hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Nymphaea sulphurea

Nymphaea sulphurea là một loài thực vật có hoa trong họ Nymphaeaceae. Loài này được Gilg miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Nymphaea sundvikii

Nymphaea sundvikii là một loài thực vật có hoa trong họ Nymphaeaceae. Loài này được Hiitonen miêu tả khoa học đầu tiên.
Súng hoa bốn góc

Súng hoa bốn góc (danh pháp khoa học: Nymphaea tetragona) là một loài thực vật có hoa trong họ Nymphaeaceae. Loài này được Georgi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1775.
Nuphar microphylla

Nuphar microphylla là một loài thực vật có hoa trong họ Nymphaeaceae. Loài này được (Pers.) Fernald miêu tả khoa học đầu tiên năm 1919.
Nuphar sagittifolia

Nuphar sagittifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Nymphaeaceae. Loài này được (Pers.) Raf. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1837.
Victoria cruziana

Victoria cruziana là một loài thực vật có hoa trong họ Nymphaeaceae. Loài này được Charles Henry Dessalines d'Orbigny miêu tả khoa học đầu tiên năm 1840.
Nero Claudius Drusus

Nero Claudius Drusus Germanicus (khoảng 28 tháng 3 năm 38 TCN - ngày 14 tháng 9 năm 9 TCN), tên khai sinh là Decimus Claudius Drusus còn gọi là Drusus, Drusus I, Nero Drusus, hoặc Drusus Già là một chính trị gia và chỉ huy quân sự người La Mã. Ông là một quý tộc thuộc dòng họ Claudia theo phía người cha hợp pháp của ông, nhưng bà ngoại của ông lại xuất thân từ một gia đình bình dân. Ông là con trai riêng của hoàng hậu Livia Drusilla, người vợ thứ ba của Hoàng đế Augustus. Ông cũng là em trai của Hoàng đế Tiberius, cha của Hoàng đế Claudius, ông nội của Hoàng đế Caligula, và ông cố ngoại của Hoàng đế Nero.

Ông đã phát động các chiến dịch La Mã lớn đầu tiên trên sông Rhine và bắt đầu cuộc chinh phục xứ Germania, trở thành tướng La Mã đầu tiên đặt chân đến sông Weser và sông Elbe. Năm 12 TCN, Drusus dẫn đầu một chiến dịch thành công tiến vào Germania, chinh phục Sicambri. Cuối năm đó, ông đã dẫn một đoàn thám hiểm hải quân chống lại bộ tộc người Đức dọc theo bờ biển Bắc Hải, chinh phục Batavi và Frisii, và đánh bại Chauci gần cửa sông Weser. Năm 11 TCN, ông đã chinh phục được Usipetes và Marsi, mở rộng sự kiểm soát của La Mã đến tận Thượng Weser. Năm 10 TCN, ông đã phát động một chiến dịch chống lại cuộc nổi dậy của người Chatti và Sicambri. Năm sau, ông đã chinh phục Mattiaci, trong khi đánh bại Marcomanni và Cherusci ở gần Elbe. Tuy nhiên, Drusus qua đời một năm sau đó, khi chưa đầy 30 tuổi, lấy mất đi của Roma một trong những tướng tài ba nhất của mình.

== Liên kết ngoài ==
<br>
Lucius Pomponius Flaccus

Lucius Pomponius Flaccus (mất năm 35) là một Nghị sĩ La Mã, được bầu làm Quan chấp chính vào năm 17.

Flaccus xuất thân từ một gia đình thuộc tầng lớp bình dân thuộc dòng họ Pomponia. Nơi khởi nguồn của gia tộc Iguvium. Anh trai của Flaccus là Gaius Pomponius Graecinus, từng làm "consul suffectus" vào năm 16. Pomponius Flaccus sau đó đã kết hôn với Memmia.

Cũng giống như anh trai của mình, Pomponius Flaccus đã kết bạn với thi sĩ Ovid, người đã gửi cho ông một trong những "epistulae ex Ponto" của ông ta trong thời gian đang sống lưu vong, vào lúc mà Flaccus đang làm "legatus" ở Moesia. Ông được bầu làm chấp chính quan vào năm 17 cùng với Gaius Caelius Rufus. Năm 19, ông quay trở lại Moesia với tư cách là thống đốc. Tình bạn của ông với Hoàng đế Tiberius, ông còn mắc nợ sau đó, từ năm 32, ông trở thành Thống đốc của tỉnh Syria, nơi ông bắt đầu có xung đột với vua Hê-rốt Agrippa. Ông mất vào năm 35 tại Syria.
Danielle Bradbery

Danielle Simone Bradbery (sinh ngày 23/7/1996) là một nữ ca sĩ nhạc đồng quê đến từ Cypress, Texas. Cô nổi tiếng từ khi giành vị trí quán quân mùa thứ tư của The VoiceUSA năm 2013, trở thành quán quân trẻ tuổi nhất của chương trình này. Album đầu tay của cô,Danielle Bradbery được phát hành vào ngày 25 tháng 11 năm 2013.

==Đầu đời==
Bradbery được sinh tại thành phố League, bang Texas với cha mẹ của cô là Danny Bradbery và Gloria Redden Martinez nhưng sau chuyển đến Cypress, Texas. Cô theo học trường Cypress Ranch High School,nơi cô là một thành viên của lớp học năm 2015. Bradbery có một chị gái là Monica và ba anh em trai là Drake, Drew, Collin.

==The Voice==
Trước khi đến với The Voice, Bradbery chưa hề được học thanh nhạc hay kinh nghiệm hát trước đám đông. Tại buổi thử giọng vào ngày 25 tháng 3 năm 2013, Bradbery đã hát bài "Mean" của Taylor Swift, khiến Adam Levine, Blake Shelton, và Usher quay ghế. Sau đó Bradbery chọn Shelton làm huấn luyện viên của mình.

Trong đêm thi trực tiếp top 10, Bradbery đã hát bài "Heads Carolina, Tails California", bài hát đã trở thành ca khúc đầu tiên của mùa giải lọt vào bảng xếp hạng top 10 Itunes. Tiếp đến là các ca khúc "Please Remember Me", "Who I Am", "Maybe It Was Memphis" và cuối cùng "Born To Fly" đều lọt vào Top 10 iTunes. Đặc biệt, cô đã có tổng số lượt tải và các ca khúc lọt top 10 iTunes (5 bài) nhiều hơn bất kỳ thí sinh nào trong lịch sử của chương trình. Bradbery trở thành thí sinh trẻ tuổi nhất giành vị trí quán quân của chương trình The Voice.

==Sự nghiệp==
Vào ngày 19 tháng 6 năm 2013, một ngày sau khi giành quán quân The Voice, cô đã ký hợp đồng với Big Machine Records. Bài hát đơn đầu tay của cô, "Heart Of Dixie", được phát hành vào ngày 16 Tháng Bảy 2013.

Danielle là một trong 18 nghệ sĩ duy nhất (ở mọi thể loại) có từ 7 bài hát trở lên trong bảng xếp hạng billboard năm 2013.
Candice Glover

Candice Rickelle Glover (sinh ngày 22 tháng 11 năm 1989) là một ca sĩ R&B người Mỹ, quán quân của chương trình American Idol mùa 12. Glover là nữ quán quân đầu tiên của chương trình kể từ khi Jordin Sparks đăng quang vào năm 2007. Album đầu tay của cô là "Music Speak" dự kiến sẽ được phát hành vào ngày 8 tháng 10 năm 2013.

==Liên kết ngoài==
- Candice Glover on "American Idol"
Kingkey 100

Kingkey 100 (, "Kinh Cơ 100"), có tên cũ là Kingkey Finance Center Plaza, là một tòa nhà chọc trời ở quận La Hồ, thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc.

Tòa nhà cao và có 100 tầng, Trong đó, 68 tầng với tổng diện tích là các văn phòng hạng A, 22 tầng (từ tầng 75 đến tầng 98) với tổng diện tích thuộc khách sạn 6 sao St. Regis mở cửa từ tháng 9 năm 2011. Còn các tầng trên cùng có một khu vườn và một vài nhà hàng. Nằm bên cạnh Kingkey 100 là trung tâm thương mại KK mở cửa vào ngày 26 tháng 11 năm 2010 với nhiều cửa hiệu, nhà hàng và một siêu thị, cũng như rạp chiếu phim IMAX đầu tiên ở Thâm Quyến.

