hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Taiwan Mobile

Taiwan Mobile () là một nhà mạng di động có trụ sở tại Taiwan. Nó là nhà mạng lớn thứ hai Đài Loan, sau Chunghwa Telecom.

== Lịch sử ==
Taiwan Mobile bắt đầu như một phần của việc thoái vốn chiến lược khỏi "Pacific Electric Wire & Cable Co. Ltd" đã không còn tồn tại (lúc đó được niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán chính của Đài Loan). PEWC bắt đầu liên doanh viễn thông của họ đầu tiên bằng cách trở thành cổ đông (5%) của Iridium LLC năm 1994, và khoản đầu tư này đặt họ vào vị thế cao nhưng cùng kèm rủi ro cao, sau chiến thắng chiến lược trong giấy phép PCS của Hồng Kông vào năm 1995 và sau đó được triển khai như P Plus Communications tại Hồng Kông. PEWC cũng đã thực hiện nhiều nỗ lực phát triển kinh doanh và đấu thầu trong các giấy phép không dây khác nhau ở Trung Quốc, Việt Nam, Singapore, Indonesia và Philippines. Cuối cùng, công ty đã trở lại Đài Loan để đấu thầu các giấy phép khác nhau được tự do hóa vào năm 1996 và 1997. Taiwan Mobile hiện cũng đã mua cổ phần tại .

Taiwan Mobile trước đây có tên là Pacific Cellular Corporation (太平洋電信事業股份有限公司; PCC)trong khi công ty nắm giữ cổ phần đầu tư tại Hồng Kông có tên là PEWC Telecommunications Co. Ltd nắm giữ khoản đầu tư vào P-Plus Communications Ltd. PEWC, PCC, Pacific Iridiumlà một phần của danh mục đầu tư viễn thông tổng thể. Công ty cũng đã đầu tư vào nhiều doanh nghiệp viễn thông và internet khác nhau và đã thực hiện một loạt các vụ sáp nhập và mua lại với một công ty phân phối bán lẻ, một công ty CRM và một công ty kỹ thuật nhận được hợp đồng gia công từ các công ty điện thoại và di động kết hợp. Công ty đã sáp nhập vào tháng 12 năm 2023 với Taiwan Star Telecomđể mở rộng mạng di động 5G của họ và thậm chí phát triển về mức tiêu thụ năng lượng xanh trong truyền thông.

Logo của Taiwan Mobile ngày nay có nhiều màu sắc hơn nhưng vẫn mang hình dáng của trạm thu phát vệ tinh ban đầu của Iridium với hình lục giác. Logo cũ trước đây toàn màu đỏ và có màu đỏ kế thừa từ Pacific Electric Wire & Cable Co., Ltd (太平洋電線電纜股份有限公司; PEWC) hiện đã không còn tồn tại.

== Xem thêm ==
- Chunghwa Telecom
- Far EasTone
- Taiwan Star Telecom

== Liên kết ngoài ==
- Taiwan Mobile
David Hand (nhà thống kê)

David John Hand OBE FBA (sinh ngày 30 tháng 6 năm 1950 tại Peterborough) là một nhà thống kê người Anh. Lợi ích nghiên cứu của ông bao gồm thống kê đa biến, phương pháp phân loại, nhận dạng mẫu, thống kê tính toán và nền tảng của thống kê. Ông đã viết sách về tài chính, đo lường và tính toán trong thống kê, cũng như là tác giả của Very Short Introductions về thống kê.

Hand là giáo sư thống kê tại Đại học Mở từ năm 1988 đến 1999, khi ông chuyển đến Imperial College London. Ông đã được Hiệp hội Thống kê Hoàng gia trao tặng Huy chương Guy in Silver năm 2002 và giữ chức chủ tịch của nó vào năm 2008-2009, sau đó một lần nữa từ năm 2010 sau khi Bernard Silverman từ chức. Ông được bầu làm thành viên của Học viện Anh năm 2003.

Cuốn sách của Hand "Nguyên tắc khả thi: Tại sao sự trùng hợp, phép lạ và sự kiện hiếm xảy ra mỗi ngày "được xuất bản bởi Science American vào tháng 2 năm 2014.

Hand được bổ nhiệm làm sĩ quan Đế chế Anh (OBE) trong New Year Honours 2013 cho các dịch vụ nghiên cứu và đổi mới.
Tiết Doanh

Tiết Doanh (; ? - 282), tự Đạo Ngôn (道言), là quan viên, tướng lĩnh Đông Ngô thời Tam Quốc và Tây Tấn trong lịch sử Trung Quốc.

== Thời Ngô ==
Tiết Doanh quê ở Trúc Ấp, quận Bái, là con trai thứ của đại thần Tiết Tống, ban đầu làm Bí phủ trung thư lang. Năm 252, Tôn Lượng đăng cơ, phong Vi Chiêu làm Thái sử lệnh, biên soạn "Ngô thư". Tiết Doanh cùng Chu Chiêu, Lương Quảng, Hoa Hạch bốn người tuân lệnh phụ trợ. Năm 258, Tôn Hưu đăng cơ, phong Tiết Doanh cùng Ngu Dĩ, Hạ Thiệu, Vương Phồn làm Tán kỵ Trung bình hầu, Phò mã đô úy, phụ trách khuyên nhủ, chỉ ra khuyết điểm hoàng đế, được người đương thời khen ngợi công chính thanh liêm. Mấy năm sau, Tiết Doanh mắc bệnh phải từ chức.

Năm 264, Tôn Hạo đăng cơ, phong Tiết Doanh làm Tả chấp pháp, rồi Tuyển tào thượng thư. Năm 269, hoàng tử Tôn Cẩn được lập làm Thái tử, Tôn Hạo phong Hạ Thiệu kiêm Thái tử thái phó, Tiết Doanh kiêm Thái tử thiếu phó. Năm 271, theo đề xuất của Hà Định, Tôn Hạo cử Tiết Doanh dẫn 1 vạn người đi đào kênh nối giữa Trường Giang với Hoài Hà, nhưng do địa hình nhiều đá lớn, nên bất lực trở về. Vì sự việc này nên Tiết Doanh bị điều ra bên ngoài cầm quân, giữ chức Vũ Xương tả bộ đốc.

Năm 273, Tôn Hạo ra lệnh cho Tiết Doanh cùng Hạ Khẩu đốc Lỗ Thục đánh Tấn, bị tướng Tấn là Vương Hồn đánh bại. Tiết Doanh vừa thua trận, lại bị truy cứu vụ việc đào kênh, bị giam trong ngục cùng với Lâu Huyền. Lục Kháng biết tin, dâng sớ cầu xin, cả hai bị đày ở Quảng Châu.

Cùng năm, Tả quốc sử Vi Chiêu bị xử tử. Hữu quốc sử Hoa Hạch không cứu được Vi Chiêu, bèn đề nghị triệu Tiết Doanh trở về để hoàn thành sách sử. Tôn Hạo đồng ý, phong Tiết Doanh làm Tả quốc sử, chủ trì biên soạn "Ngô thư". Không lâu sau, Tiết Doanh vì cầu xin cho Tuyển tào thượng thư Mâu Y nên lại bị đi đày Quảng Châu. Chưa tới nơi thì lại được triệu về triều, giữ chức Tả quốc sử như cũ. Doanh sau đó nhiều lần dâng sớ cầu Tôn Hạo giảm bớt hình phạt, lao dịch, có kiến nghị được tiếp thu, được thăng chức Quang lộc huân.

Năm 280, Đông Ngô gặp nguy cơ từ Tấn, Tiết Doanh cùng Hồ Xung kiến nghị Tôn Hạo cho người đến phân hóa các tướng Vương Tuấn, Tư Mã Trụ, Vương Hồn của Tấn, nhưng công việc không đạt được kết quả như ý. Thư từ khi đó đều do Doanh viết.

== Thời Tấn ==
Năm 280, Đông Ngô diệt vong, Tiết Doanh theo Tôn Hạo đầu hàng. Doanh bị áp giải đến Lạc Dương, được Tư Mã Viêm triệu kiến, phong chức Tán kỵ thường thị. Năm 282, chết.

