hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Sa Ma Kha

Sa Ma Kha (chữ Hán: 沙摩柯; ?-222) là thủ lĩnh của bộ lạc Ngũ Khê quận Vũ Lăng thuộc Kinh Châu trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.
== Tiểu sử ==
Sa Ma Kha được ghi lại với các danh hiệu "Man vương", "Hồ vương" hay "Phiên vương". Theo Lê Đông Phương trong "Kể chuyện Tam Quốc" (细说三国, "Tế thuyết Tam Quốc") thì tên của nhân vật này là Ma Sa Kha (摩沙柯). Sử sách chép rất ít về ông.

Năm 221, quân Thục Hán dưới quyền Ngô Ban, Phùng Tập tiến vào Kinh Châu, các bộ lạc Ngũ Khê hướng về quân Thục Hán thần phục. Lưu Bị phái Mã Lương đến thu phục các bộ lạc Ngũ Khê, ban cho quan chức, tước vị. Năm 222, quân Đông Ngô đánh bại quân Hán tại Hào Đình, Trương Nam, Phùng Tập cùng Sa Ma Kha đều tử trận.

== Trong "Tam Quốc diễn nghĩa" ==
Trong tác phẩm "Tam Quốc diễn nghĩa" của La Quán Trung, Sa Ma Kha được mô tả với ngoại hình khá dữ tợn:...dẫn đầu một toán quân rợ, người nào cũng xù tóc, đi chân không, đeo cung tên, tay cầm giáo dài, đao, búa, mộc, tướng đi đầu chính là vua Phiên Sa Ma Kha, mặt đỏ như phun tuyết, mắt biếc lồi ra ngoài, tay cầm một cái dùi tật lê bằng sắt, lưng đeo hai bộ cung, oai phong dữ tợn.

Khi Lưu Bị tấn công Đông Ngô, ông sai sứ ra Ngũ Khê mượn năm vạn quân rợ để tiếp ứng. Man vương Sa Ma Kha mang vài vạn quân rợ hỗ trợ cho Lưu Bị. Trong những trận đánh đầu tiên, tướng Cam Ninh đang dưỡng bệnh ở trong thuyền, nghe quân Thục rầm rộ kéo đến dẫn đầu là Sa Ma Kha, Cam Ninh thấy thế quân đối phương rất lớn nên không dám đánh mà quay ngựa chạy, bị Vua Phiên bắn một phát trúng vào giữa sống óc. Cam Ninh đeo cả tên mà chạy, đến mãi cửa sông Phú Trì thì chết và bị đàn quạ bâu vào kín cả thi thể.

Khi tỳ tướng Thuần Vu Đan của Đông Ngô theo lệnh của Lục Tốn tập kích trại Thục, bị chống trả, Thuần Vu Đan tháo đường chạy thoát, tổn hại hơn nửa quân. Khi đang chạy lại gặp một đội quân Man, tướng đi đầu chính là Sa Ma Kha. Thuần Vu Đan cố đánh mới thoát chết.

Sau khi Lục Tốn thành công trong việc hỏa thiêu doanh trại của quân Thục ở Hào Đình, quân Thục chết hại rất nhiều, Man vương Sa Ma Kha tế ngựa chạy trốn nhưng gặp Chu Thái, hai bên giao phong được hơn hai mươi hiệp, thì Sa Ma Kha bị Chu Thái giết chết.

==Xem thêm==
- Trận Di Lăng

==Tham khảo==
- Lê Đông Phương (2007), "Kể chuyện Tam Quốc", Nhà xuất bản Đà Nẵng
Cá đối đầu dẹt

Cá đối đầu dẹt hay cá đối nục, cá đối mục, tên khoa học Mugil cephalus, là một loài cá trong chi "Mugil" thuộc họ Mugilidae, được tìm thấy ở cá vùng nước nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới. Chúng có chiều dài điển hình .

Cá đối đầu dẹt là loài sinh sống ven biển hoạt động chủ yếu là ban ngày thường đi vào cửa sông và các con sông. Cá đối đầu dẹt thường bơi thành đàn trên đáy cát hoặc bùn, ăn động vật phù du. Cá đối đầu dẹt trưởng thành thường ăn tảo ở nước ngọt. Kích thước tối đa Cá đối đầu dẹt có thể đạt được là khoảng 120 cm, với trọng lượng tối đa khoảng 8.000 g. Loài là euryhaline có nghĩa là cá có thể thích nghi với các mức độ khác nhau của độ mặn, điều này kết hợp với sự thích nghi của Cá đối đầu dẹt chưa trưởng thành đối với nhiệt độ nước cao dường như là một lợi thế chọn lọc.

==Tham khảo==
- Tony Ayling & Geoffrey Cox, "Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand", (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) ISBN 978-0-00-216987-5
- Economic marine fishes of Hong Kong
- Instituto Veneto di scienze, lettere ed arti environmental database on the pool of Venice
Họ Cá chuồn

Họ Cá chuồn (danh pháp hai phần: Exocoetidae) là một họ cá biển thuộc bộ Cá nhói. Có khoảng 64 loài được phân nhóm trong 7-9 chi.

==Phân bố==
Họ cá chuồn sinh sống trong tất cả các đại dương, đặc biệt là trong vùng nước ấm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Đặc điểm nổi bật nhất của chúng là vây ngực lớn bất thường cho phép cá ẩn và thoát khỏi các kẻ săn mồi bằng cách nhảy ra khỏi mặt nước và bay qua không khí một vài mét trên bề mặt của nước. Chiều dài đường bay của chúng thường khoảng 50 mét.
Để lướt lên khỏi mặt nước, cá chuồn di chuyển cái đuôi của nó lên đến 70 lần mỗi giây. Sau đó nó giăng vây ngực của nó và nghiêng nhẹ lên trên để cất lên. Vào đoạn cuối của cú lượn, nó gấp vây ngực để hạ cánh xuống biển, hoặc nhúng đuôi xuống nước để đẩy mạnh xuống mặt nước để thực hiện thêm một cú bay liệng nữa, có thể thay đổi hướng bay. Hình dạng cong của "cánh" sánh với hình dạng khí động học của cánh chim. Nó có thể tăng thời gian của nó trong không khí bằng cách bay thẳng vào hoặc ở một góc với hướng dương lên được tạo ra bởi sự kết hợp của các dòng không khí và dòng đại dương.

==Tham khảo==
- Flying Fish, National Geographic Society
Phạm Cương

Phạm Cương (chữ Hán: 范彊; bính âm: Fan Qiang) là một viên bộ tướng của tướng Trương Phi nhà Thục Hán ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Phạm Cương nổi danh với việc hợp mưu cùng với Trương Đạt hành thích Trương Phi rồi chạy sang Ngô trước khi diễn ra trận Hào Đình. Nguyên nhân là do Trương Phi nóng nảy, đối xử thô bạo với cấp dưới nên Phạm Cương và Trương Đạt bất mãn và phản lại.

==Trong Tam Quốc diễn nghĩa==
Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung mô tả rất tỷ mỹ việc Phạm Cương và Trương Đạt giết Trương Phi. Theo đó, khi Trương Phi từ khi trở về Lãng Trung, hạ lệnh trong quân, hẹn trong ba ngày, phải may cờ trắng, áo giáp trắng, để ba quân mặc đồ tang sang đánh Ngô. Phạm Cương, Trương Đạt vào kêu rằng: "Cờ trắng, giáp trắng, một lúc may sao cho kịp. Xin gia hạn cho mới được".

Trương Phi nổi giận quát võ sĩ sai trói hai người vào gốc cây, đánh mỗi người năm chục roi rồi bảo họ rằng: "Ngày mai phải may cho đủ, nếu sai hẹn thì ta chặt đầu chúng mày đi để làm gương cho kẻ khác!". Hai người bị đánh đòn đau quá, hộc cả máu ra đằng miệng. Họ trở về dinh bàn chuyện với nhau. Phạm Cương cùng với Trương Đạt bàn mưu giết Trương Phi vì nếu không thì cũng bị ông này giết do không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Trương Đạt đề nghị sẽ hành động khi Trương Phi đang ngủ say.

