàng xa với các chi hiện đại.

Các loài Coliiformes tuyệt chủng xuất hiện ở một loạt các hệ sinh thái. Đặc biệt, họ Sandcoleidae thường giữ những hạt chưa nghiền nát trên bụng, đồng thời có những móng vuốt tương tự như các loài chim săn mồi hiện nay.

==Phân loại học==
Bộ COLIIFORMES
- Chi †"Botauroides" (Thế Eocen ở Wyoming, Hoa Kỳ)
- †"B. parvus"
- Chi †"Eobucco"
- †"E. brodkorbi"
- Chi †"Eocolius" (London Clay Early Eocene of Walton-on-the-Naze, Anh)
- †"E. walkeri"
- Chi †"Limnatornis" ["Palaeopicus" ] (Thế Miocen sớm ở Saint-Gérand-le-Puy, Pháp)
- †"L. consobrinus" ["Picus consobrinus" ; "Palaeopicus consobrinus" ; "Urocolius consobrinus" ]
- †"L. paludicola" ["Colius paludicola" ; "Urocolius paludicola" ]
- †"L. archiaci" ["Picus archiaci" ; "Colius archiaci" ; "Urocolius archiaci" ] (Thế Miocen sớm ở Saint-Gérand-le-Puy, Pháp)
- Coliiformes gen. et sp. indet. (Thế Miocen muộn ở Kohfidisch, Áo)
- Chi †"Uintornis"
- †"U. lucaris"
- †"U. marionae"
- Họ †Chascacocoliidae
- Chi †"Chascacocolius" (Thế Paleocen muộn ?- Thế Miocen sớm)
-  †"C. oscitans"
-  †"C. cacicirostris"
- Họ †Selmeidae
- Chi †"Selmes" (Thế Miocen giữa ?-Thế Oligocen muộn ở Trung Âu)
-  †"S. absurdipes"
- Họ †Sandcoleidae
- Chi †"Sandcoleus" (Thế Paleocen)
-  †"S. copiosus"
- Chi †"Anneavis"
-  †"A. anneae"
- Chi †"Eoglaucidium"
-  †"E. pallas"
- Chi †"Tsidiiyazhi" (Thế Paleocen ở New Mexico)
-  †"T. abini"
- Họ Coliidae
- Chi †"Celericolius"
-  †"C. acriala"
- Chi †"Masillacolius" (Thế Miocen giữa ở Messel, Đức)
-  †"M. brevidactylus"
- Chi †"Oligocolius" (Thế Oligocene sớm ở Frauenweiler, Đức)
-  †"O. brevitarsus"
-  †"O. psittacocephalon"
- Chi †"Palaeospiza"
-  †"Palaeospiza bella"
- Chi †"Primocolius" (Thế Eocen muộn/Oligocen ở Quercy, Pháp)
-  †"P. sigei"
-  †"P. minor"
- Phân họ Coliinae
-  Chi "Urocolius" (2 loài)
-   "U. indicus" (Chim chuột mặt đỏ)
-   "U. macrourus" (Chim chuột mũ xanh)
-  Chi "Colius" ["Necrornis" ] (4 loài)
-   †"C. hendeyi"
-   †"C. palustris" ["Necrornis palustris" ]
-   "C. castanotus" (Chim chuột lưng đỏ)
-   "C. colius" (Chim chuột lưng trắng)
-   "C. leucocephalus" (Chim chuột đầu trắng)
-   "C. striatus" (Chim chuột đốm)

==Thư mục==
- McCormack, J.E. "et al." (2012) A phylogeny of birds based on over 1,500 loci collected by target enrichment and high-throughput sequencing.
- Mlíkovský, Jirí (2002): "Cenozoic Birds of the World, Part 1: Europe". Ninox Press, Prague. PDF fulltext
==Liên kết ngoài==
- Mousebird videos trên Internet Bird Collection
- Hình ảnh một con chim chuột đậu trên cây