Hà Văn Pẩu

Hà Văn Pẩu (3 tháng 4 năm 1974 – 12 tháng 1 năm 2013) là một tên tội phạm tâm thần người Việt Nam, người đã phân xác, nấu và ăn thịt một bé gái 6 tuổi tại Lạng Sơn vào năm 2008.

== Lý lịch ==
Hà Văn Pẩu người Tày, sinh ngày 3 tháng 4 năm 1974 ở thôn Cốc Sáng, xã Đồng Giáp, huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn. Nhà có năm anh em, trong đó anh trai Pẩu là Hà Văn Đoàn và em trai là Hà Văn Xuôi. Từ khi lên lớp 10, Pẩu đã có triệu chứng của bệnh Tâm thần phân liệt thể Paranoid, liên tục lặp lại tiếng la hét, đánh chửi dọa giết người trong thôn. Gia đình đã cho Pẩu nghỉ học để điều trị. Pẩu nhiều lần được mẹ đưa lên viện tỉnh khám chữa, mời thầy lang, thầy cúng về trị bệnh nhưng không khỏi. Pẩu từng hai lần vào Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 điều trị: lần đầu vào ngày 20 tháng 5 năm 1999, ra viện ngày 19 tháng 8. Lần hai vào ngày 1 tháng 4 năm 2000, ra viện ngày 10 tháng 8 cùng năm. 

Hà Văn Pẩu có thân hình cao lớn và sức khỏe vượt trội. Anh từng học qua các chiêu võ, có "biệt tài" trét cả bát ớt tươi vào mặt, mắt mà không bị thương. Pẩu đã kết hôn nhưng không có con do mắc chứng yếu sinh lý. Trong thời gian này, Pẩu hay bạo hành, đốt quần áo vợ, thậm chí phá cả ngôi nhà năm gian của gia đình rồi chạy vào rừng dựng lều sống. Vợ anh bởi không chịu nổi căn bệnh của chồng nên đã bỏ đi lấy người khác. Từ đó, Pẩu mắc chứng mất ngủ nặng, nảy sinh ý định tự sát và thường xuyên xem các đoạn phim kinh dị, máu me ghi trên băng đĩa. Một số người quen biết cũng cáo buộc Hà Văn Pẩu từng hiếp dâm hai người thân trong nhà.

== Vụ giết người ==
Anh Hoàng Văn Ín và chị Nguyễn Thị Mai có một cô con gái 6 tuổi tên Hoàng Thị Duyên (sinh năm 2002). Do làm việc xa nhà nên hai người phải gửi con lại nhà bà nội là Hà Thị Nghiệm để nhờ trông nom. Hà Văn Đoàn, anh trai Pẩu, đã xây nhà riêng gần gia đình. Cả nhà anh Đoàn và nhà gia đình Pẩu đều là hàng xóm lâu đời với bà Nghiêm. Vì ở sát gần nên Duyên thường xuyên qua chơi với bé Hoàng Thị Lợi (sinh năm 1996), con gái ruột anh Đoàn. Vào 16:30 ngày 18 tháng 1 năm 2008, trong khi hai bé gái đang chơi trong sân vườn nhà Đoàn, Pẩu lững thững, vẻ say rượu bước vào với con dao quắm trên tay. Anh lượn đi lượn lại vài vòng rồi xông tới túm tóc Duyên, dùng mặt sau của dao quắm đánh mạnh vào gáy khiến cô bé ngất lịm. Thấy chú mình nổi cơn điên, cháu gái hốt hoảng chạy đến báo bố mình ra can. Trong khi đó, Pẩu túm tóc bé gái nhấc lên lôi về nhà, miệng lẩm bẩm tiếng chửi bới.

Nghe con báo tin, Hà Văn Đoàn liền chạy ra can ngăn nhưng bị gạt chúi xuống đất trước thân hình cao lớn của Pẩu. Nghe thấy tiếng la thất thanh của Duyên, Đoàn nén cơn đau lao vào vật lộn với em trai, nhưng bị Pẩu chém một nhát vào đầu, một nhát vào cẳng tay. Anh đã bỏ chạy sang nhà hàng xóm gần đó và ngất xỉu, chỉ kịp báo tin cháu Duyên bị Pẩu lên cơn bắt đi. Một nhóm người trong làng vội đưa Đoàn đến bệnh viện cấp cứu, số còn lại tập trung trước cửa nhà Pẩu. Pẩu lúc này đóng kín cửa, tay cầm dao thách thức sẽ chém chết bất cứ ai bước vào. Người dân nhanh chóng báo cáo sự việc cho Cảnh sát 113 tỉnh Lạng Sơn. Đội dân quân xã cùng cảnh sát tỉnh lập tức được cử tới giải cứu cháu Duyên. Theo lời kể của dân làng, lực lượng hành pháp có mặt tại hiện trường rất đông, liên tục rầm rộ tiếng còi rú, xe chạy. Nhiều người cũng tụ tập dọc ven đường, trước cửa ủy ban xã để theo dõi vụ việc.