Trương Phi uống say quá, nằm ngủ trong trướng. Phạm Cương, Trương Đạt dò biết được là Phi say rượu rồi, đến canh đầu, mỗi người giắt một con dao găm cực sắc, đi lẻn vào trong trướng, nói dối là vào bẩm một việc cơ mật, rồi đến thẳng đầu giường Trương Phi. Hai người trông thấy mắt Trương Phi vẫn mở, râu vểnh ngược, không dám động đến. Sau vì nghe thấy tiếng Trương Phi ngáy như sấm, hai người mới dám bước lại gần, giơ dao đâm một nhát vào giữa bụng Trương Phi. Phi kêu to được một tiếng rồi chết tại chỗ.

Hai người cắt ngay đầu Trương Phi, dẫn vài mươi tên đầy tớ đi suốt đêm sang hàng Đông Ngô. Phạm Cương, Trương Đạt đem đầu lâu Trương Phi dâng lên Tôn Quyền, thuật lại chuyện trước, Tôn Quyền cho hai người ở đó.

Sau đó khi Lưu Bị tấn công quân Ngô. Bộ Trắc tâu với Tôn Quyền rằng: những người Lưu Bị căm thì còn lại có Phạm Cương, Trương Đạt, hai người hiện ở Đông Ngô, ta nên bắt đem trả Thục để làm hòa. Tôn Quyền nghe lời, trói Phạm Cương, Trương Đạt giam trong cũi, sai đem đến Hào Đình. Trương Bào là con của Trương Phi cầm "dao" sắc, đem Phạm Cương, Trương Đạt xẻo từng miếng thịt để tế vong hồn cha của anh ta.

==Xem thêm==
- Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
- Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trương Đạt

Trương Đạt (chữ Hán: 張達; bính âm: Zhang Da) là một viên bộ tướng của tướng Trương Phi nhà Thục Hán ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Trương Đạt nổi danh với việc hợp mưu cùng với Phạm Cương hành thích Trương Phi rồi chạy sang Ngô trước khi diễn ra trận Hào Đình. Nguyên nhân là do Trương Phi nóng nảy, đối xử thô bạo với cấp dưới nên Trương Đạt và Phạm Cương bất mãn và phản lại.

==Trong Tam Quốc diễn nghĩa==
Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung mô tả rất tỷ mỹ việc Trương Đạt, Phạm Cương giết Trương Phi. Theo đó, khi Trương Phi từ khi trở về Lãng Trung, hạ lệnh trong quân, hẹn trong ba ngày, phải may cờ trắng, áo giáp trắng, để ba quân mặc đồ tang sang đánh Ngô. Trương Đạt, Phạm Cương vào kêu rằng: "Cờ trắng, giáp trắng, một lúc may sao cho kịp. Xin gia hạn cho mới được".

Trương Phi nổi giận quát võ sĩ sai trói hai người vào gốc cây, đánh mỗi người năm chục roi rồi bảo họ rằng: "Ngày mai phải may cho đủ, nếu sai hẹn thì ta chặt đầu chúng mày đi để làm gương cho kẻ khác!". Hai người bị đánh đòn đau quá, hộc cả máu ra đằng miệng. Họ trở về dinh bàn chuyện với nhau. Trương Đạt cùng với Phạm Cương bàn mưu giết Trương Phi vì nếu không thì cũng bị ông này giết do không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Trương Đạt đề nghị sẽ hành động khi Trương Phi đang ngủ say.

Trương Phi uống say quá, nằm ngủ trong trướng. Trương Đạt, Phạm Cương dò biết được là Phi say rượu rồi, đến canh đầu, mỗi người giắt một con dao găm cực sắc, đi lẻn vào trong trướng, nói dối là vào bẩm một việc cơ mật, rồi đến thẳng đầu giường Trương Phi. Hai người trông thấy mắt Trương Phi vẫn mở, râu vểnh ngược, không dám động đến. Sau vì nghe thấy tiếng Trương Phi ngáy như sấm, hai người mới dám bước lại gần, giơ dao đâm một nhát vào giữa bụng Trương Phi. Phi kêu to được một tiếng rồi chết tại chỗ.

Hai người cắt ngay đầu Trương Phi, dẫn vài mươi tên đầy tớ đi suốt đêm sang hàng Đông Ngô. Trương Đạt, Phạm Cương đem đầu lâu Trương Phi dâng lên Tôn Quyền, thuật lại chuyện trước, Tôn Quyền cho hai người ở đó.

Sau đó khi Lưu Bị tấn công quân Ngô. Bộ Trắc tâu với Tôn Quyền rằng: những người Lưu Bị căm thì còn lại có Trương Đạt, Phạm Cương hai người hiện ở Đông Ngô, ta nên bắt đem trả Thục để làm hòa. Tôn Quyền nghe lời, trói Trương Đạt, Phạm Cương giam trong cũi, sai đem đến Hào Đình. Trương Bào là con của Trương Phi cầm "dao" sắc, đem Trương Đạt, Phạm Cương xẻo từng miếng thịt để tế vong hồn cha của anh ta.

==Xem thêm==
- Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
- Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa
Cá dây Nhật Bản

Cá dây Nhật Bản hay cá Pierre (danh pháp hai phần: Zeus faber) là một loài cá thuộc chi "Zeus". Nó là loài cá biển ăn được, sinh sống ở tầng đáy ven biển và có một cơ thể màu vàng ô liu với một điểm đen lớn, và gai dài trên vây lưng. Các điểm đen được sử dụng để thoáng hiện như "mắt quỷ" đe dọa, nếu nó gặp nguy hiểm. Mắt trước của nó lớn với tầm nhìn hai tiêu điểm và khả năng nhìn sâu

Chúng ăn nhiều loài cá như cá mòi. Thỉnh thoảng chúng ăn mực. Kẻ thù của chúng là cá mập.

Loài cá này sinh sống ven biển, được tìm thấy trên bờ biển của châu Phi, Đông Nam Á, New Zealand, Úc, bờ biển của Nhật Bản, và trên bờ biển của Châu Âu. Chúng sống gần đáy biển, sống ở độ sâu từ 5 mét (15 ft) đến 360 mét (1200 ft). Chúng thường đơn độc.

Sau khi 3 hoặc 4 năm tuổi, chúng thường sẵn sàng sinh sản. Mùa sinh sản diễn ra vào khoảng cuối của mùa đông, chúng phóng tinh trùng và trứng vào nước để thụ tinh. Tuổi thọ của chúng khoảng 12 năm trong tự nhiên.

==Tham khảo==
- {{FishBase_species|genus=Zeus|species=faber|year=2005|F]]
Ốc nón địa lý

Ốc nón, hay ốc cối, ốc cối địa lý, danh pháp hai phần: Conus geographus, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, phân họ ốc nón. Giống như tất cả các loài thuộc chi "Conus", chúng là loài săn mồi và có nọc độc có tác dụng rất mạnh nên rất nguy hiểm nếu tiếp xúc (cầm).

==Đặc điểm==
Đây là loài nguy hiểm nhất săn cá bằng cách sử dụng hàm răng giống như lao móc và một tuyến độc. Tuy di chuyển chậm chạp nhưng ốc nón địa lý vẫn bắt được cá nhờ khả năng ẩn nấp tài tình, chất độc và một bộ phận độc đáo của chúng. Chúng săn mồi nhờ một ống hút và một tuyến độc. Vào ban ngày ốc nón nghỉ ngơi. Khi màn đêm buông xuống, chúng di chuyển trên đáy biển giống như những con ốc vô hại khác. Chúng rình mồi bằng cách náu thân dưới cát và chỉ giơ ống hút lên. Khi con mồi tới gần, chúng sẽ tóm chặt mục tiêu rồi tiêm chất độc vào cơ thể mồi. Chất độc khiến con mồi tê liệt và ốc nón nuốt chửng nó một cách dễ dàng.

