hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Rừng nguyên sinh Komi

Rừng nguyên sinh Komi (tiếng Nga: Девственные леса Коми) là một Di sản thế giới của UNESCO ở phía bắc Dãy núi Ural, thuộc Cộng hòa Komi, Nga. Với diện tích khoảng 32.800 km², đây là rừng nguyên sinh lớn nhất châu Âu.
==Địa lý==
Khu vực này được bảo vệ trong Khu bảo tồn thiên nhiên Pechora-Ilych và Vườn quốc gia Yugyd Va. Được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1995 trở thành Di sản thiên nhiên đầu tiên tại Nga. Sự công nhận này đã giúp cho các cánh rừng này có thêm nguồn tài trợ bổ sung từ ngoại quốc và cứu nó thoát khỏi việc đốn hạ chuẩn bị xảy ra từ phía công ty khai thác gỗ của Pháp. Tuy nhiên, các mối đe dọa với công tác bảo tồn vẫn còn, chẳng hạn như việc phá rừng, chặt trộm hay khai thác vàng, dầu mỏ trong khu vực. Các trầm tích chứa vàng ở khu vực phía bắc của Vườn quốc gia Yugyd-Va đã dược khai thác từ trước năm 1995.
==Đe dọa==
Năm 1994, các cánh rừng này đã bị đe dọa trực tiếp từ nhiều phía. Một công ty khai thác gỗ của Pháp đã bắt đầu thực hiện việc chặt đốn gỗ dọc theo các sông Pechora và Ilych trong khi một trong các vụ tràn dầu lớn nhất thế giới đã phá hủy con sông và các làng mạc xuôi theo dòng.

Mặc dù đã có sự thừa nhận khu vực này là di sản thế giới, nhưng các cố gắng nhằm khai thác vàng cũng đã được Bộ trưởng Bộ Tài nguyên của Cộng hòa Komi vận động hành lang tích cực. Các cố gắng của chính quyền khu vực nhằm dịch chuyển ranh giới của khu di sản này sao cho nó loại trừ các phần có chứa nhiều vàng và tước bỏ tình trạng được bảo vệ của chúng gần đây đã bị Tòa án tối cao của Komi bác bỏ.
==Động thực vật==
Rừng nguyên sinh Komi thuộc về vùng sinh thái rừng taiga dãy núi Ural. Đây là khu vực chiếm ưu thế bởi các loài Vân sam Siberi, Linh sam Siberi, Tùng Siberi. Về động vật, tại đây có nhiều loài động vật có vú quý hiếm, 200 loài chim. Đáng chú ý nhất là tuần lộc, chồn zibelin, thỏ rừng, rái cá, sóc, gấu nâu, gà rừng châu Âu.

==Xem thêm==
- Vườn quốc gia Yugyd Va
- Khu bảo tồn thiên nhiên Pechora-Ilych

==Liên kết ngoài==
- Virgin Komi Forests (at the UNESCO World Heritage site)
- UNEP-WCMC World Heritage - Virgin Komi Forests
- Virgin Komi Forests at Natural Heritage Protection Fund
Las Vegas (định hướng)

Las Vegas có thể là: 
- Las Vegas, Nevada, một thành phố nghỉ dưỡng và vui chơi lớn tại Hoa Kỳ
- Vùng đô thị Las Vegas, gồm các thành phố Las Vegas, Henderson, North Las Vegas, Thành phố Boulder, và các địa phương chưa hợp nhất khác nằm xung quanh các thành phố này
- Dải Las Vegas, nơi có nhiều bất động sản khách sạn, sòng bạc, khu nghỉ dưỡng vui chơi, nằm bên cạnh thành phố Las Vegas, Nevada

Las Vegas cũng có thể là:
- Las Vegas, New Mexico, Hoa Kỳ
- Las Vegas, Santa Bárbara, Honduras
- Vịnh Las Vegas, vịnh nằm ở rìa phía tây của Hồ Mead
- Las Vegas Wash, sông đô thị
Tương Nam Đàn

Tương Nam Đàn là một loại tương truyền thống của huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Tương Nam Đàn là một loại nước chấm, nước chan được làm từ hạt đậu nành và xôi nếp ủ mốc dùng trong sinh hoạt ăn uống giống như các loại mắm (nước mắm) ở miền Nam như: mắm cái, mắm nêm, mắm ruốc ... và các loại tương ở miền Bắc như: Tương Bần (Bần Yên Nhân - Hưng Yên), Tương Cự Đà (Thanh Oai – Hà Nội)...
Bạch mã khiếu tây phong

Bạch mã khiếu tây phong () là một trong những tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, xuất bản lần đầu vào năm 1962 trên Minh Báo.
== Nội dung ==
Câu chuyện nói về hành trình lưu lạc của Lý Văn Tú, con gái của Bạch Mã Lý Tam và Kim Ngân Tiểu Kiếm Tam Nương Tử (Thượng Quan Hồng). Vợ chồng Lý Tam trên đường đi tìm kho báu (Cao Xương mê cung) thì bị người của tiêu cục Tấn Uy truy sát dẫn đến phải bỏ mạng tại miền sa mạc Hồi Cương. Cô bé Lý Văn Tú lạc vào bộ tộc người Cáp Tát Khắc (Nội Mông) và được một người Hán (Kế lão lão) nuôi nấng. Lúc đó Lý Văn Tú mới 8 tuổi. Trong một lần tình cờ đuổi theo chim Thiên Linh, Lý Văn Tú gặp Tô Phổ (con trai Tô Lỗ Khắc - dũng sĩ số một của người Cáp Tát Khắc) và từ đó hai đứa trẻ thường xuyên đi chăn cừu, kể chuyện và hát cho nhau nghe.

Một hôm, hai đứa trẻ đang ngồi trông đàn cừu thì một con sói lớn bất ngờ tấn công Lý Văn Tú, Tô Phổ đã liều mình giết sói giải cứu Lý Văn Tú, tuy nhiên Tô Phổ bị sói cắn vào cổ. Lý Văn Tú vội lấy chiếc khăn của mình buộc vết thương cho Tô Phổ. Vừa lúc đó cha của Tô Phổ là Tô Lỗ Khắc đi tới, biết được việc con trai đã giết được con sói lớn nên rất vui mừng. Nhưng khi gặp Lý Văn Tú, biết cô gái là người Hán nên do thâm thù từ trước (với người Hán, đã cướp bóc và giết vợ và con trai lớn của Khắc) nên đã cấm con trai mình qua lại với Lý Văn Tú. Lý Văn Tú biết vậy nên đem bộ lông sói Tô Phổ tặng đặt trước nhà A Mạn - con gái dũng sĩ của Cáp Tát Khắc là Xa Nhĩ Khố, đối thủ của cha Tô Phổ. Thời điểm này hai đứa trẻ thơ ngây còn chưa hiểu gì về tình yêu.
Về sau, Lý Văn Tú vẫn nhớ tới Tô Phổ nhưng không thổ lộ vì cha Tô Phổ căm ghét cô, đồng thời Tô Phổ và A Mạn cũng đã thành đôi. Trong một lần ra ngoài, Lý Văn Tú gặp được Hoa Huy - nhất chỉ chấn Giang Nam, được nhận làm đồ đệ, sau đó cứ vài ngày lại đến chỗ ông luyện võ công. Một ngày nọ mưa tuyết lớn, Tô Phổ, A Mạn trú nhờ nhà Kế lão lão, Lý Văn Tú phải cải nam trang vào nhà, rồi đến khi một kẻ ở Tấn Uy tiêu cục tìm đến, đánh Tô Phổ bị thương, mọi người phát hiện ra bản đồ Cao Xương mê cung. Lúc sau Tô Lỗ Khắc và Xa Nhĩ Khố tìm con cũng tới đây và tên cướp thì bị Lý Văn Tú đuổi đi.

Đến lúc trời sáng, Tô Lỗ Khắc và Xa Nhĩ Khố dẫn con cùng trai tráng lên đường đến Cao Xương mê cung, tại đây họ gặp được Hoa Huy, phát hiện ra bí mật về thân thế của y (Ngoã Nhĩ Lạp Tề) và Kế lão lão (Mã Gia Tuấn) - cũng là đồ đệ của Hoa Huy, Lý Văn Tú cũng được ông kể cho bí mật bất ngờ của Cao Xương mê cung. Cuối cùng, sau cái chết của sư phụ và Kế lão lão, Lý Văn Tú cùng con bạch mã trở về Trung Nguyên, lòng đầy tâm trạng.

