Punjab

Punjab (tiếng Punjab: ਪੰਜਾਬ, [[chữ cái Shahmukhi|), cũng viết là Panjab (,"panj-āb", "năm dòng nước" hay "Ngũ hà"), là một khu vực địa lý trải rộng qua biên giới giữa [[Pakistan]] và [[Ấn Độ]], bao gồm tỉnh [[Punjab (Pakistan)|Punjab]] tại Pakistan và các bang [[Punjab (Ấn Độ)|Punjab]], [[Haryana]], [[Himachal Pradesh]], [[Chandigarh]] và một số phần phía bắc của Lãnh thổ Thủ đô Quốc gia [[Delhi]] tại Ấn Độ. Tên của khu vực có nguồn gốc từ [[tiếng Ba Tư]] và có nghĩa là ""(Vùng đất của) Năm Dòng nước"" và có nghĩa đề cập đến các sông: [[sông Jhelum|Jhelum]], [[Chenab]], [[sông Ravi|Ravi]], [[Sutlej]], và [[sông Beas|Beas]]. Tất cả đều là [[phân lưu|chi lưu]] của [[sông Ấn]], và Jhelum là sông lớn nhất. Punjab có một lịch sử lâu dài và có di sản văn hóa phong phú. Khu vực này nay được gọi là Đại Punjab là một vùng đất rộng lớn tại [[Pakistan]] và [[Ấn Độ]]. Punjab có khoảng 60% diện tích thuộc Pakistan và 40% thuộc Ấn Độ.

Người dân trong khu vực là những người nói tiếng [[Ngữ chi Ấn-Arya|Ấn-Arya]]. Những người dân trong khu vực này là tín đồ của các tôn giáo như [[đạo Sikh]], [[Ấn Độ giáo]], [[Hồi giáo]], [[Kitô giáo]], [[đạo Jaina]] và [[Phật giáo]]. [[Người Hy Lạp]], [[người Ba Tư]] và [[người Ả Rập]] và [[Các dân tộc Turk|người Thổ]], [[Đế quốc Mogul|người Mogul]], người Afghan, người Blochi và người Anh cũng từng định cư tại đây. Năm 1947, khu vực bị phân chia và ba trong số năm dòng sông do [[Pakistan]] và hai dòng còn lại do Ấn Độ quản lý nguồn nước.

Tỉnh [[Punjab (Pakistan)|Punjab]] là tỉnh đông dân nhất của Pakistan. Tại Ấn Độ, Punjab được phân thành các bang [[Punjab (Ấn Độ)|Punjab]], [[Haryana]], [[Himachal Pradesh]], và Lãnh thổ Liên bang [[Chandigarh]], là thủ phủ của cả Punjab và Haryana. Một phần nhỏ của khu vực được hợp nhất vào [[Delhi]]. Phần thuộc Pakistan của khu vực (gồm cả thủ đô [[Islamabad]]) có diện tích , trong khi diện tích bang Punjab của Ấn Độ là . Dân số của khu vực gồm 86.084.000 (2005) bên phía tỉnh Punjab của Pakistan và 24.289.296 (2000) tại bang Punjab của Ấn Độ. Khoảng 60% dân cư Pakistan nói [[tiếng Punjab]] chủ yếu là ở tỉnh Punjab, và khoảng 92,2% cư dân tại bang Punjab của Ấn Độ cũng sử dụng ngôn ngữ này. (3% tổng dân số Ấn Độ). Thành phố thủ phủ của Punjab lúc chưa phân chia là [[Lahore]], và nay là tỉnh lị của tỉnh Punjab; còn thủ phủ của bang Punjab thuộc Ấn Độ là [[Chandigarh]], 248 km (154 miles) từ [[Lahore]]. Tiếng Punjab tại Ấn Độ sử dụng chữ cái [[Gurmukhi]], trong khi tại Pakistan thì dùng chữ cái [[Shahmukhi]].

== Đọc thêm ==
- [Quraishee 73] Punjabi Adab De Kahani, Abdul Hafeez Quaraihee, Azeez Book Depot, Lahore, 1973.
- [Chopra 77] The Punjab as a sovereign state, Gulshan Lal Chopra, Al-Biruni, Lahore, 1977.
- Patwant Singh. 1999. "The Sikhs". New York: Doubleday. ISBN 0-385-50206-0.
- The evolution of Heroic Tradition in Ancient Panjab, 1971, Buddha Parkash.
- Social and Political Movements in ancient Panjab, Delhi, 1962, Buddha Parkash.
- History of Porus, Patiala, Buddha Parkash.
- History of the Panjab, Patiala, 1976, Fauja Singh, L. M. Joshi (Ed).
- The Legacy of The Punjab, 1997, R M Chopra.

==Liên kết ngoài==
[[Thể loại:Punjab| ]]
[[Thể loại:Vùng lịch sử Pakistan]]
[[Thể loại:Vùng lịch sử Ấn Độ]]
[[Thể loại:Vùng phân chia]]
[[Thể loại:Punjab (Ấn Độ)|.]]
[[Thể loại:Địa lý Nam Á]]
[[Thể loại:Punjab (Pakistan)|.]]
[[Thể loại:Vùng lịch sử]]
[[Thể loại:Vùng Ấn Độ]]
[[Thể loại:Vùng của Pakistan]]