==Lưu ý==
Nếu bị ốc nón địa lý đốt/chích thì có thể chết người trong vòng 2-3 phút, do vậy không nên cầm chúng hoặc khi cầm thì phải hết sức cẩn thận.
Worms Armageddon

Worms Armageddon (tạm dịch: "Cuộc thánh chiến của những chú sâu") là tựa game chiến lược theo lượt được hãng Team17 phát triển và phát hành vào năm 1999. Ban đầu nó được phát hành cho hệ điều hành Microsoft Windows, và sau đó được chuyển đổi sang hệ máy chơi game PlayStation, Dreamcast, Nintendo 64 và Game Boy Color. "Worms Armageddon" là phần thứ ba trong loạt game "Worms". Trong trò chơi này, người chơi sẽ điều khiển một đội gồm tối đa tám con giun đất có nhiệm vụ đánh bại đội của đối thủ bằng nhiều loại vũ khí theo ý mình. Trò chơi diễn ra trên bàn cờ dạng hai chiều có thể phá hủy và dễ dàng tùy chỉnh và có đồ họa mang đậm phong cách hoạt hình và thương hiệu hài hước độc đáo.

"Worms Armageddon" ban đầu được phát triển làm bản mở rộng dành cho "Worms 2" và ban đầu có tên là "Wormageddon" trước khi nó được phát hành dưới dạng một trò chơi độc lập. "Worms Armageddon" được giới phê bình game đánh giá cao và tán thưởng vì lối chơi tinh tế và đồ họa cách điệu, và trò chơi này còn được đưa vào một số danh sách "tựa game hay nhất mọi thời đại". "Worms Armageddon" vẫn được cập nhật định kỳ vào năm 2020 và được phát hành trên nền tảng Steam vào năm 2013.

==Nội dung==
Game là câu chuyện về trận chiến cuối cùng giữa thiện và ác trong ngày phán xét. Trong game bạn sẽ điều khiển những chú sâu tinh nghịch lần lượt lựa chọn sử dụng trong số vũ khí và dụng cụ được trang bị nhằm tiêu diệt đối phương. Có các vũ khí đặc biệt như bom thử nghiệm hạt nhân, cung tên, Bom Hóa chất, động đất, đóng băng, Bom nổ tự sát, lính cừu Pháp và cừu Aqua.

==Thể loại==
Chiến thuật theo lượt. Đây là 1 game rất thích hợp để giải trí, thư giãn; Người chơi có thể lựa chọn chế độ chơi đơn, đội nhóm tại chỗ hoặc kết nối thông qua mạng Internet. 
Trong chế độ chơi đơn, người chơi thực hiện nhiệm vụ vượt 30 cửa hoặc chế độ chơi Deathmatch.

==Các phiên bản khác==
- "Worm 2"
- "Worm world Party"

==Liên kết ngoài==
Website chính thức
Bản Máy

Bản Máy là một xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Bản Máy nằm ở phía tây huyện Hoàng Su Phì, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp Trung Quốc và các xã Thàng Tín, Chiến Phố
- Phía tây và bắc giáp Trung Quốc
- Phía nam giáp huyện Xín Mần và xã Bản Phùng.

Xã Bản Máy có diện tích 30,84 km², dân số năm 2019 là 2.362 người, mật độ dân số đạt 77 người/km².

Xã Bản Máy là một xã vùng cao biên giới tiếp giáp với Trung Quốc có tổng chiều dài đường biên là 19,16 km.

==Hành chính==
Xã Bản Máy được chia thành 4 thôn, bản: Bản Pắng, Bản Máy, Lũng Cẩu, Tà Chải.

==Lịch sử==
Trước năm 1945, xã Bản Máy bao gồm các vùng đất thuộc tổng xã Man Mây của huyện Hoàng Su Phì.

Ngày 30 tháng 4 năm 1962, tổng xã Man Mây được tách thành 5 xã gồm: Bản Máy, Bản Phùng, Bản Pắng, Nàn Xỉn, Thàng Tín thuộc huyện Hoàng Su Phì.

Ngày 1 tháng 4 năm 1965, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 49-CP về việc thành lập huyện Xí Mần trên cơ sở điều chỉnh xã Bản Máy thuộc huyện Hoàng Su Phì về huyện Xí Mần quản lý.

Ngày 14 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 185/1981/QĐ-CP về việc sáp nhập các xã Bản Pắng, Bản Phùng thành xã Bản Máy.

Ngày 18 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 136-HĐBT về việc điều chỉnh toàn bộ xã Bản Máy thuộc huyện Xín Mần về huyện Hoàng Xu Phì quản lý.
Bản Nhùng

Bản Nhùng là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Bản Nhùng nằm ở phía đông của huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 14,5 km, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp huyện Vị Xuyên
- Phía tây giáp xã Nậm Dịch và xã Ngàm Đăng Vài
- Phía nam giáp Tả Sử Choóng
- Phía bắc giáp xã Tân Tiến và xã Túng Sán.

Xã Bản Nhùng có diện tích 17,27 km², dân số năm 2019 là 2.483 người, mật độ dân số đạt 144 người/km².

==Hành chính==
Xã Bản Nhùng được chia thành 8 thôn: Cốc Nắm, Dì Thàng, Ma Lù Súng, Ma Lù Vó, Na Nhung, Nắm Nan, Thiêng Rầy, Nhìu Sang.

==Tham khảo==
- Bản đồ xã Bản Nhùng trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ CHXHCNVN.
Kiều Nhuy

Kiều Nhuy hay Kiều Dị (chữ Hán:橋蕤; bính âm: Qiao Rui; ???-197) là một viên tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

== Tiểu sử ==
Kiều Nhuy là một trong những bộ tướng thân cận của Viên Thuật cùng với Kỉ Linh. Kiều Nhuy là viên tướng được giao nhiệm vụ dẫn cánh quân thứ hai tấn công Lã Bố, cánh quân đầu tiên do Dương Phụng và Hàn Tiêm dẫn đầu. Tuy nhiên, Kiều Nhuy đã thất bại trong lần tấn công Lã Bố. Nguyên nhân do Hàn Tiêm và Dương Phụng đầu hàng Lã Bố và cánh quân của Kiều Nhuy bị cô lập dẫn đến thất bại.

Nhiều năm sau đó, khi Tào Tháo tấn công Viên Thuật, Kiều Nhuy được lệnh dẫn binh ra biên giới đối địch nhưng đã bị đánh bại vì quân Tào đánh rát, Kiều Nhuy bị Hạ Hầu Đôn giết chết . Khi còn sống, Kiều Nhuy là viên tướng rất coi trọng Tôn Sách.

== Xem thêm ==
- Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
- Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa
Tôm hùm bông

Tôm hùm bông (tên khoa học "Panulirus ornatus", tên trong tiếng Anh bao gồm "tropical rock lobster", "ornate rock lobster", "ornate spiny lobster" và "ornate tropical rock lobster") là một loài tôm rồng ăn được với 11 giai đoạn ấu trùng, đã được nuôi nhốt thành công. "P. ornatus" có phạm vi phân bố rộng ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, từ Hồng Hải và KwaZulu-Natal ở phía tây đến Nhật Bản và Fiji ở phía đông. Trong hầu hết phạm vi phân bố của nó, tôm hùm bông bị đánh bắt bằng lao xiên hoặc lưới, trong khi ở Đông Bắc Australia, khai thác tôm hùm bông làm thủy sản thương mại đã tồn tại từ năm 1966 và thu hoạch các loài được quy định bởi cơ quan Great Barrier Reef Marine Park Authority.
Trần Kỷ (Viên Thuật)

Trần Kỷ (chữ Hán: 陳紀; "bính âm": Chen Ji) và một viên chỉ huy của lực lượng quân đội của lãnh chúa Viên Thuật trong thời Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

==Tiểu sử==
Sau khi Viên Thuật xưng đế, muốn kết liên minh với Lã Bố nhưng bị Lã Bố làm mất mặt nên đã dẫn quân tấn công Lã Bố. Trần Kỷ thống lĩnh đội quân thứ ba trực chỉ tiến về lấy Nghi Đô. Lã Bố sai Trần Cung dẫn một đạo đến Nghi Đô để chống với Trần Kỷ. Quân của Lã Bố với chiến thuật hợp lý đã đánh bại quân của Viên Thuật. Trần Kỷ phải rút về.

Sau này khi Tào Tháo tiến đánh Viên Thuật, Trần Kỷ theo Viên Thuật chống nhau với Tào Tháo và được giao nhiệm vụ cùng với các tướng khác cố thủ ở thành Thọ Xuân. Quân Tào tấn công dữ dội, Trần Kỷ cùng các tướng giữ thành Thọ Xuân bị bắt và bị Tào Tháo hành quyết.