== Chuyển thể ==
Tác phẩm được chuyển thể 3 lần:
- Năm 1972 do Dương Phán Phán đóng Lý Văn Tú
- Năm 1987 do Khương Đại Vệ đóng Kế lão lão/Mã Gia Tuấn
- Năm 2002 do hãng phim Đại Lục sản xuất
Uyên ương đao

Uyên ương đao () là một tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, xuất bản lần đầu vào năm 1961 trên "Minh Báo".
==Nhân vật==
- Viên Quán Nam
- Tiêu Trung Tuệ
- Chu Uy Tín
- Trác Thiên Hùng
- Tiêu Bán Hoà
- Nhậm Phi Yến
- Lâm Ngọc Long
- Dương Bá Xung
- Thái Nhạc tứ hiệp (gồm Tiêu Dao Tử, Thường Trường Phong, Hoa Kiếm Ảnh, Cái Nhất Minh)
==Nội dung==
Tương truyền Uyên Ương đao là một cặp đao báu, ai chiếm được nó sẽ có thể xưng bá võ lâm.
==Đánh giá==
"Uyên ương đao" là tác phẩm rất ngắn, đồng thời là truyện đầu tay của Kim Dung nên có ý nghĩa với riêng tác giả nhiều hơn là có ý nghĩa, giá trị về mặt nghệ thuật
Đại Lý

Đại Lý, Đại Lý hay đại lý có thể chỉ:
- Một khái niệm trong kinh doanh: đại lý
- Các địa danh ở Trung Quốc:
- Châu tự trị dân tộc Bạch Đại Lý tại Vân Nam, Trung Quốc.
- Thành phố cấp huyện ("huyện cấp thị") Đại Lý thuộc châu này.
- Vương quốc Đại Lý từng tồn tại trong lịch sử.
Xạ điêu tam bộ khúc

Xạ điêu tam bộ khúc (射鵰三部曲) là bộ ba tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung. Câu chuyện bắt đầu từ sự sụp đổ của nhà Kim, nhà Tống và sự nổi lên của Đế chế Mông Cổ. Câu chuyện kết thúc một trăm năm sau đó với sự thiết lập nhà Minh. Những nhân vật trong truyện đóng vai trò quan trọng trong sự suy tàn và hưng vong của những triều đại đó. Hầu như 3 tác phẩm đều có mối liên hệ về nhân vật qua nhiều đời, nhất là các nhân vật chính. Xạ điêu tam bộ khúc đã được chuyển thể thành phim màn ảnh rộng, phim truyền hình, truyện tranh và game.

Ba tác phẩm này bao gồm:

- Anh hùng xạ điêu (射鵰英雄傳) - Cốt truyện diễn ra vào thời vua Tống Ninh Tông của nhà Nam Tống.
- Thần điêu hiệp lữ (神鵰俠侶) - Cốt truyện diễn ra vào thời vua Tống Lý Tông của nhà Nam Tống.
- Ỷ Thiên Đồ Long ký (倚天屠龍記) - Cốt truyện diễn ra vời thời vua Nguyên Huệ Tông của nhà Nguyên.

==Anh hùng xạ điêu==
Tiểu thuyết có 2 nhân vật chính là Quách Tĩnh, Hoàng Dung.

Câu chuyện kể về sự hình thành của đế quốc Mông Cổ, sự sụp đổ của nhà Kim, sự suy yếu trầm trọng của nhà Tống thông qua quá trình trưởng thành của nhân vật chính Quách Tĩnh cùng với Hoàng Dung. Truyện kết thúc khi Thành Cát Tư Hãn qua đời.

==Thần điêu hiệp lữ==
Tiểu thuyết có 2 nhân vật chính là Dương Quá, Tiểu Long Nữ.

Truyện diễn ra sau phần đầu khoảng 10 năm. Chủ đề chính của bộ truyện là mối tình trắc trở giữa Dương Quá và Tiểu Long Nữ diễn ra trong bối cảnh lịch sử, Mông Cổ đã cực kỳ lớn mạnh, bắt đầu tấn công xâm lược nhà Tống. Truyện kết thúc bằng chiến thắng của quân đội nhà Tống tại thành Tương Dương. Hầu như các nhân vật của phần 1 có mối liên hệ mật thiết về mối quan hệ họ hàng với phần này và tiếp tục diễn biến phức tạp hơn. Cả hai phần có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nếu như không hiểu và không xem, độc giả khó có thể hình dung được tuyến nhân vật ở phần 2.

==Ỷ thiên Đồ long ký==
Tiểu thuyết có các nhân vật chính là Trương Vô Kỵ, Triệu Mẫn quận chúa, Chu Chỉ Nhược

Nếu hai phần đầu tiên có liên quan chặt chẽ đến nhau thì phần thứ ba này không liên quan lắm. Truyện diễn ra sau sự kiện trong Thần Điêu hiệp lữ khoảng 80 năm. Lúc này Mông Cổ đã diệt Tống, nhà Nguyên được thành lập, thống trị Trung Quốc. Những cuộc khởi nghĩa nổi lên liên miên. Thông qua quá trình tu luyện, trưởng thành của nhân vật chính Trương Vô Kỵ cùng câu chuyện tình của chàng với bốn cô gái Triệu Mẫn, Chu Chỉ Nhược, Tiểu Chiêu và Ân Ly, bối cảnh giang hồ và lịch sử được hoà quyện, miêu tả một cách khá rõ nét. Truyện kết thúc khi nhà Minh được thành lập.

Phần này gần như biệt lập về nhân vật, chỉ có sự xuất hiện một cách rất mờ nhạt của tuyến nhân vật và bối cảnh của cả hai phần đầu.

==Tham khảo==
- History of the Condor Trilogy adaptations Drunkensword 11/10/2013
Nirvana (định hướng)

Nirvana có thể là:

==Tôn giáo==
- Niết bàn, khái niệm trong Phật giáo

==Âm nhạc==
===Nghệ sĩ===
- Nirvana (ban nhạc), ban nhạc từ Seattle, Washington (1988-1994)
- Nirvana (ban nhạc Anh), ban nhạc rock từ Anh (1967-nay)

===Album===
- Album "Nirvana" của ban nhạc này
- "Nirvana (EP)" của ca sĩ người Anh Sam Smith

===Điện ảnh===
- Phim "Nirvana", phim khoa học giả tưởng Ý sản xuất năm 1997
Thành phố Salt Lake

Thành phố Salt Lake () là thủ phủ và thành phố lớn nhất của tiểu bang Utah, Hoa Kỳ. Dân số của thành phố là 178.097 vào năm 2005 theo thống kê của Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Mới đầu có tên Great Salt Lake City theo Hồ Muối Lớn, thành phố được thành lập vào năm 1847 bởi một nhóm tín hữu Mặc Môn dẫn đầu là Brigham Young. Thành phố này chính là nơi đăng cai Thế vận hội mùa đông năm 2002.
Baltimore

Baltimore là một thành phố độc lập thuộc tiểu bang Maryland, bờ biển phía Đông Hoa Kỳ. Năm 2018, dân số của Baltimore là 602.495. Dân số vùng đô thị Baltimore là 2,6 triệu (năm 2005). Baltimore là thành phố lớn nhất tiểu bang Maryland và là trung tâm công nghiệp và văn hóa lớn của tiểu bang này.

== Liên kết ngoài ==
- Thành phố Baltimore
Detroit

Detroit (IPA: ; tiếng Pháp: "D'étroit", phát âm [detʁwa]) là thành phố lớn nhất của tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ, là thủ phủ của Quận Wayne. Thành phố được thành lập năm 1701 bởi các nhà buôn lông thú người Pháp. Đây là thành phố cảng lớn, tọa lạc tại phía bắc Windsor, Ontario (Canada), bên sông Detroit ở phía trung tây của vùng Ngũ Đại Hồ. Dân số vùng đô thị Detroit: 5.456.428 người. Diện tích thành phố: 370,2 km² (142,9 dặm vuông), trong đó: diện tích đất là 359,4 km², diệc tích mặt nước: 10,8 km². 

