hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Cúp bóng đá châu Phi 1996

Cúp bóng đá châu Phi 1996 là Cúp bóng đá châu Phi lần thứ 20, được tổ chức tại Nam Phi, thay cho chủ nhà dự kiến là Kenya. Số đội tham dự giải là 44, nhiều hơn giải trước đó 5 đội (tuy nhiên có nhiều đội bỏ cuộc giữa chừng). Đây là lần đầu tiên vòng chung kết mở rộng thành 16 đội. Như giải trước đó, vòng loại chia bảng thi đấu vòng tròn 2 lượt. Vòng chung kết gồm 16 đội chia làm 4 bảng, mỗi bảng 4 đội. Nam Phi lần đầu tiên giành chức vô địch sau khi thắng Tunisia 2–0 trong trận chung kết. Đồng thời từ giải đấu này, Nam Phi chính thức trở lại đấu trường quốc tế sau nhiều năm bị FIFA cấm thi đấu do chính sách phân biệt chủng tộc.

==Vòng loại==
Vòng loại của giải gồm 42 đội tham gia, chọn lấy 14 đội cùng với đương kim vô địch Nigeria và chủ nhà Nam Phi tham dự vòng chung kết. 42 đội được chia thành 7 bảng 6 đội. Hai đội đứng đầu các bảng lọt vào vòng chung kết. Tuy nhiên có một số đội bỏ cuộc nên có một số bảng chỉ còn 5 đội, thậm chí 3, 4 đội. Những đội bỏ cuộc giữa chừng thì kết quả các trận đã đấu sẽ bị huỷ bỏ, không được tính vào kết quả cuối cùng. Vòng loại tính 2 điểm cho một trận thắng.

==Địa điểm==
===Các đội tham dự===
Ngay trước khi bắt đầu giải thì đương kim vô địch Nigeria bỏ cuộc vì tình hình chính trị trong nước bất ổn. Ban tổ chức mời Guinée là đội bị loại có thành tích tốt nhất thế chỗ. Tuy nhiên Guinée từ chối với lý do không đủ thời gian chuẩn bị. Do vậy giải tiến hành chỉ với 15 đội bóng.

==Danh sách cầu thủ ghi bàn==
- 5 bàn
- Kalusha Bwalya

- 4 bàn
- John Moshoeu

- Mark Williams

- 3 bàn
- Abédi Pelé
- Ahmed El-Kass

- Imed Ben Younes

- Dennis Lota
- 2 bàn
- Ali Meçabih
- Quinzinho
- François Omam-Biyik

- Brice Mackaya
- Anthony Yeboah
- Zoubeir Baya

- Adel Sellimi
- Johnson Bwalya
- Kenneth Malitoli
- 1 bàn
- Billel Dziri
- Tarek Lazizi
- Khaled Lounici
- Joni
- Paulão
- Aboubakari Ouédraogo
- Youssouf Traoré
- Boureima Zongo
- Georges Mouyémé
- Alphonse Tchami
- Joël Tiéhi
- Moussa Traoré

- Samir Ibrahim
- Ali Maher
- Aurelien Bekogo
- Guy Nzeng
- Felix Aboagye
- Charles Akonnor
- Kwame Ayew
- Mass Sarr Jr
- Kelvin Sebwe
- Manuel Bucuane
- Mohamed Kallon
- John Gbassay Sessay

- Shaun Bartlett
- Mark Fish
- Phil Masinga
- Abdelkader Ben Hassen
- Hédi Berkhissa
- Kais Ghodhbane
- Liombi Essende
- Roger Lukaku
- Elijah Litana
- Hillary Makasa
- Vincent Mutale
- phản lưới nhà
- Helder Vicente

==Đội hình tiêu biểu==
Thủ môn
- Chokri El Ouaer

Hậu vệ
- Yasser Radwan
- Mark Fish
- Elijah Litana
- Isaac Asare

Tiền vệ
- Zoubeir Baya
- Hazem Emam
- Abedi Pele
- Mark Williams

Tiền đạo
- Kalusha Bwalya
- Anthony Yeboah

==Tham khảo==
- Chi tiết tại trang RSSSF

==Liên kết ngoài==
- Thông tin trên footballmundial
Bảo tàng Neues

Neues Museum (tiếng Đức có nghĩa: Bảo tàng Mới) là một bảo tàng tại Berlin, Đức, nằm ở phía bắc của Bảo tàng Altes (Bảo tàng Cũ), thuộc khu vực Đảo Bảo Tàng.

Neues Museum được xây dựng lần đầu vào năm 1843 và hoàn thành năm 1855, theo bản thiết kế của kiến trúc sư Friedrich August Stüler. Vào đầu Thế chiến thứ hai, năm 1939, Neues Museum phải đóng cửa do hư hại trong những cuộc oanh tạc của Không quân Anh. Tháng 10 năm 2009, bảo tàng được mở cửa trở lại sau khi đã được kiến trúc sư người Anh David Chipperfield trùng tu. Neues Museum hiện nay trưng bày nhiều hiện vật về Ai Cập cổ đại và thời tiền sử.
== Hình ảnh ==
Các phòng triển lãm trong Bảo tàng:

== Liên kết ngoài ==
- Neues Museum Berlin
- Masterplan für die Museumsinsel
- Rede von Kulturstaatsministerin Christina Weiss am 24. Juni 2003
- Monuments in Berlin/Senate Department of Urban Development in Berlin
- Bundesamt für Bauwesen und Raumordnung: Wiederaufbau und Restaurierung des Neuen Museums mit vielen Bildern
Đảo bảo tàng (định hướng)

Đảo bảo tàng có thể chỉ đến:

- Đảo bảo tàng ở Berlin
- Đảo bảo tàng ở München
Trường Thọ Vương

Trường Thọ Vương là vị vua thứ 20 của Cao Câu Ly. Tên của ông là Cự Liên (巨連, 거련, "Kǒryǒn"). Ông là người con trai duy nhất của Quảng Khai Thổ Thái Vương với vương phi Sujini. Ông sinh vào năm 394 và mất vào năm 491. Ông nối ngôi của vua cha vào lúc 19 tuổi khi Quảng Khai Thổ Thái Vương mất vào năm 413. Ông có thuỵ hiệu là Trường Thọ Vương vì sống lâu đến 97 tuổi. Các cuộc viễn chinh trong thời kì cai trị của ông cộng với diện tích lãnh thổ mà cha ông có được trước kia thì ông đã cai trị một diện tích lớn khủng khiếp, lên tới 1,5 triệu km2, xấp xỉ diện tích Mông Cổ bây giờ.Ông là người đã gặp 1 vị Vua đời Ngũ hồ là Phùng Hoằng.Trường Thọ Vương đối xử với hắn như 1 vị khách, nhưng không, hắn lại đòi làm vua ở đây. Hắn tự coi mình là "thiên tử", coi thường luật pháp Cao Câu Ly khiến Trường Thọ Vương không chịu đựng được nữa,ông đã giao hắn cho nhà Đông Tấn. Ông mất năm 490, là một trong những vị vua sống lâu nhất trong triều đại phong kiến Triều Tiên
Mẫn Trung Vương

Mẫn Trung Vương (? - 48), trị vì từ năm 44-48, là vị quốc vương thứ tư của Cao Cấu Ly - một trong ba quốc gia thời Tam Quốc Triều Tiên.

==Bối cảnh==
Theo sách "Tam quốc sử ký", Mẫn Trung Vương là em út của Đại Vũ Thần Vương và là con trai thứ 5 và là con trai út của Lưu Ly Minh Vương. Ông trở thành vua vào năm 44 do các cháu trai ông (tức là các con của Đại Vũ Thần Vương) là hoàng tử Hồ Đồng đã qua đời từ trước và thế tử Giải Ưu (Hae U) vẫn còn quá trẻ (sau này là Mộ Bản Vương).

Nhưng theo sách "Tam quốc di sự", Mẫn Trung Vương là con trai của Đại Vũ Thần Vương và là em của Mộ Bản Vương.

==Trị vì==
Mẫn Trung Vương trị nước không lâu (chỉ 5 năm), nhưng thời ông là một thời kỳ giữ được nền hòa bình, tránh được sự xung đột quân sự, giúp cho Cao Câu Ly có được một thời gian rất yên ổn.

Một vài vụ thiên tai diễn ra vào lúc ông trị vì. Vào năm thứ 2 khi Mẫn Trung trị vì (năm 45), Cao Câu Ly xảy ra một nạn lụt lớn khiến những người dân miền phía Đông chịu nạn rất nặng, trôi hết nhà cửa, người phần bị chết lụt, người bị chết đói, mùa màng mất mát. Nhìn thấy tình cảnh dân chúng như vậy, Mẫn Trung Vương hạ lệnh mở kho nhà nước mang gạo tiền ra cứu chẩn cho dân, để dân thoát khỏi cơn khổ đói.