==Xem thêm==
- Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
- Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa
Cá chim trắng

Cá chim trắng (danh pháp khoa học: Pampus argenteus) là một loài cá thuộc họ Stromateidae.

Loài cá này sinh sống ở ngoài khơi Trung Đông, Nam Á, Đông Nam Á. Cá của họ này được đặc trưng bởi cơ thể bằng phẳng, vây đuôi chẻ và vây ngực dài. Cá chim trắng có màu bạc hoặc trắng với một ít vảy. Chúng cân nặng 4–6 kg. Tuy nhiên, do đánh bắt quá mức, mẫu vật có trọng lượng dưới 1 kg thường được bắt gặp.

Loại cá này được đánh giá cao trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương vì hương vị của nó.

Nó thường bị nhầm với "Trachinotus carolinus" sinh sống ở ngoài khơi vịnh Mexico.

==Liên kết ngoài==
- "Pampus sinensis" at FishBase
- "Pompano"
Trương Huân (Đông Hán)

Trương Huân (chữ Hán: 張勳; bính âm: Zhang Xun) là một viên chỉ huy quân sự phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

==Tiểu sử==
Trương Huân sinh ra trong một gia đình thuộc tầng lớp bình dân ở Hoài Nam. Từ nhỏ Trương Huân đã tham gia học tập các lớp huấn luyện, đào tạo về quân sự tại địa phương mình. Sau đó ông đi đầu quân cho Viên Thuật.

Sau khi Viên Thuật xưng Đế lấy hiệu là Trọng Thị, Viên Thuật tìm kiếm đồng minh, bèn sai người đến xin Lã Bố ở Từ châu kết thông gia, nhưng Lã Bố đã làm Viên Thuật mất mặt. Viên Thuật nổi giận sai Trương Huân thống suất bảy đạo quân, phó tướng là Trần Kỷ, Kỷ Linh cùng các tướng của quân khởi nghĩa Khăn Vàng cũ là Dương Phụng, Hàn Tiêm đi đánh Lã Bố. Nhưng Lã Bố ngầm liên kết với Tiêm và Phụng trở giáo đánh lại quân Viên Thuật. Đại quân Trương Huân tan vỡ.

Sau này khi Viên Thuật bị các chư hầu và thiên hạ phản ứng về việc tự xưng đế, sau nhiều lần giao chiến thất bại suy vi với tình thế không thể cứu vãn, Trương Huân và trưởng sử Dương Hoằng bỏ Thọ Xuân đến địa bàn của Tôn Sách định theo hàng, nhưng Thái thú Lư Giang là Lưu Huân lại chặn đường họ giết chết để cướp của và quân đội của hai người.

==Xem thêm==
- Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
- Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa
Diêm Tượng

Diêm Tượng (chữ Hán: 閻象; bính âm: Yan Xiang; 158-200) là một viên quan lại phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời Tam Quốc của Lịch sử Trung Quốc. Dưới trướng của Viên Thuật, Diêm Tượng làm đến chức chủ bạ.

==Can gián==
Khi Viên Thuật đang có nhiều đất đai và có Ngọc tỷ truyền quốc của Tôn Sách nên có ý muốn tiếm xưng đế hiệu, hội cả các bầy tôi bàn bạc thì Diêm Tượng đã can ngăn. Ông ta kể lại chuyện của Văn vương nhà Chu ngày xưa và cho rằng Hậu Tắc nhà Chu, chứa đức chất công đến đời Văn Vương, thiên hạ chia ba có hai phần, còn phải thờ nhà Ân. Viên Thuật chưa được thịnh bằng nhà Chu. Nhà Hán tuy rằng suy, nhưng chưa đến mức độ như nhà Ân. Cho nên không nên làm chuyện ấy. Tuy nhiên Viên Thuật mê tín tin rằng số trời cho mình làm Đế vương nên đã bác bỏ ý kiến của Diêm Tượng.

Sau đó không còn ghi chép gì về ông nữa cả.

==Xem thêm==
- Danh sách nhân vật thời Tam Quốc

==Tham khảo==
- Tam quốc chí, Nguỵ thư, quyển 6.
- Tư trị thông giám, Hán kỷ, quyển 54.
Trần Lan

Trần Lan (chữ Hán: 陳蘭; bính âm: Chen Lan; ?-209) là một viên chỉ huy quân sự phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

==Tiểu sử==
Khi Viên Thuật đã có ngọc tỷ truyền quốc và binh đông lương nhiều liên xưng đế bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng, Viên Thuật muốn kết minh với Lã Bố nhưng đã bị mất mặt vì ông này liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân đánh Lã Bố. Trần Lan là phó tướng theo đạo quân thứ năm cánh phải trực chỉ về lấy Kệ Thạch. Lã Bố sai Ngụy Tục dẫn một đạo đến Kế Thạch để địch với Trần Lan. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng và Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại.

Sau nhiều lần thất bại Viên Thuật đâm ra buồn chán, ăn chơi vô độ, chỉ thích hưởng lạc vàng bạc châu báu xa xỉ quá độ cho nên Trần Lan cùng với Lôi Bạc rời bỏ Viên Thuật về núi Tung Sơn làm thảo khấu. Khi quân Tào xuất binh đánh Viên Thuật, Viên Thuật thất thế bị đánh bại Lôi Bạc, Trần Lan ở Tung Sơn nhân cơ hội này ra cướp mất tiền nong lương thảo. Viên Thuật muốn dẫn quân về Thọ Xuân, lại bị quân trộm cướp của Trần Lan, Lôi Bạc đến đánh tập hậu, phải đóng lại ở Giang Đình và chết ở đó.
Lôi Bạc

Lôi Bạc (; ? - ?) là tướng lĩnh dưới trướng quân phiệt Viên Thuật thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Lôi Bạc và Lôi Tự có thể là một người hoặc là hai người khác nhau.

== Cuộc đời ==
Lôi Bạc vốn là tướng của Viên Thuật. Năm 197, Viên Thuật xưng đế, nhưng sau đó lại nhiều lần gặp thất bại, chỉ lo ăn chơi xa xỉ. Lôi Bạc cùng một tướng lĩnh khác là Trần Lan bỏ Thuật, đóng quân ở Tiềm Sơn.

Năm 199, Tào Tháo diệt Lã Bố, khống chế Từ Châu, Lưu Huân ở Lư Giang phản bội. Viên Thuật lo sợ, cho đốt cung điện ở Thọ Xuân, chạy tới Tiềm Sơn theo thủ hạ cũ là Lôi Bạc, Trần Giản, nhưng đều bị cự tuyệt. Thuật sau đó định chạy theo Viên Thiệu, nhưng bị Lưu Bị đánh tan, chết trên đường chạy về Thọ Xuân.

Năm 200, các tướng cũ của Viên Thuật là Trần Lan, Lôi Tự cùng Mai Càn dựa vào nơi hiểm yếu chống lại Tào Tháo. Tào Tháo phải phái Lưu Phức làm thứ sử Dương Châu để phòng ngự. Không rõ thời điểm này Lôi Bạc còn sống hay không.

== Trong văn hóa ==
Trong tiểu thuyết "Tam quốc diễn nghĩa", Lôi Bạc xuất hiện ở hồi 15, là thượng tướng của Viên Thiệu, được triệu vào bàn bạc cùng các quan tướng khi Tôn Sách ly khai. Trưởng sử Dương Đại Tướng đề nghị tạm thời tha cho Tôn Sách, tập trung đánh Tiểu Bái của Lưu Bị. Thuật nghe theo, sai Hàn Dận đem lương thực để lấy lòng Lã Bố, lấy Kỷ Linh làm tướng, Lôi Bạc, Trần Lan làm phó tướng, dẫn mấy vạn quân sang đánh Tiểu Bái. Lã Bố trở mặt, đem quân cứu Lưu Bị, buộc Kỷ Linh rút quân.