Detroit được biết đến như là trung tâm ô-tô truyền thống của thế giới và là một nguồn di sản quan trọng của nhạc pop. Nickname của thành phố là Motor City and Motown. Detroit cũng được biết đến như là "Paris của miền Tây" - tên này xuất phát từ sông Detroit (trong tiếng Pháp là Rivière du Détroit, có nghĩa là "dòng sông eo biển"), cái tên ám chỉ sự chấp nối của con sông tạo ra giữa Hồ St. Clair và Hồ Erie. Năm 2005, thành phố Detroit xếp thứ 11 trong các thành phố ở Hoa Kỳ về quy mô dân số với 886.675 dân - con số này thấp hơn thời kỳ dân số đạt cực điểm năm 1950. Detroit đứng đầu Hoa Kỳ về sự sụt giảm dân số đô thị trong vòng 50 năm qua. Detroit trung tâm của là một trong 10 vùng đô thị lớn nhất Hoa Kỳ. Tỷ lệ tội phạm của thành phố này đã mang đến tai tiếng cho thành phố Detroit trong lúc thành phố không ngừng đấu tranh chống lại gánh nặng về sự bất hòa giữa các dân tộc thành phố với vùng xung quanh. Thành phố đã trải qua một thời kỳ sụt giảm ngân sách kéo theo sự cắt giảm các dịch vụ của thành phố. Tuy nhiên, trung tâm đô thị Detroit đang phục hồi với việc xây dựng các trụ sở của các công ty phần mềm, một trung tâm Phục Hưng được nâng cấp gần đây, 3 sòng bạc, các sân vận động mới và the khu đi dạo ven sông Detroit Riverwalk. Thành phố là trung tâm giải trí cho vùng đô thị. Người dân Detroit được gọi là "Detroiters." Tên Detroit cũng được dùng để gọi vùng đô thị Detroit - một vùng đô thị có 4.488.335 dân, nếu tính cả khu vực chín quận nữa thì dân số là 5.456.428 người. Nếu tính cả thành phố Windsor của Canada nằm kề vùng đô thị thì dân số khu vực này là 5,9 triệu.

==Liên kết ngoài==
- Detroit Historical Museums & Society
- Detroit Riverfront Conservancy
Sông Volkhov

Sông Volkhov (tiếng Nga: Волхов), còn được gọi là "sông Olhava", là một con sông chảy qua tỉnh Novgorod và tỉnh Leningrad của Nga.

== Địa lý ==
Sông Volkhov chảy từ hồ Ilmen về phía bắc tới hồ Ladoga, hồ lớn nhất tại châu Âu. Nó là sông nhánh lớn thứ hai của hồ Ladoga. Chiều dài của nó là 224 km, và cao độ là khoảng 15–18 m. Toàn bộ chiều dài con sông là thuận tiện cho giao thông đường thủy. Diện tích lưu vực của con sông này, bao gồm cả lưu vực cho hồ Ilmen là khoảng 80.200 km². Lưu lượng nước thay đổi khá cao theo mùa, phụ thuộc chủ yếu vào mực nước trong hồ Ilmen: từ 44 đến 2.900 m³/s, tính trung bình khoảng 580–593 m³/s. Người ta cũng thông báo rằng sông Volkhov trong một số trường hợp ngoại lệ còn đổi ngược hướng dòng chảy. Mực nước sông này được điều chỉnh bởi đập thủy điện Volkhov (đập thủy điện đầu tiên của chính quyền Xô viết trong khu vực này, được khánh thành ngày 19 tháng 12 năm 1926 trong khuôn khổ kế hoạch GOELRO) nằm cách cửa sông 25 km. Ngoài mục đích phát điện, đập này còn tạo thuận lợi cho việc giao thông ở phần hạ lưu con sông này, mà trước đây đã gặp khó khăn các thác ghềnh.

Phần thượng lưu sông Volkhov được nối với sông Msta bằng kênh đào Siversov vòng qua hồ Ilmen. Phần hạ lưu được nối với các sông Neva, Syas và Svir bằng kênh đào Novoladozhsky vòng tránh hồ Ladoga.

Sông Volkhov bị đóng băng từ cuối tháng 11 và tan băng vào đầu tháng 4 năm sau.

== Lịch sử ==
Thủ đô của nước Nga cổ đại là Staraya Ladoga và một trong các thành phố chính của nước Nga thời Trung cổ là Velikiy Novgorod đều nằm dọc theo bờ sông Volkhov. Trong giai đoạn thế kỷ 9-11, sông Volkhov là một phần quan trọng trong hành trình thương mại từ người Varyag tới người Hy Lạp nối liền biển Baltic và biển Đen. Mặc dù chiều dài tương đối nhỏ, nhưng sông Volkhov đã đóng một vai trò lớn trong lịch sử và kinh tế nước Nga thời kỳ đó. Hình ảnh tượng trưng cho sông Volkhov đã xuất hiện trong số các đài kỷ niệm tượng trưng cho bốn con sông chính (Volga, Dnepr, Neva và Volkhov) của nước Nga trên các cột bằng đá granit đỏ trong quần thể kiến trúc của nhà chứng khoán St. Peterburg xây dựng đầu thế kỷ 19.

== Các thành thị dọc sông ==
- Velikiy Novgorod (), gần đầu nguồn
- Kirishi ()
- Volkhov ()
- Novaya Ladoga (), gần của sông

== Các sông nhánh chính ==
- Vishera (hữu ngạn), nối với nhánh sông Maly Volkhovets
- Kerest (tả ngạn)
- Oskuya (hữu ngạn)
- Pchezhva (hữu ngạn)
- Tigoda (tả ngạn)
- Chyornaya (hữu ngạn)
- Vloya (tả ngạn)
- Olomna (tả ngạn)
Novgorod (định hướng)

Novgorod là tên gọi của:
- Nước cộng hòa Novgorod thời Trung cổ (thế kỷ 12- thế kỷ 15)
- Thành phố Velikiy Novgorod, Nga (đơn giản chỉ gọi là Novgorod)
- Thành phố Nizhny Novgorod, Nga
- Một tên gọi cũ của Novograd-Volynskyi, thuộc tỉnh Zhitomi, Ukraina
- Novgorod-Siversky (Novgorod-Seversky), thuộc tỉnh Chernihiv (Chernigov), Ukraina
- Novgorod-Litovsky tức Navagrudak (Novogrudok), thuộc tỉnh Grodzno, Belarus
- Tỉnh Novgorod tại miền tây bắc Nga, với thủ phủ là Velikiy Novgorod.
- Tỉnh Nizhny Novgorod ở đông nam Moskva, với thủ phủ là Nizhny Novgorod.
- Cũng có thể dùng để chỉ Tàu chiến Novgorod của Nga, một tàu thủy thân tròn, được hạ thủy ngày 17 tháng 12 năm 1871 (theo lịch Julius) và phá hủy năm 1912, được coi là chiếc tàu chiến thô kệch nhất mà con người đã tạo ra.
Gibberellin

Gibberellin (viết tắt trong tiếng Anh: GAs) là một hormone có tác dụng điều chỉnh sự phát triển ở thực vật và có ảnh hưởng tới một loạt các quá trình phát triển như làm cho thân dài ra, nảy mầm, ngủ, ra hoa, biểu hiện gen, kích thích enzyme và tình trạng già yếu của lá cũng như quả.

==Lịch sử==
Gibberellin lần đầu tiên được nhà khoa học người Nhật Bản là Eiichi Kurosawa ghi nhận vào năm 1926, khi ông nghiên cứu bệnh "bakanae" (lúa von) ở lúa. Chất này kích thích cây lúa phát triển rất cao, các lóng dài ra, thân cây nhỏ lại, màu xanh của cây ngả dần sang xanh vàng hoặc trắng. Người Việt Nam gọi đây là bệnh "lúa von".

Những giberelin được Teijiro Yabuta kết tinh đầu tiên là vào năm 1935 từ chủng nấm Gibberellin fujikuroi do Kurosawa cung cấp, khi đó ông đã kết tinh được hai dạng gibberellin và gọi chúng là gibberellin A và B.