Kingkey 100 hiện là tòa nhà có quy mô lớn nhất Thâm Quyến, đồng thời là tòa nhà cao thứ 9 trên thế giới.
Trung tâm Tài chính Quốc tế Quảng Châu

Trung tâm Tài chính Quốc tế Quảng Châu () hay Tháp Tây Quảng Châu () là một tòa nhà chọc trời 103 tầng cao ở Quảng Châu, Quảng Đông, Trung Quốc và là một phần của tháp đôi Quảng Châu.

Việc thi công tòa nhà, dựa trên thiết kế của Wilkinson Eyre, bắt đầu từ tháng 12 năm 2005 và kết thúc vào năm 2010. Tòa nhà đóng vai trò là một trung tâm hội nghị, khách sạn và văn phòng. Tầng 1 đến tầng 66 là các văn phòng, tầng 67 và tầng 68 chứa các thiết bị cơ khí, tầng 69 đến tầng 98 thuộc một khách sạn Bốn Mùa, còn tầng 99 và tầng 100 được dùng làm đài quan sát.

Tòa nhà trước đây được biết đến với tên gọi Tháp Tây Quảng Châu với một dự án liên quan là Tháp Đông Quảng Châu cao . Tuy nhiên, dự án này đã được trao cho một thiết kế khác, trung tâm Châu Đại Phúc cao của Kohn Pedersen Fox, người chiến thắng giải Lubetkin của Viện Kiến trúc Hoàng gia Anh năm 2012.
Buteoninae

Buteoninae là một phân họ động vật trong họ Ưng bao gồm các loài chim săn mồi có cánh rộng từ trung bình tới lớn.

Các loài chim trong phân họ này thường có đôi chân và móng vuốt mạnh mẽ để bắt mồi, với mỏ lớn và khỏe để xé thịt con mồi. Chúng cũng có thị lực rất tốt có thể phát hiện con mồi từ xa.

Phân họ này chứa các loài diều, diều hâu, đại bàng thực sự và đại bàng biển.

==Danh sách chi==
- "Geranoaetus"
- "Buteo"
- "Parabuteo"
- "Buteogallus"
- "Busarellus"
- "Cryptoleucopteryx"
- "Pseudastur"
- "Morphnarchus"
- "Leucopternis"
- "Kaupifalco"
- "Butastur"
- "Morphnus"
- "Harpia"
- "Pithecophaga"
- "Harpyopsis"
- "Oroaetus"
- "Spizastur"
- "Spizaetus"
- "Nisaetus"
- "Lophaetus"
- "Stephanoaetus"
- "Polemaetus"
- "Hieraaetus"
- "Lophotriorchis"
- "Aquila"
- "Ictinaetus"
- "Haliaeetus"
- "Ichthyophaga"
- "Harpagornis"

==Tham khảo==
- J. Ferguson-Lees, D. A. Christie: "Raptors of the World." Christopher Helm, London 2001. ISBN 0-7136-8026-1
- H. R. L. Lerner und D. P. Mindell: "Phylogeny of eagles, Old World vultures and other Accipitridae based on nuclear and mitochondrial DNA". Molecular Phylogenetics and Evolution 37; 2005: S. 327-346
- M. Wink und H. Sauer-Gürth: "Phylogenetic Relationships in Diurnal Raptors based on nucleotide sequences of mitochondrial and nuclear marker genes". In: R. D. Chancellor und B.-U. Meyburg (eds): "Raptors Worldwide". Berlin, Budapest, 2004: S. 483-498.
Đại bàng ẩn sĩ vương miện

Đại bàng ẩn sĩ vương miện (danh pháp khoa học: Buteogallus coronatus) là một loài chim trong họ Accipitridae.

==Miêu tả==
Đại bàng ẩn sĩ vương miện là một loài chim săn mồi ở phía đông và trung tâm Nam Mỹ. Đây là một loài chim ăn thịt lớn với chiều dài 73–79 cm, sải cánh dài 170–183 cm và trọng lượng trung bình 2,95 kg. Con trưởng thành gần như hoàn toàn màu xám, với một cái đuôi có dải màu đen và trắng. Con non có màu xám nâu trên lưng và nhạt màu ở phần đầu và phía dưới.

==Phân bố và lối sống==
Đại bàng ẩn sĩ vương miện sống ở Argentina, Brazil, Paraguay và Bolivia. Chúng có xu hướng sống trong rừng thưa và vùng đầm lầy. Chúng được cho là hoạt động chủ yếu vào lúc hoàng hôn. Con mồi chủ yếu của chúng là các loài động vật có vú, bao gồm thú tatu, chồn hôi, chồn triết, động vật gặm nhấm và khỉ. Chúng cũng săn bò sát (chủ yếu là rắn), cá, cừu và đôi khi là chim bao gồm gà tinamou và gia cầm.

==Sinh sản==
Đại bàng ẩn sĩ vương miện thường làm tổ trên các cây lớn, với đường kính khoảng 1,2 m và sâu 30 cm. Chúng chỉ đẻ một quả trứng mỗi lứa. Loài này được coi là có nguy cơ tuyệt do có mật độ sinh sống rất thấp và rất hiếm gặp trong tự nhiên. Chúng bị đe dọa do sự hủy diệt môi trường sống, chủ yếu là sự xâm nhập của quá trình sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi gia súc. Ngoài ra, đôi khi chúng cũng bị bắn và bị bẫy, do người dân lo sợ chúng ăn thịt gia súc.
Alfred Marshall

Alfred Marshall (26 tháng 7 năm 1842 - 13 tháng 7 năm 1924) là một nhà kinh tế học người Anh. Cuốn sách của ông có tựa đề "Principles of Economics" (Các quy luật của kinh tế học) xuất bản năm 1890, là một trong những cuốn sách giáo khoa kinh tế có tầm ảnh hưởng nhất ở Anh trong nhiều năm. Cuốn sách đã đưa các ý tưởng về cung và cầu, độ thỏa dụng biên và chi phí sản xuất thành một khối tổng thể. Ông được coi là một trong những nhà sáng lập kinh tế học.
Đại bàng ẩn sĩ núi

Đại bàng ẩn sĩ núi (danh pháp khoa học: Buteogallus solitarius) là một loài chim trong họ Accipitridae.

==Miêu tả==
Đại bàng ẩn sĩ núi trưởng thành có màu xám đen, hoặc màu đen, với những mảng trắng trên đuôi. Chúng có chiều dài 63–76 cm, nặng 2,75 kg, với sải cánh 152–188 cm. Chúng giống với diều hâu đen, nhưng lớn hơn nhiều và có đôi cánh rộng hơn đáng kể. Đôi cánh đặc biệt rộng là một trong những đặc điểm phân biệt chính của loài này. Cơ thể của chúng cũng khá chắc mập. Khác với con trưởng thành, con non có màu nâu và đốm nâu, với những mảng màu quanh mắt.

==Phân bố và lối sống==
Đại bàng ẩn sĩ núi có nguồn gốc ở Mexico, Trung và Nam Mỹ. Nó được tìm thấy trong vùng rừng núi hoặc rừng đồi, ở độ cao từ 600 m đến 2.200 m. Có rất ít thông tin về lối sống cũng như đặc tính sinh thái của chúng. Chúng được cho là săn các loài động vật có xương sống trung bình như rắn lớn, gà Mỹ hay hươu nhỏ.
Danh sách tòa nhà cao nhất Quảng Châu

Danh sách các tòa nhà cao nhất Quảng Châu bao gồm các tòa nhà chọc trời tại Quảng Châu, Trung Quốc theo chiều cao. Hiện tại tòa nhà cao nhất Quảng Châu là Trung tâm Tài chính Quốc tế Quảng Châu với chiều cao 440m (1,440 ft). Đây cũng là tòa nhà cao thứ tư Trung Quốc. Mặc dù không được coi là một tòa nhà, ở độ cao 600m (1,969 ft), Tháp Quảng Châu là công trình cao nhất ở cả Quảng Châu lẫn Trung Quốc, đồng thời là công trình độc lập cao thứ hai thế giới, chỉ sau Tokyo Skytree.

== Các tòa nhà cao nhất ==
Danh sách sau bao gồm các tòa nhà chọc trời tại Quảng Châu với chiều cao ít nhất 150 m (492 ft).

== Đang thi công, đã phê duyệt và được đề xuất ==
=== Đang thi công ===
Danh sách sau bao gồm các tòa nhà đang được thicoong và theo kế hoạch sẽ cao ít nhất 150 m (492 ft).