Năm 48, Mẫn Trung Vương băng hà sau 5 năm trị vì, không rõ bao nhiêu tuổi. Ông được chôn ở Minjung-won nên ban thụy là Mẫn Trung, Mẫn Trung là thụy hiệu của ông chứ không phải là tên của ông. Cháu của ông (tức là con của Đại Vũ Thần Vương) là Giải Ưu (Hae U) lên kế vị, sử gọi là Mộ Bản Vương.
Mộ Bản Vương

Mộ Bản Vương (? - 53), (48 - 53) là vị quốc vương thứ năm của Cao Câu Ly - một trong ba quốc gia thời Tam Quốc Triều Tiên.

==Bối cảnh==
Theo sách "Tam quốc sử ký", Mộ Bản tên là Giải Ưu ("Hae U"), là con thứ hai của Đại Vũ Thần Vương, em trai của hoàng tử Hồ Đồng, cháu gọi vua Mẫn Trung Vương bằng cậu. Tuy mặc dù từ thời vua Đại Vũ Thần Vương, Giải Ưu đã được phong làm Thái tử, nhưng khi Đại Vũ Thần Vương mất vào năm 44, Mẫn Trung Vương vẫn lên kế vị trong một thời gian ngắn. Đến năm 48, khi vua Mẫn Trung băng hà, Giải Ưu lên ngôi, tức Mộ Bản Vương.

Tuy nhiên, theo sách "Tam quốc di sự", Mộ Bản lại là anh trai của Mẫn Trung Vương.

==Trị vì==
Theo Tam quốc sử ký, Mộ Bản là người có tính cách dữ tợn và cứng đầu, không bao giờ thay đổi ý quyết định ban đầu. Năm 49, ông gây chiến tranh với nhà Hán (đời vua Hán Quang Vũ Đế) bằng cách tấn công 4 quận Tần Hoàng Đảo, Kế, Trương Gia Khẩu và Thái Nguyên. Đến khi biết lực lượng mình không đủ để chống lại quân Hán, Mộ Bản lại làm hòa với nhà Hán.

Năm 53, Mộ Bản bị một triều thần tên Duro (?) ám sát. Ông được chôn cất ở Mộ Bản Viên ("Mobon-won"). Trước đó ông đã lập con trai là Ik làm thái tử, nhưng các triều thần đã quyết định đưa Cao Cung ("Ko Kung") lên làm vua, tức Thái Tổ Đại Vương. Một số học giả tin rằng Mộ Bản Vương là người cuối cùng của dòng họ Giải bắt đầu với Lưu Ly Vương, vua thứ hai của Goguryeo, và vua thứ sáu Thái Tổ Đại Vương bắt đầu dòng họ Cao.
Albert Claude

Albert Claude (24.8.1899 – 22.5.1983) là một nhà sinh học người Bỉ, đã đoạt Giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1974.

==Cuộc đời và Sự nghiệp==
Ông học Y khoa ở trường Đại học Liège (Bỉ). Trong mùa đông 1928-1929 ông làm việc ở Berlin, lúc đầu tại "Institut für Krebsforschung" ("Viện nghiên cứu Ung thư"), sau đó ở Kaiser Wilhelm Institute for Biology ("Viện Sinh học hoàng đế Wilhelm") ở Dahlem trong phòng thí nghiệm cấy mô của giáo sư Albert Fischer.

Trong mùa hè năm 1929 ông gia nhập Viện Rockefeller (Hoa Kỳ). Khi làm việc ở Đại học Rockefeller trong thập niên 1930 và 1940, ông đã sử dụng kính hiển vi điện tử để nghiên cứu các tế bào sâu xa hơn nhằm hiểu biết cách khoa học về cấu trúc và chức năng của tế bào. Ông đã phát hiện ra lục lạp trong tế bào.

Năm 1930, Claude khám phá ra quá trình phân đoạn tế bào ("cell fractionation"), một khám phá tiên phong trong thời đó. Quá trình này gồm có việc nghiền các tế bào để phá vỡ màng và làm cho nội chất của tế bào thoát ra. Sau đó Claude lọc các màng tế bào và đặt tế bào chất còn lại vào trong một máy ly tâm để tách chúng ra theo khối lượng. Ông chia nội dung được ly tâm thành các phần nhỏ, mỗi phần thuộc khối lượng đặc trưng, và khám phá ra là các phần nhỏ đặc biệt có trách nhiệm cho các chức năng đặc biệt của tế bào.

Năm 1949, ông trở thành giám đốc Viện Jules Bordet ("Trung tâm nghiên cứu khối u") của Đại học tự do Bruxelles ("Université libre de Bruxelles, viết tắt là ULB") ở Bruxelles cho tới năm 1970.

Năm 1970, ông được Đại học Columbia thưởng Giải Louisa Gross Horwitz cùng với George Palade và Keith Porter.

Về công trình khám phá liên quan tới việc tổ chức theo cấu trúc và chức năng của tế bào, Claude đoạt Giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1974 cùng với George Palade và Christian de Duve.

==Linh tinh==
Năm 2005, thị xã Neufchâteau (Bỉ) đã đặt tên một đường phố theo tên ông, ở gần nơi sình của ông.

==Liên kết ngoài==
- Nobel Prize Biography
- Les lauréats du prix Nobel de physiologie ou médecine 1974
- Albert Claude (1899-1983) (tiếng Pháp)
- "Phố Albert Ckaude"
- The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize
Saad bin Ladin

Sa'ad bin Osama bin Muhammad bin 'Awad bin Laden (; sinh 1979, đoán đã chết vào tháng 7 năm 2009) thường được biết là Saad bin Ladin, con trai thứ ba, một trong những con trai của nhân vật lãnh đạo Osama bin Laden, tiếp tục hướng đi của cha mình bằng cách chiếm một vị thế trong Al Qaeda.

Vào đầu năm 2009, cựu Giám đốc Tình báo Quốc gia John Michael McConnell nói rằng Saad bin Ladin đã trốn, hoặc được thả, khỏi Iran và rất có thể đã ở Pakistan. Cũng trong tháng Giêng, 2009, vào những ngày cuối của chính phủ George W. Bush, Bộ Tài chánh Hoa Kỳ phong tỏa tài sản của Saad bin Ladin và ba thành viên khác trong tổ chức al-Qaeda.

Saad từng ở trong một nhóm nhỏ của al-Qaeda có nhiệm vụ điều hành tổ chức này từ Iran, nơi anh ta bị chính phủ Iran bắt năm 2003. Cũng có tin nói rằng Saad giúp phối hợp liên lạc giữa nhân vật đứng hàng thứ nhì của al-Qaeda, Ayman al-Zawahiri, và lực lượng Quds, một đơn vị ưu tú của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, tiếp theo cuộc tấn công của al-Qaeda vào Tòa Đại sứ Hoa Kỳ ở Yemen năm 2008. Saad hoạt động tích cực trong tổ chức al-Qaeda nhưng không là một nhân vật quan trọng, Saad chỉ ở lầm chỗ, lầm thời gian, và chính cá nhân không bị truy lùng.

Ngày 22 tháng 7 năm 2009, Hệ thống Truyền thanh Quốc gia đưa tin Saad có thể đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng hỏa tiễn của Hoa Kỳ tại Pakistan. Cuộc tấn công bằng hỏa tiễn Hellfire do phi cơ không người lái loại Predator bắn đi, theo nguồn tin đăng tải trên trang web của Hệ thống Truyền thanh Quốc gia. Hoa Kỳ trong thời gian giữa năm 2009 đã gia tăng các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn vào những nơi tình nghi al-Qaeda và Taliban đặt căn cứ trên lãnh thổ Pakistan. Quân đội Hoa Kỳ và Cơ quan Tình báo Trung ương là hai lực lượng duy nhất có phi cơ không người lái trong vùng này.

Giới tình báo Hoa Kỳ coi như chắc chắn từ "80 đến 85 phần trăm" rằng Saad đã chết, một viên chức cao cấp chống khủng bố cho Hệ thống Truyền thanh Quốc gia biết, trong khi cũng công nhận rằng khó mà có thể hoàn toàn chắc chắn vì không có xác để thử DNA. Các viên chức ở Cơ quan Tình báo Trung ương và Bộ Chỉ huy Trung bộ Hoa Kỳ vốn chịu trách nhiệm hoạt động của quân đội Hoa Kỳ ở vùng Sừng phi Châu, Trung Đông và Trung Á, cho phái viên AFP biết rằng họ không thể xác nhận nguồn tin.

