Đèn chỉ báo góc tiếp cận chính xác

Đèn chỉ báo góc tiếp cận chính xác () hay còn gọi tắt là đèn PAPI là một hệ thống đèn được lắp đặt tại các sân bay nhằm cung cấp chỉ báo trực quan cho phi công về góc tiếp cận hiện tại của máy bay, từ đó giúp phi công tiếp cận đường băng và hạ cánh máy bay một cách chính xác và an toàn. Đèn PAPI thường được lắp ở bên trái của đường băng tuy nhiên cũng có trường hợp đèn được lắp ở bên phải hoặc cả hai bên đường băng tùy thuộc vào địa hình và bố trí của sân bay.

== Nguyên lý hoạt động ==
Một hộp đèn trong hệ thống đèn PAPI thường sẽ có các bộ phận cơ bản sau:
- Nguồn sáng (đèn halogen hoặc đèn LED)
- Bộ lọc màu đỏ
- Thấu kính

Một bóng đèn công suất cao sẽ chiếu một chùm sáng, một nửa chùm sáng này sau đó sẽ đi qua bộ lọc màu đỏ (không cần thiết nếu được trang bị đèn LED đỏ), sau đó đi qua thấu kính và tạo thành một chùm sáng với phần trên của ranh giới chuyển giao là màu trắng và phần dưới của ranh giới là màu đỏ. Sự chuyển giao giữa hai màu này được diễn ra ở một góc không quá 3 phút cung (0.05°). Các hộp đèn khác cũng hoạt động tương tự nhưng được đặt ở góc độ khác nhau. Nếu phi công thay đổi độ cao khi đang tiếp cận, điều này cũng sẽ thay đổi góc nhìn từ mắt của phi công đến hệ thống đèn, nếu góc nhìn vượt qua ranh giới chuyển giao giữa hai màu (đỏ và trắng) của 1 hộp đèn thì màu quan sát được từ hộp đèn đó sẽ thay đổi tùy thuộc vào việc phi công đang tăng hay giảm độ cao. Cả bốn hộp đèn cùng hoạt động theo nguyên lý này, kết hợp lại từ đó đưa ra chỉ báo trực quan cho phi công về góc tiếp cận.

== Lắp đặt ==
Ở hầu hết các sân bay, hệ thống đèn PAPI và biến thể của nó là APAPI (Abbreviated Precision Approach Path Indicator) được thiết kế cho góc tiếp cận là khoảng 3° (góc tiếp cận chuẩn), tuy nhiên giá trị này chỉ là mặc định và có thể thay đổi tùy địa hình và điều kiện sân bay.

Một hệ thống đèn PAPI gồm có 4 hộp đèn được xếp thành một hàng ngang, được lắp đặt cách mép đường băng khoảng 15 mét (khoảng cách từ hộp đèn gần đường băng nhất đến mép đường băng), mỗi hộp đèn cách nhau khoảng 9 mét. Khoảng cách từ hệ thống đèn đến đường lăn, sân đỗ bất kì không nên dưới 14 mét. Góc độ đặt của các hộp đèn trong hệ thống PAPI từ gần đường băng nhất đến xa đường băng nhất đối với góc tiếp cận chuẩn (3°) thông thường là: 3°30', 3°10', 2°50', 2°30' (3.50°, 3.17°, 2.83°, 2.50°), lưu ý rằng các góc độ đặt này chỉ là giá trị chuẩn và có thể thay đổi tùy sân bay.

Còn hệ thống đèn APAPI chỉ gồm có 2 hộp đèn được xếp thành một hàng ngang, được lắp đặt cách mép đường băng khoảng 10 mét (khoảng cách từ hộp đèn gần đường băng nhất đến mép đường băng), mỗi hộp đèn cách nhau khoảng 6 mét. Khoảng cách từ hệ thống đèn đến đường lăn, sân đỗ bất kì không nên dưới 9 mét. Góc độ đặt của các hộp đèn trong hệ thống APAPI từ gần đường băng nhất đến xa đường băng nhất đối với góc tiếp cận chuẩn (3°) thông thường là: 3°15', 2°45' (3.25°, 2.75°), lưu ý rằng các góc độ đặt này cũng chỉ là giá trị chuẩn và cũng có thể thay đổi tùy sân bay.

Cả hai hệ thống đèn PAPI và APAPI đều được hiệu chỉnh dựa trên MEHT (Minimum Eye Height over Threshold).

== Ý nghĩa của các trường hợp đèn ==
Tỉ lệ giữa số đèn trắng và số đèn đỏ tượng trưng cho việc máy bay đang ở góc tiếp cận đúng, cao hơn hay thấp hơn so với góc tiếp cận của đã được hiệu chỉnh cho đường băng của sân bay đó (có thể là 3° hoặc là không). Đèn có thể được quan sát từ hướng tiếp cận đường băng trong phạm vi khoảng 8 km (5 dặm) vào ban ngày và lên đến 32 km (20 dặm) vào ban đêm. Tuy nhiên, đèn chỉ có thể đưa ra chỉ báo chính xác khi máy bay đang nằm trong vùng lệch không quá ±10° so với trục kéo dài của đường băng, và đang ở trong phạm vi tối đa khoảng 6,2 km (3,4 hải lý) tính từ đầu đường băng.

Bảng dưới đây mô tả các trường hợp đèn PAPI và ý nghĩa của nó khi được lắp đặt ở bên trái đường băng.
Bảng dưới đây mô tả các trường hợp đèn APAPI và ý nghĩa của nó khi được lắp đặt ở bên trái đường băng. Khác với PAPI, do APAPI chỉ có 2 hộp đèn nên chỉ có 3 trường hợp đèn.
Về cơ bản là càng nhiều đèn đỏ thì càng thấp, càng nhiều đèn trắng thì càng cao. Lưu ý rằng cũng có một số trường hợp khi máy bay đang hạ cánh bằng phương thức ILS (Instrument Landing System - Hạ cánh bằng thiết bị), do ăngten bắt sóng glide slope do hệ thống ILS phát ra được lắp đặt thấp hơn so với tầm nhìn của phi công, vì vậy mặc dù máy bay đang ở góc tiếp cận đã được hiệu chỉnh của sân bay theo sóng glide slope nhưng phi công vẫn có thể thấy đèn PAPI báo rằng máy bay hơi cao.

== Xem thêm ==
- Đường băng