hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
UPS

UPS được viết tắt của cụm từ tiếng Anh: Uninterruptible Power Supply được hiểu như là hệ thống nguồn cung cấp liên tục hay đơn giản hơn là bộ lưu trữ điện dự phòng nhằm làm tăng độ tin cậy cung cấp điện cho hệ thống.
== Sơ lược ==
Vào cuối thế kỷ 20, độ tin cậy cung cấp điện của các nước công nghiệp phát triển vào khoảng 99.9%, tương ứng khoảng thời gian mất điện trong một năm là 8 giờ mà phổ biến dưới dạng mất điện trong một vài phút. Điều này không thành vấn đề đối với hệ thống chiếu sáng hoặc hệ thống điện cơ, tức với kỹ thuật tương tự (analog), chất lượng điện chỉ bao gồm hai chỉ tiêu quan trọng nhất là điện áp và tần số.

Nhưng đối với hệ thống kỹ thuật số (Digital) vấn đề không đơn giản như vậy. Đặc biệt với các thiết bị trong lĩnh vực công nghệ thông tin được ứng dụng từ công nghệ kỹ thuật số luôn được xem là bước đệm quan trọng trong việc làm gia tăng sản phẩm, giảm thiểu chi phí sản xuất và tạo sự ổn định bền vững cho xã hội.

Độ tin cậy cung cấp điện của các hệ thống có máy tính cần phải tăng lên rất nhiều, vì mất điện dù chỉ trong một vài mili giây sẽ có nguy cơ mất hết thông tin hoặc làm rối loạn quá trình trao đổi dữ liệu máy tính và các yêu cầu hệ thống kỹ thuật số phải khởi động lại.
== Phân loại ==
Từ yêu cầu của các thiết bị về mức độ nguồn điện liên tục và chất lượng, UPS hay bộ lưu điện được phân thành các dòng sản phẩm chính về công nghệ như sau: UPS Offline đơn thuần, UPS Offline công nghệ Line-interactive, UPS Online, UPS tĩnh, UPS quay.

- UPS online: Hoạt động theo nguyên tắc chuyển đổi kép: từ AC sang DC sau đó chuyển ngược DC sang AC. Do đó nguồn điện cung cấp cho tải hoàn toàn do UPS tạo ra đảm bảo ổn định cả về điện áp và tần số. Điều này làm cho các thiết bị được cung cấp điện bởi UPS hầu như cách ly hoàn toàn với sự thay đổi của lưới điện. Vì vậy, nguồn do UPS online tạo ra là nguồn điện sạch (lọc hầu hết các sự cố trên lưới điện), chống nhiễu hoàn toàn. Điện áp ra hoàn toàn hình SIN và thời gian chuyển mạch gần như bằng 0

- UPS offline: Khi có nguồn điện lưới UPS sẽ cho điện lưới thẳng tới phụ tải. Khi mất điện, tải sẽ được chuyển mạch cấp điện từ ắc quy qua bộ inverter. Phạm vi áp dụng UPS loại này thường cho các thiết bị đơn giản, công suất nhỏ, ít nhạy cảm lưới điện, đòi hỏi độ tin cậy thấp.
Đa số các UPS ngày nay đều có Software kèm theo giao tiếp với máy tính qua cổng COM hoặc USB. Software này cho phép kiểm soát các trạng thái hoạt động của UPS (Điện áp vào/ra, tải tiêu thụ...). Ngoài ra người ta còn có thể lập thời khoá biểu tự động. Có các loại UPS như bộ lưu điện cửa cuốn, trong hệ thống quản lý bãi xe tự động.. Ưu điểm chính là gọn nhẹ, dễ vận hành sửa chữa.

- UPS tĩnh: Sử dụng bộ biến đổi điện tử công suất làm chức năng chỉnh lưu và nạp acqui để tích trữ điện năng khi làm việc bình thường. Khi xảy ra sự cố, điện áp một chiều qua bộ nghịch lưu được biến thành điện áp xoay chiều và được cấp cho các tải ưu tiên. Ưu điểm của UPS tĩnh là kích thước nhỏ gọn, đáp ứng nhanh, vận hành đơn giản, làm việc chắc chắn, dòng cho phép lớn.

- UPS quay: Sử dụng máy điện làm chức năng nghịch lưu.

==Liên kết ngoài==
- Everything you ever wanted to know about UPSs - Eaton Corporation, 2012
Vườn quốc gia Khao Sok

Vườn quốc gia Khao Sok (Thai: เขาสก) là vườn quốc gia tọa lạc tại Tỉnh Surat Thani của Thái Lan. Diện tích đất của vườn quốc gia này là: 739 km² và bao gồm hồ chứa nước Chiao Lan được ngăn bởi đập Ratchaprapha. Vườn quốc gia này bao gồm khu vực rừng nguyên sinh lớn nhất miền nam Thái Lan và là một phần còn sót lại của rừng mưa nhiệt đới xưa hơn và đa dạng hơn rừng mưa Amazon.

Có lẽ khu vườn này nổi tiếng nhất với loại hoa Bua Phut ("Rafflesia kerrii") sống trong khu vực vườn. Ngoài hệ thực vật kỳ lạ ra, vườn quốc gia này còn là nơi sinh sống của nhiều loài động vật, bao gồm vượn và mang ("barking deer").

Đập Ratchaprapha cao 94 mét được xây năm 1982 tại sông Khlong Saeng, một nhánh sông của sông Phum Duang.

== Tham khảo ==
- Website của Vườn quốc gia Khao Sok
- Cục bảo vệ thực vật, động vật hoang giã quốc gia Thái Lan
Vườn quốc gia Erawan

Vườn quốc gia Erawan là vườn quốc gia rộng 550  km² ở miền tây Thái Lan, tọa lạc tại Tỉnh Kanchanaburi, Amphoe Si Sawat tại xã (tambon) Tha Kradan. Được thành lập năm 1975, là vườn quốc gia thứ 12 của Thái Lan.

Điểm thu hút chủ yếu của khu vườn quốc gia này là các thác nước Erawan, một thác nước đặt tên theo erawan, một loại voi trắng 3 đầu trong truyền thuyết Hindu. Các thác 7 tần khác được cho là giống với erawan.

Có 4 động trong khu vườn này là: Mi, Rua, Wang Bahdan, và Phartat.

==Liên kết ngoài==
- Cục bảo tồn thực vật và động vật hoang giã quốc gia Thái Lan
Dông

Dông hoặc giông, giông lốc là hiện tượng khí tượng phức hợp gồm chớp và kèm theo sấm do đối lưu rất mạnh trong khí quyển gây ra. Nó thường kèm theo gió mạnh, mưa rào, sấm sét dữ dội, thậm chí cả mưa đá, vòi rồng. Ở vùng vĩ độ cao có khi còn có cả tuyết rơi. Đám mây gây dông gọi là mây vũ tích.

== Từ nguyên ==
Thuật ngữ "dông" hay "giông" trong tiếng Anh là "thunderstorm"; từ điển khí tượng Trung Quốc dịch là "lôi bạo", nghĩa là "sấm dữ dội", còn trong dân gian Việt Nam thì "dông" là "trận gió to", không hoàn toàn trùng với thuật ngữ dông trong khí tượng học.

== Hình thành và miêu tả ==
Cơn dông được hình thành khi có khối không khí nóng ẩm chuyển động. Loại mây gây dông là mây vũ tích. Cơn dông có thể kéo dài từ 30 phút đến 12 tiếng và có thể trải rộng từ 30km đến 300 km Quá trình trung hoà và tái tạo điện tích xảy ra liên tục trong cơn dông. Nó thường kèm theo gió mạnh, sấm sét, vòi rồng...

Người La Mã xưa thì cho rằng dông sét là những trận chiến giữa thần sấm Jupiter (còn thần thoại Hy Lạp là thần Zeus) và thần lửa (Vulkan).

