Hoạt hình truyền thống

Hoạt hình truyền thống (), (còn gọi là hoạt hình cổ điển, hoạt hình trên tấm cel, hay hoạt hình vẽ tay) là một kỹ thuật hoạt hình trong đó các khung hình được vẽ bằng tay. Đây là kỹ thuật chủ đạo trong điện ảnh sử dụng hoạt hình cho tới khi hoạt hình máy tính xuất hiện.

==Các công đoạn==
===Vẽ bảng truyện===
Các tác phẩm hoạt hình truyền thống, cũng như các hình thức hoạt hình khác, thường bắt đầu bằng các "bảng truyện ()," thực chất là một dạng kịch bản có sự kết hợp giữa hình ảnh và lời thoại, giống như một cuốn truyện tranh lớn. Các hình ảnh giúp đội thực hiện hoạt hình lên ý tưởng cho mạch truyện và kết hợp hình ảnh một cách hợp lý. Các "họa sĩ bảng truyện" () thường có các cuộc gặp thường xuyên với các đạo diễn để thảo luận, và có thể sẽ phải vẽ đi vẽ lại một cảnh nhiều lần trước khi nó được duyệt lần cuối cùng.

===Thu âm===
Trước khi các công đoạn hoạt hình thực sự bắt đầu, một bản thu tiếng tiền kỳ, hay còn gọi là "bản thu nháp" được thực hiện, để hình ảnh hoạt hình được trùng khớp với tiếng nói. Do quá trình thực hiện phần hoạt hình theo phương pháp truyền thống thường tỉ mỉ và rất chậm chạp, vì vậy trong hầu hết các trường hợp việc đồng bộ phần hoạt hình với âm thanh có sẵn thường dễ dàng hơn đồng bộ âm thanh với phần hoạt hình có sẵn. Âm thanh phim hoạt hình hoàn chỉnh thường bao gồm âm nhạc, hiệu ứng âm thanh và các đoạn hội thoại do diễn viên lồng tiếng nói. Tuy nhiên, bản thu nháp sử dụng trong khi thiết kế hoạt hình thường chỉ có tiếng nói và những ca khúc của nhân vật, cùng với nhạc nền tạm thời; còn bản nhạc nền chính thức và hiệu ứng âm thanh được thêm vào trong quá trình sản xuất hậu kỳ.Trong hầu hết các phim hoạt hình có âm thanh sản xuất trước năm 1930, âm thanh được "đồng bộ sau", có nghĩa là, phần âm thanh được thu sau khi phần hình ảnh được hoàn tất, bằng cách để diễn viên xem phim rồi thu âm các đoạn hội thoại, âm nhạc và hiệu ứng cần thiết. Một số hãng phim, đáng chú ý là Fleischer Studios, tiếp tục sử dụng phương pháp đồng bộ sau cho các phim hoạt hình trong suốt thập niên 1930.

===Animatic===
Thông thường, một "animatic" hay còn gọi là "story reel" (cuộn truyện) sẽ được tạo ra sau khi thu xong phần âm thanh, nhưng trước khi đi vào giai đoạn hoạt hình chính. Một animatic bao gồm các tranh vẽ của bảng truyện được đồng bộ với âm thanh. Nó cho phép các họa sĩ hoạt hình và đạo diễn xử lý các lỗi kịch bản hay lỗi dòng thời gian còn tồn tại trong bảng truyện hiện tại. Bảng truyện và âm thanh sẽ được sửa lại nếu cần, và đoàn làm phim phải làm lại một animatic mới và chuyển cho đạo diễn duyệt tới khi bảng truyện thật hoàn chỉnh. Biên tập bộ phim ngay ở giai đoạn animatic giúp ngăn ngừa tình trạng có một phần hoạt hình bị cắt đi trong công đoạn biên tập sau này; bởi hoạt hình truyền thống là một công nghệ rất tốn kinh phí và thời gian, tạo ra một cảnh quay để rồi sau đó bị cắt khỏi bản phim hoàn chỉnh là một việc làm bị hạn chế hầu như tuyệt đối.