Sự quan tâm tới gibberellin ngoài phạm vi Nhật Bản chỉ bắt đầu từ sau chiến tranh thế giới lần thứ II. Tại Hoa Kỳ, nghiên cứu đầu tiên do một đơn vị của Fort Detrick tại Maryland thực hiện, thông qua nghiên cứu sự nảy mầm của đậu "Vicia faba". Tại Vương quốc Anh công việc nhằm cô lập các dạng gibberellin mới do Imperial Chemical Industries thực hiện. Sự quan tâm tới các gibberellin lan rộng ra khắp thế giới như là một chất tiềm năng để sử dụng đối với nhiều loài thực vật và có tầm quan trọng thương mại đã trở nên ngày càng rõ nét. Ví dụ, nghiên cứu bắt đầu từ Đại học California, Davis vào giữa thập niên 1950 đã dẫn tới việc sử dụng nó ở quy mô thương mại đối với nho không hạt Thompson trong khu vực California vào năm 1962.

==Hóa học==
Về mặt hóa học, tất cả các gibberellin đã biết là các acid ditecpenoid được tổng hợp từ terpenoid trong thể hạt và sau đó biến đổi trong mô lưới nội chất và cytosol cho đến khi chúng đạt tới dạng hoạt hóa sinh học của mình. Tất cả các gibberellin đều dẫn xuất từ bộ khung ent-gibberellan, nhưng được tổng hợp thông qua "ent"-kauren. Các gibberellin được đặt tên là GA1, GA2...GAn theo trật tự phát hiện. Acid gibberellic là gibberellin đầu tiên được mô tả cấu trúc, có tên gọi GA3

Gibberellin không chứa nitơ trong phân tử, hòa tan tốt trong các dung môi hữu cơ bình thường nhưng tan kém trong nước. Giberelin tổng hợp bằng con đường vi sinh vật.

==Chức năng==
Gibberellin là chất trao đổi thứ cấp, có chức năng của một hormone thực vật, kích thích sinh trưởng thực vật. Thực vật chứa các gibberellin như những hormone nội sinh. Ở thực vật bậc cao, người ta còn thấy nó có đặc tính điều chỉnh sinh trưởng. Một lượng rất nhỏ gibberellin cũng ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển thực vật, nhưng chúng không có tác dụng đối với động vật và vi sinh vật.

==Phân loại==
Tính đến năm 2020, đã có 136 chất gibberellin được biết đến từ thực vật, nấm và vi khuẩn, trong đó gibberellin A3 hay Giberelin X, GA3 là chất có tác dụng sinh học lớn nhất.

Những gibberellin A2, A10 đến A15, A24 và A25 chỉ tách được từ nấm "Fusarium moniliforme"; các gibberellin A5, A6, A8, A16 đến A23, A26 đến A32 chỉ thấy ở thực vật bậc cao, còn gibberellin A1, A3, A4, A7 và A9 thấy có cả ở nấm "Fusarium moniliforme" và thực vật bậc cao.
Danh sách thành phố tiểu bang Colorado

Danh sách các thành phố Tiểu bang Colorado, Hoa Kỳ:
- Arvada, Colorado
- Aspen, Colorado
- Aurora, Colorado
- Avon, Colorado
- Bayfield, Colorado
- Basalt, Colorado
- Berthoud, Colorado
- Black Hawk, Colorado
- Boulder, Colorado
- Breckenridge, Colorado
- Brighton, Colorado
- Broomfield, Colorado
- Brush, Colorado
- Burlington, Colorado
- Castle Rock, Colorado
- Cedaredge, Colorado
- Centennial, Colorado
- Cherry Hills Village, Colorado
- Colorado Springs, Colorado
- Commerce City, Colorado
- Cortez, Colorado
- Craig, Colorado
- Creede, Colorado
- Cripple Creek, Colorado
- Delta, Colorado
- Denver, Colorado
- Dillon, Colorado
- Durango, Colorado
- Eagle, Colorado
- Eaton, Colorado
- Edgewater, Colorado
- Englewood, Colorado
- Erie, Colorado
- Estes Park, Colorado
- Evans, Colorado
- Federal Heights, Colorado
- Firestone, Colorado
- Frederick, Colorado
- Fort Collins, Colorado
- Fort Lupton, Colorado
- Fort Morgan, Colorado
- Fountain, Colorado
- Frisco, Colorado
- Fruita, Colorado
- Georgetown, Colorado
- Glendale, Colorado
- Glenwood Springs, Colorado
- Golden, Colorado
- Grand Junction, Colorado
- Greeley, Colorado
- Greenwood Village, Colorado
- Gunnison, Colorado
- Gypsum, Colorado
- Idaho Springs, Colorado
- Ignacio, Colorado
- Johnstown, Colorado
- La Junta, Colorado
- Lafayette, Colorado
- Lakewood, Colorado
- Lamar, Colorado
- Larkspur, Colorado
- Limon, Colorado
- Littleton, Colorado
- Lone Tree, Colorado
- Longmont, Colorado
- Louisville, Colorado
- Loveland, Colorado
- Lyons, Colorado
- Minturn, Colorado
- Montrose, Colorado
- Monument, Colorado
- Morrison, Colorado
- Nederland, Colorado
- New Castle, Colorado
- Northglenn, Colorado
- Olathe, Colorado
- Pagosa Springs, Colorado
- Palmer Lake, Colorado
- Parker, Colorado
- Pueblo, Colorado
- Rifle, Colorado
- Sheridan, Colorado
- Silt, Colorado
- Silverthorne, Colorado
- Silverton, Colorado
- Town of Snowmass Village, Colorado
- South Fork, Colorado
- Steamboat Springs, Colorado
- Sterling, Colorado
- Stratton, Colorado
- Superior, Colorado
- Telluride, Colorado
- Timnath, Colorado
- Thornton, Colorado
- Trinidad, Colorado
- Vail, Colorado
- Westminster, Colorado
- Wheat Ridge, Colorado
- Windsor, Colorado
- Winter Park, Colorado
- Woodland Park, Colorado
Danh sách thành phố tiểu bang New Mexico

Danh sách các thành phố tại tiểu bang New Mexico, có dân số trên 3.000 người.

== Liên kết ngoài ==
- New Mexico Census Data @ Census.gov
Vòng loại Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008

Vòng loại Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008 là giải đấu vòng loại do Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA) tổ chức nhằm chọn ra các đội tuyển tham dự Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008. 

Tổng cộng 14 đội tuyển giành quyền tham dự giải đấu thông qua vòng loại, cùng với và được tự động tham dự UEFA Euro 2008 với vai trò là nước chủ nhà. 

50 đội tuyển thành viên của UEFA được chia thành 7 bảng (một bảng có 8 đội, 6 bảng còn lại có 7 đội). Mỗi đội trong từng bảng thi đấu theo thể thức sân nhà và sân khách để chọn ra hai đội đứng đầu mỗi bảng tham dự Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008. Đây là lần đầu tiên vòng loại Giải vô địch bóng đá châu Âu không có vòng play-off.

==Bốc thăm==
Hệ số điểm được dùng để phân chia các đội vào các nhóm khác nhau tại lễ bốc thăm lần này, được dựa trên kết quả các đội đạt được tại vòng đấu bảng của vòng loại Euro 2004 và vòng loại World Cup 2006. Có vài điều đáng lưu ý sau:

- Đội đương kim vô địch Hy Lạp nghiễm nhiên được xếp làm đội hạt giống.
- Bồ Đào Nha không có hệ số điểm của vòng loại Euro 2004 do là nước chủ nhà.
- Đức không có hệ số điểm của vòng loại World Cup 2006 do là nước chủ nhà. Vì vậy, thành tích của đội tại vòng loại World Cup 2002 đã được sử dụng.
- không có thành tích nào ở các vòng loại Euro do lần đầu tham dự giải.

Lễ bốc thăm diễn ra vào ngày 27 tháng 1 năm 2006 tại Montreux, Thụy Sĩ. Dưới đây là thành phần các nhóm khác nhau đã được quyết định trước lễ bốc thăm.

== Các bảng ==
Ngoài Áo và Thụy Sĩ không phải thi đấu vòng loại, tất cả các đội còn lại được chia vào 7 bảng (6 bảng 7 đội và 1 bảng 8 đội), thi đấu vòng tròn hai lượt chọn ra hai đội nhất bảng vào vòng chung kết. Trường hợp các đội bằng điểm thì xét kết quả đối đầu trực tiếp, sau đó mới tính tới hiệu số bàn thắng - bàn thua và số bàn thắng.

