hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Tümen Zasagt Khan

Tümen Zasagt Khan (tiếng Mông Cổ: Түмэн засагт хаан, "Tümen zasagt xaan", 1539-1592) là một Khả hãn của triều đại Bắc Nguyên tại Mông Cổ. Chính trong thời kỳ cai trị của mình, người Mông Cổ đã chinh phục người Daur và người Evenk. Không giống như cha mình, ông đã thành công trong việc hợp nhất toàn bộ người Mông Cổ, bao gồm cả người Oirat, với một chút ít đổ máu.

== Trị vì ==
Tümen là người đầu tiên trong ba người con trai của Darayisung Gödeng Khan. Bằng cách được công nhận là Khả hãn, Altan Khan cho thấy quyền lực của mình. Tuy nhiên, nhờ phối hợp hành động cùng Altan Khan, Tümen đã chiến thắng Uriyangkhai và người Daur Mông Cổ. Họ hàng của ông, Abtai Khan và Khutughtai Sechen Khung Taiji, đã mang một phần lớn của Liên minh Oirat trở lại vào nếp sống Mông Cổ. Ngoài cuộc xâm lược thành công vào lãnh thổ Trung Quốc của nhà Minh, Tümen còn chinh phục Koko Nur và bổ nhiệm con trai mình cai trị ở đó.

Tümen và các hoàng tử Mông Cổ khác quyết định chấp nhận Phật giáo Tây Tạng. Năm 1576, Tümen được Ilduni Sanggiduktshi Garma Lama đổi đạo thành Phật giáo. Ông tập hợp sáu bộ lạc, và thiết lập luật pháp. Ông đã thực hiện cải cách luật pháp nhà nước và miễn cho các quý tộc Mông Cổ khỏi một số loại thuế. Ông đã biên soạn một bộ luật mới được cho là dựa trên Yekhe Zasag của Thành Cát Tư Hãn. Từ đó, ông được gọi là Jasagtu, người đã làm hòa với bộ lạc cánh hữu và trao cho các nhà lãnh đạo danh hiệu chính thức của họ. Ông đã buộc ba bộ lạc Nữ Chân như Jurjis ở Mãn Châu và các dân tộc Tungus ở Yekhe, phải thần phục để cống nạp cho triều đình của mình.

Zasaghtu Khan mất năm 1592, sau 34 năm tại vị.

== Xem thêm ==
- Danh sách các Đại hãn nhà Bắc Nguyên
- Daraisung Guden Khan
Lidiya Ruslanova

Lidia Andreyevna Ruslanova (đôi khi viết là "Lidiya" hay "Lydia", ; 27 tháng 10 năm 1900 ở tỉnh Saratov – 21 tháng 9 năm 1973 ở Moskva) là một trong những người biểu diễn hay nhất và được yêu thích nhất trong các bài hát dân gian Nga..

==Thời trẻ==
Cô sinh ra tại làng Chernavka gần Saratov, trong một gia đình nông dân, và được rửa tội như Agafia Leykina () Khi cô lên năm, cả cha mẹ cô đều qua đời; cha cô tử trận trong chiến tranh Nga-Nhật và mẹ cô thì cũng ra đi không lâu sau đó. Kết quả là, cô đã dành phần lớn thời thơ ấu của mình trong một trại trẻ mồ côi. 
Cô bắt đầu hát khi tham gia dàn hợp xướng thiếu nhi giáo xứ địa phương và sớm trở thành nghệ sĩ độc tấu.
Stethojulis albovittata

Stethojulis albovittata là một loài cá biển thuộc chi "Stethojulis" trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1788.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có dải sọc trắng" ("albus": "màu trắng" + "vittata": "có dải sọc"), hàm ý đề cập đến các đường sọc màu xanh lam nổi bật trên cơ thể cá đực, khi ngâm mẫu vật trong rượu sẽ chuyển sang màu trắng.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"S. albovittata" có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương. Loài này được ghi nhận từ Biển Đỏ và vùng bờ biển Oman–Yemen trải dài về phía nam dọc theo bờ biển Đông Phi đến Nam Phi, bao gồm Madagascar và hầu hết các đảo quốc trong Ấn Độ Dương; từ quần đảo Mergui trải dài đến phía bắc đảo Sumatra, xa hơn ở phía đông là đến các đảo phía tây của quần đảo Sunda Nhỏ (Indonesia).

Loài này sống xung quanh các bãi đá ngầm và rạn san hô trong các đầm phá và và vùng biển ngoài khơi, cũng được tìm thấy trong các thảm cỏ biển ở độ sâu đến 21 m.

== Mô tả ==
"S. albovittata" có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 14 cm. Chúng là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ.

Cá đực trưởng thành có màu xanh lục (xanh thẫm ở thân trên và nhạt màu ở bụng) 3 đường sọc sáng màu xanh lam: sọc trên cùng từ đỉnh mõm chạy dọc theo gốc vây lưng; sọc giữa từ khóe miệng kéo dài đến giữa vây đuôi; sọc dưới cùng từ cằm băng lên trên gốc vây ngực và băng thẳng xuống nửa dưới cuống đuôi. Sau mắt có một sọc ngắn (chỉ kéo dài đến phần thân trước). Vùng má có màu vàng; gốc vây ngực có đốm vàng bao quanh.

Cá cái và cá đực đang phát triển màu nâu xám hoặc nâu phớt xanh lục, trắng hơn ở bụng. Nửa thân trên lốm đốm các chấm trắng, thường xuất hiện hai dải sọc trắng mờ. Có một dải sọc màu đỏ mờ chia tách hai phần thân trên và dưới. Cuống đuôi có 2 đốm đen nhỏ viền trắng ngay giữa. Một đốm màu cam ở trên gốc vây ngực.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số lược mang: 25–30.

== Hành vi và tập tính ==
Thức ăn của "S. albovittata" là các loài thủy sinh không xương sống, chủ yếu là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. Loài này có thể sống đơn độc hoặc hợp thành những nhóm nhỏ với một cá thể đực thống lĩnh bầy cá cái trong hậu cung của nó.
Cá bàng chài chấm đỏ

Stethojulis bandanensis là một loài cá biển thuộc chi "Stethojulis" trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1851.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài được đặt theo tên của đảo Banda Neira, một hòn đảo thuộc quần đảo Banda (Indonesia), nơi mẫu gốc được phát hiện.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"S. bandanensis" có phạm vi phân bố tập trung ở Tây Thái Bình Dương, thưa thớt hơn ở Đông Thái Bình Dương và Đông Ấn Độ Dương. Ở Ấn Độ Dương, loài này chỉ được tìm thấy tại đảo Giáng Sinh và quần đảo Cocos (Keeling) (đều thuộc Úc), về phía nam đến Tây Úc; ở Tây Thái Bình Dương, phạm vi của chúng mở rộng trên khắp các vùng biển Đông Nam Á; ngược lên phía bắc dọc theo bờ biển Nam Trung Quốc trải dài tới Nam Nhật Bản; phía đông trải dài đến các quần đảo, đảo quốc thuộc châu Đại Dương (ngoại trừ quần đảo Hawaii); phía nam giới hạn đến bờ biển bang New South Wales (Úc); ở Đông Thái Bình Dương, "S. bandanensis" xuất hiện ở ngoài khơi bán đảo Baja California và vịnh California, dọc theo bờ biển México, Costa Rica và Panama, bao gồm tất cả các hòn đảo xa bờ. Loài chị em gần với "S. bandanensis", "Stethojulis albovittata", có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương.

