The World Factbook

The World Factbook (ISSN ; cũng gọi là CIA World Factbook; tiếng Việt: "Sách Dữ kiện Thế giới") là một ấn bản phẩm thường niên của CIA Hoa Kỳ theo kiểu thông tin niên giám về các quốc gia trên thế giới. "Factbook" cung cấp thông tin giản lược về nhân khẩu, địa lý, giao thông, chính quyền, kinh tế và quân sự của 266 quốc gia, khu vực và vùng độc lập được Hoa Kỳ công nhận trên thế giới.

"The World Factbook" được CIA biên soạn để cung cấp tài liệu cho quan chức của chính phủ Mỹ sử dụng, và nội dung, cách thức, phạm vi của nó chủ yếu trình bày theo yêu cầu của những người sử dụng chính này. Tuy nhiên, cuốn sách này cũng được sinh viên, các ấn phẩm phi chính phủ sử dụng làm nguồn dẫn. Là một ấn phẩm của chính phủ Hoa Kỳ, bản quyền của cuốn sách này thuộc dạng phạm vi công cộng (public domain).

== Nguồn dữ liệu cho "Factbook" ==
Để nghiên cứu cho cuốn "Factbook", CIA sử dụng các nguồn dưới đây. Những nguồn công cộng và tư nhân khác cũng được xem xét đến.

- Chương trình Thông tin Nam cực (Quỹ Khoa học Quốc gia)
- Cơ quan Tình báo Y học Các lực lượng vũ trang (Bộ Quốc phòng)
- Cục Điều tra Dân số (Bộ Thương mại)
- Cục Thống kê Lao động (Bộ Lao động)
- Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ
- Hội đồng Giám đốc các Chương trình Nam cực Quốc gia
- Cơ quan Tình báo Quốc phòng (Bộ Quốc phòng)
- Bộ Năng lượng
- Bộ Ngoại giao
- Dịch vụ Cá và Động vật hoang dã (Bộ Nội vụ)
- Cơ quan Quản lý Hàng hải (Bộ Giao thông)
- Cục Quốc gia Hoa Kỳ về do thám mặt đất (Bộ Quốc phòng)
- Naval Facilities Engineering Command (Bộ Quốc phòng)
- Phòng Quốc hải vụ (Bộ Nội vụ)
- Phòng Tình báo Hải quân (Bộ Quốc phòng)
- Ủy ban Địa danh Hoa Kỳ (Bộ Nội vụ)
- Bộ tư lệnh Giao thông Hoa Kỳ (Bộ Quốc phòng)
- "Tạp chí Xăng dầu"

== Bản quyền ==
Vì "Sách dữ kiện" thuộc phạm vi công cộng, mọi người được tự phân phối và chỉnh sửa nó theo mọi cách họ mong muốn, mà không cần sự cho phép của CIA. Tuy nhiên, CIA yêu cầu phải được trích dẫn khi sử dụng "Sách dữ kiện". Tuy nhiên, con dấu chính thức của CIA không được sao chép mà không có sự cho phép theo đòi hỏi của "Đạo luật CIA năm 1949" (50 U.S.C. mục 403m). Việc sử dụng sai trái con dấu chính thức của CIA có thể bị xử lý dân sự hoặc hình sự.

== Tần suất cập nhật và sẵn có ==
Trước tháng 11 năm 2001, trang web "Dữ kiện thế giới" được cập nhật theo năm. Từ đó trở đi, trang web "Dữ kiện" được cập nhật hai tuần một lần; ấn bản in vẫn được cập nhật hàng năm. Nói chung, thông tin vào ngày 1 tháng 1 năm hiện tại sẽ được dùng để in cuốn "Sách dữ kiện", được phát hành vào khoảng giữa năm.

=== Bản chính phủ của "Sách dữ kiện" ===
Phiên bản được phân loại đầu tiên của "Sách dữ kiện" được phát hành vào tháng 8 năm 1962 và bản không phân loại đầu tiên vào tháng 6 năm 1971. "Dữ kiện thế giới" bắt đầu phát hành ở dạng bản in ra công chúng từ năm 1975 và trên World Wide Web từ tháng 10 năm 1994. Phiên bản trang web có khoảng 6 triệu lượt viếng thăm mỗi tháng; nó có thể tải về được. Phiên bản in chính thức được bán với giá do Văn phòng In ấn Chính phủ và Dịch vụ Thông tin Kỹ thuật Quốc gia ấn định. Trong các năm trước, "Sách dữ kiện" cũng có ở dạng CD-ROM, vi phim, băng từ, và đĩa mềm.

=== In lại ===
Nhiều trang Internet sử dụng thông tin và hình ảnh từ "Dữ kiện thế giới" của CIA. Một số nhà xuất bản, trong đó có Grand River Books, Potomac Books (trước đây là Brassy's Inc.), và Skyhorse Publishing đã xuất bản lại sách dữ liệu trong vài năm gần đây.

