Māgha Pūjā

Māgha Pūjā (còn được viết là Makha Bucha, Meak Bochea) là một lễ hội Phật giáo được tổ chức vào ngày trăng tròn của tháng âm lịch thứ ba tại Campuchia, Lào, Thái Lan, Sri Lanka và vào ngày trăng tròn của Tabaung ở Myanmar, tương ứng ngày Rằm tháng Giêng Âm lịch Đông Á. Đây là lễ hội Phật giáo quan trọng thứ hai sau Vesak; lễ hội kỷ niệm cuộc tụ hội giữa Đức Phật và 1.250 đệ tử đầu tiên của Ngài, theo truyền thống, diễn ra trước lễ tụng Giới bổn Patimokkha. Vào ngày này, Phật tử kỷ niệm việc tạo ra một cộng đồng lý tưởng và gương mẫu, đó là lý do tại sao đôi khi nó được gọi là Ngày Saṅgha. Ở Thái Lan, thuật ngữ Pāli Māgha-pūraṇamī cũng được sử dụng để chỉ ngày lễ này, có nghĩa là 'tôn vinh vào ngày trăng tròn của tháng âm lịch thứ ba'. Cuối cùng, một số tác giả gọi ngày này là Chư Thánh tặng Hội hay Tứ Hội. 

Vào thời tiền hiện đại, Māgha Pūjā chỉ được một số cộng đồng Phật giáo Theravada Đông Nam Á tổ chức giới hạn. Tuy nhiên, nó đã trở nên phổ biến rộng rãi trong thời kỳ hiện đại, khi được vua Rama IV thiết lập tại Thái Lan vào giữa thế kỷ 19. Từ Thái Lan, nó đã lan rộng sang các nước Nam Á và Đông Nam Á khác và trở thành một ngày lễ quốc gia ở một số quốc gia khu vực. Đây là dịp để các Phật tử đến chùa để thực hiện các hoạt động công đức, chẳng hạn như bố thí, thiền định và nghe giảng pháp. Ở Thái Lan, nó đã được đề xuất như một sự thay thế mang tính tâm linh hơn cho Ngày lễ tình nhân trong văn hóa phương Tây.

== Từ nguyên ==
"Māgha" bắt nguồn từ tên của tháng thứ ba trong Âm lịch truyền thống của Ấn Độ. Đây cũng là tên của một ngôi sao, trong thời kỳ này gần với trăng tròn. Māgha Pūjā được tổ chức vào ngày trăng tròn. Trong năm nhuận, lễ kỷ niệm sẽ được hoãn lại đến ngày trăng tròn của tháng âm lịch thứ tư. 

== Chủ đề ==
Ngày Māgha Pūjā đánh dấu một sự kiện diễn ra tại Tinh xá Trúc Lâm ("Veḷuvana"), gần Rājagaha (nay là Rajgir) ở miền bắc Ấn Độ, 10 tháng sau khi Đức Phật giác ngộ. Truyền thống Theravada kể rằng một đại hội đã được tổ chức vào buổi chiều, có 4 đặc điểm, được gọi là : 

1. 1.250 đệ tử đã tự phát đến gặp Đức Phật vào buổi chiều đó; Phần lớn họ là học trò của các đệ tử mới được Đức Phật cải đạo, chẳng hạn như Tam Ca-diếp, Xá-lợi-phất và Mục-kiền-liên.
2. Tất cả họ đều là A-la-hán, những đệ tử giác ngộ;
3. Tất cả đều được chính Đức Phật truyền giới, và do đó là hậu duệ tinh thần trực tiếp của Ngài;
4. Đó là ngày trăng tròn của tháng 3 âm lịch.

Vì bốn yếu tố này, Māgha Pūjā còn được gọi là Ngày Tứ Hội. Nhân dịp này, Đức Phật đã dạy các đệ tử A-la-hán một bản tóm tắt về giới luật, gọi là "Ovādapātimokkha" (huấn từ giới bổn). Trong đó, ba nguyên tắc đã được đưa ra:

Tiếp theo là một công thức về lý tưởng Phật giáo: 

Và khổ thơ cuối cùng nói về con đường tu hành: 

Theo các bài luận Pāli truyền thống, Đức Phật tiếp tục giảng dạy bản tóm tắt này trong khoảng thời gian 20 năm, sau đó tục này được thay thế bằng việc chính Tăng đoàn tụng đọc giới bổn patimokkha. Vào ngày Māgha Pūjā ngày nay, Phật tử kỷ niệm việc thành lập một cộng đồng lý tưởng và gương mẫu.

