Type XVII (lớp tàu ngầm)

U-boat Type XVII là một lớp tàu ngầm duyên hải nhỏ được Hải quân Đức Quốc xã chế tạo vào giai đoạn cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai. Chúng có hệ thống động cơ độc đáo kết hợp với hệ thống đẩy độc lập với không khí sử dụng high-test peroxide (HTP), cho phép đạt được tốc độ rất nhanh khi đi ngầm dưới nước. Mười sáu chiếc đã được lên kế hoạch chế tạo, nhưng chỉ có bảy chiếc Type XVII được hoàn tất khi cuộc xung đột kết thúc, và chúng đã không tham gia bất kỳ hoạt động tác chiến nào trong chiến tranh.

== Lịch sử phát triển ==
Vào đầu thập niên 1930, Hellmuth Walter đã thiết kế một kiểu tàu ngầm nhỏ tốc độ cao, có hình dạng suôn thẳng và vận hành bằng động cơ turbine dùng nhiên liệu high-test peroxide (HTP), một kiểu hệ thống đẩy độc lập với không khí. Đến năm 1939 ông được hợp đồng chế tạo một tàu ngầm thử nghiệm, chiếc "V-80" nặng 80 tấn, vốn đã đạt được tốc độ di chuyển dưới nước đến trong những thử nghiệm vào năm 1940. Vào ngày 14 tháng 11, 1941, các đô đốc Erich Raeder Tổng tư lệnh và Werner Fuchs (đứng đầu Văn phòng Chế tạo Hải quân Đức) chứng kiến buổi trình diễn của chiếc nguyên mẫu "V-80"; Raeder chịu ấn tượng rất mạnh về tính năng của con tàu, nhưng Fuchs khá miễn cưỡng trong việc chấp thuận tiếp tục các thử nghiệm.

Sau các chuyến chạy thử thành công của nguyên mẫu "V-80", Walter liên hệ với Tư lệnh lực lượng tàu ngầm, Đô đốc Karl Dönitz vào tháng 1, 1942, người nhiệt tình ủng hộ ý tưởng và yêu cầu kiểu tàu ngầm này được phát triển nhanh nhất có thể. Một đơn hàng ban đầu cho bốn chiếc tàu ngầm thuộc phân lớp Type XVIIA trang bị hai turbine HTP đã được đặt vào mùa Hè năm 1942.

== Chế tạo ==
Trong số đó, hai chiếc "U-792" và "U-793" với định danh "Wa 201" do hãng Blohm+Voss chế tạo, đạt được tốc độ tối đa khi lặn. Hai chiếc phân lớp Type XVIIA khác, "U-794" và "U-795" với định danh "Wk 202" được hãng Friedrich Krupp Germaniawerft tại Kiel chế tạo.

Với Đô đốc Dönitz hiện diện trên tàu, chiếc "U-793" đạt được tốc độ khi lặn thử nghiệm vào tháng 3, 1944. Sang tháng 6, 1944, chiếc "U-792" đạt đến tốc độ đi ngầm trên quãng đường dài một hải lý.
Tàu ngầm Type XVIIA được cho là rất khó điều khiển khi di chuyển tốc độ cao, và gặp phải nhiều vấn đề cơ khí, hiệu suất thấp, và công suất bị giảm đáng kể do áp lực ngược phía đuôi khi lặn sâu. Ngoài ra, tỉ lệ dài/rộng của lườn tàu khá thấp, tạo ra lực cản lớn không cần thiết. 

Cả bốn chiếc phân lớp Type XVIIA chỉ được sử dụng trong thử nghiệm và huấn luyện, và không có chiếc nào tham gia hoạt động tác chiến. Đô đốc Fuch đã phản đối ý định đưa thêm một kiểu tàu U-boat mới vào hoạt động, cho rằng chúng sẽ ảnh hưởng đến tiến độ chung sản xuất tàu ngầm, nhưng Dönitz phủ quyết điều này, và đến ngày 4 tháng 1, 1943, Hải quân Đức đặt hàng 24 tàu ngầm Type XVII.

