U-159 (tàu ngầm Đức) (1941)

"U-159" là một tàu ngầm tấn công thuộc phân lớp Type IXC được Hải quân Đức Quốc Xã chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1941, nó đã thực hiện được năm chuyến tuần tra, đánh chìm được 23 tàu buôn với tổng tải trọng , đồng thời gây hư hại cho một tàu buôn khác tải trọng . Trong chuyến tuần tra cuối cùng, "U-159" bị một thủy phi cơ PBM Mariner của Hải quân Hoa Kỳ thả mìn sâu đánh chìm trong biển Caribe vào ngày 28 tháng 7, 1943.

== Thiết kế và chế tạo ==
=== Thiết kế ===
Thiết kế của tàu ngầm Type IXC có kích thước hơi nhỉnh hơn so với phân lớp Type IXB dẫn trước. Chúng có trọng lượng choán nước khi nổi và khi lặn. Con tàu có chiều dài chung , lớp vỏ trong chịu áp lực dài , mạn tàu rộng , chiều cao và mớn nước .

Chúng trang bị hai động cơ diesel MAN M 9 V 40/46 siêu tăng áp 9-xy lanh 4 thì, tổng công suất , dẫn động hai trục chân vịt đường kính , cho phép đạt tốc độ tối đa , và tầm hoạt động tối đa khi đi tốc độ đường trường . Khi đi ngầm dưới nước, chúng sử dụng hai động cơ/máy phát điện Siemens-Schuckert 2 GU 345/34 tổng công suất . Tốc độ tối đa khi lặn là , và tầm hoạt động ở tốc độ . Con tàu có khả năng lặn sâu đến .

Vũ khí trang bị có sáu ống phóng ngư lôi , bao gồm bốn ống trước mũi và hai ống phía đuôi, và mang theo tổng cộng 22 quả ngư lôi . Tàu ngầm Type IX trang bị một hải pháo SK C/32 với 110 quả đạn, một pháo phòng không SK C/30 và hai pháo phòng không C/30. Thủy thủ đoàn bao gồm 4 sĩ quan và 44 thủy thủ.

=== Chế tạo ===
"U-159" được đặt hàng vào ngày 23 tháng 12, 1939, và được đặt lườn tại xưởng tàu AG Weser của hãng DeSchiMAG ở Bremen vào ngày 11 tháng 11, 1940. Nó được hạ thủy vào ngày 1 tháng 7, 1941, và nhập biên chế cùng Hải quân Đức Quốc Xã vào ngày 4 tháng 10, 1941 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Helmut Witte. 

== Lịch sử hoạt động ==
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy và huấn luyện trong thành phần Chi hạm đội U-boat 4, "U-159" được điều sang Chi hạm đội U-boat 10 từ ngày 1 tháng 5, 1942 để hoạt động trên tuyến đầu cho đến khi bị mất. 
=== 1942 ===
==== Chuyến tuần tra thứ nhất ====
"U-159" xuất phát từ cảng Kiel, Đức vào ngày 22 tháng 4, 1942 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó tiến ra Bắc Hải, rồi băng qua khe GI-UK giữa các quần đảo Shetland và Faroe để vòng qua quần đảo Anh, và hoạt động tại vùng biển Bắc Đại Tây Dương về phía Tây Ireland (Khu vực Tiếp cận phía Tây). Chiếc U-boat không đánh chìm được mục tiêu nào, nên đã kết thúc chuyến tuần tra tại cảng Lorient bên bờ Đại Tây Dương của Pháp đã bị Đức chiếm đóng vào ngày 3 tháng 5. Cảng Lorient trở thành căn cứ hoạt động chính của chiếc tàu ngầm cho đến khi nó bị mất.
==== Chuyến tuần tra thứ hai ====
"U-159" khởi hành từ cảng Lorient vào ngày 14 tháng 5 cho chuyến tuần tra thứ hai, và đã băng qua suốt Đại Tây Dương để hoạt động tại vùng biển Caribe trong khuôn khổ Chiến dịch Paukenschlag (tiếng Anh: Chiến dịch Drumbeat). Trên đường đi ở lối ra vào phía Tây của eo biển Gibraltar vào ngày 21 tháng 5, nó phóng ngư lôi tấn công Đoàn tàu OS-28 lúc 03 giờ 24 phút, và đã đánh chìm chiếc tàu tiếp dầu hạm đội Anh "Montenol" , và chiếc tàu buôn Anh "New Brunswick" cùng ở vị trí khoảng về phía Đông Nam quần đảo Azores. 

