The Shawshank Redemption

The Shawshank Redemption (tạm dịch: "Sự cứu rỗi của Shawshank") là bộ phim chính kịch - tâm lý của Hoa Kỳ, phát hành vào ngày 22/9/1994, do Frank Darabont biên kịch, đạo diễn dựa trên tiểu thuyết "Rita Hayworth and Shawshank Redemption" của "Stephen King". Dù thất bại tại phòng vé và không nhận được giải thưởng Oscar nào, bộ phim lại nhận được những nhận xét tích cực từ các nhà bình luận, sau đó nổi tiếng qua truyền hình cáp, video gia đình và DVD. Bộ phim cũng giữ vị trí số 1 trên IMDB từ năm 2008 cho đến nay và luôn được xem là một trong những bộ phim vĩ đại nhất mọi thời đại.

== Nội dung ==
Năm 1947, phó chủ tịch ngân hàng Andy Dufresne (Tim Robbins) bị kết 2 án tù chung thân tại nhà tù Shawshank ở Maine vì tội giết vợ và tình nhân của cô dù các chứng cứ không rõ ràng. Trong tù, một tù nhân tên Ellis Boyd "Red" Redding (Morgan Freeman) vừa bị từ chối ân xá sau 20 năm thụ án chung thân. Cuối hôm đó, những tù nhân mới được đưa tới nhà tù, trong đó có Andy. Nhóm của Red cá cược ai sẽ khóc đầu tiên và Red cược 2 bao thuốc lá vào Andy. Sau khi gặp cai ngục Samuel Norton và đội trưởng đội lính canh Byron Hadley, các tù nhân mới được tắm rửa rồi thay quần áo tù nhân và đưa vào phòng giam. Đêm đó, một tù nhân đã kêu khóc thảm thiết rằng mình bị oan và đòi về nhà, và anh ta lập tức bị Hadley cùng 2 tên lính canh đánh đến chết để dằn mặt nhóm tù nhân mới. Việc này cũng khiến Red mất 2 bao thuốc cá cược bởi Andy không biểu lộ chút cảm xúc nào suốt đêm hôm đó.

Suốt một tháng, Andy không nói chuyện hay tiếp xúc với ai. Một hôm, anh bất ngờ đến gặp Red, nhờ ông lấy cho mình một chiếc búa nhỏ bởi đã nghe về khả năng tuồn hàng từ bên ngoài vào trong tù của ông. Red ban đầu hơi nghi ngại, nhưng rồi vẫn lấy chiếc búa cho Andy, chắc mẩm anh sẽ tốn 600 năm nếu muốn đào hầm vượt ngục. Trong tù, Andy làm ở khu giặt ủi và thường xuyên bị nhóm tù nhân đồng tính là Hội Chị em đánh đập và hiếp dâm suốt 2 năm liên tục, nhưng không hề kêu ca hay kể với bất cứ ai. Một hôm khi Andy và nhóm của Red làm việc trên mái nhà của nhà máy chế tạo biển số xe của Shawshank, anh nghe thấy Hadley đang bực tức vì phải đóng thuế từ khoản thừa kế 35.000$ hắn nhận được từ anh trai mới qua đời. Anh đi ra tư vấn và suýt bị Hadley ném xuống từ trên mái nhà. Andy cam kết sẽ làm thủ tục giúp Hadley được miễn thuế, đổi lại chỉ xin một chầu bia cho các bạn tù đang làm việc cùng anh. Hadley thấy có lợi nên thả Andy ra và đồng ý để anh giúp hắn. Từ đó, Andy trở thành tài sản quý giá của Hadley, và Hội Chị em cũng không dám động tới anh nữa, nhất là sau khi tên cầm đầu Bogs Diamond bị Hadley đánh đến tàn phế vĩnh viễn do hắn cùng đồng bọn dám đánh hội đồng Andy, khiến anh phải nằm bệnh xá 1 tháng chỉ vì không chịu quan hệ tình dục với bọn chúng.

Lời đồn về việc giúp đỡ Hadley của Andy lan rộng, và anh được chỉ định làm trợ lý cho tù nhân lớn tuổi Brooks Hatlen đang trông coi thư viện nhà tù. Tại đây, anh bắt đầu viết mỗi tuần một lá thư gửi tới Thượng viện bang Maine để xin tiền phát triển thư viện, và dựng văn phòng tạm để tư vấn tài chính cho toàn bộ nhân viên nhà tù rồi cả nhân viên từ các nhà tù khác và cả cai ngục Norton.

