Hai Bà Trưng (quận)

Hai Bà Trưng là một quận trung tâm của thành phố Hà Nội, Việt Nam.

== Địa lý ==
Quận Hai Bà Trưng nằm ở trung tâm thành phố Hà Nội, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp quận Long Biên với ranh giới là sông Hồng
- Phía tây giáp quận Đống Đa với ranh giới là đường Lê Duẩn và đường Giải Phóng, và quận Thanh Xuân với ranh giới là đường Giải Phóng và phố Vọng
- Phía nam giáp quận Hoàng Mai
- Phía bắc giáp quận Hoàn Kiếm với ranh giới là các phố Vạn Kiếp, Trần Hưng Đạo, Hàn Thuyên, Lê Văn Hưu, Nguyễn Du.

Quận có diện tích 9,2 km². Dân số năm 2018 là 318.000 người.

==Lịch sử==
Quận Hai Bà Trưng nằm trên nền đất xưa vốn thuộc các tổng Hậu Nghiêm (sau đổi là Thanh Nhàn), Tả Nghiêm (sau đổi là Kim Liên), Tiền Nghiêm (sau đổi là Vĩnh Xương), huyện Thọ Xương, một số tổng của huyện Thanh Trì và vùng thái ấp của thượng tướng Trần Khát Chân từ Ô Cầu Dền (đầu đường Trần Khát Chân) đi xuống hết Bạch Mai, tới các phường có tên Mai (Mai Động, Tương Mai nay thuộc quận Hoàng Mai). Trước năm 1961, địa bàn quận cùng với Bạch Mai, Mai Động, Hoàng Mai đều thuộc khu vực nội thành Hà Nội và quận VII.

Năm 1961, địa bàn quận trở thành khu Hai Bà Trưng. Tháng 6 năm 1981, khu phố Hai Bà Trưng chuyển thành quận Hai Bà Trưng, gồm 22 phường: Bạch Đằng, Bách Khoa, Bạch Mai, Bùi Thị Xuân, Cầu Dền, Đống Mác, Đồng Nhân, Đồng Tâm, Giáp Bát, Lê Đại Hành, Minh Khai, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Du, Phạm Đình Hổ, Phố Huế, Quỳnh Lôi, Quỳnh Mai, Thanh Lương, Thanh Nhàn, Trương Định, Tương Mai, Vĩnh Tuy.

Ngày 13 tháng 10 năm 1982, thành lập phường Mai Động trên cơ sở thôn Mai Động và xóm Mơ Táo của xã Hoàng Văn Thụ thuộc huyện Thanh Trì. Ngày 14 tháng 3 năm 1984, chia phường Giáp Bát thành 2 phường: Giáp Bát và Tân Mai. Ngày 26 tháng 10 năm 1990, chuyển xã Hoàng Văn Thụ thuộc huyện Thanh Trì về quận Hai Bà Trưng quản lý và chuyển thành phường Hoàng Văn Thụ.

Đầu năm 2003, quận Hai Bà Trưng có 25 phường: Bạch Đằng, Bách Khoa, Bạch Mai, Bùi Thị Xuân, Cầu Dền, Đống Mác, Đồng Nhân, Đồng Tâm, Giáp Bát, Hoàng Văn Thụ, Lê Đại Hành, Mai Động, Minh Khai, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Du, Phạm Đình Hổ, Phố Huế, Quỳnh Lôi, Quỳnh Mai, Tân Mai, Thanh Lương, Thanh Nhàn, Trương Định, Tương Mai, Vĩnh Tuy.

Tháng 1 năm 2004, 5 phường: Tương Mai, Tân Mai, Mai Động, Giáp Bát, Hoàng Văn Thụ chuyển sang trực thuộc quận Hoàng Mai. Đến cuối năm 2019, quận Hai Bà Trưng có 20 phường: Bạch Đằng, Bách Khoa, Bạch Mai, Bùi Thị Xuân, Cầu Dền, Đống Mác, Đồng Nhân, Đồng Tâm, Lê Đại Hành, Minh Khai, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Du, Phạm Đình Hổ, Phố Huế, Quỳnh Lôi, Quỳnh Mai, Thanh Lương, Thanh Nhàn, Trương Định, Vĩnh Tuy.