Māgha Pūjā cũng là ngày mà Đức Phật được cho là đã tuyên bố tại Vesālī rằng Ngài sẽ nhập diệt ("parinibbāna") trong ba tháng nữa, và sau lời tuyên bố đó, một trận động đất siêu nhiên đã xảy ra. Tại Sri Lanka, đây còn được coi là ngày Đức Phật bổ nhiệm hai đại đệ tử của mình là Sāriputta và Moggallāna. Ngoài ý nghĩa tôn giáo, Māgha Pūjā còn phản ánh năm nông nghiệp của Đông Nam Á, vì nó được tổ chức sau vụ thu hoạch. 

== Lịch sử ==
Người ta biết rất ít về cách các xã hội Phật giáo truyền thống kỷ niệm sự kiện này vào thời tiền hiện đại, nhưng Māgha Pūjā đã được công nhận và tổ chức ở Lan Na, Lan Xang và Đông Bắc Thái Lan. Các nghi lễ thờ cúng có lẽ đã thay đổi rất nhiều. Trường hợp đầu tiên được biết đến trong thời hiện đại là dưới thời trị vì của vua Thái Lan Rama IV, người đã thiết lập nó như một nghi lễ vào năm 1851. Ông lý luận rằng Māgha Pūjā "... là một cuộc tụ họp quan trọng, một phép lạ trong Phật giáo. Do đó, những người thông thái và hiểu biết đã sử dụng cơ hội này để tôn vinh Đức Phật và 1.250 vị A-la-hán, đây là nền tảng của đức tin và cảm giác cấp bách". Lần đầu tiên ông tổ chức lễ Māgha Pūjā tại Chùa Phật Ngọc, chỉ trong cung điện. Vào buổi tối, 31 nhà sư từ các chùa Wat Bowonniwet Vihara và Wat Ratchapradit sẽ đồng tụng "Ovādapātimokkha", thắp đèn lồng xung quanh "ubosot" (phòng truyền giới) và thuyết giảng về cùng một "Ovādapātimokkha" bằng tiếng Pāli và tiếng Thái. Nhà vua hoặc đại diện của ông sẽ tham gia buổi lễ hàng năm. Một văn bản tụng kinh được sử dụng cho dịp này, được cho là của Rama IV. Là một phần của nỗ lực lâu dài nhằm tập trung và hợp thức hóa Phật giáo Thái Lan, người kế vị của Rama IV là Rama V đã mở rộng việc thực hành và tổ chức nó thành một lễ kỷ niệm quốc gia tại Chùa Phật Ngọc. Năm 1913, ông chính thức công nhận ngày này là ngày lễ công cộng, khi các buổi lễ ở những nơi khác ngoài cung điện bắt đầu được tổ chức. Đến năm 1937, buổi lễ được tổ chức và cử hành rộng rãi ở Thái Lan, nhưng đến năm 1957, nó đã không còn được triều đình tổ chức. Vị Tăng thống Thái Lan tương lai đã nỗ lực phục hồi Māgha Pūjā trong cộng đồng. Từ Thái Lan, các nghi thức kỷ niệm Māgha Pūjā đã lan sang các nước láng giềng có đa số là Phật tử Theravāda.

== Nghi thức lễ ==
Māgha Pūjā là ngày mà người tại gia tạo công đức. Điều này thường được thực hiện với động lực để cải thiện bản thân trong vòng luân hồi. Các nhà sư và tín đồ tại gia sẽ tổ chức các đám rước, thắp nến, tham dự buổi cầu siêu và cúng dường thức ăn, cũng như thiền định và tụng kinh Phật. Ngoài ra, các tín đồ đôi khi sẽ thực hiện nghi thức phóng sinh. Các tín đồ cũng duy trì và suy ngẫm về Ngũ giới vào ngày này, bao gồm cả việc tránh sử dụng các chất gây say. Māgha Pūjā được tổ chức rộng rãi nhất ở Thái Lan, nhưng đây cũng là ngày lễ quốc gia ở hầu hết các quốc gia Đông Nam Á, như Lào và Myanmar.

