hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Boesenbergia variegata

Boesenbergia variegata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Boesenbergia vittata

Boesenbergia vittata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (N.E.Br.) Loes. mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Boesenbergia xiphostachya

Boesenbergia xiphostachya là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain mô tả khoa học đầu tiên năm 1906 dưới danh pháp "Gastrochilus xiphostachyum". Năm 1930, Ludwig Eduard Theodor Loesener chuyển nó sang chi "Boesenbergia".
Burbidgea longiflora

Burbidgea longiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1913 dưới danh pháp "Alpinia longilora". Năm 1972, Rosemary Margaret Smith chuyển nó sang chi "Burbidgea".

==Phân bố==
Loài này có ở Sarawak, Malaysia, trên đảo Borneo.
Burbidgea nitida

Burbidgea nitida là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Joseph Dalton Hooker mô tả khoa học đầu tiên năm 1879.

==Phân bố==
Loài này có ở Sarawak, Malaysia, trên đảo Borneo. Loài điển hình của chi. Mẫu vật do Frederick William Burbidge (1847-1905) thu thập năm 1879. Môi trường sống là rừng nhiều bóng râm trong huyện Murut, giữa các sông Lawas và Trusan, ở cao độ 300–450 m, trên các loại đất đá ẩm ướt (theo Burbidge).
Burbidgea pauciflora

Burbidgea pauciflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.

==Phân bố==
Loài này có ở đảo Borneo, do giáo sư người Hà Lan là Anton Willem Nieuwenhuis (1864-1953) thu thập trong chuyến đi tới đó, nhưng không có chỉ dẫn chính xác về vị trí thu thập. Tuy nhiên, do Nieuwenhuis đã tham gia vào 3 chuyến thám hiểm lớn từ 1893 đến 1900 ở miền trung đảo Borneo và là người châu Âu đầu tiên vượt qua Borneo dưới sự bảo hộ của người Hà Lan (từ 1891) theo chiều từ tây sang đông (hoặc ngược lại), từ Pontianak (nay là thủ phủ tỉnh Tây Kalimantan, Indonesia) đến Samarinda (nay là thủ phủ tỉnh Đông Kalimantan, Indonesia) trong giai đoạn 1896–1897, nên rất có thể loài này phân bố tại Indonesia.
Burbidgea schizocheila

Burbidgea schizocheila là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Walter Hackett mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.

==Phân bố==
Loài này có ở Sabah (núi Kinabalu) và Sarawak trên đảo Borneo thuộc Malaysia.

==Tác giả==
Phần "Kew Notes" tại trang 301 trong số 931, series 3, volume 36 ra ngày 29 tháng 10 năm 1904 của "Gardeners' Chronicle" có mô tả của loài này, nhưng không đề tên tác giả. Tuy nhiên, vào thời điểm năm 1903-1905 thì Walter Hackett (~1874 - 21/5/1957) là người phụ trách Phòng Nhiệt đới tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew, nên ông được cho là tác giả của phần "Kew Notes" này.
Burbidgea stenantha

Burbidgea stenantha là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1937.

==Phân bố==
Loài này có ở Kuching, Sarawak, Malaysia, trên đảo Borneo. Tìm thấy ở cao độ 910-1.220 m (3.000-4.000 ft).
Camptandra gracillima

Camptandra gracillima là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1904 dưới danh pháp "Kaempferia gracillima". Năm 1918, Theodoric Valeton chuyển nó sang chi "Camptandra". Trong Checklist of the Zingiberaceae of Malesia 2004, Newman "et al." coi nó là đồng nghĩa của "Camptandra parvula" var. "angustifolia" .

==Phân bố==
Loài này được tìm thấy ở cao độ khoảng 100 m trên đá gần Selebut, Sarawak, Malaysia. Mẫu vật điển hình: "G.D. Haviland 448" do George Darby Haviland (1857-1901) thu thập năm 1892.
Camptandra latifolia

Camptandra latifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

==Phân bố==
Loài này được tìm thấy ở cao độ khoảng 910-1.200 m (3.000-4.000 ft) trên đất hay đá ở núi (Gunung) Bujong Malacca / Bujung Melaka (núi Bujang Melaka) , bang Perak, Malaysia. Tuy nhiên, Ruth Kiew (2013) dẫn theo danh sách không hoàn chỉnh của Narayanaswami cho rằng Hermann H. Kunstler đã thu thập mẫu này ở đồi Mesah (Gunung Mesah) gần Gopeng, trên đường từ thành phố Perak tới núi Bujong Malacca ở phía đông nam và Ridley đã diễn giải sai ký hiệu "G.M." mà Kunstler ghi lại trên các mẫu vật được ông thu thập thành Gunung Malacca (một địa danh không tồn tại) để suy ra rằng nó là Gunung Bujong Malacca.