Viên Thuật trước đó đã sở hữu ngọc tỷ truyền quốc, binh đông lương nhiều, liền xưng đế, bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng. Thuật muốn kết minh với Lã Bố, nhưng hay tin Bố bắt Hàn Dận dâng cho Tào Tháo, Thuật cảm thấy bản thân mất mặt, liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân gồm Trương Huân, Kiều Nhuy, Trần Kỷ, Lôi Bạc, Trần Lan, Hàn Tiêm, Dương Phụng đánh Từ Châu. Lôi Bạc là phó tướng theo đạo quân thứ tư cánh trái trực chỉ lấy Lương Gia. Lã Bố sai Trương Liêu và Tang Bá dẫn một đạo đến Lương Gia để địch với Lôi Bạc. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng, Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại.

Sau nhiều lần thất bại Viên Thuật đâm ra buồn chán, ăn chơi vô độ, ham hưởng lạc, xa xỉ quá độ, cho nên Lôi Bạc cùng với Trần Lan rời bỏ Viên Thuật về núi Tung Sơn làm thảo khấu. Khi quân Tào xuất binh đánh Viên Thuật, Thuật thất thế bị đánh bại Lôi Bạc, Trần Lan ở Tung Sơn nhân cơ hội này ra cướp mất tiền nong lương thảo. Viên Thuật muốn dẫn quân về Thọ Xuân, lại bị quân của Trần Lan, Lôi Bạc đến đánh tập hậu, phải đóng lại ở Giang Đình, thổ huyết mà chết.

== Tham khảo ==
- Phạm Diệp, "Hậu Hán thư".
- Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, "Tam quốc chí".
- Tư Mã Quang, "Tư trị thông giám".
- La Quán Trung, "Tam quốc diễn nghĩa".
Lương Cương

Lương Cương (chữ Hán: 梁綱; bính âm: Liang Gang; ?-197) là một viên bộ tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

== Tiểu sử ==
Khi Viên Thuật đã có ngọc tỷ truyền quốc và binh đông lương nhiều liên xưng đế bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng, Viên Thuật muốn kết minh với Lã Bố nhưng đã bị mất mặt vì ông này liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân đánh Lã Bố. Và sau đó Viên Thuật dẫn quan theo hỗ trợ, Lương Cương cùng với Lý Phong và Nhạc Tựu theo Viên Thuật đi đánh Lã Bố. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng và Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại. Viên Thuật cũng phải rút lui.

Năm 197, khi thế lực của Viên Thuật suy vi, Tào Tháo dẫn binh tấn công Viên Thuật. Viên Thuật lúc này đã di chuyển sang Hoài Nam đem theo nhiều vàng bạc châu báu và giao Thọ Xuân cho các tướng Kiều Nhuy, Lý Phong, Trần Kỷ, Nhạc Tựu và Lương Cương canh giữ. Quan Tào tấn công mãnh liệt, Thọ Xuân thất thủ, Lương Cương cùng các tướng thủ thành bị Tào Tháo bắt và xử tử.
Nhạc Tựu

Nhạc Tựu (chữ Hán: 樂就; bính âm: Yue Jiu; ?-197) là một viên bộ tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

==Tiểu sử==
Khi Viên Thuật đã có ngọc tỷ truyền quốc và binh đông lương nhiều liên xưng đế bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng, Viên Thuật muốn kết minh với Lã Bố nhưng đã bị mất mặt vì ông này liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân đánh Lã Bố. Và sau đó Viên Thuật dẫn quan theo hỗ trợ, Nhạc Tựu cùng với Lý Phong và Lương Cương theo Viên Thuật đi đánh Lã Bố. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng và Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại. Viên Thuật cũng phải rút lui.

Năm 197, khi thế lực của Viên Thuật suy vi, Tào Tháo dẫn binh tấn công Viên Thuật. Viên Thuật lúc này đã di chuyển sang Hoài Nam đem theo nhiều vàng bạc châu báu và giao Thọ Xuân cho các tướng Kiều Nhuy, Lý Phong, Trần Kỷ, Lương Cương và Nhạc Tựu canh giữ. Quan Tào tấn công mãnh liệt, Thọ Xuân thất thủ, Nhạc Tựu cùng các tướng thủ thành bị Tào Tháo bắt và xử tử.
Tổ Mậu

Tổ Mậu (chữ Hán:祖茂, bính âm: Zu Mao; 153-197) là một viên bộ tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Tôn Kiên trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc. Tổ Mậu là một trong bốn vị tướng cùng với Trình Phổ, Hoàng Cái và Hàn Đương theo Tôn Kiên tham gia cuộc chiến tranh chống lãnh chúa có mưu đồ bá quyền là Đổng Trác.

==Trong Tam Quốc diễn nghĩa==
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung thêm cho Tổ Mậu tên tự là Đại Vinh (大榮) và hư cấu chuyện Tổ Mậu bị tử trận tại Phí Thủy quan. Ông chỉ xuất hiện trong một hồi. Hồi thứ 5, tại hồi này Tổ Mậu được miêu tả là hai tay cầm hai dao, sau này được đội thêm cái mũ chóp đỏ do trao đổi với Tôn Kiên mà có.

Khi Tôn Kiên dành những thắng lợi tại của ải Phí Thủy Quan. Viên Thuật là quan coi lương của liên minh Quan Đông vì sợ Tôn Kiên sẽ lập công lớn nên đã ngầm không cung cấp lương thảo cho quân Giang Đông. Quân của Tôn Kiên đói ăn nên tinh thần sa sút và rối loạn. Nắm được thông tin này, tướng Tây Lương là Hoa Hùng bàn với Lý Túc dẫn quân tập kích Tôn Kiên.

Quân Hoa Hùng đến trại Tôn Kiên và tập kích nửa đêm, mặt sau Lý Túc kéo vào sai quân sĩ phóng hỏa. Quân Tôn Kiên rối loạn. Các tướng đánh lộn nhau, duy có Tổ Mậu theo Kiên phá vây chạy. Hoa Hùng từ mặt sau đuổi dồn lên. Tổ Mâu bảo Tôn Kiên rằng: "Cái mũ chóp đỏ trên đầu của chúa công, bị giặc nó nhận được. Xin cởi mũ đưa cho tôi đội".

Tôn Kiên liền cởi mũ đánh đổi cho Tổ Mậu, rồi hai người chia đường chạy ra hai ngã. Quân Hoa Hùng cứ đuổi theo người đội mũ chóp đỏ. Tổ Mậu bị Hoa Hùng đuổi rất gấp ông ta liền bỏ mũ ra, treo vào một cái cột nhà cháy dở, còn mình rồi trốn vào rừng rậm, núp vào một chỗ.

Hoa Hùng trông thấy cái chóp mũ đỏ ở chỗ nhà cháy cứ vây bọc bốn mặt lại, không dám đến gần, rồi sau lấy tên bắn mãi mới biết bị lừa. Tổ Mậu ở trong rừng lúc bấy giờ xông ra, hai tay múa đôi dao, chực chém Hoa Hùng, nhưng Hoa Hùng thét to một tiếng, đưa một nhát dao, Tổ Mậu chết lăn xuống dưới ngựa.

Tôn Kiên sau khi tập hợp lại lực lượng, kiểm tra rà soát lại tình hình quân bị thì thấy mất Tổ Mậu, nên vô cùng thương tiếc báo tin cho Viên Thiệu.
Mã Tuân

Mã Tuân (chữ Hán: 馬遵, bính âm: Ma Zun) là một viên tướng của nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Mã Tuân là Thái thú quận Thiên Thủy ông tham gia cuộc chiến của quân Ngụy chống lại các chiến dịch Bắc phạt của Gia Cát Lượng.

==Trong "Tam Quốc diễn nghĩa"==
Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Mã Tuân là Thái thú quận Thiên Thủy phối hợp với Hạ Hầu Mậu chống cự lại quân Thục. Khi đó quân Thục cử một viên tướng Bùi Tự đến dụ Mã Tuân đem quân đến cứu Hạ Hầu Mậu. Mã Tuân tin lời nhưng có tướng Khương Duy dưới quyền đã phát hiện đây là âm mưu của Gia Cát Lượng và tương kế tựu kế tập kích Gia Cát Lượng. Mã Tuân cùng Khương Duy chỉ huy quân nghị đánh lui quân của Triệu Vân và Gia Cát Lượng lập được công lao.

