Thanh Nga

Thanh Nga (31 tháng 7 năm 1942 – 26 tháng 11 năm 1978) là nữ nghệ sĩ cải lương nổi tiếng của Việt Nam. Bà được mệnh danh là "Nữ hoàng sân khấu" của miền Nam Việt Nam thời điểm lúc bấy giờ.

==Cuộc đời và sự nghiệp==
Bà tên thật là Juliette Nguyễn Thị Nga, sinh ngày 31 tháng 7 năm 1942, quê quán ở Tây Ninh. Cha của bà là Nguyễn Văn Lợi (tức ông Hội Đồng Lợi), mẹ của bà là Nguyễn Thị Thơ (tức bà bầu Thơ), trưởng đoàn hát Thanh Minh - Thanh Nga nổi tiếng một thời. Thanh Nga là một Phật tử, có pháp danh Diệu Minh.

Thanh Nga kết hôn hai lần, lần đầu với ông Nguyễn Minh Mẫn (sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa), lần sau làm vợ thứ (không chính thức) với ông Phạm Duy Lân tức hiệu là Đổng Lân vì ông đã từng giữ chức Đổng Lý Văn phòng của Bộ Thông tin trong Đệ Nhị Cộng hòa của Việt Nam Cộng hòa (luật sư). Bà có một con trai với ông Lân là Phạm Duy Hà Linh (sinh 1973, nay là nghệ sĩ hài kịch).

Gia đình Thanh Nga còn có nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như:
- Bầu Thơ (mẹ ruột)
- Năm Nghĩa (cha dượng)
- Bảo Quốc (em cùng mẹ khác cha)
- Hà Linh (con trai)
- Hữu Châu (cháu ruột, con nghệ sĩ Hữu Thìn)
- Hữu Lộc (cháu ruột, con nghệ sĩ Hữu Thìn)

===Giải thưởng tiêu biểu===
- 1958: Giải Thanh Tâm triển vọng (vai sơn nữ Phà Ca, vở "Người vợ không bao giờ cưới")
- 1966: Giải Thanh Tâm xuất sắc (vai Giáng Hương, vở "Sân khấu về khuya")
- 1974: Nữ diễn viên chiếm nhiều cảm tình nhất, Nữ diễn viên thể hiện bi kịch xuất sắc nhất (Liên Hoan Phim Châu Á lần thứ 20)

=== Vinh danh ===
- 1984: Bà được Nhà nước truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú đợt đầu (theo Quyết định số 44-CT do Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng ký ngày 25 tháng 1 năm 1984).
- 2007: Một bộ phim tài liệu về cuộc đời và sự nghiệp diễn xuất của Bà đã được cựu diễn viên – nhà báo Lê Quang Thanh Tâm thực hiện với tên gọi "Nữ hoàng sân khấu Thanh Nga" qua giọng đọc của NSND Bạch Tuyết do đạo diễn Võ Văn Thanh Trí dàn dựng và Hãng phim MDC Entertainment thâu và dựng.
- 2015: Một con đường được vinh dự mang tên bà, đó là đường Thanh Nga thuộc khu dân cư Gia Hòa, phường Phước Long B, TP. Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.
- 2018: Trong chương trình "Ký ức vui vẻ", NSƯT Ngọc Huyền tái hiện hình ảnh bà trong vở cải lương "Tiếng trống Mê Linh". Ngày 2 tháng 12 năm 2018 tại Thành phố Hồ Chí Minh, nghệ sĩ Hữu Châu và diễn viên Hà Linh đại diện gia đình cố nghệ sĩ Thanh Nga tổ chức buổi kỷ niệm 40 năm ngày giỗ vợ chồng bà.

==Các vai diễn nổi bật==
===Phim ảnh===
Thanh Nga cũng tham gia nhiều bộ phim, đáng chú ý nhất là:

== Bị sát hại và qua đời ==
Đêm ngày 26 tháng 11 năm 1978, khi diễn xong vở cải lương "Thái hậu Dương Vân Nga" ở rạp hát Cao Đồng Hưng (còn gọi là rạp Gia Định) nằm ở khu vực chợ Bà Chiểu, quận Bình Thạnh, khoảng 23 giờ, nghệ sĩ Thanh Nga lên chiếc xe hiệu Volkswagen sơn màu xám nhạt do chồng bà cầm lái để về nhà. Thanh Nga ngồi băng ghế phía sau cùng với con trai khi đó mới 5 tuổi. Ngồi ở ghế trước có võ sư Nguyễn Văn Các, vệ sĩ bảo vệ Thanh Nga. Ngay khi chiếc xe dừng trước cổng nhà nằm trên đường Ngô Tùng Châu (nay là đường Lê Thị Riêng, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh), vệ sĩ Các bước ra mở cửa thì một chiếc xe Honda 67 chạy tới, hai người lạ mặt nhảy xuống (thủ phạm bắn chết vợ chồng nghệ sĩ Thanh Nga là Nguyễn Thanh Tân và Nguyễn Văn Đức) dùng súng ngắn P38 khống chế anh vào trong xe. Họ tiếp tục uy hiếp vợ chồng Thanh Nga để bắt người con trai nhằm tống tiền. Khi vợ chồng nghệ sĩ chống cự, họ liên tiếp nã đạn bắn chết cả hai rồi biến mất. Ông Lân chết ngay tại chỗ, nghệ sĩ Thanh Nga thì vẫn còn hơi thở. Vệ sĩ Các ôm Thanh Nga lên xích lô ra thẳng Bệnh viện Sài Gòn nhưng đã muộn. Viên đạn trúng ngực trái đã cướp đi sinh mạng của Thanh Nga ở tuổi 36.

==Trong văn hóa đại chúng==
Vụ ám sát vợ chồng nghệ sĩ Thanh Nga đã trở thành nguồn cảm hứng cho bộ phim "Ống kính sát nhân" của đạo diễn Nguyễn Hữu Hoàng, sản xuất năm 2018. Bộ phim lấy bối cảnh tại Đà Lạt những năm cuối thập niên 1960.