=== Bảng A ===
(*) Do Armenia và Azerbaijan không thỏa thuận được địa điểm thi đấu, loạt trận đấu giữa hai đội bị hủy. Cả hai đội đều không có điểm trong hai trận đấu này.

== Cầu thủ ghi bàn ==
"Cập nhật lần cuối ngày: 21 tháng 11 năm 2007"
== Các đội tuyển vượt qua vòng loại ==
- In đậm là năm mà đội giành chức vô địch.

== Liên kết ngoài ==
- Thống kê không chính thức về Euro 2008
Kiểu số thực

Kiểu số thực là một kiểu dữ liệu được sử dụng trong chương trình máy tính để biểu diễn xấp xỉ một số thực. Do các số thực đều không đếm được, nên với một lượng thông tin hữu hạn, máy tính không thể biểu diễn số thực một cách chính xác. Thường thì để biểu diễn một số thực, máy tính sẽ sử dụng một hữu tỷ xấp xỉ tương đương.

== Số hữu tỷ ==
Kiểu dữ liệu tổng quát nhất để lưu trữ số hữu tỷ gồm có một tử số và một mẫu số dưới dạng nguyên. Xem kiểu số nguyên.

== Số thực dấu phẩy tĩnh ==
Kiểu dữ liệu "số thực dấu phẩy tĩnh" giả thiết tồn tại một mẫu số cho trước cho mọi số. Mẫu số ở đây thường là một lũy thừa của hai. Ví dụ: trong một hệ thống có mẫu số là 65.536 (2), số thập lục phân 0x12345678 biểu diễn 0x12345678/65536, 305419896/65536, 4660 + 22136/65536, hoặc khoảng 4660,33777. Xem Số thực dấu phẩy tĩnh.

== Số thực dấu phẩy động ==
Kiểu "số thục dấu phẩy động" là một kiểu kết hợp giữa tính linh hoạt của kiểu số hữu tỷ và tốc độ xử lý của số dấu phẩy tĩnh. Nó sử dụng một số bit trong kiểu dữ liệu để biểu diễn mẫu số dưới dạng một lũy thừa của hai. Xem Số thực dấu phẩy động và IEEE 754: chuẩn dấu phẩy động.
Vợ nhặt

Vợ nhặt là một tác phẩm văn học của nhà văn Kim Lân viết về thời kỳ xảy ra nạn đói năm 1945 diễn ra tại Thái Bình. Được in trong tập "Con chó xấu xí" (truyện ngắn 1962), tiền thân của truyện là tiểu thuyết "Xóm ngụ cư (1946)" được viết ngay sau Cách mạng tháng Tám nhưng còn dang dở và bị mất bản thảo. Về sau (1954), tác giả đã dựa vào cốt truyện cũ để viết truyện ngắn này.

Một trích đoạn trong tác phẩm đã được xuất hiện trong đề thi môn ngữ văn của kì thi tốt nghiệp Trung học phổ thông tại Việt Nam năm 2023.

==Xem thêm==
- Truyện ngắn Làng – Kim Lân
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (tiếng Anh: Organization for Economic Cooperation and Development; viết tắt: OECD) có mục đích là để tìm ra các chính sách phát triển kinh tế cùng phúc lợi của người dân.

Đây là một diễn đàn dành cho các thành viên, hiện là chính phủ của 38 nước kinh tế thị trường phát triển nhất thế giới cũng như 70 nước không phải là thành viên, cùng nhau bàn bạc, trao đổi kinh nghiệm để giải quyết các vấn đề kinh tế cũng như các vấn đề chung khác. Hiện OECD có 38 thành viên, hầu hết trong số đó là các quốc gia có thu nhập cao.

Trụ sở của tổ chức hiện nay cũng như tiền thân OEEC trước đó từ năm 1949 là ở Lâu đài La Muette ở Paris, Pháp.

== Lịch sử phát triển ==
- Tiền thân của OECD là Tổ chức Hợp tác Kinh tế châu Âu (OEEC) của 16 nước châu Âu nhằm khôi phục kinh tế và giám sát phân bổ viện trợ.
- Năm 1950, Mỹ và Canada tham gia OEEC với tư cách quan sát viên.
- Năm 1961, OEEC được chuyển thành OECD. 16 nước châu Âu trong OEEC cùng với Mỹ và Canada trở thành những thành viên sáng lập của OECD (tổng cộng 20 thành viên).
- Trong những năm tiếp theo, OECD tiếp tục kết nạp một số quốc gia, bắt đầu từ Nhật Bản (1964), Phần Lan (1969), Úc (1971), New Zealand (1973), México (1994), Cộng hòa Séc (1995), Hungary, Ba Lan và Hàn Quốc (1996), Slovakia (2000), Chile, Slovenia, Israel và Estonia (2010), Latvia (2016), Litva, (2018), Colombia (2020) và mới nhất là Costa Rica (2021).

== Thành viên ==
OECD hiện đang có 38 thành viên, trong đó:

Châu Âu: 27 thành viên
- (1995)

- (2010)
- (1969)
- (1996)

- (1962)
- (2016)
- (2018)

- (1996)

- (2000)
- (2010)

Châu Mỹ: 5 thành viên, 3 thành viên từ Bắc Mỹ và 2 từ Nam Mỹ

- (2010)

- (2020)

- (1994)

Châu Á: 3 thành viên

- (2010)

- (1964)

- (1996)
Châu Đại Dương: 2 thành viên

- (1971)

- (1973)
== Các quốc gia được mời để trở thành thành viên ==
Ngày 16/5/2007, OECD đã đồng ý mời Chile, Estonia, Israel, Nga và Slovenia thảo luận để trở thành thành viên. Ngoại trừ Nga, các nước còn lại hiện đã là thành viên. 
- Ngày 13/3/2014, OECD loan báo ở Paris là sẽ ngưng các đàm phán với Nga về việc nước này xin vào tổ chức theo như yêu cầu của 34 nước thành viên vì cuộc khủng hoảng Krym 2014.

Từ tháng 5/2013, OECD bắt đầu các cuộc thảo luận với , và .

== Liên kết ngoài ==
- Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế
- OECD's Trang web các thành viên
- OECD Anti-Bribery Convention
- Text of the OECD Guidelines for Multinational Enterprises
- OECD page on OEEC
- OECD's Factbook presenting comparative economic, environmental and social data from the world's largest economies
- OECD Antispam Task Force Report presenting an eight pronged set of measures for countering spam
Danh sách trường trung học phổ thông tại Hà Nội

Hà Nội là thành phố có hệ thống trường Trung học phổ thông hay còn gọi là các trường cấp III rất đa dạng, bao gồm các trường công lập, dân lập, tư thục, các trường chuyên và các trường có yếu tố nước ngoài. Trong số đó có một số trường được coi là có chất lượng đào tạo hàng đầu cả nước, là nơi tập trung nhiều học sinh phổ thông ưu tú không chỉ của Hà Nội mà còn của toàn miền Bắc.

==Các trường chuyên==
Trên địa bàn Hà Nội hiện có 8 trường Trung học phổ thông chuyên.

Có 4 trường chuyên của Sở GD-ĐT Hà Nội, 3 trường chuyên của Đại học Quốc gia Hà Nội và 1 trường chuyên của Đại học Sư phạm Hà Nội.

Để vào các trường chuyên, học sinh lớp 9 phải đăng ký dự tuyển vào lớp 10 Trung học phổ thông có dạy hệ chuyên hoặc tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 chuyên do Sở Giáo dục - Đào tạo Hà Nội tổ chức.
==Các trường công lập==
Đây là loại hình trường học do Nhà nước, Trung ương hay cấp Địa phương đứng ra đầu tư về kinh tế. Các khoản kinh phí và cơ sở vật chất đều hoạt động chủ yếu từ kinh phí công - tức là các nguồn tài chính công hoặc các khoản đóng góp phi vụ lợi. Để vào các trường công lập, học sinh lớp 9 phải tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 Trung học phổ thông.

Các trường công lập tự chủ tài chính
==Các trường ngoài công lập==
"Các trường ngoài công lập gồm hai loại hình:"

- "Trường dân lập": do cộng đồng dân cư ở cơ sở thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động.
- "Trường tư thục": do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, nhà đầu tư trong nước - ngoài nước hoặc cá nhân thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động bằng vốn ngoài ngân sách nhà nước.