Ngày 24 tháng 7 năm 2009 tờ "The Hindu" báo cáo rằng người phát ngôn viên Taliban ở Islamabad xác nhận Saad bin Ladin chưa chết, hoặc bị thương, trong vụ bắn hỏa tiễn. Theo tờ "The Hindu" vài người quan biết đã thấy Saad vài ngày trước khi thông tin về cái chết bắt đầu truyền bá.
Ngày Liên Hợp Quốc

Ngày Liên Hợp Quốc là một ngày kỷ niệm sự thành lập chính thức của Liên Hợp Quốc vào ngày 24 tháng 10 năm 1945. Năm 1947, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tuyên bố ngày 24 tháng 10 là ngày kỷ niệm Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Năm 1971, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua một nghị quyết tiếp theo (Nghị quyết 2782 của Liên Hợp Quốc), tuyên bố Ngày Liên Hợp Quốc là ngày lễ quốc tế và đề nghị đưa nó trở thành ngày nghỉ lễ ở tất cả các nước thành viên Liên Hợp Quốc.

== Lịch sử ==
Ngày 24 tháng 10 năm 1945, ngày Liên Hợp Quốc được phê chuẩn.

== Xem thêm ==
- Ngày lễ quốc tế

== Liên kết ngoài ==
- UN International Days
Tập đoàn quân số 8 (Anh)

Tập đoàn quân đoàn số 8 của Anh (tiếng Anh: "The British Eighth Army") là một đơn vị nổi tiếng của Quân đội Hoàng gia Anh trong Thế chiến thứ hai, tham chiến tại Chiến trường Bắc Phi, Trận Sicilia và Chiến trường Ý. Đơn vị này thuộc Anh quốc, chỉ huy luôn là người Anh, nhưng sĩ quan binh lính gồm từ nhiều các quốc gia trong Liên hiệp Đế quốc Anh, cộng thêm các đơn vị lưu vong từ các quốc gia bị Đức Quốc xã chiếm đóng. Ngoài ra, chỉ huy của tập đoàn quân còn được phối thuộc thêm các đơn vị từ các nước Đồng Minh như như Úc, Ấn Độ, Pháp, Hy Lạp, Tân Tây Lan, Ba Lan, Rhodesia, Nam Phi.

== Tổ chức ==
Tập đoàn quân số 8 được hình thành từ lực lượng Tây sa mạc vào tháng 9 năm 1941 dưới sự chỉ huy của tướng Alan Cunningham.
Giải thưởng Bài hát Việt

Hệ thống giải thưởng của chương trình âm nhạc "Bài hát Việt" bao gồm các giải thưởng tháng và giải thưởng của năm. Hằng tháng, sau mỗi đêm biểu diễn trực tiếp (liveshow), ban tổ chức tiến hành bầu chọn cho bài hát của tháng, bài hát được khán giả bình chọn nhiều nhất, ca sĩ thể hiện hiệu quả và nhạc sĩ hòa âm phối khí hiệu quả. Sau khi kết thúc tất cả các đêm liveshow tháng, đêm chung kết sẽ xác định những bài hát nổi bật nhất để trình diễn lại trên sân khấu "Bài hát Việt", đồng thời có cơ hội được vinh danh tại lễ trao giải chung cuộc diễn ra vào đầu năm tiếp theo. 
== Giải thưởng chung cuộc ==
=== Năm 2005 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2005" được tổ chức vào ngày 26 tháng 2 năm 2006 tại Cung văn hóa Hữu nghị Hà Nội, Hà Nội.

=== Năm 2006 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2006" được tổ chức vào ngày 4 tháng 2 năm 2007 tại Nhà hát Hòa Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.

=== Năm 2007 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2007" được tổ chức vào ngày 29 tháng 1 năm 2008 tại Cung văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội.

=== Năm 2008 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2008" được tổ chức vào ngày 18 tháng 1 năm 2009 tại Cung văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội.

=== Năm 2009 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2009" được tổ chức vào ngày 24 tháng 1 năm 2010 tại Cung văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội.

=== Năm 2010 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2010" được tổ chức vào ngày 27 tháng 2 năm 2011 tại Nhà hát Quân đội, Thành phố Hồ Chí Minh.

=== Năm 2011 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2011" được tổ chức vào ngày 18 tháng 2 năm 2012 tại Nhà hát Thành phố, Thành phố Hồ Chí Minh.

=== Năm 2012 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2012" được tổ chức vào ngày 3 tháng 2 năm 2013 tại Nhà hát Hòa Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
=== Năm 2013 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2013" được tổ chức vào ngày 17 tháng 1 năm 2014 tại Nhà hát Quân đội, Thành phố Hồ Chí Minh.
=== Năm 2014 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2014" được tổ chức vào ngày 23 tháng 1 năm 2015 tại Nhà hát Quân đội, Thành phố Hồ Chí Minh.
=== Năm 2015 ===
Lễ trao giải "Bài hát Việt 2015" được tổ chức vào ngày 22 tháng 1 năm 2016 tại Nhà hát Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh. Sau lễ trao giải này, ban tổ chức tuyên bố dừng thực hiện chương trình "Bài hát Việt" sau 11 năm phát động.

== Xem thêm ==
- Danh sách các chương trình phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam
Hách Cư Thế

Phác Hách Cư Thế (朴赫居世, 박혁거세, "Pak Hyŏkkŏse", 69 TCN - 4 CN) là vị vua đầu tiên của triều đại Tân La ("Silla") - một trong ba quốc gia thời Tam Quốc Triều Tiên.

Phác (朴, 박, "Pak") là họ của vị vua này. Theo Tam quốc di sự, vị vua này ra đời từ một quả trứng hình trái bầu. Trong tiếng Tân La (một thứ tiếng cổ xưa ở bán đảo Triều Tiên), trái bầu được phát âm là Pak. Về sau âm Pak này được dùng chữ Hán 朴 để ghi. Pak là một họ phổ biến ở dân tộc Triều Tiên ngày nay.

Cũng theo Tam quốc di sự, Hách Cư Thế không phải tên thật của ông, mà là danh hiệu để ca ngợi ông. Huyền thoại này kể rằng lúc ra đời, thân thể ông tỏa sáng. Hách vốn cũng là chữ Hán ghi lại âm của một từ tiếng Tân La nghĩa là sáng ngời. Còn Cư Thế là chữ Hán ghi lại âm của một từ tiếng Tân La cổ nghĩa là vua.

Năm 13 tuổi, ông lên làm vua. Cư Tây Can là phiên âm Hán Việt của 居西干 (거서간) là những chữ Hán dùng để ghi lại âm của "Geoseogan", một từ trong tiếng Tân La có nghĩa là vua. Tam quốc sử ký kể rằng làm vua được 5 năm thì một con rồng xuất hiện và sinh ra một bé gái. Bé gái sau lớn lên đức hạnh, xinh đẹp. Vua liền lấy về làm vợ. Người đời sau tôn 2 người là thánh. Ông có miếu hiệu là Tân La Thủy Tổ.

Người kế nhiệm vua Hách Cư Thế là Nam Giải (4-24).
Đầu hàng

Đầu hàng là khi các chiến binh, đơn vị quân sự hay quốc gia đang tham chiến quyết định ngưng chiến đấu và chấp nhận để đối phương khống chế. Binh lính bị bắt trở thành tù binh. Khi đầu hàng, chiến binh dùng cờ trắng phất lên hay bỏ vũ khí và giơ lên cao hai tay không.

Đầu hàng có thể có hay không có điều kiện, tùy theo khả năng tiếp tục chiến đấu. Phe đang thua có thể đòi hỏi phe đang thắng phải hứa vài điều kiện trước khi buông vũ khí.

Các lực lượng chính quy đa số tuân theo quy ước tù binh chiến tranh của Công ước Hague (1907) và Công ước Geneva.

Công ước Geneva 3 quy định phe thắng trận không được đối xử tàn ác với tù binh.

Quân đội Hoa Kỳ có quy định "5 S" trong đối xử với tù binh:

- "Silence" (im lặng): cấm nói chuyện để tránh bàn tính vượt ngục
- "Search" (khám xét): khám xét để tìm vũ khí hay hồ sơ tình báo
- "Secure" (cầm chặt): trói cột trong thời gian mới bị bắt để dễ kiểm soát
- "Safeguard" (an toàn): tránh không để tù binh bị thương khi còn nằm trong chiến trường
- "Separate" (chia cách): cách ly không cho tiếp cận giữa binh sĩ - chỉ huy, đàn ông - đàn bà, binh sĩ - thường dân, để dễ đối xử.