Loài này sống gần các rạn san hô trên nền đáy cát lẫn đá vụn trong các đầm phá nông và vùng biển gần bờ ở độ sâu đến 30 m.

== Mô tả ==
"S. bandanensis" có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15 cm. Chúng là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ.

"S. bandanensis" đực có một vệt màu đỏ ửng trên gốc vây ngực, một đặc điểm không có ở "S. albovittata". Cá đực có 4 dải sọc màu xanh lam sáng: sọc trên cùng từ mắt dọc theo gốc vây lưng xuống cuống đuôi; sọc thứ hai ngắn nằm trên mõm, ngang mắt và kéo dài đến thân trước; sọc thứ ba (dài đến khoảng nửa thân trước) từ khoé miệng băng xuống dưới mắt, vòng lên trên vệt đốm đỏ; dải dưới cùng từ cằm băng qua gốc vây ngực kéo dài đến giữa vây đuôi. Cá đực có vệt màu vàng trên má.

Cá cái có màu xám với những đốm trắng nhỏ chi chít bao phủ khắp phần thân trên. Dưới mắt có một vệt vàng tươi. Một đốm đỏ ở trên gốc vây ngực và hai đốm đen nhỏ ở giữa cuống đuôi. Cá con có thêm các đốm ở sau vây lưng và vây hậu môn.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11–12; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

== Hành vi và tập tính ==
Thức ăn của "S. bandanensis" là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ, chủ yếu là các động vật giáp xác. Loài này bơi thành các nhóm nhỏ, và cũng có thể sống đơn độc. Loài này được đánh bắt trong ngành thương mại cá cảnh.
Stethojulis interrupta

Stethojulis interrupta là một loài cá biển thuộc chi "Stethojulis" trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1851.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "bị gián đoạn", hàm ý đề cập đến thân trên và dưới của cá đực được chia tách bởi một đường sọc màu xanh lam sáng chỉ kéo dài ở thân sau.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"S. interrupta" có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận từ Biển Đỏ và vùng bờ biển Oman–Yemen trải dài về phía nam dọc theo bờ biển Đông Phi đến Nam Phi, bao gồm Madagascar và một vài các đảo quốc trong Ấn Độ Dương (Mauritius và Sri Lanka), phía nam Ấn Độ và Tây Úc; từ biển Andaman, "S. interrupta" xuất hiện ở hầu hết các vùng biển Đông Nam Á (trừ phần lớn Biển Đông) và Papua New Guinea; phía đông giới hạn đến quần đảo Solomon; về phía nam tới bờ biển Đông Úc (bao gồm rạn san hô Elizabeth và rạn san hô Middleton ngoài khơi).

Loài chị em gần với "S. interrupta", "Stethojulis terina", có phạm vi phân bố từ vùng bờ Biển Đông thuộc Việt Nam ngược lên phía bắc đến Trung Quốc và Nhật Bản.

Loài này sống gần các rạn san hô ở vùng biển gần bờ và ngoài khơi có độ sâu đến 45 m.

== Mô tả ==
"S. interrupta" có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 13 cm. Chúng là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ.

Cá con có màu trắng ở thân dưới, thân trên màu nâu vàng hoặc màu vàng lục với một dải sọc đen chạy dọc chiều dài cơ thể"". Cá cái có nhiều kiểu màu (màu hồng; lục xám; hoặc nâu lục) nhưng thường có mõm màu vàng và lốm đốm các chấm đen; không có một đường sọc đen viền trắng trên gốc vây ngực rõ rệt như "S. terina".

Cá đực của "S. interrupta" và "S. terina" có màu ô liu xám hoặc xanh lục và đều có 5 đường sọc màu xanh lam sáng: hai sọc trên đầu băng qua rìa trên và dưới của mắt; một đường sọc dọc theo gốc vây lưng; một đường sọc ở giữa thân sau (chỉ dài khoảng một nửa chiều dài cơ thể, là sọc giúp phân biệt với các loài "Stethojulis" có cùng kiểu sọc); một sọc rất ngắn dưới gốc vây ngực (ngắn hơn "Stethojulis strigiventer"). Cá đực của "S. interrupta" không có vệt đen mờ ở mỗi bên cuống đuôi như "S. terina". Một đốm màu cam sáng trên gốc vây ngực.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 12–13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 25; Số lược mang: 19–23.

== Hành vi và tập tính ==
Thức ăn của "S. interrupta" chủ yếu là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ như động vật giáp xác và động vật thân mềm. Loài này thường bơi theo từng nhóm nhỏ, và được ghi nhận là sinh sản theo nhóm.

Loài này được đánh bắt trong ngành thương mại cá cảnh.
Stethojulis maculata

Stethojulis maculata là một loài cá biển thuộc chi "Stethojulis" trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1931.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có đốm", hàm ý đề cập đến 4 vệt đốm đen ở hai bên thân dưới đường bên của cá đực.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"S. maculata" có phạm vi phân bố ở Tây Thái Bình Dương. Trước đây "S. maculata" được xem là một loài đặc hữu ở vùng biển phía nam Nhật Bản, bao gồm quần đảo Izu, quần đảo Ryukyu và quần đảo Ogasawara. Năm 1983, nhiều cá thể "S. maculata" đã được thu thập tại Fiji, và vào đầu thập niên 2000, sự xuất hiện của "S. maculata" đã được ghi nhận tại nhiều vùng biển thuộc Philippines.

Loài này sống gần các rạn đá ngầm ở độ sâu đến 12 m.

== Mô tả ==
"S. maculata" có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 16 cm. Chúng là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ. Cá cái có màu nâu, sẫm màu ở thân trên; thân dưới có các đốm đen nằm trên mỗi vảy, tạo thành các hàng. Bên dưới mắt có đường sọc màu vàng nổi bật. Có một đốm đen ở vây lưng sau. Một sọc đen ở giữa thân, dọc theo chiều dài cơ thể, kéo dài từ sau mắt và kết thúc bởi một đốm đen ngay giữa cuống đuôi. Cá đực có 4 vệt sọc đứng màu đen ở mỗi bên thân, kéo dài từ dưới vây ngực đến trên ba tia vây hậu môn đầu tiên. Một đốm màu vàng tươi ở trên mang.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11–13; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 13; Số lược mang: 19.

== Hành vi và tập tính ==
Vào ban đêm, "S. maculata" vùi mình vào bên dưới nền cát để nghỉ ngơi nhằm tránh những mối nguy hiểm từ các loài săn mồi. Thức ăn của "S. maculata" có lẽ là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm như nhiều loài "Stethojulis" khác.
Stethojulis marquesensis

Stethojulis marquesensis là một loài cá biển thuộc chi "Stethojulis" trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2000.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài được đặt theo tên của nơi đầu tiên phát hiện ra chúng, quần đảo Marquises.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"S. marquesensis" có phạm vi phân bố ở Nam Thái Bình Dương. Đây là một loài đặc hữu của quần đảo Marquises. Loài này sống trên nền đáy cát và đá sỏi ở vùng nước nông có độ sâu đến 11 m.

== Mô tả ==
"S. marquesensis" có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 8,5 cm.