=== Các trường có yếu tố nước ngoài ===
"Trường có yếu tố nước ngoài" là các trường phổ thông tư thục có vốn liên doanh nước ngoài, giảng dạy một số môn theo chương trình nước ngoài, giảng dạy chương trình tích hợp với chương trình nước ngoài, được Bộ GD-ĐT thẩm định và cấp phép. Một số trường có vốn đầu tư Việt Nam nhưng đăng ký với các tổ chức quốc tế để trở thành trường dạy chương trình quốc tế. Những trường này được tổ chức quốc tế công nhận và cấp phép trở thành trường thành viên tại Việt Nam.
== Các trường quốc tế ==
Hiện tại vẫn chưa có định nghĩa cụ thể cho loại hình trường học này. Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác nhận chỉ có 07 trường phổ thông được coi là quốc tế trên địa bàn thành phố, các trường này có 100% vốn đầu tư nước ngoài hoặc một số được thành lập bởi liên Bộ Giáo dục & Đào tạo cùng với Bộ Ngoại giao giảng dạy bằng chương trình nước ngoài.
==Xem thêm==
- Danh sách các trường trung học chuyên nghiệp của Việt Nam
- Danh sách trường đại học, học viện và cao đẳng tại Hà Nội
Giuđa Ítcariốt

Giuđa Ítcariốt (Judas Iscariot, , "Yehudah", , chết năm 30-33 Công Nguyên) theo Tân Ước, là một trong mười hai tông đồ đầu tiên của chúa Giêsu, và con trai của Simon. Trong nhóm mười hai, ông được biết như là người giữ "túi tiền" (), nhưng ông nổi tiếng đến với vai trò phản bội Chúa Giêsu và nộp ông cho các chức sắc Do Thái. Tên của ông thường được sử dụng đồng nghĩa với sự phản bội hay phản quốc. Đôi khi người ta nhầm lẫn với Jude Thaddeus.

Mặc dù có các câu chuyện khác nhau về cái chết của Judas, phiên bản truyền thống cho là đã treo cổ tự tử sau sự phản bội. Vị trí của ông trong số Mười Hai Tông Đồ sau đó đã được thay thế bởi Matthias.

Mặc dù vai trò nổi tiếng của ông trong câu chuyện Phúc Âm, Judas vẫn là nhân vật gây tranh cãi trong lịch sử Kitô giáo. Sự phản bội của Judas được xem là sự kiện mấu chốt dẫn đến Chúa Giêsu bị đóng đinh và sự phục sinh của Chúa, theo đó, theo thần học Kitô giáo truyền thống, mang lại sự cứu rỗi cho nhân loại. Một số bản văn ngộ giáo – bị Giáo hội bác bỏ và coi là dị giáo – ca ngợi Judas vì vai trò của ông trong việc xúc tác cho sự cứu rỗi nhân loại, và xem Judas là nhân vật nổi trội nhất trong các tông đồ.

== Tường thuật kinh thánh ==
Giuđa được nhắc đến trong Phúc âm Nhất Lãm, Phúc âm John và ở đoạn đầu của Công vụ Tông Đồ.

Chứng cớ nói rằng các thầy tư tế đang tìm cách bắt giữ Giêsu cách bí mật. Họ quyết định không làm công khai vì sợ dân chúng bạo động; thay vào đó, họ chọn bắt Giêsu vào ban đêm. Trong Phúc âm Luke, Satan nhập vào Giuđa lúc này.

Theo Phúc âm John, Giuđa là người giữ túi tiền của các môn đệ khác và phản bội Giêsu để lấy "30 đồng bạc", chỉ điểm Giêsu bằng một nụ hôn—"Nụ hôn của Giuđa"— để binh lính mang Giêsu tới nhà Thượng tế Caiaphas, người sau đó đã giao Giêsu cho Pontius Pilatus.
Điêu khắc đá Chăm Pa

Điêu khắc đá Chămpa là một loại hình điêu khắc của nghệ thuật Chămpa. Các tác phẩm điêu khắc này thường được gắn liền với các công trình kiến trúc cổ Việt Nam, tạo thành một tổng thể nghệ thuật hoàn chỉnh. Các hiện vật điêu khắc đá Chămpa quý hiếm hiện được lưu giữ tại nhiều bảo tàng ở Việt Nam và các quốc gia khác trên thế giới. Điêu khắc đá Chămpa có hai loại hình chính là phù điêu và tượng có chủ đề về thần voi, sư tử, chim thần Garuda, vũ nữ Apxara, thần Visnu, thần Siva...Các loại hình này thường được nhìn thấy trang trí ở thân hoặc chân tháp Chàm.
==Thần Indra==
Thường được thể hiện ở tư thế ngồi ở 2 chân xếp bằng trên một cái bệ, tay cầm một vật (có thể là lưỡi tầm sét), có một con voi đang phủ phục, là vật cưỡi của thần.

==Bò Nandin==
Là vật cưỡi của thần Shiva, thường được thể hiện dưới dạng tượng tròn và ở tư thế nằm. Theo Ấn Độ giáo thì bò Nandin tượng trưng cho phần dương tính của Shiva, thể hiện tính dục, sự sung mãn của Shiva. Đồng thời,còn tượng trưng cho nền nông nghiệp.

==Chim thần Garuda==
Là vật cưỡi của thần Visnu, có trang trí hoa văn cầu kỳ. Là kẻ thù không đội trời chung với rắn Naga. Tương truyền, tổ tiên của Garuda bi rắn Naga cắn chết. Vì thế Garuda thường ăn Naga. Do đó trong các phù điêu điêu khắc thường có hình Garuda đang nuốt Naga, chân quặp hoặc dẫm lên Naga.

==Sư tử==
Hầu hết đều được thể hiện là sư tử đực, và ở tư thế đứng hai chân. Hình tượng sư tử phổ biến trong điêu khắc đá Chămpa, nhưng tập trung nhiều ở trong cách Trà Kiệu (do Trà Kiệu là kinh đô đầu tiên của Chămpa được xây dựng với tên gọi là Sinhapura-thành phố sư tử).

==Thần Siva==
Ân Độ giáo ở Chămpa thuộc phái Siva, thường được thể hiện dưới dạng Linga để tôn thờ. Những hình tượng Siva thường được thể hiện ở dạng người (hay nhân hóa)...

==Xem thêm==
- Tháp Chàm

==Liên kết ngoài==
- Bảo tàng LSVN Thành phố Hồ Chí Minh với sưu tập hiện vật Chămpa
- Di tích Chămpa
Bộ Quắn hoa

Proteales là một danh pháp thực vật của một bộ thực vật có hoa. Bộ này được gần như tất cả các nhà phân loại học công nhận. Tên gọi trong tiếng Việt của nó là Bộ Quắn hoa. Tên gọi quắn hoa chỉ mới xuất hiện trong thời gian không lâu do các loài quắn hoa mới được du nhập vào Việt Nam trong thời gian gần đây. 
== Các họ ==
Hệ thống APG II năm 2003 công nhận bộ này và đặt nó trong nhánh eudicot = "Thực vật hai lá mầm thật sự", với giới hạn định nghĩa như sau:
- Bộ "Proteales"
Hệ thống APG IV năm 2016 đã thêm họ Sabiaceae vào bộ này. 

Các thành viên được biết đến nhiều nhất của bộ Proteales là các loài quắn hoa protea (chi Protea) ở Nam Phi, quắn hoa banksia (chi Banksia) và mắc ca (chi "Macadamia") ở Úc, tiêu huyền ("Platanus orientalis"), các loài chò nước (Platanus spp.) và các loài sen trắng hay sen hồng. Nguồn gốc của các loài trong bộ này là rất cổ, với chứng cứ về sự đa dạng hóa vào giữa kỷ Phấn Trắng, khoảng trên 100 triệu năm trước. Một điều đáng chú ý là sự phân bổ của các họ hiện nay, với họ Proteaceae (quắn hoa) chủ yếu ở Nam bán cầu trong khi các họ Platanaceae (chò nước, tiêu huyền) và Nelumbonaceae (sen) ở Bắc bán cầu.