Gia Cát Lượng yêu thích Khương Duy liền dùng kế dụ Hạ Hầu Mậu và Mã Tuân mâu thuẫn với Khương Duy. Gia Cát Lượng nhân đó tập kích Ký Thành và đánh đuổi Khương Duy, sau đó lại cho người giả dạng Khương Duy và tấn công Mã Tuân khiến Mã Tuân tưởng nhầm là Khương Duy làm phản. Khi Khương Duy thật chạy đến thì Mã Tuân đóng chặt cổng thành và bắn tên vào Khương Duy. Khương Duy cùng đường liền đầu hàng quân Thục

Sau khi Khương Duy đầu hàng Gia Cát Lượng liền hợp mưu trở giáo chỉ đường cho Gia Cát Lượng tập kích liên tục nhiều thành trì của quân Ngụy. Quân Thục liên tục thắng lớn, nhiều tướng Ngụy quen biết với Khương Duy cùng phản lại Mã Tuân. Hạ Hầu Mậu và Mã Tuân vội vàng dẫn hơn trăm người, lẻn ra cửa tây, bỏ thành Khương Hồ chạy sang rợ Khương.
Georgi Schennikov

Georgi Mikhaylovich Shchennikov (; sinh ngày 27 tháng 4 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá người Nga thi đấu ở vị trí tiền vệ phòng ngự trái hay hậu vệ trái cho P.F.K. CSKA Moskva. Anh cũng thi đấu cho đội tuyển quốc gia Nga. Anh là con trai của the tuyển thủ đua xe Olympic Mikhail Shchennikov.

==Sự nghiệp câu lạc bộ==
Anh có màn ra mắt cho đội một trong trận đấu tại Cúp quốc gia Nga trước F.K. Torpedo Vladimir ngày 6 tháng 8 năm 2008. Anh vào sân với tư cách dự bị trong trận đấu tại UEFA Cup trước Deportivo La Coruña ngày 24 tháng 10 năm 2008, đánh dấu sự ra mắt ở giải đấu châu Âu trước khi thi đấu ở giải quốc gia. Anh là một trong 50 đề cử của danh hiệu Cậu bé vàng 2015, nhưng không nằm trong danh sách cuối cùng.

==Sự nghiệp quốc tế==
Shchennikov là một phần của U-21 Nga tham dự Vòng loại giải vô địch bóng đá U-21 châu Âu 2011. Anh có 19 lần ra sân cho U-21 Nga.

Anh ra mắt tại đội tuyển quốc gia vào ngày 15 tháng 8 năm 2012 trong trận giao hữu với Bờ Biển Ngà. Vào ngày 2 tháng 6 năm 2014, anh có tên trong đội hình của Nga tham gia Giải vô địch bóng đá thế giới 2014.

==Danh hiệu==
===Câu lạc bộ===
- CSKA Moskva
- Giải bóng đá ngoại hạng Nga (2): 2012–13, 2013–14
- Cúp quốc gia Nga (3): 2008–09, 2010–11, 2012–13
- Siêu cúp bóng đá Nga (2): 2009, 2013

===Cá nhân===
- Nằm trong danh sách 33 cầu thủ xuất sắc nhất giải vô địch Nga (3): 2009, 2010, 2013–14
- Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất Giải bóng đá ngoại hạng Nga (1): 2009

==Liên kết ngoài==
- CSKA Moskva Profile
Kwangmyŏngsŏng-3

Kwangmyŏngsŏng-3 (Hangul: 광명성 3호, Hanja: 光明星 3號, âm Hán-Việt: Quang Minh Tinh 3, nghĩa là "Ngôi sao sáng-3") là vệ tinh quan sát Trái Đất của CHDCND Triều Tiên, được cho là nhằm mục đích dự báo thời tiết, nó được phóng lên quỹ đạo vào ngày 13 tháng 4 năm 2012 lúc 7:39 (UTC+9) trên tàu tên lửa Unha-3 tại trạm phóng vệ tinh Sohae, tên lửa đã bị phát nổ khoảng 90 giây sau khi khởi động. Vụ phóng vệ tinh được dự định để kỷ niệm 100 năm ngày sinh của chủ tịch Kim Nhật Thành, người sáng lập của đất nước Bắc Triều Tiên.

== Từ nguyên ==
Tên gọi "Kwangmyŏngsŏng" mang đầy tính biểu tượng cho chủ nghĩa dân tộc Bắc Triều Tiên và sự sùng bái gia đình họ Kim. Mặc dù lãnh đạo Triều Tiên, Kim Chính Nhật sinh ra ở Vyatskoye, gần Khabarovsk ở vùng Viễn Đông Nga, nhưng các nguồn của CHDCND Triều Tiên lại tuyên bố rằng Kim Chính Nhật sinh ra trên núi Paektu, và vào ngày đó một vì sao sáng (kwangmyŏngsŏng) đã xuất hiện trên bầu trời, báo cho mọi người biết rằng, một vị tướng mới vừa được sinh ra.
Lừa hoang Tây Tạng

Lừa hoang Tây Tạng (chữ Hán: 西藏野驴, "Tây Tạng dã lư"; danh pháp hai phần: "Equus kiang"), còn gọi là lừa Kiang, là một loài động vật có vú trong họ Equidae, bộ Perissodactyla. Loài này được Moorcroft mô tả năm 1841, và là loài lớn nhất trong họ lừa hoang dã. Nguồn gốc của nó xuất phát từ cao nguyên Tây Tạng, nơi mà chúng sinh sống trên những thảo nguyên trên núi và núi cao. Hiện tại phạm vi của nó bị hạn chế đến Ladakh ở Jammu và Kashmir, khu vực đồng bằng phía bắc cao nguyên Tây Tạng và dọc theo biên giới Nepal. Tên phổ biến khác cho loài này bao gồm lừa hoang Tây Tạng, khyang và gorkhar.

==Tham khảo==
- Kiang - "Equus kiang"; IUCN/SSC Equid Specialist Group; Species Survival Groups ( )
- Duncan, P. (ed.). 1992. Zebras, Asses, and Horses: an Action Plan for the Conservation of Wild Equids. IUCN/SSC Equid Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland.
Sông Madeira

Sông Madeira là một tuyến đường thủy chính tại Nam Mỹ, dài xấp xỉ 3.250 km (2.020 mi) Madeira là phụ lưu lớn nhất của sông Amazon. Một bản đồ từ Emanuel Bowen vào năm 1747, nay nằm tại bộ sưu tập bản đồ David Rumsey, đã biểu thị Madeira với tên gọi bản địa, thời kỳ tiền thực dân là Cuyari:

== Khí hậu ==
Lượng mưa trung bình năm tại đại bồn địa dao động từ , toàn bộ lưu vực bồn địa Thượng Madeira nhận được lượng mưa hàng năm là . Những điểm đạt cực tiểu và cực đại về lượng mưa là . Tại đầu nguồn, Madeira vẫn là một trong những dòng sông lớn nhất thế giới, với lưu lượng dòng chảy trung bình năm là , tức là /năm, xấp xỉ một nửa lưu lượng dòng chảy của sông Congo. Phần đóng góp của lưu vực thuộc dãy Andes tại Bolivia là /năm, chiếm 25% toàn bộ lưu lượng của thượng nguồn Madeira. Xa về phía hạ nguồn hướng về nơi hợp dòng vào Amazon, lưu lượng trung bình của sông Madeira lên tới .

== Dòng chảy ==
Giữa Guajará-Mirim và thác Teotônio, Madeira tiếp nhận nguồn nước từ sườn đông bắc của dãy Andes từ Santa Cruz de la Sierra đến Cuzco, toàn bộ sườn tây nam của bang Mato Grosso thuộc Brasil và sườn bắc của dãy Chiquitos. Tổng cộng, diện tích lưu vực của sông là 850.000 km², lớn hơn cả diện tích Thái Lan và Lào cộng lại. Có nhiều con sông lớn đổ nước vào Madeira, chính yếu trong số đó, từ đông sang tây, là Guaporé hay Itenez, Baures và Blanco, Itonama, Mamoré, Beni, và Mayutata hay Madre de Dios, tất cả chúng lại có nhiều chi lưu thứ cấp bổ sung nguồn nước. Khí hậu của lưu vực thượng nguồn thay đổi từ ẩm đến bán khô hạn.