Cá cái: Nửa trên của đầu và thân trên có màu nâu, lốm đốm các chấm trắng; nửa dưới của thân màu trắng. Có một đường sọc trắng mờ từ mõm băng qua mắt và kết thúc ở bên dưới vây lưng sau. Một dải sọc nâu bắt đầu từ dưới gốc vây ngực kéo dài dọc theo thân dưới và kết thúc ở nửa dưới của cuống đuôi. Trên cuống đuôi có một đốm nâu sẫm, kích thước cỡ con ngươi.

Cá đực: Phần thân từ trên gốc vây ngực đến toàn bộ cuống đuôi có màu ô liu sẫm, chuyển dẫn thành màu sậm đen ở phía sau. Bên dưới gốc vây ngực băng ngang bụng là một dải sọc rộng màu đen. Phần thân dưới còn lại màu trắng. Nửa trên của đầu phớt màu vàng, nửa dưới màu xanh lục hơi vàng với một vùng lớn màu xanh lam sẫm trên mang. Đầu có các vệt sọc lam; cằm có một vết đốm xanh.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

== Hành vi và tập tính ==
Thức ăn của "S. marquesensis" chủ yếu là các loài thủy sinh không xương sống.
Stethojulis strigiventer

Stethojulis strigiventer là một loài cá biển thuộc chi "Stethojulis" trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1833.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "bụng có các sọc" ("striga": "vệt sọc" + "venter": "bụng"), hàm ý đề cập đến các dải sọc trắng dưới bụng của cá cái.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"S. strigiventer" có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận dọc theo bờ biển Đông Phi, từ Nam Somalia trải dài đến Nam Phi, bao gồm Madagascar và các đảo quốc trong Ấn Độ Dương, cũng như bờ biển Nam Ấn Độ và Tây Úc; từ biển Andaman, phạm vi của chúng mở rộng gần như khắp các vùng biển Đông Nam Á (trừ phần lớn Biển Đông); phía đông trải dài đến các quần đảo, đảo quốc thuộc châu Đại Dương (ngoại trừ quần đảo Hawaii); ngược lên phía bắc đến Nhật Bản; phía nam dọc theo bờ đông của Úc.

Loài này sống gần các rạn san hô và thảm cỏ biển trên nền đáy cát lẫn đá vụn trong các đầm phá nông và vùng biển gần bờ ở độ sâu đến 20 m. Sự suy thoái môi trường sống ở khu vực Đông Nam Á cũng ảnh hưởng đến loài này.

== Mô tả ==
"S. strigiventer" có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15 cm. Chúng là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ.

Cá cái có màu ô liu (trắng hơn ở thân dưới) với các đường sọc trắng ở nửa thân dưới và một đường sọc dưới mắt. Cá con có thêm các đốm lớn trên vây lưng sau và gốc vây đuôi giống như "Stethojulis bandanensis", nhưng "S. bandanensis" không có sọc ở thân dưới. Cá đực có 4 dải sọc màu xanh lam sáng như "Stethojulis trilineata", một loài có cùng phạm vi phân bố, nhưng sọc dưới cùng của "S. strigiventer" chỉ kéo dài đến nửa thân. Cá đực và cái đều có một đốm đen rất nhỏ trên cuống đuôi; cá đực còn có thêm một đốm đen viền xanh trên mang.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

== Hành vi và tập tính ==
Thức ăn của "S. strigiventer" chủ yếu là các loài thủy sinh không xương sống như giáp xác. Loài này thường bơi theo từng nhóm nhỏ trên một diện tích khá rộng. Loài này được đánh bắt trong ngành thương mại cá cảnh.
Stethojulis trilineata

Stethojulis trilineata là một loài cá biển thuộc chi "Stethojulis" trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có ba dải sọc" ("tri": "số ba" + "lineata": "dải sọc"), hàm ý đề cập đến ba dải sọc không đứt đoạn màu xanh lam sáng ở cá đực.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"S. trilineata" có phạm vi phân bố tập trung ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận tại Maldives và từ biển Andaman trải rộng trên hầu hết vùng biển các nước Đông Nam Á; phạm vi phía bắc giới hạn đến quần đảo Tokara (Nhật Bản); phía đông trải dài đến một vài quần đảo, đảo quốc thuộc châu Đại Dương: Papua New Guinea, quần đảo Solomon, Liên bang Micronesia, Palau, Fiji, Tonga, Vanuatu, Wallis và Futuna, Nouvelle-Calédonie; phía nam dọc theo bờ đông của Úc trải dài đến đảo Montague.

Loài này sống gần các rạn san hô ở độ sâu đến 20 m.

== Mô tả ==
"S. trilineata" có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15 cm. Chúng là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ.

Cá cái có màu hơi xanh lục đến xám nâu và có nhiều chấm trắng ở thân trên và một đốm đen ở gốc vây đuôi. Khác với cá cái "Stethojulis bandanensis", "S. trilineata" có các sọc ngang sáng màu và không có vệt màu vàng ở mõm. Cá đực có 4 dải sọc màu xanh lam sáng: ngoại trừ sọc trên mõm băng xuống dưới mắt chỉ kéo dài đến qua gốc vây ngực, cả 3 dải còn lại kéo dài đến cuối thân, là đặc điểm giúp phân biệt loài này với các loài "Stethojulis" đực có cùng phạm vi.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "S. trilineata" là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ, chủ yếu là các động vật giáp xác. Loài này thường bơi thành từng nhóm nhỏ, và cũng có thể sống đơn độc hoặc theo cặp.

Loài này được đánh bắt trong ngành thương mại cá cảnh.
Lý thuyết ruy băng (ADN)

Trong sinh học, lý thuyết ruy băng là một phần của lý thuyết toán học để ứng dụng ở lĩnh vực nghiên cứu cấu trúc phân tử DNA. Lý thuyết khoa học này áp dụng tổng hợp các kiến thức của tô pô học, vật lý học và sinh học phân tử về DNA.

Đây là thuật ngữ dịch từ tiếng Anh ribbon theory (IPA: /ˈrɪbən ˈθɪəri/) dùng để chỉ các nghiên cứu về thuộc tính toán học của phân tử DNA khi xem phân tử DNA như một mảnh dài như chiếc ruy băng (ribbon), như một dải (đeo huy chương) hoặc một băng vải. Bởi vậy, còn có thể dịch là lý thuyết dải băng, hoặc là lý thuyết băng DNA. Trong dải DNA, phân tử DNA có thể có xoắn hoặc thắt nút.

== Tổng quan ==
Trước đây, người ta đã biết rằng phân tử DNA trong tự nhiên có thể tồn tại ở nhiều dạng khác nhau: xoắn thuận và xoắn nghịch, cấu trúc dạng A, hay B hoặc Z... Tuy nhiên, tương đối gần đây, các nhà khoa học đã phát hiện các kiểu cấu trúc phức tạp khác từ các dạng trên: phân tử DNA có thể vặn xoắn một hay nhiều lần, một đoạn xoắn kép có thể thắt lại thành nút... khi nó tồn tại trong tế bào, thực hiện chức năng nào đó. Những kiểu cấu trúc này - về mặt hình học - giống như một dải vật chất, nên có thể vận dụng lý thuyết chuỗi trong toán học để nghiên cứu. Từ đó ra đời các lý thuyết toán học về cấu trúc hình học của DNA như như lý thuyết dải băng (ruy-băng) DNA, lý thuyết nút thắt DNA.

== Khái niệm ==
- Trong lý thuyết ruy băng có những khái niệm cơ bản sau.

-     Chỉ số liên kết Link là số nguyên vòng xoắn của ruy băng quanh trục của nó.