Các hãng quảng cáo ngày nay sử dụng animatic để thử nghiệm các ý tưởng quảng cáo của họ trước khi đi vào thiết kế chính thức. Animatic sử dụng các bức vẽ tay, với các đối tượng chuyển động (ví dụ như một cánh tay với lấy sản phẩm, hay người nghiêng đầu). Các đoạn băng bảng truyện cũng tương tự như animatic, nhưng không có các đối tượng chuyển động. Phương pháp ghép các ảnh tĩnh với nhau thành một đoạn băng chuyển động là một lựa chọn khác khi thử nghiệm, nhưng thay vì dùng tranh vẽ tay, họ sẽ chụp khoảng vài trăm bức ảnh kỹ thuật số. Số lượng ảnh lớn này sẽ giúp quá trình sản xuất đoạn băng quảng cáo thử nghiệm dễ dàng hơn so với làm animatic, bởi thay đổi một bức vẽ tay sẵn có là một việc làm tốn kém thời gian và tiền bạc. Kỹ thuật này (còn gọi là photomatic) nói chung tốn kém hơn so với animatic, bởi chúng đòi hỏi có thiết bị chụp ảnh và thuê diễn viên. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các kho ảnh giá thành rẻ và phần mềm chỉnh sửa ảnh cho phép thực hiện photomatic giá rẻ bằng cách sử dụng những ảnh có sẵn trong thư viện chung và công nghệ ghép hình.

===Thiết kế và điều chỉnh thời gian===
Khi animatic đã được duyệt, animatic và các bảng truyện sẽ được chuyển tới bộ phận thiết kế. Nhà thiết kế nhân vật sẽ thiết kế các tài liệu mẫu hình ("model sheet") cho các nhân vật và các cảnh quan trọng trong phim. Các tài liệu mẫu hình này thể hiện hình ảnh một nhân vật hay một đối tượng từ nhiều góc độ, với nhiều cử chỉ và thái độ khác nhau, để các họa sĩ thiết kế đối tượng sao cho thống nhất. Đôi khi, người ta còn làm các bức tượng nhỏ, còn gọi là "maquette", để các họa sĩ hoạt hình có thể quan sát nhân vật trong không gian ba chiều. Cùng lúc này, các "nhà thiết kế mẫu nền" cũng làm các công việc tương tự nhưng với phông nền và bối cảnh của phim, còn đạo diễn nghệ thuật và "nhà thiết kế mẫu màu" sẽ lựa chọn phong cách nghệ thuật và cách chọn màu cho tác phẩm.

=== Tô mực và sơn màu ===
Sau khi các bản vẽ sạch và các khung hình chuyển tiếp cho một phân cảnh được hoàn thành, chúng được chuẩn bị cho một quy trình gọi là "tô mực và sơn màu." Mỗi bản vẽ được chuyển từ giấy sang một tấm nhựa trong suốt, mỏng gọi là "cel" (viết tắt của celluloid). (Chất liệu cellulose nitrate dễ cháy ban đầu sau này được thay thế bằng cellulose acetate ổn định hơn). Đường viền của bản vẽ được tô mực hoặc sao chép quang học lên cel, và màu gouache, sơn acrylic hoặc các loại sơn tương tự được sử dụng ở mặt sau của cel để thêm các màu sắc với sắc độ phù hợp. Tính trong suốt của cel cho phép mỗi nhân vật hoặc đối tượng trong một khung hình được hoạt hình trên các cel khác nhau, vì cel của nhân vật này có thể được nhìn thấy bên dưới cel của nhân vật khác; và phông nền mờ đục sẽ được nhìn thấy bên dưới tất cả các cel.

Disney đã trải qua một thời gian gián đoạn trong bộ phận tô mực và sơn màu do Chiến tranh Thế giới Thứ II. Khi thời bình trở lại, phần lớn thiết bị ban đầu bị bỏ phí do người ta tìm kiếm các giải pháp kinh tế hơn, dẫn đến quy trình sao chép quang học được tiên phong bởi Ub Iwerks.

=== Quay phim ===
Khi toàn bộ phân cảnh đã được chuyển sang cel, quá trình chụp ảnh bắt đầu. Mỗi cel tham gia vào một khung hình của phân cảnh được xếp chồng lên nhau, với phông nền ở dưới cùng của chồng. Một tấm kính được hạ xuống trên tác phẩm nghệ thuật để làm phẳng mọi chỗ không đều, và hình ảnh tổng hợp sau đó được chụp theo phương pháp chuyển động tĩnh bằng một máy quay hoạt hình đặc biệt, còn gọi là máy quay rostrum. Các cel được lấy ra, và quy trình lặp lại cho khung hình tiếp theo cho đến khi mỗi khung hình trong phân cảnh đã được chụp. Mỗi cel có các "lỗ định vị," là những lỗ nhỏ dọc theo cạnh trên hoặc dưới của cel, cho phép cel được đặt lên các thanh chốt tương ứng trước máy quay để đảm bảo rằng mỗi cel thẳng hàng với cel trước đó; nếu các cel không được căn chỉnh theo cách này, hoạt hình, khi được phát ở tốc độ bình thường, sẽ trông "rung giật". Đôi khi, các khung hình có thể cần được chụp nhiều lần, để thực hiện các hiệu ứng chồng hình và các hiệu ứng máy quay khác. Cảnh lia máy (pan) được tạo ra bằng cách di chuyển các cel hoặc phông nền từng bước một qua một loạt các khung hình (máy quay không lia; nó chỉ phóng to và thu nhỏ).

