hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Tiên đề xác suất

Xác suất "P" của biến cố "E" nào đó, ký hiệu formula_1, được xác định trong một "vũ trụ" hoặc không gian mẫu formula_2
gồm mọi biến cố sơ cấp ("elementary event") sao cho "P" phải thỏa mãn các tiên đề Kolmogorov.

Theo một cách khác, một xác suất có thể được hiểu là một độ đo trên một σ-đại số của các tập con của không gian mẫu, với các tập con đó là các biến cố, sao cho độ đo của tập bao trùm bằng 1. Tính chất này rất quan trọng, do từ nó mà có được khái niệm tự nhiên về xác suất điều kiện. Mọi tập formula_3 với xác suất khác 0 (nghĩa là "P(A)> 0") xác định một xác suất khác

trên không gian. Biểu diễn trên thường được đọc là "xác suất của "B" nếu có "A"". Nếu xác suất điều kiện của "B" nếu có "A" bằng xác suất của "B", thì "A" và "B" được coi là độc lập.

Trong trường hợp không gian mẫu là hữu hạn hoặc vô hạn đếm được, một hàm xác suất còn có thể được xác định bởi các giá trị của nó trên tập biến cố sơ cấp formula_5 trong đó formula_6

== Các tiên đề Kolmogorov ==
Ba tiên đề sau được gọi là các tiên đề Kolmogorov, đặt theo tên nhà toán học Andrey Kolmogorov, người đã xây dựng chúng. Ta có một tập Ω, một σ-đại số "F" của các tập con của Ω, và một hàm "P" ánh xạ mỗi thành viên của "F" tới một giá trị là số thực. Các thành viên của "F", nghĩa là các tập con của Ω, được gọi là các "biến cố".

=== Tiên đề thứ nhất ===
Nghĩa là, xác suất của một biến cố là một số thực không âm.

=== Tiên đề thứ hai ===
Nghĩa là, xác suất một biến cố sơ cấp nào đó trong tập mẫu sẽ xảy ra là 1. Cụ thể hơn, không có biến cố sơ cấp nào nằm ngoài tập mẫu.

Điều này thường bị bỏ qua trong một số nhầm lẫn trong tính toán xác suất; nếu ta không thể định nghĩa chính xác toàn bộ tập mẫu thì cũng sẽ không thể định nghĩa xác suất của tập con bất kỳ.

=== Tiên đề thứ ba ===
Nghĩa là, xác suất của một tập biến cố là hợp của các tập con không giao nhau bằng tổng các xác suất của các tập con đó. Đó gọi là σ-cộng tính (σ-additivity). Quan hệ này không đúng nếu có hai tập con giao nhau.

Để biết về các cách tiếp cận đại số khác, xem bài algebra of random variables.

== Các hệ quả ==
Từ các tiên đề Kolmogorov, ta có thể rút ra các quy tắc hữu ích khác cho việc tính toán các xác suất:

Đó là quy tắc cộng xác suất. Nghĩa là, xác suất "A" hoặc "B" sẽ xảy ra bằng tổng xác suất "A" sẽ xảy ra với xác suất "B" sẽ xảy ra, trừ đi xác suất mà cả "A" và "B" cùng xảy ra. Kết luận này có thể mở rộng thành inclusion-exclusion principle.

Nghĩa là, xác suất mà một biến cố bất kỳ sẽ "không" xảy ra bằng 1 trừ đi xác suất nó sẽ xảy ra.

Sử dụng xác suất điều kiện như đã định nghĩa ở trên, ta có

Nghĩa là, xác suất "A và B" sẽ xảy ra bằng xác suất "A" sẽ xảy ra nhân với xác suất "B" sẽ xảy ra nếu "A" đã xảy ra. Quan hệ này dẫn tới Định lý Bayes. Từ đó ta có:

== Xem thêm ==
- frequency probability
- personal probability
- eclectic probability
- statistical regularity

==Liên kết ngoài==
- The Legacy of Andrei Nikolaevich Kolmogorov Curriculum Vitae and Biography. Kolmogorov School. Ph.D. students and descendants of A.N. Kolmogorov. A.N. Kolmogorov works, books, papers, articles. Photographs and Portraits of A.N. Kolmogorov.
Ayman al-Zawahiri

Ayman al-Zawahiri (tiếng Ả Rập: ايمن الظواهري; sinh ngày 19 tháng 6 năm 1951 - mất ngày 31 tháng 7 năm 2022) là một thành viên xuất chúng của tổ chức al-Qaeda, trước đấy là thủ lĩnh Phong trào Chiến tranh Hồi giáo Ai Cập và là một nhà thần học. Ông có thể nói tiếng Ả Rập, tiếng Pháp.

Năm 1998, ông đã hợp nhất Phong trào Chiến tranh Hồi giáo Ai Cập với al-Qaeda. Ông làm việc cho tổ chức al-Qaeda từ khi nó mới bắt đầu và là thành viên chủ chốt trong hội đồng "shura"(tư vấn). Ông cũng thường được cho là một "tay sai" đắc lực của trùm khủng bố Osama bin Laden. Cũng có ý kiến cho rằng al-Zawahiri phục vụ với tư cách là bác sĩ cho bin Laden.

Ayman al-Zawahiri được FBI treo giá đầu ông 25 triệu USD cỡ 575.363.750.000 vnđ.

Vào ngày 31 tháng 7 năm 2022, ông bị máy bay không người lái của Hoa Kỳ tấn công giết chết ở Kabul.

== Tiểu sử ==
Ngày 16 tháng 6 năm 2011, Ban lãnh đạo al-Qaeda hôm nay tuyên bố đã chọn Aymal al-Zawahiri lên làm thủ lĩnh mạng khủng bố này, thay cho Osama bin Laden bị đặc nhiệm Mỹ tiêu diệt tại Pakistan hôm 2/5.

Vào cuối tuần từ ngày 29 tháng 7 đến ngày 31 tháng 7 năm 2022, Hoa Kỳ đã thực hiện một cuộc tấn công máy bay không người lái tại Afghanistan nơi mà cả các quan chức chính phủ hiện tại và trước đây đều xác minh rằng anh ta đã chết. Cuộc tấn công không phải do quân đội Hoa Kỳ thực hiện mà bởi một cơ quan chính phủ khác được gọi là Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA). Vì đây là một cuộc tấn công chuyên biệt, không có thương vong nào khác ngoại trừ al-Zawahiri.

== Xem thêm ==
- Osama bin Laden

== Thư mục ==
- Kepel, Gilles; & Jean-Pierre Milelli (2010), "Al Qaeda in its own words", Harvard University Press, Cambridge & London, .
- Mansfield, Laura (2006), "His Own Words: A Translation of the Writings of Dr. Ayman Al Zawahiri", Lulu Pub.
- al-Zawahiri, Ayman, "L'absolution", Milelli, Villepreux, (French translation of Al-Zawahiri's latest book).
- Ibrahim, Raymond (2007), "The Al Qaeda Reader", Broadway Books, .

== Liên kết ngoài ==
- Counter Extremism Project profile
- http://www.longwarjournal.org/tags/ayman-al-zawahiri
- http://www.longwarjournal.org/tags/ayman-al-zawahiri/page/2
- http://www.longwarjournal.org/tags/ayman-al-zawahiri/page/3

=== Bài viết ===
- The Man Behind Bin Laden, Lawrence Wright, "The New Yorker", ngày 16 tháng 9 năm 2002
- report on the al-Zarqawi video tape, "CNN", January 2006
Thế vận hội Mùa đông 1968

Thế vận hội Mùa đông 1968, hay Thế vận hội Mùa đông X, được tổ chức từ 6 tháng 2 đến 18 tháng 2 năm 1968 tại Grenoble (Pháp). Tất cả có 37 quốc gia tham dự.

== Liên kết ngoài ==
- Thế vận hội Mùa đông 1968 tại trang của IOC
Thế vận hội Mùa đông 1964

Thế vận hội Mùa đông 1964, hay Thế vận hội Mùa đông IX, được tổ chức từ 29 tháng 1 đến 9 tháng 2 năm 1964 tại Innsbruck (Áo). Tất cả có 36 quốc gia tham dự.

== Thành tích ==
=== Bảng huy chương ===
¹ Tây Đức và Đông Đức tham dự như một đội tại Thế vận hội này.