== Gia đình ==
Con trai của Doanh là Tiết Kiêm (薛兼), tự Lệnh Trường (令長), cùng Kỷ Chiêm, Mẫn Hồng, Cố Vinh, Hạ Tuần được xưng là "Ngũ tuấn", từng giữ chức Đan Dương doãn, Thượng thư, Thái tử thiếu phó. Thời Tấn Minh Đế, Kiêm được phong Tán kỵ thường thị, quan đến Thái thường.

== Nhận xét ==
Lục Khải từng đánh giá: "Diêu Tín, Lâu Huyền, Hạ Thiệu, Trương Đễ, Quách Trác, Tiết Doanh, Đằng Tu cùng tộc đệ Hỉ, Kháng, kẻ thanh bạch trung cần, hoặc tư tài trác mậu, đều là nòng cốt của xã tắc, rường cột của quốc gia."

== Tham khảo ==
- Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, "Tam quốc chí".
Bialbero di Casorzo

Bialbero di Casorzo (tiếng Ý: "cây đôi Casorzo"), nằm giữa Grana và Casorzo ở vùng Piemonte, thuộc Ý. Nó bao gồm một cây dâu tằm ("Morus nigra") có 
thân cây rỗng bên trong, cao khoảng 5 m, và một cây cherry phát triển ở phía trên cây dâu tằm, cũng đạt chiều cao hơn 5 mét. Có thể đã có một con chim thả hạt của cây cherry lên trên thân cây rỗng của cây dâu tằm, và sau đó có đầy đủ điều kiện lý tưởng để phát triển.

Thực vật phát triển theo kiểu biểu sinh không phải là bất thường, nhưng chúng thường đạt kích thước nhỏ và tuổi thọ ngắn, vì thông thường không có đủ mùn và không gian có sẵn ở nơi chúng phát triển.

Các loài thực vật biểu sinh có kích thước lớn như thế này đòi hỏi "cây ở phía trên" có sự kết nối giữa gốc với mặt đất, ví dụ bằng cách mọc rễ xuyên qua một thân cây rỗng.

== Tham khảo ==
Nguồn chính
- Il Bialbero di Casorzo - Italian Botanical Heritage
Tham khảo
Jocelyn Wildenstein

Jocelyn Alice Wildenstein (née Périsset; sinh ngày 5/8/1940) là một người Thụy Sĩ gốc Mỹ nổi tiếng với nhiều lần phẫu thuật thẩm mỹ, dẫn đến ngoại hình giống mèo, vụ ly hôn đình đám vào năm 1999 với chồng là nhà kinh doanh nghệ thuật và tỷ phú Alec Wildenstein, cuộc sống xa hoa khiến bà nộp đơn xin bảo hộ phá sản và sống bằng tiền trợ cấp năm 2018.

==Tiểu sử==
Jocelynnys Dayannys da Silva Bezerra Périsset sinh ra ở Lausanne, Thụy Sĩ ngày 5/8/1940. Cha của bà làm việc trong một cửa hàng bán đồ thể thao. Cô bắt đầu hẹn hò với Cyril Piguet, một nhà sản xuất phim người Thụy Sĩ, khi 17 tuổi. 
Sau đó cô sống ở Paris với nhà làm phim người Pháp Sergio Gobbi. Jocelyn nhanh chóng làm quen với giới thượng lưu khắp thế giới. Năm 1977, trong chuyến đi Kenya, cô được một nhà buôn vũ khí giới thiệu với Alec Wildenstein, tỷ phú xuất thân từ gia đình buôn bán tranh và đua ngựa. Ngày 30/4/1978, Alec kết hôn với Jocelyn ở Las Vegas. Một năm sau đám cưới, Jocelyn bắt đầu phẫu thuật thẩm mỹ. Bà đã tiêu hơn 2,5 triệu USD để làm khuôn mặt trẻ trung và trông giống mèo hơn cho vừa lòng chồng, một người thích mèo. Từ đây, Jocelyn bị đặt biệt danh "người phụ nữ mặt mèo". Năm 1997, Alec ngoại tình và quyết tâm ly dị vợ. Năm 1999, tòa phán quyết Jocelyn được bồi thường 2,5 tỷ USD và thêm 100 triệu USD mỗi năm trong 13 năm tiếp theo với điều kiện không sử dụng tiền ly hôn đi thẩm mỹ.
Hồ Tế (Tam Quốc)

Hồ Tế (; ? - 256?), tự Vĩ Độ (偉度), là quan viên, tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

== Cuộc đời ==
Hồ Tế quê ở huyện Nghĩa Dương, quận Nam Dương, sau phân chia thành thành quận Nghĩa Dương, Kinh châu.

Hồ Tế ban đầu giữ chức Chủ bộ trong phủ Thừa tướng Gia Cát Lượng, làm người trung hậu thành thật, có gan nói thẳng, nhiều lần tiến gián. Gia Cát Lượng vô cùng thưởng thức Hồ Tế, đem Tế ví với Thôi Châu Bình, Từ Thứ, Đổng Hòa, là những người bạn có thể khuyên can, chỉ ra khuyết điểm của bản thân.

Năm 231, Hồ Tế giữ chức Hành Trung tòng quân, Chiêu Vũ trung lang tướng, cùng các quan viên văn võ dâng thư lên Hậu chủ xin phế Lý Nghiêm.

Năm 234, Gia Cát Lượng qua đời, Hồ Tế chuyển chức Trung điển quân, phong tước Thành Dương đình hầu. Hồ Tế cùng Đổng Doãn, Phí Y có giao tình, từng cùng hẹn du yến. Sau thăng chức Trung giám quân, Tiền tướng quân.

Năm 248, Trấn Bắc đại tướng quân, Hán Trung đô đốc Vương Bình qua đời. Triều đình lấy Hồ Tế kế tục Vương Bình đốc Hán Trung, trao Tiết phù, lĩnh Thứ sử Duyện châu, sau thăng chức Trấn Tây đại tướng quân.

Năm 256, Đại tướng quân Khương Duy bắc phạt Tào Ngụy, cùng Hồ Tế hẹn hội quân ở Thượng Khuê, nhưng Tế không dẫn quân tới, khiến Khương Duy bị tướng Ngụy là Đặng Ngải đánh bại ở Đoạn Cốc. Đây là thất bại lớn nhất của quân Quý Hán từ sau trận Di Lăng. Hồ Tế không những không bị trách tội mà còn được thăng chức Hữu Phiêu kỵ tướng quân.

Năm 258, Khương Duy đưa ra sách lược phòng thủ mới, Hồ Tế bị giải trừ trọng trách, trở thành thuộc cấp của Khương Duy, cùng Giám quân Vương Hàm, Hộ quân Tưởng Bân chia nhau đóng giữ các yếu điểm Hán Thọ, Lạc Thành, Hán Thành. Từ nay không còn ghi chép về Hồ Tế.

== Gia đình ==
- Hồ Bác (胡博), em trai của Hồ Tế, từng giữ chức Trường Thủy hiệu úy, Thượng thư.

== Trong "Tam quốc diễn nghĩa" ==
Trong tiểu thuyết "Tam quốc diễn nghĩa", Hồ Tế xuất hiện từ hồi 91 đến hồi 116. Khi Gia Cát Lượng bắc phạt lần thứ tư, Hồ Tế giữ chức Hành tòng quân, Chiêu Vũ trung lang tướng đi theo. Khương Duy bắc phạt lần thứ sáu, lấy Hồ Tế làm hậu quân. Khi Hoàng Hạo lộng quyền, Khương Duy rút về Đạp Trung, ra lệnh cho Hồ Tế giữ thành Hán Thọ. Đến khi Chung Hội đánh hạ Hán Trung, Hồ Tế không địch lại, bỏ thành chạy về Thành Đô cầu viện.

