Quy Nhơn Đông

Quy Nhơn Đông là một phường mới thuộc tỉnh Gia Lai, Việt Nam. Đây là một trong 135 phường, xã mới ở tỉnh Gia Lai sau đợt sắp xếp vào năm 2025.

== Vị trí địa lý ==
Phường Quy Nhơn Đông là một phường ven biển nằm ở khu vực phía Đông Nam tỉnh Gia Lai, nằm ở khu vực trung tâm hành chính mới của tỉnh Gia Lai, thuộc khu vực thành phố Quy Nhơn trước đây, có vị trí địa lý:
- Phía Đông giáp với Biển Đông
- Phía Nam giáp với Vịnh Quy Nhơn
- Phía Tây Nam giáp với phường Quy Nhơn ở dải đất phía Tây Nam của Bán đảo Phương Mai (phần này trước đây thuộc phường Hải Cảng)
- Phía Tây giáp với phường Quy Nhơn Bắc
- Phía Tây Bắc giáp với các xã Tuy Phước và Tuy Phước Đông
- Phía Bắc giáp với xã Ngô Mây
Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, phường Quy Nhơn Đông sau sắp xếp có diện tích 81,97 km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 47.067 người, mật độ dân số đạt người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

== Lịch sử ==
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1664/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Gia Lai năm 2025. Theo đó, trên cơ sở giải thể thành phố Quy Nhơn, sáp nhập tỉnh Bình Định vào tỉnh Gia Lai, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Nhơn Bình, xã Nhơn Hội, xã Nhơn Lý, và xã Nhơn Hải thuộc thành phố Quy Nhơn trước đây thành phường mới với tên gọi là phường Quy Nhơn Đông (Khoản 103 Điều 1).

== Địa lý ==
Do phần lớn diện tích phường Quy Nhơn Đông nằm trên bán đảo Phương Mai nằm ở phía Đông của Đầm Thị Nại (trừ 1 phần nhỏ thuộc phường Nhơn Bình trước đây nằm ở phía Tây của Đầm Thị Nại), vì vậy mà phường bị chia cắt nghiêm trọng.

Phần phía đông của phường (nằm trên bán đảo Phương Mai) là những vùng núi thấp có nhiều ngọn nhấp nhô, cao hơn cả là hòn Chớp Vung, hòn Mai, hòn Diệp Chữ... Tận cùng phía đông nam của Đông Nam là một lưỡi nhọn hình mũi mác với nhiều hốc đá hiểm trở, chim Yến thường kéo về làm tổ. Dân trong vùng gọi nơi đây bằng hai cái tên Mũi Mác và Mũi Yến. Do Bán đảo Phương Mai núi dăng hiểm trở, nhưng xen vào các vách đá và ở dìa chân núi có những thung lũng và những khoảng trống để hình thành các điểm dân cư, tụ tập chủ yếu quanh 3 khu dân cư thuộc 3 xã trước Nhơn Lý, Nhơn Hội, Nhơn Hải . Dân ở đây sống bằng nghề biển và nghề nông.

Phần phía tây của phường (nằm trên đất liền) chủ yếu là vùng đất thấp nơi sông Hà Thanh chảy ra Đầm Thị Nại.

== Giao thông ==
Hiện nay, phường Quy Nhơn Đông có các tuyến quốc lộ chính của tỉnh Gia Lai kết nối các phường xã khác trong tỉnh như Quốc lộ 19 và Quốc lộ 19B. Ngoài ra, tuyến đường Ven biển Cát Tiến - Diêm Vân (thuộc tuyến Đường ven biển Việt Nam) đang được thi công cũng đi qua phường.

Ngoài ra, giữa 2 phần phía Đông và phía Tây của phường có cầu Thị Nại (từng là cầu vượt biển dài nhất Việt Nam) vượt qua Đầm Thị Nại kết nối với nhau.

== Du lịch ==
=== Chùa Sơn Long ===
Chùa Sơn Long trước thuộc phường Nhơn Bình, cách cầu Trường Úc 700m về hướng đông. Kiến trúc chùa có nhiều thay đổi nhưng khuôn viên chùa vẫn giữ như cũ. Mặt tiền hình cánh cung niễng, mặt hậu đất đá lồi lõm sát vách núi. Tương truyền dưới chân núi phía sau chùa xưa có tảng đá rất lớn trông như miệng rồng có hàm trên, hàm dưới có một cái lưỡi nhỏ đưa ra ở chính giữa. Tảng đá đó có tên gọi là đá Hàm Long, nay không còn nữa. Trong chùa có 15 ngôi mộ tháp lớn nhỏ, có những ngôi mộ vẫn còn giữ nét rêu phong cũ kỹ của mấy trăm năm về trước, có những mộ tháp đã được trùng tu khang trang hơn. Năm 1992, chùa đã cho xây dựng thêm tượng Bồ tát Quan Âm ở hướng tây. Năm 1996, xây tượng Thích ca Mâu Ni tọa thiền phía tây bắc...mang lại sắc khí mới cho chùa.