== Liên kết ngoài ==
- Thế vận hội Mùa đông 1964 tại trang của IOC
Thế vận hội Mùa đông 1960

Thế vận hội Mùa đông 1960, hay Thế vận hội Mùa đông VIII, được tổ chức từ 18 tháng 2 đến 28 tháng 2 năm 1960 tại Khu nghỉ dưỡng Trượt tuyết Squaw Valley (nay là Palisades Tahoe) tại thung lũng Squaw (nay là thung lũng Olympic), California (Hoa Kỳ). Tất cả có 30 quốc gia tham dự.

== Thành tích ==
=== Bảng huy chương ===
¹ Tây Đức và Đông Đức tham dự như một đội tại Thế vận hội này.

== Liên kết ngoài ==
- Thế vận hội Mùa đông 1960 tại trang của IOC
Thế vận hội Mùa đông 1956

Thế vận hội Mùa đông 1956, hay Thế vận hội Mùa đông VII, được tổ chức từ 26 tháng 1 đến 5 tháng 2 năm 1956 tại Cortina d'Ampezzo (Ý), một khu nghỉ mát mùa đông tại dãy Alps. Tất cả có 32 quốc gia tham dự.

== Thành tích ==
=== Bảng huy chương ===
¹ Tây Đức và Đông Đức tham dự như một đội tại Thế vận hội này.

=== Theo bộ môn ===
- Trượt tuyết Alpine
- Xe trượt băng ("bobsleigh")
- Trượt băng nghệ thuật ("figure skating")
- Khúc côn cầu ("hockey")
- Trượt tuyết Nordic
- Trượt băng ("speed skating")

== Liên kết ngoài ==
- Thế vận hội Mùa đông 1956 tại trang của IOC
Quẳng gánh lo đi và vui sống

Quẳng gánh lo đi và vui sống ("How to Stop Worrying and Start Living") là một sách tự lực của tác giả người Mỹ Dale Carnegie, được viết vào năm 1948. Bản Việt Ngữ do Nguyễn Hiến Lê dịch năm 1955 tại Sài Gòn và đưa vào tủ sách Học làm người. Quyển sách này là một cẩm nang về cách làm việc và vui sống không bị lo âu.

==Cấu trúc==
Cuốn sách gồm 27 chương.

==Nội dung==
Cuốn sách bao gồm các nội dung xoay quanh các chủ đề chính sau:
===Phương cách để trị ưu phiền===
- Khóa chặt dĩ vãng và tương lai lại để sống trong cái phòng kín mít của ngày hôm nay.

Tại sao bạn không tự hỏi những câu này và chép lại những lời bạn tự đáp:

1. .Tôi có cái thói quen quên hiện tại để lo về tương lai hay mơ mộng "một khu vườn diễm ảo ở chân trời xa xăm" không?
2. .Tôi có thường nghĩ tới quá khứ mà làm cho hiện tại hóa ra chua xót không? Quá khứ đó đã qua rồi và thiệt chết rồi.
3. .Sáng dậy tôi có quyết "nắm lấy ngày hôm nay" để tận hưởng 24 giờ không?
4. .Sống trong "cái phòng kín mít của ngày hôm nay" có lợi cho đời tôi không?
5. .Và bao giờ tôi bắt đầu sống như vậy ?

Tuần sau?...Ngày mai?...Hay ngay hôm nay?!
===Cách phân tích những vấn đề rắc rối===
Khi gặp một vấn đề nào đó làm Bạn hãy tự hỏi và trả lời các câu hỏi sau:

1. .Tôi lo lắng điều gì?
2. .Làm sao để giải quyết bây giờ?
3. .Đây,tôi sẽ hành động như thế này.
4. .Khi nào tôi bắt đầu hành động như vậy?

===Diệt tất ưu phiền đi,đừng để nó diệt ta===
- Đừng ngồi không. Hễ lo lắng thì hãy cặm cụi làm việc đi để khỏi bị chết vì thất vọng.
- Phải khinh hẳn những chuyện lặt vặt, đừng để nó làm cho ta điên đảo.Nên nhớ rằng:"Đời người như bóng câu,hơi đâu mà nghĩ tới những chuyện nhỏ nhen,không đáng kể".
- Hợp tác với những tình thế không tránh được.
Nếu ở nhà một mình. Hãy chọn công việc dọn dẹp vệ sinh nhà cửa và cố kéo dài thời gian làm việc đó.

==Xem thêm==
- "Đắc Nhân Tâm"

== Liên kết ngoài ==
- Summary
- How to Stop Worrying and Start Living on Open Library at the Internet Archive
Trầu không

Trầu không (danh pháp hai phần: Piper betle), đơn thuần gọi là trầu hay giầu, là một loài cây gia vị hoặc cây thuốc. Lá của nó có các tính chất dược học. Đây là loài cây thường xanh, loại dây leo và sống lâu năm, với các lá hình trái tim có mặt bóng và các hoa đuôi sóc màu trắng, có thể cao tới 1 mét. Loài này có nguồn gốc ở vùng Đông Nam Á và được trồng ở Ấn Độ, Indonesia, Sri Lanka, Việt Nam, Malaysia. Lá trầu không loại tốt nhất thuộc về giống "Magahi" (từ vùng Magadha), sinh trưởng ở gần Patna tại Bihar, Ấn Độ.

== Thành phần ==
Thành phần hoạt hóa của tinh dầu trong lá trầu không là betel-phenol (hay chavibetol hoặc 3-hyđrôxy-4-mêtôxyankylbenzen, nó tạo ra hương vị như mùi khói), chavicol và cađinen.

== Tục ăn trầu ==
Tại một số quốc gia như Ấn Độ, Đài Loan, Việt Nam v.v thì lá trầu được nhai cùng với vôi tôi (Calci hydroxide) hay vôi sống (calci ocide) và quả của cây cau). Vôi có tác dụng giữ cho thành phần hoạt hóa của trầu không nằm ở dạng base tự do hay chất kiềm, điều này cho phép nó đi vào trong máu thông qua hấp thụ dưới lưỡi. Trong quả cau có chứa các ancaloit như arecolin, arecain, guraxin. Chúng tăng cường tiết nước bọt (nước bọt bị nhuộm đỏ). Tổ hợp của cau, trầu và vôi để nhai, còn được gọi là "miếng trầu", đã được người dân trong khu vực sử dụng vài nghìn năm. Sợi thuốc lá hoặc thuốc lào đôi khi cũng được thêm vào.

Các lá trầu không cũng được sử dụng như là chất kích thích, chất khử trùng và chất làm sạch hơi thở. Trong y học Ayurveda, chúng còn được sử dụng như là thuốc kích dục. Tại Malaysia chúng được sử dụng để điều trị chứng đau đầu, viêm khớp và các thương tổn khớp. Tại Thái Lan và Trung Quốc chúng được dùng để làm dịu bệnh đau răng.Tại Indonesia chúng được uống như một loại trà và sử dụng như là thuốc kháng sinh. Chúng cũng được sử dụng trong trà để điều trị chứng khó tiêu, cũng như trong thuốc mỡ hay thuốc hít để điều trị đau đầu, cũng như trong điều trị chứng táo bón, cũng như có tác dụng thông mũi và hỗ trợ tiết sữa.

Loài thực vật có quan hệ họ hàng là "P. sarmentosum", được sử dụng trong nấu ăn, đôi khi cũng được gọi là "lá trầu hoang".

==Xem thêm==
- Lá lốt ("Piper lolot")
- Cau
- Sự tích trầu cau
Cửu chương toán thuật

Cửu chương toán thuật (chữ Hán: 九章算術) là một quyển sách về toán học của người Trung Quốc được biên soạn vào thời Đông Hán. Có tài liệu cho rằng, nó được viết khoảng năm 152 TCN bởi một người tên là Quốc Huy. Sách này sau đó được nhiều nhà toán học Trung Quốc mà trong đó có Lưu Huy và Tổ Xung Chi viết bổ sung.

Trong thế kỷ 7–10, "Cửu chương toán thuật" được dùng làm sách giáo khoa và trở thành một tác phẩm kinh điển đối với các nhà toán học cổ Trung Quốc. "Cửu chương toán thuật" là một cuốn tự điển toán học độc đáo phục vụ cho những người đạc điền, nhà thiên văn, hay những người thu thuế... của Trung Quốc. Tác phẩm này gồm có 246 bài toán trình bày giả thiết rồi đến lời giải. Tác phẩm này có 9 chương.