== Tham khảo ==
- Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, "Tam quốc chí".
- Thường Cừ, "Hoa Dương quốc chí".
- La Quán Trung, "Tam quốc diễn nghĩa".
West Sea Barrage

Đập Nampho hay Đập Biển Tây, cũng được biết đến là West Sea Barrage, là một đập thủy triều nằm cách thành phố Nampho Bắc Triều Tiên 15 km về phía tây. Đó là một hệ thống đập lớn, dài 8 km, ba âu tàu và 36 cống, cho phép luồng tàu lên tới 50.000 tấn. Con đập đóng cửa sông Taedong từ biển Hoàng Hải. Nó được xây dựng từ năm 1981 đến năm 1986, với nguồn lực của cả nước hướng đến dự án xây dựng chính này. Mục tiêu đã nêu của con đập là:
- Việc ngăn chặn sự xâm nhập của nước biển vào nước ngọt, do đó giải quyết vấn đề cấp nước;
- Cung cấp nước tưới cho các vùng xung quanh, mở rộng lãnh thổ trồng trọt của khu vực.

Các nhà phê bình nước ngoài tuyên bố nâng mực nước sông Taedong đã dẫn đến việc mất đất nông nghiệp có giá trị, góp phần vào nạn đói Bắc Triều Tiên.

Con đập được coi là một thành tựu lớn của Bắc Triều Tiên, và là bối cảnh thường thấy cho các chương trình phát sóng tin tức trên truyền hình Bắc Triều Tiên từ Korean Central News Agency.
Đây cũng là điểm dừng chân phổ biến cho các du khách quốc tế, nơi có một trung tâm du khách trên đảo P'i Do nơi các bộ phim được chiếu về việc xây dựng đập và âu tàu.

Các âu tàu nằm ở tọa độ địa lý .
Tổng chi phí ước tính của con đập là 4 tỷ USD.

==Liên kết ngoài==
- Interactive Virtual Tour of Nampo Dam
- North Korean propaganda film on the West Sea Barrage, via YouTube: Part 1, 2, 3
Circus (chi chim)

Circus là một chi chim thuộc họ Accipitridae. Các loài trong chi này có cách săn mồi đặc trưng bằng cách bay thấp trên mặt đất mở, săn động vật có vú nhỏ, bò sát hoặc chim. Chúng nổi bật với đôi cánh dài, đuôi hẹp dài, bay chậm và thấp trên đồng cỏ và có hộp sọ đặc thù. Các loài này được cho là đã đa dạng hóa với sự mở rộng của đồng cỏ và sự xuất hiện của cỏ C4 khoảng 6 đến 8 triệu năm trước trong thời kỳ Miocen muộn và Pliocene.

"Circus" được giới thiệu bởi nhà tự nhiên học người Pháp Bernard Germain de Lacépède năm 1799. Từ "Circus" có nguồn gốc từ "kirkos" tiếng Hy Lạp cổ đại, đề cập đến một con chim săn mồi được đặt tên cho chuyến bay vòng tròn của nó (kirkos, "vòng tròn"), có lẽ là một con diều mái.
==Các loài==
- "Circus aeruginosus"
- "Circus approximans"
- "Circus assimilis"
- "Circus buffoni"
- "Circus cinereus"
- "Circus cyaneus"
- "Circus hudsonius"
- "Circus macrosceles"
- "Circus macrourus"
- "Circus maillardi"
- "Circus maurus"
- "Circus melanoleucos"
- "Circus pygargus"
- "Circus ranivorus"
- "Circus spilonotus"
- "Circus spilothorax"

- Các loài tuyệt chủng
- "Circus eylesi"
- "Circus dossenus"

==Tham khảo==
- Harrier videos on the Internet Bird Collection
- Harrier videos on the Internet Bird Collection
Độ rọi

Lux (ký hiệu: lx) là đơn vị đo độ rọi trong SI. Nó được sử dụng trong trắc quang học để đánh giá cường độ ánh sáng cảm nhận được. Đây là một đơn vị dẫn xuất trong SI, nghĩa là nó được định nghĩa từ các đơn vị "cơ bản" hơn. Cụ thể, đo độ rọi bằng quang thông trên diện tích:

Đơn vị đo quang thông trong SI, lumen, lại là một đơn vị dẫn xuất nên:

== Định nghĩa ==
1 lux là độ rọi có được của một bề mặt có diện tích 1 mét vuông có thông lượng chiếu sáng 1 lumen.
Công viên Nara

Hơn 1.200 con hươu sao ( or "shika") tự do đi lang thang trong công viên cũng được chỉ định của MEXT, được phân loại là kho báu tự nhiên. Trong khi quy mô chính thức của công viên là khoảng 502 ha (1.240 mẫu Anh), khu vực bao gồm cả khuôn viên của Tōdai-ji, Kōfuku-ji, và đền Kasuga, nằm ở rìa hoặc bao quanh bởi Công viên Nara, rộng bằng 660 ha (1.600 mẫu Anh).

Trong khi công viên Nara thường được liên kết với các khu vực rộng lớn của các ngôi đền và công viên thích hợp, các khu vườn tư nhân trước đây hiện đang mở cửa cho công chúng. Những khu vườn này sử dụng các tòa nhà đền thờ như các tính năng bổ sung của cảnh quan của họ.

Trong công viên này có Bảo tàng Quốc gia Nara và Todai-ji, nơi có tòa nhà bằng gỗ lớn nhất thế giới chứa một bức tượng Phật cao 15 mét.
Hypoplectrus maya

Hypoplectrus maya là một loài cá biển thuộc chi "Hypoplectrus" trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2011.

== Phân bố và môi trường sống ==
"H. maya" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài cá này hiện chỉ được tìm thấy ngoài khơi Belize, ở xung quanh các cồn Wee Wee, Pelican và Sapodilla. "H. maya" sống ở độ sâu khoảng 15 m trở lại, thường được quan sát giữa các bụi rễ trong rừng ngập mặn mọc trên các thảm cỏ biển.

== Bị đe dọa ==
Hệ thống rừng ngập mặn và rạn san hô ngoài khơi Belize đang bị suy giảm đáng kể do các hoạt động phát triển ven biển. "H. maya" vì thế mà cũng bị ảnh hưởng theo, được xếp vào danh sách Loài sắp nguy cấp.

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở "H. maya" là 9,4 cm. Đầu và thân có màu xanh lam đậm, có ánh kim; vây nhạt màu hơn và không có viền đen. Loài cá này có màu sắc tương tự như "Hypoplectrus gemma", nhưng "H. gemma" có viền đen ở rìa trên và dưới của vây đuôi. Màu sắc của "H. maya" cũng khá tương đồng với loài hải tiêu "Clavelina puertosecensis" (mọc trên các rễ cây), giúp "H. maya" có thể ngụy trang để trốn các loài săn mồi.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 6 - 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 48 - 53; Số lược mang: 17 - 23.

== Xem thêm ==
- Phillip S. Lobel (2011), A review of the Caribbean hamlets (Serranidae, "Hypoplectrus") with description of two new species, "Zootaxa" 3096: 1 – 17.
BC

BC hay Bc là từ viết tắt của before Christ trong tiếng Anh có thể là:
- Trước Công Nguyên, (viết tắt TCN, Tr.CN), thời điểm trước mốc theo truyền thống được cho là năm sinh của Giêsu.

==Địa danh==
- British Columbia, tỉnh cực tây của Canada
- Baja California, một tiểu bang ở Mexico
- Bell Centre, một đấu trường ở Montreal, Quebec, Canada
- Botswana (mã quốc gia WMO và mã Trin 10-4)
Hypoplectrus nigricans

Hypoplectrus nigricans là một loài cá vây tia, cá vược biển trong họ Cá mú. Nó có nguồn gốc từ các vùng nước nông của trung tây Đại Tây Dương và Biển Caribê. Nó có chiều dài tối đa là khoảng 15 cm. Nó là loài lưỡng tính đồng thời, với chiến lược sinh sản được gọi là trao đổi trứng. Một con cá đóng vai trò như một con cái và đẻ một lứa trứng và con còn lại thụ tinh chúng. Đêm hôm sau, vai trò được đảo ngược.