=== Đã phê duyệt ===
Danh sách sau bao gồm các tòa nhà đã được phê duyệt hoặc đang trong quá trình chuẩn bị thi công mà theo kế hoạch sẽ cao ít nhất 150 m (492 ft).

=== Được đề xuất ===
Danh sách sau bao gồm các tòa nhà đã được đề xuất xây dựng ở Quảng Châu và sẽ cao ít nhất 150 m (492 ft) theo kế hoạch.

== Chú thích ==
=== Chung ===
- Emporis.com - Guangzhou
Trương Văn Hổ (nhà Nguyên)

Trương Văn Hổ (; ?-?) là một tướng người Hán của nhà Nguyên. Ông từng cầm đầu nhóm cướp biển hoạt động tại vùng Phúc Kiến và Quảng Đông. Sau đó, ông đầu hàng nhà Nguyên, được phong tước Vạn hộ, trở thành tướng thủy binh.

Trong kế hoạch tấn công Đại Việt lần thứ 3, vua Nguyên Hốt Tất Liệt trù tính dùng đoàn thuyền tải lương nhằm giải quyết nhược điểm chí mạng về lương ăn của lực lượng viễn chinh. Đầu năm 1288, Trương Văn Hổ, bấy giờ đang giữ tước Vạn hộ, được Hốt Tất Liệt phong làm Hải đạo vận lương, sai chỉ huy đạo thuyền lương theo Ô Mã Nhi đánh Đại Việt. Bên cạnh đó, còn có thêm 2 đoàn thuyền lương của Phí Củng Thìn và Từ Khánh tiếp vận theo sau.

Theo kế hoạch, lực lượng thủy quân chủ lực của Ô Mã Nhi có trách nhiệm bảo vệ đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ đi sau tiến vào Đại Việt. Tuy nhiên, sau trận Lãng Sơn, Ô Mã Nhi thừa thắng kéo quân đi trước, không nghĩ gì đến thuyền lương ở sau. Khi vào đến cửa Lục Vân Đồn, đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ bị quân của Trần Khánh Dư mai phục bị đánh tan. Trương Văn Hổ cùng tàn quân rút chạy về Quỳnh Châu.

Nguyên sử chép:

An Nam chí lược chép:

Đại Việt sử ký toàn thư chép về trận này như sau:

Số phận các đoàn thuyền lương khác cũng chẳng khá hơn. Theo Nguyên sử, đoàn thuyền lương của Phí Củng Thìn đến Huệ Châu thì gặp gió ngược, trôi dạt đến Quỳnh Châu. Đoàn thuyền lương của Từ Khánh thì trôi dạt đến Chiêm Thành, sau cũng đến Quỳnh Châu.

Thất bại của các đoàn thuyền lương góp phần lớn dẫn đến thất bại nhanh chóng của kế hoạch viễn chinh lần thứ ba của quân Nguyên Mông. Sách Đại Việt toàn thư chép: "Cho nên, năm này, vết thương không thảm như năm trước, Khánh Dư có phần công lao trong đó."

Số phận Trương Văn Hổ sau này không rõ.

==Xem thêm==
- Trần Khánh Dư
- Ngột Lương Hợp Thai
- Trần Cảnh
- Bình Than

==Tham khảo==
- Đại Việt sử ký toàn thư
- Nguyên sử
- An Nam chí lược
Lý Thành (nhà Kim)

Lý Thành (chữ Hán: 李成, ? - ?), tự Bá Hữu, người Quy Tín, Hùng Châu, vốn là tướng lãnh cấp thấp nhà Bắc Tống, trở thành trùm giặc cướp ở khoảng Giang - Hoài; sau đó đi theo nhà Lưu Tề; nhà Lưu Tề bị phế, tiếp tục phục vụ nhà Kim, tham gia đánh Nam Tống. Ông và "Từ đại đao" Từ Văn là nguyên mẫu của các nhân vật Đô giám "Lý thiên vương" Lý Thành và "Văn đại đao" Văn Đạt, dưới quyền Đại Danh lưu thủ Lương Trung Thư trong Thủy Hử truyện.

==Cuộc đời và sự nghiệp==
Ông có sức mạnh hơn người, có thể kéo cung nặng 300 cân. Đầu thời Tuyên Hòa (1119 – 1125) nhà Bắc Tống, thi cung thủ, được xếp loại có sức kéo dị thường. Từng nhận chức Hoài Nam chiêu tróc sứ. Quân Kim chiếm Hà Bắc, Lý Thành nhân đó tụ tập ở Truy Xuyên làm cướp, dần dần lui xuống phía nam, hoạt động ở khoảng Giang - Hoài. Triều đình từng hai lần chiêu an, nhưng Thành vẫn quen thói cũ, nên phái binh dẹp tan.

Thành về với Lưu Tề, được làm Tri Khai Đức phủ, theo quân Kim đánh Tống. Năm Thiên Hội thứ 11 (1133), Lý Thành chiếm cứ 6 quận Tương Dương (Tương Dương phủ, Đặng Châu, Tùy Châu, Dĩnh Châu, Đường Châu, Tín Dương quân), bị Nhạc Phi đánh bại. Khi Ngụy Tề bị phế năm 1137, Lý Thành được tái bổ nhiệm An Vũ quân Tiết độ sứ.

Hoàn Nhan Tông Bật lại đánh Hà Nam, Lý Hưng nhà Tống giữ phủ Hà Nam. Lý Thành đưa quân vào Mạnh Tân. Hưng soái quân áp sát, nổi trống thách đánh, ông không ra. Trời về chiều, quân Tống mệt và đói, Thành mở cửa đánh gấp, đại phá bọn họ. Hưng chạy đi Hán Nam, ông chiếm được các nơi Lạc Dương, Tung, Nhữ. Bình xong Hà Nam, Tông Bật tâu cho Thành làm Hà Nam doãn, Đô Quản áp Bản lộ binh mã. Vì đem chỗ thóc thừa gộp vào số đã dùng, nên bị kết tội, mất cả hai chức quan. Thời Chánh Long (1149 - 1161), được khởi dụng làm Chân Định doãn, phong Quận vương, theo Hán chế giáng phong Tể quốc công. Hưởng thọ 69 tuổi.

==Tính cách==
Thành là kẻ mạnh tợn nhất trong nhóm hàng tướng, hiệu lệnh rất nghiêm, bộ hạ không dám phạm. Khi lâm trận đi trước mọi người; sĩ tốt chưa ăn thì không ăn trước; đích thân thăm nom người có bệnh. Không chịu che mưa, cho dù ướt át như thế nào!

Có người tố cáo Thành làm phản, Hoàn Nhan Tông Bật xét ra là vu khống, giao cho ông xử trí, Thành đánh đòn rồi tha cho, không bắt bớ thêm nữa. Đem việc này làm trò vui, nhờ thế mà được lòng người.

==Tham khảo==
- Kim sử quyển 79, Lý Thành truyện
- Từ Mộng Sân (biên soạn) – Tam triều bắc minh hội biên
Marco Andreolli

Marco Andreolli (sinh ngày 10 tháng 6 năm 1986 tại Ponte dell'Olio, Piacenza) là cầu thủ bóng đá người Ý, hiện đang chơi cho câu lạc bộ Sevilla F.C. mượn từ Inter Milan, anh chơi ở vị trí trung vệ.

== Thống kê sự nghiệp ==
"Tính đến ngày 23 tháng 1 năm 2015" 

==Liên kết ngoài==
- Marco Andreolli at www.inter.it
- UEFA Champions League: Players: Marco Andreolli
Ishak Belfodil

Ishak Belfodil (sinh ngày 12 tháng 1 năm 1992 tại Mostaganem) là cầu thủ bóng đá người Algérie, hiện đang thi đấu cho câu lạc bộ TSG 1899 Hoffenheim tại Bundesliga và đội tuyển bóng đá quốc gia Algérie. Ngoài quốc tịch Algérie, anh còn có thêm quốc tịch Pháp và đã thi đấu ở các cấp độ trẻ của Pháp.

==Liên kết ngoài==
- Profile trên Parma FC
Hugo Campagnaro

Hugo Campagnaro (27 tháng 6 năm 1980) là cầu thủ bóng đá người Argentina chơi ở vị trí hậu vệ.

Mùa hè năm 2007, anh đã ký hợp đồng với Sampdoria để chuẩn bị cho cúp Intertoto năm 2007. Tại thời điểm đó Campagnaro trị giá 1.550.000 Euro. Ngày 9 tháng 7 năm 2009, Anh ký hợp đồng 4 năm với Napoli có giá trị 7 triệu Euro.