Mẫu vật điển hình: "Dr. King 7219" = "H.H. Kunstler 7219", do Hermann H. Kunstler (1837-1887) thu thập tháng 1 năm 1885.
Camptandra ovata

Camptandra ovata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.

==Phân bố==
Loài này được tìm thấy ở cao độ khoảng 1.200 m (4.000 ft) ở Hulu Semangkok, Selangor, Malaysia.

Mẫu vật điển hình: "A.M. Burn-Murdoch s.n." do Alfred M. Burn-Murdoch (1868-1914) thu thập tháng 2 năm 1904.
Camptandra parvula

Camptandra parvula là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1890 dưới danh pháp "Kaempferia parvula" theo mô tả trước đó của George King. 1899, Henry Nicholas Ridley chuyển nó sang chi "Camptandra".

Trong Checklist of the Zingiberaceae of Malesia 2004, Newman "et al." coi "Camptandra gracillima" như là một thứ của "C. parvula", với danh pháp "Camptandra parvula" var. "angustifolia" .

==Phân bố==
Loài này được tìm thấy ở cao độ khoảng 600-1.200 m (2.000-4.000 ft) trên đất đá hay bờ sông ở các bang Selangor (Bukit Kutu), Pahang (sông Tahan), Penang (Government Hill), Perak (Thaiping Hills, Bujong Malacca, Goping = Gopeng), Malaysia.

Mẫu vật điển hình: "Dr. King s.n." = "H.H. Kunstler s.n.", do Hermann H. Kunstler (1837-1887) thu thập.
Boesenbergia alba

Boesenbergia alba là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Kai Larsen và Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1972 dưới danh pháp "Caulokaempferia alba". Năm 2014, John Donald Mood và Linda M. Prince chuyển nó sang chi "Boesenbergia".

==Mẫu định danh==
Mẫu định danh: "Larsen K., Smitinand T. & Warncke E. 949"; thu thập tại tọa độ , núi Phu Miang, tỉnh Phitsanulok, Thái Lan. Mẫu holotype lưu giữ tại Đại học Aarhus, Đan Mạch (AAU), mẫu isotype lưu giữ tại Cục Vường quốc gia, Bảo tồn Động vật hoang dã và Thực vật ở Chatuchak, Băng Cốc (BKF).

==Quan hệ==
"B. alba" có quan hệ họ hàng gần nhất với "B. thailandica" và "B. violacea". Hiện nay Zingiberaceae Resource Centre vẫn coi "B. thailandica" và "B. violacea" là đồng nghĩa của "B. alba".

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "alba" (giống đực: "albus", giống trung: "album") là tiếng Latinh nghĩa là trắng; ở đây là để nói tới đặc điểm hoa màu trắng của loài này.

==Phân bố==
Loài này là bản địa Thái Lan (tỉnh Phitsanulok) và Lào (tỉnh Bolikhamsai.
Caulokaempferia amplexicaulis

Caulokaempferia amplexicaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Suksathan mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Caulokaempferia appendiculata

Caulokaempferia appendiculata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được K.Larsen & Triboun mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Caulokaempferia bracteata

Caulokaempferia bracteata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được K.Larsen & S.S.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Boesenbergia burttii

Boesenbergia burttii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được K.Larsen & Jenjitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 2003 dưới danh pháp "Caulokaempferia burttii". Năm 2014, Mood & L.M.Prince chuyển nó sang chi "Boesenbergia".
Caulokaempferia coenobialis

Caulokaempferia coenobialis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Hance) K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Caulokaempferia jirawongsei

Caulokaempferia jirawongsei là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Picheans. & Mokkamul mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Caulokaempferia khaomaenensis

Caulokaempferia khaomaenensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Picheans. & Mokkamul mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Caulokaempferia kuapii

Caulokaempferia kuapii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Boesenbergia laotica

Boesenbergia laotica là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Chayan Picheansoonthon & Piya Mokkamul mô tả khoa học đầu tiên năm 2006 dưới danh pháp "Caulokaempferia laotica". Năm 2014, Mood & L.M.Prince chuyển nó sang chi "Boesenbergia".
Caulokaempferia larsenii

Caulokaempferia larsenii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Suksathan & Triboun mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Caulokaempferia limiana

Caulokaempferia limiana là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Mokkamul & Picheans. mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Caulokaempferia linearis

Caulokaempferia linearis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Wall.) K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Caulokaempferia pedemontana

Caulokaempferia pedemontana là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Triboun & K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Monolophus petelotii

Monolophus petelotii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1964 dưới danh pháp "Caulokaempferia petelotii". Tên gọi trong tiếng Việt của nó là trục thiền liền hay đại bao khương.
Caulokaempferia phulangkaensis

Caulokaempferia phulangkaensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Picheans. mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Caulokaempferia phuluangensis

Caulokaempferia phuluangensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Picheans. & Mokkamul mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Caulokaempferia phutokensis

Caulokaempferia phutokensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Picheans. mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Caulokaempferia phuwoaensis

