Trấn Biên

Trấn Biên là phường trung tâm hành chính của tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.
== Địa lý ==
Phường Trấn Biên là một phường nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Đồng Nai, thuộc khu vực Biên Hòa trước đây.

Phường Trấn Biên gần như bao trọn khu vực trung tâm của thành phố Biên Hòa cũ. Đồng thời đây cũng là nơi đặt trung tâm hành chính của tỉnh Đồng Nai, có vị trí địa lý:

- Phía Đông giáp với các phường Tam Hiệp và Long Bình.
- Phía Tây giáp với phường Đông Hòa thuộc Thành phố Hồ Chí Minh và phường Biên Hòa cùng thuộc tỉnh Đồng Nai với ranh giới là sông Đồng Nai.
- Phía Nam giáp với phường Long Hưng.
- Phía Tây Bắc giáp với phường Tân Khánh thuộc Thành phố Hồ Chí Minh với ranh giới là sông Đồng Nai.
- Phía Bắc giáp với phường Tân Triều.

Phường là phường đông dân nhất tỉnh Đồng Nai.

== Hành chính ==
Phường Trấn Biên được chia thành 49 khu phố: 5 An Bình, An Bình, An Hảo, Bến Đá, Biên Hùng, Bình An, Bình Đa, Bình Thành, Bình Thiền, Bình Trước, Bửu Long, Bửu Sơn, Cây Chàm, Công Lý, Đại Phước, Đoàn Kết, Đồng Tâm, Gò Me, Hòa Bình, Hoa Lư, Khánh Hưng, Khu Công Nghiệp, Lam Sơn, Mương Sao, Nam Hà, Ngã Ba Thành, Nhà Xanh, Nhất Hoà, Nhị Hoà, Phi Trường, Phước Lư, Quang Vinh, Quyết Thắng, Sân Bay, Sông Phố, Tam Hòa, Tân Bình, Tân Bửu, Tân Lại, Tân Lân, Tân Thành, Thanh Bình, Thành Thái, Thống Nhất, Trung Dũng, Trung Kiên, Vinh Thạnh, Vườn Mít, Xóm Vườn.

== Lịch sử ==
=== Lịch sử hành chính ===
Trước đây, các phường Hòa Bình, Thanh Bình, Quyết Thắng, Quang Vinh, Trung Dũng, Thống Nhất và An Bình cùng với các xã Bửu Long, Tân Thành và Hiệp Hòa thuộc thành phố Biên Hòa trước đây.

Ngày 17 tháng 1 năm 1984, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 12-HĐBT về việc phân vạch địa giới một số xã, thị trấn, phường của tỉnh Đồng Nai. Theo đó, hợp nhất 2 xã: Bửu Long và Tân Thành thành xã Tân Bửu.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định 109-CP năm 1994 về việc tái lập huyện Vĩnh Cửu; điều chỉnh địa giới một số xã phường thuộc thành phố Biên Hòa và các huyện Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch, Tân Phú, Thống Nhất, Xuân Lộc của tỉnh Đồng Nai. Theo đó, chuyển xã Tân Bửu thành phường Bửu Long.

Ngày 10 tháng 5 năm 2019, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 694/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2019). Theo đó, chuyển xã Hiệp Hòa thành phường có tên tương ứng.

Ngày 28 tháng 9 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1194/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 11 năm 2024). Theo đó:

- Sáp nhập toàn bộ phường Hòa Bình và một phần khu phố 10 của phường Tân Phong vào phường Quang Vinh.
- Sáp nhập phường Thanh Bình, phường Quyết Thắng và phần còn lại của khu phố 10 của phường Tân Phong vào phường Trung Dũng.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Bửu Long, Quang Vinh, Trung Dũng, Thống Nhất, Hiệp Hòa và An Bình thuộc thành phố Biên Hòa trước đây được sắp xếp thành phường mới có tên gọi là phường Trấn Biên (khoản 69 Điều 1).

=== Tên gọi ===
Từ buổi đầu đặt nền móng cho sự quản lý trên vùng đất mới của Nam Bộ, vùng đất Đồng Nai được xem là “địa đầu”, trong tình hình “đất rộng, người thưa”, vẫn còn ẩn chứa những bất ổn, tên gọi hành chính được chúa Nguyễn sử dụng là dinh Trấn Biên, huyện Phước Long. Trấn Biên ở đây có nghĩa là vùng đất để bảo vệ, gìn giữ nơi giáp bờ cõi, vì ở phía dưới còn có Phiên Trấn là “phên dậu”. Thời Tây Sơn đặt sự quản lý, Trấn Biên được đổi thành Biên Trấn cũng không ngoài ý nghĩa trên. Trấn ở đây là đơn vị hành chính nhưng có tính chất quân sự (quân quản).

=== Di sản văn hóa ===
Di sản văn hóa chính là linh hồn tạo nên bản sắc độc đáo cho này:

- Văn miếu Trấn Biên – Biểu tượng Văn hóa và Học thuật: Tọa lạc tại địa phận phường Bửu Long trước đây, Văn miếu Trấn Biên là một trong những di tích lịch sử lâu đời nhất Đồng Nai, được xây dựng lần đầu vào năm 1715 dưới thời Chúa Nguyễn Phúc Chu. Nơi đây không chỉ là trung tâm giáo dục thời xưa mà còn là biểu tượng tinh thần học thuật, tôn vinh Khổng Tử, các danh nhân văn hóa đất Việt và các hiền tài, đã được công nhận là Di tích cấp quốc gia vào năm 2016. Văn miếu hiện nay còn là nơi thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, thể hiện sự kết nối truyền thống "Tôn sư trọng đạo" và "Uống nước nhớ nguồn".
- Khu du lịch Bửu Long: Được ví là “Vịnh Hạ Long trên cạn”, khu du lịch này nổi bật với cảnh quan thiên nhiên (núi non, hồ nước) và các công trình kiến trúc tâm linh như Chùa Bửu Phong, Chùa Long Ẩn.
- Cù lao Phố: Từng là thương cảng sầm uất vào thế kỷ XVII (thuộc phường Hiệp Hòa trước đây), nơi đây vẫn lưu giữ các di tích lịch sử quan trọng như Chùa Ông, Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh.
- Lễ hội và Cộng đồng: Phường Trấn Biên còn là nơi hội tụ của các lễ hội văn hóa đặc sắc như lễ hội Chùa Ông và các hoạt động tín ngưỡng dân gian, giúp tăng cường giao lưu văn hóa và sự gắn kết cộng đồng. Cộng đồng đa dạng về dân tộc và tôn giáo (Phật giáo, Công giáo, Tin Lành) là một điểm nhấn về văn hóa đoàn kết của phường.