Tiếng Bắc Thái

Tiếng Bắc Thái hay tiếng Lanna, tiếng Kham Mueang (tiếng Bắc Thái: ᨣᩴᩤᨾᩮᩥᩬᨦ phát âm tiếng Lào: [kam˧ mɯːəŋ˧], tiếng Thái: คำเมือง phát âm:[kʰam˧ mɯːəŋ˧]) là ngôn ngữ của người Thái Yuan (người Bắc Thái) cư trú ở vùng Lannathai, thuộc Thái Lan, Lào và Myanmar.

'Tiếng Bắc Thái thuộc phân nhóm ngôn ngữ Chiang Saeng của Nhóm Tây Nam Thái trong Ngữ chi Thái, có quan hệ gần gũi với tiếng Thái và tiếng Lào. Tiếng Bắc Thái có xấp xỉ 6 triệu người nói, hầu hết sinh sống tại Thái Lan, và một số nhỏ tại tây bắc Lào.

== Đặc điểm ==
Những người Bắc Thái thường được gọi là "Tai Yuan" với ý nghĩa coi thường. Tên tự gọi của họ là "khon mueang" (nghĩa chữ là "người mường"), "Lanna Thai" hay người Bắc Thái.

Tiếng Bắc Thái thường gọi là "Tai Yuan" để phân biệt với "Tai Tham" (Thái Tham) được sử dụng trong ngôn ngữ này.

Hầu hết các nhà ngôn ngữ học coi tiếng Bắc Thái có nhiều quan hệ gần gũi với tiếng Thái và các ngôn ngữ Chiang Saeng khác hơn là với tiếng Lào và các ngôn ngữ Lào-Phutai.

Tiếng Bắc Thái tại Chiang Mai có 6 thanh điệu và có âm [ ɲ ] (nh) giống với tiếng Lào.

== Từ vựng ==
Tiếng Bắc Thái chia sẻ nhiều từ vựng với tiếng Thái chuẩn đặc biệt là các từ có tính khoa học, cả hai đều có các tiền tố và hậu tố mượn từ tiếng Phạn và tiếng Pali và cũng như tiếng Thái và tiếng Lào, tiếng Bắc Thái mượn nhiều từ ngữ từ tiếng Phạn và tiếng Pali.

== Chữ viết ==
Chữ viết cổ truyền sử dụng là "chữ Thái Tham" (chữ Tai Tham), chữ có quan hệ gần gũi với chữ Thái Lue cổ (chữ Lự cổ) và chữ tôn giáo Lào. Chữ Thái Tham (hay chữ Lanna) có sự tương đồng với chữ Miến Điện và chữ Môn, do tất cả đều xuất phát từ "chữ Môn cổ".

Ngày nay "bộ chữ quốc gia" được sử dụng chính thức để viết tiếng Bắc Thái tại mỗi nước. 
- Tại Thái Lan là Bảng chữ cái Thái
- Tại CHDCND Lào là Bảng chữ cái Lào
- Tại Myanmar là Chữ Myanmar.

Quy định này liên quan đến quá trình thực hiện ""hội nhập"" ở ba nước đó. Cuộc hội nhập dẫn đến số người nói tiếng thiểu số ngày càng ít đi 

== Đọc thêm ==
- Bilmes, J. (1996). "Problems And Resources In Analyzing Northern Thai Conversation For English Language Readers." Journal of Pragmatics, 26(2), 171–188.
- Davis, R. (1970). "A Northern Thai reader." Bangkok: Siam Society.
- Filbeck, D. (1973). "Pronouns in Northern Thai." Anthropological Linguistics, 15(8), 345–361.
- Herington, Jennifer, Margaret Potter, Amy Ryan and Jennifer Simmons (2013). Sociolinguistic Survey of Northern Thai. SIL Electronic Survey Reports.
- Howard, K. M. (2009). ""When Meeting Khun Teacher, Each Time We Should Pay Respect": Standardizing Respect In A Northern Thai Classroom." Linguistics and Education, 20(3), 254–272.
- Khankasikam, K. (2012). "Printed Lanna character recognition by using conway's game of life. "In ICDIM (pp. 104–109).
- Pankhuenkhat, R. (1982). "The Phonology of the Lanna Language:(a Northern Thai Dialect). "Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University.
- Strecker, D. (1979). "A preliminary typology of tone shapes and tonal sound changes in Tai: the La-n N-a A-tones", in "Studies in Tai and Mon-Khmer Phonetics and Phonology In Honour of Eugénie J.A. Henderson", ed. T.L. Thongkum et al., pp. 171–240. Chulalongkorn University Press.
- Wangsai, Piyawat. (2007). A Comparative Study of Phonological Yong and Northern Thai Language (Kammuang). M.A. thesis. Kasetsart University.
== Liên kết ngoài ==
- Khamjan, Mala (มาลา คำจันทร์). Kham Mueang Dictionary (พจนานุกรมคำเมือง). Chiang Mai: Bookworm, 2008. ISBN 978-974-8418-55-1.