Dông được xếp vào thời tiết nguy hiểm vì hàng năm có nước sét đánh chết hàng nghìn người, gây ra hàng trăm vụ cháy rừng, cháy nhà, làm hư hỏng nhiều thiết bị máy móc, nhất là các thiết bị điện tử.
Liên kết ion

Liên kết ion, hay liên kết điện tích, là một loại liên kết hóa học bao gồm lực hút tĩnh điện giữa các ion tích điện trái dấu hoặc giữa hai nguyên tử có độ âm điện khác nhau rõ rệt. Đây là tương tác chính xảy ra trong các hợp chất ion, và là một trong những loại liên kết chính, cùng với liên kết cộng hóa trị và liên kết kim loại. Ion là nguyên tử (hoặc nhóm nguyên tử) mang điện tích tĩnh điện. Các nguyên tử nhận thêm electron tạo ra các ion mang điện tích âm (gọi là anion). Các nguyên tử cho đi electron tạo thành các ion mang điện tích dương (gọi là cation).

==Tính chất của hợp chất ion==
- Các hợp chất ion có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi cao do liên kết ion tương đối bền vững.
- Dẫn điện ở trạng thái nóng chảy và khi tan trong dung dịch, ở trạng thái rắn thường không dẫn điện.
- Cứng và dễ vỡ.
- Hình thành tinh thể, có dạng rắn.
- Tinh thể ion thường không màu.
Bế tinh

Bế tinh được hiểu là việc giữ tránh xuất tinh sớm để kéo dài thời gian quan hệ tình dục nhằm tạo sự hòa hợp, thăng hoa cảm xúc với bạn tình. Phương pháp này không ngăn lây truyền bệnh tình dục và không hiệu quả để tránh thai.

Trong tiếng Anh, coitus reservatus hoặc sexual continence chỉ một cách quan hệ tình dục trong đó người thâm nhập không xuất tinh bên trong người nhận mà giữ trạng thái kích thích ngay trước cực khoái và tránh xuất tinh càng lâu càng tốt. Từ karezza cũng có khái niệm tương tự. Từ này được nhiều người cho rằng là bắt nguồn từ tiếng Ý có nghĩa là sự mơn trớn, âu yếm tuy nhiên Alan W. Watts cho rằng nó là một từ tiếng Ba Tư. Alice Bunker Stockham đã nghĩ ra từ karezza và nó tương tự như từ maithuna trong Đát-đặc-la và sahaja trong Hindu Yoga.

Có sự khác biệt nhỏ giữa karezza và coitus reservatus. Thực tế, không giống như karezza, người phụ nữ có thể có được sự cực khoái kéo dài trong khi người đàn ông thể hiện sự tự kiểm soát. Tương tự, khi hai người nam quan hệ tình dục với nhau, người nhận được kích thích tuyến tiền liệt lâu hơn.
Quân sư

Quân sư là người đưa kế sách, mưu lược cho vua để giúp họ điều hành công việc tốt hơn, dễ dàng hơn. Từ này thường được coi là một từ cổ, mang nghĩa người thân cận của vua, hiến kế giúp vua điều hành những việc quân cơ đại sự.
Ví dụ: Khổng Minh Gia Cát Lượng là một trong những quân sư kiệt xuất nhất trong lịch sử Trung Hoa, với rất nhiều lần hiến kế cho Lưu Bị, giúp nước Thục tạo thế chân vạc với các nước còn lại trong thời chiến tranh Tam Quốc.
Vườn quốc gia Mu Ko Phetra

Vườn quốc gia Mu Ko Phetra là một vườn quốc gia biển ở Biển Andaman của Thái Lan với phần lớn diện tích bờ biển không bị con người can thiệp, vùng nước và 30 đảo nằm ở phía nam của Tỉnh Trang và phía bắc của Tỉnh Satun. Vườn quốc gia này được thành lập ngày 31/12/1984, đây là vườn quốc gia thứ 49 và là vườn biển thứ 14 của Thái Lan.

94.74% hay 468,38 km²/494,38 km² của vườn quốc gia này là mặt nước. Hai hòn đảo lớn nhất của khu vườn này là Ko Phetra (เกาะเภตรา) (tên của vườn này lấy theo tên của đảo này) và đảo Ko Khao Yai (เกาะเขาใหญ่). 
Nhiều hòn đảo của vườn quốc gia này là nơi rùa biển đẻ trứng. Vườn này cũng tập trung nhiều rặng san hô. Nhiều đảo trong khu vườn này bao gồm những rặng san hô và đá vôi dốc và các bãi biển nhỏ. Những nơi này vẫn là nơi tạm cư của ngư dân trong mùa đánh bắt cá.

Trong những hang động của các vách núi ở trên các vách cheo leo là nơi chim yến làm tổ đẻ trứng. Nhiều hòn đảo đã được chuyển nhượng trong nhiều thập kỷ để khai thác tổ yến (yến sào). Các đảo này được đánh giá cao và được bảo vệ bằng vũ trang.

Tọa độ .

==Đảo Trang==
- Ko Lao Liang thực sự bao gồm 2 đảo giống nhau, cách nhau 300 m, gồm: Ko Lao Liang Nuea (เกาะเหลาเหลียงเหนือ, hay cũng gọi Ko Lao Liang Nong, เกาะเหลาเหลียงน้อง) là đảo nhỏ hơn, và Ko Lao Liang Tai (เกาะเหลาเหลียงใต้, cũng gọi là Ko Lao Liang Phi เกาะเหลาเหลียงพี่), đảo lớn hơn. Cả hai đều có bãi biển nhỏ và có yến sào. Khu vực chung quanh các đảo này là các rặng san hô được sử dụng cho du khách lặn.

==Các đảo Satun==
- Ko Phetra (เกาะเภตรา) là một đảo với các mỏm đá hình kỳ quái, có yến sào và dịch vụ lặn.
- Ko Lidi (เกาะลิดี) là một đảo khá lớn với bãi biển.
- Ko Khao Yai (เกาะเขาใหญ่), đảo lớn nhất với các rặng đá vôi trong giống tòa lâu đài. Một phần của đảo này là Ao Kam Poo (อ่าวก้ามปู) - một vịnh rộng 700 m với thác nước và suối. Đây là nơi rùa biển đẻ trứng.
- Ko Bulon (เกาะบุโหลน), một hòn đảo đẹp với nước biển sạch và rặng san hô. Đây là nơi tham quan ưa thích của du khách đến vườn quốc gia này.

==Các bãi biển==
- Bãi Rawai (หาดราไว), không phải là bãi biển có cùng tên gọi ở tỉnh Phuket, là một bãi biển dài 3,5 km ở đất liền. Đây là nơi cắm trại phổ biến.

==Liên kết ngoài==
- Mu Ko Petra National Park from National Park, Wildlife and Plant Conservation Department
- Mu Ko Petra National Park from Ministry of Defense (Thai only)
Nakhon Si Thammarat (tỉnh)

Nakhon Si Thammarat (, ) là một tỉnh miền Nam của Thái Lan, tại bờ tây của vịnh Thái Lan. Tính đến năm 2018 , đây là tỉnh đông dân nhất miền Nam Thái Lan, với dân số khoảng 1,5 triệu người. Các tỉnh giáp giới là (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) Songkhla, Phatthalung, Trang, Krabi và Surat Thani.

== Liên kết ngoài ==
- Province page from the Tourist Authority of Thailand
Aconitin

Aconitin là một alkaloid cực độc có nguồn gốc từ các loài ô đầu (phụ tử, thuộc chi "Aconitum"), chủ yếu ở loài ô đầu hoa tím "Aconitum napellus". Nó là một chất độc thần kinh có khả năng mở các kênh ion Na nhạy cảm TTX ở tim và các cơ quan khác, và nó được sử dụng để tạo ra các mô hình loạn nhịp tim.

Aconitin có công thức hóa học CHNO, và dễ hòa tan trong cloroform hay benzen, hòa tan ít trong rượu hay ête, và nói chung không hòa tan trong nước. Aconitin có thể bị thủy phân thành benzoylaconin và aconin. 
==Độc tính==
Aconitin và các alkaloid có liên quan tới nó rất dễ bị hấp thụ khi nuốt phải cũng như được hấp thụ qua đường tiếp xúc với da và các màng nhầy. Hiệu ứng của aconitin dựa trên sự gia tăng độ thẩm thấu của các ion natri qua các màng ngăn, làm chậm lại quá trình tái phân cực. Nó có tác động tới hệ thần kinh ngoại biên cũng như trung tâm. Ở liều thấp gây ra các tác động kích thích, ở liều cao hơn một chút thì tạo cảm giác nóng bỏng, gây nôn mửa, chóng mặt còn ở liều cao hơn nữa thì gây tê liệt và dẫn tới tử vong do trụy tim.

