Phi Tiến Sơn

Phi Tiến Sơn là nhà quay phim, biên kịch và đạo diễn điện ảnh Việt Nam, ông được biết đến qua các phim điện ảnh "Vào Nam ra Bắc", "Lưới trời" và gần đây là "Đào, phở và piano", ông cũng tham gia đạo diễn một số phim truyền hình như "Người thổi tù và hàng tổng", "Lập trình cho trái tim", "Nghề báo".

== Tiểu sử ==
Phi Tiến Sơn sinh năm 1954 tại Hà Nội trong một gia đình bình dân, không có truyền thống nghệ thuật. Ông được bố mẹ cho phép tự lựa chọn nghề nghiệp, từng là học sinh khối chuyên toán các cấp. Sau khi tốt nghiệp phổ thông trung học, ông thi đỗ vào Đại học Bách Khoa Hà Nội.

== Sự nghiệp ==
Phi Tiến Sơn nhập ngũ vào năm 1972, khi đất nước thống nhất, ông tiếp tục việc học tại trường Đại học Bách Khoa. Lúc bấy giờ sinh viên tại Hà Nội có phong trào trao đổi sách cho nhau, ông được một người bạn động viên theo ngành điện ảnh, người bạn này cho rằng năng khiếu logic của ông sẽ phát huy được với môn nghệ thuật này. Sau đó ông thi vào khoa Quay phim của Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội. Sau năm học đầu tiên, Phi Tiến Sơn được cử đi học 8 năm tại Trường Đại học Điện ảnh và Truyền hình ở Cộng hòa Dân chủ Đức. Sau khi về nước, ông được phân công công tác tại Hãng phim truyện Việt Nam, là tay máy chính của các phim điện ảnh "Cạm bẫy tình", "Những năm tháng đẹp"... Ông giành giải Quay phim xuất sắc tại 3 kỳ liên hoan phim Việt Nam liên tiếp ở 3 hạng mục khác nhau. Năm 1990 – Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 9, với bộ phim video "Lá ngọc cành vàng". Năm 1993 – Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 10, ở hạng mục phim thiếu nhi "Truyền thuyết tình yêu thần nước" cùng với đồng quay phim Trần Quốc Dũng. năm 1995, với phim điện ảnh "Giọt lệ Hạ Long" tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 11.

Đầu những năm 1990, đạo diễn Nguyễn Hữu Phần dự định làm phim về nhạc sĩ Trịnh Công Sơn nhưng bị Hãng phim truyện Việt Nam từ chối. Ông cùng Phi Tiến Sơn, Hoàng Nhuận Cầm, Lưu Trọng Ninh góp vốn thành lập Trung tâm Điện ảnh Trẻ. Sau đó bộ phim "Em còn nhớ hay em đã quên" ra đời và giành được giải Bông sen Bạc hạng mục Phim điện ảnh tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 9.

Vài năm sau đó, ông chuyển sang làm việc tại Hãng Phim truyện I. Tại đây, bên cạnh vai trò quay phim, ông còn làm đạo diễn những bộ phim điện ảnh chính kịch, Năm 1998, ông làm đạo diễn phim truyền hình "Người thổi tù và hàng tổng", bộ phim thành công giúp tên tuổi của ông trong cương vị đạo diễn bắt đầu được biết đến. Năm 2000, Phi Tiến Sơn đạo diễn và viết kịch bản phim điện ảnh "Vào Nam ra Bắc," bộ phim đoạt ngay giải B của Hội Điện ảnh Việt Nam, và một giải thưởng của Bộ Quốc phòng. Năm 2002, bộ phim "Lưới trời" do ông đạo diễn giành được giải Cánh diều Vàng và Bông sen Bạc cho phim điện ảnh xuất sắc. Năm 2008, Phi Tiến Sơn được chọn đạo diễn dự án phim dài tập "Trần Thủ Độ và người tình", ông đã thực hiện kịch bản cho 15 tập, lên kế hoạch tuyển diễn viên và ý tưởng. Sau chuyến công tác của ông tại Hàn Quốc, vị trí đạo diễn bất ngờ được chuyển sang cho Đào Duy Phúc.

Năm 2019, Phi Tiến Sơn cùng Đào Bá Sơn và Trần Vũ Thủy được chọn đồng đạo diễn phim điện ảnh "Cậu vàng" chuyển thể từ các tác phẩm văn học của nhà văn Nam Cao, sau thời gian chuẩn bị bộ phim được giao cho Trần Vũ Thủy đạo diễn chính còn Phi Tiến Sơn làm đạo diễn hình ảnh. Trong thời gian này ông cũng tham bộ phim chuyển thể văn học khác là "Kiều", với vai trò biên kịch, "Kiều" và "Cậu vàng" đều bị xem là thảm họa điện ảnh của Việt Nam năm 2021.

Ông là tác giả kịch bản kiêm đạo diễn bộ phim lịch sử "Đào, phở và piano", kịch bản của bộ phim được ông lên ý tưởng từ khoảng năm 2010 trong dịp Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Sau hơn 10 năm, bộ phim được bấm máy vào năm 2022 và phát hành từ tháng 9 năm 2023. Bộ phim giành được giải Bông sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 23. Đầu năm 2024, bộ phim bất ngờ trở thành hiện tượng phòng vé với số lượng người đặt mua kỷ lục, thậm chí trang web bán vé cũng bị sập bởi lượng truy cập lớn. Cũng trong năm 2024, tại Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ 7, ông được trao Bằng khen trong khuôn khổ dành cho các đạo diễn, biên kịch có phim về Hà Nội tham dự Liên hoan phim.

== Đời tư ==
Vợ Phi Tiến Sơn từng là giảng viên Trường đại học Bách khoa, họ có hai người con.