Mễ Sở

Mễ Sở là một xã thuộc tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Mễ Sở nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Hưng Yên, có vị trí địa lý:
- Phía Đông giáp xã Hoàn Long và xã Văn Giang.
- Phía Nam giáp xã Triệu Việt Vương.
- Phía Tây giáp xã Hồng Vân và xã Chương Dương của thành phố Hà Nội, có ranh giới tự nhiên là sông Hồng.
- Phía Bắc giáp xã Nam Phù của thành phố Hà Nội, có ranh giới tự nhiên là sông Hồng.

==Lịch sử==
Cái tên "Mễ Sở" (米所 - địa điểm chứa lúa gạo) do vua Trần Nhân Tông đặt cho, lưu danh chiến công của nhân dân trong vùng đã cất giấu, tiếp tế lương thảo cho quân đội nhà Trần đánh thắng giặc Nguyên - Mông thế kỷ XIII.
Hiểu theo tài liệu Hán Nôm, cách giải thích "Mễ Sở" là "một nơi để chứa lương thực", tương đương với ý nghĩa của "kho gạo" hoặc "kho lương thực". Trong văn kiện của vua Trần Nhân Tông, Mễ Sở được mô tả là một địa điểm cất giữ lương thực để tiếp tế cho quân đội, đặc biệt là trong thời gian đánh chiếm thành Quan Lỗ (nay là Hà Nội) vào đầu thế kỷ XIII.

Xã là địa bàn hoạt động của nghĩa quân Bãi Sậy trong những năm chiến đấu với thực dân Pháp (1833 - 1892). Từ ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Mễ Sở là một trong nhiều cơ sở giao thông bí mật và hội họp của xứ ủy Bắc kỳ thời kỳ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Trước đây, Mễ Sở là một xã thuộc huyện Châu Giang cũ.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 60/1999/NĐ-CP về việc chia huyện Châu Giang thành 2 huyện là Khoái Châu và Văn Giang. Xã Mễ Sở trực thuộc huyện Văn Giang.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1666/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Hưng Yên năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Bình Minh (huyện Khoái Châu), Thắng Lợi và Mễ Sở thành xã mới có tên gọi là xã Mễ Sở.

==Xã hội==
===Cơ sở giáo dục===
Trên địa bàn xã Mễ Sở có những cơ sở giáo dục chính quy như sau:
- Trường Mầm non xã Mễ Sở
- Trường Tiểu học xã Mễ Sở
- Trường THCS xã Mễ Sở
- Trường THPT Nguyễn Công Hoan

==Văn hoá==
===Di tích lịch sử===
- Đền Đa Hòa, thuộc thôn Đa Hòa, xã Bình Minh cũ, được công nhận là di tích cấp Quốc gia đặc biệt vào năm 2024. Đền gắn liền với truyền thuyết Chử Đồng Tử - một trong tứ bất tử của Việt Nam và Tiên Dung công chúa - con gái Hùng Vương thứ XVIII. Đền được kiến trúc sư, tiến sĩ Chu Mạnh Trinh thiết kế và xây dựng lại vào năm 1894. Cứ ba năm một lần, nhân dân các làng thuộc Tổng Mễ xưa (nay là hai xã Mễ Sở và Bình Minh) lại mở hội để tưởng nhớ công đức của Chử Đồng Tử và nhị vị phu nhân.

- Chùa Mễ Sở (Diễn Phúc Tự) nằm trên địa bàn thôn Mễ Sở, được xây dựng vào cuối thế kỷ XVIII - đầu thế kỷ XIX với diện tích là 3696 m². Chùa được công nhận là di tích lịch sử văn hóa vào năm 1989. Nơi đây hiện còn lưu giữ Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay - là một trong hai pho tượng rất quý hiếm còn lại tại Việt Nam. Bức tượng mang giá trị to lớn về lịch sử và nghệ thuật điêu khắc.

- Chùa Phú Thị (Hưng Phúc Tự) nằm trên địa bàn thôn Phú Thị. Chùa được xây dựng vào năm 1905 do tiến sĩ Chu Mạnh Trinh thiết kế và xây dựng. Vị trí chùa nằm ở phía ngoài đê, có diện tích 4381 m². Chùa có kiến trúc rất độc đáo, gồm: Nhà Tam bảo, Nhà Tổ, Nhà Mẫu. Chùa được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật vào năm 1988.

- Cụm di tích Chùa Nhạn Tháp (Minh Khánh Tự) và Đền Nhạn Tháp thờ đức thánh Trần Ngô Lang, nằm trên địa bàn thôn Nhạn Tháp, đã được xếp hạng di tích lịch sử năm 1997. Chùa được xây dựng vào thời Lê năm 1573, vị trí chùa nằm ở phía ngoài đê với diện tích 3888 m². Chùa có Tòa Tam bảo và Nhà Tổ, đặc biệt là chiếc sập đá cổ có từ đời nhà Trần - là một công trình có giá trị lịch sử.

Trên địa bàn xã Mễ Sở còn có một nhà thờ Công giáo ở thôn Hoàng Trạch, gần khu vực phố Chợ Mễ. Đây là họ đạo duy nhất của huyện Văn Giang.

===Danh hiệu===
- Năm 1985, xã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
- Năm 2000, xã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động trong thời kỳ đổi mới.
- Năm 2014, xã đạt chuẩn Nông thôn mới.
- Năm 2023, xã đạt chuẩn Nông thôn mới nâng cao.

==Giao thông==
Xã Mễ Sở có hệ thống cầu đường chính sau:
- Tỉnh lộ 378 (ĐT.378)
- Đường vành đai 4 vùng Thủ đô (CT.38) (đang thi công): Dự án trọng điểm quốc gia đi qua Hà Nội - Hưng Yên - Bắc Ninh; khi hoàn thành sẽ tạo trục liên kết đô thị - công nghiệp - logistics giữa Hưng Yên và các tỉnh vệ tinh của thủ đô Hà Nội.
- Cầu Mễ Sở (dự kiến khởi công sau năm 2025): Bắc qua sông Hồng, nối xã Hồng Vân, Hà Nội (thuộc huyện Thường Tín cũ) với xã Mễ Sở. Cầu thuộc dự án Đường vành đai 4 vùng Thủ đô.

Bên cạnh đó, toàn bộ các tuyến đường liên thôn, liên xã đều đã được bê tông hoá và trải nhựa bằng phẳng.

==Danh nhân==
- Nhà giáo, tiến sĩ Chu Mạnh Trinh
- Nhà giáo, giáo sư Dương Quảng Hàm
- Nhà cách mạng, nhà báo, nhà văn Dương Bá Trạc, thành viên sáng lập của phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục
- Họa sĩ Dương Bích Liên
- Nhà giáo, nhà báo Dương Tụ Quán
- Họa sĩ, thi sĩ, bác sĩ Dương Cẩm Chương
- Nhà giáo ­ưu tú, Anh hùng lao động, Giáo sư­ Dương Trọng Bái
- Thi sĩ Dương Thị Xuân Quý
- Chí sĩ Dương Trọng Phổ, thành viên của phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục
- Nhà văn, nhà báo Trần Khắc Cần
- Nhà văn, nhà thơ Nguyễn Thị Hồng Ngát