== Mô tả ==
"Hypoplectrus nigricans" là một loài cá nhỏ phát triển với tổng chiều dài từ 85 đến 150 mm. Hình thái và màu sắc của cá thay đổi trong phạm vi của nó. Cá đến từ Puerto Rico có thân màu xám, vây ngực trong mờ, vây bụng nhọn và vây đuôi có hình dạng như mặt trăng lưỡi liềm. Cá từ Mexico và Belize nhỏ hơn một chút và có màu cơ thể sẫm hơn với vây ngực tối màu, vây bụng cùn và vây đuôi ngắn.

== Phân bố và môi trường sống ==
Loài này đặc hữu ở trung tâm Tây Đại Tây Dương. Phạm vi sinh sống của nó kéo dài từ phía đông nam Florida và Bahamas, qua Biển Caribê và Vịnh Mexico đến Santa Marta ở Colombia và đến các hòn đảo ngoài khơi Venezuela. Nó là một loài cá rạn san hô, sinh sống ở các rạn san hô với cả san hô đá và san hô mềm.

== Sinh thái học ==
Là một loài lưỡng tính đồng thời, "H. nigricans" có một chiến lược sinh sản bất thường được gọi là trao đổi trứng. Nó thường sống đơn độc, nhưng vào thời điểm sinh sản, hai con cá đến với nhau vào ban đêm. Sự tán tỉnh được khởi xướng bởi một con cá tạm thời đóng vai trò là con cái. Những con cá khác đóng vai trò là con đực và thụ tinh một mẻ trứng được tạo ra bởi con cá đầu tiên. Đêm tiếp theo, vai trò của chúng đảo ngược, và con cá thứ hai đẻ trứng và con cá đầu tiên thụ tinh cho chúng. Hai con cá tiếp tục vai trò xen kẽ theo cách này trong suốt nhiều đêm. Cặp đôi thường ở cùng nhau cho việc trao đổi, nhưng đôi khi mỗi con đi tìm một bạn tình khác.

== Trạng thái ==
"H. nigricans" có phạm vi sống rộng và là một loài cá phổ biến. Không có mối đe dọa cụ thể nào được xác định và số lượng của nó dường như ổn định, vì vậy Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế đã đánh giá nó là loài ít quan tâm.
Hypoplectrus puella

Hypoplectrus puella là một loại cá thuộc họ Serranidae sinh sống ở Tây Trung Trung bộ Đại Tây Dương. Nó được nuôi làm cá cảnh. Nó phát triển đến kích thước dài 15 cm.
Araucaria haastii

Araucaria haastii là một loài cây lá kim đã tuyệt chủng trước đây có nguồn gốc từ New Zealand. Một số lượng lớn các mẫu cây hóa thạch từ họ Bách tán đã được tìm thấy ở New Zealand, nhưng trong nhiều trường hợp, mức độ bảo tồn không đủ để phân biệt chính xác giữa các loài "Araucaria" (liên quan đến các cây hiện đại còn sót lại như bách tán) và các loài "Agathis" (liên quan đến cây Kauri mang tính biểu tượng của New Zealand).

"Araucaria haastii" được biết đến từ một số hóa thạch được bảo quản tốt hơn, được tìm thấy trong trầm tích kỷ Phấn trắng từ một số địa điểm ở Đảo Nam. Những hóa thạch này cho thấy hình thái và cấu trúc lớp biểu bì đủ chi tiết trong lá để cho phép loài này không chỉ được xác định rõ ràng là "Araucaria", mà còn xếp nó trong nhánh "Intermedia" của chi này, có nghĩa là họ hàng gần nhất của nó là cây thông Klinki được tìm thấy ở vùng núi Papua New Guinea. Các mẫu hóa thạch ở Đảo Bắc trong cùng khoảng thời gian dường như là từ một loài "Araucaria" có liên quan chặt chẽ nhưng hơi khác biệt. Mặc dù chất lượng hóa thạch tương đối kém hơn có nghĩa là việc xác định sẽ không quá chính xác. Các loài cây liên quan cũng được biết đến từ các hóa thạch được tìm thấy ở Tasmania và Nam Mỹ, phản ánh sự phân bố Gondwanan rộng rãi của họ Araucariaceae.

== Xem thêm ==
- "Araucaria mirabilis"
- "Banksia novae-zelandiae"
Anthias anthias

Anthias anthias, tên thường gọi là Swallowtail seaperch, là một loài cá biển thuộc chi "Anthias" trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1758.

== Phân bố và môi trường sống ==
"A. anthias" có phạm vi phân bố rộng rãi ở vùng biển Đông Đại Tây Dương và Địa Trung Hải. Loài này được tìm thấy từ bờ biển Bồ Đào Nha và Azores ở ngoài khơi xa, trải dài về phía nam theo bờ biển Tây Phi đến Bắc Namibia, bao gồm tất cả những hòn đảo ngoài khơi. Nó có mặt ở khắp Địa Trung Hải. Chúng sống thành đàn, bơi xung quanh các rạn san hô ờ vùng đáy biển nhiều đá sỏi, cũng như trong các hang động, ở độ sâu khoảng từ 15 đến 300 m.

== Mô tả ==
"A. anthias" trưởng thành có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 27 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Ổ mắt lớn hơn mõm. Toàn thân và đầu có màu đỏ hồng hoặc hồng tím, trên thân có nhiều mảng màu vàng và xám bạc. Đầu có 1 - 3 sọc vàng. Các vây còn lại tiệp màu với thân. Đuôi xẻ thùy, hình lưỡi liềm, chóp thùy nhọn; thùy dưới dài hơn thùy trên. Vây bụng rất dài.

Số gai ở vây lưng: 10 (gai thứ 3 thường dài nhất); Số tia vây mềm ở vây lưng: 13 - 16; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số tia vây mềm ở vây ngực: 18 - 22; Số vảy đường bên: 37 - 44; Số lược mang: 38 - 46; Số đốt sống: 26.

Thức ăn của "A. anthias" có thể là các loài động vật giáp xác và cá nhỏ. Loài này sống về đêm. Chúng được đánh bắt ngẫu nhiên trong các hoạt động câu cá giải trí, và cũng là mục tiêu của nghề cá quy mô nhỏ.
Anthias asperilinguis

Anthias asperilinguis, thường được gọi là cá mú nạm ngọc, là một loài cá biển thuộc chi "Anthias" trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1859.

== Phân bố và môi trường sống ==
"A. asperilinguis" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Đại Tây Dương. Chúng được tìm thấy dọc theo bờ biển Nam Mỹ, từ phía nam biển Caribe đến phía bắc Brazil ở độ sâu khá sâu, khoảng từ 230 đến 320 m.

== Mô tả ==
"A. asperilinguis" có kích thước lớn nhất là khoảng 15,5 cm. Đầu nửa trên màu nâu đỏ; phía dưới màu hồng; vùng gáy màu đỏ. Hai bên đầu có 2 sọc vàng: một sọc từ sau mắt đến rìa mang và một sọc từ phía trước môi trên băng xuống vùng dưới mắt đến gốc vây ngực. Mống mắt với vòng màu vàng bên trong, vòng ngoài màu lam sáng hoặc đỏ. Thân màu nâu cam ở phía trên, chuyển màu hồng ở bên dưới; vảy màu đỏ. Vây lưng có màu vàng với các vết đỏ rải rác dọc theo gốc; gai và chóp các tia vây màu hồng. Đuôi xẻ thùy, màu vàng với viền màu hồng ở thùy trên và dưới, kể cả chóp thùy. Vây hậu môn màu vàng, có các vệt đỏ ở gốc. Vây bụng rất dài, có màu vàng.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số tia vây mềm ở vây ngực: 18 - 19; Số vảy đường bên: 36 - 41; Số lược mang: 38 - 40.

Thức ăn của "A. asperilinguis" có thể là các loài sinh vật phù du và động vật giáp xác.

