U-66 (tàu ngầm Đức) (1940)

U-66 là một tàu ngầm tấn công thuộc phân lớp Type IXC được Hải quân Đức Quốc Xã chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1941, nó đã thực hiện được chín chuyến tuần tra, đánh chìm 33 tàu buôn với tổng tải trọng , đồng thời gây hư hại cho hai tàu buôn cùng hai tàu chiến 64 tấn. Con tàu đứng thứ tám trong số những tàu U-boat Đức thành công nhất trong Thế Chiến II. Trong chuyến tuần tra cuối cùng, "U-66" bị máy bay và tàu chiến thuộc đội tìm-diệt tàu ngầm của tàu sân bay hộ tống Hoa Kỳ đánh chìm trong Đại Tây Dương về phía Tây quần đảo Capo Verde vào ngày 6 tháng 5, 1944.

== Thiết kế và chế tạo ==
=== Thiết kế ===
Thiết kế của tàu ngầm Type IXC có kích thước hơi nhỉnh hơn so với phân lớp Type IXB dẫn trước. Chúng có trọng lượng choán nước khi nổi và khi lặn. Con tàu có chiều dài chung , lớp vỏ trong chịu áp lực dài , mạn tàu rộng , chiều cao và mớn nước .

Chúng trang bị hai động cơ diesel MAN M 9 V 40/46 siêu tăng áp 9-xy lanh 4 thì, tổng công suất , dẫn động hai trục chân vịt đường kính , cho phép đạt tốc độ tối đa , và tầm hoạt động tối đa khi đi tốc độ đường trường . Khi đi ngầm dưới nước, chúng sử dụng hai động cơ/máy phát điện Siemens-Schuckert 2 GU 345/34 tổng công suất . Tốc độ tối đa khi lặn là , và tầm hoạt động ở tốc độ . Con tàu có khả năng lặn sâu đến .

Vũ khí trang bị có sáu ống phóng ngư lôi , bao gồm bốn ống trước mũi và hai ống phía đuôi, và mang theo tổng cộng 22 quả ngư lôi . Tàu ngầm Type IX trang bị một hải pháo SK C/32 với 110 quả đạn, một pháo phòng không SK C/30 và hai pháo phòng không C/30. Thủy thủ đoàn bao gồm 4 sĩ quan và 44 thủy thủ.

=== Chế tạo ===
"U-66" được đặt hàng vào ngày 7 tháng 8, 1939, và được đặt lườn tại xưởng tàu AG Weser của hãng DeSchiMAG ở Bremen vào ngày 20 tháng 3, 1940. Nó được hạ thủy vào ngày 10 tháng 10, 1940, và nhập biên chế cùng Hải quân Đức Quốc Xã vào ngày 2 tháng 1, 1941 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Richard Zapp, người sau này được tặng thưởng Huân chương Chữ thập Sắt Hiệp sĩ cho thành tích năm chuyến tuần tra của "U-66" . 

== Lịch sử hoạt động ==
=== 1941 ===
Sau khi hoàn tất việc huấn luyện trong thành phần Chi hạm đội U-boat 2, "U-66" tiếp tục phục vụ cùng đơn vị này để hoạt động trên tuyến đầu cho đến khi nó bị mất. 

==== Chuyến tuần tra thứ nhất ====
"U-66" khởi hành từ cảng Kiel, Đức vào ngày 13 tháng 5, 1941 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó tiến ra Bắc Hải, rồi băng qua khe GI-UK giữa Iceland và quần đảo Faroe để vòng qua quần đảo Anh, và hoạt động tại khu vực Trung tâm Bắc Đại Tây Dương. Nó không đánh chìm được mục tiêu nào, và kết thúc chuyến tuần tra tại cảng Lorient bên bờ Đại Tây Dương của Pháp đã bị Đức chiếm đóng vào ngày 11 tháng 6. Lorient trở thành căn cứ hoạt động chính của chiếc tàu ngầm cho đến khi nó bị mất.

==== Chuyến tuần tra thứ hai ====
"U-66" xuất phát từ Lorient vào ngày 23 tháng 6 cho chuyến tuần tra thứ hai, và đã hướng xuống Nam để hoạt động trong Đại Tây Dương dọc theo bờ biển Tây Phi. Tại đây vào ngày 29 tháng 6 nó phóng ngư lôi tấn công Đoàn tàu SL-78 và đã đánh chìm các tàu buôn Hy Lạp "George J. Goulandris" và "Kalypso Vergotti" , ở vị trí khoảng về phía Tây quần đảo Canaria. 

