hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Buôn lậu người

Chuyển người lậu, đưa người lậu, buôn lậu người (còn gọi là đưa người bất hợp pháp), theo luật pháp Hoa Kỳ, là "việc tạo thuận lợi, vận chuyển,hay cố gắng vận chuyển hoặc nhập cảnh bất hợp pháp của một người hoặc nhiều người qua biên giới quốc tế, vi phạm luật pháp của một hoặc nhiều quốc gia, một cách trắng trợn hoặc thông qua sự lừa dối, chẳng hạn như việc sử dụng các tài liệu gian lận ".

Trên bình diện quốc tế, thuật ngữ này được hiểu và thường được sử dụng thay thế cho việc chuyển người di cư lậu, được định nghĩa trong Nghị định thư chống buôn lậu người di cư bằng đường bộ, đường biển và đường hàng không, bổ sung cho Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia là "... mua sắm, để có được, trực tiếp hoặc gián tiếp, một lợi ích tài chính hoặc vật chất khác, về sự xâm nhập bất hợp pháp của một người vào một đảng của nhà nước mà người đó không phải là một quốc gia".

Hành vi của việc chuyển người lậu đã chứng kiến sự gia tăng trong vài thập kỷ qua và ngày nay chiếm một phần đáng kể trong nhập cư bất thường ở các nước trên thế giới. Việc chuyển người lậu thường diễn ra với sự đồng ý của những người bị chuyển lậu, và những lý do phổ biến cho các cá nhân tìm cách di chuyển lậu bao gồm cơ hội việc làm và kinh tế, cải thiện cá nhân và/hoặc gia đình, và thoát khỏi sự khủng bố, bạo lực hoặc xung đột.

Năm 2015, cuộc nội chiến đang diễn ra ở Syria đã dẫn đến sự dịch chuyển lớn và phụ thuộc vào những người buôn lậu để hỗ trợ người dân tìm kiếm nơi trú ẩn ở châu Âu. Điều này cũng đã dẫn đến các phong trào chưa từng có - và hàng loạt cái chết - trên khắp Địa Trung Hải. Theo thống kê của UNHCR, đã có gần một triệu lượt người đến bằng đường biển ở châu Âu vào năm 2015 và hơn 2900 người di cư đã chết hoặc mất tích. Theo Dự án Di dân mất tích của IOM, đã có hơn 3800 người chết trong khi di cư trên khắp thế giới vào năm 2015.

Không giống như buôn người, đưa người lậu được đặc trưng bởi sự đồng ý giữa khách hàng và người thực hiện đưa người lậu - một thỏa thuận hợp đồng thường chấm dứt khi đến địa điểm đích. Tuy nhiên, trong thực tế, tình huống đưa người có thể rơi vào tình huống có thể được mô tả tốt nhất là vi phạm nhân quyền cực độ, với những người muốn được chuyển lậu đã bị đe dọa, lạm dụng, khai thác và tra tấn, và thậm chí tử vong dưới tay những kẻ đưa người. Những người liên quan đến hoạt động đưa người lậu cũng có thể là nạn nhân của nạn buôn người, ví dụ như khi họ bị lừa về các điều khoản và điều kiện về vai trò của họ cho mục đích khai thác sức lao động của họ trong hoạt động đưa người lậu.
Tuyết Đậu Trí Giám

Tuyết Đậu Trí Giám (zh. 雪窦智鑑, ja. "Setchō Chikan," 1105-1192), cũng được gọi là Túc Am Trí Giám, là Thiền sư Trung Quốc đời Tống, thuộc đời thứ 12 của Tông Tào Động. Sư nối pháp Thiền sư Thiên Đồng Tông Giác, đệ tử của sư có Thiền sư Thiên Đồng Như Tịnh.

== Cơ duyên và hành trạng ==
Sư họ Ngô, quê ở Trừ Châu, tỉnh An Huy, Trung Quốc. Theo sách kể lại, từ nhỏ sư đã có duyên lành với Phật Pháp. Như một hôm, người mẹ rửa mụn nhọt trên tay sư và hỏi: ""Con thấy tay mình thế nào?"" Sư đáp: ""Tay con giống tay Phật!""

Sau khi xuất gia, sư đến tu học ở chổ của Thiền sư Chân Yết Thanh Liễu tại Trường Lô. Trong pháp hội này, có đại đệ tử của Thiền sư Chân Yết là Tông Giác khi ấy đang làm thủ chúng, Tông Giác rất xem trọng và quý mến sư. Về phía sư, mặc dù Tông Giác chỉ ở vai vế là sư huynh đồng môn nhưng sư rất kính trọng Tông Giác và coi đó là thầy của mình.

Rời chổ của Chân Yết, sư đến núi Tượng Sơn ẩn cu tu hành. Ở đây thường hay xảy ra nhiều chuyện quỷ mị, ma quái. Tuy vậy nhưng tâm sư vẫn vững vàng không bị mê hoặc. Vào một đêm nọ, sư bỗng nhiên đại ngộ, liền đến gặp Tông Giác trình sở ngộ và được Tông GIác ấn khả.

Năm 1154, sư đến trụ trì tại chùa Thê Chân (zh. 棲真寺) ở gần Hàng Châu. Sau đó, sư cũng lần lượt trụ trì tại các chùa như: Định Thủy tự, Hương Sơn tự và Báo Ân tự.

Năm 1184, sư đến trụ trì ở núi Tuyết Đậu và khai đường giảng pháp. Tại đây, có rất nhiều thiền sinh đến tham học.

Sư có để lại một bài kệ:

Sư được cho là đã viết câu thơ: ""Được một Tông, mất một Sùng. Chắp tay trước, đập ngực sau."" để chế nhạo Thiền sư Hoằng Trí Chính Giác nổi tiếng. "Tông" chỉ cho Tuyết Đậu Tự Tông - đệ tử đắc pháp của Hoằng Trí và "Sùng" chỉ cho Dã Đường Phổ Sùng (zh. 野堂普崇) - môn đệ của Hoằng Trí nhưng sau đó bỏ đi và theo học với tông Lâm Tế.

Cuối đời, sư lập am ở phía Đông của Tuyết Đậu Thiền Tự và ẩn cư tại đây cho đến khi viên tịch vào năm 1192. Sau khi sư tịch, đệ tử trà tỳ và xây tháp thờ tại núi Tuyết Đậu.
Tiếng Chứt

Tiếng Chứt (Chut, Cheut) hay tiếng Rục-Sách là một cụm phương ngữ được nói bởi dân tộc Chứt ở Việt Nam và khoảng 450 người ở tỉnh Khammouane, Lào. Nó có lẽ là ngôn ngữ Vietic gần gũi nhất với tiếng Arem.

Tiếng Chứt có hệ thống bốn âm vực giống tiếng Thavưng (phân biệt về cả cao độ). Khác với tiếng Việt, tiếng Chứt có tiền âm tiết (với một nguyên âm không nhấn), chẳng hạn như trong từ "caku:" "gấu".

==Phân bố==
Tiếng Chứt được nói ở các làng sau ở Việt Nam. 

- Sách
- Lâm Hóa
- Hóa Tiến
- Lâm Sum
- Hóa Hợp
- Hóa Lương
- Thượng Hóa

- Mày
- Ca Oóc
- Bai Dinh
- Cha Lo

- Rục
- Yên Hợp
- Phú Minh

==Tham khảo==
Tạ Long (1975). "Về mối quan hệ cộng đồng tộc người giữa ba nhóm 'Mày', Rục, Sách". Trong Ủy ban khoa học xã hội Việt Nam: Viện dân tộc học. "Về vấn đề xác định thành phần các dân tộc thiểu số ở miền bắc Việt Nam", 518-530. Hà Nội: Nhà xuất bản khoa học xã hội.

