Lê Mai (nhà ngoại giao)

Lê Mai có tên đầy đủ là Châu Văn Quyền (1940 – 1996) là nhà ngoại giao, chính khách Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền tại Thái Lan.

== Tiểu sử ==
Lê Mai, tên khai sinh là Châu Văn Quyền sinh năm 1940 tại phường Hương Thủy, thành phố Huế. Anh trai ông là Giáo Sư toán học Châu Trọng Ngô, từng giảng dạy tại trường Quốc học Huế.

Vợ ông là Phó giáo sư – bác sĩ nhãn khoa Lê Hoàng Mai, họ có hai người con. Cha của bà Lê Hoàng Mai là Lê Đinh Sum, Tư lệnh phó Binh đoàn Trường Sơn.

Lê Mai mất ngày 13 tháng 6 năm 1996 vì đột quỵ khi đang đương nhiệm Thứ trưởng Bộ Ngoại giao.

== Sự nghiệp ==
Năm 1972, Lê Mai là thành viên đoàn của Bộ Ngoại giao Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (CP72) tại Hiệp định Paris.

Tháng 6 năm 1979, phụ trách nhóm báo chí theo Đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam ở Trung Quốc, lúc này ông là Vụ phó Vụ Báo chí, Bộ Ngoại giao. Cuối tháng 8, ông tham gia đoàn đại biểu tại Liên Hiệp Quốc. Tháng 10 năm 1980, ông phụ trách báo chí theo đoàn của Võ Nguyên Giáp sang Châu Phi. Ông lần lượt giữ chức vụ Phó Vụ trưởng và Vụ trưởng Vụ Báo chí và Thông tin của Bộ Ngoại giao tại Hà Nội và Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao, Phó Vụ trưởng Vụ Tư bản chủ nghĩa (1984-1986). Một thời gian ngắn làm Đại sứ tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Yemen năm 1986.

Năm 1986, Lê Mai thay Trần Quang Cơ làm Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền tại Thái Lan, trong thời điểm quan hệ Thái Lan - Việt Nam căng thẳng vì Thái Lan cho rằng Việt Nam xâm lược Campuchia.

Năm 1990, ông về nước làm Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, trong nhiệm kỳ của mình, Lê Mai đã nỗ lực cải thiện quan hệ ngoại giao với các nước thành viên ASEAN và Hoa Kỳ. Sau khi giải quyết vấn đề lính Mỹ bị cho là mất tích sau chiến tranh Việt Nam.

Tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VII, ông được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương kiêm Uỷ viên Ban cán sự Đảng bộ Ngoại giao. Trưởng đoàn tiền trạm mở Cơ quan liên lạc Việt Nam tại Hoa Kỳ năm 1994. Trưởng đoàn Việt Nam đàm phán bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ từ năm 1991 đến 1995. Quá trình bình thường hóa hoàn tất vào tháng 7 năm 1995.

== Ghi nhận ==
=== Vinh danh ===
Tên Lê Mai được đặt cho một con đường tại phường Hương Thủy của Thành phố Huế.

Ông từng được trao nhiều Huân huy chương khác của Nhà nước Việt Nam trong số đó có:

- Huân chương Lao động hạng Nhất
- Huân chương Hữu nghị của Nhà nước Cu Ba

=== Nhận xét ===
Sau khi ông qua đời, nhiều trang thông tin nước ngoài đã đưa tin và nhận xét về ông:

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, đánh giá đề cao công trạng của ông trong việc thúc đẩy quan hệ ngoại gia Việt Nam Hoa Kỳ, sự qua đời của Lê Mai là “không đúng lúc và bi kịch”.

Báo Asianweek viết: “Ông Lê Mai là kiến trúc sư tiến trình bình thường hóa quan hệ Việt Nam và Mỹ kể từ năm 1977, một người có vai trò chính đưa tới sự chấm dứt cấm vận kinh tế của Washington vào tháng 2 năm 1994 và tạo dựng quan hệ bình thường 18 tháng sau đó.”

Nhà báo Judy Stowe của tờ "The Independent": “(Ông Lê Mai) là một trong những nhà ngoại giao xuất sắc nhất. Dư luận quốc tế đã từng mong muốn ông là Đại sứ Việt Nam đầu tiên tại Mỹ, hay có thể sẽ là Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam."

== Xem thêm ==
- Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan

== Liên kết ngoài ==
- Tháng 6, nhớ cố Thứ trưởng Ngoại giao Lê Mai (Báo Quốc tế)