Sau 10 năm ở Shawshank, Andy và Red một ngày nọ bỗng phát hiện bạn tù Heywood bị Brooks kề dao vào cổ trong cơn hoảng loạn. Andy thành công thuyết phục Brooks thả Heywood ra, rồi người tù nhân già ôm mặt khóc. Hóa ra Brooks đã được ân xá, nhưng vì đã ngồi tù đến 50 năm nên ông không dám rời khỏi đây và sợ hãi thế giới bên ngoài, điều mà Red gọi là "thể chế hóa". Theo lời Red, dù Brooks rất được kính nể trong tù, ngoài kia ông chỉ là "lão già hết thời với đôi tay thấp khớp". Brooks ra tù làm việc tại một siêu thị và chỉ cảm thấy cô đơn và cách biệt với xã hội, thậm chí muốn phạm tội để quay lại nhà tù. Cuối cùng Brooks quyết định treo cổ tự tử để giải thoát bản thân, sau khi khắc lên xà nhà dòng chữ ""Brooks đã ở đây"".

Cùng thời gian này, những lá thư của Andy đã được Thượng viện hồi đáp khi vài thùng sách cùng 200$ được gửi tới thư viện nhà tù. Nhưng Andy không dừng lại mà tiếp tục viết thư xin tiền, khiến Thượng viện phải cấp 500$ mỗi năm để anh phát triển thư viện. Cũng trong thời gian này, Norton lợi dụng các tù nhân như nguồn lao động miễn phí và thắng thầu gần hết những dự án xây dựng của địa phương để trục lợi, còn Andy giúp hắn rửa tiền bằng việc tạo danh tính giả "Randall Stephens" với đầy đủ căn cước, giấy phép, bảo hiểm để đứng tên các khoản tiền phi pháp. Đổi lại, Andy được phép mở rộng thư viện, giúp các bạn tù học lấy bằng phổ thông và giữ lại một số hàng lậu trong phòng gồm đá mài và nhiều tấm poster khác nhau.

Năm 1965, một tù nhân trẻ tên Tommy Williams bị đưa đến Shawshank vì tội trộm cắp. Tommy rất tự hào về thành tích vào tù ra tội từ năm 13 tuổi của mình, nhưng giờ anh đã có gia đình và muốn thay đổi bản thân nên nhờ Andy dạy mình học chữ để lấy bằng cấp ba. Sau khi hoàn thành bài thi, Tommy trò chuyện với Red và biết được lý do Andy đi tù. Anh nhận ra vụ án của Andy giống hệt với lời kể của Elmo Batch, một người bạn tù cũ của anh, rằng hắn đã giết một tay đại gia hách dịch và tình nhân của kẻ đó nhưng người chồng của ả tình nhân kia lại bị bắt giam. Andy lập tức gặp Norton để xin hỗ trợ kháng cáo. Nhưng Norton không thể để anh ra tù vì hắn cần anh để tiếp tục tham nhũng nên ra lệnh biệt giam Andy 1 tháng. Hắn còn sai Hadley giết Tommy rồi dàn xếp như một vụ trốn trại. Sau 1 tháng, Norton đến gặp Andy, nói rằng Tommy đã chết, giờ anh phải giữ im lặng và tiếp tục rửa tiền cho hắn hoặc là hắn sẽ ném anh cho Hội Chị em và phá hủy mọi thứ anh đã tạo dựng, kể cả thư viện, rồi ra lệnh biệt giam thêm 1 tháng nữa.

Sau 2 tháng biệt giam, Andy tìm Red để tâm sự. Anh nói như người mất hồn rằng sẽ đến Zihuantanejo, một thành phố ở Mexico gần Thái Bình Dương rồi xây một khách sạn, thuê vài con thuyền và sống cuộc đời còn lại ở đó. Anh còn bảo Red nếu được ân xá thì hãy đến nơi có cây sồi và đồng cỏ ở Buxton, cũng là nơi Andy cầu hôn vợ năm xưa, và tìm một viên đá núi lửa đen. Red sợ rằng Andy đã quẫn trí, nhất là khi biết anh đã mượn một cuộn dây thừng từ một tù nhân khác. Nhưng sáng hôm sau, tất cả lính canh và bạn tù phát hiện Andy đã biến mất. Norton chạy đến và trong cơn giận dữ, hắn vơ lấy hòn đá quăng thật mạnh vào tấm poster Raquel Welch dán trên tường. Viên đá bất ngờ bay xuyên qua tấm poster, lộ ra một đường hầm vừa đủ cho một người đàn ông trung bình chui qua. Tất cả nhân lực nhà tù được huy động để tìm Andy nhưng chỉ tìm thấy áo tù, bánh xà phòng và chiếc búa đẽo đá của anh. 