1. "Phương điền" (方田): Gồm cách tính diện tích của hình vuông, hình chữ nhật. Dùng số pi xấp xỉ 3 để tính diện tích hình tròn, hình vành khăn... Sau đó Tổ Xung Chi tìm ra pi gần bằng 3,14159265...
2. "Túc mễ" (粟米): Bao gồm những bài toán, mỗi bài tuân theo một thuật toán riêng nêu cách thu thuế thời cổ. Chương còn có các kiến thức về quy tắc tam suất và chia tỉ lệ trên số nguyên hay phân số.
3. "Suy phân" (衰分): Gồm những bài toán chia tỉ lệ, quy tắc tam suất đơn và kép.
4. "Thiếu quảng" (少廣): Có các quy tắc khai căn bậc hai và bậc ba.
5. "Thương công" (商功): Ước tính các công trình, tập trung những bài toán liên quan đến những kích thước khi xây dựng tường thành, đào hào hố, đắp pháo đài, xây đê điều... Trong đó có các công thức tính thể tích những khối khác nhau.
6. "Quân thâu" (均輸): Bao gồm một loạt bài toán về tính tổng của các cấp số cộng riêng biệt, về tính công chung của nhiều người có năng suất lao động khác nhau.
7. "Doanh bất túc" (盈不足): Gồm những bài toán từ dễ đến khó dẫn đến các phương pháp giải những phương trình tuyến tính và hệ phương trình tuyến tính.
8. "Phương trận" (方程): Gồm giải hệ năm phương trình tuyến tính. Do nhu cầu hoàn thiện việc giải hệ phương trình tuyến tính mà các nhà toán học Trung Hoa đã phát minh đầu tiên trên thế giới về cách giải ma trận. Ở châu Âu, ý niệm tương tự như thế về định thức được Leibniz tìm ra vào thế kỷ 17.
9. "Câu cổ" (勾股): Gồm những bài toán xác định khoảng cách và chiều cao không tới được nhờ định lý Thương Cao (商高定理) và các tính chất của tam giác đồng dạng.

Trong "Cửu chương toán thuật", người Trung Quốc đã giải phương trình bậc hai mà sau này gọi là phương pháp "thiên tố". Thế kỷ 7, Vương Hiếu Thông đã dùng phương pháp ấy để giải phương trình bậc ba. Thế kỷ 13, Chu Thế Kiệt đã dùng phương pháp này để tìm nghiệm phương trình hữu tỉ bậc 4. Thế kỷ 13, đã trình bày chi tiết phương pháp thiên tố, thực chất phương pháp này tương đương với phương pháp Horner được phát minh ở châu Âu vào năm 1819.

== Các dịch phẩm ==
- Tiếng Anh: SHEN Kangshen – "The Nine Chapters on the Mathematical Art", Oxford 1999. ISBN 0-19-853936-3
- Tiếng Pháp: Chemla, Karine, và Shuchun Guo – "Les neuf chapitres: le classique mathématique de la Chine ancienne et ses commentaires", Paris: Dunod 2004.
Chi Hồ tiêu

Chi Hồ tiêu (danh pháp khoa học: Piper) là một chi quan trọng về kinh tế và sinh thái học trong họ Hồ tiêu (Piperaceae) bao gồm khoảng 1.000 – 2.000 loài cây thân bụi, thân thảo và cây dây leo, nhiều loài trong số đó là những loài cơ bản trong nơi sinh trưởng nguyên thủy của chúng, trong khi các loài khác là các loài xâm lấn chính trong các khu vực mà chúng được đưa vào. Chi này chứa các loài thích hợp cho việc nghiên cứu lịch sử tự nhiên, hóa học các sản phẩm tự nhiên, sinh thái cộng đồng và sinh học tiến hóa. Sự đa dạng của chi này giành được sự quan tâm trong nghiên cứu và tìm hiểu sự tiến hóa của thực vật.

Các loài thuộc chi Hồ tiêu có sự phân bổ rộng khắp vùng nhiệt đới, và là loại thực vật phổ biến nhất trong các tầng thấp của các từng mưa nhiệt đới vùng đất thấp, nhưng cũng có thể có mặt tại các khoảng rừng trống và ở các cao độ lớn, chẳng hạn các rừng mây; một loài ("P. kadsura" ở miền nam Nhật Bản và phần xa nhất về phía nam của Hàn Quốc) là loài thuộc vùng cận nhiệt đới và có thể chịu được sương giá nhẹ trong mùa đông. Các loài cây thuộc chi này là thực vật chủ yếu tại các khu vực mà người ta tìm thấy chúng.

"Piper" là chi mẫu cho các nghiên cứu trong sinh thái học và sinh học tiến hóa. Sự đa dạng và tầm quan trọng sinh thái của chi này làm cho nó là ứng cử viên sáng giá trong các nghiên cứu thuộc các lĩnh vực trên, mặc dù một điều không gây ngạc nhiên là phần lớn các nghiên cứu đều tập trung vào tầm quan trọng kinh tế của loài "P. nigrum" (hồ tiêu), "P. methysticum" (ca va) và "P. betle" (trầu không).

Một số loài kiến (bắt buộc hoặc không bắt buộc phải có) được tìm thấy sinh sống trên một số loài "Piper" có ảnh hưởng mạnh đối với sự phát triển của chúng, làm cho chúng trở thành một hệ thống lý tưởng cho các nghiên cứu về tiến hóa của sự cộng sinh và các ảnh hưởng của sự hỗ sinh đối với các cộng đồng sinh vật.

- Một số loài
- "Piper arboreum"
- "Piper auritum" hay "Piper sanctum" hồ tiêu Mexico
- "Piper betle" Trầu không
- "Piper bonii"
- "Piper consanguineum"
- "Piper cenocladum" Hồ tiêu kiến
- "Piper cubeba" Hồ tiêu thuốc
- "Piper decurrens"
- "Piper grande"
- "Piper guineense" Hồ tiêu Benin
- "Piper imperiale" Hồ tiêu Mali
- "Piper sarmentosum" Lá lốt = "Piper lolot"
- "Piper longum" Hồ tiêu dài
- "Piper magnificum" Hồ tiêu sơn
- "Piper metanum"
- "Piper methysticum" Ca va
- "Piper nigrum" Hồ tiêu đen (còn có thể gọi là hồ tiêu trắng, hồ tiêu lục, tùy theo màu sắc của hạt thương phẩm)
- "Piper orizabanum"
- "Piper positum"
- "Piper retrofractum"
- "Piper rubribaccum"
- "Piper rubrum"
- "Piper sylvaticum" Hồ tiêu dài miền núi
- "Piper unguiculatum"

== Tham khảo ==
- Dyer, L.A. và A.N. Palmer. 2004. "Piper: A model genus for studies of evolution, chemical ecology, and trophic interactions". Kluwer Academic Publishers, Boston. ISBN 0-306-48498-6
Chu Văn An

Chu Văn An (tên thật là: Chu An, 6 tháng 10 năm 1292 – 14 tháng 12 năm 1370) hiệu là Tiều Ẩn, tên chữ là Linh Triệt, là một nhà giáo, thầy thuốc, quan viên Đại Việt cuối thời Trần, "danh nhân văn hóa thế giới". Sau khi mất, ông được vua Trần truy phong tước "Văn Trinh công" nên đời sau quen gọi là Chu Văn An hay Chu Văn Trinh. Ông được "Đại Việt sử ký toàn thư" đánh giá là "ông tổ của các nhà nho nước Việt."

Ông được gọi là người thầy của mọi thời đại, nhà giáo lỗi lạc của Việt Nam, đã dành cả cuộc đời cho sự nghiệp dạy học, với triết lý giáo dục nhân văn, không phân biệt giàu nghèo, học đi đôi với thực hành, học suốt đời để biết, để làm việc và cống hiến cho xã hội. Tư tưởng đó của ông không những có ảnh hưởng tới nhiều thế hệ người Việt Nam mà còn góp phần phát triển các giá trị nhân văn trong khu vực. Quan điểm giáo dục của ông có những giá trị tiến bộ vượt thời đại, gần gũi với mục đích giáo dục của thế giới hiện nay.

== Tiểu sử ==
Ông sinh ngày 6 tháng 10 năm 1292 tại thôn Văn, xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì (nay là phường Thanh Liệt), thành phố Hà Nội.