Thác Teotônio và San Antonio vượt trội so với thác Boyoma nổi tiếng tại châu Phi về dung tích nước đổ xuống. Từ các ghềnh thác này, Madeira chảy về phía bắc và tạo thành một phần tuyến biên giới tự nhiên giữa Bolivia và Brasil dài . Phía dưới nơi hợp lưu của Rio Abunã, Madeira uốn khúc về phía đông bắc qua các bang Rondônia và Amazonas ở tây bắc Brasil cho đến ngã ba sông với Amazon. Tại cửa sông tại Ilha Tupinambaranas, một vùng đầm lấy rộng lớn được tạo nên từ các phân lưu của Madeira.

== Giao thông ==
Sông Madeira có mực nước sâu đến 15 m (50 ft) vào mùa mưa, và tàu thủy có thể vào đến gần thác San Antonio, gần Porto Velho, Brasil, tính từ cửa sông; nhưng vào các tháng mùa khô, tức từ tháng 6 đến tháng 11, sông chỉ còn sâu 2 m (từ 5 đến 6 feet). Đường sắt Madeira-Mamoré chạy vòng quanh khúc sông tàu bè có thể đi lại cho đến Guajará-Mirim tại sông Mamoré.

Hai con đập lớn đang được xây dựng và là một phần của dự án hội nhập khu vực IIRSA. Các kế hoạch xây dựng đập bao gồm cả các cửa cống tàu thủy lớn có và các tàu biển có thể đi lại giữa hạ nguồn và hồ chứa. Nếu dự án này hoàn thành, "trên 4.000 km đường thủy thượng du tính từ đập thuộc Brasil, Bolivia, và Peru có khả năng thông hàng.".
Nghiêm phu nhân

Nghiêm phu nhân (chữ Hán: 嚴夫人) là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết "Tam Quốc diễn nghĩa". Nghiêm phu nhân là vợ cả của chư hầu Lã Bố trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc. Nghiêm thị sinh cho Lã Bố một người con gái, người mà trong văn hóa đại chúng được biết đến với cái tên là Lã Linh Khởi. Tên họ các nữ quyến trong gia đình Lã Bố không được đề cập trong lịch sử.

== Câu chuyện ==
Sau này khi Lã Bố bị Tào Tháo vây đánh, Lã Bố phải gả Lã Linh Khởi sang cho Viên Diệu là người con trai được thừa kế ngai vàng của Viên Thuật. Nghiêm thị đã đề nghị Lã Bố gả con gái mình cho Viên Diệu vì bà ta tin rằng khi lấy con Viên Thuật thì con gái mình sẽ được sung sướng do Viên Thuật sớm muộn sẽ trở thành Hoàng đế và con trai ông ta sẽ là thái tử.

Nghiêm thị sau này được đưa tới Lạc Dương sau khi Lã Bố bị Tào Tháo hành quyết sau thất bại quyết định tại trận Hạ Phì.

== Trong "Tam Quốc diễn nghĩa" ==
Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Nghiêm thị được mô tả là người vợ thứ nhất của Lã Bố, trong trận Hạ Phì khi mưu sĩ Trần Cung khuyên Lã Bố kéo quân ra ngoài thành đóng để tạo thành thế ỷ giốc, Lã Bố chuẩn bị ra đi nhưng Nghiêm thị khóc lóc kêu than không nên ra thành vì không muốn xa Lã Bố. Lã Bố mềm lòng nên đã ở lại thành vì vậy kế sách của Trần Cung không thực hiện được do vậy quân của Lã Bố ngày càng lún sâu vào thất bại và cuối cùng bị Tào Tháo đánh bại.

== Xem thêm ==
- Danh sách nhân vật hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa
Arachnomorpha

Arachnomorpha một nhánh trong ngành Arthropoda tạo thành một nhóm đơn ngành gồm Trilobita, và động vật chân đốt khác Megacheira và các họ giống trilobita (Helmetiidae, Xandarellidae, Naraoiidae, Liwiidae, và Tegopeltidae), và nhánh chị em bao gồm Chelicerata. Tranh cãi lớn nhất về phân loại này chủ yếu là Pycnongonida, vì nhóm này được xem là không nên xếp vào Chelicerata. Arachnomorpha được xem là nhóm có quan hệ chị em với giáp xác, được xem là thuộc nhánh mandibulate (gồm côn trùng và myriapoda).

== Phân loại ==
- ?Pycnogonida (bao gồm Pantopoda )

Arachnomorpha [= Arachnata , = Palaeopoda ]
- Trilobita
- Strabopida
- Aglaspida
- Cheloniellida
- Chelicerata [= Euchelicerata ]
- Lớp Xiphosura
- Lớp Chasmataspida
- Lớp Eurypterida
- Lớp Arachnida
Aldeno

Aldeno ( hay "Alden") là một "comune" ở Trentino, miền bắc Ý.

==Liên kết ngoài==
- Homepage of the city
Amblar

Amblar là một đô thị tại tỉnh Trento trong vùng . Tại thời điểm ngày, đô thị này có dân số 213 người và diện tích là 14 km².
Andalo

Andalo là một đô thị tại tỉnh Trento trong vùng . Tại thời điểm ngày, đô thị này có dân số 1014 người và diện tích là 9.81 km².
Islam Karimov

Islam Abdug‘aniyevich Karimov (tiếng Uzbek: "Ислом Абдуғаниевич Каримов"; tiếng Nga: "Ислам Абдуганиевич Каримов") (30 tháng 1 năm 1938 – 2 tháng 9 năm 2016) là tổng thống đầu tiên của nước Cộng hòa Uzbekistan. Ông giữ chức vụ này từ năm 1990 cho đến khi qua đời năm 2016.

==Tiểu sử==
Vừa ra đời, Islam Karimov đã được đưa đến một trại trẻ mồ côi ở Samarkand. Lớn lên, ông học ngành kinh tế và kỹ sư, rồi vào Đảng Cộng sản Liên Xô. Năm 1989, ông trở thành Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Liên Xô tại Uzbekistan. Ngày 24 tháng 3 năm 1990, ông trở thành Tổng thống Cộng hòa Soviet Uzbekistan.

Ngày 31 tháng 8 năm 1991, ông tuyên bố Uzbekistan độc lập, thành lập nước Cộng hòa Uzbekistan và trở thành Tổng thống đầu tiên của nước này. Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2000, ông tái đắc cử với tỷ lệ ủng hộ lên tới 91,9%. Đối thủ duy nhất của ông là Abdulhafiz Jalalov từng ám chỉ rằng vị này ra tranh cử chỉ để cho cuộc bầu cử có vẻ dân chủ. Năm 2007, ông tiếp tục tái đắc cử.

Về lập trường chính trị, Islam Karimov được coi là chuyên quyền, có thái độ cứng rắn và gây khó khăn cho các chính đảng khác. Ông theo đạo Hồi có lẽ từ khi Uzbekistan độc lập chỉ để giảm nhẹ sự chống đối của Hồi giáo. Sau sự kiện khủng bố đồng loạt ngày 11 tháng 9 năm 2001 ở Mỹ, Islam Karimov tỏ rõ thái độ ủng hộ Mỹ, và trở thành đồng minh của Mỹ trong cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa khủng bố và chiến tranh chống Taliban ở Afganistan. Trong khoảng thời gian từ năm 1991 đến năm 2004, chính quyền của Islam Karimov đã tống vào tù khoảng 7000 người Uzbek bị phán xét là phần tử Hồi giáo cực đoan. Phong trào Hồi giáo Uzbekistan và Hizb-ut-Tahrir bị kết tội là các tổ chức khủng bố. Hai lãnh tụ Tohir Yo‘ldosh và Juma Namangani của Phong trào Hồi giáo Uzbekistan bị chính quyền xử tử hình vắng mặt.