== Thống kê sự nghiệp ==
===Câu lạc bộ===
"Tính đến ngày 1 tháng 3 năm 2015"

==Danh hiệu==
Sampdoria
- Coppa Italia Á quân 2009

Napoli
- Coppa Italia Á quân 2012
Đội tuyển Argentina
- World Cup Á quân World Cup 2014

==Liên kết ngoài==
- Soccerbase
Alfred Duncan

Alfred Duncan (10 tháng 3 năm 1993) là cầu thủ bóng đá chơi ở vị trí tiền vệ người Ghana, thi đấu cho câu lạc bộ tại Serie A là Fiorentina.

==Danh hiệu==
- Inter Primavera
- NextGen series (1): 2011–12
- League Champion (1): 2011–12
Rubén Botta

Rubén Alejandro Botta Montero (31 tháng 1 năm 1990) là cầu thủ bóng đá người Argentina, hiện đang thi đấu cho câu lạc bộ C.F. Pachuca ở vị trí tiền vệ tấn công. Ruben Botta có các biệt danh như Demon, Jewel, Zurda Mágica, Monster hay Gambetita.

==Liên kết ngoài==
- Profile at Transfermarkt
- BDFA profile
- Argentine Primera statistics at Futbol XXI
Kuno Thassilo von Auer

Kuno Thassilo von Auer (28 tháng 7 năm 1818 tại Königsberg, Đông Phổ – 24 tháng 12 năm 1895 cũng tại nơi mà ông sinh ra) là một sĩ quan quân đội Phổ, đã được phong đến quân hàm danh dự ("Charakter") Thiếu tướng.

Ông là con trai của Thiếu tướng Kasimir von Auer (1788 – 1837) và người vợ của ông này là "Friederike Leopoldine Ferdinande von Kleist".

Vào năm 1835, trên tư cách là lính pháo thủ, Auer gia nhập Trung đoàn Phóng lựu "Vua Friedrich Wilhelm I" (số 2 Đông Phổ) số 3. Sau đó, ông được đổi sang Tiểu đoàn "Lehrinfantriebataillon" vào năm 1843. Vào năm 1855, ông được thăng cấp Đại úy, đến năm 1856 ông được bổ nhiệm làm sĩ quan phụ tá ("Adjutant") của Tổng tham mưu trưởng. Vào năm 1865, ông được lãnh một chức Tiểu đoàn trưởng ("Bataillonskommandeur") trong Trung đoàn Bộ binh số 18. Năm 1866, ông được lên chức Đại tá và Trung đoàn trưởng ("Regimentskommandeur") của Trung đoàn Phóng lựu số 2 "Thái tử". Trên cương vị này, ông đã tham chiến trong cuộc chiến tranh với Áo vào năm 1866. Đến năm 1868, ông được cử vào một chức Trưởng phòng trong Bộ Chiến tranh Phổ, nhưng không lâu sau ông cáo lui về điều hành lãnh địa Goldschmiede, mà ông được hưởng theo chế độ con trưởng thừa kế, ở hạt Samland. Sau khi tham chiến trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871), ông được nhận quân hàm danh dự ("Charakter") Thiếu tướng.

Ông cũng tham gia chính trị với vai trò là thành viên Đảng Bảo thủ. Ngoài ra, ông cũng tham gia Hiệp hội Altertumsgesellschaft Prussia ở Đông Phổ, và là "Chủ tịch" ("Obervorsteher") của Lâu đài Königshalle (Königsberg).

== Gia đình ==
Vào ngày 7 tháng 11 năm 1849, ông thành hôn với "Charlotte von Plocki" (24 tháng 1 năm 1831 – 22 tháng 4 năm 1907). Trong số những người con của họ có:
- Friedrich Wilhelm von Auer (18 tháng 10 năm 1864 – 3 tháng 1 năm 1918), một tướng lĩnh, tử trận ở Vrigny tại Pháp trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất.
Circaetinae

Circaetinae là một phân họ chim săn mồi từ trung bình đến lớn. Đây chủ yếu là các loài chim chuyên ăn rắn và các loài bò sát khác, vì vậy hầu hết được đặt tên là "đại bàng ăn rắn". Ngoại lệ duy nhất là Đại bàng Bateleur, một loài đi săn đa dạng hơn. Tất cả các loài trong phân họ đều phân bố ở phần ấm hơn của cựu thế giới.

Các loài này dùng mỏ để xé thịt từ con mồi, và cũng có đôi chân và móng vuốt mạnh mẽ. Chúng cũng có thị lực rất tốt để có thể phát hiện con mồi từ xa.

==Phân loại==
- "Circaetus"
- "Dryotriorchis" (đôi khi gộp trong "Circaetus").
- "Spilornis"
- "Terathopius" - Đại bàng Bateleur
- "Pithecophaga" - Đại bàng Philippin
===Chuyển đi===
- "Eutriorchis": Xếp trong Perninae.

==Tham khảo==
- J. Ferguson-Lees & D. A. Christie: "Raptors of the World." Christopher Helm, London 2001, ISBN 0-7136-8026-1
- H. R. L. Lerner & D. P. Mindell: "Phylogeny of eagles, Old World vultures and other Accipitridae based on nuclear and mitochondrial DNA". Molecular Phylogenetics and Evolution 37; 2005: S. 327–346 PDF
Costel Pantilimon

Costel Fane Pantilimon (sinh ngày 1 tháng 2 năm 1987), là một cựu cầu thủ bóng đá România từng chơi ở vị trí thủ môn và hiện anh đang là tổng giám đốc của câu lạc bộ Politehnica Timișoara.

==Danh hiệu==
Manchester City
- Premier League: 2011–12, 2013–14
- Football League Cup: 2013–14
- FA Community Shield: 2012

==Liên kết ngoài==
- Costel Pantilimon club profile at the Official Manchester City website
- Costel Pantilimon's career at RomanianSoccer.ro
- Profile UEFA.com
Musa

Musa hay MUSA có thể đề cập đến:

- Chi Chuối, tên khoa học: "Musa"
- Sân bay San Antonio de los Baños, mã ICAO: MUSA
Văn hóa Thạch Gia Hà

Văn hóa Thạch Gia Hà () (2500-2000 TCN) là một nền văn hóa vào cuối thời đại đồ đá mới, tập trung quanh lưu vực trung du Trường Giang thuộc tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc. Đây là nền văn hóa kế thừa của văn hóa Khuất Gia Lĩnh, nằm tại cùng một khu vực và thừa hưởng các đồ tạo tác độc đáo là những dọi se chỉ được tô vẽ. Các bức tượng nhỏ bằng gốm và ngọc thạch khác biệt được làm bằng các kỹ thuật tiên tiến và khá phổ biến. Các dấu tích quặng và các hiện vật đồng đỏ được phát hiện tại một di chỉ thuộc văn hóa Thạch Gia Hà.

Di chỉ đặc trưng Thạch Gia Hà nằm tại Thiên Môn, Hồ Bắc. Địa tầng dưới của di chỉ thuộc về văn hóa Khuất Gia Lĩnh. Di chỉ Thạch Gia Hà có diện tích khoảng 1.200.000 m². Khu định cư có một hào và tường đất bao quanh, nó có thể là một trung tâm khu vực. Thạch Gia Hà là một trong các khu định cư lớn nhất được khai quật cho đến gần đây, nó có hình dạng gần như hình vuông và mỗi phía rộng 1 km. Đây là một giai đoạn mà các làng mạc hay đô thị được mở rộng đối xứng theo hình bầu dục, vuông, chữ nhật hoặc hình thang.

==Tham khảo==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
Văn hóa Bảo Đôn

Văn hóa Bảo Đôn () (2500 TCN-1750 TCN) là một nền văn hóa thời tiền sử tập trung tại đồng bằng Thành Đô thuộc Tứ Xuyên ngày nay. Các cuộc khai quật gần đây đã phát hiện được 6 khu định cư của nền văn hóa này: di chỉ đặc trưng Bảo Đôn nằm tại huyện Tân Tân, di chỉ Mang Thành ở Đô Giang Yển, di chỉ Ngư Phù ở Ôn Giang, di chỉ Tử Trúc ở Sùng Châu, di chỉ Song Hà ở Sùng Châu, di chỉ Cổ Thành ở Bì huyện. Di chỉ đặc trưng Bảo Đôn là lớn nhất, có diện tích khoảng 600.000 m². Toàn bộ các khu định cư nằm bên sông Dân. Tường bao của các khu định cư được bao bọc bằng đá cuội, một đặc điểm đơn nhất của văn hóa Bảo Đôn. Các đồ gốm thuộc văn hóa Bảo Đôn có một số điểm tương đồng với các đồ gốm tại di chỉ Tam Tinh Đôi.