==Liên kết ngoài==
- Người Chứt 05:06 PM 21/01/2016
- Người Chứt Ủy ban Dân tộc 03:44 PM 04/11/2015
Thiên Đồng Tông Giác

Thiên Đồng Tông Giác (zh. 天童宗珏, ko. 천동종각 "Ch'ŏndong Chonggak", ja. "Tendō Shūkaku," 1091-1162), cũng được gọi là Đại Hưu Tông Giác, là Thiền sư Trung Quốc đời Tống, thuộc đời thứ 11 của Tào Động tông. Sư kế thừa Thiền sư Chân Yết Thanh Liễu, đệ tử nối pháp của sư có Thiền sư Tuyết Đậu Trí Giám.

== Cơ duyên và hành trạng ==
Sư họ Tôn, tự là Đại Lâm, quê ở Hòa Châu (nay là huyện Hòa, tỉnh An Huy, Trung Quốc).

Năm 16 tuổi, sư xuất gia. Hai năm sau, sư thọ giới cụ túc. Trước, sư tham vấn Thiền sư Tổ Chiếu Đạo Hòa (Vân Môn Tông, 1057-1124). Sau khi Thiền sư Tổ Chiếu viên tịch, sư đến yết kiến Thiền sư Chân Yết Thanh Liễu và đại ngộ, kế thừa pháp mạch của vị này.

Niên hiệu Thiệu Hưng thứ 2 (1132), sư đến trụ trì tại chùa Nhạc Lâm ở huyện Phụng Hoa, tỉnh Triết Giang trong khoảng thời gian 23 năm. Tiếp, sư đến trụ trì tại Tuyết Đậu Thiền Tự ở núi Tuyết Đậu trong khoảng thời gian 4 năm.

Năm 1159, sư đến trụ trì tại Thiên Đồng Thiền Tự ở Ninh Ba, Triết Giang cho đến cuối đời.

Sư nói kệ dạy chúng:

Một hôm, có vị tăng hỏi: ""Thế nào là đạo?"" Sư nói: ""Chớ dẹp bảng chỉ đường ở ngã tư!""

Năm 1162, sư thị tịch, trụ thế hơn 72 năm, hạ lạp 54 năm. Đệ tử trà tỳ xây tháp thờ tại Thiên Đồng Thiền Tự.
Massage cho mèo

Massage cho mèo là một phương pháp được sử dụng bởi các nhà vật lý trị liệu và chủ nuôi để duy trì hệ thống tuần hoàn và khớp khỏe mạnh ở mèo.

==Những lợi ích==
Chạm, âu yếm và vuốt ve mèo có thể làm chúng kích thích giải phóng các hóa chất gọi là cytokine, từ đó báo hiệu cho não giải phóng các hóa chất giảm đau tự nhiên gọi là endorphin. Mèo có thể biểu lộ sự thích thú của chúng khi được mát xa bằng cách kêu rừ rừ và nhẹ nhàng co bóp bàn chân.

Liệu pháp xoa bóp có thể mang lại lợi ích tương tự cho mèo như đối với con người, bao gồm các biện pháp phòng ngừa và là giải pháp giúp giảm đau cho chúng. Có thể sử dụng phương cách mát-xa cho mèo để trấn an một con mèo đang lo lắng. Mát xa mèo cũng có thể làm giảm huyết áp của chủ vật nuôi, đóng vao trò là một kỹ thuật thư giãn cho cả người lẫn mèo. Massage mèo rất hữu ích khi mèo cần vuốt ve khi sinh nở và làm tăng sự thân mật giữa chủ và mèo.

Mát-xa cho mèo cũng tạo điều kiện cho chủ của nó tìm được những điểm bất thường có thể có trên da mèo, những triệu chứng nghiêm trọng như những vùng bị đau và sưng.

Mát-xa cho mèo có thể làm tăng khả năng vận động và linh hoạt ở những con mèo bị viêm khớp. Hành động này cũng là một phương cách đẩy nhanh tiến trình hồi phục chức năng cho cá thể mèo phải phẫu thuật. Liệu pháp xoa bóp có thể có tác động tích cực đến hệ thống tiêu hóa của mèo và bộ lông - da của chúng.
Tiếng Kri

Tiếng Kri (Krìì) là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Việt được mô tả gần đây. Người nói tiếng Kri sống ở thung lũng Thượng Ñrong (Nam Noy) của tỉnh Khammouane, Lào, cũng như các địa điểm khác trong khu bảo tồn đa dạng sinh học Nakai-Nam Theun. Ngôn ngữ này thông hiểu với tiếng Pròòngq nói ở một số làng ở hạ nguồn so với tiếng Kri (Enfield & Diffloth 2009).

Người Kri tự gọi mình là "mleeng Kri" và ngôn ngữ của họ là "meengq Kri". Họ có lối sống đốt rừng làm nương rẫy, cứ 2–3 năm chuyển nơi ở (Chamberlain 1998). Mỗi khi người thân mất, người Kri phá nhà cũ đi, lấy vật liệu căn nhà cũ này để xây dựng một ngôi nhà mới ở một địa điểm khác. Ngoài tiếng Kri, nhiều người lớn, đặc biệt là nam giới, cũng thông thạo tiếng Việt, Saek, Bru hay Lào.

== Liên kết ngoài ==
- http://sealsxxii.vjf.cnrs.fr/Document/ Ab khu vực-Enfield.pdf
Lương Sơn Duyên Quán

Lương Sơn Duyên Quán (zh. 梁山緣觀, ko. 량산연관 "Lyangsan Yŏngwan," ja. "Ryōzan Enkan", 920-990) là Thiền sư Trung Quốc đời Tống, Tổ đời thứ 5 của Tông Tào Động. Sư là đệ tử đắc pháp của Thiền Sư Đồng An Quán Chí và có môn đệ xuất sắc nhất là Thiền Sư Thái Dương Cảnh Huyền.

== Cơ duyên và hành trạng ==
Các tư liệu về tiểu sử của sư rất hiếm hoi, chủ yếu được chép lại trong một số bộ sách như "Cảnh Đức Truyền Đăng Lục", Ngũ Đăng Hội Nguyên. "Cảnh Đức Truyền Đăng Lục" có kể lại một số công án vấn đáp giữa sư với đệ tử và các bài Thiền kệ do sư sáng tác.

Sư sinh năm 920, quê ở Lãng Châu. Sau khi ngộ đạo nơi Thiền sư Đồng An Quán Chí, sư đến xiển dương tông phong tại núi Lương (nay thuộc tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc).

Có tăng đến tham vấn hỏi sư: ""Sư hát khúc ca nhà ai, Tông phong nối tự người nào?"" Sư nói: ""Rồng sanh rồng con, phụng sinh phụng con.""

Tăng hỏi: ""Thế nào là chỉ ý Tổ sư từ Tây lại?"" Sư đáp: ""Thông Lĩnh chẳng truyền tin đất Hán; Người Hồ hát dối bài ca thái bình.""

Sư có làm một số bài kệ:

Bài thứ nhất

"Hán văn:"

梁 山 一 曲 歌

格 外 人 難 和

十 载 訪 知 音

未 常 逢 一 箇

"Phiên âm:"

Lương Sơn nhất khúc ca

Cách ngoại nhân nan hòa

Thập tái phỏng tri âm

Vị thường phùng nhứt cá

"Dịch nghĩa:"

Lương Sơn một khúc ca

Cách, điệu người khó hòa

Mười năm tìm tri âm

Gặp gỡ vẫn còn xa.

Bài thứ hai

"Hán văn:"

紅 燄 藏 吾 身

何 須 塔 廟 新

有 人 相 肯 重

灰 裏 貌 全 真

"Phiên âm:"

Hồng diễm tàng ngô thân

Hà tu tháp miếu tân

Hữu nhân tương khẳng trọng

Khôi (hôi) lý mạo toàn chân

"Dịch nghĩa:"

Lửa dữ giấu toàn thân

Cần chi tháp miếu tân

Có người chịu khẳng trọng

Trong tro vẽ toàn chân.

Năm 990, sư an nhiên thị tịch, hưởng thọ 70 tuổi.
Nhào (mèo)

Nhào là một hành vi phổ biến đối với tất cả những con mèo nhà khi ở trạng thái dễ chịu. Hành vi này thể hiện qua việc mèo đẩy ra kéo vào hai chi trước luân phiên nhau giữa chi trái và chi phải.