== Các hệ thống phân loại khác ==
=== Cronquist ===
Hệ thống Cronquist năm 1981 công nhận bộ này và đặt nó trong phân lớp "Rosidae" thuộc lớp "Magnoliopsida" [=thực vật hai lá mầm]. Nó sử dụng định nghĩa sau:
- Bộ "Proteales"
=== Dahlgren & Thorne ===
Hệ thống Dahlgren và hệ thống Thorne (1992) công nhận bộ này và đặt nó trong siêu bộ "Proteanae" thuộc phân lớp "Magnoliidae" [=thực vật hai lá mầm]. Các hệ thống này dùng định nghĩa sau:
- Bộ "Proteales"
=== Engler ===
Hệ thống Engler, trong phiên bản cập nhật năm 1964, cũng công nhận bộ này và đặt nó trong phân lớp "Archychlamydeae" của lớp "Dicotyledoneae". Nó dùng định nghĩa sau:
- Bộ "Proteales"
=== Wettstein ===
Hệ thống Wettstein, sửa đổi lần cuối năm 1935, cũng công nhận bộ này và đặt nó trong nhóm "Monochlamideae" thuộc phân lớp "Choripetalae" của lớp "Dicotyledones". Nó sử dụng định nghĩa sau:
- Bộ "Proteales"
Sân bay quốc tế Los Angeles

Sân bay quốc tế Los Angeles (Los Angeles International Airport) mã là KLAX, là sân bay phục vụ ở thành phố Los Angeles, bang California. Người dân California thường gọi sân bay này là LAX với việc đánh vần từng chữ riêng. Sân bay có 4 đường cất hạ cánh dài lần lượt là: 3382 m, 3135 m, 2720 m và 3382 m. KLAX phục vụ khách bay thẳng 2 tuyến điểm (không phải transit) nhiều hơn bất kỳ sân bay bận rộn trên thế giới. LAX là sân bay bận rộn thứ 5 thế giới nếu tính lưu lượng khách phục vụ. Sân bay đã phục vụ khoảng 61.95.548 hành khách năm 2007 và 70 triệu lượt khách năm 2014. LAX đứng thứ 3 về lượng khách thông qua ở các sân bay Hoa Kỳ. Nếu tính riêng lượng khách quốc tế, LAX là sân bay bận rộn thứ 2, chỉ sau Sân bay quốc tế John F. Kennedy ở Thành phố New York. Nhưng chỉ xếp thứ 20 thế giới về tiêu chí này. Trước 11 tháng 9, đây là sân bay bận rộn thứ 3 thế giới. LAX là sân bay trung tâm của hãng hàng không United Airlines. LAX phục vụ các điểm đến như Bắc Mỹ, Mỹ Latinh, châu Á và châu Đại Dương. Các hãng hang không nổi tiếng ở sân bay này là: United (19.57% lượng khách, kết hợp với số khách của United Express), American chiếm (15%) và hãng Southwest (12.7%). LAX cũng là một thành phố tập trung của Alaska Airlines và là một cửa ngõ cho hãng Delta Air Lines.

Diện tích sân bay vào khoảng 3.425 ha (14 km²), nằm bên bờ Thái Bình Dương của Los Angeles, cách trung tâm thành phố này 15 dặm (24 km) về phía tây nam trung tâm Los Angeles. Vị trí của sân bay này ở bên bờ biển nên thường phải chịu cảnh sương mù dày đặc, lúc đó các chuyến bay buộc phải chuyển qua Sân bay quốc tế Ontario (Ontario International Airport) ở Hạt San Bernardino các LAX 47 dặm (76 km) về phía đông.
Dù LAX là sân bay lớn nhất ở thành phố Los Angeles, khu vực này vẫn phải phụ thuộc vào nhiều sân bay khác do quy mô của vùng đô thị Đại Los Angeles rộng lớn. Nhiều tuyến điểm du lịch của vùng này gần các sân bay thay thế khác trong khu vực hơn LAX như Hollywood và Công viên Griffith gần Sân bay Bob Hope hơn (toạ lạc tại Burbank) thuộc Quận Los Angeles (Los Angeles County).

== Xem thêm ==
- Các sân bay bận rộn nhất Hoa Kỳ theo lưu lượng khách en: Busiest airports in the United States by international passenger traffic

== Liên kết ngoài ==
- LAX Homepage
Họ Bằng lăng

Lythraceae là danh pháp khoa học của một họ thực vật có hoa. Nó bao gồm khoảng 500-620 loài, chủ yếu là cây thân thảo, với một ít loài là cây bụi hoặc cây thân gỗ, trong 32 chi. Trong tiếng Việt nó được gọi là họ Bằng lăng hoặc họ Tử vi (theo chi "Lagerstroemia"). Nếu đặt tên họ theo đúng chi "Lythrum" (không thấy có ở Việt Nam) thì sẽ là họ Thiên khuất. Họ Lythraceae phân bổ khắp toàn cầu, với phần lớn các loài ở vùng nhiệt đới nhưng chúng cũng sinh sống tốt trong các khu vực có khí hậu ôn đới.

Chi từ đó có danh pháp Lythraceae là chi "Lythrum", chứa các loài thiên khuất (chẳng hạn "Lythrum salicaria" hay thiên khuất tía). Hiện nay người ta đã gộp cả lựu, trước đây được xếp trong một họ riêng là "Punicaceae".

==Các chi==
- Phân họ Lythroideae = Lythraceae nghĩa hẹp ("sensu stricto"), 27 chi:
- "Adenaria"
- "Ammannia" (bao gồm cả "Ammanella", "Cornelia"): thanh hồ điệp, hồng liễu, mùi chó.
- "Capuronia"
- "Crenea" (bao gồm cả "Crena", "Crenaea", "Dodecas")
- "Cuphea" (bao gồm cả "Balsamona", "Banksia", "Bergenia", "Cuphaea", "Dipetalon", "Duvernaya", "Endecaria", "Maja", "Melanium", "Melfona", "Melvilla", "Parsonsia", "Quirinia"): cẩm tú
- "Decodon"
- "Didiplis"
- "Diplusodon" (bao gồm cả "Diplodon", "Diplousodon", "Friedlandia")
- "Galpinia"
- "Ginoria" (bao gồm cả "Amannia", "Antherylium", "Ginora", "Haitia")
- "Heimia"
- "Hionanthera"
- "Koehneria"
- "Lafoensia" (bao gồm cả "Calyplectus", "Ptychodon")
- "Lagerstroemia" (bao gồm cả "Orias"): tử vi, bằng lăng, săng lẻ.
- "Lawsonia" (bao gồm cả "Rotantha"): lá móng
- "Lourtella"
- "Lythrum" (bao gồm cả "Peplis", "Salicaria"): ngưu đốn thảo, thiên khuất.
- "Nesaea"
- "Pehria" (bao gồm cả "Grislea")
- "Pemphis": bằng phi
- "Physocalymma" (bao gồm cả "Physocalymna")
- "Pleurophora"
- "Rotala" (bao gồm cả "Ameletia", "Boykiana", "Boykinia", "Ditheca", "Hoshiarpuria", "Hydrolythrum", "Hypobrichia", "Nexilis", "Nimmonia", "Quartinia", "Rhyacophila", "Sellowia", "Suffrenia", "Tritheca", "Winterlia"): luân thảo, vảy ốc.
- "Socotria"
- "Tetrataxis" (bao gồm cả "Tetradia")
- "Woodfordia": lâm phát.
- Phân họ Punicoideae = Punicaceae
- "Punica": hai loài lựu (thạch lựu)
- Phân họ Sonneratioideae
- "Sonneratia" (bao gồm cả "Blatti"): các loài bần.
- Phân họ Duabangoideae = Duabangaceae
- "Duabanga": các loài phay, mía tương, trâm đĩ
- Phân họ Trapoideae = Trapaceae
- "Trapa": các loài ấu.

==Phát sinh chủng loài==
Cây phát sinh chủng loài dưới đây vẽ theo Julie A. Morris, 2007. Các chi không đưa vào phân tích bao gồm "Crenea", "Diplusodon", "Hionanthera", "Socotria". Phát sinh chủng loài này cho thấy việc phân chia thành các phân họ như đề cập trên đây là không phù hợp.