Nó có liều gây tử vong LD ở chuột nhắt (truyền ven) là 0,12 mg/kg và ở chuột cống (miệng) là 5,97 mg/kg. Ở người liều gây tử vong nằm trong khoảng 2–5 mg/kg theo đường miệng.

==Sử dụng==
Aconitin dưới dạng hợp chất trong rễ phơi khô của các loài ô đầu đã được sử dụng phối hợp với một số vị thuốc khác (thiên nam tinh, bán hạ, phòng phong, xuyên khung, bạch chỉ v.v) trong y học cổ truyền phương Đông (Trung Quốc, Việt Nam) với tên gọi là "ô đầu", "phụ tử" (tùy theo loài cũng như theo loại rễ được dùng). Nó có vị cay, nóng, chứa độc và có tác dụng thẩm thấp trừ đàm, khu phong chống co thắt, giải độc và tán kết. Các cơ quan có tác dụng: tim, thận, tì. Được dùng để làm thuốc giảm đau, chống co giật, co thắt, liệt mặt, chống sung huyết, đau nửa đầu và chống thoát mồ hôi khi thân nhiệt giảm v.v. Liều dùng không quá 3-5 gam rễ đã phơi khô đem ngâm nước và đun sôi trong 4-6 giờ. Không dùng khi có thai, không dùng rễ tươi.
Sông Hương (định hướng)

Sông Hương có thể là:

- Sông Hương: con sông chảy qua thành phố Huế
- Sông Hương (Hải Dương): con sông nhỏ thuộc hệ thống sông Thái Bình, chảy qua huyện Thanh Hà (Hải Dương) rồi đổ vào sông Văn Úc.

==Xem thêm==
- Nhà hát Sông Hương
- Hương Giang
An Dương (định hướng)

An Dương có thể là:

==Địa danh==
===Việt Nam===
- Phường An Dương, thành phố Hải Phòng

- Địa danh cũ
- Quận An Dương, thành phố Hải Phòng
- Phường An Dương (quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng); nay là một phần phường An Biên
- Thị trấn An Dương (huyện An Dương, thành phố Hải Phòng), sau là một phần phường Lê Lợi (quận An Dương); nay là một phần phường An Dương.
- Xã An Dương, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

===Trung Quốc===
- Địa cấp thị An Dương, tỉnh Hà Nam
- Huyện An Dương, địa cấp thị An Dương, Hà Nam

==Nhân vật==
- Tên hiệu của vua Thục Phán.

==Xem thêm==
- An Dương Vương (định hướng)
Bình Giang (định hướng)

Bình Giang có thể là:

== Việt Nam ==
- Xã Bình Giang, thành phố Hải Phòng
- Xã Bình Giang, tỉnh An Giang
- Xã Bình Giang, tỉnh Ninh Bình.

- Địa danh cũ
- Huyện Bình Giang thuộc tỉnh Hải Dương
- Xã Bình Giang (huyện Thăng Bình, Quảng Nam); này là một phần xã Thăng An, thành phố Đà Nẵng
- Tên cũ của sông Thiên Đức.

== Trung Quốc ==
- Huyện Bình Giang thuộc thành phố Nhạc Dương, tỉnh Hồ Nam.
- Quận Bình Giang thuộc thành phố Tô Châu, tỉnh Giang Tô.
You'll See

"You'll See" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Madonna nằm trong tuyệt phẩm ballad của cô, "Something to Remember" (1995). Nó được phát hành vào ngày 30 tháng 10 năm 1995 như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album bởi Maverick Records và Warner Bros. Records. Sau những tranh cãi về hình ảnh gợi dục trong album phòng thu "Erotica" (1992) và quyển sách ảnh phát hành cùng năm "Sex", việc phát hành album cũng như đĩa đơn được xem là động thái nhằm xoa dịu hình tượng của nữ ca sĩ trước công chúng. Đây là một bản acoustic pop ballad được viết lời và sản xuất bởi Madonna và David Foster, và sử dụng nhiều loại nhạc cụ khác nhau như bộ gõ, đàn tremolo guitar và piano. Nội dung bài hát đề cập đến sự độc lập của người phụ nữ sau khi kết thúc một mối tình.

Sau khi phát hành, "You'll See" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao chất giọng của Madonna thể hiện trong bài hát. Nó cũng gặt hái những thành công đáng kể về mặt thương mại, lọt vào top 5 ở những thị trường lớn như Áo, Canada, Phần Lan, Ý và Vương quốc Anh, và lọt vào top 10 ở một số quốc gia khác. Tại Hoa Kỳ, bài hát đạt vị trí thứ sáu trên bảng xếp hạng "Billboard" Hot 100, trở thành đĩa đơn thứ 29 của Madonna lọt vào top 10 tại đây, và giúp cô trở thành một trong ba nghệ sĩ hiếm hoi trong lịch sử Hot 100 có những bài hát từng giữ tất cả các thứ hạng từ một đến mười trên bảng xếp hạng.

Video ca nhạc cho "You'll See" được đạo diễn bởi Michael Haussman, trong đó câu chuyện được xem là phần tiếp theo từ video ca nhạc trước đó của Madonna cho "Take a Bow". Nó nhận được nhiều đánh giá tích cực từ giới chuyên môn, và nhận được một đề cử Giải Video âm nhạc của MTV năm 1996 cho Quay phim xuất sắc nhất. Một phiên bản tiếng Tây Ban Nha cho bài hát được viết lời bởi ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Argentina Paz Martinez, đi kèm với một video ca nhạc, đã được đưa vào phiên bản Mỹ Latinh của "Something to Remember". Madonna đã trình diễn "You'll See" trên chương trình truyền hình Anh quốc "Top of the Pops" và trong một số đêm diễn ở Hoa Kỳ thuộc chuyến lưu diễn Drowned World Tour (2001). Bài hát cũng được hát lại bởi một số nghệ sĩ, bao gồm ca sĩ người Scotland Susan Boyle cho album phòng thu đầu tay của cô, "I Dreamed a Dream" (2009).

==Danh sách bài hát==
- Đĩa CD tại Hoa Kỳ
1. "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
2. "You'll See" (bản không lời) – 4:44

- Đĩa CD tại châu Âu
1. "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
2. "Rain" (bản LP) – 5:28
3. "You'll See" (bản không lời) – 4:44
- Đĩa CD tại Hoa Kỳ
1. "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
2. "Live to Tell" (trực tiếp) – 8:14
3. "You'll See" (bản không lời) – 4:44

- Đĩa CD maxi và 12" tại Hoa Kỳ
1. "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
2. "You'll See" (bản không lời) – 4:44
3. "Verás" – 4:35
4. "Live to Tell" (trực tiếp) – 8:14
Mẫu đơn

Mẫu đơn trong tiếng Việt có thể là danh từ dùng để chỉ:
- Các loài hoa thuộc chi "Paeonia", những loài thực vật thường thấy dùng làm cảnh ở Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản. Tại Việt Nam có các loài mẫu đơn sau:
- "Paeonia lactiflora" (đồng nghĩa: "Paeonia albiflora") - mẫu đơn, bạch thược trắng, bạch thược.
- "Paeonia suffruticosa" - bạch thược cao, mẫu đơn bụi.
- Tên gọi khác của trang son hay trang đỏ ("Ixora coccinea"), thực vật làm cảnh thường thấy ở Việt Nam, bán đảo Đông Dương, nam Ấn Độ và Srilanka. Cho hoa quanh năm. Gắn liền với Phật giáo nam truyền. Trong dân gian Việt Nam gắn liền với truyền thuyết về chàng Từ Thức.
Chiến Quốc Thất hùng

Chiến Quốc Thất Hùng (chữ Hán phồn thể: 戰國七雄; chữ Hán giản thể: 战国七雄) là thuật ngữ để chỉ 7 nước lớn chủ đạo thời Chiến Quốc, vốn là chư hầu của nhà Chu, lớn mạnh lên sau khi tiêu diệt các chư hầu khác khi nhà Chu bước vào thời kỳ suy yếu.