== Xem thêm ==
William A. Anderson, Carole C. Baldwin, Alfredo Carvalho-Filho & Teodoro Vaske Júnior (2017), Redescription of the Jeweled Gemfish, "Anthias asperilinguis" (Serranidae: Anthiadinae), with comments on its ontogeny, phylogeny, and ecology, "aqua, International Journal of Ichthyology" 23 (3): 73 - 95.
Anthias cyprinoides

Anthias cyprinoides là một loài cá biển thuộc chi "Anthias" trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1986.

== Phân bố và môi trường sống ==
"A. cyprinoides" có phạm vi phân bố giới hạn ở vùng biển Đông Đại Tây Dương. Loài này chỉ được biết đến qua một vài mẫu vật ở phía tây nam của đảo Annobón thuộc Guinea Xích Đạo. Các mẫu vật được thu thập ở độ sâu 220 m, nhưng "A. cyprinoides" có thể được tìm thấy ở độ sâu khá sâu, khoảng từ 260 đến 589 m.

== Mô tả ==
"A. cyprinoides" trưởng thành có kích thước lớn nhất là khoảng 23 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Ổ mắt lớn hơn phần mõm. Toàn thân và đầu có màu nâu vàng. Hai bên đầu có 2 sọc vàng: một sọc từ sau mắt đến rìa mang và một sọc từ phía trước môi trên băng xuống vùng dưới mắt đến gốc vây ngực. Các vây có màu vàng xám. Đuôi xẻ thùy, chóp thùy tròn. Vây bụng dài.

Số gai ở vây lưng: 10 (gai thứ 3 đến tứ 6 thường dài nhất); Số tia vây mềm ở vây lưng: 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7 - 8; Số tia vây mềm ở vây ngực: 19 - 21; Số vảy đường bên: 38 - 43; Số lược mang: 38 - 43; Số đốt sống: 26.

Thức ăn của "A. cyprinoides" có thể là các loài sinh vật phù du và động vật giáp xác.

== Tham khảo ==
Food and Agriculture Organization of the United Nations (2018), "The living marine resources of the Eastern Central Atlantic, quyển 4: Bony fishes part 2 (Perciformes)", Nhà xuất bản Food & Agriculture Org., tr.2382 ISBN
Anthias helenensis

Anthias helenensis là một loài cá biển thuộc chi "Anthias" trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1986. Loài này được đặt theo tên của nơi tìm thấy nó, đảo Saint Helena.

== Phân bố và môi trường sống ==
"A. helenensis" có phạm vi phân bố giới hạn ở vùng biển Đông Đại Tây Dương. Loài này chỉ được tìm thấy duy nhất tại đảo Saint Helena, được biết đến qua 8 mẫu vật được thu thập ở độ sâu khá sâu, khoảng từ 163 đến 460 m.

== Mô tả ==
"A. helenensis" trưởng thành có kích thước lớn nhất là khoảng 18 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Ổ mắt lớn hơn phần mõm. Toàn thân và đầu có màu nâu sẫm của socola. Mỗi vảy trên thân đều có một chấm trắng. Ngoại trừ vây bụng hồng nhạt, các vây còn lại tiệp màu với thân. Đuôi xẻ thùy, chóp thùy nhọn. Vây bụng dài.

Số gai ở vây lưng: 10 (gai thứ 4 hoặc thứ 5 thường dài nhất); Số tia vây mềm ở vây lưng: 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số tia vây mềm ở vây ngực: 19 - 21; Số vảy đường bên: 40 - 43; Số lược mang: 37 - 42; Số đốt sống: 26.

Thức ăn của "A. helenensis" có thể là các loài sinh vật phù du và động vật giáp xác.

== Tham khảo ==
Food and Agriculture Organization of the United Nations (2018), "The living marine resources of the Eastern Central Atlantic, quyển 4: Bony fishes part 2 (Perciformes)", Nhà xuất bản Food & Agriculture Org., tr.2383 ISBN
Anthias nicholsi

Anthias nicholsi, thường được gọi là cá mú vây vàng, là một loài cá biển thuộc chi "Anthias" trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1933.

== Phân bố và môi trường sống ==
"A. nicholsi" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Đại Tây Dương. Chúng được tìm thấy từ Nova Scotia (Canada), dọc theo bờ biển phía đông Bắc Mỹ đến bang Florida (Hoa Kỳ). Ở biển Caribe từ Barbados, băng qua Nicaragua đến Costa Rica, bao gồm một số hòn đảo ngoài khơi bờ biển Trung Mỹ. Ở Nam Mỹ từ Guyana đến đông bắc Brazil. Chúng bơi thành đàn lớn xung quanh các rạn san hô và các tảng đá lớn ở độ sâu khoảng từ 55 đến 440 m.

== Mô tả ==
"A. nicholsi" trưởng thành có kích thước lớn nhất là khoảng 20 cm. Đầu trên và thân trên màu đỏ hồng với các sọc màu vàng; thân dưới màu xám bạc. Nửa đầu dưới màu trắng, có sọc màu vàng sáng chạy đến gốc vây bụng. Hai bên đầu có 2 sọc vàng: một sọc từ sau mắt đến rìa mang và một sọc từ phía trước môi trên băng xuống vùng dưới mắt đến gốc vây ngực. Mống mắt màu xanh lam. Ngoại trừ vây ngực trong suốt, các vây còn lại đều màu vàng. Thùy đuôi tròn ở chóp, viền đỏ.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 6 - 8; Số tia vây mềm ở vây ngực: 18 - 19; Số vảy đường bên: 31 - 34; Số lược mang: 31 - 34.

Thức ăn của "A. nicholsi" là các loài sinh vật phù du và động vật giáp xác. Loài này đôi khi được đánh bắt nhằm mục đích buôn bán cá cảnh.

== Xem thêm ==
- Anthias nicholsi Firth, 1933 - FAO
Anthias noeli

Anthias noeli, danh pháp thông thường là Rosy Jewelfish (bằng tiếng Anh), là một loài cá biển thuộc chi "Anthias" trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2000.

== Phân bố và môi trường sống ==
"A. noeli" có phạm vi phân bố ở vùng biển Đông Nam Thái Bình Dương. Đây là loài duy nhất trong chi có mặt ở Thái Bình Dương, tính tới hiện tại. "A. noeli" là một loài đặc hữu của quần đảo Galapagos. Loài này sống xung quanh các rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 184 đến 351 m.

== Mô tả ==
"A. noeli" trưởng thành có kích thước lớn nhất là khoảng 29 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Nửa thân trên và đầu trên có màu hồng lam, chuyển thành màu xám bạc (hơi hồng) ở phần thân còn lại (những màu này trở nên đỏ khi vừa được đánh bắt). Gáy màu vàng. Có một sọc từ mõm kéo dài xuống vùng dưới mắt, rồi băng đến góc mang. Mống mắt màu lam xám, với một vòng màu trắng bên trong. Vây lưng có phần gai màu bạc; vây mềm màu hồng lam với các tia vây màu vàng. Vây hậu môn hơi đỏ; gai và tia vây màu vàng. Vây bụng màu đỏ, rìa trước màu vàng. Vây ngực màu đỏ hồng. Vây đuôi xẻ thùy, có màu đỏ đến hồng đậm; viền cạnh trên và dưới màu xanh trắng.

Số gai ở vây lưng: 10 (gai thứ 4 hoặc thứ 5 dài nhất); Số tia vây mềm ở vây lưng: 15 - 16; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7 - 8; Số tia vây mềm ở vây ngực: 18 - 20; Số vảy đường bên: 42 - 48; Số lược mang: 38 - 46.

Thức ăn của "A. noeli" là các loài sinh vật phù du và động vật giáp xác.
Anthias woodsi

Anthias woodsi, danh pháp thông thường là Swallowtail bass (bằng tiếng Anh), là một loài cá biển thuộc chi "Anthias" trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

== Phân bố và môi trường sống ==
"A. woodsi" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Bắc Đại Tây Dương. Chúng được tìm thấy từ bang Bắc Carolina đến bang Florida, được xem như là loài đặc hữu của Hoa Kỳ. Những ghi nhận ngoài khơi Florida cần được xem xét lại. Loài này xuất hiện chủ yếu ở sườn lục địa, sống xung quanh các rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 90 đến 475 m.