Một quốc gia đang tham chiến có thể đầu hàng khi các lãnh đạo ký hòa uớc hay hiệp định, có hay không có điều kiện.
Chương Dương mộ bạc

Chương Dương mộ bạc ("Chiều đậu thuyền ở bến Chương Dương") là bài thơ tiêu biểu của danh sĩ Ninh Tốn (1734-1790) thời Lê mạt-Tây Sơn, Việt Nam.

==Giới thiệu==
Chương Dương mộ bạc là bài thơ chữ Hán, dài 40 câu, mỗi câu 5 chữ, mang tính chất vịnh sử. Ở đầu thi phẩm có lời tiểu dẫn của tác giả, nhằm nói lên mục đích và ý nghĩa của bài thơ. 
Phiên âm Hán -Việt như sau: 

Dịch nghĩa:

==Đánh giá==
Trong bộ sách "Hợp tuyển thơ văn Việt Nam" ấn hành năm 1978, khi giới thiệu Ninh Tốn, nhóm biên soạn (Huỳnh Lý chủ biên) đã tuyển trong số ba trăm bài thơ của ông, chọn ra được ba bài đó là: "Đăng Thiết Giáp sơn quan hải" ("Lên núi Thiết Giáp xem biển"), "Mã thượng mỹ nhân" ("Người đẹp trên mình ngựa") và bài thơ này. Điều đó cho thấy "Chương Dương mộ bạc" là một bài thơ tiêu biểu và có một giá trị nhất định.
Ở sách "Danh nhân văn hóa trong lịch sử Việt Nam" thì có hẳn một bài riêng giới thiệu thi phẩm trên và có lời bình rằng: "Ninh Tốn có một bài thơ rất hay, đó là bài "Chương Dương mộ bạc". Bởi ông là người am hiểu sâu sắc lịch sử thời Trần và ngọn bút của ông có sức khái quát cao khi vẽ lại hình ảnh Trần Hưng Đạo, linh hồn của cuộc kháng chiến chống Nguyên-Mông...Từ thực tế lịch sử đó, Ninh Tốn đã đi đến một kết luận sâu sắc, đó là: "Trong đạo trị nước, việc dùng người là hệ trọng nhất". Đó là tư tưởng chính yếu mà ông muốn nói trong bài Chương Dương mộ bạc. Và đó cũng chính là cái làm nên giá trị của bài thơ."

==Sách tham khảo==
- Nhiều người soạn, "Hợp tuyển thơ văn Việt Nam" (tập 3). Nhà xuất bản Văn học, 1978.
- Nhiều người soạn, "Thơ văn Ninh Tốn". Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1984.
- Tạ Ngọc Liễn, "Danh nhân văn hóa trong lịch sử Việt Nam". Nhà xuất bản Thanh Niên, 2008.
Man Thiện

Man Thiện (; ? - 43) là mẹ của Hai Bà Trưng (Trưng Trắc và Trưng Nhị).

==Tiểu sử==
Quê bà Man Thiện ở tổng Cam Giá, trấn Sơn Tây.

Theo "Việt Nam danh nhân tự điển" của Nguyễn Huyền Anh thì bà Thiện (cháu ngoại của Vua Hùng) có tên thật là Trần Thị Đoan, vợ của quan lạc tướng Hùng Định ở Mê Linh. Sau khi chồng mất, nuôi chí lớn nên bà đã nuôi dạy hai con, đào luyện họ thành người có tài thao lược, yêu nước, trọng đạo nghĩa. Năm Trưng Trắc 19 tuổi, bà gả con gái cho Thi Sách.

Bà là người tổ chức cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng từ đầu. Khi lực lượng đủ mạnh bà mới giao quyền lãnh đạo lại cho con rể (Thi Sách) và con gái. Nhưng vào năm 39, Thi Sách bị Tô Định giết hại.

Mùa xuân năm 40, Hai Bà Trưng đánh tan quân Hán, xưng Vương đóng đô ở Mê Linh, tôn mẹ là Hoàng hậu Man Thiện và lập ra dòng họ Man. Không ở kinh đô, bà về quê làng Nam Nguyễn (nay thuộc Cam Thượng, Ba Vì) lập đồn trấn giữ. Khi nghĩa quân bị Mã Viện lấn át, bà đã về An Hát (sau đổi thành Phúc Lộc, huyện Phúc Thọ, Hà Nội ngày nay) để chiêu mộ thêm binh sĩ. Trước sự tấn công dữ dội của quân giặc, để không bị địch bắt, bà trầm mình ở dòng sông Hồng vào ngày 10 tháng Chạp năm Quý Mão (43).

==Đền thờ và lăng mộ==
Mộ và đền thờ bà Man Thiện gần đền Hai Bà Trưng. Đền thờ bà Man Thiện gọi là đền Mẫu.
Tuy nhiên truyền thuyết khác thì cho rằng gần núi Ba Vì có "mộ Dạ" và "miếu Mèn" chính là mộ và miếu của bà Man Thiện. Dạ và Mèn là hai từ trong tiếng Việt cổ dùng để tôn xưng người phụ nữ anh hùng, đáng tôn kính.

==Vinh danh==
Ở Thành phố Hồ Chí Minh, tên của bà được đặt cho một con đường ở phường Hiệp Phú và phường Tăng Nhơn Phú A, thành phố Thủ Đức.

==Xem thêm==
- Hai Bà Trưng
- Thi Sách
- Vua Hùng
Lâm Nghị Phu

Lâm Nghị Phu hay Justin Yifu Lin (sinh 15 tháng 10, 1952 tại Nghi Lan, Đài Loan) là một kinh tế gia Trung Quốc và Nhà kinh tế trưởng và Phó Tổng giám đốc của Ngân hàng Thế giới.

Phu đào thoát sang Trung Quốc đại lục năm 1979 khi 26 tuổi, khi đó ông là cấp chỉ huy đơn vị đóng ở đảo Kim Môn ngay sát bờ biển đại lục. Ông đã bơi hai cây số để vào đến lục địa. Lâm Nghị Phu đến Trung Quốc đúng vào thời điểm quốc gia này thay đổi chính sách kinh tế dưới thời Đặng Tiểu Bình và đã có các đóng góp quan trọng vào việc cải tiến nền kinh tế Trung Quốc trước khi ra ngoại quốc. Ông được đề cử vào chức vụ trưởng kinh tế gia của Ngân hàng Thế giới vào tháng 2 năm 2008.

Trong nhiều năm, Trung Hoa Dân Quốc không chính thức đưa Lâm Nghị Phu vào danh sách đào tị mà chỉ là "mất tích" vì trường hợp của ông bị coi là một sự xấu hổ cho chính quyền Đài Loan nhưng vào năm 2002 đưa ông vào danh sách truy nã với lý do đào tị sau khi nộp đơn xin về Đài Loan dự đám táng cha. Giới hữu trách cảnh cáo rằng ông có thể bị truy tố. Ở Đài Loan, tội bỏ trốn sang hàng ngũ địch quân có thể lãnh án tử hình.

Ngày 24 tháng 7 năm 2009, Bộ Quốc phòng Đài Loan tuyên bố sẽ duyệt xét trường hợp đào tị của Lâm Nghị Phu. Trường hợp này được xem lại sau khi một cơ quan thanh tra chính phủ nói rằng Bộ Quốc phòng đã để vấn đề kéo dài quá lâu. "Chúng tôi sẽ xét lại trường hợp của Lâm Nghị Phu vào thời điểm thuận tiện," theo lời phát ngôn viên Ngu Tư Tổ. Bộ Quốc phòng Đài Loan có hai tháng để giải quyết trường hợp này.

==Tham khảo==
- Резюме Линь Ифу
- Economist Lin Yifu says the poor should get rich quicker
Charlotte, North Carolina

Charlotte là thành phố lớn nhất tiểu bang Bắc Carolina của Hoa Kỳ và là thủ phủ của quận Mecklenburg. Dân số của thành phố ước tính vào khoảng 930.325 năm 2024 và là thành phố đông dân thứ 14 của Hoa Kỳ. Charlotte nằm ở chân dãy núi Appalachia, cách Đại Tây Dương 3 giờ lái xe và nằm giữa đoạn từ Raleigh, Bắc Carolina tới Atlanta, Georgia. Có biệt danh là "Thành phố Nữ hoàng", Charlotte được đặt theo tên của công chúa Đức Charlotte của Mecklenburg-Strelitz, người đã trở thành vợ vua George III của Anh một năm trước khi thành phố thành lập.