Bảng kê khai thông số (dope sheet) được tạo bởi các họa sĩ hoạt hình và được người vận hành máy quay sử dụng để chuyển đổi mỗi bản vẽ hoạt hình thành số lượng khung hình phim được chỉ định bởi họa sĩ, thường là 1 (1s) hoặc 2 (2s) và đôi khi là 3 (3s).

Khi các cảnh quay ra khỏi giai đoạn quay phim cuối cùng, chúng được nối vào cuộn phim animatic hoặc leica reel, thay thế cho phần hoạt hình vẽ chì. Một khi mọi phân cảnh trong quá trình sản xuất đã được quay phim, bộ phim cuối cùng được gửi đi tráng rửa và xử lý, trong khi âm nhạc cuối cùng và hiệu ứng âm thanh được thêm vào nhạc nền.

== Quy trình hiện đại ==
=== Tô mực và sơn màu kỹ thuật số ===
Quy trình hiện nay, được gọi là "tô mực và sơn màu kỹ thuật số", giống với quy trình truyền thống cho đến khi các bản vẽ hoạt hình hoàn thành; thay vì được chuyển sang cel, các bản vẽ của họa sĩ hoạt hình được quét vào máy tính hoặc vẽ trực tiếp lên màn hình máy tính thông qua bảng vẽ đồ họa, nơi chúng được tô màu và xử lý bằng một hoặc nhiều gói phần mềm khác nhau. Các bản vẽ thu được được tổng hợp (composited) trong máy tính lên trên các phông nền tương ứng của chúng (vốn cũng đã được quét vào máy tính nếu không được vẽ màu kỹ thuật số), và máy tính xuất ra bộ phim cuối cùng bằng cách xuất tệp video kỹ thuật số, sử dụng máy ghi băng video hoặc in ra phim bằng một thiết bị xuất độ phân giải cao. Việc sử dụng máy tính cho phép trao đổi tác phẩm nghệ thuật dễ dàng hơn giữa các bộ phận, studio, và thậm chí giữa các quốc gia và châu lục (đối với hầu hết các sản phẩm hoạt hình ngân sách thấp của Mỹ, phần lớn hoạt hình được thực hiện bởi các họa sĩ hoạt hình làm việc tại các quốc gia khác, bao gồm Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Trung Quốc, Singapore, Mexico, Ấn Độ và Philippines). Khi chi phí cho cả việc tô mực và sơn màu cel mới cho các bộ phim và chương trình TV hoạt hình, và việc sử dụng lặp lại cel cũ cho các chương trình TV và phim hoạt hình mới hơn tăng lên, và chi phí thực hiện công việc tương tự bằng kỹ thuật số giảm xuống, cuối cùng, quy trình tô mực và sơn màu kỹ thuật số đã trở thành tiêu chuẩn cho các bộ phim và chương trình TV hoạt hình.

==== Triển khai ====
Hanna-Barbera là xưởng phim hoạt hình Mỹ đầu tiên triển khai một hệ thống hoạt hình máy tính cho mục đích sử dụng tô mực và sơn màu kỹ thuật số. Sau cam kết với công nghệ này vào năm 1979, nhà khoa học máy tính Marc Levoy đã dẫn dắt Phòng thí nghiệm Hoạt hình Hanna-Barbera từ năm 1980 đến 1983, phát triển một hệ thống tô mực và sơn màu được sử dụng trong khoảng một phần ba sản lượng sản xuất trong nước của Hanna-Barbera, bắt đầu từ năm 1984 và tiếp tục cho đến khi được thay thế bằng phần mềm của bên thứ ba vào năm 1996. Nó lần đầu được thử nghiệm trong các tập phim "Pac-Man" "Nighty Nightmares" và "The Pac-Mummy". Ngoài việc tiết kiệm chi phí so với sơn màu cel truyền thống với tỷ lệ 5 trên 1, hệ thống Hanna-Barbera còn cho phép thực hiện các hiệu ứng máy quay nhiều tầng rõ rệt trong các sản phẩm của H-B như "A Pup Named Scooby-Doo" (1988). Các tệp máy tính cho những dự án này đã không được lưu trữ và các chương trình này đã được in ra băng video, khiến việc làm mới lại trở nên khó khăn do thiếu độ phân giải cao.