Caulokaempferia phuwoaensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Picheans. & Koonterm mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Caulokaempferia saksuwaniae

Caulokaempferia saksuwaniae là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Caulokaempferia satunensis

Caulokaempferia satunensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Picheans. mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Caulokaempferia saxicola

Caulokaempferia saxicola là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Caulokaempferia secunda

Caulokaempferia secunda là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Wall.) K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Caulokaempferia sikkimensis

Caulokaempferia sikkimensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (King ex Baker) K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Caulokaempferia sirirugsae

Caulokaempferia sirirugsae là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Ngamr. mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.
Boesenbergia thailandica

Boesenbergia thailandica là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Kai Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1973 dưới danh pháp "Caulokaempferia thailandica". Năm 2014, Mood & L.M.Prince chuyển nó sang chi "Boesenbergia".
Boesenbergia violacea

Boesenbergia violacea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được K.Larsen & Triboun mô tả khoa học đầu tiên năm 2002 dưới danh pháp "Caulokaempferia violacea". Năm 2014, Mood & L.M.Prince chuyển nó sang chi "Boesenbergia".
Pyrgophyllum yunnanense

Pyrgophyllum yunnanense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain mô tả khoa học đầu tiên năm 1902 dưới danh pháp "Kaempferia yunnanensis" và coi nó thuộc về phân chi "Pyrgophyllum". Năm 1972, Rosemary Margaret Smith chuyển nó sang tổ "Pyrgophyllum" của chi "Caulokaempferia". Năm 1989, Te Ling Wu và Zhong Yi Chen tách tổ "Pyrgophyllum" ra khỏi chi "Caulokaempferia" để lập chi riêng Pyrgophyllum và chuyển loài duy nhất của tổ này sang chi mới thiết lập.

Tuy nhiên, phần lớn các tài liệu vẫn duy trì nó trong chi "Caulokaempferia". Năm 2014, Mood "et al." cho rằng tốt nhất nên duy trì loài này trong chi riêng của chính nó là "Pyrgophyllum".

==Mẫu định danh==
Mẫu định danh: "Delavay, J.M. 2721"; (xem các tiêu bản lưu giữ tại MNHN) do nhà truyền giáo người Pháp Père Jean Marie Delavay (1834-1895) thu thập ngày 23 tháng 8 năm 1887 tại hẽm núi Tsong So (Ten Tchouan), khoảng 50 km về phía bắc Đại Lý, tây bắc tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

==Từ nguyên==
"Pyrgophyllum" bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ "πύργος" (pyrgos, kèn cornet/coocnê) và "φύλλον" (phyllon, lá, lá bắc).

==Phân bố==
Loài này có trong rừng rậm ở cao độ 1.500-2.800 m tại Tứ Xuyên, Vân Nam. Tên gọi trong tiếng Trung của nó là 苞叶姜 (bao ye jiang, bao diệp khương).

==Mô tả==
Cây thảo lâu năm, cao ~55 cm. Thân rễ hình cầu; rễ mập, hình chỉ. Lưỡi bẹ chẻ 2, có màng; cuống lá có rãnh, dài 2–5 cm; phiến lá hình trứng hoặc thuôn dài-hình mác, 20 × 5 cm. Cụm hoa tận cùng trên các thân giả; lá bắc 1-3, lớn, 10 × 3 cm, lõm, mép hợp sinh tại gốc vào trục chính của cụm hoa, đỉnh có phần mở rộng giống như lá, chứa 1-2 hoa. Hoa không cuống, màu vàng, sớm héo, trải phẳng cao 5 cm. Đài hoa hình ống, xẻ sâu một bên, đỉnh 2 răng. Ống tràng hoa dài hơn đài hoa; thùy trung tâm rộng hơn các thùy bên. Các nhị lép bên gần thẳng, các thùy tràng hoa bằng nhau. Môi dưới 2 thùy ở đỉnh; thùy hình trứng. Chỉ nhị ngắn; bao phấn đính đáy; phần phụ liên kết dễ thấy, hình tam giác, nguyên. Bầu nhụy hình trứng ngược, 3 ngăn. Đầu nhụy 3 thùy, có lông rung khó thấy. Nhụy lép 2, thẳng. Quả nang gần hình cầu. Hạt hình trứng, có áo hạt ngắn. Đĩa mật 2, nhọn ngắn.

Thân giả 25–55 cm, mọc thẳng, gốc hình cầu, với 1 hoặc 2 lá không phiến lá. Lá 4 hoặc 5; cuống lá 0,5–7 cm; phiến lá 8-20 × 4–5 cm, mặt gần trục nhẵn nhụi, mặt xa trục có lông tơ, gốc lá gần thuôn tròn, nhọn hoặc thon dần, đỉnh nhọn. Lá bắc 7–13 cm, có 1 hoặc 2 hoa. Ống tràng hoa dài khoảng gấp đôi đài hoa; thùy trung tâm rộng gần gấp đôi thùy bên hình mác hẹp. Quả nang đường kính khoảng 1 cm. Ra hoa tháng 9-11. Nhiễm sắc thể "2n" = 42.
Cautleya cathcartii

Cautleya cathcartii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1890.
Cautleya petiolata

Cautleya petiolata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1890.
Cautleya spicata

Cautleya spicata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng.