=== Thái Lan ===
Ở Thái Lan, Māgha Pūjā được chỉ định là ngày lễ quốc gia, trong đó việc bán rượu đã bị nghiêm cấm kể từ năm 2015. Vào buổi tối của ngày này, các ngôi chùa ở các thành phố của Thái Lan thường tổ chức một đám rước nến và đi vòng quanh "ubosot" chính được gọi là "wian thian" ("wian" có nghĩa là đi vòng quanh; "thian" có nghĩa là nến). Các tín đồ sẽ tạo công đức bằng cách đến các ngôi chùa và tham gia vào các hoạt động. Những cách phổ biến khác để dành thời gian trong tuần Māgha Pūjā, như được tìm thấy trong một cuộc thăm dò năm 2019 của trong số 5.335 người trả lời ở các độ tuổi khác nhau:

Đôi khi, các sự kiện đặc biệt cũng được tổ chức, chẳng hạn như tụng đọc toàn bộ kinh Phật và các nghi lễ quy y trở thành một Phật tử tại gia. Chùa Dhammakaya đặc biệt nổi tiếng với lễ kỷ niệm hoành tráng về mặt hình ảnh.

Ở miền Bắc Thái Lan, lễ hội Māgha Pūjā chỉ mới được phổ biến vào thập niên 1960, bởi Paññananda Bhikkhu. Lễ hội này thường ít được chú ý hơn ở miền Trung Thái Lan, do ảnh hưởng yếu kém của Hội đồng Tăng gia Trung ương Thái Lan ở miền Bắc. Lễ rước nến chỉ gắn liền với lễ hội Māgha Pūjā vào thập niên 1990. Ở miền Bắc và Đông Bắc Thái Lan, xá lợi thường được thờ cúng trong tháng Māgha. 

Năm 2003, nghị sĩ Hạ viện Thái Lan đã đề nghĩ tổ chức một Ngày tri ân, để bày tỏ tầm quan trọng của lòng biết ơn trong lịch sử và văn hóa Thái Lan. , Bộ trưởng Bộ Văn hóa lúc bấy giờ, cảm thấy điều này là không cần thiết, vì "có khá nhiều dịp" trong lịch Thái Lan để bày tỏ lòng biết ơn. Tuy nhiên, vào năm 2006, chính phủ Thái Lan đã ra thông báo rằng lễ Māgha Pūjā từ đó trở đi sẽ được tổ chức như một "ngày quốc lễ tri ân". Điều này được coi là một sự thay thế cho Ngày lễ tình nhân của thanh niên Thái Lan. Do đó, Māgha Pūjā được trình bày như một ngày của tình yêu và lòng biết ơn về mặt tâm linh. Mức độ hiểu biết của người Thái về Māgha Pūjā về mức độ nào vẫn đang gây tranh cãi: vào năm 2017, Viện Quản lý Phát triển Quốc gia (NIDA) đã tổ chức một cuộc thăm dò ý kiến trong số 1.250 đối tượng có xuất thân đa dạng và phát hiện ra rằng 58 % người Thái không biết tại sao Māgha Pūjā lại quan trọng trong Phật giáo và 75 % không biết rằng nó được coi là ngày tri ân. Tuy nhiên, cuộc thăm dò của Dusit cho thấy 75 % số người được hỏi có thể nói rằng Māgha Pūjā là ngày Đức Phật dạy "Ovādapātimokkha" cho các đệ tử của mình và 66 % biết rằng đó là ngày mà 1.250 đệ tử của Đức Phật tự phát tụ họp lại.

=== Campuchia ===
Ở Campuchia, nhiều nghi lễ khác nhau được tổ chức trong ngày Māgha Pūjā. Các nghi lễ được tổ chức tại Núi Preah Reach Trop, ví dụ, có sự tham gia của 30.000 đến 50.000 người, tính đến năm 2019; cũng như các lễ cúng dường trên Đồi Oudong, hàng năm có hàng nghìn người tham gia. Vào ngày này, các tín đồ làm công đức, nấu ăn cho người già hoặc cha mẹ của họ và dọn dẹp nhà cửa. Kể từ cuối thập niên 2010, ngày này đã trở nên phổ biến hơn trong giới trẻ và ngày càng có nhiều chùa tổ chức các nghi lễ. Vào tháng 5 năm 2019, Bộ Thông tin Campuchia đã đề xuất lệnh cấm quảng cáo rượu trong các dịp lễ Māgha Pūjā và Vesak. Trong khi đó, Thủ tướng Hun Sen và Bộ Lễ nghi và Tôn giáo đã thúc đẩy các hoạt động lễ hội và giáo dục thanh thiếu niên về ngày này. Tuy nhiên, đến tháng 8 năm 2019, phương tiện truyền thông địa phương đưa tin chính phủ Campuchia đã loại bỏ Māgha Pūjā khỏi danh sách các ngày lễ quốc gia để tăng khả năng cạnh tranh của đất nước, vì số lượng ngày lễ đã trở nên quá nhiều.