Là trung tâm banking lớn thứ 2 nước Mỹ chỉ sau New York, Charlotte có nhiều công ty tài chính và ngân hàng đặt trung tâm hành chính tại đây, trong đó có trụ sở chính của Bank of America và trụ sở bờ Đông của Wells Fargo. Những công ty Fortune 500 khác của Charlotte bao gồm Truist Bank (trước đây là BB&T và SunTrust), Albemarle, Honeywell, Lowe's Home Improvement, Duke Energy, Nucor, và Sonic Automotive. Vùng đại đô thị Charlotte cũng là headquarter city của Harris Teeter, Food Lion, Bojangles', Coca-Cola Bottling Co.,SPX, Sealed Air, etc. Các công ty khác như American Airlines, TIAA-CREF, Fifth Third và Ally Bank cũng có trụ sở hoạt động lớn trong khu vực. Về thể thao, Charlotte có 3 đội bóng nhà nghề là đội bóng bầu dục NFL Carolina Panthers, đội bóng rổ NBA Charlotte Hornets và đội bóng đá Charlotte FC. Charlotte cũng được biết đến là nơi tổ chức giải Wells Fargo Championship, một giải thi đấu Golf trong khuôn khổ PGA được tổ chức hàng năm tại Quail Hollow Club. Charlotte Motor Speedway, cách trung tâm Charlotte nửa tiếng lái xe về hướng Đông Bắc là nơi tổ chức những giải đua xe Nascar, trong đó có giải đua Coca Cola 600 đình đám hàng năm vào cuối tuần lễ Memorial Day.

Tạp chí Forbes bầu chọn Charlotte là thị trường bất động sản bị đánh giá thấp nhất năm 2007. Charlotte cũng được relocate-America.com chọn là thành phố có chất lượng sống tốt nhất ở Mỹ, dựa trên những yếu tố như cơ hội việc làm, tỉ lệ tội phạm, giá nhà đất. Năm 2024, U.S. News & World Report bầu chọn Charlotte ở vị trí thứ 5 trong danh sách "Những nơi tốt nhất để sống và khởi nghiệp".

Tính đến năm 2023 vùng đại đô thị Charlotte-Concord-Gastonia (Charlotte Metropolitan Statistical Area) có dân số ước lượng khoảng 2.805.115 người, trong đó có hơn 110.000 người Asian Americans. Năm 2024, Charlotte MSA là vùng đô thị lớn thứ 21 và cũng là một trong những vùng đô thị tăng dân số nhanh nhất nước Mỹ với 55.000 người mỗi năm. Charlotte-Concord-Gastonia MSA có hơn 16.000 người Mỹ gốc Việt, chiếm 40% tổng số 40.000 người Vietnamese Americans đang sống tại North Carolina, Đông Nam Hoa Kỳ.
Thẻ tre Ngân Tước sơn

Thẻ tre Ngân Tước sơn (chữ Hán: 銀雀山漢簡, Ngân Tước sơn Hán giản) là các bản ghi chép cổ trên thẻ tre được phát hiện tại Trung Quốc năm 1972. Bộ thẻ tre này có ghi lại nhiều văn bản quân sự cổ rất quý hiếm, trong đó phải kể tới 16 chương của cuốn "Tôn Tẫn binh pháp" do Tôn Tẫn sáng tác đời Chiến Quốc đã thất truyền từ lâu, 5 chương chưa từng được biết tới của bộ "Tôn Tử binh pháp" và 7 chương sách "Lục Thao" trước đây chỉ có đề mục.

== Lịch sử khai quật ==
Năm 1972 các nhà khảo cổ học Trung Quốc trong lúc khai quật hai ngôi mộ cổ ở Ngân Tước sơn thuộc phía Đông Nam thành phố Lâm Nghi tỉnh Sơn Đông đã phát hiện tại ngôi mộ thứ nhất 4.942 thẻ tre có chứa ghi chép trong đó có một vài đoạn thuộc các văn bản cổ đã được biết đến, một số đoạn khác thuộc về các văn bản quân sự chưa từng được phát hiện và một số đoạn lại giống với nội dung của sách "Quản Tử" và "Mặc Tử". Người sở hữu các thẻ tre này được xác định là một viên tướng có họ là Tư Mã. Trong ngôi mộ thứ hai, các nhà khảo cổ tiếp tục phát hiện ra 32 mảnh thẻ tre khác có ghi một phần lịch của năm 134 TCN.

Thời gian chôn cất của hai ngôi mộ được xác định vào khoảng 140 TCN/134 TCN và 118 TCN, vì vậy các văn bản trên thẻ tre rõ ràng phải được viết từ trước đó. Sau khi phục hồi trạng thái của các thẻ tre, dựa vào nội dung trên thẻ người ta đã chia chúng thành 9 nhóm, 154 phần. Nhóm đầu tiên gồm 13 chương "Tôn Tử binh pháp" của Tôn Vũ cùng 5 chương mới của bộ sách này chưa từng được biết đến, nhóm thứ 2 gồm 16 chương "Tôn Tẫn binh pháp" của Tôn Tẫn vốn đã thất truyền từ lâu, nhóm thứ 3 gồm 7 chương gốc hoặc đã mất của cuốn "Lục thao" (mà trước đây người ta chỉ biết tới tiêu đề), nhóm thứ 4 và thứ 5 gồm 5 chương của sách "Úy Liêu Tử", một trong "Võ kinh thất thư" (武經七書) và 16 chương của "Yến Tử", phần còn lại là các ghi chép không xác định được danh tính tác giả.

== Xem thêm ==
- Thẻ tre Quách Điếm
Đa Lâu vương

Đa Lâu Vương của Bách Tế (28–77), không rõ năm sinh, mất vào năm 77. Ông là vị quốc vương thứ hai của Bách Tế - một trong ba quốc gia thời Tam quốc Triều Tiên.

==Tiểu Sử ==
Đa Lâu Vương là con trai của vua Ôn Tộ, được phong làm người kế thừa ngai vàng của Ôn Tộ lúc 10 tuổi. Sau khi Ôn Tộ mất, ông lên làm vua kế vị phụ vương.

Theo sách "Tam quốc sử ký", Đa Lâu Vương cho khuyến khích việc nông nghiệp, mở rộng việc khai hoang đất đai xuống phía Nam. Vào năm 38, ông cấm dân không được sản xuất rượu cồn lên men, vì việc gặt hái còn nghèo nàn, làm như thế sẽ gây thiệt cho sản lượng nông nghiệp.

Cũng trong sách sử đó đã kể lại trận chiến của Đa Lâu Vương suốt thời gian ông trị vì chống lại nước Mạt Hạt. Nước ấy vốn trước đây là một man tộc phụ thuộc vào triều đại Phù Dư, sau tự tách làm nước độc lập, đánh phá các nơi. Tộc ấy ở miền Đông Bắc Trung Quốc, là tổ tiên của tộc Nữ Chân (bộ tộc đã thành lập nên nhà Kim và nhà Mãn Thanh sau này). Lãnh thổ của nước Mạt Hạt rộng lớn, nằm trên tỉnh Mãn Châu ngày nay, và diện tích lãnh thổ của họ cũng gần bằng tỉnh Mãn Châu. Mạt Hạt thường không chỉ quấy nhiễu Cao Cấu Ly, mà còn đem quân quấy nhiễu Tân La, và cả Bách Tế nữa. Đa Lâu Vương phải ra sức đánh dẹp người Mạt Hạt nhưng họ luôn dai dẳng tấn công vào Bách Tế.

Trong 2 năm 30 và 31, Đa Lâu Vương đã mở 1 trận đánh ác liệt với Mạt Hạt và đã thắng lớn. Đến năm 55, Mạt Hạt lại tấn công phía Bắc, vua phải cho quân lên phía Bắc chống giữ, và năm 56, vua cho dựng Ngâu Cốc thành (牛谷城) để làm nơi tập trung quân đội chống lại Mạt Hạt ở phía Bắc đất nước.

Năm 63, vì không rõ nguyên nhân gì, Bách Tế và Tân La thù địch với nhau. Năm 64, Đa Lâu Vương sai quân tấn công nước Tân La, tiến chiếm pháo đài Jusan của Tân La. Nhưng sau đó, Tân La đã phản công, đánh bại quân Bách Tế tại pháo đài Guyang. Đến năm 66, Đa Lâu Vương lại đánh Tân La lần nữa, chiếm lấy Oa Sơn thành (蛙山城). Quân đội Bách Tế chiếm giữ thành này từ năm 66 đến năm 75, sau đó Tân La đánh thắng và lấy lại Oa Sơn.