==Thư mục==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
Di chỉ Bán Pha

Di chỉ Bán Pha (半坡遗址) là một di chỉ khảo cổ được phát hiện vào năm 1953, nằm ở lưu vực Hoàng Hà, Trung Quốc, ngay phía đông của thành phố Tây An hiện nay. Di chỉ có tàn tích của khu định cư được tổ chức tốt thuộc thời đại đồ đá mới, có niên đại từ 5600-6700 năm trước theo phương pháp "định tuổi bằng cacbon C14".

Khu vực có diện tích 5-6 ha, có một con mương bao quanh, có thể là một hào phòng thủ, rộng năm hoặc sáu mét. Các ngôi nhà có hình tròn, được xây bằng bùn và gỗ cùng mái nhà nhô ra. Chúng nằm trên một nền thấp, có vẻ là một khu vực mộ táng cộng đồng.

Bản Pha là một di chỉ đặc trưng có liên hệ với văn hóa Ngưỡng Thiều. Các di chỉ khảo cổ có đặc điểm tương đồng với Bản Pha được xem là một bộ phận của "giai đoạn Bản Pha" (thiên niên kỷ 7 TCN) của văn hóa Ngưỡng Thiều. Bản Pha được khai quật từ năm 1954 đến năm 1957 trên một diện tích khoảng 50.000 m².

Khu định cư có mương bao quanh, với những ngôi mộ và lò gốm được đặt bên ngoài vòng mương. Nhiều ngôi nhà bán ngầm với sàn thường sâu 1 mét dưới mặt đất. Các ngôi nhà được chống đỡ bằng các cọc gỗ và mái dốc.

Theo mô hình khảo cổ học Marxist phổ biến tại Trung Quốc trong thời gian khai quật di chỉ, Bản Pha được xem là một xã hội mẫu hệ; tuy nhiên các nghiên cứu mới mâu thuẫn với tuyên bố này, và mô hình Marxist dần dần được loại bỏ khỏi hoạt động nghiên cứu khảo cổ Trung Quốc hiện nay. Hiện nay, không thể nói nhiều về cấu trúc tôn giáo hoặc chính trị từ các tàn tích khảo cổ của di chỉ.

Bảo tàng Bản Pha Tây An được xây dựng vào năm 1957 để bảo tồn bộ sưu tập khảo cổ học từ di chỉ.

==Thư mục==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
- Chang, Kwang-chih. "The Archaeology of Ancient China", ISBN 0-300-03784-8
- Liu, Li. "The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States", ISBN 0-521-81184-8
== Xem thêm ==
- Danh sách các hóa thạch tiến hóa của con người
- Tiến trình tiến hóa loài người
Văn hóa Khuất Gia Lĩnh

Văn hóa Khuất Gia Lĩnh (屈家嶺文化) là một nền văn hóa thuộc thời đại đồ đá mới có niên đại 3000-2600 TCN, phân bố tại bình nguyên Giang Hán ở trung du Trường Giang, được đặt tên theo di chỉ Khuất Gia Lĩnh tại huyện Kinh Sơn của tỉnh Hồ Bắc. Nền văn hóa này có phạm vi ảnh hưởng rộng, đông đến Hoàng Cương và Ngạc Thành thuộc đông bộ Hồ Bắc, tây đến khu vực Tam Hiệp, bắc đến Nam Dương thuộc Hà Nam, nam đến bờ hồ Động Đình, tây bắc kéo dài đến lưu vực Đan Giang ở nam bộ Thiểm Tây.

Di chỉ Khuất Gia Lĩnh được khai quật từ năm 1955 đến 1957, sau đó các học giả lại khai quật được thêm nhiều di chỉ thuộc văn hóa Khuất Gia Lĩnh tại các nơi thuộc Hồ Bắc, trong đó có nhiều di chỉ như di chỉ Quan Miếu Sơn ở Chi Giang phát hiện thấy mối quan hệ với các nền văn hóa tiền kỳ và hậu kỳ, nhận định rằng văn hóa Khuất Gia Lĩnh kế thừa văn hóa Đại Khê ban đầu ở trung du Trường Giang, còn kế thừa nó là văn hóa Thanh Long Tuyền (hay văn hóa Long Sơn Hồ Bắc).

Trong các di chỉ thuộc văn hóa Khuất Gia Lĩnh đã phát hiện thấy dấu tích của lúa gạo, các động vật như gà, dê, chó, lợn, khai quật được một lượng lớn đồ gốm dùng trong xe sợi, chứng minh việc sản xuất tơ lụa rất phát triển. Trên phương diện kiến trúc, việc nung khối đất để tạo thành vật liệu xây dựng đã rất thành thục. Ngoài ra, còn phát hiện một lượng lớn kiến trúc mộ táng với nhiều đồ gốm tùy táng. Đồ gốm thuộc văn hóa Khuất Gia Lĩnh kế thừa đồ chân vòng của văn hóa Đại Khê song cũng có đồ ba chân nhiều cải biến.

Nhiều hiện vật của nền văn hóa Khuất Gia Lĩnh nay được đặt trong Bảo tàng tỉnh Hồ Bắc.

==Tham khảo==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
Công viên lịch sử Phra Nakhon Khiri

Phra Nakhon Khiri () là một công viên lịch sử thuộc tỉnh Phetchaburi, Thái Lan, nằm trên một ngọn đồi nhìn ra thành phố. Tên "Phra Nakhon Khiri" có nghĩa là thành phố thánh thần, nhưng người dân địa phương quen gọi nó là "Khao Wang", có nghĩa là ngọn đồi cung điện.

==Miêu tả==
Công viên bao gồm ba nhóm xây dựng, nằm trên ba đỉnh của ngọn đồi cao 92m. Trên đỉnh phía tây là cung điện thực tế với cấu trúc liền kề. Đỉnh cao trung bình hoặc trung tâm là một Bảo tháp lớn có tên là "Phra That Chom Phet". Đỉnh Đông là "Wat Phra Kaeo", ngôi đền hoàng gia, được xây dựng trong thời gian tương tự như Chùa Phật Ngọc tại Bangkok. Toàn bộ phức hợp này được xây dựng như một cung điện mùa hè của vua Mongkut, với xây dựng hoàn thành vào năm 1860.
Điều thú vị ở chỗ nó công viên lịch sử này pha trộn nhiều phong cách kiến trúc nước ngoài như châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc, thêm vào đó là phong cách Thái truyền thống.

Rama IV từng lưu tại đây và lập đài quan sát thiên văn bên cạnh Cung điện Hoàng gia. Đài quan sát này giúp du khách có một cái nhìn tốt bảo tháp trắng "Chomphet" gần đó và thị trấn Phetchaburi, và toàn bộ khu vực xung quanh. Có nhiều căn lều bán ăn nhẹ nhỏ ở gần Cung điện Hoàng gia nhằm cung cấp thực phẩm thực và đồ uống cho du khách, và một số cửa hàng quà tặng tại chân đồi ở phía trước của khu vực cáp treo và khu vực dừng xe của du khách trước khi lên đồi.

Công viên lịch sử này được đăng ký như một công viên lịch sử vào ngày 27 tháng 8 năm 1979, với hai trong số những tòa nhà cung điện ở đây hiện nay là chi nhánh của Bảo tàng Quốc gia Thái Lan.

Xung quanh công viên phong cảnh rất đẹp, với những ngọn núi đá và hàng cây gỗ tếch lá lớn dọc theo đường lên công viên mà nhà vua cho trồng. Gần đó là "Tham Khao Luang" - nơi mà du khách có thể tham quan về động vật hoang dã, với rất nhiều khỉ hoang dã.