-     Chỉ số vặn Twist chỉ độ vặn của ruy băng quanh trục của nó.

-     Chỉ số cuộn Writhe là thước đo độ không phẳng của đường cong trục của ruy băng nghiên cứu.

- Các công trình nghiên cứu của Grigore Călugăreanu, James H. White và F. Brock Fuller đã dẫn đến định lý Călugăreanu–White–Fuller, mô tả liên quan giữa ba chỉ số này là: Link = Writhe + Twist.
- Nút thắt (knot). Khái niệm này dùng để mô tả DNA vòng ở trạng thái siêu xoắn, cuộn và thắt lại tồn tại trong tự nhiên (hình 2).

== Xem thêm ==
- DNA siêu xoắn (DNA supercoil).
- Lý thuyết nút thắt (Knot theory).
- Dải Mobius (Möbius band).
Stethojulis balteata

Stethojulis balteata là một loài cá biển thuộc chi "Stethojulis" trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1824.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có đeo dây nịt", hàm ý đề cập đến dải sọc màu cam ở cá đực.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"S. balteata" có phạm vi phân bố ở Bắc Thái Bình Dương. Đây là một loài đặc hữu của quần đảo Hawaii và đảo Johnston. Chúng sống gần các bãi đá ngầm và rạn san hô trong các đầm phá và vùng biển ngoài khơi ở độ sâu trong khoảng từ 2 đến 15 m.

== Mô tả ==
"S. balteata" có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15 cm. Cá con có màu xanh lục hoặc nâu với một dải sọc trắng ở thân trên, từ mõm kéo dài đến gốc đuôi trên; có mỗi đốm ở sau vây lưng và vây hậu môn. Một đốm màu vàng cam ở gốc vây ngực luôn xuất hiện ở tất cả các giai đoạn. Cá cái có màu nâu xám với nhiều chấm li ti ở thân trên; cuống đuôi có 2 đốm đen nhỏ viền trắng. Cá đực trưởng thành có màu sắc sặc sỡ hơn: màu xanh lục (lưng có màu xanh sẫm hơn) với một dải màu cam ở thân dưới được viền bởi hai dải hẹp màu xanh lam sáng; trên đầu có nhiều đường sọc lam khác, sọc trên cùng kéo dài dọc theo gốc vây lưng; vây lưng màu cam.

Do là một loài dị hình giới tính và lưỡng tính tiền nữ, cá cái của loài này từng được mô tả như một loài riêng biệt với danh pháp là "S. axillaris".

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 11; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "S. balteata" là các loài thủy sinh không xương sống (chủ yếu trên động vật thân mềm hai mảnh vỏ, giun nhiều tơ, giun biển Sipuncula, động vật chân bụng, các loài giáp xác nhỏ và trùng lỗ).

Loài này được đánh bắt trong ngành thương mại cá cảnh, nhưng chúng được cho là loài khó sống trong điều kiện nuôi nhốt.
Stethojulis notialis

Stethojulis notialis là một loài cá biển thuộc chi "Stethojulis" trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2000.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "phương nam", hàm ý đề cập đến sự xuất hiện của chúng ở Tây Nam Thái Bình Dương.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"S. notialis" có phạm vi phân bố ở Tây Nam Thái Bình Dương. Loài này đã được ghi nhận tại Nouvelle-Calédonie, đảo Norfolk (Úc), Vanuatu, Fiji, Wallis và Futuna và Tonga.

Loài này sống gần các rạn san hô ở vùng nước nông có độ sâu đến 6 m.

== Mô tả ==
"S. notialis" có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 7,4 cm.
Trà oản

== Lịch sử ==
"Chawan" có nguồn gốc từ Trung Quốc. "Chawan" đầu tiên ở Nhật Bản được nhập khẩu từ Trung Quốc trong khoảng từ thế kỷ 13 đến thế kỷ 16.

Kiến dao "Chawan", một bát trà Trung Quốc được gọi là "Tenmoku chawan" ở Nhật Bản, là bát trà được ưa thích cho trà đạo Nhật Bản cho đến thế kỷ 16. Ở Nhật Bản, trà cũng chủ yếu được uống từ loại bát trà Trung Quốc này cho đến khoảng thế kỷ 15. Thuật ngữ "tenmoku của" Nhật Bản có nguồn gốc từ tên của núi Thiên Mục, nơi các linh mục Nhật Bản mua những bát trà này từ các đền thờ Trung Quốc để mang về Nhật Bản, theo truyền thống.

Một cư dân Phúc Kiến thế kỷ 11 đã viết về các loại trà kiến dao: 

Đến cuối thời Kamakura ("1185–1333"), khi phong tục uống trà lan rộng khắp Nhật Bản và "Tenmoku chawan" trở thành mong muốn của tất cả các cấp bậc trong xã hội, người Nhật bắt đầu tạo ra các bản sao của riêng họ ở Seto (ngày nay là ở tỉnh Aichi Tỉnh). Mặc dù "Tenmoku chawan" có nguồn gốc từ tiếng Trung Quốc nguyên bản có nhiều màu sắc, hình dạng và kiểu dáng khác nhau, nhưng người Nhật đặc biệt thích những chiếc bát có hình dạng thon, vì vậy hầu hết "Tenmoku chawan" do Seto sản xuất "đều" có hình dạng này.

Với sự nổi lên của trà đạo "wabi" vào cuối thời Muromachi (1336 Ví1573), "Ido chawan", một loạt bát Hàn Quốc chủ yếu được sử dụng cho gạo ở Hàn Quốc, cũng trở nên được đánh giá cao ở Nhật Bản. Bát Hàn Quốc là món khoái khẩu của bậc thầy trà Sen no Rikyū vì sự đơn giản thô sơ của chúng.

Theo thời gian và với sự phát triển của trà đạo Nhật Bản như một hình thức khác biệt, gốm sứ địa phương trở nên có giá cao và phát triển hơn. Khoảng thời Edo, "chawan" thường được sản xuất tại Nhật Bản. Các tác phẩm được đánh giá cao nhất cho một buổi trà đạo "chawan" là raku ware, Hagi ware và Karatsu ware. Một câu nói trong các trường phái trà đạo cho các loại "chawan" ưa thích liên quan: "Raku thứ nhất, Hagi thứ hai, Karatsu thứ ba."

Một loại "chawan" khác trở nên hơi phổ biến trong thời Edo từ nước ngoài là đồ "An Nam" từ Việt Nam (Annam), ban đầu được sử dụng ở đó như bát cơm. Đồ nung An Nam ware có màu xanh và trắng, với một chân cao.

== Sử dụng ==
Một miếng vải gọi là chakin được sử dụng để làm sạch bát.

== Các loại ==
"Chawan" Nhật Bản có nhiều hình dạng và chủng loại khác nhau, nhiều trong số đó có tên cụ thể:
- - trước đây được nhập khẩu từ các cảng Hàn Quốc Komogai / (bây giờ là một phần của Jinhae)

== Xem thêm ==
- Danh sách đồ dùng trà đạo Nhật Bản
- Yunomi, tách trà được sử dụng ở Nhật Bản để sử dụng hàng ngày

== Liên kết ngoài ==
- JNT, Joy of the Noble Teacup: Triển lãm quốc tế Chawan
- Trang chính thức của một triển lãm chawan du lịch quốc tế
- Cẩm nang gốm sứ Trung Quốc từ Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan
Bin Bunluerit

Bin Bunluerit hay Bin Binluerit (; nghệ danh: Top); sinh ngày 27 tháng 5 năm 1962 tại huyện Mueang Sa Kaeo, tỉnh Sa Kaeo (Amphoe Sa Kaeo, tỉnh Prachinburi vào thời điểm 1962) là một diễn viên và đạo diễn người Thái Lan. Trong sự nghiệp, anh đạt nhiều thành tựu đáng chú ý, bao gồm các bộ phim lịch sử Thái Lan như Bang Rajan, Panya Raothy, một loạt các bộ phim hài, và bộ phim Hollywood năm 2004, Alexander.