Năm 77, Đa Lâu Vương băng hà. Người kế vị ông là Kỷ Lâu Vương (77–128).
Thẻ tre Quách Điếm

Thẻ tre Quách Điếm (; Quách Điếm Sở giản; thẻ tre nước Sở ở Quách Điếm) là các bản ghi chép cổ trên thẻ tre được phát hiện tại Trung Quốc năm 1993. Được xác định niên đại vào khoảng nửa sau thời Chiến Quốc, thẻ tre Quách Điếm đã cung cấp cho các nhà khảo cổ bản chép cổ nhất từng được biết tới của tác phẩm "Đạo đức kinh" cùng nhiều văn bản cổ quý giá khác.

== Lịch sử khám phá ==
Năm 1993 trong khi khao quật một ngôi mộ cổ ở làng Quách Điếm thuộc Kỷ Sơn, Sa Dương, Hồ Bắc cách đất Dĩnh (郢), kinh đô cuối cùng của nước Sở (676 TCN - 278 TCN) khoảng 9 km người ta đã phát hiện ra một khối lượng thẻ tre lớn trên đó có ghi chép các văn bản cổ. Niên đại của ngôi mộ được xác định là vào khoảng nửa sau thời kì Chiến Quốc (giữa thế kỷ 4 TCN tới đầu thế kỷ 3 TCN). Ngôi mộ này được cho là thuộc về một nhà quý tộc và là thầy giáo của một vương tử. Danh tính của vị vương tử được cho là của chính Sở Khoảnh Tương Vương (楚頃襄王). Vì quân đội nhà Tần tràn vào đất Dĩnh năm 278 TCN khi Sở Khoảnh Tương Vương vẫn đang tại vị nên bộ thẻ tre được cho là có niên đại khoảng năm 300 TCN.

Tổng cộng các nhà khảo cổ đã thu được 804 thẻ tre gồm 702 thẻ nguyên vẹn và 27 thẻ vỡ với tổng cộng 12.072 chữ. Số văn bản này được chia làm ba nhóm chính trong đó quan trọng nhất là văn bản cổ nhất từng được biết tới của tác phẩm "Đạo đức kinh", một chương của "Kinh Lễ" và một số đoạn văn bản không xác định được tác giả khác. Sau khi phục hồi nguyên trạng, các thẻ tre được chia thành 18 nhóm khác nhau và được dịch ra chữ Trung Quốc hiện đại để xuất bản rộng rãi tháng 5 năm 1998. Trong số văn bản này có nhiều ghi chép về Đạo giáo và Nho giáo vốn trước đó chưa từng được biết tới, việc tìm thấy chúng trong cùng một ngôi mộ đã đem lại nhiều thông tin mới về lịch sử triết học Trung Quốc cổ đại.

== Xem thêm ==
- Thẻ tre Ngân Tước sơn

== Tham khảo ==
- Ancient script rewrites history , Harvard University Gazette
- , Russell Kirkland
- Database of Selected Characters from Guodian and Mawangdui Manuscripts, Matthias Richter
- 欢迎您光临简帛研究网站 , BambooSilk.Org website for research on the Guodian texts
Trận Dieppe

Trận Dieppe, còn gọi là "chiến dịch Rutter" hay "chiến dịch Jubilee", trong Chiến tranh thế giới thứ hai là cuộc đổ bộ ngày 19 tháng 8 năm 1942 của quân đội Đồng Minh vào bãi biển Dieppe của Pháp lúc bấy giờ đang bị Đức Quốc xã chiếm đóng.

Hơn 6.000 lính Canada dưới hỗ trợ của hải quân Anh và không quân Hoa Kỳ đổ bộ lên bãi biển với mục tiêu chiến lược là chiếm giữ hải cảng trong thời gian ngắn, giải thoát tù binh, thu thập tin tức tình báo về tiềm lực của quân đội Đức, đồng thời phá hủy các công trình kỹ nghệ vá các căn cứ quân sự của Đức tại đây.

Cuộc tấn công bắt đầu vào lúc 5 giờ sáng, nhưng chỉ đến 9 giờ sáng cùng ngày thì bộ chỉ huy Đồng Minh phải ra lệnh rút lui vì thiệt hại quá nặng nề mà không đạt được kết quả chiến lược hay chiến thuật. Trong số 6.086 binh sĩ lên tới được bãi biển, 3.632 bị chết, hoặc bị thương hay bị bắt.

Không quân Đồng Minh cũng thua to. Kết quả là Đức chỉ bị mất 48 máy bay trong khi không quân Đồng Minh mất 106 chiếc. Hải quân Anh cũng thiệt mạng mất 555 lính thủy.

Tuy thua to, bộ tư lệnh Đồng Minh học hỏi được kinh nghiệm cho các cuộc tấn công sau này tại trận Normandie.
Acid diphosphoric

Axit điphotphoric, còn gọi là axit pyrophotphoric, là hóa chất axit vô cơ có công thức HPO. 
== Tính chất vật lý ==
Chất này lỏng sánh như siro, hoặc là chất nhớt trắng, không màu, không mùi, có tính hút ẩm, tan trong nước, đietyl ete...

== Tính chất hóa học ==
Axit điphotphoric từ từ thủy phân thành axit photphoric.

Ngoài ra, axit điphotphoric khi đun nóng bị mất nước và chuyển thành axit metaphotphoric:

Axit metaphotphoric cũng từ từ bị thủy phân thành axit photphoric:

Axit điphotphoric là một axit vô cơ mạnh trung bình. Cation, muối, este của axit điphotphoric là muối điphotphat.

== Điều chế ==
Vì axit điphotphoric không thể điều chế bằng cách cho điphotpho pentaoxit tác dụng với nước nên nó được điều chế bằng cách đun nóng Axit phosphoric ở nhiệt độ 100 - 125C:
Walter Gilbert

Walter Gilbert (IPA: /ˈwɔːltə ˈgɪlbət/) là một nhà hoá sinh, nhà vật lý, nhà sinh học phân tử người Mỹ, đã đoạt giải Nobel Hóa học năm 1980.

==Cuộc đời và Sự nghiệp==
Gilbert sinh ngày 21 tháng 3 năm 1932 tại Boston, Massachusetts trong một gia đình gốc Do Thái. Ông học tại các trường Sidwell Friends School, Đại học Harvard và Đại học Cambridge. Cùng với Allan Maxam ông đã triển khai một phương pháp mới sắp xếp các DNA thành chuỗi. Ông tìm cách đạt tới việc tổng hợp insulin đầu tiên, nhưng thất bại trước cách làm của công ty Genentech trong đó công ty này dùng các gen gom lại từ các nucleotide hơn là từ các nguồn tự nhiên.

Năm 1979, Gilbert được Đại học Columbia trao Giải Louisa Gross Horwitz chung với Frederick Sanger. Năm sau, ông đoạt giải Nobel Hóa học (1980) chung với Frederick Sanger và Paul Berg.

Ông là người đồng sáng lập các công ty kỹ thuật sinh học (biotech) Biogen và Myriad Genetics, đồng thời là chủ tịch đầu tiên của ban giám đốc các công ty này. Ông cũng là một Ủy viên Hội đồng quản trị Khoa học ở The Scripps Research Institute. Hiện nay Gilbert là chủ tịch của Harvard Society of Fellows ("Hội thành viên nổi tiếng của Đại học Harvard").

Ông trở lại Harvard vào năm 1956 và được bổ nhiệm làm trợ lý giáo sư vật lý vào năm 1959. Trong thời gian làm việc ở đây, bà Celia (vợ của Gilbert) đang làm việc cho James Watson, nên ôngquan tâm đến sinh học phân tử. Sau đó, ông cùng Watson điều hành phòng thí nghiệm chung của họ những năm 1960, cho đến khi Watson rời khỏi Phòng thí nghiệm Cold Spring Harbor.

Năm 1964, ông được thăng chức phó giáo sư lý sinh học và năm 1968 trở thành giáo sư sinh hóa học. Năm 1987, ông đề xuất khởi đầu Genome Corporation (công ty bộ gen) để sắp xếp bộ gen và bán quyền truy cập thông tin. Trong một ý kiến đăng trên tờ ""Nature"" (tự nhiên) năm 1991, ông đã nêu ý tưởng xây dựng trình tự bộ gen người, biến đổi một phần ngành sinh học thành một lĩnh vực kết hợp với tin học, sau này thành bộ môn in silico.