Ngày 29 tháng 8 năm 2016, Karimov phải đi cấp cứu do đột quỵ. Ông mất ngày 2 tháng 9 năm 2016 tại Tashkent sau 26 năm cầm quyền vì xuất huyết não, thọ 78 tuổi.
Người Turkmen

Người Turkmen (, Түркменлер, IPA: ) là một dân tộc Turk bản địa Trung Á, chủ yếu ở Turkmenistan. Những cộng đồng nhỏ hơn cũng có mặt ở Iran, Afghanistan, Bắc Kavkaz (Stavropol Krai), và bắc Pakistan. Dân số người Turkmen năm 2019 cỡ 7,89 triệu theo Joshua Project, chủ yếu ở 12 nước thuộc vùng Turkmenistan và lân cận.

Người Turkmen nói tiếng Turkmen, một ngôn ngữ thuộc nhánh Oghuz Đông của ngữ hệ Turk. Người nói tiếng Turkmen có thể hiểu một phần tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Azerbaijan, tiếng Qashqai, tiếng Gagauz.

==Dân số và phân bố==
Người Turkmen miền Trung Á sống ở:
- Turkmenistan, nơi chừng 85% trong 5.042.920 người (ước tính 2006) thuộc dân tộc Turkmen. Hơn nữa, ước tính có 1.200 Turkmen tị nạn từ bắc Afghanistan hiện sống ở Turkmenistan do sự tác động của chiến tranh Liên Xô-Afghanistan rồi hoạt động của Taliban.
- Afghanistan, vào năm 1997, có khoảng 200.000 người Turkmen, tập trung ở biên giới Turkmenistan-Afghanistan, ở các tính Faryab, Jowzjan, Samangan và Baghlan. Ngoài ra, có những cộng đồng nhỏ ở Balkh và Kunduz. Con số hiện nay có thể đã tăng hơn vậy nhiều.
- Iran có 1.328.585 người Turkmen tụ vào tỉnh Golestān và Bắc Khorasan.
- Pakistan, tính đến năm 2005, theo thống kê của Pakistan và ước tính của Liên Hợp Quốc, còn xấp xỉ 110.000 người tị nạn Turkmen ở Pakistan, tập trung ở Khyber Pakhtunkhwa, Balochistan và các đô thị Lahore, Islamabad và Karachi. Con số trên thực tế có thể đến 250.000 trốn việc bị thống kê để tránh bị trục xuất.
- Thổ Nhĩ Kỳ, nơi hầu hết người Turkmen đã hòa vào cuộc sống định canh định cư. Một nhóm thiểu số người Turkmen du mục, gọi là Yörük, vẫn duy trì lối sống cũ.
Phạm Trưởng

Phạm Trưởng (sinh 28 tháng 1 năm 1985 tại Gia Lai) là một ca sĩ, nhạc sĩ Việt Nam và là cựu thành viên của nhóm nhạc Vboys. Anh hát với thể loại nhạc Pop-ballad, R&B nổi tiếng với ca khúc do chính anh sáng tác như: "Đàn ông là thế", "Xin lỗi anh đã sai", "Hai ba năm", "Trang giấy trắng".

== Sự nghiệp ==
Phạm Trưởng sinh tại tỉnh Gia Lai, là con út trong gia đình 3 anh chị em. Ngay sau khi tốt nghiệp cấp 3, anh vào Thành phố Hồ Chí Minh sống và lập nghiệp. Thời gian đầu anh học thanh nhạc, học sáng tác và làm việc ở phòng thu, thi thoảng đi hát ở vài địa điểm nhỏ.

Bắt đầu sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh. Anh được biết đến khi là thành viên và cũng là nhạc sĩ sáng tác các ca khúc chính cho nhóm Vboys. Từ năm 2006 đến 2008 là giai đoạn thành công của nhóm Vboys với ca khúc "Đàn ông là thế". Sau khi nhóm Vboys tan rã, Phạm Trưởng bắt đầu sự nghiệp solo và được chú ý hơn sau các ca khúc cũng do chính anh sáng tác như "Yêu không dám nói", "Em vô tình hay cố ý", "Trang giấy trắng", "Hai ba năm".

==Sáng tác==
- Anh làm em đau
- Anh nợ em
- Anh yêu em
- Biết anh sai
- Chia tay là giải thoát
- Chiếc áo cô đơn
- Chiếc lá khô
- Cho qua
- Có tất cả nhưng mất em
- Còn đây lời hứa
- Cô đơn ly cà phê
- Cuộc tình mới cho em vậy sao
- Dãi nắng dầm mưa
- Dệt mộng uyên ương
- Dối gian tình đầu
- Duyên và nợ
- Đàn bà cũ
- Đàn ông là thế
- Đau lắm
- Điều anh không muốn
- Đôi khi muốn
- Đừng hơn thua
- Em hay lắm
- Em thay đổi tình đổi thay
- Em theo người ta
- Em vô tình hay cố ý
- Em vui em cười
- Giải thoát cho nhau
- Hai ba năm
- Hết
- Hết đường
- Khi cô đơn
- Không có lần thứ ba
- Không được khóc
- Không liên quan
- Không ngăn được lý trí
- Không thể nói
- Không xứng đáng
- Lại một đêm
- Lỗi tại ai
- Lời nói dối không thật
- Mất rồi tiếc
- Màu xanh
- Mơ
- Nay em đã khác
- Ngày đó
- Ngày em đến
- Ngày ngày tháng tháng
- Ngược lối (OST "Sống còn")
- Người anh em
- Người con gái
- Người đàn ông
- Nhạt phai
- Níu kéo
- Noel buồn
- Nợ
- Nước mắt
- Nước mắt trong mưa
- Sai lầm
- Sài Gòn đầy yêu thương
- Sao em không yêu như lời em hứa
- Số phận
- Sự thật
- Tập quên
- Tết đến rồi
- Thuyền không bến
- Thương lắm miền Trung
- Tiếc
- Tình là vậy sao
- Tình mẹ cho con
- Tối nay em không về
- Trang giấy trắng
- Trốn tìm tình yêu
- Vì sao anh tham lam
- Vô tâm hay vô tình
- Xa anh em sẽ tốt
- Xin lỗi anh đã sai (Đàn ông là thế 2)
- Yêu là giả say là thật
- Yêu là phải cưới
- Yêu phải nói
- Yêu không dám nói
End of Nations

End of Nations (tạm dịch: "Thế giới tận thế") là trò chơi máy tính thuộc thể loại chiến thuật trực tuyến (MMORTS) sắp ra mắt ở Bắc Mỹ và châu Âu vào năm 2012 do hãng Petroglyph Games (công ty do những cựu thành viên của Westwood Studios sáng lập) phát triển và Trion Worlds phát hành cho hệ điều hành Microsoft Windows.

"End of Nations" được dự kiến sẽ kết hợp hành động và tính chiến thuật truyền thống của một trò chơi chiến thuật thời gian thực (RTS) với các tính năng kiên trì, tiến triển và xã hội của một trò chơi trực tuyến nhiều người chơi (MMO), người chơi sẽ được trải nghiệm không khí chiến trận của chiến tranh thế giới với sự tham gia của đủ mọi loại binh chủng trong game. Đặc biệt, trò chơi này cho phép 50 người cùng tham gia vào một trận chiến.

"End of Nations" được lên kế hoạch kết hợp các yếu tố MMO truyền thống bao gồm cả một thế giới liên tục rộng lớn, sự tiến triển nhân vật, lựa chọn lớp nhân vật, chế đồ và chức năng bang hội. Game dự đoán sẽ bao gồm tính năng PvE, PvP và lối chơi hợp tác. Trò chơi được thiết kế dựa trên yếu tố cốt lõi là chiến thuật nhằm tạo nên một sân chơi công bằng cho tất cả người chơi. Cửa hàng trong game chỉ bán một số đồ dùng cơ bản và không có chuyện ai nhiều tiền thì thắng. 
Ngày 11 tháng 8 năm 2011, nhà sản xuất thông báo rằng trò chơi sẽ được phát hành như là một tựa game miễn phí giờ chơi không phải thu phí, cũng như có sự lựa chọn thuê bao truyền thống.

==Liên kết ngoài==
- End of Nations Official Website
- Trion Worlds Official Website
- End of Nations Russian Website and community
- End of Nations French Website and community