Đến Sơn Long, du khách còn được chiêm ngưỡng tượng Phật Lồi 7 đầu rồng bằng đá nặng 1,5 tấn,cao 3,1 m với chạm khắc hoa văn sau lưng. Bức tượng xác định là của người Chăm tạc từ thế kỷ XIII. Dù dáng vẻ còn khiêm tốn nhưng chùa Sơn Long vẫn dập dìu khách phương xa đến thăm,vãn cảnh...đặc biệt là vào dịp đầu năm mới.

=== Cầu Thị Nại ===
Quy Nhơn có cầu vượt Thị Nại là cây cầu vượt biển dài thứ hai Việt Nam (dài 2.477,3 m, rộng 24,5 m, trọng tải 100 tấn gồm 54 nhịp, tổng vốn đầu tư là 1.500 tỷ đồng). Nằm trong hệ thống cầu đường Nhơn Hội dài gần 17 km nối phường Quy Nhơn, Quốc lộ 19 với bán đảo Phương Mai (Khu kinh tế Nhơn Hội) và Quốc lộ 19B, gồm cầu chính vượt đầm Thị Nại, 5 cầu nhỏ qua sông Hà Thanh và đường dẫn 2 đầu cầu. Cầu được xây dựng trong 5 năm, khánh thành ngày 12/12/2006.

=== Eo Gió ===
Eo Gió nằm trên bán đảo Phương Mai, cách trung tâm phường Quy Nhơn khoảng 20 km về hướng đông bắc. Sở dĩ gọi Eo Gió vì nơi đây có hình dạng cái hõm như yên ngựa, nằm giữa hai mỏm núi cao kề bên biển.

Có lẽ bất kỳ ai đến Eo Gió lần đầu đều không khỏi ngỡ ngàng khi nhìn thấy những rặng núi đá cao chót vót, trập trùng với những hang động kỳ vĩ, đàn chim én lượn chao quanh.

Eo Gió đẹp theo kiểu hoang sơ bởi những rặng núi có hình thù kỳ lạ vươn ra biển lớn, ôm trọn một vòng tạo thành một eo biển hút gió . Sóng biển vỗ rì rào thay nhau vờn chân núi, nhè nhẹ vào vách đá. Trong lòng Eo Gió, một bãi biển cát vàng khá rộng, sóng êm êm khiến bạn như thả trôi mình vào thiên nhiên.

Nhìn xa xa, phía trước bãi biển, những cụm đảo mang nhiều hình thù kỳ lạ lô nhô trên mặt nước. Bên vách núi, những hang động với cái tên rất ngộ nghĩnh: hang Kỳ Co, hang Ba Nghé... thu hút rất nhiều chim yến đến đây sinh sống.

Dọc theo chân núi, những bãi đá trứng đủ màu sắc, nhẵn thín xen lẫn những tảng đá lớn, bằng phẳng như mặt bàn giúp cho bạn ngồi chơi hay ngả lưng nghỉ sức sau khi dạo chơi, vãn cảnh.

Đến Eo Gió, bạn phải leo 1 giờ lên đỉnh núi cao chót vót mới chiêm ngưỡng hết vẻ đẹp kỳ vĩ của đất trời. Đường lên đỉnh tuy gập ghềnh, khó đi nhưng bù lại cho bạn cảm giác bồng bềnh, khó tả khi nhìn Eo Gió dưới chân mình hiện ra như một chiếc tàu cá chuẩn bị lao ra biển lớn. Nếu soi ống nhòm, bạn có thể thấy rõ những rặng san hô trong nước xanh trong vắt, xung quanh là những đàn cá tung tăng bơi lội.

=== Đảo Yến ===
Gọi là "đảo" nhưng thực ra xứ sở của loài chim yến nằm trên địa phận bán đảo Phương Mai. Dãy Triều Châu ăn ra biển, trải dài chừng 15 km, tạo thành những ngọn núi nhấp nhô, trùng điệp với tên gọi thật ngộ nghĩnh: Hòn Mai, hòn Chóp Vung, núi Cột Cờ, Núi Đen... và trong số đó, ngọn núi án ngữ phía nam mang tên Hòn Yến. Cứ mỗi mùa xuân đến, tiết trời ấm áp, chim yến rủ nhau tưng đàn đông nghịt đến đây làm tổ.