- Hàn (韓; Han).
- Ngụy (魏; Wei).
- Sở (楚; Chu).
- Tần (秦; Qin).
- Tề (齊; Qi).
- Triệu (趙; Zhao).
- Yên (燕; Yan).

Kết thúc giai đoạn Chiến Quốc, chiến thắng đã thuộc về nước Tần do Tần Thủy Hoàng trị vì. Chính ông đã lập nên đế chế đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc, là một nước Trung Hoa thống nhất. Có lẽ tên gọi "Trung Quốc" đã xuất hiện từ thời nhà Tần, gốc từ chữ "Ch'in" chỉ nước Tần (nay theo pinyin là Qin). Và đế hiệu "Hoàng Đế" cũng bắt đầu từ triều đại của vị vua này trở về sau.

==Xem thêm==
- Chiến Quốc
- Nhà Tần
Năm nguyên tố

Năm nguyên tố có thể là: 
- Ngũ hành, năm nguyên tố cơ bản của vũ trụ theo triết học Trung Quốc.
- Ngũ đại, năm nguyên tố cơ bản của vũ trụ theo triết học Nhật Bản.
- Tattva, những nguyên tố cơ bản của vũ trụ theo triết học Hindu Samkhya.
==Xem thêm==
- Nguyên tố hóa học
Ba Vì (định hướng)

Ba Vì có thể là:

- Xã Ba Vì, thành phố Hà Nội.
- Xã Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi.
- Núi Ba Vì tại xã Ba Vì
- Vườn quốc gia Ba Vì tại núi Ba Vì.

- Địa danh cũ
- Huyện Ba Vì cũ, thành phố Hà Nội
Haemophilus influenzae

Haemophilus influenzae là vi khuẩn thuộc họ Pasteurellales, được Richard Pfeiffer phân lập vào năm 1892 trong một trận dịch cúm. "Haemophilus influenzae" là cầu trực khuẩn ("coccobacillus") gram âm, rất khó nuôi cấy trên môi trường thông thường. "Haemophilis influenzae" có sức đề kháng yếu, dễ bị tiêu diệt bởi ánh nắng, chất sát khuẩn thông thường.

"Haemophilus influenzae" có rất nhiều chủng sinh hóa ("biovar") lẫn chủng huyết thanh ("serotype") khác nhau, trong đó chủng có khả năng gây bệnh cao nhất là type b. "Haemophilus influenzae" là tác nhân gây ra nhiều bệnh lý khác nhau ở người (viêm đường hô hấp, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não mủ, "v.v.") và có thể dự phòng thông qua tiêm chủng vaccine "Hib". Ở Việt Nam, tiêm chủng phòng ngừa "H. influenzae" type b (Hib) nằm trong chương trình tiêm chủng quốc gia mở rộng.

== Đặc điểm vi sinh học ==
=== Hình thái ===
"Haemophilus influenzae" là cầu trực khuẩn gram âm, không di động, kỵ khí tùy nghi ("facultatively anaerobic"), lên men carbohydrate, phản ứng oxidase và catalase dương tính, khử nitrate thành nitrite và ký sinh bắt buộc. 

=== Nuôi cấy ===
"Haemophilus influenzae" tương đối khó nuôi cấy ("fastidious" "organism"). Từ nguyên (Etymology) của ""Haemophilus"" nghĩa là yêu ("philus") máu ("Haemo") gợi ý "H. influenzae" chỉ mọc được trên môi trường thạch máu ("blood agar"), hay nói chính xác hơn là mọc được trên môi trường có hai yếu tố của máu: yếu tố X (bản chất là haemin, tức nhân heme liên kết với cation Fe, bền vững với nhiệt (không bị phá hủy khi đun sôi ở 120C) và có trong hồng cầu) và yếu tố V (tức nicotinamide adenine dinucleotide, NAD). 

Trực khuẩn sử dụng yếu tố X để tổng hợp catalase, peroxidase và các cytochrome của hệ thống chuỗi chuyền electron (electron chain transport). Thạch có 5% máu đủ cung cấp yếu tố X cần thiết cho "H. influenzae". 

Yếu tố V có nhiều ở trong máu; tuy nhiên ở máu động vật (cừu), yếu tố V dễ bị phân hủy do máu chứa nhiều NADase (phân hủy NAD). Trong môi trường thạch nâu (Chocolate agar), yếu tố V được giải phóng khỏi hồng cầu và không bị phân giải bởi NADase (do NADase bị biến tính ở nhiệt độ cao). 

Do đặc tính cần hai yếu tố X và V trong môi trường nuôi cấy, "Haemophilus influenzae" không mọc được trên môi trường hồng cầu cừu (Sheep blood agar) nhưng có thể mọc được trên môi trường máu động vật khác (thỏ) với kích thước khuẩn lạc bé hơn nhiều so với mọc trên môi trường thạch nâu cùng điều kiện. 

== Xem thêm ==
- Viêm phổi không điển hình
- Phế cầu khuẩn ("Streptococcus pneumoniae")
- "Mycoplasma pneumoniae"
- Kháng thuốc kháng sinh
TTL

Từ cấu tạo TTL có thể chỉ đến:

- Ánh sáng đi qua lens ("through the lens") trong thuật chụp hình
- Time to live, thời gian sống của gói tin trong mạng Internet
- Transistor-transistor logic hay TTL (logic) trong điện tử học
- T.T.L (Time to Love), bài hát của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc T-ara và nhóm nhạc nam Hàn Quốc Supernova
Dahomey

Vương quốc Dahomey (/dəˈhoʊmi/) là một vương quốc Tây Phi nằm trong lãnh thổ của nước Bénin ngày nay, tồn tại từ khoảng năm 1600 đến 1904. Vương quốc này phát triển trên cao nguyên Abomey, nơi sinh sống của người Fon vào đầu thế kỷ 17, và trở thành một thế lực khu vực vào thế kỷ 18 khi mở rộng về phía nam để chinh phục các thành phố quan trọng như Whydah, thuộc Vương quốc Whydah ven bờ Đại Tây Dương. Sự chiếm đóng này mang lại cho Dahomey quyền tiếp cận không bị cản trở với thị trường buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương.

Trong phần lớn thế kỷ 19, Vương quốc Dahomey trở thành một cường quốc khu vực sau khi chấm dứt tình trạng phụ thuộc đối với Đế chế Oyo. Các du khách châu Âu đã ghi chép rộng rãi về vương quốc này, biến Dahomey thành một trong những quốc gia châu Phi quen thuộc nhất đối với người châu Âu. Dahomey là một cường quốc có tầm quan trọng khu vực, với nền kinh tế nội địa được xây dựng trên cơ sở chinh phục và lao động nô lệ, thương mại quốc tế mạnh mẽ và quan hệ ngoại giao với người châu Âu, hệ thống hành chính trung ương và thuế khóa được tổ chức tốt, cũng như lực lượng quân đội mạnh mẽ. Vương quốc này cũng nổi bật với các tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, một đơn vị quân đội toàn nữ được người châu Âu gọi là Dahomey Amazons, và các nghi lễ tôn giáo Vodun phức tạp.

Sự phát triển của Dahomey trùng hợp với sự bùng nổ của buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương, và nó được người châu Âu biết đến như là một trong những nguồn cung cấp nô lệ chính. Xã hội Dahomey mang tính quân sự hóa cao, luôn trong tình trạng chuẩn bị chiến tranh; họ thường xuyên tiến hành các cuộc chiến và đột kích các quốc gia lân cận để bắt tù nhân bán vào thị trường nô lệ, đổi lấy các hàng hóa của châu Âu như súng, thuốc súng, vải, vỏ sò cowrie, thuốc lá, ống điếu và rượu. Một số tù nhân khác bị biến thành nô lệ trong Dahomey, làm việc trên các đồn điền hoàng gia hoặc bị hiến tế trong các nghi lễ tôn giáo hàng năm được gọi là "Lễ hội thường niên của Dahomey" (Annual Customs of Dahomey). Lễ hội này bao gồm việc thu thập và phân phát quà tặng và cống phẩm, các nghi lễ Vodun, diễu hành quân sự và thảo luận giữa các chức sắc về tương lai của vương quốc.