== Tiểu sử ==
Bin Banleurit có nghệ danh là "Top", sinh ngày 27 tháng 5 năm 1962 tại huyện Amphoe Sa Kaeo, tỉnh Prachinburi (nay thuộc tỉnh Sa Kaeo). Anh bắt đầu gia nhập ngành điện ảnh với việc đóng các vai hỗ trợ. Trước khi nhận vai chính trong "Cảnh sát sắt" của Kom Anakdet cùng với Marsha Vadhanapanich, Banleurit và Vadhanapanich đã bắt đầu nổi tiếng từ bộ phim truyền hình "Chấn thương" trên Kênh 7 năm 1988, Bin cũng tham gia phim "Vụ việc tại đồn cảnh sát" năm 1990 với vai "Kwan Kwan" đóng cùng Chutima Naiana.

Trong xã hội Bin được biết đến là một ngôi sao có nhiều đóng góp, làm việc như một tình nguyện viên cho Quỹ Ruam Piety trong hơn 20 năm mà không cần thù lao.

Trong tháng 8 và tháng 9 năm 2019, Bin quyên góp cho các nạn nhân lũ lụt ở Ubon Ratchathani. Anh lập quỹ để giúp đỡ các nạn nhân với số tiền quyên góp lên đến 400 triệu baht.

== Các bộ phim đã từng tham gia ==
=== Phim truyền hình ===
- Kha Ma Kab Pra - 1984
- Sieng Khaen Dok Khoon - 1993
- Chorakhea Phee Sing - 1993
- Thab Thim Tone - 1985
- Pheng Sud Thai - 1985
- Ai Noo Phoo Thorn - 1985
- Khon Dee Thee Ban Dan - 1985
- Mon Rak Luk Thung - 1995
- Bang Rachan - 2000
- Kra Sue - 2002
- Phor Ta Ta Ting Nong - 2003
- Chang Puen Kaeo- 2003
- Tas Rak Asoon - 2014
- Nai Thong Dee Fan Khaw - 2017
=== Diễn phim ===
- Punya Renoo - 2011
Kristin Chenoweth

Kristin Dawn Chenoweth (; tên khai sinh: Kristi Dawn Chenoweth, sinh ngày 24/7/1968) là nữ diễn viên, ca sĩ người Mỹ. Năm 1999, bà thắng một giải Tony cho vai Sally Brown trong vở nhạc kịch "You're a Good Man, Charlie Brown" (Broadway). Ở lĩnh vực truyền hình, bà từng vào các vai như Annabeth Schott trong "The West Wing" hay Olive Snook trong phim "Pushing Daisies", vai Olive mang về cho bà một giải Primetime Emmy năm 2009 ở hạng mục Nữ phụ xuất sắc trong sê-ri phim hài.
==Thời thơ ấu==
Nữ ca sĩ được hai vợ chồng kỹ sư hóa học Junie Smith và Jerry Morris Chenoweth nhận nuôi và đặt tên là Kristi Dawn Chenoweth khi bà mới 5 ngày tuổi. Gia đình bà sống ở Broken Arrow, Oklahoma, vùng ngoại ô thành phố Tulsa.

==Liên kết ngoài==
- Official Website
- Biography at Biography.com
- TonyAwards.com Interview
- Excerpt from "A Little Bit Wicked"
- Kristin Chenoweth at Emmys.com
Google Classroom

Google Classroom (hay Lớp học Google) là một dịch vụ web miễn phí được phát triển bởi Google dành cho các trường học, được tích hợp với các dịch vụ Google khác như Google Drive, Google Docs, Google Sheets, Google Slides... nhằm đơn giản hóa công việc giảng dạy của các giáo viên.

Học sinh có thể tham gia vào lớp học khi được giáo viên của lớp đó cung cấp một mã lóp học, hoặc tự động được thêm vào bởi nhà trường. Mặc định một thư mục mang tên Google Classroom sẽ được tạo trong Drive của học sinh đó, là nơi để học sinh nộp các bài tập trực tuyến cho giáo viên. Giáo viên có thể theo dõi quá trình học tập, chấm bài, nhận xét cũng như xếp hạng học tập cho các học sinh.

Ứng dụng Google Classroom dành cho thiết bị di động đã có sẵn cho hệ điều hành iOS và Android.

== Lịch sử hình thành ==
Google Classroom được ra mắt lần đầu tiên vào ngày 6 tháng 5 năm 2014, với bản xem trước dành riêng cho một số ứng dụng của G Suite. Google Classroom đã được công bố chính thức vào ngày 12 tháng 8 năm 2014.

Năm 2015, Google cho phép các nhà quản lý và phát triển giáo dục tham gia. Cũng trong năm 2015, Google đã tích hợp thêm Lịch Google cho phép tạo thời hạn của các bài tập, hay lên lịch các công việc...

Năm 2017, Google cho phép bất kỳ người dùng có tài khoản Google đều có thể tham gia các lớp học mà không cần phải có tài khoản G Suite for Education; và cũng trong năm này, bất kỳ người dùng Google nào cũng có thể tạo riêng cho mình một lớp học trên Google Classroom.

Năm 2018, Google đã làm mới lại Google Classroom, như thêm phần làm việc trên lớp, cải thiện giao diện chấm điểm, cho phép sử dụng lại các lớp học đã tạo trước đó và thêm các tính năng tổ chức nội dung giảng dạy theo chủ đề dành cho giáo viên.

Năm 2019, Google đã giới thiệu 78 hình ảnh chủ đề mới và tùy chọn kéo thả các chủ đề và bài tập trong phần làm việc trên lớp.
Độ sâu hố

Độ sâu hố của bất kỳ hành tinh hoặc vệ tinh tự nhiên nào, chỉ cần nó là hố va chạm, miệng núi lửa, hoặc là hố nổ - là có thể đo được từ bề mặt tới đáy của hố, hoặc từ vành hố đến đáy.

Sơ đồ trên thể hiện đầy đủ cách nhìn của một hố điển hình. Độ sâu "A" đo từ bề mặt tới đáy của hố. Độ sâu "B" đo từ vành hố đến đáy của hố.