Ông là người chính trực, đã từng đỗ Thái học sinh nhưng không ra làm quan mà mở trường dạy học ở làng Huỳnh Cung, bên kia sông Tô Lịch. Ông có công lớn trong việc truyền bá, giáo dục tư tưởng đạo đức Khổng giáo vào Việt Nam. Vua Trần Minh Tông (1300–1357) mời ông ra làm tư nghiệp Quốc tử giám, dạy cho Thái tử Trần Vượng, tức là vua Trần Hiến Tông tương lai. Đến đời Dụ Tông, thấy quyền thần làm nhiều điều vô đạo, ông dâng Thất trảm sớ xin chém bảy tên gian nịnh, nhưng vua không nghe. Ông chán nản từ quan về ở núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương), lấy hiệu là "Tiều ẩn" (người hái củi ở ẩn) dạy học, viết sách cho tới khi mất.

Ông mất ngày 26 tháng 11 năm Canh Tuất (tức là ngày 14 tháng 12 năm 1370), hưởng thọ 78 tuổi.

==Được tôn kính==
Cuộc đời thanh bạch và tiết tháo của ông là tấm gương sáng của thời phong kiến Việt Nam. Ông là một trong số rất ít bậc hiền nho được thờ ở Văn Miếu. Sự nghiệp của ông được ghi lại trong văn bia ở Văn Miếu-Quốc Tử Giám.

Hiện nay còn lăng mộ và đền thờ của ông nằm trên núi Phượng Hoàng, thuộc phường Văn An; cách khu di tích Côn Sơn khoảng 4 km. Đây là một điểm di tích văn hóa và danh thắng, với cảnh rừng thông đẹp trùng điệp, có đền thờ cũ và mới xây xong năm 2007. Lăng mộ Chu Văn An nằm trong khu di tích này. Lễ hội vào tháng tám và tháng một, trọng hội vào ngày 25-8 và 26-11. Khu di tích được xếp hạng năm 1998.

Tên ông còn được đặt tên cho các công trình công cộng, như đường phố, trường học.

=== Câu đối thờ Chu An ===
"Trần vãn thử hà thời, dục vịnh đại phi hiền giả lạc'
Dịch:

- Ông được "Đại Việt sử ký toàn thư"<nowiki> chép:</nowiki>:

== Tác phẩm ==
- Thất trảm sớ
- Tiều ẩn thi tập
- Tiều ẩn quốc ngữ thi tập
- Tứ thư thuyết ước
- Giang đình tác
- Linh sơn tạp hứng
- Miết trì
- Nguyệt tịch bộ Tiên Du sơn tùng kính
- Thứ vận tặng Thủy Vân đạo nhân
- Xuân đán

== Xem thêm ==
- Thất trảm sớ
- Trường Chu Văn An
Chi Bằng lăng

Chi Bằng lăng (danh pháp khoa học: Lagerstroemia) là một chi của khoảng 50 loài cây sớm rụng lá và cây thường xanh thân gỗ hay cây bụi lớn có nguồn gốc ở vùng Đông Á và Úc. Chi này được đặt tên theo tên của thương gia người Thụy Điển là Magnus von Lagerström, là người đã cấp cho Carolus Linnaeus các mẫu cây mà ông ta thu thập được.

== Đặc điểm ==
Chúng có thân cây giống như gân tạo nếp máng, hàng năm đều lột vỏ; mỗi năm các phần vỏ bị lột nằm giữa các phần đã bị lột từ năm trước, hoặc ở những nơi bị các loài động vật, như sóc cào rách, tạo ra bề ngoài loang lổ. Lá mọc đối, đơn, mép lá nguyên và dao động từ 5–20 cm theo chiều dài. Hoa có 6 hay 7 cánh hoa có mép cánh nhàu trên các cuống hoa, phình ra giữa các đài hoa. Hoa mọc thành các cụm dài (20–40 cm) dạng bông, và có thể có màu trắng, hồng, tía hay tím giống màu oải hương; nó nở hoa từ giữa mùa hè đến cuối mùa hè. Quả là dạng quả nang, ban đầu có màu xanh lục, sau đó khi chín chuyển thành màu đen, được mở dọc theo 6 hay 7 đường, tạo ra các răng giống như của đài hoa, và giải phóng nhiều hạt nhỏ có cánh.

Các loài thuộc chi "Lagerstroemia" bị một số ấu trùng của một số loài bướm thuộc bộ Lepidoptera ăn lá, bao gồm cả "Endoclita malabaricus".

== Công dụng ==
Loài bằng lăng xẻ ("L. indica") có nguồn gốc ở Trung Quốc và Triều Tiên, đã được nhà thực vật học người Pháp Andre Michaux đưa vào Hoa Kỳ khoảng năm 1790 tại Charleston, Nam Carolina, ở đó ngày nay nó là loài cây bụi làm cảnh rất phổ biến được gieo trồng tại miền trung nam Hoa Kỳ, và nó là loại cây khá nổi tiếng.

Loài bằng lăng nước ("L. speciosa") có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Ấn Độ, là loại cây chỉ có thể trồng tại những khu vực nóng ấm nhất của Hoa Kỳ, chẳng hạn Texas, Louisiana, Oklahoma, New Mexico, Arizona, California, Georgia, và các bang xung quanh.
Cả hai loài đều trở thành thịnh hành hơn trong các thiết kế phong cảnh dành cho những người có nhà riêng cũng như trong các thành phố, dọc theo đường cao tốc và các đường phụ. Chúng trở thành thông dụng đến mức khó có thể phân biệt chúng với nhau, nếu không có các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm.

== Một số loài ==
- "Lagerstroemia anhuiensis"
- "Lagerstroemia balansae"
- "Lagerstroemia caudata"
- "Lagerstroemia excelsa"
- "Lagerstroemia floribunda": bằng lăng nhiều hoa
- "Lagerstroemia fordii"
- "Lagerstroemia glabra"
- "Lagerstroemia guilinensis"
- "Lagerstroemia indica": bằng lăng xẻ, tử vi
- "Lagerstroemia intermedia"
- "Lagerstroemia lanceolata"
- "Lagerstroemia limii"
- "Lagerstroemia micrantha": bằng lăng hoa nhỏ
- "Lagerstroemia paniculata"
- "Lagerstroemia parviflora"
- "Lagerstroemia siamica"
- "Lagerstroemia speciosa": bằng lăng nước, bằng lăng tiên
- "Lagerstroemia subcostata"
- "Lagerstroemia suprareticulata"
- "Lagerstroemia thorelii"
- "Lagerstroemia tomentosa": săng lẻ, bằng lăng lông.
- "Lagerstroemia turbinata"
- "Lagerstroemia venusta": bằng lăng sừng
- "Lagerstroemia villosa"

== Tham khảo ==
- Chỉ mục tên gọi thực vật của Australia: Danh sách các loài "Lagerstroemia"
- Thực vật Trung Quốc: Danh sách các loài "Lagerstroemia"
Hải miên joubini

Scolymastra joubini là một loài hải miên (bọt biển) khổng lồ, nó có lẽ là loài sống lâu nhất trong thế giới động vật với tuổi thọ khoảng 10.000 năm, với một số tài liệu cho rằng tuổi thọ tối đa của chúng đạt tới 15.000 năm hay có cá thể tại biển Ross được ước tính sống tới 23.000 năm . Một số nhà khoa học xếp nó vào chi "Anoxycalyx" cùng trong lớp Hải miên kính.

== Miêu tả ==
"Scolymastra joubini" được đoàn thám hiểm châu Nam Cực của người Pháp, trong giai đoạn từ năm 1908 đến 1910 dưới sự chỉ huy của tiến sĩ Jean Baptiste Charcot, phát hiện ra. Năm 1916 nó đã được nhà hải miên học người Pháp là Emile Topsent miêu tả lần đầu tiên. Nó được đặt tên theo tên của Louis Joubin, một giáo sư làm việc tại bảo tàng động vật tại Paris. Nó có sự trao đổi chất nhỏ nhất và như thế có sự trao đổi oxy ít nhất trong số các loài động vật. Hải miên joubini trưởng thành có thể đạt tới kích thước cao tới 2 m và đường kính khoảng 1,4 m. Hình dáng gần giống như củ cải và có màu từ vàng nhạt đến trắng. Khu vực sinh sống là các vùng biển ven châu Nam Cực kéo dài tới quần đảo Nam Shetland, ở độ sâu từ 45 đến 441 m. Trong tiếng Anh, nó được gọi là "Volcano sponge". Năm 1996, các nhà khoa học Đức của Viện nghiên cứu vùng cực và đại dương mang tên Alfred Wegener, tại Bremerhaven, sử dụng phương pháp đo lượng oxy trao đổi đã xác định tuổi thọ của loài sinh vật này là khoảng 10.000 năm, sau đó nhà khoa học người Mỹ là Paul Dayton đã xác định sự phát triển của chúng với sai số khoảng 10 năm. Các kẻ thù nguy hiểm nhất của Scolymastra joubini là các loài sên biển ("Doris kerguelenensis") và sao biển ("Acodontaster conspicuus").