==Miêu tả hành vi==
Nhiều cách giải thích tồn tại nhằm giải đáp vấn đề tại sao mèo nhào. Hành vi nhào có thể có nguồn gốc từ tổ tiên hoang dã của mèo, khi đó chúng phải đi đến những khu vực có cỏ hoặc tán lá để làm tổ tạm thời nhằm mục đích nghỉ ngơi. Ngoài ra, hành vi này còn có thể là hành vi còn sót lại khi chúng là mèo con khi cố kích thích mèo mẹ tiết sữa. Hành vi nhào cũng có thể là một hình thức giao tiếp giữa chủ và mèo: vì hành động nhào từng kết nối mèo con với mẹ, hành vi đó có thể biểu lộ sự giao tiếp tình cảm giữa mèo và người bạn của nó.

Hành vi nhào thường đến trước, báo hiệu việc mèo sẽ đi ngủ.

Nhiều con mèo kêu rừ rừ lên trong khi thực hiện động tác nhào. Chúng cũng kêu rừ rừ khi mới sinh, khi cho ăn hoặc khi cố gắng cho mèo con ăn dặm. Mối liên hệ phổ biến giữa hai hành vi có thể chỉ ra nguồn gốc của hành vi nhào ở mèo là một bản năng còn sót lại khi mèo trưởng thành. Một số chuyên gia xem xét việc nhào để "kích thích" mèo và làm cho nó cảm thấy tốt, giống như hành động kéo giãn cơ của con người.
Tsukiyama-dono

== Cuộc đời ==
Trúc Sơn Điện là con gái của Sekiguchi Chikanaga. bà trước đây là vợ lẽ của Imagawa Yoshimoto và là con gái của Ii Naohira. Trước khi kết hôn, bà còn được biết đến với cái tên . Sena có mối quan hệ với Ii Naotora, nữ lãnh chúa của gia tộc Ii. Vị nữ chúa này đã thực hiện những hành động quan trọng để gia tộc Ii có thể liên minh với Ieyasu. Về sau, các thành viên gia tộc Ii đã trở thành một trong những người đóng vai trò quan trọng nhất trong Mạc phủ Tokugawa.

Vào tháng 1 năm 1557, Sena kết hôn với Tokugawa Ieyasu. Cuộc hôn nhân của bà được sắp xếp bởi Imagawa Yoshimoto với mục đích củng cố mối quan hệ hữu hảo giữa 2 gia tộc là gia tộc Imagawa và gia tộc Tokugawa. Hai năm sau, vào ngày 13 tháng 3 năm 1559, bà hạ sinh trưởng tử Matsudaira Nobuyasu. Năm 1560, bà hạ sinh con gái, tức Kamehime.

Khi Ieyasu đến Hamamatsu vào năm 1570, ông lệnh cho vợ là Trúc Sơn Điện cùng con trai cả của bà đến Thành Okazaki. Trong thời gian này, ông đã gian díu với người thiếp Saigou. Năm 1573, Oman, thị nữ của Trúc Sơn Điện đã mang thai với Ieyasu. Oman sau đó đã sinh cho Ieyasu một đứa con trai là Hideyasu, trong khi Ieyasu đang rất thận trọng trước vị chính thất ghen tuông của mình. 

Vì Nobuyasu không có con trai với chính thất Tokuhime, con gái của Oda Nobunaga, Trúc Sơn Điện đã quyết định cho tiến cung con gái gia tộc Takeda vào phủ làm thiếp cho con trai mình. Khi biết chuyện này và nhớ lại tất cả những mâu thuẫn mà mẹ chồng gây ra trước đây, Tokuhime đã gửi một lá thư cho cha bà, nói với ông ta rằng mẹ chồng Trúc Sơn Điện đang liên minh với gia tộc Takeda chống lại gia tộc Oda. Oda Nobunaga đã nói với Ieyasu về nội dung bức thư, và cuối cùng, để chứng minh lòng tin và sự trung thành với gia tộc Oda, và để giữ mối liên minh giữa nhà Oda-Tokugawa, Ieyasu đã ra lệnh xử tử vợ mình và bắt giam Nobuyasu vì ông ta được mẹ mình ủng hộ.

Vào ngày 9 tháng 9 năm 1579, Trúc Sơn Điện bị xử trảm trên bờ hồ Sanaru, ở Hamamatsu. Ngôi mộ chính của bà là tại đền Seiryū (清流寺) ở phường Tenryu, Hamamatsu. Đầu của bà sau khi bị chặt đã được gửi đến Thành Okazaki và được an táng tại đền Yūden (祐傳寺); trong thời kỳ Tenpō (1830 -1844), nó đã được chuyển đến Đền Hachioji (八王子神社).

Khi biết con trai Nobuyasu sẽ trả thù cho cái chết của mẹ mình, cuối cùng Ieyasu đã ra lệnh cho Nobuyasu đang bị giam giữ tại Thành Futamata (nay là Tenryū Ward, Hamamatsu) thực hiện nghi thức "mổ bụng tự sát" vào ngày 5 tháng 10 năm 1579.

Trúc Sơn Điện được biết với pháp danh là Shoge-in.

== Trong văn hóa đại chúng ==
- Nanao thủ vai bà trong bộ phim Taiga của đài NHK năm 2017 "Onna Jōshu Naotora" (おんな城主 直虎).

- Arimura Kasumi đóng vai bà trong Taira drama Dou suru Ieyasu do NHK sản xuất và công chiếu năm 2023.
Abetti (hố)

Abetti là một hố Mặt Trăng (hố va chạm) đã hoàn toàn bị nhấn chìm bởi dung nham của biển Mặt Trăng. Điều này hình thành một 'hố ma' trên bề mặt, chỉ được thể hiện bằng một vành cong trồi lên. Abetti nằm ở rìa đông nam của biển Mare Serenitatis, và ở phía đông của Mons Argaeus. Hố này nói chung nhìn thấy được khi và chỉ khi nguồn sáng ở góc thấp. Hố được đặt tên theo sau hai nhà thiên văn học người Ý, Antonio Abetti và con trai của ông Giorgio.
Lĩnh Toại

Lĩnh Toại là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Xã Lĩnh Toại (mới) được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Hà Hải, Hà Châu, Thái Lai và Lĩnh Toại thuộc huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 01 tháng 7 năm 2025.

==Địa lý==
Xã Lĩnh Toại nằm ở phía đông nam huyện Hà Trung, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp huyện Nga Sơn
- Phía tây giáp xã Yến Sơn
- Phía nam giáp huyện Hậu Lộc
- Phía bắc giáp xã Hà Hải và xã Hà Thái.

Xã Lĩnh Toại có diện tích 6,02 km², dân số năm 2018 là 4.245 người, mật độ dân số đạt 705 người/km².

==Hành chính==
Xã Lĩnh Toại được chia thành 7 thôn: Bang Thôn, Chế Thôn, Cụ Thôn, Đại Sơn, Đại Thắng, Độ Thôn, Thanh Hà.

==Lịch sử==
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Lĩnh Toại là một xã thuộc huyện Hà Trung. Năm 1954, xã Lĩnh Toại chia thành ba xã Hà Hải, Hà Phú và Hà Toại.

Đến năm 2018, xã Hà Toại có diện tích 2,93 km², dân số là 1.560 người, mật độ dân số đạt 532 người/km². Xã Hà Phú có diện tích 3,09 km², dân số là 2.685 người, mật độ dân số đạt 869 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Hà Phú và xã Hà Toại thành xã Lĩnh Toại.

Từ xa xưa trên địa bàn xã Lĩnh Toại có tuyến kênh Nhà Lê nối từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hoạt theo tên gọi địa phương).
Hoạt Giang

Hoạt Giang là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Xã Hoạt Giang được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Yên Dương, xã Hoạt Giang và một phần xã Hà Bình, 0,6 hecta và 5 cư dân của thị trấn Hà Trung, thuộc huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 01 tháng 7 năm 2025.