Tô mực và sơn màu kỹ thuật số đã được sử dụng tại Xưởng phim Hoạt hình Walt Disney từ năm 1989, nơi nó được sử dụng cho cảnh cầu vồng cuối cùng trong phim "Nàng tiên cá". Tất cả các phim hoạt hình truyền thống tiếp theo của Disney đều được tô mực và sơn màu kỹ thuật số (bắt đầu với "The Rescuers Down Under", cũng là phim điện ảnh lớn đầu tiên hoàn toàn sử dụng kỹ thuật này), sử dụng công nghệ CAPS (Hệ thống Sản xuất Hoạt hình Máy tính) độc quyền của Disney, được phát triển chủ yếu bởi Xưởng phim Hoạt hình Pixar. Hệ thống CAPS cho phép các nghệ sĩ của Disney tận dụng các kỹ thuật đường nét mực màu hầu như đã bị mai một trong thời kỳ sao chép quang học, cũng như các hiệu ứng nhiều tầng, tạo bóng pha trộn, và tích hợp dễ dàng hơn với phông nền 3D CGI (như trong phân cảnh phòng khiêu vũ trong phim năm 1991 "Người đẹp và quái thú"), đạo cụ và nhân vật. Các studio đối thủ trong thập niên 1990 cũng thích nghi với các quy trình vẽ kỹ thuật số, sử dụng các phần mềm như Animo, USAnimation, Toonz, và Pixibox.

Theo thời gian, nhiều studio đã chuyển sang sử dụng tô mực và sơn màu kỹ thuật số, mặc dù nhiều dự án truyền hình mất nhiều thời gian hơn. Nhiều nhà làm phim và studio không muốn chuyển sang quy trình kỹ thuật số vì họ cảm thấy rằng hoạt hình được tô màu kỹ thuật số sẽ trông quá giả tạo và sẽ mất đi sức hút thẩm mỹ của cel không sử dụng máy tính cho các dự án của họ. Nhiều loạt phim hoạt hình truyền hình vẫn được làm bằng phương pháp cel truyền thống ở phương Tây cho đến tận năm 2003, mặc dù hầu hết trong số họ đã chuyển sang quy trình kỹ thuật số tại một số thời điểm trong quá trình sản xuất. Bộ phim điện ảnh lớn cuối cùng sử dụng phương pháp tô mực và sơn màu truyền thống là "Cô gái thiên niên kỷ" (2001) của Satoshi Kon; một số sản phẩm hoạt hình lớn cuối cùng ở phương Tây sử dụng quy trình truyền thống là "Gia đình Simpson" và "King of the Hill" của Fox, lần lượt chuyển sang hoạt hình kỹ thuật số vào năm 2002 và 2003. "Ed, Edd n Eddy" của Cartoon Network là phim hoạt hình cuối cùng chuyển sang hoạt hình kỹ thuật số ở phương Tây, chỉ thực hiện thay đổi này vào năm 2004, trong khi sản phẩm hoạt hình lớn cuối cùng nói chung từ bỏ hoạt hình cel là bản chuyển thể truyền hình của "Sazae-san", vẫn kiên trì với kỹ thuật này cho đến ngày 29 tháng 9 năm 2013, khi nó chuyển hoàn toàn sang hoạt hình kỹ thuật số vào ngày 6 tháng 10 năm 2013. Trước đó, loạt phim chỉ áp dụng hoạt hình kỹ thuật số cho phần mở đầu vào năm 2009, nhưng vẫn giữ việc sử dụng cel truyền thống cho nội dung chính của mỗi tập. "Hair High" (2004) của Bill Plympton là phim hoạt hình cuối cùng sử dụng cel truyền thống. Hầu hết các studio ngày nay sử dụng một trong số nhiều gói phần mềm cao cấp khác, chẳng hạn như Toon Boom Harmony, Toonz (OpenToonz), Animo và RETAS, hoặc thậm chí các ứng dụng cấp người dùng như Adobe Flash, Toon Boom Harmony và TV Paint.

== Xem thêm ==
- Lịch sử hoạt hình
- Phim hoạt hình
- Đồ họa máy tính (CGI)
- Hoạt hình máy tính
- Hoạt hình tĩnh vật
- Hoạt hình vẽ trên kính
- Hoạt hình ống cao su
- Danh sách phim hoạt hình dài
- Danh sách loạt phim hoạt hình ngắn
- Danh sách loạt phim hoạt hình truyền hình
- Danh sách xưởng phim hoạt hình