== Tham khảo ==
- Graham, S. A., Thorne & Reveal (5/1998) Validation of subfamily names in "Lythraceae", "Taxon", 47 (2): các trang 435-436.
- Little S. A., Stockey R. A. và Keating, R. C (2004), "Duabanga"-like leaves from the Middle Eocene Princeton chert and comparative leaf histology of Lythraceae sensu lato , "American Journal of Botany", 91: các trang 1126-1139.
- Lythraceae trong L.Watson và M.J.Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.
Danh sách sân bay bận rộn nhất Hoa Kỳ

Dưới đây là danh sách các sân bay bận rộn nhất Hoa Kỳ.

==Busiest Airports as of 2006==
Số liệu theo Airports Council International Bắc Mỹ. Số liệu lấy từ 100 sân bay có lượng khách đông nhất năm 2006.

==Xem thêm==
- Sân bay bận rộn nhất thế giới theo lượng khách
- Danh sách sân bay Hoa Kỳ theo lượng khách lên máy bay năm 2006
- Danh sách sân bay bận rộn nhất châu Âu theo lượng khách
- Danh sách sân bay Hoa Kỳ theo lượng khách quốc tế
Động Phong Nha

Động Phong Nha là một hang động trong Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, Di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO công nhận, thuộc xã Sơn Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, cách thành phố Đồng Hới về phía Tây Bắc khoảng 45km. Độ dài 7.729 mét và có 14 hang động, cũng như một con sông ngầm dài 13.969 mét. Trong khi các nhà khoa học đã khảo sát 44,5 km các lối đi, khách du lịch chỉ được phép khám phá 1500 mét đầu tiên.

== Khí hậu ==
Khí hậu tại Động Phong Nha mát mẻ và dễ chịu, đôi khi có mưa lớn.

== Địa hình ==
Động Phong Nha, nơi đặt tên cho toàn bộ hệ thống và công viên, nổi tiếng với các khối đá được đặt tên như "Sư tử", "Động Tiên", "Triều đình" và "Phật". Động Phong Nha dài 7729 mét, nhưng khách du lịch chỉ có thể đi sâu vào khoảng cách 1500 mét và có một số hang động hoặc phòng, bao gồm cả Hang Bi Ký.

Hệ thống hang động có các lối đi ngầm và hang động sông chứa đầy nhũ đá và măng đá. Các măng đá từng đứng ở lối vào hang động dường như đã truyền cảm hứng cho tên gọi của hang: Phong Nha có nghĩa là "Gió và Răng".

Sau khi chảy khoảng 19 km dưới lòng đất, Sông Son xuất hiện từ cửa hang này, chảy qua một khu vực rộng lớn của những ngọn núi đá vôi xung quanh Phong Nha.

Phong Nha đã được bình chọn là một trong những hang động tuyệt vời nhất thế giới vì một số lý do: vì có dòng sông ngầm dài nhất, vì hồ ngầm đẹp nhất, vì lối vào cao nhất và rộng nhất, vì hang động khô đẹp nhất và rộng nhất, vì bãi cát và rạn san hô đẹp nhất, cũng như vì những nhũ đá, măng đá ngoạn mục nhất và hang động nước dài nhất.

==Liên kết ngoài==
- Bản đồ hang động . "Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng".
- Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng . "Cục Di sản văn hóa".
- Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng . "Cục Di sản văn hóa".
- Lịch sử xây dựng hồ sơ di sản thiên nhiên thế giới. "Trung tâm Thông tin, Lưu trữ và Tạp chí địa chất".
Men tim

Men tim (tiếng Anh: cardiac enzymes) là các chất men đặc biệt trong cơ tim.

Khi một số cơ tim bị hủy, chất men tiết vào máu, sự tăng nồng độ giúp chẩn đoán bệnh nhồi máu cơ tim.
Trong thập kỷ trước 1990 chất creatine kinase (CK) và MB isoenzyme (CKMB) và aspartate aminotransferase (AST) được dùng nhưng vì các chất này cũng có trong các bộ phận trong cơ thể khác (như cơ vân thường, gan v.v...), xét nghiệm bằng các chất này không được chính xác.

Hiện nay troponin (loại T hay I) là phương pháp xét nghiệm tốt nhất để chẩn đoán bệnh nhồi máu cơ tim.

Troponin thường có nồng độ rất thấp, không thấy được trong máu, nhưng sẽ tăng lên trong trường hợp cơ tim bị hủy.

Troponin tăng lên ở 20% bệnh nhân 4-6 tiếng sau khi bị nhồi máu cơ tim, 95% sau 12 tiếng. Nồng độ troponin giữ độ cao trong vòng 1 tuần sau khi bệnh bắt đầu.

Trường hợp đau thắt ngực mà cơ tim chưa bị hủy, troponin sẽ không tăng lên.
Acid oleic

Acid oleic (tiếng Anh: Oleic acid) là một acid béo có một nối đôi omega-9 được tìm thấy trong nhiều động và thực vật. Công thức: CHO (hay CH(CH)CH=CH(CH)COOH ). Theo IUPAC, tên của acid oleic là cis-9-octadecenoic acid, và tên ngắn gọn là 18:1 cis-9.

Dạng bão hoà của acid oleic là acid stearic (stearic acid).

== Tính chất vật lý ==
- Bề ngoài: Chất lỏng như dầu màu vàng nhạt hay vàng hơi nâu. Có mùi giống mỡ heo.
- Độ hoà tan: Không hoà tan trong nước
- Nhiệt độ nóng chảy: 13-14 °C
- Nhiệt độ sôi: 360 °C (760mm Hg)
- Tỷ trọng: 0.895-.947 g/cm³

== Tham khảo ==
- NIST Chemistry Webbook
1. Bishop, Paul L. (2000). Pollution Prevention: Chapter 2 - Properties and Fates of Environmental Contaminants , instructional slides to accompany
"Pollution Prevention:Fundamentals and Practice", by Paul L. Bishop (ISBN 0-07-366147-3). Truy cập 2005-03-07.

== Liên kết ngoài ==
- Acid oleic trên Từ điển bách khoa Việt Nam
Nhóm methin

Methin (methine) là nhóm chức CH hóa trị 3, dẫn xuất từ methan. Nhóm methin (=CH-) gồm một nguyên tử cacbon gắn với 1 liên kết đôi và 2 liên kết đơn, trong đó có một liên kết đơn gắn hiđrô.

Đôi khi methin cũng được dùng không theo danh pháp IUPAC để chỉ một cacbon gắn với 4 liên kết đơn, trong đó một liên kết nối với hiđrô.
Anthracen

Anthracen (anthracene) là một hyđrocacbon thơm đa vòng gồm 3 vòng benzen được điều chế từ than đá. Anthracen thường được dùng để sản xuất thuốc nhộm alizarin đỏ. Ngoài ra, nó còn được dùng trong việc bảo quản gỗ, làm thuốc trừ sâu và chất phủ.

Anthracen là hợp chất không màu, nhưng dưới ánh sáng cực tím, nó lại phát ánh sáng huỳnh quang màu xanh.

==Liên kết ngoài==
- IARC Monograph "Anthracen. "
- National Pollutant Inventory - Polycyclic Aromatic Hydrocarbon Fact Sheet
- NIST Chemistry WebBook Anthracene
Hexan

Hexan (hexane) là một hydrocarbon nhóm alkan có công thức CH(CH)CH. Chữ "hex" nghĩa là có 6 nguyên tử carbon trong công thức cấu tạo, còn chữ "an" cho biết các carbon này liên kết với nhau bằng liên kết đơn.

== Tính chất và ứng dụng ==
Tan trong ethanol, ether, aceton; không tan trong nước. Có trong dầu mỏ. Dùng làm dung môi; để pha loãng sơn; làm môi trường phản ứng polymer hoá. Khi reforming, có thể chuyển thành benzen. Là một thành phần không mong muốn của xăng vì có chỉ số octan thấp.

== Đồng phân ==
Hexan có tất cả năm đồng phân
- Hexan mạch thẳng
- 2-methylpentan
- 3-methylpentan
- 2,2-dimethylbutan
- 2,3-dimethylbutan

== Liên kết ngoài ==
- Hướng dẫn về an toàn đối với "n"-hexane
- Hướng dẫn về an toàn đối với 2-methylpentane
- Hướng dẫn an toàn
- National Pollutant Inventory - "n"-hexane fact sheet
- Hướng dẫn an toàn
- Hướng dẫn an toàn của NIOSH đối với "n"-hexane
- Hướng dẫn an toàn của NIOSH đối với các đồng phân của hexan
- Dữ liệu hóa thực vật