== Liên kết ngoài ==
- Khám phá ra động vật già nhất trên thế giới
- Hình sinh vật già nhất trên vnexpress.net
- Underwater Field Guide to Ross Island & McMurdo Sound, Antarctica - Volcano Sponge (english)
- Hình ảnh hải miên joubini
- Ältestes Tier der Welt ist 10.000 Jahre alt (german)
Mã nguồn

Mã nguồn () được hiểu trong tin học là một dãy các câu lệnh được viết bằng một ngôn ngữ lập trình. Mã nguồn thường được lưu trong một hoặc một vài tập tin văn bản hoặc có thể được in trong sách. Thuật ngữ này thường được dùng trong ngữ cảnh của một phần mềm máy tính. Mã nguồn của một chương trình máy tính là một tập các tệp có thể chuyển đổi được từ dạng con người có thể đọc sang dạng máy có thể thực hiện.

Mã nguồn được dịch sang dạng tệp mã máy tương ứng với một kiến trúc máy tính cụ thể bởi một trình biên dịch, hoặc được thực thi thẳng với sự trợ giúp của một trình thông dịch.

== Xem thêm ==
- Ngôn ngữ máy
- Phần mềm nguồn mở
- Ngôn ngữ lập trình

== Tham khảo ==
- (VEW04) "Using a Decompiler for Real-World Source Recovery", M. Van Emmerik and T. Waddington, the "Working Conference on Reverse Engineering", Delft, Hà Lan, 9–ngày 12 tháng 11 năm 2004. Extended version of the paper .

== Liên kết ngoài ==
- Source Code Definition by The Linux Information Project (LINFO)
- Same program written in multiple languages
Bảo tàng Solomon R. Guggenheim

Bảo tàng Solomon R. Guggenheim là tác phẩm cuối cùng trong số 600 công trình đã xây dựng của kiến trúc sư Frank Lloyd Wright, được xây từ 1957 đến 1959 tại Thành phố New York (Hoa Kỳ). Tên đầy đủ của công trình này là Bảo tàng Solomon Robert Guggenheim, nhưng thường được gọi vắn tắt là The Guggenheim. Đây là một thành viên trong số các viện bảo tàng thuộc hệ thống bảo tàng quốc tế dưới sự điều hành của Quỹ Solomon Robert Guggenheim. Công trình này nằm trên đại lộ số 5, thuộc phần thượng, cánh phía đông của thành phố New York. Đây là một trong số những bảo tàng nổi tiếng nhất ở khu Manhattan: nằm trên "quãng đường bảo tàng" trên đại lộ số 5.
== Kiến trúc ==
Công trình có khu vực bảo tàng chính là một hình côn dưới nhỏ, trên to. Sau khi theo nút thang máy lên tầng trên, người xem theo một sàn nghiêng thoải dần, xoắn ốc xuống dần tới tầng một. Đó là một không gian bảo tàng kiểu mới, người tham quan đứng ở vị trí nào ở các tầng cũng có thể chiêm ngưỡng cây xanh và trang trí ở tầng một. Ngoài không gian liên tục, việc lấy ánh sáng từ trên cao cũng là một đặc điểm nổi trội.

== Liên kết ngoài ==
- Trang chủ
- Architectural Review
Khúc côn cầu trên băng tại Thế vận hội Mùa đông 2006

Khúc côn cầu tại Thế vận hội Mùa đông 2006 được tổ chức tại Palasport Olimpico và Torino Esposizioni ở Torino, Ý. Cuộc đấu nam được tổ chức từ ngày 15 đến 26 tháng 2 và nữ từ 11 đến 20 tháng 2 năm 2006. Đội Thụy Điển giành được huy chương vàng cho cuộc đấu nam và Canada cho cuộc đấu nữ.
== Nam ==
Sau khi các đội hoàn tất thi đấu với nhau, 4 đội đứng hạng cao nhất của từng bảng sẽ được vào tứ kết. Tại vòng tứ kết, đội hạng 1 của A đấu với đội hạng 4 của B, đội hạng 2 của A đấu với đội hạng 3 của B, đội hạng 3 của A đấu với đội hạng 2 của B và đội hạng 4 của A đấu với đội hạng 1 của B.

== Nữ ==
Sau khi các đội hoàn tất thi đấu với nhau, 2 đội đứng hạng cao nhất của từng bảng sẽ được vào bán kết. Tại vòng bán kết, đội hạng 1 của A đấu với đội hạng 2 của B và đội hạng 2 của A đấu với đội hạng 1 của B.
HTTrack

HTTrack là một phần mềm tự do và nguồn mở dùng để sao chép cả một website đồng thời duyệt ngay tại máy. HTTrack tuân theo giấy phép tự do của GNU. Nó cho phép tải cả một website từ Internet xuống một thư mục địa phương, xây dựng các thư mục hậu duệ, tải về HTML, hình ảnh, và các loại tệp khác từ máy chủ xuống máy người dùng. HTTrack sắp xếp lại các cấu trúc liên kết của trang cho phù hợp với đường dẫn trên máy địa phương. Chỉ cần mở trang "bản sao" website bằng trình duyệt, người dùng có thể duyệt website từ liên kết này sang liên kết kia, cũng giống như họ đang duyệt trực tuyến. HTTrack cũng có thể cập nhật một website "bản sao", và khôi phục lại khi việc tải xuống bị gián đoạn. HTTrack có khả năng cấu hình cao đồng thời kèm theo một hệ thống trợ giúp tích hợp.

Có 2 phiên bản chính của HTTrack, WHTTrack dùng cho Windows 9x/NT/2000/XP và WebHTTrack cho Linux, Unix và BSD.

== Liên kết ngoài ==
- Trang chính của HTTrack
Caravel

Caravel là loại tàu thám hiểm do vua Henrique nước Bồ phát minh với 2 hay 3 buồm tam giác cùng thủy thủ đoàn 20 người và chở khoảng vài chục tấn hàng, được dùng trong việc thám hiểm Châu Phi.

==Lịch sử==
Từ giữa thế kỉ 15, do yêu cầu phát triển nên các thương nhân châu Âu cần rất nhiều vàng bạc, nguyên liệu và thị trường mới. Nhưng từ thế kỉ 16 con đường giao lưu buôn bán từ châu Âu sang châu Á qua tây Á và Địa Trung Hải lại đồ đệ

Trước thể kỷ 15 ngành hàng hải châu Âu bị hạn chế vì loại thuyền không có sức vượt sóng ra khơi xa. Thuyền thời Trung cổ chỉ có một cột buồm căng một cánh buồm vuông với trọng tải không hơn 200 tấn. Với kỹ thuật bấy giờ thuyền biển không có khả năng chịu lực khi gặp sóng lớn và gió ngược hướng.

Khoảng năm 1450 người Bồ Đào Nha dưới triều vua Henrique, tạo loại thuyền mới dựa theo mẫu thuyền đánh cá địa phương kết hợp cùng kiểu thuyền "carabus" thời xưa. Loại thuyền mới này có trọng tải hơn 150 tấn, cắm ba cột buồm, dùng buồm hình tam giác nên dễ điều khiển hơn, có thể đi ngược hướng gió.

Với kích thước nhỏ hơn và sống thuyền nông hơn nên caravel có thể di chuyển vào vùng nước cạn hoặc ngược dòng sông xa hơn lên thượng lưu. Đặc biệt nhất là cánh buồm tam giác khiến thuyền dễ lái. Khi dùng buồm vuông thì thuyền có thể đạt tốc độ cao, đi rất nhanh. Với những ưu điểm đó, caravel được ưa chuộng cho dù khoang thuyền tương đối nhỏ.

Ngành hàng hải châu Âu từ đó phát triển mạnh cùng những chuyến thám hiểm của hai nước Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha sang vùng Viễn Đông.
Karel Gott

Karel Gott (14 tháng 7 năm 1939 – 1 tháng 10 năm 2019) là một trong những ca sĩ nổi tiếng nhất Séc, tên tuổi của ông đã được biết đến hơn bốn mươi năm với biệt hiệu "Giọng hát vàng Praha".