Mọi sự lúc này vỡ lở: trong một lần khắc tên lên tường, Andy nhận ra tường bị xuống cấp. Và suốt 19 năm trong tù, anh đã làm được điều mà Red nghĩ phải mất 600 năm: đào hầm vượt ngục bằng chiếc búa đẽo đá. Anh miệt mài khoét tường vào buổi đêm, đến sáng thì lén đổ đất đá xuống sân khi đi dạo, rồi giấu chiếc búa vào trong quyển Kinh thánh, thứ mà Norton, một kẻ sùng đạo không bao giờ dám lục lọi kiểm tra. Tối đó, sau khi hoàn thành công việc rửa tiền và đánh giày cho Norton, Andy lợi dụng hắn đã về liền lấy tất cả tài liệu cùng bộ suit và đôi giày của Norton rồi mặc lên người và khoác áo tù trở về phòng mà không ai để ý. Đến đêm, Andy buộc tài liệu vào chân bằng dây thừng, rồi chui qua đường hầm đã đào suốt 19 năm, dẫn đến đường ống chất thải. Anh lợi dụng tiếng sấm để phá đường ống chất thải dài 500 yards rồi chui qua đó, thành công thoát ra ngoài. Sáng hôm sau, Andy dùng danh tính Randall Stephens tới ngân hàng rút hết số tiền 370.000$ anh đã biển thủ cho Norton trong nhiều năm rồi tới tòa báo để gửi tất cả bằng chứng về những tội ác tại Shawshank. Cảnh sát lập tức ập đến và Hadley bị bắt, còn Norton tự sát bằng súng trước khi cảnh sát ập vào bắt giữ hắn. 

Cuộc sống sau đó vẫn tiếp diễn tại Shawshank. Năm 1967, Red nhận thư của Andy, viết rằng anh đã đến Thái Bình Dương khiến ông rất vui. Nhưng sau 40 năm, Red đã từ bỏ hy vọng được ra tù, nhưng lần này ông lại được ân xá. Red khi ra tù cũng được bố trí chỗ ở và công việc giống hệt Brooks năm xưa, và cũng bị khó khăn trong việc tái hòa nhập xã hội. Nhưng ông nhớ tới lời hứa trước đây với Andy rồi đến nơi có cây sồi với đồng cỏ. Red tìm thấy viên đá núi lửa đen, đặt ở trên một hộp kim loại nhỏ có tiền và chỉ dẫn từ Andy. Ông lập tức thu xếp tới Mexico sau khi khắc lên xà nhà dòng chữ "Và Red cũng thế" bên cạnh dòng chữ của Brooks. Trên chuyến xe, lần đầu tiên Red tràn ngập hy vọng sau 40 năm. Hai người bạn hội ngộ tại bờ biển Thái Bình Dương cùng con thuyền đúng như Andy đã nói năm xưa.

== Diễn viên ==
Jeffrey DeMunn xuất hiện trong đoạn giới thiệu đầu phim trong vai diễn ngắn làm ủy viên công tố tại phiên tòa năm 1946, phiên toà đã phán quyết Dufresne phải chịu án tù. DeMunn, cũng là bạn đồng môn với Darabont, cũng xuất hiện trong hai bộ phim chuyển thể sau này "The Green Mile" và "The Mist".

== Quá trình sản xuất ==
Darabont đảm bảo được quyền chuyển thể bộ phim từ tác giả Stephen King sau khi gây ấn tượng với ông về đoạn phim chuyển thể ngắn từ truyện "The Woman in the Room" năm 1983. Mặc dù hai người đã trở thành bạn bè và vẫn duy trì mối quan hệ thư từ, Darabont không làm việc với ông cho đến bốn năm sau năm 1987, khi ông chuyển thể "Shawshank". Đây là một trong những bộ phim dạng Dollar Baby khiến cho tác phẩm của King nổi tiếng hơn. Darabont sau đó còn đạo diễn phim "The Green Mile", dựa trên một tác phẩm khác về tù nhân của Stephen King, sau đó tiếp tục bằng một kịch bản chuyển thể từ tiểu thuyết ngắn của King "The Mist". Rob Reiner, người trước đó đã chuyển thể một tiểu thuyết khác của King The Body thành bộ phim Stand By Me, đề nghị 2,5 triệu đô la để được viết và đạo diễn dự án này. Ông nhắm đến việc đưa Tom Cruise vào vai Andy và Harrison Ford vào vai Red. Darabont đã nghiêm túc xem xét và thích tầm nhìn của Reiner, nhưng cuối cùng ông quyết định nó là "cơ hội để làm điều gì đó vĩ đại" và tự mình đạo diễn bộ phim.