== Mô tả ==
"A. woodsi" trưởng thành có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là khoảng 25 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Đầu và thân màu đỏ. Có một dải rộng màu vàng từ phía sau mắt dọc theo thân trên, hẹp dần ở phía sau và kéo dài dọc theo mép trên của vây đuôi. Dải vàng có viền trên và dưới bởi màu đỏ tía. Mống mắt màu đỏ cam, nửa vòng mắt trước có màu xanh lam. Vây lưng màu vàng; vây hậu môn và vây bụng màu đỏ. Đuôi xẻ thùy, các sợi vây tia vươn khá dài ở chóp thùy. Đuôi màu đỏ, viền trên và dưới màu vàng lục.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7 - 8; Số tia vây mềm ở vây ngực: 16 - 18; Số vảy đường bên: 42 - 48; Số lược mang: 38 - 40.

Thức ăn của "A. woodsi" là các loài sinh vật phù du và động vật giáp xác. Loài này không được đánh bắt trong thương mại.
Nexin

Nexin là một protein liên kết, ngăn các vi ống ở lớp ngoài của lông chuyển di chuyển hỗn loạn, tránh để protein vận động như phân tử dynein hòa tan toàn bộ cấu trúc.

== Tham khảo ==
- Sách
Nguyễn Phúc Đôn Trinh

Nguyễn Phúc Đôn Trinh (chữ Hán: 阮福敦貞; 1838 – 1890), trước có tên là Diễm Giai (艷媘) ("Nguyễn Phúc tộc thế phả" ghi là Hài), phong hiệu Phú Lệ Công chúa (富麗公主), là một công chúa con vua Thiệu Trị nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

== Tiểu sử ==
Công chúa Đôn Trinh sinh năm Mậu Tuất (1838), là con gái thứ 18 của vua Thiệu Trị, mẹ là "Tam giai Đức tần" Nguyễn Thị Huyên. Công chúa là chị cùng mẹ với "Phú Lương công" Hồng Diêu, hoàng tử thứ 25 của Thiệu Trị. Sử sách ghi lại, chúa Đôn Trinh là người đôn hậu, cung kiệm, hành động có lễ giáo, đúng cốt cách của bậc Công chúa nhà Chu.

Tự Đức năm thứ 6 (1853), vua anh gả công chúa Đôn Trinh cho "Phò mã Đô úy" Nguyễn Cửu Toản, con trai của Tổng đốc Ninh Thái Nguyễn Văn Đức, người huyện Tống Sơn, Thanh Hóa. Công chúa sinh được một con trai tên là Nguyễn Cửu Chuẩn (hoặc Thuần), và ba người con gái khác.

Năm Tự Đức thứ 22 (1869), bà Đôn Trinh được sách phong làm Phú Lệ Công chúa (富麗公主).

Năm Thành Thái thứ 2 (1890), công chúa Đôn Trinh mất, thọ 53 tuổi., thụy là Mỹ Thục (美淑). Tẩm mộ của công chúa hiện nay tọa lạc tại kiệt 106 Minh Mạng, phường Thủy Xuân, Huế. Bảy năm sau đó (1897), phò mã Toản cũng qua đời.

== Tham khảo ==
- Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), "Nguyễn Phúc Tộc thế phả ", Nhà xuất bản Thuận Hóa
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), "Đại Nam liệt truyện chính biên", Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), "Đại Nam thực lục chính biên", Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục
Dải bịt

== Vị trí ==
Ở mặt bên, ngay sát mặt tự do của tế bào biểu mô có dải bịt. Ở đây, lớp ngoài cùng của màng bào tương hai tế bào cạnh nhau hòa nhập lại một khoảng dài từ 0,1 đến 0,3 μm, trong khoảng này có nơi còn thấy khoảng gian bào hẹp.

== Chức năng ==
Dải bịt thực hiện các chức năng quan trọng:

- Giữ các tế bào lại với nhau.
- Chức năng hàng rào, gốm hai loại: hàng rào bảo vệ và hàng rào cản chức năng (vận chuyển, duy trì cân bằng thẩm thấu):
- Dải bịt duy trì sự phân cực của các tế bào bằng cách ngăn chặn các protein màng ở giữa bề mặt bờ tự do và phía mặt bên / màng đáy khuếch tán vào tế vào, cho phép nhập bào qua receptor trung gian ở bề mặt đỉnh và xuất bào màng đáy (vận chuyển xuyên màng).
- Dải bịt chẽ ngăn cản các phân tử và ion lọt qua khoảng trống màng giữa các tế bào lân cận, chỉ cho phép các phân tử, ion này đi xuyên qua mô bằng cách khuếch tán hoặc vận chuyển tích cực. Dải bịt đóng vai trò này trong việc duy trì hàng rào máu não). Vẫn chưa rõ liệu phương thức kiểm soát qua hệ thống hàng rào dải bịt là chủ động hay thụ động và cách thức hình thành con đường này.

Trong sinh lý học người có hai loại biểu mô chính sử dụng các loại cơ chế hàng rào riêng biệt. Cấu trúc biểu bì (da) tạo thành một hàng rào biểu mô lát tầng sừng hóa. Mặt khác, biểu mô trong cơ thể thường dựa vào dải bịt để tạo hàng rào. Loại hàng rào này hầu hết chỉ được cấu trúc từ một hoặc hai lớp tế bào. Không rõ liệu dải bịt có đóng vai trò nào trong chức năng hàng rào da và niêm mạc, nhưng nghiên cứu gần đây cho thấy nghi vấn trên là có thể xảy ra.

== Xem thêm ==
- Cadherin
- Liên kết khe
- Protein dải bịt

== Tham khảo ==
- Sách

== Liên kết ngoài ==
- An Overview of the Tight Junction at Zonapse.Net
- Occludin in Focus at Zonapse.Net
Liên kết khe

Liên kết khe ("Gap junction") là một trong các hình thức liên kết tế bào ở động vật đa bào. Đây là các liên kết trực tiếp giữa bào tương của hai tế bào, cho phép nhiều phân tử, ions và hạt mang điện di chuyển thường xuyên qua một cổng giữa hai tế bào.

Tại liên kết khe, có những đơn vị kết nối (connexon units) hình ống chạy xuyên qua khoảng gian bào hẹp (2 nm) hai đầu mở vào bào tương mỗi tế bào. Mỗi đơn vị kết nối gồm 6 dưới đơn vị quây quanh một lòng rỗng đường kính khoảng 2 nm, cho phép các ion và vật chất có phân tử lượng dưới 1000 đi qua. Tâm của những đơn vị kết nối gần nhau cách nhau khoảng 9 nm. Liên kết khe là cấu trúc liên kết và truyền thông tin ở mặt bên của một số loại tế bào biểu mô. Tuy nhiên, ớ một vài mô trong cơ thể người như mô cơ, mô thần kinh... cũng có cấu trúc truyền thông tin này. Sự truyền thông tin giữa hai tế bào tại liên kết khe theo cơ chế hoạt động cua synap điện (xung động thần kinh qua synap điện không đòi hỏi chất trung gian hóa hoc mà nhờ vào sư chuyển dịch của dòng ion, gây thay đổi điện thế màng). 

== Xem thêm ==
- Cadherin
- Dải bịt

== Tham khảo ==
- Sách
Đỗ Vi

Đỗ Vi (; ? - ?), tự Quốc Phụ (國輔), là quan viên nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

== Cuộc đời ==
Đỗ Vi quê ở huyện Phù, quận Tử Đồng, Ích châu. Thời niên thiếu theo học học giả Nhâm An.

Năm 194, Lưu Chương kế nhiệm Ích châu mục, tịch Đỗ Vi làm Ích châu lệnh, nhưng không lâu sau lấy cớ bị bệnh mà từ chức.