Vào những năm 1840, Dahomey bắt đầu suy yếu do áp lực từ Anh Quốc yêu cầu chấm dứt buôn bán nô lệ. Hải quân Hoàng gia Anh đã thiết lập một cuộc phong tỏa trên biển và tuần tra chống buôn bán nô lệ gần bờ biển Dahomey. Vương quốc này cũng chịu thất bại khi không thể xâm chiếm và bắt nô lệ tại Abeokuta, một thành bang Yoruba được thành lập bởi các cư dân của Đế chế Oyo di cư xuống phía nam. Sau đó, Dahomey bắt đầu gặp các tranh chấp lãnh thổ với Pháp, dẫn đến cuộc chiến vào năm 1890, và một phần vương quốc trở thành vùng bảo hộ của Pháp. Vương quốc chính thức sụp đổ bốn năm sau, khi vua cuối cùng, Béhanzin, bị lật đổ và đất nước bị sáp nhập vào Tây Phi thuộc Pháp.

Dahomey thuộc Pháp giành độc lập vào năm 1960 với tên gọi Cộng hòa Dahomey, sau đó đổi tên thành Bénin vào năm 1975.
Carl Ludwig Blume

Carl Ludwig Blume (9 tháng 6 năm 1796 – 3 tháng 2 năm 1862) là một nhà thực vật học người Hà Lan gốc Đức.

== Cuộc đời ==
Ông sinh ra tại Braunschweig, Niedersachsen thuộc Đức, nhưng dành phần lớn cuộc đời mình để làm việc tại Hà Lan, tại đó ông là giám đốc của Rijksherbarium (vườn thực vật quốc gia Hà Lan) tại Leiden. Tên của ông đôi khi được viết là Karel Lodewijk Blume theo tiếng Hà Lan, nhưng tên gọi bằng tiếng Đức được sử dụng rộng rãi nhất trong các tài liệu về thực vật.

Ông là người đã thực hiện các nghiên cứu rộng lớn nhất về quần thực vật miền nam châu Á, cụ thể là tại đảo Java, khi đó là thuộc địa của Hà Lan. Từ năm 1823 tới năm 1826 Blume là giám đốc thứ hai của Vườn thực vật Bogor tại Bogor (Buitenzorg) ở Java.

Tạp chí thực vật "Blumea" được đặt theo tên của ông.

== Liên kết ngoài ==
- Karl Ludwig Blume – công trình của Karl Ludwig Blume về phong lan
Lev Tolstoy (thị xã)

Lev Tolstoy () là một thị xã trong bộ phận phía Bắc của tỉnh Lipetsk, Nga. Nó là trung tâm hành chính của huyện Lev-Tolstovsky. Theo đánh giá năm 2005 dân số ở đây là 8.800 người.

Thị xã này thành lập năm 1890 tại Astapovo, chỗ giao nhau đường ray xe lửa của Kozlov–Volovo và Moskva–Yelets. Leo Tolstoy, một nhà tiểu thuyết nổi tiếng của Nga, bị ốm tại ga xe lửa Astapovo và chết năm 1910. In 1918 (1920 theo một nguồn tin khác) ga xe lửa này đổi tên thành Lev Tolstoy.

==Liên kết ngoài==
- Website không chính thức của thị xã Lev Tolstoy (tiếng Nga)
Xvnkb

Xvnkb là chương trình hỗ trợ nhập liệu, hay còn gọi là bộ gõ đầu tiên hỗ trợ việc nhập liệu Tiếng Việt chạy trên nền bộ quản lý cửa sổ X trong các hệ điều hành GNU/Linux và BSD. Xvnkb là từ viết tắt của X-window VietNamese KeyBoard. Tác giả của xvnkb là anh Đào Hải Lâm. Hiện nay phiên bản mới nhất của xvnkb là xvnkb 0.2.11. Phần mềm được phát hành theo giấy phép nguồn mở GNU General Public License.

==Đặc tính==
xvnkb có đầy đủ các chức năng của một bộ gõ tân tiến, như việc cho phép người dùng lựa chọn phương pháp nhập liệu và hỗ trợ nhiều bảng mã khác nhau, đặt phím tắt để chuyển kiểu gõ, kiểm tra chính tả tiếng Việt khi gõ, gõ lặp dấu...
- Các phương pháp nhập liệu được xvnkb hỗ trợ:
- VNI
- Telex
- VIQR

- Các bảng mã tiếng Việt được xvnkb hỗ trợ:
- TCVN3
- Unicode
- VNI
- VIQR
- Viscii
- VPS

==CHIM==
CHIM là chương trình hỗ trợ nhập liệu của cùng tác giả được viết cho các trình duyệt web bằng ngôn ngữ lập trình Javascript. CHIM có một phần mã được dựa trên xvnkb.

==Xem thêm==
- X-UniKey
- UniKey

==Liên kết ngoài==
- Trang chủ của xvnkb
- Trang chủ của bộ gõ CHIM
Dự án Gutenberg

Dự án Gutenberg (tiếng Anh: "Project Gutenberg", thường viết tắt PG) là dự án tình nguyện để số hóa, lưu trữ, và phân phối tác phẩm văn hóa. Vì được thành lập năm 1971, dự án này là thư viện trực tuyến đầu tiên. Phần nhiều tài liệu thuộc dự án này là văn bản đầy đủ của những sách thuộc phạm vi công cộng. Dự án này cố gắng để người khác sử dụng nó tự do và dễ dàng, bằng cách sử dụng các định dạng lâu bền và mở mà có thể truy cập trên bất kỳ máy tính nào.

== Lịch sử ==
Dự án Gutenberg do Michael Hart bắt đầu năm 1971. Hart, một sinh viên tại Đại học Illinois, được phép truy cập máy tính mẹ ("mainframe") loại Xerox Sigma V tại Phòng Thí nghiệm Vật liệu của đại học. Do những người quản lý hệ thống thân thiện, ông được tài khoản hầu như không giới hạn; về sau, giá trị của tài khoản hồi đó được ước lượng bằng 100.000 đô la hay cả 100 triệu đô la. Hart nói là muốn "hoàn lại" quà tặng này bằng cách làm công việc có giá trị cao.

Máy tính này là một trong 15 nút trên mạng máy tính mà sắp trở thành Internet. Ông tin rằng công chúng sẽ có thể truy cập máy tính vào tương lai và quyết định làm sẵn các tác phẩm văn chương miễn phí dưới hình thức điện tử. Ông sử dụng văn bản Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ để lưu trữ đầu tiên, và văn kiện này trở thành sách điện tử ("e-book") đầu tiên của Dự án Gutenberg. Ông đặt tên dự án theo Johannes Gutenberg, thợ in người Đức tiến hành cách mạng máy in vào thế kỷ 15.

== Xem thêm ==
- Dự án Runeberg
- Google Book Search
- Open Content Alliance

== Liên kết ngoài ==
- Trang chủ
- Distributed Proofreaders, nhóm người thu thập tình nguyện toàn cầu hiện là nguồn e-book chính của Dự án Gutenberg
Hệ thần kinh trung ương

Hệ thần kinh trung ương (HTKTƯ) là một phần của hệ thần kinh có chức năng tiếp nhận và hợp nhất thông tin, điều khiển hành vi của cơ thể ở động vật đối xứng hai bên (động vật đa bào trừ bọt biển và những động vật đối xứng tâm như sứa). Hệ thần kinh trung ương chiếm phần lớn hệ thần kinh, bao gồm não và tủy sống. Vài cách phân loại cũng đưa võng mạc và thần kinh sọ não vào hệ thần kinh trung ương. Cùng với hệ thần kinh ngoại vi, nó có chức năng chính trong điều khiển hành vi. Hệ thần kinh trung ương nằm trong khoang lưng trong đó khoang sọ chứa não và khoang xương sống chứa tủy sống. Ở động vật có xương sống, não được hộp sọ bảo vệ trong khi xương sống bảo vệ tủy sống. Não và tủy sống đều được bao bọc bởi màng thần kinh.