Ngày 1 tháng 3 năm 2020, sáp nhập phường Bùi Thị Xuân và một phần diện tích và dân số của phường Ngô Thì Nhậm vào phường Nguyễn Du; sáp nhập phần còn lại của phường Ngô Thì Nhậm vào phường Phạm Đình Hổ. Ngày 1 tháng 1 năm 2025, sáp nhập phường Đống Mác vào phường Đồng Nhân; sáp nhập phường Quỳnh Lôi vào phường Bạch Mai; giải thể phường Cầu Dền, địa bàn sáp nhập vào các phường Bách Khoa và Thanh Nhàn.

Quận Hai Bà Trưng có 15 phường như hiện nay.

== Các địa điểm nổi tiếng ==
- Vincom City Towers
- Hồ Thiền Quang
- Công viên Thống Nhất
- Công viên Tuổi Trẻ
- Chợ Hôm
- Chợ Mơ
- Chùa Liên Phái
- Đình Đại
- Chợ Giời (Hà Nội)
- Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng
- Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
- Bệnh viện Hữu Nghị
- Sân vận động Bách Khoa
- Cầu Vĩnh Tuy
- Cảng Phà Đen
- Cảng Hà Nội
- Đền Hai Bà Trưng
- Nhà máy Dệt 8-3
- Times City
- Nhà thờ Hàm Long
- Nhà hát Tuổi Trẻ
- Chùa Đức Viên
- Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC
- Cung Văn hoá Thể thao Thanh niên Hà Nội
- Rạp Xiếc Trung ương
- Đại học Bách khoa Hà Nội
- Đại học Kinh tế Quốc dân
- Trường Đại học Xây dựng Hà Nội

== Hành chính ==
Quận Hai Bà Trưng có 15 phường trực thuộc, gồm: Bách Khoa, Bạch Đằng, Bạch Mai, Đồng Nhân, Đồng Tâm, Lê Đại Hành, Minh Khai, Nguyễn Du, Phạm Đình Hổ, Phố Huế, Quỳnh Mai, Thanh Lương, Thanh Nhàn, Trương Định, Vĩnh Tuy.

== Đường phố ==
- 8-3
- Bà Triệu
- Bạch Đằng
- Bạch Mai
- Bùi Ngọc Dương
- Bùi Thị Xuân
- Cảm Hội
- Cao Đạt
- Chùa Quỳnh
- Chùa Vua
- Đại Cồ Việt
- Đại La
- Đỗ Hành
- Đỗ Ngọc Du
- Đoàn Trần Nghiệp
- Đội Cung
- Đống Mác
- Đồng Nhân
- Dương Văn Bé
- Giải Phóng
- Hàn Thuyên
- Hàng Chuối
- Hồ Xuân Hương
- Hoa Lư
- Hòa Mã
- Hoàng Mai
- Hồng Mai
- Huế
- Hương Viên
- Kim Ngưu
- Lạc Nghiệp
- Lạc Trung
- Lãng Yên
- Lê Đại Hành
- Lê Duẩn
- Lê Gia Đỉnh
- Lê Ngọc Hân
- Lê Quý Đôn
- Lê Thanh Nghị
- Lê Văn Hưu
- Liên Trì
- Lò Đúc
- Lương Yên
- Mạc Thị Bưởi
- Mai Hắc Đế
- Minh Khai
- Ngô Thì Nhậm
- Nguyễn An Ninh
- Nguyễn Bỉnh Khiêm
- Nguyễn Cao
- Nguyễn Công Trứ
- Nguyễn Đình Chiểu
- Nguyễn Du
- Nguyễn Gia Thiều
- Nguyễn Hiền
- Nguyễn Huy Tự
- Nguyễn Khoái
- Nguyễn Quyền
- Nguyễn Thượng Hiền
- Nguyễn Trung Ngạn
- Nguyễn Văn Viên
- Phạm Đình Hổ
- Phan Huy Chú
- Phù Đổng Thiên Vương
- Phùng Khắc Khoan
- Quang Trung
- Quỳnh Lôi
- Quỳnh Mai
- Tạ Quang Bửu
- Tam Trinh
- Tăng Bạt Hổ
- Tây Kết
- Thái Phiên
- Thanh Nhàn
- Thể Giao
- Thi Sách
- Thiền Quang
- Thịnh Yên
- Thọ Lão
- Tô Hiến Thành
- Trần Bình Trọng
- Trần Cao Vân
- Trần Đại Nghĩa
- Trần Hưng Đạo
- Trần Khánh Dư
- Trần Khát Chân
- Trần Nhân Tông
- Trần Thánh Tông
- Trần Xuân Soạn
- Triệu Việt Vương
- Trương Định
- Tuệ Tĩnh
- Tương Mai
- Vân Đồn
- Vạn Kiếp
- Vĩnh Tuy
- Võ Thị Sáu
- Vọng
- Vũ Hữu Lợi
- Yên Bái
- Yên Lạc
- Yec Xanh
- Yết Kiêu
==Giáo dục==
Các trường Đại học và Trường THPT, Trung học cơ sở nằm trên địa bàn quận.
=== Các trường Đại học ===
- Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp
- Đại học Bách Khoa Hà Nội
- Trường Đại học Xây dựng Hà Nội
- Đại học Kinh tế Quốc dân
- Trường Đại học Mở Hà Nội
- Trường Đại học Dân lập Phương Đông
- Trường Đại học Kinh doanh & Công nghệ Hà Nội

