Ayun Pa, Gia Lai

Ayun Pa là một phường mới thuộc tỉnh Gia Lai, Việt Nam. Đây là một trong 135 phường, xã mới ở tỉnh Gia Lai sau đợt sắp xếp vào năm 2025.

== Địa lý ==
Phường Ayun Pa nằm ở trung tâm phía Nam của tỉnh Gia Lai, cách phường Quy Nhơn khoảng 180 km về phía Tây Nam, cách phường Pleiku khoảng 100 km về phía Đông Nam và cách phường An Khê khoảng 90 km về phía Nam. Phường nằm ở giữa của điểm nối quan trọng giữa phường Pleiku và phường Tuy Hòa của tỉnh Đắk Lắk, nằm ở hữu ngạn sông Ba thuộc khu vực trung tâm thị xã Ayun Pa trước đây, có vị trí địa lý:

- Phía Đông giáp với xã Ia Tul với ranhh giới là sông Ba
- Phía Bắc giáp với xã Ia Pa với ranh giới là sông Ayun
- Phía Tây giáp với Ia Hiao
- Phía Nam giáp với xã Ia Rbol và xã Ia Sao
Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, phường Ayun Pa sau sắp xếp có diện tích 17,61 km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 26.820 người, mật độ dân số đạt người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

== Lịch sử ==
=== Tên gọi ===
Địa danh Ayun Pa là tên gọi được ghép từ tên hai con sông là sông Ayun và sông Pa (sông Ba), do vị trí địa lý nằm ở ngã ba sông nơi sông Ayun hợp lưu với sông Ba.

Ayun Pa có các tên cũ là Cheo Reo, Phú Bổn, Hậu Bổn.

=== Lịch sử hành chính ===
Thời Việt Nam Cộng hoà là quận lỵ quận Cheo Reo của tỉnh Pleiku.

Từ năm 1962, khi thành lập tỉnh Phú Bổn, thì Cheo Reo trở thành tỉnh lỵ tỉnh này với tên gọi mới là thị xã Hậu Bổn, tỉnh Phú Bổn.

Sau khi Việt Nam thống nhất, Ayun Pa là huyện thuộc tỉnh Gia Lai - Kon Tum.

Theo Quyết định số 178-CP ngày 23 tháng 4 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ, việc chia huyện Ayun Pa thuộc tỉnh Gia Lai – Kon Tum thành hai huyện lấy tên là huyện Ayun Pa và huyện Krông Pa.

Ngày 2 tháng 3 năm 1979, thành lập thị trấn Ayun Pa là thị trấn huyện lỵ huyện Ayun Pa theo Quyết định số 77-CP của Hội đồng Chính phủ.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tỉnh Gia Lai được tái lập, huyện Ayun Pa thuộc tỉnh Gia Lai.

Ngày 07 tháng 10 năm 2005, Quyết định 1901/2005/QĐ-BXD công nhận thị trấn AyunPa là đô thị loại IV.

Ngày 30 tháng 3 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 50/2007/NĐ-CP về việc thành lập thị xã Ayun Pa và các phường thuộc thị xã Ayun Pa. Theo đó:

- Thành lập thị xã Ayun Pa trên cơ sở tách thị trấn Ayun Pa và 3 xã: Ia R'tô, Ia R'bol, Ia Sao thuộc huyện Ayun Pa.
- Thành lập 4 phường: Cheo Reo, Hòa Bình, Đoàn Kết và Sông Bờ trên cơ sở giải thể thị trấn Ayun Pa
- Thành lập xã Chư Băh trên cơ sở điều chỉnh 6.959 ha diện tích tự nhiên và 3.306 người của xã Ia Rbol
- Đổi tên phần còn lại của huyện Ayun Pa thành huyện Phú Thiện.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1664/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Gia Lai năm 2025. Theo đó, trên cơ sở giải thể thị xã An Khê, sáp nhập tỉnh Bình Định vào tỉnh Gia Lai, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Đoàn Kết, Sông Bờ, Cheo Reo và Hòa Bình thuộc thị xã Ayun Pa trước đây thành phường mới có tên gọi là phường Ayun Pa (Khoản 126 Điều 1).

== Giao thông ==
Hiện nay, phường Ayun Pa là đầu mối giao thông quan trọng của tỉnh Gia Lai khi có Quốc lộ 25 đi qua kết nối các phường, xã phía Tây và phía Nam của tỉnh Gia Lai và với khu vực phía Đông của tỉnh Đắk Lắk. Ngoài ra, Đường Trường Sơn Đông chạy theo hướng Bắc - Nam kết nối các phường, xã của tỉnh Gia Lai theo hướng Bắc - Nam nói riêng và các tỉnh lân cận nói chung.