Vào ngày 2 tháng 6, nó đánh chìm chiếc tàu buôn Hoa Kỳ "Illinois" ở vị trí khoảng về phía Đông Bắc Puerto Rico. Đến ngày 5 tháng 6, nó dùng pháo 20-mm tấn công chiếc thuyền buồm Brazil "Paracury" lúc 05 giờ 27 phút ở vị trí về phía Nam đảo Hispaniola, khiến mục tiêu lật úp nhưng không đắm, và sau đó được trục vớt và sửa chữa. Sau đó "U-159" tiếp tục đánh chìm chiếc thuyền buồm Honduras "Sally" bằng hải pháo lúc 20 giờ 10 phút ở vị trí khoảng về phía Nam Santo Dimingo, Dominica. Đến ngày 7 tháng 6, chiếc tàu buôn Hoa Kỳ "Edith" bị đánh chìm ở vị trí khoảng về phía Đông Nam Jamaica. Sang ngày 11 tháng 6, đến lượt chiếc tàu buôn Anh "Fort Good Hope" bị đánh chìm ở vị trí về phía Tây Bắc Colón, Panama. 

Vào ngày 13 tháng 6, chiếc U-boat lần lượt đánh chìm các tàu biển chở hành khách Hoa Kỳ "Sixaola" lúc 04 giờ 12 phút ở vị trí khoảng ngoài khơi Panama, và tàu buôn Hoa Kỳ "Solon Turman" lúc 19 giờ 38 phút ở vị trí khoảng về phía Bắc Cristóbal, Panama. Đến ngày 18 tháng 6, nó tiếp tục dùng hải pháo đánh chìm chiếc tàu buôn Hà Lan "Flora" ngoài khơi bờ biển Venezuela. Sang ngày hôm sau 19 tháng 6, đến lượt chiếc tàu buôn Nam Tư "Ante Matkovic" bị đánh chìm bằng hải pháo ở vị trí khoảng về phía Tây Nam mũi Cabo de la Vela, Colombia. Cuối cùng vào ngày 22 tháng 6, chiếc tau chở dầu Hoa Kỳ "E.J. Sadler" bị đánh chìm bằng hải pháo ở vị trí khoảng về phía Nam eo biển Windward. 

Khi kết thúc chuyến tuần tra và sắp về đến cảng Lorient vào ngày 13 tháng 7, chiếc U-boat bị một máy bay ném bom Vickers Wellington trang bị đèn Leigh thuộc Liên đội 172 Không quân Hoàng gia Anh thả ba quả bom tấn công trong vịnh Biscay. Con tàu bị hư hại nặng, nhưng cố lết về đến căn cứ khoảng 12 giờ sau đó.

==== Chuyến tuần tra thứ ba ====
"U-159" xuất phát từ cảng Lorient vào ngày 24 tháng 8 cho chuyến tuần tra thứ ba, và hướng xuống phía Nam để hoạt động dọc theo bờ biển Tây Phi cho đến tận mũi Hảo Vọng ngoài khơi Nam Phi. 

Ở vị trí cách Cape Town, Nam Phi khoảng về phía Tây Nam Capetown, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Anh "Boringia" vào ngày 7 tháng 10. Sang ngày hôm sau 8 tháng 10, nó lại đánh chìm chiếc tàu buôn Anh "Clan Mactavish" ở vị trí khoảng về phía Tây Nam Cape Town. Đến ngày 9 tháng 10, nó tiếp tục đánh chìm chiếc tàu buôn Hoa Kỳ "Coloradan" ở vị trí khoảng về phía Tây Nam Cape Town. Sau đó chiếc tàu ngầm bị một máy bay ném bom Lockheed Ventura của Không quân Nam Phi thả ba quả mìn sâu tấn công ở vị trí về phía Tây Cape Town vào ngày 10 tháng 10, và bị hư hại nhẹ.