=== Các trường trung học phổ thông ===
- Thpt Thăng Long (công lập)
- Thpt Trần Nhân Tông (công lập)
- Thpt Đoàn Kết - Hai Bà Trưng (công lập)
- Thpt Hồng Hà (dân lập)
- Thpt Hoàng Diệu (Dân lập)
- Thpt Đông Kinh (Tư thục)
- Thpt Vinschool (dân lập)

=== Trung học cơ sở ===
- PTCS Nguyễn Đình Chiểu (công lập)
- Trung học cơ sở Lê Ngọc Hân (công lập)
- Trung học cơ sở Quỳnh Mai (công lập)
- Trung học cơ sở Tây Sơn (công lập)
- Trung học cơ sở Đoàn Kết (công lập)
- Trung học cơ sở Ngô Quyền (công lập)
- Trung học cơ sở Hà Huy Tập (công lập)
- Trung học cơ sở Minh Khai (công lập)
- Trung học cơ sở Ngô Gia Tự (công lập)
- Trung học cơ sở Tô Hoàng (công lập)
- Trung học cơ sở Thanh Lương (công lập)
- Trung học cơ sở Nguyễn Phong Sắc (công lập)
- Trung học cơ sở Trưng Nhị (công lập)
- Trung học cơ sở Vĩnh Tuy (công lập)
- Trung học cơ sở Hai Bà Trưng (công lập)
- Trung học cơ sở Vinschool (dân lập)
== Hạ tầng ==
Các phường phía nam quận Hai Bà Trưng là những nơi có những khu tập thể được xây dựng từ thập kỷ 60 của thế kỷ 20 như khu tập thể Nguyễn Công Trứ, khu tập thể Quỳnh Mai, khu tập thể Trương Định, khu tập thể Bách Khoa...

Các dự án đường sắt đi qua địa bàn quận gồm: tuyến số 1 (Ngọc Hồi - Yên Viên), tuyến số 2 (Nội Bài - Thượng Đình), tuyến số 3 (Trôi - Nhổn - Hoàng Mai); trong đó tuyến số 3 đoạn Ga Hà Nội - Hoàng Mai (một phần của tuyến Trôi - Nhổn - Hoàng Mai) và tuyến số 1 hiện đang được đầu tư xây dựng.
===Hệ thống xe buýt===
====Điểm đầu cuối và trung chuyển:====
- Công viên Thống Nhất (11, 40, 43, 52A, 52B)
- Times City (45, 55A, 159, E08)
- Đại học Kinh tế Quốc dân (47B)
- Nguyễn Công Trứ (23)
- Đại học Bách khoa (31)

=== Khu đô thị ===
Hiện nay, trên địa bàn quận Hai Bà Trưng đã và đang hình thành một số khu đô thị mới như khu đô thị Đầm Trấu (phường Bạch Đằng), khu đô thị cao cấp Times City, khu đô thị Green Pearl 378 Minh Khai (đều nằm trên địa bàn phường Vĩnh Tuy)...

===Danh nhân===
- Chiến sĩ cộng sản Nguyễn Phong Sắc, người làng Bạch Mai (nay là số nhà 152 phố Bạch Mai, phường Cầu Dền).