Cú ăn ba (bóng đá)

Cú ăn ba trong bóng đá được dùng để chỉ một đội bóng giành được ba danh hiệu trong một mùa giải. Một cú ăn ba lục địa (continental treble) được nhắc đến khi một đội bóng vô địch quốc gia, vô địch cúp quốc gia chính và cúp cao nhất ở cấp lục địa. Mặc dù vô địch một cúp lục địa nhưng ở hạng hai (ví dụ như UEFA Europa League) cũng được mô tả là cú ăn ba lục địa, nhưng nó không được chấp nhận một cách rộng rãi. Cú ăn ba quốc nội (domestic treble) thường được đề cập khi giành ba chức vô địch trong nước—bao gồm chức vô địch quốc gia, cúp quốc gia chính và một cúp phụ (chẳng hạn như Cúp EFL hay Cúp Liên đoàn Anh).

Những danh hiệu chỉ được xét thông qua một cặp đấu (có thể là một trận đấu đơn hoặc trận đấu hai lượt đi và về) thường không được tính là một phần của cú ăn ba (ví dụ: Siêu cúp Anh, Siêu cúp Tây Ban Nha, Siêu cúp Ý, Trophée des Champions, Siêu cúp DFL, Siêu cúp UEFA, Recopa Sudamericana, FIFA Club World Cup, Cúp Liên lục địa và các giải đấu tương đương khác). Ngoài ra, có một trường hợp khá đặc biệt là câu lạc bộ Liverpool của Anh giành cú ăn ba cúp ở mùa giải 2000–01, khi họ giành Cúp Liên đoàn, Cúp FA và Cúp UEFA nhưng lại bị mỉa mai, chế giễu "cú ăn ba của Chuột Mickey".
== Cú ăn ba lục địa ==
Danh sách này bao gồm các câu lạc bộ đã giành được chức vô địch quốc gia và giải đấu cúp quốc gia chính (cú đúp), cộng thêm giải đấu cao nhất ở cấp độ lục địa, tất cả đều diễn ra trong một mùa giải. Tokyo Verdy của Nhật Bản và Barcelona của Tây Ban Nha là những câu lạc bộ duy nhất giành được cú ăn ba lục địa cho cả đội nam và nữ của họ, khi đạt được vào các năm 2019 và 2021.
=== Nam ===
Hai mươi ba câu lạc bộ nam đã đạt được thành tích này với tổng cộng 30 lần, lần đầu tiên là Celtic của Scotland vào tháng 5 năm 1967, và sau đó là TP Mazembe (khi đó được gọi là FC Englebert) của Cộng hòa Congo vào tháng 11 năm 1967. Các đội bóng châu Âu đã giành được nhiều cú ăn ba lục địa nhất với mười một lần, và có chín câu lạc bộ đã làm được, đội gần nhất là Paris Saint Germain của Pháp mùa giải 2024–25. Các quốc gia có nhiều hơn một đội giành cú ăn ba châu lục là Mexico, New Zealand, Anh và Hà Lan, với hai đội giành cú ăn ba mỗi nước.

Không có đội Nam Mỹ (thuộc CONMEBOL) nào đạt được thành tích này với các điều kiện nêu trên, khiến đây trở thành lục địa duy nhất chưa từng có đội vô địch cú ăn ba châu lục. Nhiều đội Brazil đã giành được một số danh hiệu kết hợp giữa Campeonato Brasileiro Série A, các giải vô địch cấp tiểu bang ở nước này, Copa do Brasil hay trước đây là Taça Brasil (giải không còn tồn tại) cùng với Copa Libertadores, nhưng chưa bao giờ giành chức vô địch đồng thời ở Série A, Copa do Brasil và Copa Libertadores.

Năm câu lạc bộ nam đã giành cú ăn ba lục địa hai lần trở lên: Al Ahly của Ai Cập, Auckland City của New Zealand, Barcelona của Tây Ban Nha, München của Đức và Cruz Azul của Mexico. với Cruz Azul là đội đầu tiên đạt được điều này vào năm 1997. Al Ahly và Auckland City là những đội duy nhất có hơn hai lần giành cú ăn ba lục địa, cả hai đều bốn lần làm được. Auckland City đã hoàn thành thành tích này trước tiên, giành cú ăn ba thứ ba vào năm 2015 và thứ tư vào năm 2022. Al Ahly và Auckland City cũng là những câu lạc bộ nam duy nhất giành cú ăn ba trong hai mùa giải liên tiếp, mặc dù Al Ahly là đội đầu tiên làm được điều này sau khi đạt được vào hai năm năm 2006 và 2007.
Ngoài ra, có một số trường hợp đặc biệt, khi cho đến nay, đã có 5 lần việc 1 đội giành cú đúp nội địa (thắng giải vô địch quốc gia và cúp quốc gia) kết hợp với Cúp UEFA/UEFA Europa League trong cùng 1 mùa giải.