Vào ngày 13 tháng 10, "U-159" đánh chìm chiếc tàu buôn Anh "Empire Nomad" ở vị trí khoảng về phía Nam Cape Point, Nam Phi. Trong ngày 29 tháng 10, nó lần lượt đánh chìm các tàu buôn Anh "Ross" lúc 12 giờ 26 phút, và "Laplace" lúc 21 giờ 18 phút cùng ở vị trí khoảng về phía Đông Nam mũi Agulhas. Đến ngày 7 tháng 11, nó tiếp tục đánh chìm chiếc tàu buôn Hoa Kỳ "La Salle" ở vị trí khoảng về phía Đông Nam mũi Hảo Vọng. 
Trong ngày 13 tháng 11, nó lần lượt dùng hải pháo đánh chìm chiếc thuyền buồm Hoa Kỳ "Star of Scotland" lúc 09 giờ 05 phút ở vị trí khoảng về phía Tây vịnh Lüderitz, Tây Nam Phi (nay là Namibia), và phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Anh "City of Bombay" lúc 22 giờ 05 phút ở vị trí về phía Nam đá São Paulo. Đến ngày 15 tháng 12, chiếc tàu buôn Ai Cập "Star of Suez" bị đánh chìm ở vị trí khoảng về phía Nam đá São Paulo. Sang ngày hôm sau 16 tháng 12, đến lượt chiếc tàu buôn Anh "East Wales" bị đánh chìm ở vị trí khoảng về phía Tây Nam đá São Paulo. "U-159" kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về căn cứ Lorient vào ngày 5 tháng 1, 1943.

=== 1943 ===
==== Chuyến tuần tra thứ tư ====
Trong chuyến tuần tra tiếp theo, diễn ra từ ngày 4 tháng 3 đến ngày 25 tháng 4, "U-159" hoạt động trong Đại Tây Dương ở lối ra vào phía Tây của eo biển Gibraltar và ngoài khơi Sahara thuộc Tây Ban Nha. Tại đây vào ngày 28 tháng 3, trong thành phần bầy sói Seeräuber, nó phóng ngư lôi tấn công Đoàn tàu RS-3 và đánh chìm được chiếc tàu buôn Anh 'Silverbeech" ở vị trí về phía Đông Nam quần đảo Canaria. Ngay sau đó nó bị một máy bay Đồng Minh thả mìn sâu phản công, và bị hư hại nên phải rút lui về căn cứ.

==== Chuyến tuần tra thứ năm – Bị mất ====
"U-159" khởi hành từ Lorient vào ngày 12 tháng 6 cho chuyến tuần tra thứ năm, cũng là chuyến cuối cùng; nó vượt qua suốt Đại Tây Dương để hoạt động tại khu vực Trung Mỹ. Tại đây vào ngày 28 tháng 7, 1943, nó bị một thủy phi cơ PBM Mariner thuộc Liên đội VP-32 Hải quân Hoa Kỳ thả mìn sâu đánh chìm trong biển Caribe về phía Đông Nam Haiti, tại tọa độ . Toàn bộ 53 thành viên thủy thủ đoàn của chiếc U-boat đều đã tử trận.

=== "Bầy sói" tham gia ===
"U-159" từng tham gia hai bầy sói:
- Wohlgemut (12 – 22 tháng 3, 1943)
- Seeräuber (25 – 30 tháng 3, 1943)

=== Tóm tắt chiến công ===
"U-159" đã đánh chìm được 23 tàu buôn với tổng tải trọng , đồng thời gây hư hại cho một tàu buôn khác tải trọng :
== Xem thêm ==
- Trận Đại Tây Dương (1939-1945)