Trung Sơn (phường)

Trung Sơn là một phường thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

==Địa lý==
Phường Trung Sơn có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp phường Tam Điệp
- Phía tây giáp xã Đồng Thái
- Phía nam giáp các phường Bỉm Sơn, Quang Trung và xã Hà Long, tỉnh Thanh Hóa
- Phía bắc giáp phường Yên Sơn và phường Yên Thắng.

Phường Trung Sơn có diện tích 38,15 km², dân số năm 2024 là 31.539 người, mật độ dân số đạt 827 người/km².

==Hành chính==
Phường Trung Sơn được chia thành 54 tổ dân phố: 1, 1B, 2, 2A, 2B, 3, 3A, 3B, 4, 4A, 4B, 4C, 4D, 5, 5A, 5B, 6, 6A, 7, 7A, 7B, 8, 8A, 8B, 9, 9A, 9B, 10, 11, 11A, 12, 12A, 12B, 13, 13A, 14, 14A, 15, 15A, 16, 16A, 17, 17A, 18, 18A, 19, 19A, 20, 20A, 21, 22, 22A, 23, 23A, 24.

==Lịch sử==
Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP về việc thành lập huyện Tam Điệp thuộc tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở huyện Yên Mô và một phần của huyện Yên Khánh.

Ngày 17 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 200-HĐBT về việc:
- Thành lập thị xã Tam Điệp thuộc tỉnh Hà Nam Ninh.
- Thành lập phường Nam Sơn thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ tách một phần diện tích và nhân khẩu của thị trấn Tam Điệp và hai xã Yên Bình, Yên Sơn thuộc huyện Tam Điệp.
- Thành lập phường Trung Sơn thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ tách một phần diện tích và nhân khẩu của thị trấn Tam Điệp và hai xã Yên Bình, Yên Sơn thuộc huyện Tam Điệp.
- Thành lập xã Đông Sơn thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ tách một phần diện tích và nhân khẩu của thị trấn Tam Điệp và hai xã Yên Bình, Yên Sơn thuộc huyện Tam Điệp.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 9 tháng 4 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 62/2007/NĐ-CP về việc thành lập phường Tây Sơn thuộc thị xã Tam Điệp trên cơ sở điều chỉnh 46,76 ha diện tích tự nhiên và 853 nhân khẩu của phường Bắc Sơn; 37,71 ha diện tích tự nhiên và 1.429 nhân khẩu của phường Nam Sơn; 186,55 ha diện tích tự nhiên và 2.736 nhân khẩu của xã Quang Sơn.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, phường Nam Sơn còn lại 1.340,77 ha diện tích tự nhiên và 7.962 nhân khẩu.

Ngày 10 tháng 4 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 904/NQ-UBTVQH13 về việc thành lập thành phố Tam Điệp thuộc tỉnh Ninh Bình.

Tính đến ngày 31/12/2024:
- Phường Nam Sơn có 21 tổ dân phố: 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23.
- Phường Trung Sơn có 21 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 23, 24.
- Xã Đông Sơn có 12 thôn: 1, 2, 3, 4A, 4B, 4C, 5, 6, 7, 8, 9, 12.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
- Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, thành lập phường Trung Sơn thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 13,39 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 9.794 người của phường Nam Sơn; toàn bộ 4,08 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 12.370 người của phường Trung Sơn và toàn bộ 20,68 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 9.375 người của xã Đông Sơn thuộc thành phố Tam Điệp.

Phường Trung Sơn có 38,15 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 31.539 người.

