Đèn pha Leigh Light

Leigh Light (L/L) là một loại thiết bị săn ngầm được Anh sử dụng để chống lại tàu ngầm U-Boat trong Trận chiến Đại Tây Dương (1939–1945). Đây là một đèn pha tìm kiếm có độ sáng 22 triệu candela có đường kính được gắn dưới cánh của các loại máy bay tuần tra biển của Không quân Hoàng gia Anh, nhờ đó có thể phát hiện các tàu ngầm U-boat đang nổi trên mặt nước trong đêm.

Các chiến dịch tìm kiếm ban đêm ban đầu được thực hiện với loại radar tìm kiếm mặt biển lắp trên máy bay đã cho thấy phạm vi tìm kiếm tối thiểu của loại radar này là có nghĩa là các phi công không thể phát hiện mục tiêu bằng mắt thường, mà mục tiêu sẽ chỉ bị phát hiện nếu như nó hiển thị trên màn hình radar. Đã có nhiều nỗ lực để cự ly phát hiện của radar trở nên gần hơn nhưng không thành công, do đó Chỉ huy Phi đội Humphrey de Verd Leigh đã đưa ra sáng kiến sử dụng đèn pha công suất lớn để quét tìm trên mặt biển trong trường hợp tàu ngầm Đức gần thoát khỏi tầm quét của radar. Tàu ngầm sẽ không có đủ thời gian để lặn trong khi các phi công sẽ có tầm nhìn rõ ràng về tàu ngầm đối phương. Đèn pha được giới thiệu vào tháng 6 năm 1942, và tỏ ra rất hiệu quả đến nỗi buộc các tàu ngầm của Đức phải chuyển sang sạc lại các bình ắc quy của tàu ngầm vào ban ngày, nhờ đó mà ít ra thì các thuỷ thủ còn có thể phát hiện máy bay săn ngầm của đối phương đang đến gần.

Người Đức giới thiệu bộ thu cảnh báo radar Metox nhằm đối phó với radar ASV và đèn pha Leigh Light. Metox giúp đưa ra cảnh báo sớm cho thủy thủ khi máy bay trang bị radar ASV đang tiếp cận. Do hệ thống cảnh báo sớm có khả năng phát hiện bức xạ radar từ khoảng cách lớn hơn nhiều so với khoảng cách phát hiện tàu ngầm của radar ASV nên điều này cho phép tàu ngầm U-boat có đủ thời gian để lặn. Dự đoán trước điều này, quân đội Đồng minh đã trang bị hệ thống radar ASV Mk.III băng tần centimet, có khả năng điều khiển cự ly. Mặc dù hệ thống Naxos của Đức chống lại các radar này nhưng tính đến thời điểm nó ra đời lực lượng U-boat đã bị thiệt hại quá lớn đến mức không thể khắc phục được nữa.

== Phát triển ==
Các hệ thống radar không đối đất ban đầu như ASV Mk. II, có tầm phát hiện đối phương tối thiểu tương đối xa, do đó tỏ ra khá bất tiện. Do đó, khi máy bay tuần tra tiếp cận mục tiêu, nó sẽ biến mất khỏi radar ở một khoảng cách quá xa, mắt thường không thể nhìn thấy vào ban đêm nếu như không có bất kỳ hình thức chiếu sáng nào. Máy bay tuần tra có thể thả pháo sáng để chiếu sáng khu vực nhưng vì pháo sáng chỉ có thể chiếu sáng khu vực ngay bên dưới máy bay nên phải thả một loạt pháo sáng liên tiếp cho đến khi phát hiện ra tàu ngầm. Đến khi phát hiện ra mục tiêu, máy bay sẽ bay vòng lại để tấn công, toàn bộ quá trình này cho phép tàu ngầm có đủ thời gian để lặn xuống.

Cuối cùng, pháo sáng hẹn giờ được phát triển, cho phép máy bay tấn công có thời gian bay vòng. Pháo sáng được bắn lên không trung từ một phao mà máy bay đã thả trước đó. Phi công có thể sẽ nhìn thấy tàu ngầm nổi lên một cách mờ ảo khi máy bay bay đến gần.

Phi đội trưởng Humphrey de Verd Leigh, một sĩ quan Không quân Hoàng gia Anh đã nghĩ ra một giải pháp sau khi trò chuyện với các phi hành đoàn vừa trở về. Sáng kiến của ông là lắp một đèn pha dưới máy bay để phát hiện tàu ngầm đối phương. Sau đó ông đã tự mình phát triển đèn pha Leigh Light, một cách bí mật và không có sự cho phép chính thức-ngay cả Bộ Không quân Anh cũng không được biết về sử phát triển của nó cho đến khi nguyên mẫu thử nghiệm ra đời. Lúc đầu, do kích thước quá lớn nên việc lắp đặt đèn lên máy bay rất khó khăn. Leigh kiên trì thử nghiệm ý tưởng này và nhận được sự ủng hộ của Tổng tư lệnh Bộ Tư lệnh Duyên hải, Ngài Frederick Bowhill. Vào tháng 3 năm 1941, một chiếc Vickers Wellington DWI đã được thử nghiệm với khoang chứa đèn có thể thu vào và chứng minh ý tưởng của Leigh là đúng đắn.