"The Shawshank Redemption" được quay ở trong và ngoại vi thành phố Mansfield, Ohio, nằm ở phía bắc trung tâm Ohio. Nhà tù trong phim là một Trại cải tạo Tiểu bang Ohio cũ bỏ hoang nằm ngay phía bắc Mansfield. Toà nhà của Trại cải tạo đã được dùng trong một số phim khác, như "Harry and Walter Go to New York", "Air Force One" và "Tango and Cash". Phần lớn khu vực sân nhà tù hiện đã được san bằng để mở rộng Học viện Hiệu chỉnh Richland gần đó, nhưng Toà nhà Quản lý theo phong cách Gothic của Trại cải tạo vẫn còn và do được sử dụng trong các phim nổi tiếng, nó đã trở thành thắng cảnh. Vị cai thực sự của Học viện Hiệu chỉnh Richland có xuất hiện trong một cảnh nhỏ trong "Shawshank" với vai tù nhân ngồi ngay phía sau Tommy trên chuyến xe buýt đến nhà tù và một số nhân viên khác từ học Học viện Hiệu chỉnh Mansfield gần đó cũng đóng các vai nhỏ.

Một số ngoại cảnh được quay tại Công viên Malabar, ở gần Lucas, Ohio. Phân cảnh trong đó Andy đậu xe bên ngoài căn nhà của anh với ý định giết vợ được quay tại Cabin Pugh trong công viên. Các phân cảnh quay làng Buxton và cánh đồng mà tại đó Red tìm thấy bức thư của Andy được quay tại mảnh đất tư nằm đối diện với cổng vào công viên trên đường Bromfield. Có thể dễ dàng nhìn thấy cây sồi ở bên đường. Bức tường đá bên cạnh, được xây lên để làm phim, nằm ở phía bên kia ngọn đồi gần vệ đường. Bức tường hiện vẫn còn tồn tại, mặc dù nó đã bị hao mòn một phần. Những cảnh khác được quay tại Ashland, Butler, Upper Sandusky, Ohio và Portland, Maine.

Bức ảnh chụp Red trẻ tuổi trong hồ sơ ân xá là con trai của Morgan Freeman, Alfonso. Có thể thấy Alfonso đứng trên sân khi đám tù nhân trong đó có Andy được thả xuống nhà tù, la hét "Fresh Fish! Fresh Fish" trong khi đang lắc lư trong một đường tưởng tượng. Alfonso sau đó đóng thay một bộ phim nhại lại vai Red của cha mình, có tên "The Sharktank Redemption", có trong đĩa thứ hai của DVD kỷ niệm 10 năm.

Bộ phim kết thúc bằng dòng chữ "In Memory of Allen Greene" (Tưởng nhớ Allen Greene). Darabont muốn tặng bộ phim cho người bạn và là đồng nghiệp của ông, Allen Greene II, người đã chết ngay trước khi hoàn thành bộ phim vì bệnh AIDS.

== Những cách diễn dịch ==
Roger Ebert đã nói rằng sự chính trực của Andy Dufresne là chủ đề quan trọng trong suốt chiều dài câu chuyện, đặc biệt là khi trong tù, nơi luôn thiếu sự chính trực. Andy là một cá thể chính trực giữa số đông tội phạm, cai ngục thiếu đức tính này. Ngoài ra, một số nhà phê bình đã diễn giải bộ phim như một truyện ngụ ngôn Công giáo do nó chứa đựng niềm hy vọng, bản chất xấu xa, sự chuộc tội, lòng cứu tế, và tin tưởng trong kiếp sau. Một số nhà phê bình theo Công giáo đã nhắc đến bộ phim "trung thành với nguyên lý Công giáo". Có đoạn bình luận của đạo diễn trong đĩa DVD kỷ niệm mười năm, trong đó Darabont đã phủ nhận rằng ông đã cố tình tạo ra một câu chuyện ngụ ngôn như vậy, và gọi sự diễn dịch như vậy đối với phim là "kỳ quái". Những người khác cũng chỉ ra rằng sự miêu tả ngắn gọn về các nhân vật phản diện chính của phim khiến cho khán giả thỏa mãn - Hadley bị bắt trong nước mắt, Warden tự tử, và bệnh liệt của Bogs - có vẻ như giống với sự báo thù trong Cựu Ước hơn là sự hối lỗi trong Tân Ước.