==Phân loại==
"C. gracilis" được James Edward Smith mô tả lần đầu tiên năm 1822 dưới danh pháp "Roscoea spicata". Năm 1890, John Gilbert Baker chuyển nó sang chi "Cautleya". Trong cùng tác phẩm này, Baker cũng mô tả hai loài khác là "C. robusta" và "C. petiolata". Hiện nay cả 2 danh pháp này đều được coi là đồng nghĩa của "C. spicata".

==Tên gọi thông thường==
Tên gọi trong tiếng Trung: 红苞距药姜 (hồng bao cự dược khương, nghĩa là cự dược khương lá bắc đỏ).

==Phân bố==
Nền rừng hoặc biểu sinh trên cây; ở cao độ 1.100-3.600 m tại miền bắc Ấn Độ (Assam, Sikkim, Uttarakhand), Bhutan, Myanmar, Nepal, Trung Quốc (Quý Châu, Tứ Xuyên, Tây Tạng, Vân Nam). Theo Phạm Hoàng Hộ (1999) thì loài này cũng có ở Việt Nam, nhưng không chỉ ra địa điểm phát hiện.

==Mô tả==
Thân giả 30–60 cm. Lá 4-7, có cuống lá; lưỡi bẹ 5–10 mm, dạng màng, đỉnh tù hoặc nhọn; cuống lá 1,5–2 cm; phiến lá hình mũi mác-thuôn dài đến thẳng, 12-30 × 1,6–4 cm, gốc thuôn tròn hoặc tù, đỉnh hình đuôi-nhọn. Cành hoa 7–12 cm, nhiều hoa dày dặc; lá bắc màu đỏ (từ đây mà có tên gọi hồng bao cự dược khương), thuôn dài 2,5–3 cm, dài hơn đài hoa. Hoa màu vàng. Đài hoa 1,5-2,5 cm, chẻ 1 bên, đỉnh 2 răng. Tràng hoa 2-2,5 cm; thùy hình mũi mác, 2-2,5 cm. Các nhị lép bên hình trứng ngược-thuôn dài, dài gần bằng thuỳ trung tâm của tràng hoa. Cánh môi ~2,5 cm, đỉnh 2 khe. Bao phấn thẳng, ~1,5 cm. Quả nang màu đỏ, hình cầu, đường kính ~1 cm. Hạt màu đen, hình trứng, được bao bọc trong áo hạt màu trắng, khô xác. Ra hoa tháng 7, tạo quả tháng 9-10. "2n" = 34.

== Gieo trồng ==
"Cautleya spicata" được trồng làm cây cảnh sân vườn. Nó là loài cây chịu lạnh ngoài trời trong điều kiện khí hậu vùng trung du nước Anh, nhưng người ta khuyến cáo nen có lớp bổi che phủ trong mùa đông. Nó cũng có thể được trồng trong chậu, khi cần thiết phải bảo vệ nó khỏi sương giá. Nó cần loại đất giữ ẩm, giàu mùn, tránh nhiều ánh nắng mặt trời.

Một số giống cây trồng được biết đến. 'Crug Canary' cho cây cao tới 1 m (3 ft), với thân màu đỏ, lá bắc màu đỏ sẫm và hoa màu vàng cam. 'Arun Flame' cho cây có chiều cao tương tự, với các cành hoa nhiều hoa dày dặc hơn; mặt dưới của lá có ánh màu đỏ tía. Một dạng được biết đến với tên gọi "lutea" không có màu đỏ. Các cây trồng thuộc bộ sưu tập số CC 3676 có thân ngắn hơn và hoa màu da cam sẫm.
Cornukaempferia aurantiflora

Cornukaempferia aurantiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Donald Mood và Kai Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.

==Phân bố==
Quần thể hoang dã của loài này được tìm thấy ở cao độ khoảng 765 m trong rừng thứ sinh nhiều bóng râm ở tỉnh Phetchabun, đông bắc Thái Lan. Được trồng tại Thái Lan, Hoa Kỳ và Australia. Mẫu mô tả loài: "Mood 96P24", thu thập tại chợ ở Băng Cốc.