=== Myanmar ===
Ở Myanmar, lễ Māgha Pūjā () được tổ chức vào ngày trăng tròn của Tabaung, tháng cuối cùng của lịch Miến Điện. Theo truyền thống, một vị vua của Ukkalapa đã hoàn thành việc xây dựng Chùa Shwedagon và cất giữ sợi tóc của Đức Phật ở đó vào ngày này. Mười lăm ngày trước ngày trăng tròn này, Lễ hội Chùa Shwedagon được tổ chức, trong đó có một buổi lễ dâng lễ vật lên 28 vị Phật (từ Taṇhaṅkara đến Phật Gotama), tiếp theo là buổi đọc kinh Phật liên tục trong 10 ngày. Các tín đồ Miến Điện làm công đức và thiền định trong thời gian này, và ở Mandalay và miền Bắc, các ngôi chùa cát được xây dựng để tôn vinh Đức Phật. Các lễ hội chùa khác được tổ chức trong thời gian này, bao gồm Lễ hội chùa Shwe Settaw ở thị trấn Minbu thuộc vùng Magwe và Lễ hội chùa Alaungdaw Kathapa, gần Công viên quốc gia Alaungdaw Kathapa ở vùng Sagaing . Chùa Botahtaung và chùa Sule cũng được nhiều người ghé thăm. Hơn nữa, chùa Kyaiktiyo rất nổi tiếng và hàng nghìn ngọn nến được thắp sáng xung quanh tảng đá bên dưới chùa.

=== Sri Lanka ===
Ở Sri Lanka, người ta cũng cử hành lễ Māgha Pūjā. Vào buổi tối, một đám rước (tiếng Sinhala: "perahera") với khoảng 5.000 người và nhiều voi được tổ chức, gọi là "Gangarama Navam". Truyền thống này bắt đầu ở Sri Lanka vào thập niên 1980 và kéo dài trong 2 ngày. Các nhà sư cũng đi bộ trong đám rước, tụng kinh "paritta". Các vũ công từ nhiều truyền thống tôn giáo khác nhau biểu diễn trong suốt cuộc diễu hành.

=== Indonesia ===
Năm 2024, lễ hội Māgha Pūjā tại Indonesia được tổ chức tại sân chùa Borobudur, Magelang. Hàng ngàn Phật tử đã long trọng tham gia toàn bộ chuỗi sự kiện, bao gồm cả lễ rước pradaksina quanh chùa. Sự kiện này, do Bộ Tôn giáo tổ chức, cũng là một hình thức ủng hộ việc công nhận chùa Borobudur là một trong những trung tâm lễ Phật của Indonesia và thế giới.

=== Các khu vực khác ===
Cộng đồng người Hoa cũng tổ chức một lễ hội tương tự. Ngoài ra, Māgha Pūjā đã trở thành một sự kiện phổ biến trong số những người cải đạo theo Phật giáo ở phương Tây, những người coi đây là ngày trao đổi quà tặng. 

== Xem thêm ==
- Lễ Visakha Puja
- Asalha Puja
- Chotrul Duchen, một lễ hội được tổ chức ở Tây Tạng như một ngày Uposatha và diễn ra vào cùng ngày với Māgha Pūjā
- Tết Nguyên tiêu, một lễ hội được tổ chức ở Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam như một ngày Uposatha và để đánh dấu sự kết thúc của Tết Nguyên đán, rơi vào hoặc khoảng ngày Māgha Pūjā.

== Liên kết ngoài ==
- Ngày Makha Bucha, thông tin về các lễ hội ở Thái Lan, được lưu trữ từ bản gốc vào ngày 7 tháng 7 năm 2018
- Lễ kỷ niệm Ngày Māgha Pūjā, được tổ chức trên Beliefnet, được lưu trữ từ bản gốc vào ngày 28 tháng 4 năm 2018