- Não bộ gồm có:
- Đoan não: gồm 2 bán cầu đại não và các nhân xám nền não. Trong có não thất bên. Được phát triển từ phần trước của bọng não trước (ở giai đoạn 3 bọng não).
- Gian não: gồm đồi não, vùng hạ đồi và tuyến yên. Trong có não thất III. Được phát triển từ phần sau của bọng não trước (ở giai đoạn 3 bọng não).
- Trung não: gồm có lồi não và cuống não. Trong có cống não. Có nguồn gốc từ não giữa.
- Não trám: gồm cầu não, tiễu não phát triển từ não sau và hành não phát triển từ tủy não. Bên trong có não thất IV.

Hành não, cầu não và trung não tạo thành thân não.

- Tuỷ sống hay còn gọi là tuỷ gai do ống thần kinh sinh ra tiền thân ở lớp ngoại bì của phôi thai, trong có ống trung tâm.
== Xem thêm ==
- Hệ thần kinh ngoại vi
Nguyễn Duy Quý

Nguyễn Duy Quý (6/4/1932 - 4/5/2022) là một giáo sư triết học người Việt, quê quán: huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Ông nguyên là Giám đốc Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia (nay là Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), Viện sĩ nước ngoài của Viện Hàn Lâm khoa học Liên bang Nga (РАН), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII (1996–2001), chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam–Canađa.

== Tham khảo ==
- 100 chân dung – Một thế kỷ Đại học Quốc gia Hà Nội

== Liên kết ngoài ==
- GS.TSKH. NGUYỄN DUY QUÝ
- Đổi mới tư duy lý luận .
Ốc hổ phách Kanab

Ốc hổ phách Kanab (danh pháp khoa học: Oxyloma haydeni kanabensis) là một phân loài ốc sên Cực kỳ nguy cấp chỉ sống trong đầm lầy và con suối. Hiện chỉ biết đến hai môi trường sống tự nhiên của phân loài này là Ba Hồ ("Three Lakes", một đồng cỏ gần Kanab, Utah, Hoa Kỳ) và con suối Vaseys Paradise gần sông Colorado trong Vườn Quốc gia Grand Canyon. Ngoài hai quần thể tự nhiên này, ốc hổ phách Kanab cũng được đưa vào ba suối mới – cả ba ở trên mực nước cao nhất trong lịch sử – dọc theo sông Colorado. Họ ốc đất này lấy tên thường gọi "ốc hổ phách" theo vỏ màu cam riêng biệt của nó.

Loại ốc này được sưu tập lần đầu tiên năm 1909 bởi James Ferriss. Ông xếp nó vào chi "Succinea". Tên ba phần và địa vị phân loài bắt nguồn từ việc làm của Henry Augustus Pilsbry vào năm 1948, nhưng sự phân loại này chỉ dựa trên những nét tương tự của vỏ, và có nhà khoa học cho rằng ốc hổ phách Kanab nên được tái phân loại thành loài riêng.

Ốc hổ phách Kanab có đề nghị vào danh sách khẩn cấp năm 1991, và Cục cá và động vật hoang dã Hoa Kỳ (USFWS) đã liệt kê nó là một phân loài nguy cấp từ năm 1992. Nó bị phân loại Cực kỳ nguy cấp trên Sách đỏ IUCN. Tại Utah, môi trường sống của nó đang bị đe dọa do một địa chủ đang mở mang, trong khi quần thể tại Grand Canyon đang bị đe dọa vì nước chảy từ Đập Glen Canyon ("Glen Canyon Dam") có thể quét những con ốc và hệ sinh thái của nó xuôi dòng. Những kẻ thù tự nhiên của nó là các loài chim sẻ và chuột hươu (chi "Peromyscus").

Ốc hổ phách Kanab thường sống trên thực vật, nhất là mị thảo đỏ (chi "Mimulus") và cải xoong, nhưng cũng có trên cói túi và bấc. Nó ăn mô thực vật, nấm, tảo, và vi khuẩn, dùng dải răng kitin để cạo lên đồ ăn.

==Quần thể và hệ sinh thái==
Hiện nay chỉ biết đến hai quần thể ốc này đang sống: Ba Hồ (3L) gần Kanab, Utah, và Vaseys Paradise trong Vườn Quốc gia Grand Canyon. Quần thể thứ hai không được khám phá ra đến năm 1991, khi các nhà khoa học nghiên cứu về các động vật thân mềm ở vùng này. Trước đây có quần thể thứ ba tại Kanab, nhưng nó có lẽ bị chết khi hệ sinh thái bị phá.

Năm 1996, 16% hệ sinh thái của ốc hổ phách tại Vaseys Paradise bị lụt mất, và một lụt thảm khốc hơn vào năm 1994 chắc đã đe dọa hệ sinh thái của loài này. Có lẽ vùng thích hợp tại 3L có bề dài 1,3 kilômét và bề ngang 90 mét, và tính đa dạng hình như tỏ ra là vùng này vững hơn Vaseys Paradise. Tuy nhiên, sự tái phân phối của ốc này vẫn tùy có cây chủ và đá rìa.

==Tham khảo==
- Mục này có lý do ngắn tại sao loài này đang cực kỳ nguy cấp.
Gấu trúc Tần Lĩnh

Gấu trúc Tần Lĩnh (Tiếng Trung 秦岭大熊猫, danh pháp hai phần: Ailuropoda melanoleuca qinlingensis) là một phân loài gấu trúc lớn, được phát hiện vào thập niên 1960 nhưng không được công nhận như một phân loài cho đến năm 2005. Đây là phân loài đầu tiên của gấu trúc lớn đã được công nhận, nó khác với phân loài quen thuộc hơn bởi bộ lông màu nâu cùng hộp sọ và kích thước tổng thể nhỏ hơn.

Phân loài này có phạm vi phân bổ hạn chế trong dãy núi Tần Lĩnh, ở cao độ khoảng 1.300–3.000 m.

== Tham khảo ==
- Wan, Q.-H., H. Wu và S.-G. Fang. 2005. Một phân loài mới của gấu trúc lớn ("Ailuropoda melanoleuca") ở Thiểm Tây, Trung Quốc. "Journal of Mammalogy" 86: 397–402.
Giun tử thần Mông Cổ

Giun tử thần Mông Cổ hay Trùng Mông Cổ là một loại sinh vật giống như rắn, sự xuất hiện của nó được ghi nhận tại sa mạc Gobi. Người ta thường coi nó là một loại sinh vật huyền bí, các báo cáo quan sát thấy nó vẫn còn nằm trong tranh luận hoặc chưa chắc chắn có thật hay không.

==Đặc điểm==
Nó thường được mô tả là một loại giun to, màu đỏ sáng, dài 2 tới 4 foot. Tên địa phương là "allghoi" (hoặc "orghoi"), "khorkhoi" (хорхой) có nghĩa là "loài giun đầy máu trong ruột", bởi vì các báo cáo cho biết nó trông y hệt một khúc ruột bò. Có rất nhiều người dân địa phương tại Mông Cổ nói tới nó (chẳng hạn như một loại giun có khả năng phun ra chất độc màu vàng gây chết người, nhằm tiêu diệt kẻ thù từ một khoảng cách xa). Tuy vậy, không có quan sát khoa học nào rõ ràng. Một vài người tin rằng loài giun này thực tế là một loài bò sát hay thằn lằn không chân nguyên nhân vì thời tiết khô hạn tại nơi mà nó sinh sống.

Nhà khoa học Karl Shuker cũng từng mô tả trong cuốn sách của ông, cuốn "The Beasts that Hide from Man" (2003), rằng đã có trường hợp nó sát hại nạn nhân bằng một dòng điện. Một cuộc thám hiểm năm 2005 thực hiện bởi trung tâm động vật Fortean, Cryptoworld và E-Mongol nghiên cứu cho thấy các báo cáo và quan sát mới về loài sinh vật này. Mặc dù họ cũng không tìm thấy bằng chứng khoa học về sự tồn tại của nó, họ vẫn tin rằng loài sinh vật này tồn tại sâu trong sa mạc Gobi dọc theo khu vực cấm giữa biên giới Trung Quốc và Mông Cổ. Những cuộc thám hiểm xa hơn được lên kết hoạch vào năm 2006 và 2007. Người ta cho rằng màu vàng có tác dụng cuốn hút loài giun này.