Địa điểm tham quan này đã được in trên bộ tem công viên Phra Nakhon Khiri do bưu chính Thái Lan phát hành năm 1989. 
==Các công trình chính tại công viên==
- Sala Thasana Nakhathareuk
- Fortification
- Coach-house
- Stables
- Ratcha Wallaphakan
- Sala Luk Khun
- Public resting place
- Sala Dan Na
- Sala Yen Chai
- Phiman-Phetmahet Halls
- Phra Thinang Santhakarn Sathan Theatre
- Sala Dan Klang
- Wachara Phiban Fortress
- Tim Dap Ongkarak
- Rong Sukathan
- Phra Thinang Pramot Mahaisawan
- Royal kitchen
- Storeroom
- Phra Thinang Ratchathamma Sapha
- Sala Dan Lang
- Phra That Chom Phet
- Chatuwet Paritaphat Pavilion
- Chedi Phra Sutthasela
- Belfry
- Phra Prang Daeng
- Pavilions

==Chú ý==
Do khỉ được thả hoang dã nên dễ dẫn đến tình trạng khỉ cướp giật ví, bóp và máy chụp hình của du khách. Hãy cẩn thận khi tiếp cận bầy khỉ ở đây và khuyến cáo không đưa thức ăn cho khỉ cũng như sử dụng máy chụp hình gần bầy khỉ của công viên.

==Tham khảo==
- Phra Nakhon Khiri - DK Eyewitness Travel Guide. Thailand.
- Vị trí công viên trên bản đồ
- Tổng cục du lịch Thái Lan

==Liên kết ngoài==
- Công viên trên trang Bảo tàng quốc gia Thái Lan
Văn hóa Đại Vấn Khẩu

Văn hóa Đại Vấn Khẩu () là tên gọi mà các nhà khảo cổ học đặt cho một nhóm các cộng đồng thời đại đồ đá mới sinh sống chủ yếu ở khu vực nay thuộc tỉnh Sơn Đông, song cũng xuất hiện tại An Huy, Hà Nam và Giang Tô. Nền văn hóa này tồn tại từ năm 4100 TCN đến năm 2600 TCN, tồn tại song song với văn hóa Ngưỡng Thiều. Các đồ tạo tác làm từ ngọc lam, ngọc thạch, ngà voi thường được phát hiện trong các di chỉ thuộc văn hóa Đại Vấn Khẩu. Mẫu trống cá sấu sớm nhất xuất hiện tại các di chỉ thuộc văn hóa Đại Vấn Khẩu.

Các nhà khảo cổ học thường phân văn hóa Đại Vấn Khẩu thành ba giai đoạn: giai đoạn đầu (4100-3500 TCN), giai đoạn giữa (3500-3000 TCN) và giai đoạn cuối (3000-2600 TCN). Dựa trên bằng chứng là các đồ tùy táng, giai đoạn đầu mang tính quân bình chủ nghĩa ở mức cao. Giai đoạn này có điểm đặc trưng là sự xuất hiện của các chiếc cốc được trang trí riêng, có chân cao. Trong giai đoạn giữa, đồ tùy táng bắt đầu nhấn mạnh đến yếu tố số lượng thay vì tính đa dạng. Trong giai đoạn cuối, các áo quan bằng gỗ bắt đầu xuất hiện trong việc an táng của văn hóa Đại Vấn Khẩu. Nền văn hóa này ngày càng trở nên phân tầng, một số mộ táng không có đồ tùy táng trong khi những mộ khác thì lại có một lượng lớn đồ tùy táng.

Di chỉ đặc trưng Đại Vấn Khẩu nằm tại Thái An, Sơn Đông, được khai quật vào các năm 1959, 1974 và 1978. Chỉ có địa tầng giữa tại Đại Vấn Khẩu là có liên hệ với văn hóa Đại Vấn Khẩu, địa tầng đầu tiên ứng với văn hóa Bắc Tân còn địa tầng cuối cùng ứng với biến thể Sơn Đông sơ khởi của văn hóa Long Sơn.

==Tham khảo==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
- Liu, Li. "The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States", ISBN 0-521-81184-8
- Underhill, Anne P. " Craft Production and Social Change in Northern China", ISBN 0-306-46771-2
Văn hóa Hồng Sơn

Văn hóa Hồng Sơn () là một nền văn hóa thời đại đồ đá mới ở tại đông bắc Trung Quốc. Các di chỉ thuộc văn hóa Hồng Sơn được phát hiện tại một khu vực trải rộng từ khu Nội Mông đến Liêu Ninh (Hoa Bắc) của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, có niên đại có từ khoảng tầm 4.700 TCN đến 2.900 TCN. Đây là một trong những nền văn minh cổ xuất hiện sớm nhất tại Trung Quốc

Đồ đất nung có hoa văn hình chiếc lược, Jeokseong-gun và ngọc tương tự như hoa tai bằng ngọc bích (7.000 năm trước) được khai quật từ các gò vỏ ở Goseong-gun, Gangwon-do trên Bán đảo Triều Tiên, và đồ trang sức và hoa tai bằng ngọc tìm thấy ở Ando-ri, Yeosu , Jeollanam-do (6.000 năm trước), đang thu hút sự chú ý vì có liên quan đến lịch sử sơ khai của Bán đảo Triều Tiên, chẳng hạn như Gojoseon.

Văn hóa Hồng Sơn được đặt theo tên của Hồng Sơn Hậu (), một di chỉ thuộc khu Hồng Sơn của Xích Phong. Di chỉ Hồng Sơn Hậu được nhà khảo cổ học người Nhật Torii Ryūzō phát hiện vào năm 1908 và được khai quật quy mô vào năm 1935 bởi Kōsaku Hamada và Mizuno Seiichi.

Các đồ tùy táng của nền văn hóa Hồng Sơn bao gồm một vài trong số những mẫu chế tác ngọc thạch sớm nhất được biết đến. Văn hóa Hồng Sơn được biết đến với tượng rồng hình C, tượng các loài động vật, tượng người (đàn ông và phụ nữ). Chất liệu làm tượng rất phong phú nhưng chủ yếu làm từ các loại ngọc, đá... Đặc biệt, đồ đồng và hợp kim đồng đã xuất hiện. Công cụ, kỹ thuật để tạo tác những đồ vật này vẫn còn là một bí ẩn cho đến ngày nay.

Cũng như văn hóa Ngưỡng Thiều, các di chỉ thuộc văn hóa Hồng Sơn đã cung cấp các bằng chứng cổ xưa nhất về thuật phong thủy của người Trung Hoa. Sự hiện diện của cả hình tròn và vuông tại các trung tâm nghi lễ của văn hóa Hồng Sơn cho thấy sự hiện diện ban đầu của thuyết vũ trụ "trời tròn đất vuông". Phong thủy ban đầu dựa trên thiên văn học để tìm ra mối quan hệ giữa con người và vũ trụ.

==Tham khảo==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
- Chang, Kwang-chih. "The Archaeology of Ancient China", ISBN 0-300-03784-8
- Nelson, Sarah Milledge (ed), "The Archaeology of Northeast China: Beyond the Great Wall", ISBN 0-415-11755-0

==Liên kết ngoài==
- One study of Hongshan culture
- Discussion of Hongshan culture
Nắm cơm

Nắm cơm có thể là:
- Cơm nắm, như cơm nắm Nhật Bản Onigiri.
==Thực vật==
- Cây nắm cơm, tên khoa học Kadsura coccinea, còn gọi là na rừng, na dây, dây xưn xe, re pa, po po, đôi khi cũng được gọi là ngũ vị tử nam.
- Dây nắm cơm, tên khoa học Kadsura longipedunculata, còn gọi là ngũ vị tử nam, đôi khi cũng gọi là na leo.
- Nắm cơm, tên khoa học Kadsura heteroclita, hay xưn xe tạp, na leo, hải phong đằng.
Văn hóa Mã Gia Banh

Văn hóa Mã Gia Banh () là một nền văn hóa thuộc thời đại đồ đá mới tồn tại ở vùng cửa sông của Trường Giang, chủ yếu tập trung quanh khu vực Thái Hồ và phía bắc vịnh Hàng Châu. Nền văn hóa này trải rộng khắp nam bộ Giang Tô và bắc bộ Chiết Giang từ khoảng 5000 TCN đến 3000 TCN. Thoạt đầu, các nhà khảo cổ học nhận định các di chỉ thuộc văn hóa Mã Gia Banh thuộc cùng một nền văn hóa với các di chỉ ở bắc bộ Giang Tô và đặt tên là "văn hóa Thanh Liên Cương". Sau đó, các nhà khảo cổ học nhận ra rằng các di chỉ ở bắc bộ Giang Tô thuộc văn hóa Đại Vấn Khẩu và xếp các di chỉ ở nam bộ Giang Tô quy thuộc văn hóa Mã Gia Banh. Văn hóa Mã Gia Banh cùng tồn tại với văn hóa Hà Mỗ Độ trong hơn 1000 năm như hai nền văn hóa riêng biệt và khác biệt, song có sự truyền bá văn hóa giữa hai bên.