Sau khi biết Pẩu là tên có sức khỏe, tính liều lĩnh, công an và chính quyền địa phương bàn bạc phương án tác chiến một cách cẩn thận. Đến khoảng 9 giờ tối cùng ngày, lực lượng chức năng tiến hành vây bắt Hà Văn Pẩu. Biết mình bị bao vây, Pẩu thủ con dao quắm sắc nhọn nép mình dưới bàn thờ trong nhà, vừa chửi bới vừa thách thức sẽ chém chết ai bước vào. Bát đĩa, ấm chén, bàn ghế trong nhà đều bị Pẩu ném tứ tung ra đám đông bên ngoài. Qua nhiều giờ thuyết phục không thành công, hàng chục viên cảnh sát âm thầm áp sát ngôi nhà vừa xịt hơi cay, vừa ném lựu đạn khói nhằm khiến Pẩu bất tỉnh. Dù vậy, Pẩu vẫn hung hăng đạp cửa chạy thoát ra ngoài, tay cầm dao lao ra ngoài sân rồi nhảy qua bờ rào, chạy thục mạng vào sâu trong rừng.

Tại căn nhà của Pẩu, công an phát hiện xác cháu Duyên bị chặt ra làm nhiều mảnh, một phần thi thể đựng trong xô, một phần chôn xuống đất, phần còn lại bị Pẩu nấu lên ăn. Bộ phận khám nghiệm tử thi đã xuyên đêm tìm và thu thập các phần thi thể của Duyên, sau đó sắp xếp lại đúng vị trí, dùng vải trắng cuốn lại giao cho gia đình mai táng. Theo tập tục địa phương, Hoàng Thị Duyên không được lập bàn thờ trong nhà, không có ảnh thờ. Chỉ có vài nén nhang được cắm vào ống nía ngoài bờ rào gia đình Duyên, gọi là nơi làm "lễ tưởng nhớ con gái".

Vụ việc tại thời điểm xảy ra đã lập tức gây chấn động trong người dân tỉnh Lạng Sơn. Ngay trong đêm Pẩu tẩu thoát, chính quyền địa phương đã phát loa thông báo tới toàn khu vực về vụ việc. Mỗi thôn cũng cắt cử hai dân quân đến từng nhà thông báo bà con không mở cửa cho người lạ ghé thăm. Biết tin Pẩu mất tích, cả bản làng đều bàng hoàng, lo sợ đóng kín cửa không dám ra ngoài.

Sau khi trốn thoát vào rừng sâu, đến gần 9 giờ sáng ngày 19 tháng 1 năm 2008, Hà Văn Pẩu đã quay trở về bản vì không chịu được đói rét. Một người dân nhìn thấy đã báo cho công an canh gác khu vực. Pẩu bị bắt giữ sau một hồi vật lộn và bị áp giải về đồn. Trong quá trình lấy lời khai, công an xác định Pẩu có biểu hiện tâm thần và khai lung tung như: "Vào năm 1993, bố mẹ và bác của cháu Duyên đã hại chết bố mẹ tôi, sau đó đóng giả làm bố mẹ tôi. Bố mẹ hiện nay của tôi là giả". Khi được hỏi lí do giết cô bé, Pẩu cho biết hàng đêm thường mơ thấy "bề trên" là "thiên sứ trên trời" xui phải giết một trẻ em và ăn thịt thì bệnh đau đầu, đau bụng và yếu sinh lí của Pẩu mới khỏi.