==Tiểu sử và sự nghiệp==
Những năm 1960, Gott bắt đầu biểu diễn tại các nước nói tiếng Đức. Năm 1968, ông đại diện Áo trong cuộc thi hát Eurovision 1968, với bài Tausend Fenster. Gott đã giành giải trong liên hoan âm nhạc Rio de Janeiro năm 1969 với bài Lady Carneval.

==Tham khảo==
- karelgott.com — trang chủ
- karel-gott.de — tranh chủ tiếng Đức
- www.karelgott.net — trang không chính thức
Hạ Nghị viện Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland

Hạ Nghị viện Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, cũng gọi ngắn gọn là Hạ viện Anh, Viện Thứ dân, là hạ nghị viện trong Quốc hội Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, và hiện nay là viện quan trọng hơn trong Nghị viện. Tên chính thức là Viện Thứ dân ("House of Commons"). Quốc hội cũng bao gồm Quốc vương và Thượng Nghị viện (Viện Quý tộc).

Hạ Nghị viện là cơ quan dân cử, gồm 650 nghị viên được gọi là các Thành viên Quốc hội (tiếng Anh: "Members of Parliament", viết tắt "MPs"). Các nghị viên Hạ viện được bầu theo chế độ đa số tương đối ("first past the post") và có nhiệm kỳ hạn chế, phục vụ đến khi Hạ Nghị viện bị giải tán (mỗi nhiệm kỳ tối đa là 5 năm). Mỗi nghị viên Hạ viên được bầu bởi một khu vực bầu cử và đại biểu cho khu vực ấy. Đa số các bộ trưởng trong chính phủ Anh đều từ Hạ Nghị viện, và từ năm 1902, tất cả các Thủ tướng cũng vậy, trừ nhiệm kỳ rất ngắn của ông Alec Douglas-Home năm 1963. Ông Douglas-Home được mời thành lập chính phủ mới lúc đang là Bá tước Home đệ Thập tứ, nhưng trong vài ngày, ông từ bỏ tước hiệu quý tộc và trở thành nghị viên Hạ viện.

== Liên kết ngoài ==
- Nghị viện Vương quốc Anh – website chính thức
- Đài truyền hình trực tiếp của Nghị viện
Kính vạn hoa

Kính vạn hoa, hay kiếng vạn hoa, là một dụng cụ quang học thường được tạo thành từ 3 tấm gương xếp theo hình lăng trụ, có tác dụng tạo ra hình ảnh phản xạ nhiều lần.

== Định nghĩa ==
Kính vạn hoa là một ống gồm những tấm gương chứa những hạt chuỗi, viên sỏi màu, hoặc những vật nhỏ có màu. Người xem nhìn vào một đầu và ánh sáng vào đầu còn lại, phản chiếu qua những tấm gương. Loại tiêu biểu có hai tấm gương đặt theo chiều dọc. Khi đặt các tấm gương nghiêng 45 độ tạo thành 8 ảnh của vật, tạo thành 6 ảnh khi đặt 60 độ, và 4 ảnh khi đặt ở 90 độ. Khi ống được xoay, sự xáo trộn các vật thể nhỏ tạo ra nhiều màu sắc và hình dạng. Bất kỳ hình dạng nào của các vật thể được tạo ra đều là những mẫu đẹp đối xứng vì nó được phản chiếu qua gương. Kiểu 2 gương tạo thành mẫu hoặc những mẫu được ngăn cách bởi nền đen, trong khi kiểu 3 gương (hình tam giác đóng) tạo thành mẫu lắp đầy khung nhìn.
== Lịch sử ==
Kính vạn hoa được phát minh bởi Ngài David Brewster năm 1816 khi đang làm thí nghiệm về phân cực ánh sáng. Nó được cấp bằng phát minh năm 1817. Mẫu thiết kế ban đầu được làm từ một cái ống, trong đó Brewster đặt một cặp gương ở một đầu, đầu kia đặt một đĩa kính mờ. Ở giữa, ông đặt những hạt chuỗi. Lúc ban đầu nó có dụng ý là một dụng cụ khoa học, nhưng nó nhanh chóng được làm thành đồ chơi.

== Ý nghĩa văn học ==
Do hình trong kính vạn hoa được tạo ra một cách tình cờ, nên các hình nhìn thấy là rất khác nhau (xác suất để có thể thu được hai hình giống hệt nhau là vô cùng bé), nên Kính vạn hoa được hiểu là hình ảnh đại diện cho cái gì đó rất đa dạng, rất phong phú.

== Tên gọi châu Âu ==
Tên gọi của kính vạn hoa trong một số nước châu Âu là "kaleidoscope", có gốc từ tiếng Hy Lạp, bao gồm 3 phần:

== Xem thêm ==
- Phân dạng

== Liên kết ngoài ==
- Kaleidoscope Puzzle Steven H. Cullinane.
- How Kaleidoscopes Work Kaleidoscopes USA, l Mirrors Make the Designs
- Kính vạn hoa điện tử - Kaleidica, C.E. Henderson
- Kaleidoscope Mirror Designs - Thiết kế gương kính vạn hoa
- Hoa văn kính vạn hoa trên nougat.org
- Tuyển tập hình hoa văn Kính vạn hoa trên google
- The Splendor of Color Kaleidoscope Video v1.1 1080p
Ngô Sĩ Liên

Ngô Sĩ Liên (chữ Hán: 吳士連) là một nhà sử học thời Lê sơ, sống ở thế kỷ 15. Ông là người đã tham gia khởi nghĩa Lam Sơn và có công lớn trong việc biên soạn bộ "Đại Việt sử ký toàn thư" – bộ quốc sử chính thống cổ nhất của Việt Nam được lưu truyền tới ngày nay.

== Tiểu sử ==
Ngô Sĩ Liên sinh ở huyện Chương Đức (nay là thôn Chúc Lý, phường Chương Mỹ, Hà Nội). Mộ phần của ông hiện đang táng tại thôn Ngọc Giả, phường Chương Mỹ, Hà Nội.

== Sự nghiệp ==
Ngô Sỹ Liên tham gia khởi nghĩa Lam Sơn khá sớm, cùng với Nguyễn Nhữ Soạn (em cùng cha khác mẹ với Nguyễn Trãi) giữ chức vụ độ sứ (thư ký) trong nghĩa quân, nhiều lần được Lê Lợi cử đi giao thiệp với quân nhà Minh trong những thời kỳ đôi bên tạm hòa hoãn để củng cố lực lượng.

Tháng 3 năm 1442, triều đình tổ chức thi hội cho sĩ nhân trong nước. Nguyễn Trực, Nguyễn Như Đổ, Lương Như Hộc 3 người đỗ tiến sĩ cập đệ; Trần Văn Huy 7 người đỗ tiến sĩ xuất thân; Ngô Sĩ Liên 23 người đỗ đồng tiến sĩ xuất thân. Sai soạn văn bia, dựng bia ghi tên các tiến sĩ. Bia tiến sĩ bắt đầu có từ đây.

Sau khi thi đỗ, Ngô Sĩ Liên đã từng giữ các chức Đô ngự sử dưới triều Lê Nhân Tông, Lê Nghi Dân và Lê Thánh Tông, Lễ bộ,Thị lang, Triều liệt đại phu kiêm Quốc Tử Giám Tư nghiệp kiểm Sử quan tu soạn dưới triều Lê Thánh Tông.

== Biên soạn "Đại Việt sử ký toàn thư" ==
Đóng góp to lớn mà Ngô Sĩ Liên còn để lại cho đời sau chính là bộ "Đại Việt sử ký toàn thư" mà ông đã biên soạn theo lệnh nhà vua, được hoàn tất biên soạn vào năm Kỷ Hợi, niên hiệu Hồng Đức thứ 10 (1479) đời Lê Thánh Tông. Bộ sử gồm 15 quyển, chia thành hai phần:

1. Phần một (ngoại kỷ), gồm 5 quyển, chép từ thời Hồng Bàng đến hết thời Bắc thuộc (năm 938).
2. Phần hai (bản kỷ) gồm 10 quyển, chép từ thời Ngô Quyền dựng nước (năm 938) đến khi vua Lê Lợi lên ngôi (Lê Thái Tổ) vào năm 1428.