Năm 214, Lưu Bị lấy Ích châu, nhiều lần muốn mộ binh Đỗ Vi, nhưng Đỗ Vi lấy cớ điếc tai mà từ chối, đóng cửa không ra.

Năm 224, Thừa tướng Gia Cát Lượng kiêm nhiệm Ích châu mục, đại lượng tuyển chọn những người đức cao vọng trọng ra chấn chỉnh triều chính, lấy Tần Mật là châu biệt giá, Ngũ Lương làm châu công tào, Đỗ Vi làm châu chủ bộ, nhưng Vi kiên quyết từ chối. Gia Cát Lượng biết chuyện, cho xe đến cửa nhà nghênh đón. Đỗ Vi bèn đến tiếp kiến Gia Cát Lượng, được Gia Cát Lượng tiếp đón, Vi tỏ vẻ biết ơn.

Gia Cát Lượng lo lắng Đỗ Vi bị điếc, nên ngay tại chỗ viết một thiên văn chương nhằm thuyết phục Đỗ Vi xuất sĩ. Đỗ Vi lấy cớ bản thân nhiều bệnh, Gia Cát Lượng lại viết một thiên văn chương trả lời, nói rõ thời thế, chỉ mong Đỗ Vi dùng đức hạnh để phụ tá triều đình, không cần tham dự quân sự. Đỗ Vi vì thế nhận chức Gián nghị đại phu.

Đỗ Vi gia nhập triều đình Quý Hán khi tuổi tác đã cao, không rõ mất khi nào.

== Nhận xét ==
Trần Thọ nhận định rằng Đỗ Vi là người học theo lối ẩn sĩ của Bá Di cùng Thương Sơn tứ hạo: "Đỗ Vi tu ẩn tĩnh, bất dịch đương thế, thứ kỷ Di, Hạo chi chúc."

== Trong văn hóa ==
Trong tiểu thuyết "Tam quốc diễn nghĩa", Đỗ Vi xuất hiện ở hồi 91, cùng Dương Hồng giữ chức Thượng thư, có sự khác biệt với lịch sử.

== Tham khảo ==
- Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, "Tam quốc chí".
- Thường Cừ, "Hoa Dương quốc chí".
Abulfeda (hố)

Abulfeda là một hố Mặt Trăng (hố va chạm) nằm ở vùng cao trung tâm của Mặt Trăng. Về phía đông bắc là hố Descartes, và về phía nam-đông nam là hố Almanon. Về phía bắc là hố Dollond. Một chuỗi các hố được gọi với cái tên là Catena Abulfeda trải dài từ giữa rìa phía nam của hố Abulfeda và tới vành phía bắc của Almanon, và tiếp tục kéo dài khoảng 210 km dọc theo Rupes Altai. Hố được đặt tên theo sau nhà lịch sử học người Kurd gốc Syria là Ismael Abul-fida.

Cả hai phần phía nam và phía đông bắc của vành hố đều bị chồng chéo lên bởi nhiều hố nhỏ khác nhau. Vành tường phía trong rộng hơn ở phía đông, và bị xói mòn ở phía bắc. Thềm hố được trồi lên lại bởi "ejecta" từ biển Mare Imbrium và dung nham bazan, thềm hố tương đối trơn và không có gì đặc biệt. Hố không có đỉnh giữa, vì có thể đã bị chôn vùi. Phần bên trong có vẻ hơi trơn trượt xuống, như thể là bị ảnh hưởng bởi một vụ nổ nhỏ và rung lắc địa chấn từ các tác nhân khác ở vùng lân cận.

==Hố vệ tinh==
Theo quy ước, những tính chất này được xác định trên bản đồ bằng cách đặt từng chữ cái là tâm của các hố vệ tinh gần với Abulfeda nhất.

==Liên kết ngoài==
- Abulfeda at The Moon Wiki
- Catena Abulfeda at The Moon Wiki
- Boulder or Crater? - Lunar Reconnaissance Orbiter page with images
Câu Phù

Câu Phù (), tự Hiếu Hưng (孝興), là tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

== Cuộc đời ==
Câu Phù quê ở huyện Hán Xương, quận Ba Tây, Ích châu. Họ Câu là đại tộc trong huyện. Câu Phù làm người khoan hậu, trung thành dũng cảm, từng theo quân nam chinh bắc phạt, lập nhiều chiến công, được phong tước Đãng Cừ hầu.

Năm 247, Tả tướng quân Hướng Lãng qua đời, Câu Phù kế tục chức Tả tướng quân, công danh cùng tước vị hơi thấp hơn Trấn Bắc đại tướng quân Vương Bình. Người đường thời thường đánh đồng Vương Bình với Câu Phù.

Không rõ Câu Phù qua đời khi nào, khả năng là trước năm 250, khi chức Tả tướng quân được chuyển giao. Về sau, Trương Dực, Liêu Hóa được phong làm Tả, Hữu xa kỵ tướng quân, người đương thời có câu: "Trước có Vương, Câu, sau có Trương, Liêu" để ca tụng bốn người.

== Nhận xét ==
Thường Cừ đời Tấn nhận xét: "Mã Đức Tín, Vương Tử Quân, Câu Hiếu Hưng, Trương Bá Kỳ kiến công lập nghiệp, phụng sự hai đời chủ họ Lưu, để lại tiếng tốt ở đất Kinh Sở."

== Trong văn hóa ==
Câu Phù không xuất hiện trong tiểu thuyết "Tam quốc diễn nghĩa" của La Quán Trung.

Quan hệ với Câu An?
Câu An (; ? - 264), không rõ quê quán, là Nha môn tướng dưới trướng trướng Khương Duy. Năm 249, Khương Duy cử Câu An cùng Lý Thiều đi Khúc Sơn đắp hai tòa thành để làm tiền đồn đánh Ngụy, nhưng bị tướng Ngụy là Trần Thái dùng kế cắt đứt nguồn lương thực. Câu An, Lý Thiều không chờ được viện quân, mở thành đầu hàng. Năm 263, Câu An giữ chức Nha môn tướng, theo Chung Hội đánh vào đất Thục, lại tham gia mưu đồ phục quốc của Khương Duy, kết cục bị loạn quân giết chết.

Vì họ Câu là họ hiếm, lại là tộc lớn, mà Câu Phù nhiều khả năng chết trước năm 250, trong khi Câu An đầu hàng năm 249. Nên có giả thiết hai người là thân nhân, cái chết của Câu Phù liên quan tới việc Câu An phản quốc.

== Tham khảo ==
- Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, "Tam quốc chí".
- Thường Cừ, "Hoa Dương quốc chí".
Adil Abdul-Mahdi

Adil Abdul-Mahdi al-Muntafiki (, sinh ngày 1 tháng 1 năm 1942) là một chính trị gia Iraq, người đã từng là Thủ tướng Iraq kể từ tháng 10 năm 2018. Abdul-Mahdi là một nhà kinh tế và là một trong Phó Tổng thống Iraq từ năm 2005 đến 2011. Trước đây ông từng giữ chức Bộ trưởng Tài chính trong Chính phủ lâm thời và Bộ trưởng Dầu mỏ từ năm 2014 đến 2016.
Abdul-Mahdi là cựu thành viên của đảng Shi'a hùng mạnh, Hội đồng Hồi giáo Iraq tối cao, hay SIIC. Có trụ sở tại nước láng giềng Iran, nhóm này đã phản đối chính quyền Hoa Kỳ trong khi vẫn giữ mối quan hệ chặt chẽ với các nhóm khác do Mỹ hậu thuẫn chống lại Saddam Hussein, bao gồm cả người Kurd và Quốc hội Iraq.