== Xem thêm ==
- , tiểu thuyết khoa học viễn tưởng của nhà văn Xô-viết I. A. Efremov

== Liên kết ngoài ==
- The Mongolian Death Worm VirtueScience. Giun tử thần ở Mông Cổ: Nguồn gốc những huyền thoại
- Death Worm! Bài báo về giun tử thần ở Mông Cổ. Adam Davies, tháng 4 năm 2004. Bản lưu 17/1/2007
- The dreaded Mongolian death worm Lời mô tả về loài giun tử thần ở Mông Cổ
- [http://cryptoworld.co.uk/projects/operation-deathworm-1/ Operation Deathworm – Part 1] Kết quả chuyến thám hiểm năm 2005
- Scientists search for Mongolian Death Worm Attempt to confirm existence of legendary beast mongabay.com, 3 tháng 5 năm 2005
- Expedition Deathworm 2005: In search of the mythic Gobi death worm 2005 Báo cáo về chuyến thám hiểm tại Mông Cổ
- The Cryptid Zoo: Mongolian Death Worm (or Olgoi-Khorkhoi)
- Мифический Олгой-Хорхой
Trận Moskva

Trận Moskva có thể chỉ tới một trong các trận đánh sau:

- Trận chiến Borodino năm 1812 tại ngoại ô Moskva, giữa quân đội Pháp do Napoléon lãnh đạo và quân đội Nga dưới sự chỉ huy của thống soái Kutuzov.
- Trận Moskva, 1941 xảy ra trong Thế chiến thứ hai giữa Liên Xô và Đức
Vĩnh Thịnh (định hướng)

Vĩnh Thịnh có thể là:

==Địa danh==
- Xã Vĩnh Thịnh, thành phố Hải Phòng
- Xã Vĩnh Thịnh, tỉnh Gia Lai

- Địa danh cũ
- Xã Vĩnh Thịnh (huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần của xã Vĩnh Hậu, tỉnh Cà Mau
- Xã Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
- Xã Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa
- Xã Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc

==Khác==
- Niên hiệu của vua Lê Dụ Tông (1706-1719)
Hessen

Hessen là một bang của Đức ngày nay, với diện tích 21.114 km² và dân số 6,1 triệu người. Thủ phủ của tiểu bang này là Wiesbaden. Thành phố lớn nhất của bang Hessen là Frankfurt am Main.

== Địa lý ==
Nằm ở trung tâm của phía tây nước Đức, bang Hessen tiếp giáp với các bang (bắt đầu từ phía bắc và theo chiều kim đồng hồ) Niedersachsen, Thüringen, Bayern, Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz và Nordrhein-Westfalen.

Các thành phố lớn của Hessen gồm Frankfurt am Main, Wiesbaden, Darmstadt, Offenbach, Hanau, Gießen, Wetzlar, và Limburg trong vùng Rhine Lớn, Fulda ở phía đông, và Kassel và Marburg ở phía bắc.

Các con sông lớn chảy qua bang bao gồm sông Fulda và sông Eder ở phía bắc, sông Lahn chảy qua trung tâm Hessen, và sông Main và Rhine ở phía bắc. Vùng nông thôn của bang có địa hình chủ yếu là đồi và nhiều rặng núi, bao gồm các rặng núi Rhön, Westerwald, Taunus, Vogelsberg, Knüll và Spessart.

Đa phần dân cư của bang Hessen tập trung ở phía nam của bang trong vùng Rhine Lớn. Sông Rhine là biên giới tự nhiên của bang Hessen về phía đông nam, chỉ có nhánh nhỏ của con sông này là Alt-Rhein chảy qua bang. Rặng núi giữa sông Main và Neckar được gọi là Odenwald. Vùng đồng bằng giữa sông Main, Rhine và Neckar, và rặng núi Odenwald được đặt tên là Ried.

Hessen được coi là bang xanh nhất nước Đức do có diện tích rừng bao phủ tới 42% diện tích bang.

== Hệ thống hành chính ==
Hessen được chia thành 21 quận và 5 thành phố độc lập (bên cạnh là ký hiệu viết tắt, được sử dụng trên biển số xe cơ giới):

Các thành phố độc lập:
1. Darmstadt (DA)
2. Frankfurt am Main (F)
3. Kassel (KS)
4. Offenbach am Main (OF)
5. Wiesbaden (WI)

Các vùng hành chính tại Hessen: Darmstadt, Gießen, Kassel
Vasey's Paradise

Vaseys Paradise là một ốc đảo vào khoảng 2,5 kilômét (1,5 dặm) dưới "Bãi cát tại dặm 30" trên sông Colorado ở Quận Coconino, Arizona, Hoa Kỳ. Ở trong vùng nửa khô hạn, nó hỗ trợ cây cối rậm rạp và thác nước chảy từ những mặt vách đá ở trên. Vùng này có một loại ốc nguy cấp, ốc hổ phách Kanab, và hệ sinh thái rất dễ bị vỡ. Nó nằm ở trong Vườn Quốc gia Grand Canyon, tại tọa độ .

==Liên kết ngoài==
- Thác Vaseys Paradise

- Hình ảnh Vaseys Paradise
Óc

Trong tiếng Việt, từ Óc có nhiều nghĩa:
- Não - bộ phận chính của hệ thần kinh
- Trí - Ví dụ "óc tưởng tượng", "óc sáng tạo", v.v...
- Phần óc của động vật dùng để tiêu thụ như thực phẩm như: óc heo, óc bò...
Maiasaura

Maiasaura peeblesorum ("bà mẹ bò sát tốt của Peebles") là một loài khủng long chân chim có mỏ vịt và sống tại Montana ngày nay vào Hậu Phấn trắng (giai đoạn Campani), vào khoảng 74 triệu năm trước; là một trong những loại thú mỏ vịt, đẻ trứng trong những chiếc tổ khổng lồ. "Maiasaura" được khám phá tra bởi nhà cổ sinh vật học khủng long John Horner, cố vấn cổ sinh vật học cho bộ phim "Công viên kỷ Jura". Ông đặt tên khủng long sau khi kiếm thấy một loạt tổ có vỏ trứng và xương của khủng long mới nở. Đây là bằng chứng đầu tiên về khủng long lớn nuôi thú con khi chúng nở và cho nó ăn, như chim vậy. Bọn trẻ hẳn đã ở bên bố mẹ suốt nhiều năm. Hơn 200 bộ xương mẫu, từ các nhóm tuổi, đã được khám phá ra.
==Phân loại==
Phát sinh loài bên dưới thể hiện mối quan hệ giữa các loài trong họ hadrosauridae công bố năm 2013 của Alberto Prieto-Márquez và đồng nghiệp:
Eoraptor

Eoraptor là một trong những khủng long cổ xưa nhất trong lịch sử. Nó có hai chân, ăn thịt, và sống cách nay 231,4 triệu năm, ở nơi ngày nay là miền Tây Bắc Argentina. Loài điển hình là Eoraptor lunensis, có nghĩa "thung lũng Mặt Trăng", chỉ đến nơi khám phá ra đầu tiên: tiếng Hy Lạp cổ "ηως" ("eos") có nghĩa "bình minh" hay "buổi sáng" và Latinh "lunensis" có nghĩa "thuộc Mặt Trăng"). Các nhà cổ sinh vật học thừa nhận "Eoraptor" là tổ tiên của theropoda và sauropodomorpha, hoặc ít nhất là họ hàng gần của tổ tiên đó. Nó được biết đến do vài bộ xương ở trạng thái tốt.

==Tham khảo==
- Trang cổ sinh vật học của Paul Sereno
- Mục trong Cơ sở dữ liệu Cổ sinh vật học
Grace Hopper

Phó đề đốc Grace Murray Hopper (9 tháng 12 năm 1906 – 1 tháng 1 năm 1992) là một nhà khoa học máy tính Mỹ và sĩ quan trong Hải quân Hoa Kỳ. Là một người tiên phong trong lĩnh vực khoa học máy tính, bà là lập trình viên đầu tiên cho máy tính Mark I và phát triển trình biên dịch đầu tiên cho một ngôn ngữ lập trình.