==Địa lý==
Xã Hoạt Giang nằm ở phía đông bắc huyện Hà Trung, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp huyện Nga Sơn
- Phía tây giáp xã Hà Bình và xã Yên Dương
- Phía nam giáp xã Hà Châu và xã Thái Lai
- Phía bắc giáp thị xã Bỉm Sơn.

Xã Hoạt Giang có diện tích 11,79 km², dân số năm 2018 là 6.529 người, mật độ dân số đạt 554 người/km².

==Hành chính==
Xã Hoạt Giang được chia thành 10 thôn: Thanh Ngoại, Trung Chính, Vân Cẩm, Vân Điển, Vân Hưng, Vân Thu, Vân Trụ, Vân Xá, Vân Yên, Yên Giang.

==Lịch sử==
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Hoạt Giang là một xã thuộc huyện Hà Trung. Năm 1954, xã Hoạt Giang chia thành ba xã Hà Dương, Hà Thanh và Hà Vân.

Đến năm 2018, xã Hà Vân có diện tích 6,80 km², dân số là 3.874 người, mật độ dân số đạt 570 người/km². Xã Hà Thanh có diện tích 4,99 km², dân số là 2.655 người, mật độ dân số đạt 532 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Hà Vân và xã Hà Thanh thành xã Hoạt Giang.

Từ xa xưa trên địa bàn xã Hoạt Giang có tuyến kênh Nhà Lê nối từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hoạt theo tên gọi địa phương).
Vạn Tùng Hành Tú

, còn gọi là Vạn Tùng Lão Nhân, là Thiền sư Trung Quốc, thuộc đời thứ 14 của tông Tào Động. Sư là một trong những vị Thiền sư có ảnh hưởng nhất trong Tông Tào Động và Thiền tông Trung Quốc vào cuối nhà Tống và đầu nhà Nguyên. Sư là tác giả của tập "Thong dong lục" nổi tiếng, mà trong đó sư đưa ra kệ tụng, lời bình về 100 tắc công án do Thiền sư Hoằng Trí Chính Giác sưu tập. Tác phẩm này cùng với "Bích nham lục" được xưng là "“Thiền môn song bích”".

Sư là đệ tử đắc pháp của Thiền sư Tuyết Nham Như Mãn và có nhiều môn đệ xuất chúng như Tuyết Đình Phúc Dụ, Hoa Nghiêm Chí Ôn, Lâm Tuyền Tùng Lâm và Nghĩa Giới.

== Cơ duyên ngộ đạo ==
Sư họ Thái, quê ở vùng Giải Lương, huyện Hà Nội, tỉnh Hà Nam. Từ nhỏ sư đã có cốt cách phi phàm, sớm có chí xuất gia. Sau sư đến xuất gia với Đại sư Bân Công ở Tịnh Độ tự vùng Hình Châu, tỉnh Hà Nam.

Ban đầu sư đến tham vấn với Thiền sư Thắng Mặc, Thắng Mặc dạy sư: ""Hãy tham câu "Quay lại chính mình" của Trường Sa!"" Sư bèn tham cứu nhưng không ngộ. Thắng Mặc bảo: ""Ta chỉ mong ông lĩnh hội chậm!"" Sư nghe câu này bèn có chút tỉnh ngộ. Sau sư từ giã Thiền sư Thắng Mặc đến tham vấn với Thiền sư Huyền Sa nhưng cũng chưa được triệt ngộ.

Cuối cùng sư đến tham học với Thiền sư Tuyết Nham Huệ Mãn ở chùa Đại Minh, vùng Từ Châu, tỉnh Hà Bắc. Một hôm sư thấy con gà bay lên liền đại triệt đại ngộ. Thiền sư Huệ Mãn ấn khả, truyền y cà sa và phó chúc cho sư nối pháp Tào Động Chính Tông. Từ đó, dân chúng ở vùng Lưỡng Hà, Tàm Tấn đều biết đến và ngưỡng mộ danh tiếng, đạo hạnh của sư.

== Hoằng pháp ==
Đầu tiên sư đến trụ trì tại Tịnh Độ, cất am Vạn Tùng Niên (nghĩa là mười nghìn cây thông) và cư trú tại đây. Vào năm Quý Sửu (1193), vua Chương Tông nhà Kim cung thỉnh sư vào cung và đích thân hỏi sư về Phật pháp. Vì ngưỡng mộ đức hạnh và ấn tượng với các câu trả lời của sư nên vua ban cho sư một chiếc cà sa gấm. Đến năm Đinh Tỵ (1197), sư được vua ban chiếu dời đến trụ trì ở Thê Ẩn tự, Ngưỡng Sơn và Báo Ân Hồng Tế tự ở phủ Thuận Thiên. Năm 1215, kinh đô nhà Kim bị quân Mông Cổ cướp phá, vua Kim cho dời Kinh đô đến phủ Khai Phong. Sư vẫn ở lại trụ trì tại Bảo Ân tự phía ngoài kinh thành nhà Kim.

Năm 1223, chính khách Mông Cổ là Gia Luật Sở Tài (Yelü Chucai) đến gặp sư để tham hỏi Phật pháp. Sau đó, ông trở thành đệ tử tại gia của sư và thường xuyên đến trao đổi với sư về chính sự và học Thiền. Sau ba năm tham Thiền, ông đại ngộ và được sư ấn khả.

Sư từng sáng tác "Thong Dong Lục" (zh. 從容錄) là bản niêm tụng cổ gồm 100 công án của Thiền sư Thiên Đồng và trình tấu lên vua Ninh Tông nhà Tống. Bên cạnh đó, sư cũng nghiên cứu tinh tường các kinh điển, thông thạo cả nội điển và ngoại điển, đã ba lần xem đại tạng và soạn nhiều pháp lục lưu hành ở đời.

Vào ngày mồng 7 tháng 4 năm đầu nhuận niên hiệu Định Tông (zh. 定宗) 1246, sư nói kệ rồi thị tịch, hưởng thọ 81 tuổi đời và 60 hạ lạp. Môn đệ trà tỳ nhục thân sư, thu được nhiều xá lợi và xây tháp phụng thờ các nơi, trong đó ngọn tháp "Vạn Tùng Lão Nhân" ở Bắc Kinh đến nay vẫn còn.
Yên Dương, Hà Trung

Yên Dương là một xã thuộc huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Yên Dương nằm ở phía bắc huyện Hà Trung, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp xã Hoạt Giang
- Phía tây giáp xã Hà Bắc và xã Hà Tân
- Phía nam giáp xã Hà Bình
- Phía bắc giáp thị xã Bỉm Sơn.

Xã Yên Dương có diện tích 8,34 km², dân số năm 2018 là 6.515 người, mật độ dân số đạt 781 người/km².

==Lịch sử==
Địa bàn xã Yên Dương hiện nay trước đây vốn là hai xã Hà Yên và Hà Dương.

Trước khi sáp nhập, xã Hà Yên có diện tích 3,45 km², dân số là 3.328 người, mật độ dân số đạt 965 người/km². Xã Hà Dương có diện tích 4,89 km², dân số là 3.187 người, mật độ dân số đạt 652 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hà Yên và Hà Dương thành xã Yên Dương.
Nhóm ngôn ngữ Môn

nhóm ngôn ngữ Môn là một nhóm ngôn ngữ trong ngữ hệ Nam Á, bắt nguồn từ tiếng Môn cổ của vương quốc Dvaravati tại nơi ngày nay là trung bộ Thái Lan. Người Môn ngày nay là hậu duệ của những người đến Pegu lánh nạn sau khi Dvaravati rơi vào tay người Khmer, còn người Nyah Kur là hậu duệ những người ở lại.