Bài tựa Đại Việt sử ký ngoại kỷ toàn thư cũng do Ngô Sĩ Liên viết, có đoạn nêu rõ: 

== Di sản ==
Ngày nay, "Đại Việt sử ký toàn thư" là ghi chép lịch sử chính thức lâu đời nhất của nhà Lê vẫn còn nguyên vẹn trong khi Ngô Sĩ Liên luôn được coi là một trong những nhân vật quan trọng nhất của lịch sử Việt Nam. Ông được tôn kính tại ngôi làng quê hương của mình, nơi mọi người, dưới triều của vua Tự Đức, đã dựng lên một tấm bia để ca ngợi những thành tựu của nhà sử học. Một số đường phố, trường học và những nơi khác ở Việt Nam được đặt tên để vinh danh Ngô Sĩ Liên.

==Nhận định==
Lời vua Lê Thánh Tông dụ Đô ngự sử đài là Ngô Sĩ Liên và Nghiên Nhân Thọ rằng:
== Xem thêm ==
- Đại Việt Sử ký Toàn thư

== Liên kết ngoài ==
- Nhà sử học Ngô Sĩ Liên
- Ngô Sĩ Liên tại báo Nhân dân
Vận tốc nhóm

Vận tốc nhóm của sóng là vận tốc mà biên độ của sóng di chuyển trong không gian. Vận tốc nhóm được cho bởi mối liên hệ:

- "ω" là tần số góc của sóng.
- "k" là số sóng hay độ lớn của vectơ sóng.

Vận tốc nhóm của sóng biểu diễn sự truyền đi của năng lượng hay thông tin mang bởi sóng đó.

Hàm "ω"("k") diễn tả sự biến đổi của tần số góc theo "k", được gọi là mối quan hệ của sự tán sắc. Nếu "ω" tỷ lệ thuận với "k", vận tốc nhóm bằng vận tốc pha. Ví dụ như đối với sóng điện từ trong chân không mối quan hệ tán sắc có dạng "ω"("k") = "kc", với "c" là vận tốc ánh sáng trong chân không. Trong trường hợp ngược lại, biên độ của sóng sẽ bị biến dạng dần dần theo sự truyền đi, đây chính là sự tán sắc. Sự tán sắc này là do sự phụ thuộc của vận tốc nhóm vào bước sóng. Trong truyền thông bằng sợi quang học, tán sắc là một vấn đề quan trọng.

= Xem thêm =
- Vận tốc pha
- Sự tán sắc
- Phương trình truyền sóng
Romy Schneider

Romy Schneider (23 tháng 9 năm 1938 tại Viên – 28 tháng 5 năm 1982 tại Paris) là diễn viên nổi tiếng ở thế kỷ 20. Tên thật của bà là Rosemarie Magdalena Albach-Retty, còn "Romy Schneider" là nghệ danh do mẹ bà - Magda Schneider - đặt cho. Romy Schneider được sinh ra tại thủ đô Viên của nước Áo trong một gia đình có nhiều người làm diễn viên từ bà nội (Rosa Albach-Retty), bố (Wolf Albach-Retty) và mẹ. Trong đó, mẹ của bà trở nên khá nổi tiếng trong những năm 1933 – 1945. Bố mẹ của Romy Schneider li dị năm 1945.

Năm 1949, Romy Schneider bắt đầu học ở trường dòng. Đến năm 15 tuổi (1953), bà chuyển sang học ở trường Nghệ thuật Köln và may mắn nhận được một vai diễn trong bộ phim "Wenn der weiße Flieder wieder blüht" (Khi đóa hoa trắng nở thêm lần nữa) sau lời để cử của mẹ bà (cũng tham gia bộ phim này). Sau đó, bà liên tục nhận được các vai diễn trong các phim của đạo diễn Ernst Marischka như "Mädchenjahre einer Königin" (1954 - kể về quá trình lên ngôi của nữ hoàng Anh Victoria); "Die Deutschmeister" (1955); loạt phim "Sissi" gồm: "Sissi" (1955), "Sissi - Die junge Kaiserin" (1956) và "Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin" (1957). Điều đặc biệt là mẹ của Romy Schneider - bà Magda Schneider - đều tham gia trong cả bốn phim này, trong đó bà đóng vai mẹ của Sissi (vai do Romy Schneider đóng) ở cả ba bộ phim về Sissi. Đến bộ phim thứ 4 về Hoàng hậu Sissi, Romy Schneider đã từ chối và đã tuyên bố là bà đã chán vai trò đó.

Romy Schneider còn có các nghệ danh khác như Romy Albach-Retty, Rosemarie Magdalena Schneider, Romy Schneider-Albach...

==Liên kết ngoài==
Tiếng Anh
- Romy Schneider tại the Internet Movie Database
- Classic Movies (1939-1969): Romy Schneider
Tiếng Đức
- Tưởng niệm Romy Schneider
Michael Graves

Michael Graves (9 tháng 7 năm 1934 – 12 tháng 3 năm 2015) là một kiến trúc sư Hậu Hiện đại người Mỹ. Là một trong 5 thành viên của nhóm The New York Five, Graves còn nổi tiếng với các thiết kế đồ nội thất gia đình bán tại hệ thống cửa hàng Target ở Mỹ.

Michael Graves được sinh ra tại Indianapolis, Indiana. Ông theo học kiến trúc tại Đại học Cincinnati và thạc sĩ tại Đại học Harvard. Năm 1964, Graves bắt đầu hành nghề tư nhân tại Princeton, New Jersey. Ông đứng đầu hãng thiết kế Micheal Graves và cộng sự có văn phòng tại Princeton và New York. Ông còn là giáo sư danh dự của Đại học Princeton. Các công trình của ông rất đa dạng, từ trung tâm thương mại đến các nhà ở và thiết kế nội thất. Năm 1999, Graves được nhận giải thưởng Nghệ thuật quốc gia và năm 2001 là Huy chương vàng AIA của Hiệp hội kiến trúc sư Mỹ.

Từ năm 2003, Graves bị liệt hai chân vì một nguyên nhân không xác định. Hiện nay, ông vẫn hoạt động nghề nghiệp, chỉ đạo thiết kế một loạt các công trình, trong số đó có mở rộng Học viện Nghệ thuật Detroit.

==Các công trình nổi tiếng==
- Tòa nhà Alexander, Princeton, New Jersey, 1971 – 1973
- Nhà Crooks, Fort Wayne, Indiana, 1976
- Nhà Hanselmann, Fort Wayne, Indiana, 1967
- Tòa nhà dịch vụ công quyền Portland, Portland, Oregon, 1980
- Thư viện Offentligt, San Juan Capistrano, California, 1981 – 1983
- Tòa nhà Humana, Louisville, Kentucky, 1982
- Ten Peachtree Place, Atlanta, Georgia, 1990
- Khu nghỉ mát Swan và Dolphin, Walt Disney World, Orlando, Florida, 1990
- Tòa nhà Team Disney, Burbank, California, 1991
- Bảo tàng Michael C. Carlos Museum, Đại học Emory, Atlanta, Georgia, 1993
- 1500 Ocean Drive, South Beach, Florida, 1993
- Trung tâm nghiên cứu Kỹ nghệ, Đại học Cincinnati, Cincinnati, 1994 – 1995
- Giảng đường Bryan, Đại học Virginia, Charlottesville, Virginia, 1995
- Thư viện công cộng Denver, Denver, 1996
- Trung tâm Nghệ thuật Indianapolis, Indianapolis, Indiana, 1996
- Trường trung học Martel, Đại học Rice, Houston, Texas, 2002
- Bảo tàng lịch sử quốc gia , Đài Trung, Đài Loan, 2002
- Phần mở rộng của Học viện Nghệ thuật Minneapolis, Minneapolis, Minnesota, 2006
- Giảng đường Alter, Trường doanh nghiệp Fox, Đại học Temple, Philadelphia, Pennsylvania, 2006

==Liên kết ngoài==
- Trang chính
- "Fast Company," tháng 8 năm 2004: "A Design for Living"
- Archipedia: Michael Graves
Ricardo Legorreta

Ricardo Legorreta (17 tháng 5 năm 1931 – 30 tháng 12 năm 2011) sinh ra ở México, ông tốt nghiệp kiến trúc sư tại Đại học Tự trị Quốc gia Mexico (tiếng Tây Ban Nha: "Universidad Nacional Autonoma") năm 1953.