==Mô tả==
Cây thảo thân rễ thấp. Thân rễ đường kính ~15–20 mm, màu trắng với lõi màu vàng; củ ~1 × 8 cm, màu vàng với lõi màu nâu nhạt, mùi thơm nhẹ và vị đắng. Lá 2-3, ban đầu mọc thẳng đứng, sau mọc ngang so với đất nhưng cao dần lên. Bẹ lá ~3–10 cm; lưỡi bẹ ngắn, 2–4 mm, có khía răng cưa; cuống lá 5–11 cm, màu xanh lục với một dải màu tím vừa; phiến lá hình trứng rộng tới hình gần tròn, 20-25 × 14–15 cm; mặt trên màu xanh lục với các vệt màu trắng bạc giữa các gân, nhẵn nhụi với các gân nổi lên, mặt dưới màu tía sẫm với lông dài màu trắng; mép gợn sóng. Cụm hoa ít hoa (10-15 hoa); lá bắc hình mác, đầu nhọn, màu ánh lục với đỉnh màu hồng, lá phía dưới ~5 cm nhỏ dần lên phía trên; ống đài hoa ~13 mm, răng 7–9 mm; ống tràng hoa 25–30 mm; các thùy màu da cam ánh đỏ sẫm; các thùy bên 40 × 7 mm, thùy lưng dài ~50 mm, tại gốc 10 mm thon dần về đỉnh có nắp, mép cuốn trong; nhị lép bên màu da cam, hình mác ngược với mép gợn sóng, 30 × 13 mm; cánh môi màu da cam với các vạch đỏ ở gốc, hình tam giác rộng, hình túi, vớp mép gợn sóng; nhị với chỉ nhị rất ngắn, bao phấn dài ~15 mm, mở theo chiều dọc, phần phụ liên kết tạo thành một mào dài, hẹp, cong về phía trước, dài 10–13 mm tương tự như mào ở Zingiber. Bầu nhụy hình elipxoit, với lông ngắn, dài ~10 mm. Không thấy quả chín.
Cornukaempferia longipetiolata

Cornukaempferia longipetiolata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Donald Mood và Kai Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.

==Phân bố==
Loài này được tìm thấy ở cao độ 765 m trong Vườn quốc gia Nam Nao, tỉnh Phetchabun, đông bắc Thái Lan. Mẫu định danh: "Mood 97P139", thu thập ở tọa độ .
Curcuma aeruginosa

Nghệ xanh, nghệ đen, ngải tím, nghệ ten đồng (danh pháp khoa học: Curcuma aeruginosa) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810 theo giống cây do Carey đưa về từ Pegu (nay là Bago, Myanmar).

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "aeruginosa" là tính từ tiếng Latinh (giống đực: "aeruginosus", giống trung: "aeruginosum"), bắt nguồn từ "aerūgō" nghĩa là gỉ đồng, ten đồng. Trong tiếng Việt thì chữ "ten" (Hán-Nôm: 銑) nghĩa là màu xanh đồng, do đồng bị oxi hóa. Ở đây là nói tới màu xanh đồng của ruột thân rễ.

==Phân bố==
Loài này có tại Ấn Độ, Bangladesh, Campuchia, Indonesia (Java, Sumatra), Malaysia bán đảo, Myanmar, Thái Lan, Việt Nam. Môi trường sống là rừng, ở cao độ 100–259 m.

==Mô tả==
Thân hành (tác giả muốn nói tới phần thân rễ của loài này) hình trứng, và với nhiều củ chân vịt ruột màu xanh đồng. Lá có cuống, hình mũi mác rộng, phía trên điểm giữa thoảng màu tía nhạt mờ ở mặt trên; mọi phần khác đều màu xanh lục. Hoa nở trong tháng 5, ngay sau khi lá xuất hiện. Nó khác với tất cả các loài "Curcuma" khác ở chỗ màu sắc bên trong của thân hành màu xanh đồng; trong khi củ nhiều, hình bầu dục, rủ xuống, bên trong có màu ngọc trai nhạt. Cành hoa bên có mào ở loài này cũng giống như ở các loài "Curcuma" khác. Viền bên ngoài của tràng hoa màu hồng; bên trong màu vàng sẫm. Các lá nhẵn dài 2–3 ft (60–90 cm), các cuống và bẹ lá cũng dài khoảng chừng đó, làm cho chiều cao tổng thể khoảng 4–6 ft (1,2-1,8 m).
Curcuma albiflora

Curcuma albiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được George Henry Kendrick Thwaites mô tả khoa học đầu tiên năm 1861. Được tìm thấy tại Maskellia, huyện Ambagamowa, Sri Lanka.

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "albiflora" là tiếng Latinh, có nghĩa là hoa trắng.
==Phân bố==
Loài này là đặc hữu Sri Lanka.