==Phân loại==
Sidwell (2009:114) đề xuất cây phát sinh sau cho nhóm ngôn ngữ Môn, tổng hợp từ phân loại trước đó của Therapan L-Thongkum (1984) và Diffloth (1984).
- Tiếng Môn cổ
- Nyah Kur
-  Bắc
-  Trung
-  Nam
- Môn trung đại
-  Môn văn học
-  Môn Ro: phương ngữ cực bắc, nói trong vùng Pegu-Paung-Zingyaik
-   Môn Ro Tây: nói trong một vùng từ bắc Martaban đến Thaton
-   Môn Ro Đông: nói ở một khu vực nhỏ bên bờ nam sông Gyaing
-  Môn Rao: nói quanh Moumein, lan về phía nam đến tận Tavoy
-   Môn Rao Bắc
-   Môn Kamawet
-   Môn Rao Nam
-   Môn Rao Ye: phương ngữ tiếng Môn cực nam
-  Môn Thái
==Xem thêm==
- (Wiktionary)
- Tiếng Môn
- Tiếng Nyah Kur

== Tham khảo ==
Sidwell, Paul (2009). "Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art ". LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.

== Đọc thêm ==
- "Monic language studies". (1984). Bangkok, Thailand: Chulalongkorn University Print. House.
- Diffloth, Gérard. 1984 "The Dvaravati Old Mon languages and Nyah Kur". Monic Language Studies. Chulalongkorn University Printing House, Bangkok.
- Eppele, John William, Carey Statezni, and Nathan Statezni. 2008. Monic bibliography . Chiang Mai: Payap University.
- Eppele, John William, Carey Statezni, and Nathan Statezni. 2008.Monic bibliography with selected annotations . Chiang Mai: Payap University.
- Ferlus, Michel. 1983. Essai de phonétique historique de môn. Mon-Khmer Studies 12: 1–90.
- Huffman, Franklin E. 1990. Burmese Mon, Thai Mon, and Nyah Kur: a synchronic comparison. Mon-Khmer Studies 16–17: 31–84.

== Liên kết ngoài ==
- SEAlang Project: Mon–Khmer languages: The Monic Branch
- Old Mon inscriptions
Gandhi (định hướng)

Gandhi có thể đề cập đến:
- Mahatma Gandhi
- Indira Gandhi
- Gandhi (ban nhạc người Costa Rica)
- "Gandhi", một bài hát của Anne McCue
- "Gandhi", một bài hát trong album "Trampin '" của Patti Smith
Cọ xát lưu hương

Cọ xát lưu hương (tiếng Anh: "Scent rubbing") là một hành vi trong đó một động vật có vú cọ xát cơ thể của nó với một vật thể trong môi trường, đôi khi với những thứ có mùi mạnh. Hành vi này thường gặp ở nhóm động vật ăn thịt, mặc dù nhiều động vật có vú cũng thực hiện hành vi này. Hành động cọ xát lưu hương diễn ra khi con vật hạ thấp vai, thu gọn chân trước, đẩy người về phía trước và cọ cằm, thái dương, cổ hoặc lưng vào vật thể. Một loạt các mùi khác nhau có thể khuyến khích con vật thực hiện hành vi này bao gồm mùi phân, chất nôn, thịt tươi hoặc thịt đã bị phân hủy, thuốc trừ sâu, nước tiểu, thuốc chống côn trùng, tro, thức ăn của con người...

Việc cọ xát lưu hương thường được thực hiện với việc đánh dấu mùi và "tự xức mùi", thường được động vật sử dụng để đánh dấu một đối tượng trong môi trường xung quanh. Dấu hiệu bằng mùi này có thể được sử dụng như một phương tiện liên lạc giữa các loài. Nhiều loài khác nhau thuộc nhóm động vật họ mèo, khỉ, gấu, chó sói và Macmot chủ yếu được sử dụng để nghiên cứu hành vi cọ xát mùi hương ở nhóm động vật có vú. Sự khác biệt về giới tính và tuổi tác của động vật ảnh hưởng khác nhau đối với việc cọ xát lưu hương, ví dụ con vật trưởng thành, con đực thường thực hiện hành vi này thường xuyên hơn so với những con vật chưa trưởng thành và nhóm các con cái, xét ở nhiều loài động vật khác nhau.
Tập tính gắn bó ở loài sói

Tập tính gắn bó là một tập tính khi một con vật hình thành một liên kết mạnh mẽ với con người hoặc động vật khác. Tập tính động vật gần gũi với đối tượng chúng muốn gắn bó là đặc trưng điển hình cho sự gắn bó. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng chó thể hiện tập tính gắn bó với người chăm sóc cho chúng. Chó sói là động vật có tính xã hội cao và các tương tác xã hội trong bầy của chúng phù hợp với tiêu chí để hình thành nên hành vi gắn bó ở động vật. Vì chó có liên quan mật thiết đến chó sói, nhiều nhà điều tra đã nghiên cứu tập tính gắn bó giữa chó sói và con người. Những con sói được nuôi trong khoảng thời gian từ 3 đến 7 tuần đã thể hiện tập tính gắn bó với những người chăm sóc cho chúng.

Tập tính này biểu lộ thông qua việc sói thích gần gũi với người chăm sóc của nó thông qua cách giao tiếp và bằng cách chào hỏi người chăm sóc thường xuyên hơn so với người lạ. Vì sói là động vật chưa được thuần hóa nên đây là một ví dụ về tập tính gắn bó với động vật chưa thuần hóa. Một nghiên cứu khác cho thấy những con sói được nuôi dưỡng rời xa sói mẹ trong 16 tuần bởi những người chăm sóc lại cho thấy tập tính gắn bó với một người lạ hơn là người chăm sóc chúng.
24 Themis

Themis (định danh hành tinh vi hình: 24 Themis) là một trong những tiểu hành tinh lớn nhất trong vành đai tiểu hành tinh. Đây cũng là thành viên lớn nhất trong hệ Themis. Nó được Annibale de Gasparis phát hiện vào ngày 5 tháng 4 năm 1853. Nó được đặt theo tên của Themis, sự hiện thân của luật tự nhiên và trật tự thiêng liêng trong thần thoại Hy Lạp.

Tránh nhầm lẫn với 269 Justitia, được đặt tên theo Justitia, tên La Mã của Themis.

== Khám phá và quan sát ==
24 Themis được phát hiện vào ngày 5 tháng 4 năm 1853 bởi Annibale de Gasparis của Napoli, mặc dù nó được đặt theo tên của nhà thiên văn học người Ý, ông Secur Secchi. Tiểu hành tinh được đặt theo tên của Themis, nữ thần luật pháp Hy Lạp. Các nhiễu loạn hấp dẫn trong quỹ đạo của Themis đã được sử dụng để tính toán khối lượng của Sao Mộc vào đầu năm 1875.

Vào ngày 24 tháng 12 năm 1975, 24 Themis đã có cuộc chạm trán với 2296 Kugultinov với khoảng cách tối thiểu 0,016 AU (2,4 × 106 km). Bằng cách phân tích sự nhiễu loạn quỹ đạo của Kugultinov do lực hấp dẫn của Themis, khối lượng của Themis được xác định là xấp xỉ lần khối lượng mặt trời ( lần khối lượng Trái Đất). Themis là một tiểu hành tinh siêu mát.

== Liên kết ngoài ==
- Asteroid Themis has 'frosted surface'
- NASA detection of Water Ice and organics on the surface of 24 Themis
Mons Argaeus

Mons Argaeus là một khối núi ở Mặt Trăng có chiều dài là 65 km hướng về phía đông nam. Núi nằm ở tọa độ , nằm trọn trong vị trí giữa biển Mare Serenitatis và biển Mare Tranquillitatis ở ranh giới phía đông của chúng. Đỉnh có độ cao khoảng 2560 m trên mặt phẳng biển Mare Serenitatis về phía tây.

Apollo 17 đáp xuống ở phía đông của núi Mons Argaeus ở thung lũng Taurus–Littrow (kế bên núi Mons Vitruvius và về phía nam của hố Littrow).

Núi này được đặt tên theo tiếng Latinh cho núi Mount Argaeus, một đỉnh ở Thổ Nhĩ Kỳ giờ được gọi là Erciyes Dağı. Cái tên này được chấp nhận bởi IAU vào năm 1935.