==Khái niệm và Đo lường==
Sử dụng các khái niệm sau, một hố có thể được đo lường theo:
- Chỉ số đo lường
- Quy mô (Khoảng cách)
- Hình dạng
- Đồ thị
- Vẽ kết quả

Phương pháp để đo một hố là đo chiều dài hình rọi bóng theo vành hố và góc tới của tia sáng. Trong cách đo lường này, dùng công thức tam giác để tính d (độ sâu của bóng) bằng cách dùng L (chiều dài của bóng) và Ø (góc tới). Vậy, tan Ø = d/L và L * tan Ø = d
Eponym

Thuật ngữ eponym dùng để chỉ tên của một người được dùng để đặt tên cho một sự vật, sự việc, hiện tượng, hoặc địa điểm hoặc được tin tưởng để đặt tên cho một sự vật, sự việc, hiện tượng hoặc địa điểm. Ví dụ, tên của nữ Vương Elizabeth I của Anh là một eponym của Thời kỳ Elizabeth, và "eponym" Henry Ford đề cập đến Công ty Ford Motor". Hiện nay, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp ghi âm, thuật ngữ "eponym" có nghĩa là "được đặt tên theo sau nhân vật chính hoặc người tạo ra nó".
==Lịch sử==
Giai đoạn được đặt tên theo sau người chủ chốt và có ảnh hưởng:
- Một trong những trường hợp eponym đầu tiên được diễn ra vào thiên niên kỷ thứ hai trước Công Nguyên, khi tên của người Assyria được dùng để đặt tên cho người đứng đầu ("limmu").
- Trong Hy Lạp cổ đại, thuật ngữ eponymous archon là những người điều hành tối cao trong Athen cổ đại. Eponymous archon cũng được dùng để đặt tên cho một năm (năm 594 trước CN được đặt tên là Solon). Sau đó, các nhà lịch sử cung cấp một số trường hợp về việc sử dụng eponym, điển hình là giai đoạn thế kỷ thứ năm Athen là "The Age of Pericles" được đặt tên theo sau chính khách có tầm ảnh hưởng là Perikles.
- Trong thời kỳ Ai Cập thuộc Hy Lạp (Ptolemaic Kingdom), thời kỳ này được đặt tên theo tên của tín đồ đứng đầu là Cult of Alexander and the Ptolemies.
- Kinh Thánh Hebrew giải thích về nguồn gốc của con người thông qua cá nhân - những người đã gánh chịu tên của họ. Jacob được đặt tên lại là "Israel" (Gen 35:9) và tên con trai của ông (hoặc cháu trai) được dùng để đặt tên cho dân tộc Israel, trong khi dân tộc Edomites (Gen. 25:30), Moabites and Ammonites (Gen. 19:30-38), Canaanites (Gen. 9:20-27) và một số dân tộc khác (dân tộc Kenite được đặt tên theo sau Cain Gen. 4:1-16) được đặt tên theo sau tổ tiên của họ. Trong phần lớn trường hợp, kinh nghiệm và cư xử của tổ tiên nêu rõ tính cách của một người được đặt tên theo sau họ.
- Trong La Mã cổ đại, một trong hai cách trang trọng để chỉ một năm là lấy tên hai người điều hành hàng năm. Ví dụ, năm 59 trước CN được một tả là "năm của Marcus Calpurnius Bibulus và Gaius Julius Caesar". Dưới đế chế, người điều hành sẽ thay đổi thường xuyên trong hai tháng, nhưng chỉ có hai người điều hành đầu tiên mới được lấy tên.
- Trong thời kỳ sau Công Nguyên, quý tộc hoàng gia gọi thời kỳ này là năm của Vua. Tuy nhiên, Giáo hội Công giáo Rôma cuối cùng phải sử dụng thuật ngữ "Anno Domini" (AD) dựa trên ngày sinh của Chúa trên cả hai phương diện quần chúng và quý tộc. Tiêu chuẩn năm của Vua vẫn còn dùng để viết và báo cáo luật xuất bản trong một vài phần của Vương quốc Anh và một vài nước khá giả khác (Anh bãi bỏ điều này vào năm 1963).

==Liên kết ngoài==
- Definitions of -nym words, at Fun-with-Words.com
- WhoNamedIt.com , a database of medical eponyms
- "Eponyms explored", BBC ideas, 2019
Microsoft FreeCell

Microsoft FreeCell, còn được gọi tắt là FreeCell, là một trò chơi máy tính trên Microsoft Windows. Tên gọi của trò chơi này bắt nguồn từ một lối chơi bài cùng tên, FreeCell.

= Lịch sử phát triển =
Paul Alfille đã triển khai trò chơi FreeCell trên hệ thống máy tính PLATO vào năm 1978. Vào đầu những năm 1980, tổng công ty Control Data Corporation (CDC) đã phát hành trò chơi này trên tất cả các hệ thống PLATO. Jim Horne, người rất thích chơi FreeCell trên hệ thống PLATO tại Đại học Alberta, đã phát hành phần mềm trò chơi (dạng shareware) giá 10 USD với phiên bản đồ họa vào năm 1988. Tuy nhiên, mãi đến năm 1995 thì trò chơi này mới được biết đến trên Windows 95.

Microsoft FreeCell lần đầu được phát hành chính thức cho Windows 3.1 trong "Microsoft Entertainment Pack" bản 2. FreeCell được đi kèm với các gói Win32s cho phép các ứng dụng 32-bit chạy trên Windows 3.1 16-bit. Mục đích của nó là thử nghiệm lớp 32-bit thunking để đảm bảo rằng lớp thunk đã được cài đặt đúng cách.

== Phát hành ==
Ngày nay, có các bản ứng dựng FreeCell cho hầu hết mọi hệ điều hành hiện đại vì đây là một trong số ít trò chơi được cài đặt sẵn với mọi bản cài đặt Windows. Trước Windows Vista, các phiên bản dành cho Windows bị giới hạn về các tính năng hỗ trợ người chơi, chẳng hạn như thu hồi các nước đi. Bản cập nhật FreeCell cho Windows Vista chứa các gợi ý cơ bản và thu hồi nước đi không giới hạn (thông qua lựa chọn hoặc lệnh Hoàn tác), và tùy chọn khởi động lại trò chơi. Một số tính năng đã bị xóa, chẳng hạn như màn hình nhấp nháy để cảnh báo người chơi về một nước đi còn lại. FreeCell không có sẵn trong hệ điều hành Windows 8 nhưng có sẵn trong Microsoft Store dưới dạng Bộ sưu tập Microsoft Solitaire miễn phí, cũng có trên Windows 10 (2015) và Windows 11 (2021).
Giải Primetime Emmy lần thứ 70

Lễ trao giải Primetime Emmy lần thứ 70 nhằm vinh danh những chương trình truyền hình Mỹ xuất sắc nhất chiếu vào khung giờ vàng phát sóng từ ngày 1 tháng 6 năm 2017 đến ngày 31 tháng 5 năm 2018 và do Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Truyền hình tổ chức. Lễ trao giải lên sóng trực tiếp vào ngày 17 tháng 9 năm 2018 tại Nhà hát Microsoft ở Downtown Los Angeles, California và được kênh NBC phát sóng tại Mỹ. Michael Che và Colin Jost là những người chủ trì lễ trao giải năm nay.

Ryan Eggold và Samira Wiley là những người công bố các đề cử vào ngày 12 tháng 7 năm 2018. Tác phẩm thắng đậm nhất đêm là sê-ri hài–chính kịch "The Marvelous Mrs. Maisel" của hãng Prime Video, với 5 hạng mục được vinh danh, trong đó có cả giải phim truyền hình hài xuất sắc, qua đó trở thành sê-ri truyền hình web và dịch vụ streaming đầu tiên đoạt giải thưởng trên. Với 10,2 triệu người xem tại Mỹ – giảm 11% so với năm trước, lễ trao giải năm nay là chương trình có lượng người xem thấp nhất trong lịch sử Emmy.