==Mô tả==
Thân rễ nhỏ, củ không cuống. Lá nhỏ, 6-8 inch × 2,5-3,5 inch (15–20 cm × 6–9 cm), nhẵn, màu xanh lục tươi, thuôn dài hoặc hình elip, đỉnh nhọn hoặc thuôn tròn, đáy thuôn tròn hoặc hình tim, có cuống dài xấp xỉ hoặc dài hơn, cùng màu, có rãnh sâu; Cuống cụm hoa ngắn; cụm hoa là cành hoa dạng bông thóc, dài 3-4 inch (8–10 cm). Lá bắc màu xanh lục nhạt hình trứng-hình mũi mác, hơi uốn ngược, nhỏ dần về phía trên, tất cả dều mang hoa; các lá bắc dưới dài ~ 2 inch (5 cm), thuôn dài-hình mũi mác, nhọn đầu; các lá bắc trên ngắn hơn, hình trứng; nắp bao hoa tù; cánh môi tròn, rộng đầu. Hoa dài 1 inch (2,5 cm), màu trắng, thùy tràng hoa thuôn dài. Nhị lép rộng. Cánh môi 0,75 inch (2 cm), rộng, nông, mép có khía răng cưa, màu trắn với đốm vàng trên họng môi. Bao phấn có cựa cong vào trong.
Curcuma amada

Curcuma amada là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Roxb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "amada" lấy theo tên gọi trong tiếng Bengal của loài này, có nghĩa là gừng xoài.

==Phân bố==
Loài này có tại đông và nam Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar, Thái Lan.

==Mô tả==
Thân hành (thân rễ) hình nón, với các củ chân vịt ruột màu vàng nhạt. Cụm hoa dạng bông thóc ít hoa, ở giữa. Lá có cuống dài, hình mũi mác rộng. Toàn thân cây có màu xanh lục. Rễ tươi có mùi giống như mùi xoài tươi, vì thế mà tại khu vực Bengal người ta gọi nó là "amada" (nghĩa đen là gừng xoài). Nó cũng được gọi là "kajula-gauree". Ra hoa vào mùa mưa.

==Sử dụng==
Được người dân bản địa sử dụng để kích thích thèm ăn sau khi khỏi ốm, tạo màu cho cà ri cũng như sử dụng trong y học dân gian.

==Lưu ý==
Không nhầm loài này với "Curcuma mangga" có ở đảo Java, Indonesia cũng có mùi xoài, với tên gọi tại đó là "temu mangga" hay "temu poh" - cũng có nghĩa là gừng xoài. Khác biệt giữa hai loài này ở chỗ "C. amada" có cụm hoa mọc chính giữa, trong khi "C. mangga" có cụm hoa mọc ở bên.
Curcuma amarissima

Curcuma amarissima là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roscoe mô tả khoa học đầu tiên năm 1826. Tên tiếng Trung: 极苦姜黄 (cực khổ khương hoàng), nghĩa đen là giềng cực đắng.

==Phân bố==
Loài này có tại đông bắc Ấn Độ, Bangladesh, Trung Quốc (huyện Mãnh Lạp, tây nam tỉnh Vân Nam). Môi trường sống là nền rừng, ở cao độ khoảng 800 m.

==Mô tả==
Thân rễ bao gồm một loạt các củ lớn nối với nhau, với các rễ bên, củ chân vịt dài, thẳng, dày bằng ngón tay cái của người, ruột màu vàng với phần rìa màu xanh gỉ đồng, vỏ màu xanh lục ánh lam, vị rất đắng; củ treo lủng lẳng ít và nhỏ, ruột màu ngọc trai hay trắng; thân màu ánh đỏ; lá hình trứng rộng, màu xanh lục và nhẵn cả hai mặt, ~ 45 × 14 cm, với cuống lá có bẹ màu nâu ánh đỏ, dài; cụm hoa bông thóc mọc ở bên, trên các chồi tách biệt mọc ra từ thân rễ, hình trụ, cao từ 4-6 inch × 3,5 inch (10-15 cm × 9 cm), với các bẹ màu nâu ánh tía; lá bắc hữu sinh lớn ~5 cm, hình trứng, xếp lợp, màu xanh lục sẫm; mào nhỏ, màu trắng, chóp ở đỉnh các lá bắc có màu từ hồng nhạt đến đỏ; lá bắc bên trong hình trứng, màu trắng; đài hoa ~1cm, 3 thùy, chóp đỉnh màu hồng; phiến ngoài của tràng hoa 3 thùy, màu đỏ thắm, ống tràng ~2cm, các thùy ~1cm, thuôn dài, phần trên có mấu nhọn, có nắp; chỉ nhị, hay môi trên của phiến trong chia 3 phần, màu vàng rơm nhạt, các phần bên mọc thẳng, tụ lại, phần giữa mang bao phấn có rãnh, 2 cựa; môi dưới 3 thùy tù, màu vàng, thùy giữa (cánh môi) lớn nhất, 3 thùy, thùy trung tâm với dải màu vàng sẫm ở giữa, có khía tai bèo hoặc gợn sóng ở mép; hình chỉ đến bán bầu dục, với hai nhú hình dùi ở gốc; đầu nhụy hình chén có lông rung; nguyên bào mầm có lông nhung; quả nang ba ngăn, hạt nhiều. Ra hoa tháng 4-5.
Nghệ lá hẹp

Nghệ lá hẹp (danh pháp khoa học: Curcuma angustifolia) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810. Tên gọi tại Ấn Độ là "tikhur".

