Biểu tình Gen Z Nepal 2025

Biểu tình Gen Z Nepal 2025 (tiếng Anh: "2025 Nepalese Gen Z protests"; tiếng Nepal: जेन-जे विरोध/"Jēn-jē virōdha") là một phong trào quy mô lớn, được gọi là ""biểu tình của Thế hệ Z"", do sinh viên và các công dân trẻ tuổi chủ yếu tổ chức tại Nepal và diễn ra vào 8 tháng 9 năm 2025. Nguyên nhân bắt đầu vào ngày 4 tháng 9 năm 2025 khi Chính phủ Nepal đã ra lệnh đóng cửa 26 nền tảng mạng xã hội, bao gồm các nền tảng lớn như Facebook, X (Twitter), và YouTube, với lý do các công ty này đã không đăng ký theo quy định mới của Bộ Truyền thông và Công nghệ Thông tin. Các cuộc biểu tình bắt đầu diễn ra và còn được thúc đẩy bởi sự chỉ trích của công chúng đối với nạn tham nhũng trong chính phủ, việc quản lý yếu kém các quỹ công, và sự phô trương tài sản của các quan chức chính phủ và gia đình họ. Những người biểu tình bắt đầu xuống đường vào ngày 8 tháng 9 năm 2025 ở Kathmandu nhằm phản đối lệnh cấm mạng xã hội. Biểu tình sau đó lan rộng ra nhiều địa phương khác. Làn sóng biểu tình lần này do những người trong độ tuổi 13 đến 28, tức thế hệ Gen Z dẫn dắt và được đánh giá là sự kiện bất ổn nghiêm trọng nhất trong nhiều thập niên. Cuộc biểu tình đã nhanh chóng chuyển thành bạo loạn, lật đổ và đốt phá và cuối cùng quân đội Nepal được huy động để lập lại trật tự, vãn hồi hoa bình, ổn định tình hình, hạ nhiệt căng thẳng, bảo đảm trị an.
==Diễn biến==
Sự bất mãn trước tình trạng tham nhũng kéo dài hàng thập niên vốn âm ỉ trong xã hội Nepal đã bùng phát dữ dội sau động thái từ chính phủ chặn các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Instagram, WhatsApp, YouTube và X. Chính phủ Nepal khẳng định quy định mới là cần thiết để ngăn chặn tin giả và ngôn từ thù ghét, đồng thời tuyên bố cấm vĩnh viễn các nền tảng mạng không đăng ký hoạt động. Tính đến nửa đêm thứ 4 tháng 9 năm 2025, đã có 26 nền tảng mạng đã bị chặn, theo truyền thông địa phương đưa tin. Các quan chức cho biết việc ngừng hoạt động này nhằm vào những nền tảng mạng xã hội chưa đăng ký với chính phủ, trong bối cảnh chiến dịch trấn áp các tài khoản giả mạo, thông tin sai lệch và ngôn từ thù ghét. Trong khi đó, phong trào trực tuyến chống lại “"Nepo Kids"” là những đứa con của chính trị gia khoe lối sống xa hoa càng khiến sự phẫn nộ gia tăng, phơi bày khoảng cách giữa giới cầm quyền và người dân thường trong xã hội. 

Ngày 8 tháng 9 năm 2025, hàng chục nghìn người đã tham gia các cuộc tuần hành lớn tại thủ đô Kathmandu, đặc biệt là xung quanh tòa nhà quốc hội. Căng thẳng leo thang khi người biểu tình cố gắng tiến vào khu vực Quốc hội, dẫn đến việc lực lượng an ninh, cảnh sát phải sử dụng hơi cay, vòi rồng, đạn cao su, và dùi cui và cả đạn thật để trấn áp sau khi người biểu tình cố vượt qua hàng rào thép gai và tìm cách xông vào khu vực hạn chế gần tòa nhà quốc hội và hậu quả xảy ra với 19 người thiệt mạng trong các vụ đụng độ giữa cảnh sát và người biểu tình. Cảnh sát cho biết 17 người chết ở thủ đô Kathmandu và thêm 2 người ở khu vực Sunsari (miền đông Nepal). Người phát ngôn cảnh sát Nepal là ông Kathmandu Shekhar Khanal cho hay khoảng 400 người bị thương, trong đó có hơn 100 cảnh sát. 