==Đoạt giải và đề cử==
Những chương trình/người thắng giải được in đậm và liệt kê đầu tiên:

==Thống kê==
===Nhiều đề cử giải chính nhất===
Các chương trình nhận nhiều đề cử "giải chính" nhất được liệt kê bên dưới, theo lượng đề cử/tác phẩm và từng kênh:

==Tham khảo==
- Chú giải
- Chú thích
==Liên kết ngoài==
- Danh sách chi tiết các chiến thắng và đề cử năm 2018 trên trang Emmys.com
- Website của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Truyền hình
Fra Mauro (hố)

Fra Mauro là một hố mòn trên bề mặt Mặt Trăng và nó cũng là một phần địa chất của Fra Mauro, nằm ở phía đông bắc của Mare Cognitum và phía đông nam của Mare Insularum. Tiếp giáp ở phần vành phía nam là hố Bonpland và hố Parry, cả hai hố này kết hợp với nhau tạo thành hai vòng tròn tiếp xúc ngoài. Hố được đặt tên theo nhà địa lý người Ý Fra Mauro.

==Mô tả==
Phần vành ngoài của Fra Mauro đã bị xói mòn rất nặng vì vụ va chạm trong quá khứ và tạo ra 2 cửa hở ở phía bắc và phía đông. Vành ngoài ở phía nam rất dễ quan sát vì nó giao nhau với vành của hố Parry. Phần còn lại là những vành bị xói mòn nhưng chưa bị hở, gọi là những rặng đất nhấp nhô. Vành ngoài có chiều cao cao nhất là 0.7 km.

Thềm địa chất được bao phủ bởi dung nham bazan. Bề mặt gần như bị chia cắt bởi những khe nứt trải dài từ phía bắc xuống vành phía nam. Không có đỉnh giữa, mặc dù hố vệ tinh Fra Mauro E hầu như nằm ở tâm của dải địa chất.

==Nhiệm vụ Apollo==
Khu vực phía Bắc của hố Fra Mauro được dự kiến là sẽ đáp Apollo 13 xuống đây, nhưng bị hủy bỏ vì bình oxy bị vỡ. Phi hành đoàn sau đó trở về Trái Đất an toàn. Nhiệm vụ tiếp theo, phi hành đoàn Apollo 14 của NASA đầu năm 1971 đã đổ bộ tại khu vực Fra Mauro của Mặt Trăng. Hai phi hành gia là Alan Shepard và Edgar Mitchell đã thực hiện 2 chuyến đi dạo vũ trụ và thu thập gần 45 kg mẫu đất đá được đặt ở đây vì vụ chấn động Mare Imbrium.

==Hố vệ tinh==
Theo quy ước, những tính chất này được xác định trên bản đồ bằng cách đặt từng chữ cái là tâm của các hố về tinh gần với Fra Mauro nhất.

==Liên kết ngoài==
- Fra Mauro at The Moon Wiki
Quỹ đạo Trái Đất

Quỹ đạo Trái Đất là vùng quỹ đạo mà bất kỳ vật thể nào quay quanh Trái Đất theo quỹ đạo ổn định như Mặt trăng hoặc các vệ tinh nhân tạo. Năm 1997, NASA ước tính có khoảng 2.465 vệ tinh nhân tạo quay quanh Trái Đất và 6.216 mảnh vụn vũ trụ theo dõi bởi Trung tâm vũ trụ Goddard. Hơn 16.291 vật thể được phóng trước đó đã tan vỡ/phân rã vào bầu khí quyển của Trái Đất.

Một tàu vũ trụ đi vào quỹ đạo khi tồn tại gia tốc hướng tâm phù hợp do lực hấp dẫn nhỏ hơn hoặc bằng gia tốc lực ly tâm do thành phần nằm ngang của vận tốc của nó. Đối với quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, vận tốc này là khoảng ; để so sánh, tốc độ máy bay có người lái nhanh nhất từng đạt được (không bao gồm tốc độ đạt được khi đáp tàu vũ trụ) là vào năm 1967 bởi X-15 Bắc Mỹ. Năng lượng cần thiết để đạt vận tốc quỹ đạo Trái Đất ở độ cao khoảng 36 MJ/kg, gấp sáu lần năng lượng cần thiết chỉ để phóng lên độ cao tương ứng.

Tàu vũ trụ với một củng điểm gần nhất dưới có thể bị kéo từ bầu khí quyển của Trái Đất, làm giảm độ cao quỹ đạo. Tốc độ phân rã quỹ đạo phụ thuộc vào diện tích và khối lượng mặt cắt của vệ tinh, cũng như sự thay đổi mật độ không khí của bầu khí quyển phía trên. Dưới khoảng , sự phân rã trở nên nhanh hơn với thời gian tồn tại được đo bằng ngày. Khi một vệ tinh rơi xuống đến độ cao , nó chỉ có vài giờ trước khi nó bốc hơi trong khí quyển. Các vận tốc thoát cần thiết để kéo miễn trường hấp dẫn của Trái Đất hoàn toàn và di chuyển vào không gian liên hành tinh là khoảng .
Nuốt

Nuốt là quá trình trong cơ thể người hoặc động vật cho phép một chất đi từ miệng, đến hầu họng và vào thực quản, trong khi đóng nắp biểu mô. Nuốt là một phần vô cùng quan trọng của ăn và uống. Nếu quá trình nuốt thất bại và vật nuốt (như thực phẩm, đồ uống hoặc thuốc) đi qua khí quản, thì có thể xảy ra nghẹt thở hoặc hít sặc. Trong cơ thể con người, việc đóng nắp biểu mô tạm thời tự động được kiểm soát bởi phản xạ nuốt.

Phần thức ăn, đồ uống hoặc vật liệu khác sẽ di chuyển qua cổ trong một lần nuốt được gọi là bolus.

Nuốt dễ dàng đến với hầu hết mọi người đến nỗi quá trình này hiếm khi gợi nhiều suy nghĩ. Tuy nhiên, từ quan điểm của sinh lý học, bệnh lý ngôn ngữ nói và chăm sóc sức khỏe cho những người khó nuốt (chứng khó nuốt), đây là một chủ đề thú vị với tài liệu khoa học sâu rộng.

== Ở người ==
=== Phối hợp và kiểm soát ===
Ăn và nuốt là các hoạt động thần kinh cơ phức tạp bao gồm chủ yếu gồm ba giai đoạn, giai đoạn uống, hầu họng và thực quản. Mỗi giai đoạn được kiểm soát bởi một cơ chế thần kinh khác nhau. Giai đoạn miệng, đó là hoàn toàn tự nguyện, được điều khiển chủ yếu bởi các trung gian thùy thái dương và hệ thống limbic của vỏ não với sự đóng góp từ vỏ não vận động và các khu vực vỏ não khác. Nuốt họng được bắt đầu bằng giai đoạn uống và sau đó được điều phối bởi trung tâm nuốt trên hành tủy và xoang. Phản xạ được bắt đầu bởi các thụ thể cảm ứng trong hầu họng khi thức ăn được đẩy ra phía sau miệng bằng lưỡi, hoặc bằng cách kích thích vòm miệng (phản xạ vòm miệng).