== Xử lý ==
Sau khi bắt giữ, cơ quan điều tra đã trưng cầu giám định y khoa đối với Hà Văn Pẩu. Bản kết luận số 03 của cơ quan pháp y tỉnh Bắc Giang kết luận: "Pẩu có tiền sử mắc bệnh tâm thần phân liệt" song đang trong giai đoạn ổn định. Hà Văn Đoàn, anh trai Pẩu, được kịp thời cấp cứu tại bệnh viện đã qua cơn nguy kịch nhưng bị thương tật vĩnh viễn 23%. Ít lâu sau đó, mẹ Pẩu mất vì cú sốc trước hành vi của con trai mình. Ngày 24 tháng 6 năm 2008, tại phiên sơ thẩm, Tòa án nhân tỉnh Lạng Sơn tuyên án tử hình bị cáo Hà Văn Pẩu về tội giết người và cố ý gây thương tích. Pẩu cũng có trách nhiệm bồi thường cho gia đình bị hại 32 triệu đồng tiền tổn thất tinh thần. Một phiên tòa phúc thẩm nữa đã diễn ra sau khi có đơn kháng cáo từ Hà Văn Pẩu. Ngày 8 tháng 1 năm 2009, Pẩu được đưa đến Viện Pháp y tâm thần Trung ương để giám định. Sau một thời gian theo dõi, cơ quan chức năng kết luận Pẩu mắc bệnh Tâm thần phân liệt thể Paranoid, hành vi phạm tội là do bệnh lý chi phối.

Giữa năm 2009, tức sau một năm rưỡi kể từ vụ giết người, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn rút quyết định truy tố Hà Văn Pẩu với lí do Pẩu mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Cuối năm 2009, Chánh án Toà án nhân dân tỉnh Lạng Sơn ra quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh đối với Hà Văn Pẩu, đưa đến Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 để chữa trị đến khi khỏi bệnh. Sau hơn ba năm điều trị, ngày 11 tháng 10 năm 2011, Pẩu được đưa về quê nhà và giao cho Ủy ban nhân dân xã (UBND) Đồng Giáp tiếp nhận, quản lý. Tuy nhiên, sự trở về của Pẩu đã vấp phải phản ứng kịch liệt từ dân làng. Em ruột Pẩu cũng viết đơn xin không nhận người thân vì lo sợ anh trai sẽ tiếp tục gây thêm án mạng. Vì không có ai dung dưỡng, Pẩu được tạm thời giữ lại bên trong một căn phòng nhỏ nằm ngoài trụ sở ủy ban, hàng ngày có bảo vệ thôn, dân phòng, đoàn thanh niên canh gác. Tuy nhiên, chỉ sau ba ngày về địa phương, Pẩu lại tái phát bệnh tiếp tục gây rối, phá phách xung quanh. Theo phản ánh của báo "Lao Động", đối tượng chỉ sau ít ngày quản lý đã được thả lỏng rượu chè, lang thang, chửi bới mà không gặp bất cứ sự ngăn cản nào. Nhân viên trạm y tế xã cũng cho biết kể từ khi về địa phương, Pẩu không hề động tới một viên thuốc, cũng không có sổ bệnh tâm thần ở ngoài trạm. Ngày 15 tháng 10 năm 2011, trước sức ép từ cư dân trên địa bàn, đích thân Chủ tịch xã Đồng Giáp cùng cán bộ Phòng LĐTBXH huyện Văn Quan đã chở Pẩu tái nhập viện Tâm thần Trung ương, thời hạn 2 tháng với kinh phí 6 triệu đồng.

Theo phía Bệnh viện Tâm thần Trung ương, nếu hết thời gian điều trị mà Hà Văn Pẩu vẫn không khỏi thì có thể tiếp tục lưu trú tại Trung tâm Điều dưỡng bệnh xã hội của tỉnh địa phương nơi sinh sống. Tuy nhiên, Giám đốc Sở Lao động – Thương binh & Xã hội (LĐTBXH) tỉnh cho biết Lạng Sơn không có Trung tâm Điều dưỡng bệnh xã hội mà chỉ có các Trung tâm Bảo trợ xã hội dành cho người yếu thế không nơi nương tựa, người nghiện ma túy. Việc để Pẩu lại đây có thể tiềm ẩn rủi ro cho công tác quản lý của các trung tâm. Trên pháp lý, xã Đồng Giáp cũng không có trách nhiệm chính trong việc trông nom, quản lý bệnh nhân tâm thần. Người thân bệnh nhân cũng từ chối bảo lãnh bệnh nhân về nhà chăm sóc. Điều này đã gây ra sự lúng túng cũng như nổ ra các tranh cãi xung quanh việc thiếu quy định đặc biệt và hướng dẫn xử lý cho cơ quan công quyền, cơ sở điều trị trong quản lý bệnh nhân bị bỏ rơi, mắc bệnh dễ tái phát gây nguy hiểm cho xã hội. Đại tá Trần Đăng Yến, Giám đốc Công an tỉnh Lạng Sơn, cho biết có ít nhất 680 bệnh nhân tâm thần tương tự hoàn cảnh của Pẩu, bị "thả lỏng" ra xã hội gây nguy hiểm cho người xung quanh. Thông qua trường hợp này, ông đề xuất mỗi tỉnh nên trích một phần ngân sách để thành lập các Trung tâm Điều dưỡng bệnh xã hội, thu gom hết đối tượng tâm thần lang thang vào chữa trị và quản lý chặt chẽ.