Các tổ chức quốc tế ngay lập tức lên án việc cảnh sát dùng vũ lực sát thương và kêu gọi mở cuộc điều tra độc lập. Văn phòng Nhân quyền Liên Hợp Quốc cho biết cơ quan này sốc trước số người thiệt mạng đồng thời kêu gọi một cuộc điều tra minh bạch, cơ quan này cho biết đã nhận được “"nhiều cáo buộc đáng lo ngại"” về việc lực lượng an ninh lạm dụng vũ lực trong biểu tình. Bộ trưởng Nội vụ Ramesh Lekhak đã từ chức tại cuộc họp nội các vào buổi tối cùng ngày. Đến ngày 9 tháng 9 năm 2025, hàng nghìn người vẫn xuống đường tại thủ đô Kathmandu, bất chấp lệnh giới nghiêm ở trung tâm thành phố và việc chính phủ vừa gỡ bỏ lệnh cấm mạng xã hội, bạo lực leo thang khi người biểu tình nhắm vào và đốt phá nhiều địa điểm quan trọng, bao gồm cả tư dinh của Thủ tướng và Tổng thống, nhà riêng của các bộ trưởng, và chính tòa nhà Quốc hội. Người biểu tình cũng đã tiến đến Sân bay quốc tế Tribhuvan để ngăn chặn các nhà lãnh đạo chính trị rời khỏi đất nước. Thủ tướng Nepal là ông KP Sharma Oli đã từ chức sau làn sóng biểu tình bạo loạn khiến 19 người thiệt mạng và khoảng 400 người bị thương. Cơ quan hàng không dân dụng Nepal thông báo đóng cửa sân bay quốc tế ở Kathmandu do khói bụi từ các vụ đốt phá làm ảnh hưởng tới độ an toàn của các chuyến bay. Chính phủ Nepal vừa dỡ bỏ lệnh cấm mạng xã hội được áp đặt vào tuần trước, sau khi biểu tình nổ ra khiến ít nhất 19 người thiệt mạng và hơn 100 người bị thương.