==Liên kết ngoài==
- LTO-42C3 Dawes — L&PI bản đồ địa hình
ABBA (album)

ABBA là album phòng thu thứ ba (thứ hai trên quy mô quốc tế) của nhóm nhạc pop cùng tên của Thụy Điển. Ban đầu nó được phát hành vào ngày 21 tháng 4 năm 1975 thông qua Polar Music và có các bản hit " Mamma Mia " và " SOS ".

== Tổng quan ==
Sau thành công tại Eurovision của "Waterloo", "ABBA" đã chứng kiến ban nhạc giành được sự công nhận trên toàn thế giới. " I Do, I Do, I Do, I Do, I Do " đứng đầu các bảng xếp hạng ở Úc, cũng như "Mamma Mia " ngay sau đó. " SOS " và "Mamma Mia" đã trở thành hit ở cả Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. Album đã chứng kiến ABBA rẽ sang nhạc reggae với bài hát "Tropical Loveland", và bao gồm một nhạc cụ bàn phím cổ điển lớn theo truyền thống của Keith Emerson và Rick Wakeman với "Intermezzo số 1" (tựa đầu tiên: "Mama").

"ABBA" được phát hành lần đầu tiên trên CD tại Nhật Bản vào năm 1986, với bản mix thay thế của "Man in the Middle" không được tìm thấy trong bất kỳ bản CD nào sau đó. Tuy nhiên, đó có thể là một lỗi trong quá trình trộn vì bản nhạc dường như không chính thức là một phiên bản khác của "Man in the Middle". "ABBA" sau đó đã được phát hành trên CD ở Tây Đức vào năm 1987 (sau đó được phát hành quốc tế), với năm bài hát bổ sung từ các album "Waterloo" và "Ring Ring", chưa được phát hành trên CD vào thời điểm đó. "ABBA" đã được phát hành trên CD ở Thụy Điển vào năm 1988 chỉ bao gồm 11 bài hát gốc. Album đã được phát hành lại dưới dạng kỹ thuật số được làm lại nhiều lần; đầu tiên vào năm 1997, sau đó vào năm 2001 và một lần nữa vào năm 2005 như là một phần của "The Complete Studio Recordings". Vào năm 2012, nó đã được phát hành dưới dạng một bộ CD / DVD phiên bản cao cấp. Trên bản phát hành băng gốc của album Anh "Bang a Boomerang" đã bị chia làm hai phần, nhỏ tiếng dần trong câu thơ thứ hai ở cuối phần một và tiếp tục ở đầu phần hai.
Ê̆

Ê̆ (hay: ê̆), được gọi là E shortflex có dấu trăng trên đầu chữ Ê, là một chữ cái Latinh được sử dụng trong văn bản của người Êđê.
Nhất vị luận

Nhất vị luận (tiếng Anh: "Unitarianism", từ tiếng Latinh "unitas" "duy nhất") là phong trào thần học cho rằng Thiên Chúa là một ngôi vị, khác với giáo lý Ba Ngôi của hầu hết các nhánh Kitô giáo tin rằng Thiên Chúa là một bản thể trong ba ngôi vị: Cha, Con, và Thánh Linh. Người theo Nhất vị luận tin rằng Giê-su được Thiên Chúa hướng dẫn, và là Đấng cứu chuộc, nhưng không phải là thần linh hay Thiên Chúa nhập thể làm người. Nhất vị luận không hợp thành một hệ phái đơn nhất nhưng đây là thuật từ dùng để gọi các nhóm Kitô giáo khác nhau, dù có liên hệ lịch sử với nhau hay không, cả trước đây và còn tồn tại, mà có chung một ý niệm thần học về bản tính duy nhất của Thiên Chúa.

Nhất vị luận cũng được biết đến vì sự khước từ một số giáo lý như nguyên tội, sự tiền định, tính vô ngộ của Kinh Thánh. Về mặt lịch sử, phong trào Nhất vị luận gắn với một cách tiếp cận triệt để trong Cải cách Kháng nghị, ban đầu được tổ chức tại Thịnh vượng chung Ba Lan–Litva và Transylvania vào giữa thế kỷ 16, hình thành nên Giáo hội Nhất vị luận Transylvania. Cho tới thế kỷ 18, Nhất vị luận tại Anh thường chịu sự áp bức chính trị. Tại Mỹ, thần học Nhất vị luận xuất hiện từ vùng New England và Trung Atlantic. Giáo đoàn King's Chapel tại Boston dưới sự giảng thuyết của James Freeman đã sửa đổi sách cầu nguyện chung theo giáo lý Nhất vị luận từ năm 1786.

"Encyclopedia of American Religions" của J. Gordon Melton xếp Nhất vị luận vào tập hợp các giáo hội theo thần học tự do. Từ giữa thế kỷ 19 với ảnh hưởng của thuyết siêu việt, các giáo đoàn nhất vị luận ngả theo chiều hướng đa nguyên tôn giáo và từ bỏ căn tính Kitô giáo. Năm 1961, Hiệp hội Nhất vị luận Hoa Kỳ hợp nhất với Giáo hội Phổ độ Hoa Kỳ để trở thành Hiệp hội Phổ độ Nhất vị luận. Hình thức Phổ độ giáo Nhất vị luận ("Unitarian Universalism") mới này là một tôn giáo hỗn hợp tự do, không tuyên xưng các tín lý cố định.
Tọa độ phản ứng

Toạ độ phản ứng, hoặc gọi đồ biểu sợi dây năng lượng, là một chủng loại toạ độ một chiều mà căn cứ vào đường lối phản ứng hơn nữa biến hoá thành hình vẽ, dùng để biểu đạt quá trình tiến hành của phản ứng hoá học. Lợi dụng đồ biểu hình học giản đơn, lại thêm biểu thị đường lối của một hoặc vài cái thực thể phân tử trải qua thay đổi ở trong phản ứng hoá học. Trong mô phỏng động lực học phân tử, toạ độ phản ứng gọi là đại lượng biến thiên tập thể.

Loại toạ độ này có lúc cũng có thể dùng các tham số như chiều dài liên kết hoặc góc liên kết để biểu thị, nhưng mà cái hay thấy nhất chính là dùng năng lượng tự do nhiệt lực học coi là tham số chủ yếu. Một ít tham số phi hình học có lúc sẽ sử dụng ở trong phản ứng thêm phức tạp, thí dụ là thứ bậc liên kết của các thực thể phân tử khác nhau.

Ở trong lí luận trạng thái quá độ, toạ độ phản ứng chính là toạ độ của một tập hợp toạ độ lấy đường cong mà hợp thành, dùng để biểu thị cả quá trình mà một thứ thực thể hoá học nào đó vì nguyên do kết cấu của bản thân, trải qua biến hoá thành trạng thái quá độ, sau cùng diễn biến thành sản phẩm của kết cấu nào đó. Một đường đi trong toạ độ mà độ dốc lên cao lớn nhất, chính là trình tự khống chế tốc độ của phản ứng đó.

Thí dụ, ở phân tử hiđrô, sự thay đổi chiều dài liên kết <chem>H-H</chem> trong li giải quân liệt có thể được dùng làm toạ độ hoành.
Kim Chae-won

Kim Chae-won có thể là tên của:
- Kim Chae-won (sinh 1997)
- Kim Chae-won (sinh 2000)
Sự kiện Dover 2000

Vào ngày 18 tháng 6 năm 2000, ngay trước nửa đêm, 58 xác chết được tìm thấy trong một xe tải tại thị trấn cảng Dover, Anh. Hai người được tìm thấy còn sống nhưng bị thương và được đưa đến bệnh viện.

== Sự cố ==
Xe tải Hà Lan xuất phát từ một chiếc phà đến từ Zeebrugge ở Bỉ. Người ta đã xác định rằng người chết là người nhập cư bất hợp pháp, và có khả năng chết vì ngạt, mặc dù ngộ độc carbon monoxide không được loại trừ. 60 người đã bị mắc kẹt trong container trong hơn 18 giờ, khi nhiệt độ bên ngoài đạt 32 °C. Được cảnh sát xác nhận rằng tất cả những người đã chết là người nhập cư người Trung Quốc, bao gồm 54 người đàn ông và 4 phụ nữ. Vụ việc là một trong những vụ giết người hàng loạt lớn nhất trong lịch sử tội phạm của Anh và lớn nhất liên quan đến những người nhập cư bất hợp pháp vào Vương quốc Anh.