Năm 1996, Gilbert và Stuart B. Levy thành lập công ty Dược phẩm Paratek và là Chủ tịch cho đến năm 2014.

== Đóng góp chính ==
- Cùng với Allan Maxam, Gilbert đã phát triển một phương pháp giải trình tự DNA mới (DNA sequencing) mà có người dịch là phương pháp Dideoxy dựa trên phương pháp của Andrei Mirzabekov.
- Ông cũng có cách tiếp cận tới việc tổng hợp insulin nhân tạo thông qua DNA tái tổ hợp. Ông là người đầu tiên đưa ra thuật ngữ chỉ sự tồn tại của intron và exon trong một bài báo năm 1978 "News and Views" do "Nature" ấn hành.
- Walter Gilbert cũng là người đầu tiên đề xuất giả thuyết thế giới RNA về nguồn gốc sự sống, dựa trên ý tưởng của Carl Woese đưa ra lần đầu năm 1967.

==Giải thưởng==
- Giải Charles Léopold Mayer của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp 1977
- Giải Louisa Gross Horwitz 1979
- Giải quốc tế Quỹ Gairdner 1979
- Giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản 1979
- Giải Nobel Hóa học 1980

==Liên kết ngoài==
- Nobelprize.org, Nobelpriset i kemi 1980
- Nobel Prize autobiography
- The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize
Tonegawa Susumu

, sinh ngày 6/9/1939, là một nhà khoa học Nhật Bản, đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1987.
== Cuộc đời và Sự nghiệp ==
Tonegawa sinh tại Nagoya, Nhật Bản và học trường Hibiya High School tại Tokyo. Sau đó ông học ở Đại học Kyoto và đậu bằng cử nhân năm 1963. Ông đậu bằng tiến sĩ ở Đại học California tại San Diego nơi ông làm việc cùng với tiến sĩ Masaki Hayashi. Ông nghiên cứu hậu tiến sĩ ở Viện Salk tại San Diego trong phòng thí nghiệm của Renato Dulbecco, rồi làm việc ở Viện miễn dịch học Basel ("Basel Institute for Immunology") ở Basel, Thụy Sĩ, nơi ông trình diễn các thí nghiệm miễn dịch nổi tiếng của mình.

Năm 1981, ông trở thành giáo sư ở Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT), và thành lập cùng điều khiển cái mà nay gọi là Picower Institute for Learning and Memory ở MIT. Năm 1982, ông được Đại học Columbia trao giải Louisa Gross Horwitz chung với Barbara McClintock, người đoạt giải Nobel năm 1983. Ông là ủy viên Hội đồng quản trị Khoa học ở The Scripps Research Institute. Hiện nay ông là giám đốc của RIKEN-MIT Center for Neural Circuit Genetics tại MIT. Ngày 1 tháng 4 năm 2009, ông làm giám đốc của RIKEN Brain Science Institute (BSI) ở Wako-shi, Nhật Bản.

Năm 1987, ông đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa cho công trình phát hiện nguyên tắc di truyền cho các thế hệ của sự đa dạng kháng thể.

Mặc dù đoạt giải Nobel cho công trình nghiên cứu trong lãnh vực miễn dịch học, nhưng Tonegawa được đào tạo thành một nhà sinh học phân tử. Những năm sau này, ông đã hướng sự quan tâm của mình vào nền tảng tế bào và phân tử của sự tạo thành trí nhớ ("memory").

Tonegawa nổi tiếng về việc làm sáng tỏ cơ cấu di truyền trong hệ miễn dịch thích ứng. Để hoàn tất sự đa dạng của các kháng thể cần thiết để bảo vệ chống lại bất cứ loại kháng nguyên ("antigen") nào, thì hệ miễn dịch sẽ đòi hỏi hàng triệu gien mã hóa cho các kháng thể khác nhau, nếu mỗi kháng thể được mã hóa bởi một gien. Thay vì, như Tonegawa đã chỉ ra trong một loạt các thí nghiệm nổi tiếng bắt đầu năm 1976, chất liệu gien có thể tự sắp xếp lại để tạo thành dãy lớn các kháng thể khả dụng. So sánh DNA của các tế bào B(một loại của bạch cầu) trong chuột phôi thai và trưởng thành, ông đã quan sát thấy các gien trong các tế bào B chín muồi của các chuột trưởng thành di chuyển khắp nơi, tái phối hợp, và xóa đi để tạo thành sự đa dạng của vùng thay đổi của các kháng thể.

==Giải thưởng==
- Giải Louisa Gross Horwitz (1982)
- Giải quốc tế Quỹ Gairdner (1983)
- Giải Robert Koch (1986)
- Giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản (1987)
- Giải Nobel Sinh lý và Y khoa (1987)

== Liên kết ngoài ==
- Nobelprize.org, Giải Nobel Y học năm 1987
- "Autobiography on Nobel official website"</
- Faculty Webpage at MIT Biology
- Description of research at the Picower Institute for Learning and Memory
- Website chính thức của Giải Louisa Gross Horwitz.
Giáo xứ Sa Pa

Giáo xứ Sapa thuộc giáo phận Hưng Hoá, nằm tại phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai, thuộc vùng Tây Bắc Việt Nam, cách Hà Nội khoảng 400 km, cách Toà Giám mục giáo phận Hưng Hóa khoảng 360 km. Đây là một trong những giáo xứ xa nhất của giáo phận Hưng Hoá mà hầu hết giáo dân là người dân tộc H'Mông.

==Lịch sử==
Giáo xứ Sapa được thành lập vào năm 1902 do các cha thuộc Hội Thừa Sai Paris (Missionnaires Etrangers de Paris- MEP.), dưới thời Giám mục Phaolô Lộc (Paul Ramond). Kể từ khi thành lập, Sapa luôn có các linh mục ở tại giáo xứ để phục vụ bà con giáo dân. Năm 1925, giáo xứ đã xây dựng được một ngôi nhà thờ và nhà xứ. Năm 1947, cha Ydiart Alhor Jean là linh mục chính xứ cuối cùng thuộc M.E.P. đã bị sát hại. Những năm sau đó dân chúng phải đi sơ tán vì chiến tranh, nên giáo xứ hầu như không còn sinh hoạt gì; nhà thờ, nhà xứ bỏ không, vì vậy một số người dân sau khi sơ tán trở về đã tới ở trong nhà xứ và dựng thêm nhà trong khuôn viên đất đai nhà thờ; tới nay những hộ gia đình này vẫn chưa trả lại đất cho nhà thờ.

Vào năm 1995, chính quyền địa phương đã cho phép sửa chữa nhà thờ, nhà xứ và giáo xứ tiếp tục sinh hoạt trở lại. Cùng trong thời gian này, hai họ đạo Hầu Thào và Lao Chải (đây là hai họ đạo người dân tộc H'mông, được thành lập vào năm 1927) cũng được tái lập và sinh hoạt trở lại. Tuy nhiên chỉ những dịp lễ trọng trong năm mới có linh mục đến dâng lễ và cử hành các bí tích phục vụ cộng đoàn.

Từ năm 2004 đến 2006, giáo xứ có Thánh Lễ mỗi Chúa nhật do cha Gioan Nguyễn Huy Tụng từ Lào Cai tới phục vụ.

Kể từ tháng 5 năm 2006, Sapa chính thức có linh mục quản nhiệm và thường trú tại giáo xứ sau gần 60 năm không có cha xứ.

Một số các linh mục đã từng phục vụ tại giáo xứ Sapa: Cha Vị (Pháp), Cha Ydiart Alhor Jean Thịnh (Pháp), Cha Báu (Pháp), Cha Nghĩa, Cha Đối, Cha Ngọc, Cha Phanxicô Xaviê Trần Ngọc Khiết, Cha Gioan Vũ Tất và Cha Gioan Nguyễn Huy Tụng...

Hiện nay giáo xứ Sapa gồm có hơn 2100 giáo dân, trong đó 270 người thuộc giáo họ sở tại Sapa, 650 người thuộc giáo họ Hầu Thào (dân tộc H'mông) và 1200 người thuộc giáo họ Lao Chải (dân tộc H'mông). Hằng năm số tân tòng khoảng 30 người. Giáo lý viên trong toàn giáo xứ là 8 người. Hiện tại chưa có dòng tu nào hoạt động trên địa bàn giáo xứ. Đã nhiều năm giáo xứ không sinh hoạt tôn giáo cũng như không có linh mục thường trực tại giáo xứ để hướng dẫn đời sống tâm linh cho bà con giáo dân. Đối với người dân tộc H'mông, chiếm tới gần 90% số giáo dân của giáo xứ, mà đa số không biết chữ, cho nên vấn đề mục vụ cho họ còn gặp nhiều khó khăn.