== Những năm cuối đời ==
Sự kiện Hà Văn Pẩu được xuất viện và tái hòa nhập với xã hội đã trở thành đề tài dư luận sôi nổi trên báo chí. Các tờ báo "Công an nhân dân", "VTC News" đã thực hiện nhiều buổi phỏng vấn độc quyền với Pẩu trước thời điểm anh ra viện. Tô Thanh Phương – Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương, người trực tiếp điều trị Hà Văn Pẩu – nhận định Pẩu đã mắc chứng trầm cảm nặng dẫn đến các hành vi phạm tội. Vì vậy, ông tiến hành điều trị bệnh nhân theo hướng trầm cảm và thu về những phản ứng tích cực, dù chỉ sử dụng các loại thuốc bao cấp rẻ tiền. Tuy nhiên, ông cũng cảnh cáo Pẩu có thể tái phát điên và gặp ảo giác nếu không thường xuyên được tiêm phòng và cho uống thuốc đều. Khi được hỏi về cái chết của cháu Duyên, Hà Văn Pẩu tỏ ra hối lỗi, cho biết khi phạm tội đã gặp ảo giác nhìn cháu bé thành con gà để làm thịt. Pẩu cũng bày tỏ mong muốn được trở lại với cuộc sống bình thường, lấy vợ sinh con rồi sẽ "trả cho nhà kia một đứa để nhà nó nuôi, chỉ trả người như thế chứ không biết trả bằng cách nào được".

Sau khi kết thúc lần nhập viện thứ hai trong vòng hai tháng, do chưa có người đến đón nên Hà Văn Pẩu tiếp tục trú lại Bệnh viện Tâm thần Trung ương. Gia đình Pẩu kiên quyết không ký vào biên bản nhận người thân vì cho rằng sau điều trị Pẩu vẫn tiếp tục gây chuyện, luôn miệng đòi trả thù. Năm 2012, UBND xã Đồng Giáp đã họp bàn và quyết định xây cất một căn nhà tình thương cho Pẩu trú ngụ nhưng bị anh em ruột Hà Văn Pẩu phản đối vì cho rằng Pẩu không thể tự nấu ăn, cũng không có người chịu giám sát, quản lý thường xuyên. Trong khi đó, người dân liên tục kiến nghị cơ quan địa phương cho Pẩu vào trại tâm thần hoặc nhà tù, nếu không sẽ không ai "dám ra khỏi nhà mà đi làm nữa". Cuối cùng, gia đình quyết định nhận Hà Văn Pẩu về nuôi. Họ giam Pẩu trong một căn phòng dạng "lô cốt" tối tăm, cho ăn uống và cách ly khỏi cộng đồng.

Sau 8 tháng trở về quê nhà, người dân phát hiện Hà Văn Pẩu qua đời tại phòng riêng vào ngày 12 tháng 1 năm 2013. Giấy chứng tử của xã Đồng Giáp xác nhận Pẩu mất vì lý do bệnh tật. Gia đình Pẩu cho biết, kể từ khi trên viện về sức khỏe anh đã yếu đi nhiều. 3 ngày trước khi chết, Pẩu nằm liệt giường, gương mặt phù lên, ăn rất ít và xuất hiện các cơn đau ở ngực. Người nhà đã quyết định không gọi bác sĩ đến điều trị cho Pẩu. Sau đám tang, mộ của Pẩu được chôn cất gần mộ cháu Duyên vì lý do phong thủy. Về sau, nhiều người suy đoán rằng Pẩu đã bị đầu độc dẫn đến cơ thể suy kiệt và cuối cùng là mất mạng. 

Cho tới nay, trường hợp Hà Văn Pẩu vẫn thường xuyên được nhắc lại như một vụ án điển hình do người tâm thần gây ra, thậm chí một số gọi là "vụ án kinh hoàng nhất" do một người tâm thần thực hiện tại Việt Nam.

== Xem thêm ==
- Vụ giết người Nguyễn Xuân Đạt