Sau khi tốt nghiệp, ông cộng tác với Jose Villagran Garcia ở thủ đô Mexico. Năm 1960, Legorreta tách ra làm riêng và năm 1964 ông đứng đầu hãng thiết kế kiến trúc Legorreta ("Legorreta Arquitectos"), Thành phố Mexico và văn phòng tại Mỹ

Kể từ năm 1969, Legorreta là một trong những giảng viên thỉnh giảng quan trọng nhất ở các trường đại học của Mexico. Hiện nay, Legorreta là giáo sư tại Đại học Tự trị Quốc gia Mexico, Đại học Iberoamericana, Đại học Harvard, Đại học California tại Los Angeles (UCLA) và nhiều đại học khác trên thế giới.

Ông đã nhận được Huy chương vàng AIA năm 2000.

==Công trình nổi tiếng==
- Khách sạn Camino Real Mexico, 1968, (Col. Azures, thành phố México, México)
- Casa Montalbán, 1985 (Hollywood, California, Mỹ)
- Bảo tàng nghệ thuật đương đại Monterrey, (Monterrey, Mexico)
- Chợ Tustin, 1988 (Tustin, California, Mỹ)
- Quảng trường Pershing, 1994 (Los Angeles, California, Mỹ)
- Nhà thờ, 1994 (Managua, Nicaragua)
- Bảo tàng sáng chế kỹ thuật, 1998 (San Jose, California, Mỹ)
- Khu chung cu Max Palevsky, 2001 (Chicago, Illinois, Mỹ)
- Thư viện San Antonio, Texas

==Sách tham khảo==
- Mutlow, J, "Legorreta", Rizzoli, New york, 1997
- Legorreta, R, "Legorreta + Legorreta", Rizzoli, 2004
Biến đổi Fourier

== Ứng dụng ==
Biến đổi Fourier có rất nhiều ứng dụng khoa học, ví dụ như trong vật lý, số học, xử lý tín hiệu, xác suất, thống kê, mật mã, âm học, hải dương học, quang học, hình học và rất nhiều lĩnh vực khác. Trong xử lý tín hiệu và các ngành liên quan, biến đổi Fourier thường được nghĩ đến như sự chuyển đổi tín hiệu thành các thành phần biên độ và tần số. Sự ứng dụng rộng rãi của biến đổi Fourier bắt nguồn từ những tính chất hữu dụng của biến đổi này:
- Tính tuyến tính: formula_1
- Tồn tại biến đổi nghịch đảo, và thực tế là biến đổi Fourier nghịch đảo gần như có cùng dạng với biến đổi thuận.
- Những hàm số sin cơ sở là các hàm riêng của phép vi phân, có nghĩa là khai triển này biến những phương trình vi phân tuyến tính với các hệ số không đổi thành các phương trình đại số cơ bản. Ví dụ, trong một hệ vật lý tuyến tính không phụ thuộc thời gian, tần số là một đại lượng không đổi, do đó những thành phần tần số khác nhau có thể được tính toán một cách độc lập.
- Theo định lý tích tổng chập, biến đổi Fourier chuyển một tích tổng chập phức tạp thành một tích đại số đơn giản.
- Biến đổi Fourier rời rạc có thể được tính toán một cách nhanh chóng bằng máy tính nhờ thuật toán FFT ("fast Fourier transform").
- Theo định lý Parseval-Plancherel, năng lượng của tín hiệu (tích phân của bình phương giá trị tuyệt đối của hàm) không đổi sau biến đổi Fourier.

== Các dạng của biến đổi Fourier ==
=== Biến đổi Fourier liên tục ===
Thông thường, tên gọi biến đổi Fourier được gắn cho biến đổi Fourier liên tục, biến đổi này biểu diễn một hàm bình phương khả tích "f(t)" bất kì theo tổng của các hàm e lũy thừa phức với tần số góc ω và biên độ phức "F"(ω):

formula_2

Đây là biến đổi nghịch đảo của biến đổi Fourier liên tục, trong khi biến đổi Fourier biểu diễn hàm "F"(ω) theo "f(t)". Xem biến đổi Fourier liên tục để biết thêm chi tiết.

=== Chuỗi Fourier ===
Biến đổi Fourier liên tục là dạng tổng quát của một khái niệm có từ trước, đó là chuỗi Fourier. Chuỗi Fourier khai triển các hàm tuần hoàn "f(x)" với chu kì 2π (hoặc các hàm có tập xác định bị chặn) theo chuỗi của các hàm sin:

trong đó formula_4 là biên độ phức. Cho các hàm thực, chuỗi Fourier có thể được viết dưới dạng:

trong đó "a" và "b" là các hằng số Fourier (giá trị thực).

== Xem thêm ==
- Biến đổi Fourier hai chiều
- Biến đổi Laplace
- Các hàm số trực giao
- Quang học Fourier
- Xử lý tín hiệu
Bù 2

Bù 2 (tiếng Anh: "two's complement") là một số trong hệ nhị phân là bù đúng ("true complement") của một số khác. Một số bù 2 có được do đảo tất cả các bit có trong số nhị phân (đổi 1 thành 0 và ngược lại) rồi thêm 1 vào kết quả vừa đạt được. Thực chất, số biểu diễn ở dạng bù 2 là số biểu diễn ở bù 1 rồi sau đó cộng thêm 1. Trong quá trình tính toán bằng tay cho nhanh người ta thường sử dụng cách sau: bắt đầu từ số nhị phân của số dương cần lấy âm, từ phải qua trái giữ 1 đầu tiên và các số còn lại bên trái số 1 lấy đảo lại (chỉ áp dụng cho số có bit cực phải là 1).

Phương pháp bù 2 thường được sử dụng để biểu diễn số âm trong máy tính. Theo phương pháp này, bit cực trái (là bit nằm bên trái cùng của byte) được sử dụng làm bit dấu ("sign bit" - là bit tượng trưng cho dấu của số) với quy ước: nếu bit dấu là 0 thì số là số dương, còn nếu nó là 1 thì số là số âm. Ngoài bit dấu này ra, các bit còn lại được dùng để biểu diễn độ lớn của số.

Ví dụ: số nguyên −5 ở hệ thập phân được biểu diễn trong máy tính theo phương pháp bù 2 như sau (với mẫu 8 bit):

Ngoài cách làm theo định nghĩa như trên ra, ta còn có thể áp dụng phương pháp bù 2 theo quy tắc sau: với biểu diễn nhị phân của một số dương cho trước, để biểu diễn số âm tương ứng, ta bắt đầu tìm từ phải sang trái cho đến khi gặp bit đầu tiên có giá trị 1. Khi gặp được bit này, ta đảo tất cả các bit từ ngay kề trước nó (tức trước bit có giá trị 1 vừa nói tới) cho đến bit cực trái, và luôn nhớ: bit cực trái là 1.

Ví dụ: ta cũng biểu diễn lại số nguyên −5 ở hệ thập phân sang hệ nhị phân theo quy tắc mới này (giả sử với mẫu 8 bit):

== Thực hiện phép cộng với số bù 2 ==
Khi thực hiện phép tính cộng với số âm biểu diễn theo phương pháp bù 2, ta thực hiện như phép cộng nhị phân bình thường, tuy nhiên, trong trường hợp khi đã thực hiện phép cộng đến bit cực trái mà vẫn phát sinh bit nhớ thì ta bỏ bit nhớ này đi.

Ví dụ:

1. Cộng hai số thập phân −5 với 2 (mẫu 8 bit):

2. Cộng hai số thập phân −5 với −7 (mẫu 8 bit):

Ta thấy: khi cộng hai bit cực trái của hai số 1111 1011 và 1111 1001, ta vẫn còn nhớ 1, tuy nhiên, trong kết quả và ta bỏ bit này đi.

== Tràn số ==
Xét trường hợp ta đang có hai số âm −6 và −4 ở hệ thập phân. Biểu diễn nhị phân bằng phương pháp bù 2 với mẫu 4 bit của hai số trên lần lượt là 1010 và 1100. Giả sử, bây giờ, ta cần cộng hai số này.

Ta thực hiện phép cộng:

Ta thấy, kết quả nhận được là 0110. Nếu đổi ra hệ thập phân, đây là số nguyên dương 6 chứ không phải −10 như mong đợi.

Vấn đề như trên được gọi là tràn số. Nó xảy ra khi ta lấy số lượng bit để biểu diễn quá ít (như trong ví dụ trên là mẫu 4 bit). Để có thêm thông tin về vấn đề này, xin xem bài tràn số.

==Xem thêm==
- Máy tính
- Khoa học máy tính
- Kiến trúc máy tính
- Bù
- Bù 1
- Biểu diễn số âm
- Tràn số