Sang ngày hôm sau 30 tháng 6, nó lại tấn công và đánh chìm chiếc tàu buôn Anh "Saint Anselm" , vốn bị phân tán khỏi Đoàn tàu SL-78, ở vị trí về phía Tây Madeira. Đến ngày 19 tháng 7, chiếc tàu ngầm lại đánh chìm thêm chiếc tàu buôn Anh "Holmside" , vốn bị phân tán khỏi Đoàn tàu OG-67, ở vị trí về phía Đông Bắc quần đảo Cabo Verde. Chiếc tàu ngầm kết thúc chuyến tuần tra và về đến cảng Lorient vào ngày 5 tháng 8.

==== Chuyến tuần tra thứ ba ====
"U-66" khởi hành từ Lorient vào ngày 28 tháng 8 cho chuyến tuần tra thứ ba, và lại hướng xuống Nam để hoạt động trong Đại Tây Dương ngoài khơi Brazil. Tại đây vào ngày 24 tháng 9, nó phóng ngư lôi tấn công và đánh chìm chiếc tàu chở dầu Panama "I.C. White" ở vị trí khoảng ngoài khơi Recife, Brazil. "U-66" quay trở về Lorient vào ngày 9 tháng 11.

=== 1942 ===
==== Chuyến tuần tra thứ tư ====
Sau khi xuất phát từ Lorient vào ngày 25 tháng 12, 1941 cho chuyến tuần tra thứ tư, "U-66" đã băng qua suốt Đại Tây Dương để hoạt động dọc theo vùng bờ Đông Hoa Kỳ trong khuôn khổ Chiến dịch Paukenschlag (tiếng Anh: Chiến dịch Drumbeat). Tại đây vào ngày 18 tháng 1, 1942, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu chở dầu Hoa Kỳ "Allan Jackson" ở vị trí khoảng về phía Đông Bắc đá Diamond, Bắc Carolina. Sang ngày hôm sau 19 tháng 1, nó đánh chìm chiếc tàu biển chở hành khách Canada ở vị trí khoảng về phía Đông mũi Hatteras, Bắc Carolina. 

Đến ngày 22 tháng 1, tàu chở dầu Panama "Olympic" bị chiếc U-boat phóng ngư lôi đánh chìm ở vị trí khoảng về phía Nam mũi Hatteras. Cuối cùng vào ngày 24 tháng 1, "U-66" phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu chở dầu Anh "Empire Gem" lúc 2 giờ 40 phút; và chỉ ba phút sau đó, nó tiếp tục đánh chìm chiếc tàu buôn Hoa Kỳ "Venore" , cả hai ở vị trí khoảng về phía Đông Nam mũi Hatteras. Chiếc tàu ngầm kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về Lorient vào ngày 10 tháng 2.

==== Chuyến tuần tra thứ năm ====
Tiếp tục tham gia Chiến dịch Paukenschlag trong chuyến tuần tra thứ năm, "U-66" khởi hành từ Lorient vào ngày 21 tháng 3 và lại băng qua suốt Đại Tây Dương để hoạt động tại vùng biển Caribe. Vào ngày 14 tháng 4, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Hy Lạp "Korthion" ở vị trí về phía Nam Barbados. Đến ngày 14 tháng 4, nó đánh chìm chiếc tàu chở dầu Hà Lan "Amsterdam" ở vị trí khoảng về phía Tây Grenada. Sang ngày hôm sau 15 tháng 4, nó lại đánh chìm chiếc tàu chở dầu Panama "Heinrich von Riedemann" ở vị trí về phía Tây Grenada.