Ngày 15 tháng 8 năm 2025, HĐND phường Trung Sơn ban hành Nghị quyết số 10/NQ-HĐND về việc:
- Đổi tên tổ dân phố 2 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 2A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 4 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 4D thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 5 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 5A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 6 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 6 thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 7 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 7A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 8 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 8A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 9 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 9A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 10 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 10 thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 11 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 11A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 12 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 12A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 13 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 13A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 14 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 14A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 15 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 15A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 16 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 16A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 17 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 17A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 18 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 18A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 19 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 19A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 20 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 20A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 21 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 21 thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 22 thuộc phường Nam Sơn thành tổ dân phố 22A thuộc phường Trung Sơn.
- Đổi tên tổ dân phố 23 thuộc phường Nam Sơn thành Tổ dân phố 23A thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 1 thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 1B thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 2 thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 2B thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 3 thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 3B thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 4A thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 4A thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 4B thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 4B thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 4C thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 4C thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 5 thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 5B thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 6 thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 6A thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 7 thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 7B thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 8 thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 8B thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 9 thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 9B thuộc phường Trung Sơn.
- Chuyển Thôn 12 thuộc xã Đông Sơn thành tổ dân phố 12B thuộc phường Trung Sơn.
- Giữ nguyên 21 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 23, 24 của phường Trung Sơn.

Phường Trung Sơn có 54 tổ dân phố: 1, 1B, 2, 2A, 2B, 3, 3A, 3B, 4, 4A, 4B, 4C, 4D, 5, 5A, 5B, 6, 6A, 7, 7A, 7B, 8, 8A, 8B, 9, 9A, 9B, 10, 11, 11A, 12, 12A, 12B, 13, 13A, 14, 14A, 15, 15A, 16, 16A, 17, 17A, 18, 18A, 19, 19A, 20, 20A, 21, 22, 22A, 23, 23A, 24.

==Kinh tế==
Nhà máy chế biến rau quả xuất khẩu của Công ty thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao với công suất 10.000 tấn sản phẩm/năm, dây chuyền nước hoa quả cô đặc 5.000 tấn/năm;

Chợ Đồng Giao là chợ đầu mối lớn nhất thành phố Tam Điệp. Chợ nằm ngay trên đường Quốc lộ 1, cạnh ga Đồng Giao và giữa trung tâm thành phố. Tên của chợ phản ánh phần nào lịch sử hình thành chợ trên vùng đất nông trường Đồng Giao xưa mà nay đã trở thành thành phố Tam Điệp. Chợ Đồng Giao là điểm dừng chân của du khách khi qua đây. Mùa xuân đến chợ Đồng Giao và đường phố thành phố Tam Điệp có hoa đào Đông Sơn, khi mùa hè và mùa thu về có dứa Đồng Giao. Mùa đông có chè Tam Điệp và nhiều loài dược liệu quý hiếm đặc sản miền rừng Tam Điệp làm thuốc nam chữa bệnh và bổ dưỡng.

Với vai trò của một tỉnh có sản lượng dứa lớn nhất miền Bắc, Ninh Bình được Bộ Công thương cho phép xây dựng tại Tam Điệp một chợ đầu mối rau quả cũng tại phường Trung Sơn.

==Văn hóa==
Quần thể di tích Phòng tuyến Tam Điệp là nơi ghi dấu cuộc chiến tranh giữa nghĩa quân Tây Sơn và quân Thanh được công nhận và xếp hạng gồm 2 khu, trong đó toàn bộ khu B thuộc địa phận xã Đông Sơn gồm: luỹ Quèn Thờ, luỹ Quang Trung, đền Quèn Thờ gắn với danh thắng động Trà Tu, hồ Yên Thắng, hồ Mừng, hồ Đoòng Đèn.

==Du lịch==
===Hồ Yên Thắng===
Hồ Yên Thắng là một hồ lớn, có một phần nằm trên địa bàn phường Trung Sơn. Tại hồ này đã xây dựng khu liên hợp thể thao hồ Yên Thắng rộng 773 ha với sân golf Hoàng Gia quy mô 54 lỗ.

==Chú thích==
- Danh mục địa danh các đơn vị hành chính thể hiện trên bản đồ - Địa danh hành chính thể hiện trên bản đồ tỉnh Ninh Bình