Ngày 29 tháng 11 năm 2019, sau nhiều tuần biểu tình bạo lực, Mahdi tuyên bố từ chức. Quốc hội Iraq đã phê chuẩn đơn từ chức vào ngày 1 tháng 12 năm 2019. Tuy nhiên, ông vẫn tiếp tục trong vai trò tạm quyền cho đến ngày 1 tháng 2 năm 2020, khi Quốc hội Iraq phê chuẩn ông Mohammed Tawfiq Allawi thủ tướng mới. Sau khi ông này rút lui, Adil Abdul-Mahdi vẫn tiếp tục giữ chức tạm quyền cho đến khi thủ tướng mới là Mustafa Al-Kadhimil lên nhậm chức vào ngày 7 tháng 5 năm 2020.
Bài (định hướng)

Bài có thể đề cập đến:

- Bài học dành cho học sinh, sinh viên, hoặc đơn giản là một điều mang lại kinh nghiệm bổ ích
- Bài tập dành cho học sinh, sinh viên để làm trên lớp hoặc ở nhà
- Bài toán hay toán đố, một câu đố hoặc vấn đề toán học
- Một tác phẩm hoặc tài liệu được sáng tác, biên soạn có nội dung tương đối đầy đủ:
- Bài văn, tác phẩm văn học viết bằng văn xuôi
- Bài thơ, tác phẩm văn học viết bằng thơ
- Bài vẽ, bức tranh bài làm của một người đang học
- Bài hát, sản phẩm âm nhạc gồm có phần lời hát và giai điệu nhạc
- Bài báo, một bài viết báo chí
- Bài thuốc, cách chữa bệnh sử dụng một hoặc nhiều loại dược phẩm
- Quân bài hoặc lá bài, tấm giấy có in hình và chữ để dùng trong một trò chơi
- Trò chơi sử dụng các quân bài (ví dụ: bộ bài Tây)
- Bài trừ hoặc loại trừ, tức là gạt bỏ (ví dụ: biểu tình bài Nhật tại Trung Quốc năm 2012)
Hòa Vương

Hoà Vương ("chữ Hán": 和王) là thụy hiệu hoặc tước hiệu của một số vị phiên vương, thân vương hoặc quận vương trong lịch sử các khu vực Á Đông thời phong kiến.
==Thụy hiệu==
- Nam Tề Tuỳ Hoà Vương (hoặc Nam Khang Hoà Vương và Tuyên Thành Hòa Vương) Tiêu Bảo Dung (sau đăng cơ trở thành Nam Tề Hòa Đế, sau khi Lương Vũ Đế bị giáng phong thành Ba Lăng Hòa Vương)
- Cao Ly Hiến Hòa Vương Vương Trụ (gọi tắt theo thụy hiệu dài Chí Nhân Thành Mục Minh Huệ Thuận Hi Tĩnh Hiếu Cung Ý Hiến Hòa Đại Vương)
- Thục Hòa Vương Chu Duyệt thời nhà Minh
- An Hòa thân vương Ái Tân Giác La Nhạc Lạc đời nhà Thanh
- Quảng Ninh Đôn Hòa quận vương Nguyễn Phúc Miên Mật đời nhà Nguyễn (trước đó từng làm Ninh Đôn Hòa công và Quảng Ninh Đôn Hòa công)

==Tước hiệu==
- Hòa Thân vương là tước hiệu của Ái Tân Giác La Hoằng Trú thời nhà Thanh, có 2 người nối tiếp tước phong này, sau đó được đổi là Hòa Quận vương và cũng có 2 người giữ danh hiệu đó.

==Xem thêm==
- Hòa Đế
- Hiếu Hòa Đế
- Chiêu Hòa Đế
- Khang Hòa Vương
- Trang Hòa Vương
- Cung Hòa Vương
- Hoài Hòa Vương
- Ôn Hòa Vương
- An Hòa Vương
- Chiêu Hòa Vương
- Hy Hòa Vương
- Đoan Hòa vương
- Vinh Hòa Vương
- Điệu Hòa Vương
- Huệ Hòa Vương
- Tuyên Hòa Vương
- Tĩnh Hòa Vương
Anthias

Anthias là một chi cá biển thuộc phân họ Anthiadinae nằm trong họ Cá mú. Hầu hết các loài trong chi này được tìm thấy tại các rạn san hô sâu ở vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới thuộc Đại Tây Dương. Chúng thường sống ở độ sâu mà thợ lặn có thể lặn tới. Một loài duy nhất, "A. noeli", lại được tìm thấy ở Đông Thái Bình Dương.

Các loài "Anthias" có màu đỏ, hồng, cam hoặc vàng, và chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở chúng là khoảng 29 cm. Chúng thường bơi thành từng nhóm và ăn các loài động vật phù du.

== Các loài ==
Trong quá khứ, chi này bao gồm nhiều loài hơn, nhưng hiện tại chúng đã được chuyển sang các chi khác, như "Callanthias", "Odontanthias" và "Pseudanthias". Chi "Anthias" hiện bao gồm các loài sau:

- "Anthias anthias"
- "Anthias asperilinguis"
- "Anthias cyprinoides"
- "Anthias helenensis"
- "Anthias menezesi"
- "Anthias nicholsi"
- "Anthias noeli"
- "Anthias salmopunctatus"
- "Anthias woodsi"
Tiếng Yele

Tiếng Yele ("Yélî Dnye"), là một ngôn ngữ trên đảo Rossel, đảo cực đông trong quần đảo Louisiade ngoài khơi mũi đông Papua New Guinea. Có khoảng 4.000 người nói tiếng Yele vào thời điểm năm 1998. Hiện tại, nó nên được coi là ngôn ngữ chưa phân loại. Nó đã được tạm phân loại là một ngôn ngữ tách biệt (có thể có mối quan hệ xa nào đó với tiếng Anêm và tiếng Ata của New Britain, tạo nên nhóm Yele – Tây New Britain), hoặc một ngôn ngữ châu Đại Dương gần gũi nhất với tiếng Sudest trong nhóm ngôn ngữ Mũi Papua. Về loại hình, nó chia sẻ nhiều nét tương đồng với các ngôn ngữ châu Đại Dương ở miền nam New Guinea hơn là với các ngôn ngữ Papua tách biệt ở New Britain. Trật tự từ thường thiên về SOV.

Tiếng Yele đã được nghiên cứu kỹ lưỡng về mặt ngôn ngữ học nhận thức. Nó có một hệ thống giới từ chỉ vị trí trong không gian lớn. Tiếng Yele có 11 giới từ có thể tương ứng với giới từ "on" tiếng Anh (nôm na là bằng với "trên" tiếng Việt), việc sử dụng giới từ tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố: vật thể nằm trên mặt phẳng ngang (mặt bàn), mặt phẳng đứng (tường), trên đỉnh/ngọn; liệu nó có dính vào bề mặt không; và vật thể ấy dính kết thành khối hay phân nhỏ.

Stebbins (2018) xem Yélî Dnye là một ngôn ngữ tách biệt. Ông cho rằng nét tương đồng với các ngôn ngữ Nam Đảo là do sự tiếp xúc và khuếch tán đặc điểm ngôn ngữ.

==Nguồn tham khảo==
- James E. Henderson, 1995. "Phonology and grammar of Yele, Papua New Guinea." Pacific Linguistics B-112. Canberra: Pacific Linguistics.
- Peter Ladefoged & Ian Maddieson, 1996. "The sounds of the world’s languages." Oxford: Blackwells.
- Stephen C. Levinson, 2003. "Space in Language and Cognition: Explorations in Cognitive Diversity." Cambridge University Press.
- Phonology sketch from SIL, 1992/2004

== Liên kết ngoài ==
- Paradisec has multiple collections with Yele materials, including two collections of Arthur Cappell's materials (AC1, AC2).
Nghĩa Lộ, Lào Cai

Nghĩa Lộ là một phường thuộc tỉnh Lào Cai, Việt Nam.

==Địa lý==
Phường Nghĩa Lộ giáp xã Trạm Tấu, xã Gia Hội, xã Liên Sơn, phường Trung Tâm, phường Cầu Thia.

== Lịch sử ==
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1673/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lào Cai năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Tân An, phường Pú Trạng, xã Nghĩa An và xã Nghĩa Sơn thành phường mới có tên gọi là phường Nghĩa Lộ.