Người dân thuộc nền văn hóa Mã Gia Banh canh tác lúa. Ở di chỉ Thảo Hài Sơn và di chỉ Xước Đôn thuộc văn hóa Mã Gia Banh, các nhà khảo cổ học đã khai quật được ruộng lúa, cho thấy vai trò trung tâm của lúa trong kinh tế. Ngoài ra, các hóa thạch động vật khai quật được từ những di chỉ thuộc văn hóa Mã Gia Banh thể hiện rằng người dân đã thuần hóa lợn. Tuy nhiên, người ta cũng tìm thấy hóa thạch của hươu sao và hoẵng, cho thấy họ không hoàn toàn phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp. Các di chỉ khảo cổ cũng có các dấu tích cho thấy người dân thuộc văn hóa Mã Gia Banh sản xuất đồ trang trí làm từ ngọc thạch.

==Thư mục==
- Chang, Kwang-chih. "The Archaeology of Ancient China", ISBN 0-300-03784-8
Văn hóa Đại Khê

Văn hóa Đại Khê (大溪文化) (4500 TCN- 3000 TCN) là một nền văn hóa thuộc thời đại đồ đá mới tại khu vực Tam Hiệp, trung du Trường Giang. Nền văn hóa này trải dài từ khu vực nay là tây bộ Hồ Bắc đến đông bộ Tứ Xuyên và đồng bằng Châu Giang. Di chỉ đặc trưng Đại Khê nằm ở Cù Đường Hiệp thuộc Vu Sơn, Trùng Khánh, nó được Nels C. Nelson phát hiện vào thập niên 1920. Nhiều di chỉ khảo cổ quan trọng thuộc văn hóa Đại Khê, bao gồm cả di chỉ ở Đại Khê, bị ngập nước hoặc bị phá hủy sau khi hoàn thành đập Tam Hiệp.

Các di chỉ thuộc văn hóa Đại Khê có điểm đặc trưng là sự xuất hiện của "đậu" (một loại bát), "bàn" (một loại mâm) trắng, và đồ gốm đỏ. Người dân thuộc văn hóa Đại Khê canh tác lúa trên quy mô rộng. Các di chỉ thuộc văn hóa Đại Khê nằm trong số các di chỉ có niên đại sớm nhất Trung Quốc có dấu tích về việc có hào và tường thành quanh khu định cư.

Văn hóa Đại Khê có các dấu tích thể hiện việc tương tác với khu vực châu thổ Trường Giang. Hiện vật "Bàn" trắng cũng được phát hiện ở một vài di chỉ tại châu thổ Trường Giang, bao gồm di chỉ đặc trưng Mã Gia Banh. Ngược lại, các hiện vật bằng ngọc thuộc văn hóa Đại Khê lại cho thấy khả năng chịu ảnh hưởng từ khu vực châu thổ Trường Giang. Nối tiếp văn hóa Đại Khê là văn hóa Khuất Gia Lĩnh.

==Tham khảo==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
- Chang, Kwang-chih. "The Archaeology of Ancient China", ISBN 0-300-03784-8
Na leo

Na leo có thể là:

==Thực vật==
- Na leo, tên khoa học Kadsura longipedunculata, còn gọi là ngũ vị tử nam, đôi khi cũng gọi là dây nắm cơm.
- Na leo, tên khoa học Kadsura heteroclita, hay xưn xe tạp, nắm cơm, hải phong đằng.
Văn hóa Bắc Tân

Văn hóa Bắc Tân (, 5300-4100 TCN) là một nền văn hóa thời đại đồ đá mới tại tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. 50 di chỉ thuộc nền văn hóa này đã được khai quật. Nền văn hóa này có các dấu tích của hoạt động canh tác kê và thuần hóa trâu.

Di chỉ đặc trưng Bắc Tân nằm tại Đằng Châu, Sơn Đông, được khai quật từ năm 1978 đến năm 1979. Văn hóa Bắc Tân phân bố rộng rãi, lấy Thái An làm trung tâm, tại Thanh Đảo, Lai Vu cũng như đại bộ phận Sơn Đông đều phát hiện di chỉ.

==Tham khảo==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
- Liu, Li. "The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States", ISBN 0-521-81184-8
Văn hóa Triệu Bảo Câu

Văn hóa Triệu Bảo Câu (趙宝溝文化) (5400–4500 TCN) là một nền văn hóa thời đại đồ đá mới ở đông bắc Trung Quốc, được phát hiện chủ yếu tại thung lũng Loan Hà thuộc Nội Mông và bắc bộ Hà Bắc. Nền văn hóa này sản xuất ra các bình gốm mài giũa bằng cát, chạm khắc với các trang trí hình học và thú hình. Nền văn hóa này cũng sản xuất ra những bức tượng người nhỏ làm bằng đá và đất sét.

Di chỉ đặc trưng Triệu Bảo Câu được khai quật vào năm 1986, nằm tại kỳ Ngao Hán, Xích Phong, Nội Mông; di chỉ có diện tích khoảng 90.000 m².

==Tham khảo==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
- Nelson, Sarah Milledge (ed), "The Archaeology of Northeast China: Beyond the Great Wall", ISBN 0-415-11755-0
- Stark, Miriam T. (ed), "Archaeology of Asia", ISBN 1-4051-0213-6
Văn hóa Tân Lạc

Văn hóa Tân Lạc (新樂文化) (5500-4800 TCN) là một nền văn hóa thời đại đồ đá mới ở đông bắc Trung Quốc, chủ yếu được phát hiện ở hạ du Liêu Hà thuộc tỉnh Liêu Ninh. Nền văn hóa này cho thấy các bằng chứng về việc canh tác kê và thuần hóa lợn. Di chỉ đặc trưng Tân Lạc thuộc khu Hoàng Cô của Thẩm Dương.

Di chỉ khu định cư cổ đại được phát hiện bên dưới một khối nhà ở cũ của một nhà máy điện, gọi là Tân Lạc túc xá. Khi người ta phát hiện ra đây là khu định cư của một nền văn minh chưa được biết đến, toàn bộ nền văn minh được đặt theo tên của di chỉ, tức văn minh Tân Lạc, Mặc dù các phát hiện gần đây ở các khu vực lân cận có tầm quan trọng rất lớn, đặc biệt là tại di chỉ ở Tân Dân, song tên gọi gốc vẫn phổ biến.

Năm 1973, cuộc khai quật tại di chỉ Tân Lạc đã phát hiện ra dấu tích của khoảng 40 ngôi nhà thời đại đồ đá mới. Các đồ tạo tác được phát hiện trong quá trình khai quật bao gồm các công cụ bằng đá, đồ gốm, ngọc, các công cụ bằng xương, mộc điêu và than tinh chế.

Năm 1978, một cuộc khai quật khác lại phát hiện được nhiều hiện vật hơn bao gồm một mộc điêu có niên đại khoảng 7.200 năm, có lẽ là một vật tổ được thị tộc thờ phụng. Không có phát hiện nào khác ở Thẩm Dương có niên đại lâu hơn, đây cũng là mộc điêu niên đại cổ nhất được phát hiện trên thế giới.

Khi khai quật, người ta cũng tìm thấy hai ngôi mộ Khiết Đan cách nay 1.000 năm.

Năm, 1984, Bảo tàng di chỉ Tân Lạc (新樂遺址博物館) được thành lập. Bảo thành được chia thành hai phần là bắc và nam. Phần phía nam trưng bày các hiện vật được khai quật từ các cuộc khai quật khác nhau và có diện tích . Phần phía bắc bao gồm một ngôi làng Tân Lạc 7.000 năm trước được tái hiện, một số ngôi nhà có thể hiện cuộc sống từ 7.000 năm trước.

==Tham khảo==
- Stark, Miriam T. (ed), "Archaeology of Asia", ISBN 1-4051-0213-6
Văn hóa Từ Sơn

Văn hóa Từ Sơn (磁山文化) (8000-5500 TCN) là một nền văn hóa Hoàng Hà thời đại đồ đá mới, chủ yếu nằm ở khu vực nam bộ tỉnh Hà Bắc. Văn hóa Từ Sơn dựa vào hoạt động canh tác kê, việc trồng kê tại một di chỉ có niên đại từ 10.000 năm trước. Các đồ tạo tác thông thường của nền văn hóa này bao gồm cối nghiền bằng đá, liềm bằng đá và đồ gốm ba chân.