Đến ngày 9 tháng 9 năm 2025, bất chấp lệnh cấm mạng xã hội đã được hủy bỏ, biểu tình ở Nepal tiếp diễn nguy hiểm, tại thủ đô Kathmandu, nhiều tòa nhà công quyền như văn phòng chính phủ, trụ sở quốc hội, tòa án tối cao và nhà riêng của nhiều quan chức chính quyền bị phóng hỏa, nhà riêng của cựu Thủ tướng KP Sharma Oli và nhà riêng của cựu Bộ trưởng Nội vụ Ramesh Lekhak đã bị người biểu tình đốt phá, bà Rajyalaxmi Chitrakar, vợ cựu thủ tướng Nepal Jhalanath Khanal, mắc kẹt trong nhà khi nhóm biểu tình do những người Gen Z phóng hỏa thiêu sống gây thiệt mạng, Bộ trưởng Tài chính Bishnu Prasad Paudel bị người biểu tình truy đuổi, đá và đánh đập dã man ngay trên đường phố thủ đô. Sân bay Quốc tế Kathmandu phải đóng cửa vì khói dày đặc từ các đám cháy. Trong số người biểu tình còn mang theo lựu đạn và súng trường tấn công trong lúc tham gia bạo loạn, hơn 200 người bị thương đã được đưa vào bệnh viện và 3 người đã tử vong. Tính đến thời điểm này tổng số người thiệt mạng trong làn sóng biểu tình ở Nepal hai ngày là 22 người. Quân đội Nepal ngày 10 tháng 9 năm 2025 cho biết các nhóm quá khích đã trà trộn vào các cuộc biểu tình ở nước này và thực hiện hành vi phá hoại, đốt phá, cướp bóc, tấn công có mục tiêu vào cá nhân và tài sản, thậm chí có hành vi tấn công tình dục. Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nói với hãng tin Sputnik hôm 10 tháng 9 năm 2025 rằng: ""Những hình ảnh thật kinh khủng. Tôi hy vọng tình hình này sẽ dần lắng xuống"".
==Quân đội vào cuộc==
Quân đội Nepal tiếp quản công tác trị an, triển khai binh sĩ trên cả nước khi biểu tình trở nên bạo lực với hàng loạt vụ đốt phá, binh sĩ đã được triển khai trên khắp cả nước để lập lại trật tự, giữa cơn bão biểu tình leo thang nghiêm trọng khiến hơn 20 người chết và hàng trăm người bị thương. Quân đội Nepal thông báo sẽ tiếp quản toàn bộ hoạt động an ninh kể từ 22h ngày 9 tháng 9 năm 2025. Tổng tư lệnh quân đội Nepal Ashok Raj Sigdel kêu gọi người biểu tình chấp nhận đối thoại, tìm giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng hiện nay: ""Chúng tôi kêu gọi các nhóm ngừng những chương trình kêu gọi biểu tình, ra mặt đối thoại vì con đường hòa bình của đất nước. Chúng ta cần chấm dứt tình hình khó khăn hiện nay, đưa mọi thứ trở về trạng thái bình thường, bảo vệ những di tích lịch sử và di sản quốc gia, bảo vệ tài sản công lẫn tài sản tư, đảm bảo an toàn cho đại đa số người dân và các phái bộ ngoại giao"". Quân đội Nepal đã lập các chốt an ninh với nhiều binh sĩ mang vũ khí tại thủ đô Kathmandu và sân bay quốc tế Tribhuvan trong đêm. Các chuyến bay đến Tribhuvan đều bị hoãn lịch đến sớm nhất là giữa trưa nay. Các sân bay khác tại Nepal cũng được yêu cầu tạm ngừng hoạt động. 

Với lịch sử lâu đời, thiện chiến và được người dân tin tưởng, quân đội Nepal được ví như bức tường thành giữ ổn định cho đất nước trong cuộc khủng hoảng. Nhận thấy cảnh sát không đủ khả năng ứng phó, cùng với đó là khoảng trống quyền lực xuất hiện, quân đội Nepal đã phải can thiệp, trở thành bức tường thành giữ ổn định trật tự xã hội. Binh sĩ Nepal bắt đầu tuần tra đường phố vào 22h và áp lệnh giới nghiêm, ngăn người biểu tình tiếp tục hành vi đốt phá. Tình hình dần ổn định khi lãnh đạo quân đội bắt đầu trao đổi với các thủ lĩnh biểu tình để tìm lối thoát cho khủng hoảng. Theo thiếu tướng Binoj Basnyat, nghỉ hưu năm 2016, người dân Nepal đặt niềm tin vào quân đội, bởi các tướng lĩnh cam kết luôn đặt mình dưới sự kiểm soát của chính quyền dân sự. Quân đội Nepal tuần tra và bảo vệ các khu vực chính tại Kathmandu. Các binh sĩ kiểm tra giấy tờ tại chốt kiểm soát, kêu gọi người dân không ra ngoài nếu không cần thiết và bàn giao lại những vũ khí thu nhặt được trong biểu tình. Tương lai chính trường Nepal giờ đây phụ thuộc vào những quyết định từ quân đội. Phe biểu tình Gen Z đã gặp tư lệnh Sigdel hai lần để đề cử cựu chánh án Tòa án Tối cao Sushila Karki làm thủ tướng lâm thời.
==Xem thêm==
- Biểu tình Indonesia tháng 8 năm 2025
- Biểu tình Bangladesh năm 2024
- Phong trào bất hợp tác (2024)
- Phong trào cải cách hạn ngạch Bangladesh 2024
- Biểu tình
- Bạo loạn