Một trường hợp đặc biệt khác là câu lạc bộ bóng đá Liverpool của Anh. Mùa giải 1983–84 của Liverpool, đội bóng này đoạt được ba danh hiệu là giải vô địch quốc gia (First Division cũ), Cúp Liên đoàn (League Cup) và European Cup. Vào năm 2001, Liverpool giành một cú ăn ba đặc biệt khác, khi họ đoạt Cúp Liên đoàn Anh, Cúp FA và cúp UEFA song bị nhiều người mỉa mai "cú ăn ba của Chuột Mickey".

=== Nữ ===
Mười câu lạc bộ nữ đã giành cú ăn ba lục địa với những điều kiện trên, năm trong số đó là các câu lạc bộ từ châu Âu, một câu lạc bộ châu Á, một câu lạc bộ châu Phi, một câu lạc bộ Nam Mỹ và hai câu lạc bộ châu Đại Dương, với tổng cộng 16 cú ăn ba mà các câu lạc bộ đã giành được. Câu lạc bộ đầu tiên làm được điều này 1. FFC Frankfurt vào năm 2002, sau đó đã giành cú ăn ba một lần nữa vào năm 2008. Những đội bóng nữ khác đạt được thành tích này nhiều hơn một lần là Lyon, câu lạc bộ đã làm được điều đó năm lần (một kỷ lục đối với cả câu lạc bộ nam và nữ) và FC Barcelona và Corinthians, mỗi câu lạc bộ đã đạt được thành tích này hai lần. Lyon cũng là câu lạc bộ nữ duy nhất giành cú ăn ba trong hai năm liên tiếp và đã hoàn thành kỳ tích này hai lần.

Việc chưa có nhiều cú ăn ba châu lục của nữ so với nam phần lớn có thể là do không có các giải đấu cấp lục địa dành cho nữ cho đến thế kỷ XXI. UEFA Women's Champions League ra đời năm 2001, Copa Libertadores Femenina ra đời năm 2009, Giải vô địch các câu lạc bộ nữ AFC ra đời 2019, CAF Women's Champions League ra đời năm 2021, OFC Women's Champions League ra đời năm 2023, và CONCACAF Women Champions Cup có lần đầu tổ chức tháng 8 năm 2024. Ngoài ra, vẫn còn những quốc gia chưa có các giải đấu quốc nội dành cho bóng đá nữ.

== Cú ăn ba quốc nội ==
=== Nam ===
Một cú ăn ba quốc nội thường bao gồm giải vô địch quốc gia chính, cúp quốc gia chính và cúp phụ được cho là danh giá nhất (thường là cúp Liên đoàn, như Cúp EFL, Cúp Liên đoàn Scotland hoặc Thai League Cup – Cúp Liên đoàn Thái Lan). Thông thường, các siêu cúp hoặc danh hiệu nhỏ mang tính địa phương trong quốc gia, như giải vô địch các tiểu bang Brazil, Giải vô địch Biscay và Cúp Glasgow, không được bao gồm trong cú ăn ba, vì vậy cú ăn ba quốc nội chỉ có thể thực hiện được ở một số quốc gia, vì hầu hết các liên đoàn chỉ tổ chức một giải vô địch quốc gia và một giải đấu cúp quốc gia, do đó, các câu lạc bộ từ các quốc gia như Tây Ban Nha, Đức và Pháp, những câu lạc bộ từng tổ chức cúp phụ nhưng đã bị ngừng tổ chức, hiện nay không thể đạt được cú ăn ba trong nước theo hình thức được công nhận một cách rộng rãi. Cú ăn ba quốc nội có thể bao gồm siêu cúp hoặc danh hiệu khu vực nhưng không được coi là thành tích "được chấp nhận".

===Nam===
76 câu lạc bộ nam đã giành được cú ăn ba quốc nội, 27 trong số đó đã làm được điều đó nhiều hơn một lần, với tổng cộng 131 cú ăn ba. Đội đầu tiên giành cú ăn ba trong nước là Shamrock Rovers của Ireland vào mùa giải 1924–25. Đội bóng Celtic của Scotland đã giành được nhiều cú ăn ba quốc nội nhất, với tám lần. Celtic, Manchester City và Bayern München là những đội bóng nam duy nhất giành được cả cú ăn ba trong quốc nội và cú ăn ba châu lục, nhưng Celtic là đội duy nhất giành được cả hai trong cùng một mùa giải (nói nôm na là cú ăn bốn). Celtic cũng giữ kỷ lục về cú ăn ba quốc nội liên tiếp của đội nam nhất, với bốn lần.
== Chú thích ==
- Ghi chú

- Nguồn tham khảo
== Liên kết ngoài ==
- Danh sách các cú ăn ba nội địa từ RSSSF