==Phân bố==
Loài này có ở Ấn Độ (từ Uttarakhand, Maharashtra tới Assam), Bangladesh, Bhutan, Myanmar, Nepal, Thái Lan, Việt Nam. Du nhập vào đông nam Trung Quốc.

==Mô tả==
Địa thực vật; thân rễ thuôn dài, củ hình bông vụ to 1 cm, nạc trắng, bìa vàng, mùi nghệ; rễ to, rộng 1,5 mm, mang nhiều củ thuôn dài ở chót, nhạt màu. Lá có phiến hẹp hình mũi mác, to 15 × 5–7 cm, cuống dài đến 15 cm. Phát hoa xuất hiện trước lá, cao 15 cm, trên cọng 5–15 mm; lá hoa tròn dài, đến 2,5 cm; lá hoa dưới màu xanh lục, chóp đỏ hay tim tím; đài hoa 1 cm, có lông, vành có ống có lông, cánh hoa 1,5 cm; bao phấn có 2 móng nhỏ; nhị lép dài 2 mm; cánh môi bầu dục, dài 11 mm, chẻ 1/4. Hoa dài hơn lá bắc. Ra hoa tháng 5-7.

==Sử dụng==
Củ trị lạnh, gãy xương, ỉa, vàng da, sưng thận, sạn. Tại Ấn Độ, người ta nghiền củ của loài này để làm bột, tương tự như bột thu được từ "Maranta arundinacea" hay "Tacca pinnatifida", gọi là "Tikhur" hay "Ticor". Một số loại bánh ngọt được làm từ bột tikhur.

==Lưu ý==
"C. angustifolia" là đồng nghĩa của "C. neilgherrensis" .
Curcuma antinaia

Curcuma antinaia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Chaveer. & Tanee mô tả khoa học đầu tiên năm 2007. Mẫu định danh loài "A. Chaveerach 509" thu thập ở cao độ 300 m tại huyện Sangkhom, tỉnh Nong Khai.

==Từ nguyên==
Thân rễ của "C. antinaia" được sử dụng trong y học cổ truyền Thái Lan làm chất chống nọc do rắn độc cắn. Tên thông thường bản ngữ "waan nak kharat". “Nak kharat” trong tiếng Thái kết hợp hai từ tiếng Bali “naka” + “raja” có nghĩa là “vua Naka”. Các Phật tử tin rằng Naka là vị thần của các loài rắn. Tính từ định danh loài dựa trên tính chất chống nọc rắn độc.

==Phân bố, môi trường sống==
"C. antinaia" được trồng trong vườn nhà ở một số bản làng tại huyện Sangkhom, tỉnh Nong Khai ở đông bắc Thái Lan. Nó phát triển tốt tại các khu vực lộ thiên trong vườn nhà với đất sét ẩm; ở cao độ 300-400 m. 

==Mô tả==
Cây thân thảo trên mặt đất, sống lâu năm. Rễ chùm, một số mập. Thân giả mọc thẳng đứng, cao tới 1 m. Thân rễ phân nhánh, 5-10 × 1,5-2 cm, hình trụ, phía ngoài có màu trắng ánh xanh lục đến nâu ánh vàng, bên trong màu vàng nhạt hoặc màu da cam (phần trung tâm đường kính ~5 mmm), chứa chất giải độc rắn cắn. Lá hàng năm 6-8; bẹ lá xanh lục, nhẵn nhụi, dài 30-50 cm; phiến lá hình elip-thuôn dài, 40-70 × 12-16 cm, cả hai mặt đều nhẵn nhụi, gốc hình nêm, đỉnh nhọn đến nhọn hoắt, mép nguyên hoặc hơi gợn sóng. Cụm hoa phát triển trên thân giả, 12-15 × 6-8 cm; cuống nhẵn nhụi, được bao trong các bẹ của hai lá thấp nhất, dài 20-30 cm; lá bắc xếp lợp; lá bắc sinh sản hình trứng rộng đến hình elip rộng, 5-5,3 × 3-3,2 cm, màu lục sáng, nhẵn nhụi, hình túi, mép rời, đỉnh tù; mào lá bắc dẹt, gốc hình túi, hình elip-thuôn dài, dài 6-7 × 2,5-2,7 cm, màu trắng với đỉnh màu tím, nhẵn nhụi; lá bắc con hình trứng ngược-thuôn dài, 2,7-3 × 1,3-1,5 cm, dạng màng, nhẵn nhụi, đỉnh xẻ 2 thùy nông, đỉnh các thùy thuôn tròn. Đài hoa hình ống, dạng màng, 1,6-1,8 × 0,2-0,3 cm, đỉnh 3 thùy, nhẵn nhụi, xẻ một bên, dài ~0,5 cm. Ống tràng hoa dài 2,3-2,5 cm, nhẵn nhụi, màu trắng, thuỳ 3; thùy lưng hình trứng rộng, 1,5-1,7 × 1,8-2cm, hình túi, đỉnh có nắp, với các mũi nhọn giống như gai dài 2-3 mm, nhẵn nhụi; thùy bên hình trứng, 1,5-1,7 × 1-1,2 cm, đỉnh thuôn tròn; cánh môi hình trứng ngược, màu vàng hoặc màu da cam nhạt với một dải màu da cam dọc theo giữa cánh môi từ đáy đến đỉnh, 3-3,2 × 1,5-1,7 cm, đỉnh xẻ 2 thùy nông hoặc hình có khía răng cưa; nhị lép bên thuôn dài, 1,3-1,5 × 0,7-0,8cm, màu vàng, đỉnh thuôn tròn; nhị 1, chỉ nhị dài ~0,7 cm, hợp sinh với nhị, mào bao phấn lắc lư, ~5 × 2mm, có lông ở mặt lưng, gốc với 2 cựa dài; bầu nhụy hạ, nhẵn nhụi, 3 ngăn, kiểu đính noãn là đính trụ; vòi nhụy 1, hình chỉ, dài ~1 cm; đầu nhụy hình chén, đường kính ~1 mm.
Curcuma attenuata