Người lái chiếc xe tải là Perry Wacker, 33 tuổi, ở Rotterdam. Wacker đã bị bắt tại hiện trường và, năm 2001, đã bị kết án 14 năm tù vì tham gia vào một hoạt động buôn lậu người có tổ chức, được điều phối bởi một băng đảng đầu rắn. Ông cũng bị kết tội âm mưu tạo điều kiện cho người nhập cư bất hợp pháp. Năm 2003, chín thành viên băng đảng Trung Quốc đã bị bỏ tù tại Hà Lan vì tham gia vào thảm kịch.
==Xem thêm==
- Sự kiện Grays 2019
Chó sói quần đảo Alexander

Chó sói quần đảo Alexander ("Canis lupus ligoni") là một phân loài của sói thung lũng Mackenzie ("C. l. occidentalis"). Loài sói này sinh sống ở vùng duyên hải ven biển phía đông nam Alaska, bao gồm Quần đảo Alexander và một dải bờ biển hẹp có địa hình gồ ghề, bị cô lập về mặt sinh học so với Bắc Mỹ bởi dãy núi Coast.

Rừng quốc gia Tongass chiếm phần lớn diện tích phân bố của loài, lên đến 80% diện tích khu vực. Năm 1993, một bản kiến nghị đề nghị bổ sung sói Alexander Archipelago vào danh sách các loài bị đe dọa theo Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng của Hoa Kỳ đã được nộp cho Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ. Năm 1997, Cục này quyết định không bổ sung loài này vào danh sách vì chưa được cấp phép.

Năm 2011, một bản kiến nghị thứ hai liệt kê các loài bị đe dọa hoặc có nguy cơ tuyệt chủng đã được đệ trình lên Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ. Nó tham chiếu các nghiên cứu khoa học và thông tin khác đã được công bố trong 14 năm trước đó. Vào tháng 3 năm 2014, để đáp lại kiến nghị này, Cục này đã có một hành động tuyên bố lần đầu tiên rằng việc liệt kê các loài bị đe dọa hoặc có nguy cơ tuyệt chủng "có thể được cấp phép" và các loài trên sẽ chuẩn bị được đánh giá tình trạng chính thức.
Giải thưởng Quốc tế Václav Havel cho sự Bất đồng chính kiến sáng tạo

Giải Thưởng Quốc Tế Václav Havel cho Sự Bất đồng chính kiến sáng tạo là một giải thưởng được Tổ chức Nhân quyền (HRF) thành lập vào năm 2012, có trụ sở tại thành phố New York, Hoa Kỳ. Theo Chủ tịch HRF Thor Halvorssen, giải thưởng công nhận những cá nhân "tham gia vào bất đồng chính kiến sáng tạo, thể hiện sự can đảm và sáng tạo để thách thức sự bất công và sống trong đời thật".

Được đặt tên để vinh danh nhà viết kịch bất đồng chính kiến, chính trị gia Václav Havel người Séc, người qua đời vào tháng 12 năm 2011. Giải thưởng được thành lập với sự giúp đỡ của góa phụ Dagmar Havlová. Sergei Brin đồng sáng lập của Google và Peter Thiel đồng sáng lập của PayPal là những người cung cấp một phần kinh phí của giải thưởng.
Sói Beringia

Sói Beringia là một loại sói đã tuyệt chủng ("Canis lupus") sống trong Kỷ băng hà. Chúng có mặt ở vùng hiện nay là các bang Alaska, Yukon, và phía bắc bang Wyoming. Một số sói sống sót sinh sống vào giai đoạn Thế Holocene. Người ta đã xác định rằng những con sói này có hình thái khác biệt với những con sói Bắc Mỹ hiện đại. Sói Beringia đã không được chỉ định phân loại phân loài và mối quan hệ của nó với sói hang châu Âu đã tuyệt chủng ("Canis lupus spelaeus") không rõ ràng.

==Phân loại==
Sói xám được phân bố rộng khắp vùng Bắc Mỹ trong cả thời kỳ Thế Pleistocen và các thời kỳ trong lịch sử. Năm 2007 Jennifer Leonard đã thực hiện một nghiên cứu dựa trên các phân tích di truyền, hình thái và đồng vị ổn định của bảy mươi bốn mẫu vật sói Beringian từ Alaska và Yukon tiết lộ mối quan hệ di truyền, con mồi và hành vi kiếm ăn của chó sói thời tiền sử và hỗ trợ phân loại cho loại sói này là "C. lupus".

Các mẫu vật không được chỉ định phân loại phân loài bởi Leonard, vì người này coi chúng là "những con sói đông Beringia". Một phân loài có thể không được chỉ định vì mối quan hệ giữa sói Beringia và sói hang châu Âu đã tuyệt chủng ("C. l. Spelaeus") không rõ ràng. Beringia đã từng là một vùng đất trải dài trên Biển Chukchi và Biển Bering, nối liền lục địa Á-Âu và Bắc Mỹ. Đông Beringia bao gồm những vùng đất mà ngày nay có tên gọi là Alaska và Yukon.
Canis arnensis

Canis arnensis (hay "chó sông Arno") là một loài chó đã tuyệt chủng, là loài đặc hữu của vùng Địa Trung Hải, châu Âu trong thời kỳ Pleistocene sớm. Canis arnensis được mô tả là một giống chó kích thước nhỏ và có hình dạng khá tương đồng với chó rừng. Giải phẫu và hình thái học cho thấy giống này có liên quan nhiều đến loài chó rừng lông vàng hiện đại (Canis aureus) hơn là loài chó sói Etrusca có kích thước lớn hơn sinh sống cùng thời điểm. Nó có lẽ là tổ tiên của chó rừng hiện đại.

==Phạm vi==
C. arnensis lần đầu tiên được nhận dạng sau khi phát hiện ra một hóa thạch của nó ở vùng Thượng Valdarno. Hóa thạch của loài này chỉ được tìm thấy trong khoảng thời gian được gọi là "Tun Faunal Unit" của Ý. Loài này là loài đặc hữu của Địa Trung Hải, châu Âu và sống trong thời kỳ Pleistocene sớm. Người ta tin rằng việc C. arnensis sinh sống phổ biến khắp châu Âu là kết quả của một sự kiện làm cho giống loài này phân tán. Sự kiện này góp phần thúc đẩy sự phổ biến tại lục địa với những động vật họ chó hiện đại đầu tiên. Các loài này đã đến Ý vào khoảng 1,9 triệu năm trước và được đồng nhất trên khắp miền nam châu Âu vào giai đoạn cuối Villafranchian.

==Sự tuyệt chủng==
Cả hai loài chó sông Arno và sói Etrusca đều biến mất khỏi hồ sơ hóa thạch ở Ý sau khi kết thúc "Faunal Tasso Unit" và được thay thế bằng giống sói Mosbach thời trung cổ ("C. mosbachensis Soergel", 1925).
Nhóm ngôn ngữ Khasi

Nhóm ngôn ngữ Khasi là một nhóm ngôn ngữ Nam Á nói ở bang Meghalaya miền đông bắc Ấn Độ và vùng lân cận thuộc Bangladesh.

== Ngôn ngữ ==
Sidwell (2018: 27–31) phân loại các ngôn ngữ Khasi như sau.

- Khasi nguyên thủy
- War (Amwi, Mnar)
- Pnar-Khasi-Lyngngam nguyên thủy
-  Lyngngam
-  Pnar (Jaintia), Khasi, Maharam (Maram)
"Bhoi" là tên cho một số phương ngữ tiếng Pnar và Khasi.

== Mối quan hệ ngoại tại ==
Paul Sidwell (2011) đề xuất rằng nhóm ngôn ngữ Khasi có quan hệ chặt chẽ với nhóm ngôn ngữ Palaung, hợp nên ngữ tộc Khasi–Palaung.

