Jan Dismas Zelenka

Jan Dismas Zelenka (ngày 16 tháng 10 năm 1679 - ngày 23 tháng 12 năm 1745) hay "Johann Dismas Zelenka" là nhà soạn nhạc ba rốc người cộng hòa Séc quan trọng nhất. Ông được ngưỡng mộ về đối âm hài hòa, sáng tạo.

== Cuộc sống ==
Zelenka sinh ra ở Launiowitz, một thị trấn nhỏ phía đông nam của Prague, ở Bohemia. Ông là con cả trong số tám người con của Marie Magdalena (nhũ danh Hajek) và Jiří Zelenka. Không được biết đến nhiều về những năm đầu của Zelenka. Ông được đào tạo âm nhạc tại trường Clementinum ở Prague. Zelenka phục vụ Baron von Hartig ở Prague, trước khi được bổ nhiệm làm nghệ sĩ violon ở dàn nhạc hoàng gia Dresden khoảng năm 1710.

Năm 1716 ông đến Vienna học, năm 1719 ông trở lại Dresden. Năm 1723 ông trở lại Praha và ra mắt một trong những tác phẩm thế tục của ông là "Sub olea pacis et palma virtutis conspicua orbi regia Bohemiae Corona", cũng trong thời gian ở tại đây ông tập trung vào các tác phẩm khí nhạc. Ông qua đời vào ngày 23 tháng 12 năm 1745 và được chôn cất vào đêm Giáng sinh.

== Phong cách âm nhạc ==
Các tác phẩm của ông có cấu trúc táo bạo và sự đối âm hài hòa; tác phẩm khí nhạc của ông (trio sonata, capricci, và concerto) là mô hình mẫu mực của phong cách ban đầu của ông (thập niên 1710). Sáu bản trio sonata yêu cầu sự điêu luyện cao và độ nhạy biểu cảm từ người biểu diễn như ông đã tự mình chơi các tác phẩm này.

Ông viết nhiều hình thức, thể loại được xuất phát từ nhiều nơi trên khắp châu Âu thời kỳ đó. Ông cũng chịu ảnh hưởng từ âm nhạc dân gian cộng hòa Séc.

== Tác phẩm ==
Có 249 tác phẩm của ông được biết đến bao gồm nhạc tôn giáo và thế tục.

=== Thế tục ===
Tác phẩm thanh-khí nhạc

- Sub olea pacis et palma virtutis (conspicua orbi regia Bohemiae Corona – Melodrama de Sancto Wenceslao)
- Il Diamante

Tác phẩm khí nhạc

- Trio or Quartet Sonatas Nos. 1–6
- Capriccios Nos. 1–5
- Concerto à 8 Concertanti
- Hipocondrie à 7 Concertanti
- Overture à 7 Concertanti
- Simphonie à 8 Concertanti

=== Tôn giáo ===
Masses và requiems

- Missa Sancti Spiritus
- Missa Sancti Josephi
- Missa Purificationis Beatae Virginis Mariae
- Missa Sanctissimae Trinitatis
- "Missa Votiva"
- Missa Dei Patris
- Missa Dei Filii
- Missa Omnium Sanctorum
- Requiem in C Minor
- Requiem in D Minor

Oratorios

- Il Serpente di Bronzo
- Gesù al Calvario
- I penitenti al sepolchro del Redentore

Litanies

- Litaniae de Venerabili Sacramento
- Litaniae Lauretanae
- Litaniae Lauretanae "Consolatrix afflictorum"
- Litaniae Lauretanae "Salus infirmorum"
- Litaniae Omnium Sanctorum
- Litaniae Xaverianae

Psalms và hymn

- Dixit Dominus
- Confitebor tibi Domine
- In exitu Israel
- Lauda Jerusalem
- Laudate pueri
- Ave maris stella in D Minor
- Chvalte Boha silného
- Ave Regina coelorum
- Regina coeli
- Salve Regina
- De Profundus (Psalm 130)

Tác phẩm liturgical và spiritual khác

- Te Deum in D Major (2 settings)
- Magnificat in C Major and D Major
- Miserere in D Minor and C minor
- Lamentationes Ieremiae Prophetae
- XXVII Responsoria pro hebdomada