Vào ngày 26 tháng 4, chiếc tàu ngầm phóng ngư lôi và bắn hải pháo đánh chìm chiếc tàu buôn Hoa Kỳ "Alcoa Partner" ở vị trí khoảng về phía Đông Bắc Bonaire. Đến ngày 29 tháng 4, nó đánh chìm chiếc tàu chở dầu Panama "Harry G. Siedel" ở vị trí khoảng về phía Đông Bắc quần đảo Los Testigos, Venezuela. Sang ngày 2 tháng 5, nó tiếp tục đánh chìm chiếc tàu chở dầu Na Uy "Sandar" ở vị trí về phía Đông Nam Grenada. Rôi sang ngày hôm sau 3 tháng 5, nó tấn công và gây hư hại cho chiếc "Geo. W. McNight" vốn bị phân tán khỏi Đoàn tàu ON-87, ở vị trí khoảng về phía Tây Tobago. Chiếc tàu chở dầu Anh trúng hai quả ngư lôi, nhưng các pháo thủ trên tàu đã nả pháo phản công, buộc chiếc U-boat phải bỏ đi.

"U-66" quay trở về Lorient vào ngày 27 tháng 5. Sau chuyến tuần tra này, Thiếu tá Richard Zapp được đề bạt chỉ huy Chi hạm đội U-boat 3, và quyền chỉ huy "U-66" được chuyển giao cho Đại úy Friedrich Markworth.

==== Chuyến tuần tra thứ sáu ====
"U-66" rời Lorient vào ngày 23 tháng 6 cho chuyến tuần tra thứ sáu, và đã hướng xuống phía Tây Nam để hoạt động trong Đại Tây Dương dọc theo bờ biển Đông Bắc của lục địa Nam Mỹ. Trên đường đi giữa Đại Tây Dương vào ngày 9 tháng 7, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Nam Tư "Triglav" ở vị trí khoảng về phía Đông Nam Bermuda. 

Sau đó vào ngày 20 tháng 7, "U-66" rải sáu quả thủy lôi ngoài khơi cảng Castries, Saint Lucia, vốn đã khiến hai xuồng tuần tra-phóng lôi HMS "MTB-339" và HMS "MTB-342" (32 tấn mỗi chiếc) bị hư hại vào ngày 2 tháng 9. Đến ngày 26 tháng 7, chiếc tàu ngầm tấn công và đánh chìm chiếc tàu buôn Brazil "Tamandaré" ở vị trí khoảng về phía Bắc Tobago. Hai ngày sau đó 28 tháng 7, nó tiếp tục đánh chìm chiếc tàu buôn Anh "Weirbank" ở vị trí khoảng về phía Đông Nam Barbados. Vào ngày 6 tháng 8, "U-66" phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Ba Lan "Rozewie" ở vị trí khoảng về phía Đông Tobago.

Đến ngày 29 tháng 8, nó tiếp tục đánh chìm tàu buôn Hoa Kỳ "Topa Topa" ở vị trí khoảng về phía Bắc Cayenne, Guyane thuộc Pháp. Sang ngày hôm sau 30 tháng 8, lần lượt các tàu buôn Panama "Sir Huon" bị đánh chìm lúc 09 giờ 26 phút ở vị trí về phía Đông Bắc Georgetown, Guyana, và tàu buôn Hoa Kỳ "West Lashaway" bị đánh chìm lúc 19 giờ 30 phút ở vị trí khoảng về phía Đông Trinidad. Sau đó vào ngày 31 tháng 8 "U-66" còn tiếp tục đánh chìm chiếc tàu chở dầu Anh "Winamac" , vốn bị phân tán khỏi Đoàn tàu TRIN-3 ở vị trí khoảng về phía Đông Trinidad. Cuối cùng vào ngày 9 tháng 9, tàu buôn Thụy Điển "Peiping" bị nó đánh chìm ở vị trí khoảng về phía Đông Bắc Barbuda. "U-66" quay trở về Lorient vào ngày 29 tháng 8. 

Vào ngày 9 tháng 11, "U-66" rời cảng Lorient với dự định tiến hành chuyến tuần tra tiếp theo. Trên đường đi trong vịnh Biscay vào ngày 10 tháng 11, chiếc U-boat được cảnh báo radar nên lặn xuống ẩn nấp, nhưng một van thông khí không được đóng lại khiến nước tràn vào ngăn ắc-quy làm rò rỉ khí chlorine. Nó buộc phải trồi lên mặt nước, và bị một máy bay ném bom Vickers Wellington trang bị đèn Leigh thuộc Liên đội 172 Không quân Hoàng gia Anh phát hiện, nên thả bốn quả mìn sâu tấn công. Chiếc U-boat bị hư hại đáng kể một động cơ điện và bánh lái, nhưng vẫn xoay sở về đến căn cứ Lorient an toàn vào ngày hôm sau.