Vào thời điểm này, Bộ Không quân đánh giá cao tính khả thi của ý tưởng sử dụng đèn pha, nhưng thay vào đó lại sử dụng Turbinlite, một hệ thống đèn pha kém hiệu quả ban đầu được phát triển để đánh chặn máy bay ném bom bay đêm. Sau các thử nghiệm, cuối cùng Không quân Anh quyết định sử dụng đèn pha của Leigh, nhưng mãi đến giữa năm 1942 máy bay tuần tra mới bắt đầu được cải tiến để lắp đặt đèn pha này. Công ty Savage and Parsons Ltd. of Watford đảm nhận việc phát triển và sản xuất hệ thống đèn Leigh Light.

== Hoạt động ==
Đã có hai loại đèn pha Leigh Light được đưa vào sử dụng:

1. Kiểu tháp pháo, trang bị trên máy bay Welling ton, là một mẫu đèn pha được gắn trong một bệ tháp pháo có thể thu vào được, điều khiển bằng motor thủy lực và xi lanh. Cường độ chùm sáng tối đa là 50 triệu candela khi không có thấu kính tán xạ và khoảng 20 triệu candela khi có thấu kính. Tổng trọng lượng là 1.100 lb (500 kg).
2. Kiểu Nacelle, được lắp trên máy bay Catalina và Liberator, là một đèn pha 20 inch (510 mm) được gắn trong một nacelle đường kính 32 inch (810 mm) treo từ các móc bom trên cánh. Hệ thống điều khiển bằng điện và cường độ chùm tia tối đa là 90 triệu candela khi không có thấu kính tán xạ và khoảng 17 triệu candela khi có thấu kính. Tổng trọng lượng là 870 lb (390 kg).

Đến tháng 6 năm 1942, máy bay được trang bị radar ASV và Leigh Light đã hoạt động trên Vịnh Biscay để chặn tàu ngầm U-boat di chuyển đến và đi từ các cảng nhà của chúng trên bờ biển nước Pháp. Tàu ngầm đầu tiên được phát hiện thành công là "tàu ngầm Torelli" của Ý, vào đêm ngày 3 tháng 6 năm 1942, và vụ tiêu diệt đầu tiên được xác nhận là tàu ngầm Đức U-502, bị đánh chìm vào ngày 5 tháng 7 năm 1942 bởi một chiếc Vickers Wellington thuộc Phi đội 172, do phi công người Mỹ Wiley B. Howell lái. Trong năm tháng trước đó, không một tàu ngầm nào bị đánh chìm và sáu máy bay đã bị mất. Leigh Light đã đảo ngược tình thế của Không quân Anh.

Ít nhất một máy bay ném ngư lôi hai tầng cánh Fairey Swordfish I đã được thử nghiệm với đèn Leigh Light được lắp dưới cánh cùng với một cụm pin lớn treo dưới thân máy bay, nơi thường được dùng để chứa ngư lôi. Vũ khí là một giá bom chìm được treo dưới cánh còn lại. Với tải trọng nặng như vậy đã ảnh hưởng đến hiệu suất và tốc độ của máy bay. Một chiếc Swordfish III cũng được trang bị đèn Leigh Light.

Trung tá Peter Cundy cũng được trao tặng Huân chương Thập tự Không quân vì vai trò của ông trong việc phát triển đèn Leigh Light.

== Huấn luyện ==
Một trạm quan sát và mũi tên chỉ dẫn bằng bê tông tại Putsborough được xây dựng để huấn luyện tác chiến săn ngầm với đèn pha Leigh Light. Một phao neo đậu tại Vịnh Morte được sử dụng làm mục tiêu. Hai địa điểm khác tại Woolacombe và giữa vịnh giúp đánh giá độ chính xác của hoạt động ném bom nhờ phép đo tam giác.

== Sự hiệu quả ==
Trước khi có đèn pha Leigh Light, Không quân và Hải quân Anh không thể đánh chìm bất cứ tàu ngầm nào của quân Đức trong hơn 5 tháng, nhưng khi kết hợp radar với đèn pha, nó có hiệu quả tốt đến mức gây lo sợ cho tàu ngầm Đức, buộc chúng phải nổi lên vào ban ngày để có thể quan sát được máy bay săn ngầm đối phương và ít ra là có thể sử dụng pháo gắn trên boong tàu để phòng thủ.

== Link ngoài ==
- Technical details of the Leigh Light