Nuốt là một cơ chế phức tạp sử dụng cả cơ xương (lưỡi) và cơ trơn của hầu họng và thực quản. Hệ thống thần kinh tự chủ (ANS) điều phối quá trình này trong các giai đoạn thức ăn chạy qua hầu họng và thực quản.
Callionymus amboina

Callionymus amboina, tên thông thường là cá đàn lia Ambon, là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1965.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. amboina" được tìm thấy tại Indonesia. Chúng sống xung quanh các rạn san hô gần bờ, trong các đầm phá và ở ngoài khơi, được ghi nhận ở độ sâu khoảng 50 m trở lại.
Duvet

Duvet là loại chăn có độ dày và ấm, bên trong được nhồi đầy lông vũ hoặc bông mềm. Loại chăn này có phần vỏ và ruột dễ dàng tách rời nên ở các khách sạn hiện nay, duvet được ưa dùng nhiều hơn vì chúng có thể dễ dàng tháo rời để vệ sinh, giặt giũ. Duvet cover là thuật ngữ dùng để chỉ lớp vỏ bên ngoài của chăn. Lớp ruột của chăn rất khó giặt và chi phí rất tốn kém nên vì vậy lớp vỏ bên ngoài có tác dụng bảo vệ cho lớp ruột bên trong luôn sạch sẽ. Duvet cover chính là một trong những tiêu chuẩn thiết yếu để khách hàng đánh giá chất lượng dịch vụ tại khách sạn đó.
Duvet và comforter đều là những từ dùng để chỉ cái chăn sử dụng trong phòng ngủ ở các khách sạn, vì vậy thường hay bị nhầm lẫn với nhau. "Duvet cover" có phần vỏ và ruột tách rời, "comforter" thì không (vỏ và ruột không thể tách rời), vì vậy việc giặt giữ, vệ sinh "comforter" rất khó khăn và tốn kém. Do đó, hiện nay "duvet cover" được sử dụng nhiều hơn "comforter".
Callionymus annulatus

Callionymus annulatus, tên thông thường là cá đàn lia đầu to, là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1913.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. annulatus" được tìm thấy từ phía nam Indonesia trải dài đến eo biển Torres. Chúng sống trên đáy bùn, được ghi nhận ở độ sâu khoảng 56 m trở lại.

== Mô tả ==
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở "C. annulatus" là khoảng 6,5 cm.
Callionymus australis

Callionymus australis, tên thông thường là cá đàn lia Úc, là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1983.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. australis" được tìm thấy ở phía tây bắc nước Úc. Chúng sống trên đáy cát, được ghi nhận ở độ sâu khoảng 100 m.

== Mô tả ==
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở "C. australis" là khoảng 18 cm.
Vỏ chăn duvet

Vỏ chăn duvet (tiếng Anh: duvet cover) là lớp vỏ bên ngoài của chăn duvet, có tác dụng bảo vệ cho lớp ruột bên trong luôn sạch sẽ. Lớp ruột của chăn rất khó giặt và chi phí rất tốn kém nên vì vậy lớp vỏ bên ngoài có tác dụng bảo vệ cho lớp ruột bên trong luôn sạch sẽ. Trong khách sạn, Vỏ chăn duvet có sức ảnh hưởng quan trọng, là một trong những tiêu chuẩn thiết yếu để khách lưu trú đánh giá chất lượng dịch vụ tại khách sạn đó.

Trên thực tế, quy trình thực hiện Vỏ chăn duvet được tiến hành cùng với quy trình làm giường nhằm đảm bảo tính đồng nhất trong sắp xếp, bày trí mọi vật dụng phục vụ cho giấc ngủ khách lưu trú, bao gồm cả chăn, ga, gối, đệm và tính thẩm mỹ. Duvet cover thường được làm bằng sợi cotton hoặc hỗn hợp cotton và polyester, có thể dễ dàng tháo ra để giặt, trong khi chăn duvet rất đắt và khó làm sạch. Duvet cover có thể may được từ hai mảnh vải đan với nhau.
Callionymus beniteguri

Callionymus beniteguri, tên thông thường là cá đàn lia đốm trắng, là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1900.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. beniteguri" được tìm thấy từ miền trung Nhật Bản trải dài về phía tây khắp biển Hoa Đông. Chúng sống gần bờ, trên đáy cát hoặc bùn.

== Mô tả ==
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở "C. beniteguri" là khoảng 16 cm. Ở cá đực, gai vây lưng thứ nhất và thứ hai thon dài và có vây sợi vươn dài; màng vây hậu môn có nhiều đường vân xiên. Ở cá mái, nửa sau của vây lưng có màu đen. Cá con có các đường vân màu nâu ở hai bên lườn với nhiều đốm tròn trắng.

Số gai ở vây lưng: 4; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 8 - 9.
Callionymus bentuviai

Callionymus bentuviai, tên thông thường là cá đàn lia Ben-Tuvia, là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1981.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. bentuviai" được tìm thấy khắp Biển Đỏ, được thu thập ở độ sâu khoảng từ 70 đến 75 m.

== Mô tả ==
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở "C. bentuviai" là khoảng 6,3 cm.
Callionymus bleekeri

Callionymus bleekeri, tên thông thường là cá đàn lia Bleeker, là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1983, được đặt theo tên của nhà ngư học Pieter Bleeker.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. bleekeri" được tìm thấy tại Indonesia.
Callionymus brevianalis

Callionymus brevianalis, tên thông thường là cá đàn lia đuôi bánh lái nhỏ, là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1983.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. brevianalis" được tìm thấy tại Indonesia. Chúng sống trên đáy cát hoặc bùn, gần các khu vực rừng ngập mặn, được ghi nhận ở độ sâu khoảng 42 m trở lại.

== Mô tả ==
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở "C. brevianalis" là khoảng 2,1 cm.
Callionymus cooperi

Callionymus cooperi, tên thông thường là cá đàn lia Cooper, là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1908, được đặt theo tên của nhà tự nhiên học James Graham Cooper.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. cooperi" được tìm thấy tại Maldives, sống ở độ sâu khoảng từ 73 đến 81 m.
Cá đàn lia đuôi lõm

Cá đàn lia đuôi lõm hay cá đàn lia sừng (danh pháp khoa học: Callionymus curvicornis) là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1837.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. curvicornis" được tìm thấy ở Tây Bắc Thái Bình Dương. Chúng sống trên đáy cát nông của các vịnh và đầm phá.

== Mô tả ==
Chiều dài tối đa được ghi nhận ở "C. curvicornis" là khoảng 11,1 cm.
Callionymus delicatulus

Callionymus delicatulus là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1963.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. delicatulus" có phạm vi phân bố rộng khắp vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, được tìm thấy từ Biển Đỏ trải dài về phía đông đến quần đảo Solomon và Palau. Chúng sống trên đáy bùn, trong các đầm phá, được ghi nhận ở độ sâu khoảng từ 1 đến 28 m.

== Mô tả ==
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở "C. delicatulus" là khoảng 6,7 cm.

Số gai ở vây lưng: 4; Số tia vây mềm ở vây lưng: 8; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7.
Callionymus doryssus

Callionymus doryssus, tên thông thường là cá đàn lia vây sợi Nhật Bản, là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1903.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. doryssus" được tìm thấy ở vùng biển xung quanh Nhật Bản.
Callionymus draconis

Callionymus draconis, tên thông thường là cá đàn lia gai Nhật Bản, là một loài cá biển thuộc chi "Callionymus" trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1977.

== Phân bố và môi trường sống ==
"C. draconis" được tìm thấy ở ngoài khơi Nhật Bản và Tây Úc, ở độ sâu khoảng 150 m trở lại.

== Mô tả ==
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở "C. delicatulus" là khoảng 9 cm.