==Cơ sở vật chất==
Ngoài khuôn viên nhà thờ chính xứ Sapa, tại Hầu Thào (cách nhà xứ 8 km) và Lao Chải (cách nhà xứ 10 km) cũng có nhà nguyện bằng gỗ, mái ngói làm nơi cầu nguyện hằng ngày cho cộng đoàn. Tuy nhiên cả ba cơ sở này đều cần phải trùng tu hoặc xây dựng lại mới đáp ứng được nhu cầu của giáo dân.
Lục Thao

Lục Thao (), còn gọi là Lược Thao, Thái công lục thao (太公六韬) hoặc Thái công binh pháp (太公兵法) là một tác phẩm binh pháp tương truyền do Khương Tử Nha đầu đời nhà Chu sáng tác. 

Đây được coi là một trong những bộ binh pháp đầu tiên của Trung Quốc thời cổ đại và là một trong Vũ kinh thất thư.

== Lịch sử sáng tác ==
Lục Thao tương truyền do đích thân Khương Tử Nha sáng tác, ông được coi là nhà tư tưởng quân sự đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc và là người đầu tiên đưa ra những lý luận có hệ thống về mưu lược dùng binh trong chiến tranh. Ông là công thần giúp Chu Vũ vương Cơ Phát đánh bại Đế Tân và lập nên nhà Chu.

Tuy nhiên, hiện nay đa số ý kiến cho rằng Lục Thao chỉ là do người đời Chiến Quốc ghi chép lại những tư tưởng của Khương Tử Nha mà làm thành. Đời Tống Thần Tông, sách Lục Thao được đưa vào bộ binh pháp kinh điển Vũ kinh thất thư và được lưu truyền cho tới nay. Phiên bản Lục Thao cổ nhất được tìm thấy là trong bộ thẻ tre Ngân Tước sơn do các nhà khảo cổ Trung Quốc khai quật được năm 1972. 

Ngoài ra người ta còn tìm thấy nội dung Lục Thao trong khu mộ cổ Bát Giác Lang ở Hà Bắc năm 1973, trong di chỉ khảo cổ ở Đôn Hoàng, trong sách "Quần thư trị yếu" và trong bộ bách khoa thư "Tứ khố toàn thư" của Càn Long. Năm 1935 Trung Hoa học nghệ xã đã dựa theo bản in thời Tống để cho xuất bản lại bộ Vũ kinh thất thư trong đó có Lục Thao.

=== Cấu trúc ===
Bản "Lục Thao" hiện nay gồm có 6 phần:
1. Văn thao (文韬, bàn về cách trị nước dùng người).
2. Vũ thao (武韬, bàn về cách dùng binh).
3. Long thao (龙韬, bàn về tổ chức quân sự).
4. Hổ thao (虎韬, bàn về cách bài binh bố trận, sử dụng binh khí trong chiến tranh).
5. Báo thao (豹韬, bàn về chiến thuật).
6. Khuyển thao (犬韬, bàn về cách huấn luyện quân sĩ).

== Tham khảo ==
- Bản tiếng Trung và bản dịch tiếng Anh
Normandie

Normandie (, phát âm , tiếng Norman: "Normaundie"), hay Normandy theo tiếng Anh, là một vùng hành chính của Pháp, gần tương đương với Công quốc Normandie.

Về mặt hành chính, Normandie được chia thành 5 tỉnh: Calvados, Eure, Manche, Orne và Seine-Maritime. Vùng có diện tích 30.627 km², chiếm khoảng 5% lãnh thổ Pháp. Dân số vùng đạt 3,37 triệu người. Người Norman là tên được đặt cho cư dân Normandie, và vùng là quê hương của tiếng Norman. Khu vực Normandie có lịch sử gồm vùng Normandie hiện tại, cùng các khu vực nhỏ thuộc các tỉnh Mayenne và Sarthe. Tên gọi của Normandie bắt nguồn từ việc người Viking định cư tại lãnh thổ từ thế kỷ 9, họ được gọi là người phương bắc (Norsemen).

Vùng Normandie được hình thành khi hợp nhất hai vùng cũ Haute-Normandie và Basse-Normandie có hiệu lực từ 1 tháng 1 năm 2016, sau bầu cử cấp vùng vào tháng 12 năm 2015. Việc hợp nhất này nằm trong cải cách lãnh thổ cấp vùng tại Pháp vào năm 2014 và được công bố vào năm 2015.

==Tham khảo==
6. Trận chiến Normany
Quy lão Kame

== Tên gọi ==
Tên của ông được bắt nguồn từ Nhật 老师 và dịch qua tiếng Trung là lǎoshī. Ông còn được biết đến với tên gọi là Võ Thiên Lão Sư, Quy lão tiên sinh hoặc Thần rùa. Cái tên Jackie Chun (được ông dùng trong Đại hội võ thuật) bắt nguồn từ tên của Jackie Chan.

== Tuổi trẻ ==
Tuổi trẻ của ông được biết qua một vài sự kiện như trèo lên tháp Karin tu luyện, cùng sư phụ Thái đẩu và sư đệ Hạc lão chiến đấu sinh tử với Piccolo Daimao.

== Bản thân ==
Quy lão ít xuất hiện ngoài xã hội. Ông chỉ cùng vật nuôi là Rùa con ở trong Kame House trên một hòn đảo nhỏ. Ông rất hiếm khi nhận đệ tử, trường hợp của nhóm bạn Goku là các trường hợp ngoại lệ. Những phương pháp dạy võ của ông khá hài hước: giao sữa, tìm viên đá đã bị ném ra xa, cày ruộng.. Ông cũng rất quan tâm đến học trò của mình, là một người thầy chu đáo, biết nhìn xa, hết lòng vì sự phát triển của học trò. Để không muốn học trò ra vẻ ta đây mà thay vào là tập luyện để càng mạnh thêm, ông đã tham gia đại hội võ thuật với một diện mạo và cái tên cực mới, Jakie Chun. Ông cũng có bản chất mê gái (Bulma và Launch là ví dụ).

Quy lão tính tình vui vẻ dí dỏm nhưng rất thích chọc các cô gái và đọc tạp chí dành cho người lớn, đã có lần Krillin dùng sách này để đánh lạc hướng Quy Lão Tiên Sinh (Dựa theo nguyên bản truyện tiếng Nhật của Dragon Ball)

Ông đã sáng tạo ra chiêu thức lợi hại Kamehameha, Ông không trực tiếp dạy, nhưng những đồ đệ của ông (Son Goku, Yamcha, Krillin) đều thi triển được chiêu thức này. Kamehameha cũng là chiêu thức phổ biến nhất truyện.

== Chiến đấu với Piccolo lần 2 ==
Nhờ dấu hiệu đặc trưng mà Tambourine (quái vật do Piccolo sinh ra) để lại, Quy lão đã phát hiện ra sự trở lại của Piccolo. Ông cùng Tien Shinhan, Chaozu lập mưu cướp ngọc rồng từ Piccolo để cầu rồng thần tiêu diệt hắn, nhưng Piccolo ranh ma đã phát hiện và làm hỏng kế hoạch. Ông buộc phải ra mặt đấu với Piccolo. Ông thi triển thành công phép Ma Phong Ba, nhưng lại nhắm trượt mục tiêu, khiến Piccolo không bị nhốt vào trong nồi. Ông kiệt sức và hi sinh. Sau này nhờ Goku mà ông được sống lại.

Đây cũng là lần cuối ông tham gia chiến đấu bảo vệ Trái Đất, và từ đó về sau trọng trách bảo vệ Trái Đất được giao cho Goku và những người bạn.

== Diễn viên lồng tiếng trong phim anime ==
- Japanese: Kouhei Miyauchi (Dragon Ball to Dragon Ball Z Episode 260), Hiroshi Masuoka (Dragon Ball Z Episode 288 to 291, Dragon Ball GT and Video Games), Kinya Aikawa (The Path to Power) and Masaharu Satou (Wrath of the Dragon and Dragon Ball Kai).
- Ocean Dub: Ian James Corlett (TV Series) và Dave Ward (Movies).
- Funimation Dub: Mike McFarland.
- Lồng tiếng Việt: Tạ Bá Nghị (DB Kai), Đặng Hạnh Phúc (Dragon ball, DB Z Kai the final chapter và Dragon Ball Super)

Trong phim người đóng năm 2007, vai diễn Quy lão Kame do Châu Nhuận Phát đamt nhiệm