== Đầu đời và giáo dục ==
Bà sinh ra với tên Grace Brewster Murray tại thành phố New York. Năm 1928, bà nhận bằng cử nhân trong môn toán học và vật lý tại trường Đại học Vassar. Bà nhận bằng thạc sĩ tại Đại học Yale năm 1930 (toán và lý) và bằng tiến sĩ năm 1934 (toán). Bà bắt đầu dạy toán tại Đại học Vassar năm 1931, và bà trở thành trợ giáo sư năm 1941.

== Máy tính Mark I và Mark II ==
Năm 1943, bà gia nhập Hải quân Dự bị Hoa Kỳ và cộng tác với Howard Aiken trong việc phát triển máy tính Mark I. Bà là người đầu tiên viết một chương trình cho máy tính này. Sau chiến tranh, bà không còn tại ngũ trong Hải quân. Bà tiếp tục tham gia phát triển Mark II và Mark III trong lúc còn dự bị. Trong khi làm việc với Mark II, bà khám phá ra một con sâu bướm bị kẹt trong máy - một con bọ trong máy tính. Bà viết sự kiện này trong sổ tay (nay nằm tại Viện Smithsonian). Một số người cho rằng đây là nguồn của cụm từ "bọ máy tính", nhưng cụm từ này đã được sử dụng rộng rãi vào lúc đó.

== UNIVAC ==
Năm 1949, Hopper trở thành một nhân viên của Công ty Máy tính Eckert-Mauchly và tham gia việc phát triển máy UNIVAC I. Vào đầu thập niên 1950, công ty Remington Rand mua Eckert-Mauchly và bà đã phát triển trình biên dịch đầu tiên. Trình biên dịch này được gọi là trình biên dịch A và phiên bản đầu tiên là A-0. Bà còn phát triển nhiều trình biên dịch khác cho các ngôn ngữ lập trình ARITH-MATIC, MATH-MATIC và FLOW-MATIC.
Lê Xuân Lựu

Lê Xuân Lựu (1925-2016) là một giáo sư triết học, trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên giám đốc Học viện Chính trị Quân sự.

==Tiểu sử==
- Ông sinh tháng 1 năm 1925 tại xã Sơn Lễ, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
- Năm 1947, 22 tuổi, ông gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam.
- Ông tham gia kháng chiến chống Pháp, kháng chiến chống Mỹ, tham gia Chiến dịch Bình Giã, Đồng Xoài, Chiến dịch Hồ Chí Minh mặt trận tây nam Sài Gòn.
- Ông từng đảm nhiệm các chức vụ: huyện ủy viên, Chính trị viên đại đội, chính trị viên tiểu đoàn, chính ủy, trung đoàn trưởng, tỉnh đội trưởng, chủ nhiệm chính trị sư đoàn, chính ủy sư đoàn, phó chính ủy quân khu, chính ủy sư đoàn 5.
- Ông giảng dạy triết học tại Học viện Quốc phòng, Học viện Chính trị Quân sự.
- Từ năm 1981-1991, ông giữ chức giám đốc Học viện Chính trị Quân sự.
- Năm 1986, ông được phong quân hàm trung tướng.
- Năm 1988, ông được Chính phủ Việt Nam công nhận học hàm giáo sư Triết học.
- ông nghỉ hưu năm 1996.
- Vào 16 giờ 25 phút, ngày 24 tháng 3 năm 2016, tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, ông từ trần.

==Tác phẩm==
1. "Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp của chúng ta", Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, năm 2005.
2. "Một số vấn đề định hướng xã hội chủ nghĩa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc", Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, năm 2003.
3. "Lịch sử công tác Đảng, công tác chính trị trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ".

==Thành tích và khen thưởng==
1. Huân chương Độc lập hạng Nhì
2. Huân chương Chiến công hạng Nhì
3. Huân chương Quân công hạng nhất, ba
4. Huân chương Chiến thắng hạng nhì
5. Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng nhì
6. Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng nhất, nhì, ba
7. Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng nhất, nhì, ba
8. Huy chương Quân kỳ Quyết thắng
9. Huy chương Vì thế hệ trẻ
10. Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
Ngăn xếp

Trong khoa học máy tính, một ngăn xếp (còn gọi là bộ xếp chồng, tiếng Anh: "stack") là một cấu trúc dữ liệu trừu tượng hoạt động theo nguyên lý "vào sau ra trước" ("Last In First Out (LIFO)". 

Ngăn xếp còn được triển khai với mô hình vô cùng nổi tiếng đó chính là danh sách liên kết đơn.

== Thuật ngữ ==
Thông thường, các thuật ngữ được sử dụng trong một mô hình ngăn xếp như sau:

- Stack: Một ngăn xếp.
- Push: Thêm một dữ liệu vào ngăn xếp.
- Pop: Bỏ ra một dữ liệu khỏi ngăn xếp, không xóa hoàn toàn.

== Kiểu dữ liệu trừu tượng ngăn xếp ==
Một ngăn xếp là một cấu trúc dữ liệu dạng thùng chứa (container) của các phần tử (thường gọi là các nút (node)) và có hai phép toán cơ bản: "push" and "pop". Push bổ sung một phần tử vào đỉnh (top) của ngăn xếp, nghĩa là sau các phần tử đã có trong ngăn xếp. Pop giải phóng và trả về phần tử đang đứng ở đỉnh của ngăn xếp. 

Trong stack, các đối tượng có thể được thêm vào stack bất kỳ lúc nào nhưng chỉ có đối tượng thêm vào sau cùng mới được phép lấy ra khỏi stack.

Ngoài ra, stack cũng hỗ trợ một số thao tác khác như:

- isEmpty(): Kiểm tra xem stack có rỗng không.
- Top(): Trả về giá trị của phần tử nằm ở đầu stack mà không hủy nó khỏi stack. Nếu stack rỗng thì lỗi sẽ xảy ra.

=== Các phép toán ===
Trong ngôn ngữ máy tính hiện nay, một ngăn xếp thường được dùng với các phép toán "push" và "pop". Độ dài (số phần tử) của ngăn xếp cũng là một tham số cần thiết của nó. Đôi khi cần tới một phép toán chỉ cần lấy giá trị của phần từ trên đỉnh ngăn xếp mà không xóa nó khỏi ngăn xếp ("peak").

Sau đây là đoạn mã giả để bổ sung, loại bỏ, tính độ dài, và lấy giá trị phần tử ở đỉnh của ngăn xếp.

== Ứng dụng ==
Ngăn xếp có nhiều ứng dụng trong khoa học máy tính.

=== Tính các biểu thức đại số ===
Ví dụ: Tính biểu thức 

Trước hết viết biểu thức theo hậu thứ tự:
Khi tính một biểu thức ta dùng một ngăn xếp để cất dữ liệu trung gian như sau: Đọc từ trái sang phải mỗi lần một phần tử: 
- nếu gặp một toán hạng (biến hoặc hằng), đặt (push) toán hạng đó vào ngăn xếp;
- nếu gặp một toán tử, lấy (pop) hai phần tử trên đỉnh ngăn xếp ra, thực hiện phép toán và đặt (push) lại kết quả vào ngăn xếp.

Kết quả 15 đặt ở đỉnh của ngăn xếp khi tính xong.

== Xem thêm ==
- Hàng đợi
- Ký pháp Ba Lan

== Tham khảo ==
- Donald Knuth, "The Art of Computer Programming", Volume 1: "Fundamental Algorithms", Third Edition. Addison-Wesley, 1997. ISBN 0-201-89683-4. Section 2.2.1: Stacks, Queues, and Deques, pp. 238–243.
- Thomas H. Cormen, Charles E. Leiserson, Ronald L. Rivest, and Clifford Stein, "Introduction to Algorithms", Second Edition. MIT Press and McGraw-Hill, 2001. ISBN 0-262-03293-7. Section 10.1: Stacks and queues, pp. 200–204.

== Liên kết ngoài ==
- Stack program in c++
- StackAnalyzer
- Stack Machines - the new wave
- Bounding stack depth
- Libsafe - Protecting Critical Elements of Stacks
- Stack Checker Tool
- Stack Size Analysis for Interrupt-driven Programs (322 KB)
- Stack Implementation (Graphical & Text Mode) C Language implementation of Stack
- Pointers to stack visualizations