=== 1943 ===
==== Chuyến tuần tra thứ bảy ====
"U-66" xuất phát từ Lorient vào ngày 6 tháng 1, 1943 cho chuyến tuần tra thứ bảy, và đã hướng xuống phía Tây Nam để hoạt động trong khu vực Đại Tây Dương ở lối ra vào eo biển Gibraltar và ngoài khơi Maroc. Vào ngày 20 tháng 1, nó cho đổ bộ một đặc vụ Đức lên bờ biển Mauritania gần Cap Blanc, nhưng đặc vụ cùng hai thủy thủ đã lập tức bị bắt. Đến ngày 1 tháng 2, nó dùng hải pháo đánh chìm chiếc tàu đánh cá Pháp "Joseph Elise" sau khi quả ngư lôi phóng ra trượt mục tiêu. Sang ngày 27 tháng 2, chiếc U-boat phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Anh "St. Margaret" , vốn bị phân tán khỏi Đoàn tàu ON-165, ở vị trí giữa Đại Tây Dương về phía Đông Nam Bermuda. "U-66" quay trở về Lorient vào ngày 24 tháng 3.

==== Chuyến tuần tra thứ tám ====
"U-66" bắt đầu chuyến tuần tra thứ tám vào ngày 27 tháng 4, khi nó rời Lorient và băng qua suốt Đại Tây Dương để hoạt động dọc theo bờ biển Đông Nam Hoa Kỳ. Sau khi tấn công nhiều tàu chở dầu không có kết quả, nó đánh chìm được chiếc tàu chở dầu Hoa Kỳ "Esso Gettysburg" vào ngày 10 tháng 6 ở vị trí khoảng về phía Đông Nam Savannah, Georgia. Sang ngày 2 tháng 7, nó tiếp tục đánh chìm chiếc tàu chở dầu Hoa Kỳ "Bloody Marsh" ở vị trí khoảng về phía Đông Nam Savannah. Đến ngày 22 tháng 7, nó lại phóng ngư lôi tấn công nhưng chỉ gây hư hại cho chiếc tàu chở dầu Hoa Kỳ "Cherry Valley" ; chiếc U-boat trồi lên mặt nước để tiếp tục tấn công bằgn hải pháo, nhưng đối thủ cũng nả pháo chống cự, buộc chiếc tàu ngầm phải rút lui.

Ở giữa Đại Tây Dương vào ngày 3 tháng 8, chiếc U-boat bất ngờ bị các máy bay ném bom-ngư lôi Grumman TBF Avenger và máy bay tiêm kích Grumman F4F Wildcat thuộc Liên đội VC-1 xuất phát từ tàu sân bay hộ tống Hoa Kỳ tấn công bằng mìn sâu và hỏa lực súng máy. Hạm phó thứ hai cùng hai thủy thủ đã tử trận, hạm trưởng cùng một thủy thủ bị thương nặng, và hạm phó thứ nhất cùng năm người khác bị thương nhẹ. Tàu ngầm "U-117" đã được kêu gọi đi đến để trợ giúp ý tế cho những người bị thương, và chuyển giao một sĩ quan đảm nhiệm hạm phó thay thế cho "U-66". Con tàu về đến căn cứ Lorient vào ngày 1 tháng 9..

=== 1944 ===
==== Chuyến tuần tra thứ chín ====
"U-66" xuất phát từ cảng Lorient vào ngày 16 tháng 1, 1944 chuyến tuần tra thứ chín, cũng là chuyến cuối cùng, dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng mới, Trung úy Hải quân Gerhard Seehausen, sau này đã được truy thăng lên hàm Đại úy. Chiếc U-boat đã hướng xuống phía Nam để hoạt động trong Đại Tây Dương dọc theo bờ biển Tây Phi và trong vịnh Guinea. 