== Tham khảo ==
- Orchestrální skladby – Overture, ZWV 188, Sinfonia concertante, ZWV 189, Ars Rediviva, Martinů Chamber Orchestra, 1963, LP, Supraphon
- Lamentationes – abbreviated version of "Lamentationes Ieremiae prophatae", Ars Rediviva (Milan Munclinger), 1969, LP, Supraphon
- The Orchestral Works – Camerata Bern, 3 CDs, 1989, Universal
- Trio Sonatas 1–6, 2 CDs, 1993, Studio Matouš
- Missa Sanctissimae Trinitatis, Musica Florea (Marek Štryncl), CD, 1994, Studio Matouš
- Requiem In D Minor; ZWV 48, Miserere In C Minor; Psalm 50, ZWV 57, CD, 1995, Supraphon
- Magnificat, ZWV 108; De profundis, ZWV 96; Litaniæ Omnium Sanctorum, ZWV 153, Salve Regina, ZWV 137) – Czech Philharmonic Orchestra and chorus, CD, 1998, Supraphon
- Missa Dei Patris – Barockorchester Stuttgart, Kammerchor Stuttgart (Frieder Bernius), CD, 2001, Carus
- – Musica Florea, Musica Aeterna, Ensemble Philidor, Boni Pueri (Marek Štryncl), 2 CDs, 2001, Supraphon; world premiere recording
- Gesù Al Calvario – Das Kleine Konzert, Rheinische Kantorei (Hermann Max), CD, 2001, Capriccio
- Lamentations Of Jeremiah – Chandos Baroque Players, CD, 2002, Helios
- Complete Orchestral Works – Das Neu-Eröffnete Orchestre (Jürgen Sonnentheil), 3 CDs, 2002, CPO
- I penitenti a sepolcro del Redentore, Capella Regia Musicalis (Robert Hugo) & soloists, incl.mezzo-soprano Magdalena Kožená, CD, 2004, Supraphon
- I penitenti a sepolcro del Redentore ZWV 63, Collegium 1704, Collegium Vocale 1704 (Václav Luks), CD, 2009, Zig-Zag Territoires
- Missa Dei Filii, Litaniae Laurentanae "Salus Infirmorum" – Taffelmusik (Frieder Bernius), CD, 2004, Deutsche Harmonia Mundi
- Composizioni per orchestra – Collegium 1704 (Václav Luks), CD, 2005, Supraphon
- Il serpente di bronzo – Ensemble Inégal (Adam Viktora), CD, 2005, Nibiru
- Missa purificationis Beatae Virginis Mariae – Ensemble Inégal (Adam Viktora), CD, 2007, Nibiru
- Missa votiva ZWV 18 – Collegium 1704, Collegium Vocale 1704 (Václav Luks), CD, 2008, Zig-Zag Territoires
- Il Diamante (Serenata ZWV 177), Ensemble Inégal, Prague Baroque Soloists (Adam Viktora), 2 CD, 2009, Nibiru
- Missa Sancti Josephi ZWV 14, Litaniae Xaverianae ZWV 155 – Ensemble Inégal, Prague Baroque Soloists (Adam Viktora), CD, 2010, Nibiru
- Officium Defunctorum ZWV 47 / Requiem ZWV 46, Collegium 1704 / Collegium Vocale 1704 (Václav Luks), 2 CDs, 2011, Accent (Note 1 Musikvertrieb)
- Sepolcri ZWV 58–60. Collegium Marianum, Jana Semerádová, Praha 2011, Music from Eighteenth-Century Prague
- Missa Omnium Sanctorum ZWV 21, Barbara dira effera ZWV 164, Christe eleison ZWV 29 - Ensemble Inégal, Prague Barogue Soloists (Adam Viktora), CD, 2011 Nibiru
- Sonatas – Ensemble Marsyas with Monica Huggett, SACD and digital download, 2012, Linn Records
- Missa Sanctissimae Trinitatis ZWV 17, Gaude laetare ZWV 168 - Ensemble Inégal, Prague Baroque Soloists (Adam Viktora), CD, 2012 Nibiru
- .
== Liên kế ngoài ==
- J. D. Zelenka Six sonatas for 2 oboes, bassoon & continuo, ZWV 181
- Jan Dismas Zelenka Sonatas for 2 Oboes, Bassoon and B.C. 1/2
- Jan Dismas Zelenka Sonatas for 2 Oboes, Bassoon and B.C. 2/2
- The "Discover Zelenka" website, which includes a database of works and recordings. (It is even possible to get an up-to-date list of unrecorded works).
- The Zelenka Forum
- Jan Dismas Zelenka Detailed Biography of classical.net
- Wolfgang Reich's catalog of Zelenka's works
- Janice Stockigt: Jan Dismas Zelenka: "A Bohemian Musician at the Court of Dresden"
- Jan Dismas Zelenka (www.bach-cantatas.com)
- Discography
- Music on Net