Việc chế tạo phiên bản hoạt động của Type XVII, phân lớp Type XVIIB, được bắt đầu tại xưởng tàu của hãng Blohm+Voss tại Hamburg. Khác với XVIIA, Type XVIIB chỉ trang bị một turbine HTP. Đơn đặt hàng thoạt tiên bao gồm 12 chiếc, từ "U-1405" đến "U-1416". Tuy nhiên Blohm + Voss đã rất bận rộn để thực hiện việc chế tạo tàu ngầm Type XXI, nên Hải quân Đức giảm đơn đặt hàng xuống còn sáu chiếc

== Các phiên bản được đề xuất ==
Phân lớp Type XVIIG với thiết kế được cải tiến đôi chút, bao gồm 12 chiếc từ "U-1081" đến "U-1092", đã được đặt hàng cho hãng Germaniawerft vào cùng thời gian đó. Ngoài ra còn có thiết kế của phân lớp Type XVIIK được đề xuất, thay thế hệ thống turbine Walter bởi động cơ diesel chu trình kín sử dụng oxy chứa trong các bình trên tàu. Chiếc duy nhất "U-798", do hãng Krupp Germaniawerft chế tạo vẫn chưa hoàn tất vào cuối chiến tranh.

== Những chiếc được hoàn tất ==
Ba chiếc phân lớp Type XVIIB đã được hãng Blohm+Voss tại Hamburg hoàn tất từ năm 1943 đến năm 1945: "U-1405", "U-1406" và "U-1407". "U-1405" hoàn tất vào tháng 12, 1944, "U-1406" vào tháng 2, 1945, và "U-1407" vào tháng 3, 1945. Ngoài ra còn có ba chiếc khác ("U-1408" đến "U-1410") đã được chế tạo nhưng chưa hoàn tất khi cuộc xung đột kết thúc, và sáu chiếc Type XVIIB ("U-1411" đến "U-1416") bị hủy bỏ để chuyển sang chế tạo tàu ngầm Type XXI.

== Sau chiến tranh ==
Cả ba chiếc Type XVIIB đã hoàn tất đều bị thủy thủ đoàn đánh đắm khi Chiến tranh Thế giới thứ hai đi vào giai đoạn kết thúc. "U-1405" tại Flensburg, còn "U-1406" và "U-1407" tại Cuxhaven, tất cả đều nằm trong Vùng chiếm đóng của Anh. "U-1406" và "U-1407" bị Trung úy Hải quân Gerhard Grumpelt ra lệnh đánh đắm vào ngày 7 tháng 5, 1945 bất chấp đã có lệnh cấm từ thượng cấp, Đại tá Hải quân Kurt Thoma. Grumpelt sau đó bị tòa án binh của Anh kết án bảy năm tù giam. 

Theo quyết định của Hội nghị Potsdam vào tháng 7, 1945, "U-1406" được chuyển cho Hoa Kỳ và "U-1407" cho Anh như những chiến lợi phẩm, và cả hai được trục vớt và phục hồi. Những chiếc "U-1408" và "U-1410" chưa hoàn tất được lực lượng Anh tìm thấy tại xưởng tàu của Blohm+Voss ở Hamburg. 

Hải quân Hoa Kỳ không sửa chữa và tái kích hoạt "U-1406" như họ đã làm với hai chiếc Type XXI chiếm được. "U-1406" được tàu chở hàng vận chuyển về Hoa Kỳ, trong tình trạng hư hại do hỏa hoạn và hai lần bị đắm. Xưởng hải quân Portsmouth ước tính chi phí khoảng một triệu Đô la Mỹ để đưa con tàu trở lại hoạt động, nhưng kế hoạch bị hủy bỏ do nguy cơ hỏa hoạn và chi phí cao để vận hành nhiên liệu HTP. Chiếc tàu ngầm bị tháo dỡ tại cảng New York sau ngày 18 tháng 5, 1948. 

Hải quân Hoàng gia Anh sửa chữa "U-1407" và tái biên chế con tàu vào ngày 25 tháng 9, 1945 như là chiếc HMS "Meteorite". Nó được sử dụng như là kiểu mẫu cho hai tàu ngầm HTP khác thuộc lớp "Explorer": và .