== Phản hồi quan trọng ==
- Năm 1994, bộ phim nhận được 7 đề cử: (Phim hay nhất, Nam chính xuất sắc nhất Morgan Freeman, Kịch bản chuyển thể hay nhất, Quay phim xuất sắc nhất, Biên tập phim xuất sắc nhất, Nhạc phim hay nhất, và Âm thanh xuất sắc nhất) nhưng với sự tỏa sáng rực rỡ của bộ phim "Forrest Gump", nó không giành được bất kỳ giải nào.
- Vào năm 1998 "Shawshank" không có trong danh sách "Danh sách 100 phim hay nhất của Viện phim Mỹ", nhưng chín năm sau (2007) phim được xếp ở vị trí thứ 72 trong danh sách chỉnh sửa, vượt lên trên cả "Forrest Gump" (thứ 76) và "Pulp Fiction" (thứ 94), hai bộ phim được tán dương nhất trong cùng năm đó với "Shawshank".
- Vào năm 1999, nhà phê bình điện ảnh Roger Ebert đã đưa "Shawshank" vào danh sách "Những bộ phim vĩ đại" của ông, và trong cuộc lấy ý kiến độc giả của tạp chí điện ảnh "Empire", bộ phim xếp thứ 5 vào năm 2004 và thứ nhất vào năm 2006 trong danh sách các phim vĩ đại nhất mọi thời đại.
- Vào năm 2002, "The Shawshank Redemption" được bình chọn là bộ phim vĩ đại thứ 3 từng được thực hiện trong Cuộc bình chọn 100 phim vĩ đại nhất của Channel 4.
- Năm 2008, trang web về phim They Shoot Pictures, Don't They? thống kê 1000 bộ phim được đánh giá cao nhất mọi thời đại, The Shawnshank Redemption được xếp ở vị trí thứ 563, rớt hạng so với vị trí thứ 506 và 515, của các năm 2007 và 2006.
- Tại IMDb Top 250, bộ phim được xếp vị trí số 1 – vị trí tương đương với danh hiệu bộ phim hay nhất mọi thời đại.

== Âm nhạc ==
Nhạc nền do Thomas Newman biên soạn, và đã được đề cử cho Giải Oscar cho nhạc phim hay nhất vào năm 1994, đánh dấu lần được đề cử Oscar đầu tiên của ông. Thú vị hơn nữa, nhạc nền chính (có tên "End Titles" trong album soundtrack) có lẽ được khán giả hiện đại biết đến nhiều nhất với vai trò là đoạn âm thanh cho nhiều đoạn phim mẫu của thể loại phim tình cảm, lãng mạn, hoặc lâm ly, cũng giống như đoạn nhạc trong cảnh lái xe của James Horner ở cuối phim "Aliens" được dùng trong nhiều đoạn phim mẫu của thể loại phim hành động.

== Nhắc đến các tác phẩm khác ==
Andy đã hỏi xin Red tấm áp phích của Rita Hayworth trong một cảnh phim "Gilda" của Hayworth. Bức áp phích thể hiện một cảnh trong chính bộ phim đó. Cuối cùng anh đã thay nó bằng tấm áp phích một trong những cảnh Marilyn Monroe với chiếc váy đang bay lên trong phim "The Seven Year Itch" và sau đó là với Raquel Welch trong "One Million Years B.C." Khi Andy nhận được lá thư trả lời đầu tiên từ Thượng nghị sĩ bang Maine nhắc đến phòng thư viện nhà tù, bức điện có kèm theo một đĩa hát của "The Marriage of Figaro." Bất chấp Norton, Andy đã chơi bản Aria "Sull'aria? Che soave zeffiretto" trên máy phóng thanh nhà tù để mọi bạn tù có thể nghe được. Trong khi sắp xếp sách trong thư viện, Heywood đã hỏi Andy xử lý bản sao của "Bá tước Monte Cristo" như thế nào. Andy nhắc rằng cuốn sách đó là về một vụ vượt ngục, báo hiệu vụ trốn thoát của anh qua đường hầm về sau trong phim.

== Xem thêm ==
- The Shawshank Redemption (nhạc phim)
- Rita Hayworth and Shawshank Redemption

== Liên kết ngoài ==
- The script for the film - varies slightly from the final version.
- The Shawshank Redemption at the Arts & Faith Top100 Spiritually Significant Films list
- A review from "The Washington Post"
- A review from PrisonFlicks.com