Vào ngày 26 tháng 2, ở vị trí khoảng về phía Tây Takoradi, Ghana, "U-66" đã tấn công Đoàn tàu STL-12, đánh chìm tàu buôn Anh "Silvermaple" bằng một quả ngư lôi duy nhất trúng đích. Bốn ngày sau đó, nó tiếp tục đánh chìm chiếc tàu buôn Pháp "St. Louis" ở vị trí khoảng về phía Nam Accra, Ghana. Đến ngày 5 tháng 3, "U-66" tiếp tục đánh chìm tàu buôn Anh "John Holt" trong vịnh Guinea ở vị trí khoảng về phía Nam Opobo, bắt làm tù binh hạm trưởng cùng một hành khách của "John Holt", và sau đó đến lượt tàu chở dầu Anh "Matadian" bị đánh chìm về phía Đông Nam Lagos, Nigeria vào ngày 21 tháng 3. Ngay sau đó các tàu tuần tra Anh đã tấn công chiếc tàu ngầm, buộc nó phải lặn xuống đáy bùn để ẩn nấp, và sau đó thoát được mà không bị hư hại. 

==== Bị đánh chìm ====
"U-66" dự định sẽ được tiếp liệu từ "U-488", nhưng chiếc tàu ngầm tiếp liệu "Milchkuh" (bò sữa) này đã bị đánh chìm vào ngày 26 tháng 4

Đến ngày 1 tháng 5, "U-66" bị một đội tìm-diệt tàu ngầm hình thành chung quanh tàu sân bay hộ tống Hoa Kỳ phát hiện, và bị những máy bay ném bom-ngư lôi Grumman TBF Avenger và máy bay tiêm kích Grumman F4F Wildcat thuộc Liên đội VC-55 tấn công, với ít nhất ba quả ngư lôi dò âm FIDO Mark 24 được thả xuống. Vào sáng ngày 6 tháng 5, tàu hộ tống khu trục phát hiện chiếc U-boat, và sau khi đối đầu bằng hải pháo và ngư lôi, "Buckley" đã húc trúng "U-66".

Trong khi hai con tàu dính chặt vào nhau, một nhóm thủy thủ Đức do Hạm phó thứ nhất chỉ huy đã tìm cách đổ bộ sang chiếc tàu hộ tống Hoa Kỳ để đánh lạc hướng trong khi Trung úy Seehausen xoay sở để rút ra. Cuộc cận chiến đã khiến một số thủy thủ Đức thiệt mạng hay bị thương, trước khi chiếc U-boat thoát được, và năm thủy thủ Đức còn lại trên tàu bị bắt làm tù binh. Pháo 3-inch của "Buckley" lại nhắm vào "U-66", nhưng chiếc tàu ngầm đổi hướng và húc trúng "Buckley" gần phòng động cơ, làm hư hại chân vịt bên mạn phải. Không lâu sau đó, Trung úy Seehausen ra lệnh đánh đắm tàu để những thiết bị và tài liệu mật không bị lọt vào tay đối phương. "Buckley" bắt đầu cứu những người sống sót, hoạt động cứu hộ kéo dài trong suốt ba giờ.

"U-66" đắm ở vị trí về phía Tây quần đảo Cabo Verde, tại tọa độ . 24 người trong số thành viên thủy thủ đoàn của "U-66" đã tử trận, bao gồm Trung úy Seehausen hạm trưởng, và có 36 người sống sót được cứu vớt và bị bắt làm tù binh chiến tranh. Thiếu tá Hải quân Brent M. Abel, hạm trưởng "Buckley", được tặng thưởng Huân chương Chữ thập Hải quân do thành tích đánh chìm "U-66".

=== "Bầy sói" tham gia ===
"U-66" từng tham gia bốn bầy sói:
- West (24 tháng 5 – 5 tháng 6, 1941)
- Rochen (27 tháng 1 – 1 tháng 3, 1943)
- Tümmler (1 – 17 tháng 3, 1943)
- Aufnahme (5 – 10 tháng 5, 1943)

=== Tóm tắt chiến công ===
"U-66" đã đánh chìm được 33 tàu buôn với tổng tải trọng , đồng thời gây hư hại cho hai tàu buôn cùng hai tàu chiến 64 tấn. Nó đứng thứ tám trong số những tàu U-boat Đức thành công nhất trong Thế Chiến II.
== Xem thêm ==
- Danh sách tàu ngầm U-boat Đức thành công nhất
- Trận Đại Tây Dương (1939-1945)

== Liên kết ngoài ==
- uboataces.com webpage with insignia for "U-66"
- YouTube video: "USS Buckley vs U-66 during the Battle of the Atlantic"
- 1944: May 6: Sinking of U-66 - National Museum of Naval History