Do văn hóa Từ Sơn chia sẻ nhiều điểm tương đồng với văn hóa Bùi Lý Cương láng giềng ở phía nam, cả hai nền văn hóa thường được gọi chung là "văn hóa Từ Sơn-Bùi Lý Cương" hay "văn hóa Bùi Lý Cương-Từ Sơn". Văn hóa Từ Sơn cũng chia sẻ một số điểm tương đồng với văn hóa Bắc Tân láng giềng ở phía đông.

Di chỉ đặc trưng Từ Sơn nằm ở Vũ An, Hà Bắc; có diện tích khoảng 80.000 m². Các ngôi nhà thuộc di chỉ Từ Sơn theo kiểu bán ngầm và tròn. Di chỉ cũng có các dấu tích của lợn, chó và gà đã thuần hóa, lợn là nguồn cung cấp thịt chính. Cá cũng là một thành phần quan trọng trong khẩu phần ăn của cư dân thuộc văn hóa Từ Sơn.

Có trên 500 hố ngầm tích trữ được phát hiện tại di chỉ Từ Sơn, chúng được dùng làm kho kê. Các hố lớn nhất sâu 5 mét và có thể trữ đến 1.000 kg kê.

==Tham khảo==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
- Higham, Charles, "The Bronze Age of Southeast Asia", ISBN 0-521-56505-7
Nam Trang Đầu

Nam Trang Đầu (南莊頭遺址; 10.500— 9700 TCN) là một di chỉ thuộc thời đại đồ đá mới nằm gần hồ Bạch Dương Điến thuộc huyện Từ Thủy, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc. Di chỉ được phát hiện dưới một bãi than bùn. Người ta phát hiện được 47 mảnh gốm tại di chỉ này. Nam Trang Đầu cũng là di chỉ thời đại đồ đá mới có niên đại sớm nhất được phát hiện tại phương bắc Trung Quốc. Có bằng chứng cho thấy các cư dân Nam Trang Đầu đã thuần hóa chó. Người ta cũng phát hiện thấy phiến mài và con lăn bằng đá, đồ tạo tác bằng xương tại di chỉ này.

==Thư mục==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
- Liu, Li. "The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States", ISBN 0-521-81184-8
- Sagart, Laurent, Roger Blench and Alicia Sanchez-Mazas (eds), "The Peopling of East Asia" ISBN 0-415-32242-1
- Stark, Miriam T. (ed), "Archaeology of Asia", ISBN 1-4051-0213-6

== Xem thêm ==
- Danh sách các hóa thạch tiến hóa của con người
- Tiến trình tiến hóa loài người
Văn hóa Hưng Long Oa

Văn hóa Hưng Long Oa () (8000-7500 TCN) là một nền văn hóa thuộc Thời đại đồ đá mới ở phía đông bắc Trung Quốc, được phát hiện chủ yếu tại vùng ranh giới giữa Nội Mông và Liêu Ninh. Đồ gốm Hưng Long Oa chủ yếu có hình trụ, và được nung ở nhiệt độ thấp.

Văn hóa Hưng Long Ca thể hiện một số dấu hiệu của việc lập kế hoạch chung. Trong ba di chỉ thuộc văn hóa Hưng Long Hoa, nhà cửa được xây theo hàng. Một số di chỉ Hưng Long Hoa mang đặc điểm là có một ngôi nhà lớn ở trung tâm. Thêm vào đó, một số di chỉ Hưng Long Oa có hào bao quanh.

Di chỉ đặc trưng Hưng Long Oa nằm ở sườn tây nam của một ngọn đồi thuộc kỳ Ngao Hán, Xích Phong, Nội Mông; di chỉ được đặt theo tên của một thôn nằm cách nó 1,3 km về phía đông nam. 120 ngôi nhà âm lòng đất được phát hiện tại di chỉ Hưng Long Oa, mỗi ngôi nhà có một nền lò sưởi ở trung tâm. Di chỉ Hưng Long Hoa cũng mang điểm đặc trưng là có một ngôi nhà lớn ở trung tâm khu định cư. Di chỉ Hưng Long Oa là di chỉ có niên đại sớm nhất được phát hiện tại Trung Quốc có một con hào bao quanh. Di chỉ Hưng Long Oa cũng có điểm đặc trưng với một phong tục mai táng bất thường, do một số thi thể được táng ngay bên dưới ngôi nhà. Giống như các di chỉ khác thuộc văn hóa Hưng Long Oa, các lễ vật bằng ngọc cũng được phát hiện. Tại ngôi mộ xa hoa nhất, một nam giới được táng cùng một cặp lợn, cũng như các lễ vật bằng ngọc.

Các phát hiện gần đây tại Hưng Long Câu cho thấy đây là di chỉ duy nhất thuộc văn hóa Hưng Long Oa có các dấu vết về nông nghiệp, bằng chứng là các hạt kê.

==Tham khảo==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
- Nelson, Sarah Milledge (ed), "The Archaeology of Northeast China: Beyond the Great Wall", ISBN 0-415-11755-0
- Stark, Miriam T. (ed), "Archaeology of Asia", ISBN 1-4051-0213-6
Văn hóa Hậu Lý

Văn hóa Hậu Lý (, 8500— 7500 TCN) là một nền văn hóa thuộc thời đại đồ đá mới tại tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Người dân thuộc nền văn hóa này sống trong những căn nhà vuông, nửa ngầm. Bằng chứng khảo cổ cho thấy trong các di chỉ có chó và lợn được thuần hóa. Di chỉ Hậu Lý nằm ở huyện Lâm Truy thuộc Sơn Đông và được khai quật từ năm 1989 đến năm 1990. Nền văn hóa kế tiếp là văn hóa Bắc Tân.

Bằng chứng về việc canh tác lúa sớm nhất tại lưu vực Hoàng Hà đến từ hạt thóc bị cacbon hóa đến từ di chỉ Nguyệt Trang tại Tế Nam, Sơn Đông. Hạt thóc cacbon hóa được xác định niên đại theo phương pháp phóng xạ cacbon AMS có kết quả là 7050±80. Các nhà khảo cổ học cũng khai quật được kê từ di chỉ Nguyệt Trang.

==Thư mục==
- Allan, Sarah (ed), "The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective", ISBN 0-300-09382-9
- Liu, Li. "The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States", ISBN 0-521-81184-8
Văn hóa Bùi Lý Cương

Văn hóa Bùi Lý Cương () là tên được các nhà khảo cổ học đặt cho một nhóm các cộng đồng thời đại đồ đá mới tại lưu vực sông Y-Lạc thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Nền văn hóa này tồn tại từ năm 5500 TCN đến 4900 TCN. Có trên 100 di chỉ đã được xác định thuộc về văn hóa Bùi Lý Cương, gần như toàn bộ trong số đó đều nằm trong một khu vực nhỏ có diện tích khoảng 100 km² ở ngay phía nam sông và dọc theo đôi bờ sông. Nền văn hóa này được đặt tên theo di chỉ Bùi Lý Cương được khai quật năm 1977 thuộc thành phố Tân Trịnh. Các nhà khảo cổ học cho rằng văn hóa Bùi Lý Cương theo chủ nghĩa quân bình, có ít cấu trúc mang tính chính trị.

Cư dân thuộc nền văn hóa Bùi Lý Cương trồng kê và chăn nuôi lợn, gia súc và gia cầm. Họ săn bắn hươu nai và lợn rừng, đánh cá tại dòng sông gần đó, dùng lưới làm từ sợi cây gai dầu. Văn hóa Bùi Lý Cương cũng là một trong những nền văn hóa Trung Quốc cổ nhất có hoạt động sản xuất đồ gốm. Nền văn hóa này mang điểm đặc trưng là có khu vực dân cư và khu vực mai táng riêng biệt, giống như hầu hết các nền văn hóa thời đại đồ đá mới. Các hiện vật thường thấy bao gồm mũi tên, mũi giáo, đầu rìu bằng đá; các công cụ bằng đá như đục, dùi, và liềm dùng để thu hoạch ngũ cốc, các đồ gốm dùng để nấu nướng và lưu trữ ngũ cốc.

Di chỉ Giả Hồ là một trong các di chỉ sớm nhất được xác định thuộc nền văn hóa Bùi Lý Cương.

==Tham khảo==
- Liu, Li. "The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States", ISBN 0-521-81184-8