Sidwell (2018: 32) liệt kê tám từ mà hai nhóm cùng chia sẻ.

== Từ vựng mới phát sinh ==
Sidwell (2018: 23) liệt kê những từ vựng mới phát sinh chỉ có trong nhóm Khasi, không có trong các nhóm Nam Á khác.
==Phục dựng==
Cả ngôn ngữ Khasi nguyên thủy và Pnar-Khasi-Lyngngam nguyên thủy đều do Paul Sidwell (2018) phục dựng. Ngôn ngữ Khasi nguyên thủy có lẽ được nói vào khoảng 2.000-2.500 năm trước, tiếng War tách khỏi phần còn lại khoảng 1.500 năm trước (Sidwell 2018: 20).

Về hình thái học, ngôn ngữ Khasi nguyên thủy có tiền tố gây khiến *pN- và trung tố động từ hoá *-r- (Sidwell 2018: 66-67).

Bảng đại từ phục dựng dưới đây là của Sidwell (2018: 51-67).

- Đại từ
- Đại từ chỉ định
- *ni 'này (gần)'
- *tu 'kia (vừa)'
- *taj 'đó (xa, thấy được)'
- *te 'kìa (gần đối phương, người được đối thoại)'
- *tɛ 'đó (không thấy được)'

- Từ phủ định
- *ʔǝm 'không, chẳng'
- *ham 'đừng'
- *ta 'không, chẳng'

- Phụ tố hình thái học
- *pN- 'tiền tố gây khiến'
- *-r- 'trung tố động từ hoá'

- Số đếm
==Biến âm==
Sidwell (2018) liệt kê những sự biến âm sau.
- Tiền Khasi *b- > *p-, *ɓ- > *b-
- Nam Á nguyên thủy *b- > Khasi nguyên thủy *p-
- Nam Á nguyên thủy *ɓ- > Khasi nguyên thủy *b-
- Tiền Khasi *d- > *t-, * ɗ- > *d-
- Nam Á nguyên thủy *d- > Khasi nguyên thủy *t-
- Nam Á nguyên thủy *ɗ- > Khasi nguyên thủy *d-
- Tiền Khasi *-l > *-n/*-Ø
- Tiền Khasi *-h > *-s > *-t
- Tiền Khasi *-ʔ > *-Ø >, *-k > *-ʔ
- Tiền Khasi *g- > *k-

==Xem thêm==
- (Wiktionary)

==Nguồn tham khảo==
- Sidwell, Paul. 2011. Proto-Khasian and Khasi-Palaungic. "Journal of the South East Asia linguistics society ", Vol. 4.2, pages 144-168, December 2011.
- Sidwell, Paul. 2011b. "Proto-Khasian (or -War-Khasi); reconstruction and classification". Presented at SEALS 21, Kasetsart University, Bangkok, Thailand.
- Sidwell, Paul. 2018. "The Khasian Languages: Classification, Reconstruction, and Comparative Lexicon". Languages of the World 58. Munich: Lincom Europa.

==Liên kết ngoài==
- Khasian Languages Project (by Paul Sidwell)
Nguyễn Thế Bình

Nguyễn Thế Bình là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ông nguyên là Cục trưởng Cục Viễn thông và cơ yếu, Bộ Công an Việt Nam.

==Tiểu sử==
Tháng 3 năm 2014, Nguyễn Thế Bình là Đại tá, Cục trưởng Cục Thông tin liên lạc, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Công an Việt Nam.

Từ tháng 3 năm 2016 đến tháng 5 năm 2018, Nguyễn Thế Bình là Thiếu tướng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Công an Việt Nam.

Từ tháng 3 năm 2019, Thiếu tướng Nguyễn Thế Bình giữ chức vụ Cục trưởng Cục Viễn thông và cơ yếu, Bộ Công an Việt Nam.

==Lịch sử thụ phong quân hàm==
- Đại tá
- Thiếu tướng
Hàng không học

Hàng không học hay khoa học hàng không là khoa học hoặc nghệ thuật liên quan đến nghiên cứu, thiết kế và sản xuất máy móc có khả năng bay trên không, và các kỹ thuật vận hành máy bay và tên lửa trong khí quyển.

Mặc dù thuật ngữ ban đầu chỉ đề cập đến việc vận hành máy bay, nhưng nó đã được mở rộng để bao gồm công nghệ, kinh doanh và các khía cạnh khác liên quan đến máy bay. Thuật ngữ "hàng không" đôi khi được sử dụng thay thế cho hàng không học, mặc dù "hàng không học" bao gồm các máy bay nhẹ hơn không khí như khí cầu, và bao gồm cả phương tiện đạn đạo trong khi "hàng không" về mặt kỹ thuật thì không.

Một phần quan trọng của khoa học hàng không là một nhánh của động lực học gọi là khí động học, liên quan đến chuyển động của không khí và cách nó tương tác với các vật thể chuyển động, như máy bay.
The Curiosity of Chance

The Curiosity of Chance là một bộ phim hài năm 2006 của đạo diễn Russell P. Marleau, được sản xuất bởi Bigfoot Entertainment và có sự tham gia của Tad Hilgenbrink.

==Nội dung==
Vào những năm 1980 ở Châu Âu, Chance Marquis 16 tuổi rực lửa và đồng tính xuất hiện tại một trường trung học quốc tế với chiếc mũ top hat và trang phục tailcoat, ngay lập tức thu hút sự chú ý của kẻ bắt nạt cư dân "ghét-queer", trong số những người khác. Thông qua việc tham gia vào tờ báo của trường, anh gặp một nhiếp ảnh gia hướng nội với chiếc cặp bí ẩn, và trong khi luyện tập quần vợt, anh kết bạn với một tín đồ thời trang trẻ con, cả hai đóng vai trò là đồng đội của anh ở trường trung học mới. Anh ta cũng gặp jock-next-side, người mà anh ta hình thành một tình bạn ngập ngừng, bất chấp nhóm bạn bè ồn ào của jock. Bộ phim theo chân Chance qua một năm trung học, với những bộ phim truyền hình tiếp theo, thành công, và Hijinks, bao gồm cả việc lẻn vào một thanh kéo, nơi Chance bắt đầu khám phá con người thật của mình.

Các chủ đề được nhấn mạnh trong suốt bộ phim bao gồm phải đối mặt với nỗi sợ hãi của một người khi trưởng thành và những rào cản mà mọi người đưa ra để đối phó với cuộc sống. Chance tuyên bố là mạnh mẽ với thái độ thờ ơ của mình, nhưng khi những bức ảnh của anh ta trong drag show xuất hiện trên khắp trường, Chance phải đối mặt với những lời rao giảng của chính mình để luôn trung thực với chính mình.

==Diễn viên==
- Tad Hilgenbrink vai Chance Marquis
- Brett Chukerman vai Levi Sparks
- Aldevina Da Silva vai Twyla Tiller
- Pieter Van Nieuwenhuyze vai Hank Hudson
- Chris Mulkey vai Sir
- Maxim Maes vai Brad Harden
- Colleen Cameron vai Sienna Marquis
- Magali Uytterhaegen vai Vice Principal Ophelia Smelker

==Giải thưởng==
- Người chiến thắng "Phim kể chuyện hay nhất" tại Liên hoan phim quốc tế LGBT Chicago - Chicago, IL 2007
- Người chiến thắng "Đạo diễn mới xuất sắc nhất" tại Liên hoan phim đồng tính nữ & đồng tính nam Seattle - Seattle, WA 2006
- Danh hiệu đáng trân trọng "Âm nhạc hay nhất trong phim truyện" tại Liên hoan phim Nashville- Nashville, TN 2007
- Được chọn là một trong những "Khán giả xuất sắc nhất" của Khán giả và Nhà phê bình tại Liên hoan phim quốc tế Palm Springs - Palm Springs, CA 2007

==Xem thêm==
- Danh sách các bộ phim liên quan đến đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính hoặc chuyển giới theo cốt truyện
- Mặc quần áo trong phim và truyền hình

==Liên kết ngoài==
- Distributor's site