== Những thực thể trong "Dữ kiện thế giới" ==
Vào tháng 2 năm 2008, "Dữ kiện thế giới" gồm có 266 thực thể. Những thực thể này có được chia thành nhiều thể loại. Chúng là:

- Các quốc gia độc lập: Thể loại nay có các quốc gia độc lập, mà CIA định nghĩa là người dân "về chính trị được tổ chức thành một quốc gia có chủ quyền với lãnh thổ có giới hạn". Trong thể loại này, có 194 thực thể.
- Khác: Thể loại "Khác" là danh sách các nơi khác không nằm trong danh sách các quốc gia độc lập. Hiện nay chúng có hai thực thể: Đài Loan và Liên minh châu Âu.
- Quốc gia phụ thuộc và Khu vực chủ quyền đặc biệt:Thể loại này là danh sách các nơi phụ thuộc vào quốc gia khác. Chúng có thể được chia nhỏ hơn thành các thể loại theo từng quốc gia mà chúng phụ thuộc:
- Linh tinh:Thể loại này dành cho Châu Nam cực và những nơi đang tranh chấp. Chúng có sáu thực thể.
- Các thực thể khác: Thể loại này dành cho Thế giới và đại dương. Có năm đại dương và Thế giới (mục Thế giới được dự định dùng tóm tắt 256 mục khác).

== Những điều kỳ quặc và tranh cãi ==
=== Về chính trị ===
- Các lãnh thổ không đề cập
Một số lãnh thổ trong một quốc gia hoặc khu vực đang tranh chấp giữa các quốc gia, như Kashmir, không được đề cập đến, nhưng những khu vực khác của thế giới có tình trạng đang tranh chấp, như Quần đảo Trường Sa, lại có mục từ. Những khu vực tiểu quốc gia trong một nước (như Tiểu bang Hoa Kỳ hay Các tỉnh và lãnh thổ của Canada) không được ghi trong "Sách dữ kiện". Thay vào đó, người dùng tìm thông tin về khu vực tiểu quốc gia sẽ được chỉ đến "một bách khoa toàn thư tốt" nếu có nhu cần tham khảo. Tiêu chí này được đề xướng trong phiên bản 2007 với quyết định bỏ những mục viết về Guiana thuộc Pháp, Guadeloupe, Martinique, và Reunion. Chúng được bỏ đi vì ngoài việc là tỉnh hải ngoại, giờ đây chúng là vùng hải ngoại, một phần gắn liền vào nước Pháp.

- Kashmir
- Bắc Síp
- Đài Loan/Trung Hoa Dân quốc
- Miến Điện/Myanmar
- Macedonia

- Liên minh châu Âu
- Khu vực bảo tồn hoang dã Đảo Thái Bình Dương Hoa Kỳ và Iles Eparses

- Nam Tư/Serbia và Montenegro

- Đông Timor/Timor-Leste

- Kosovo

=== Sự thật ===
Trước năm 1998, hồ sơ của Liên minh Vương quốc Anh và Bắc Ireland chứa một câu nói rằng UK giành được độc lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1801. Dòng viết ngắn ngủi này, một sự mô tả gây bối rối do tham khảo Đạo luật Liên minh 1801 từ đó đã được mở rộng rất nhiều.

== Số ISBN ==
Đây là danh sách Số hiệu sách chuẩn quốc tế (ISBN) dành cho phiên bản Chính phủ của "Dữ kiện Thế giới". ISBN dành cho bản in lại của Potomac Books và Skyhorse Publishing của "Sách dữ kiện" cũng được ghi chú. Đối với phiên bản in lại, năm dữ liệu được ghi trong ngoặc.

- Phiên bản chính phủ:

- 2000: ISBN 0-16-061343-4
- 2001: ISBN 0-16-066404-7
- 2002: ISBN 0-16-067601-0
- 2003: ISBN 0-16-067943-5
- 2004: ISBN 0-16-073030-9
- 2005: ISBN 0-16-074941-7
- 2006: ISBN 0-16-076547-1
- 2007: ISBN 978-0-16-078580-1
- 2008: TBD

- Bản in lại Potomac Books:

- 2000 (1999): ISBN 1-57488-266-X
- 2001 (2000): ISBN 1-57488-346-1
- 2002 (2001): ISBN 1-57488-475-1
- 2003 (2002): ISBN 1-57488-641-X
- 2004 (2003): ISBN 1-57488-837-4
- 2005 (2004): ISBN 1-57488-942-7
- 2006 (2005): ISBN 1-57488-997-4
- 2007 (2006): ISBN 1-59797-109-X
- 2008 (2007): ISBN 1-59797-182-0

- Bản in lại Skyhorse Publishing:

- 2008 (2007): ISBN 978-1-60239-080-5

== Xem thêm ==
- Ngoài "Dữ kiện thế giới", CIA cũng xuất bản một thư mục có tên "Các nhà lãnh đạo thế giới" thường xuyên.
- Viết tắt được dùng trong Dữ kiện thế giới của CIA

== Tham khảo ==
Bài viết này có chứa những dữ liệu từ Dữ kiện thế giới của CIA, và vì nó là ấn bản chính phủ Hoa Kỳ, nó thuộc phạm vi công cộng.
== Liên kết ngoài ==
- Current CIA World Factbook
- Mobile Edition of the current CIA World Factbook - updated monthly
- 1991 CIA World Factbook
- 1990 CIA World Factbook
- Previous editions of "The World Factbook" from the University of Missouri–St. Louis archive:
- The World Factbook for Google Earth : The "Factbook" as Google Earth placemarks
- On stephansmap.org : The CIA World Factbook accessible by location and date range; covers the years 2001–2007. All Factbook entries are tagged with "cia". Requires graphical browser with javascript.
- CIA World Factbook for Pocket PC và Palm OS devices
- CIA World Factbook 2006 for Pocket PC và Palm OS devices from Tomeraider
- CIA World Factbook 2007 as mobile friendly XHTML