Curcuma attenuata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Nathaniel Wallich đưa vào danh sách của ông năm 1832 nhưng không có mô tả khoa học kèm theo. Năm 1890, John Gilbert Baker cung cấp mô tả khoa học đầu tiên cho nó. Mẫu vật do Wallich thu thập tại bờ sông Irrawaddy.

==Phân bố==
Loài này có tại Myanmar và Thái Lan.

==Mô tả==
Thân rễ nhỏ, hình cầu; củ không cuống thuôn dài. Búi lá dài 2,5–3 ft (76–90 cm), cuống lá dài, thanh mảnh, dài bằng phiến lá; phiến lá có kết cấu rắn chắc hơn so với thường thấy trong chi này, rất nhẵn nhụi, dài 1-1, 5 ft (30–46 cm), lá hình mũi mác, thu nhỏ dần về phía đáy và đỉnh nhọn. Lá bắc hoa nhỏ, dài dưới 1 inch (2,5 cm), dạng màng, rất tù; lá bắc mào ít, thuôn dài, sáng màu với ánh đỏ. Cuống cụm hoa dài 1 ft (30 cm), thanh mảnh, mọc thẳng. Cụm hoa bông thóc rậm, 3-4 × 1 inch (7,5-10 × 2,5 cm). Hoa? (do tác giả chỉ thấy mẫu hoa héo).
Curcuma aurantiaca

Curcuma aurantiaca là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Coenraad van Zijp mô tả khoa học đầu tiên năm 1915. Tên gọi địa phương tại khu vực Malang (tỉnh Đông Java) là "kuntji kerbo" hay "temu blobo".

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "aurantiaca" là từ tiếng Latinh (giống đực: "aurantiacus", giống trung: "aurantiacum"), có nghĩa là màu da cam. Ở đây là nói tới màu của hoa loài này.

==Phân bố==
Loài này có tại Ấn Độ, Indonesia (đảo Java, Maluku, Sulawesi), Malaysia bán đảo, Myanmar?, Sri Lanka?, Thái Lan. Tại Java, nó mọc trong các rừng tếch ("Tectona grandis"), đây là một hệ sinh thái rất khô trong mùa khô, giống với môi trường sống của nó ở Ấn Độ và Thái Lan.

==Mô tả==
Cây thân thảo lâu năm cao 20–70 cm. Thân rễ nhỏ, đơn, hiếm khi chia nhánh, rễ màu vàng nhạt, có mùi long não, củ không cuống. Lá 4-5, với cuống dài 3,5–28 cm; phiến lá 28-51 × 14–21 cm, mép trên và gân lá nhiều lông nhỏ, mặt dưới nhẵn nhụi hơi gợn sóng, đỉnh nhọn, đáy thuôn tròn hoặc hình nêm-hình trứng hoặc đôi khi thuôn dài; cuống lá có rãnh; mặt ngoài bẹ lá nhiều lông nhỏ, mép có lông rung; lưỡi bẹ nhỏ 2 răng, dài 5 mm, mặt ngoài nhiều lông nhỏ. Cụm hoa bông thóc ở đầu cành, 9-23 × 5–9 cm, hình trụ; cán hoa bị che lấp sâu trong bẹ, nhiều lông nhỏ; các lá bắc dưới dài 3.5 cm, gần hình trứng, đỉnh hơi uốn cong, lá bắc giữa hợp sinh bên màu vàng ánh lục, đỉnh đôi khi màu lục sẫm hay tím, lá bắc trên dài 5 cm, thuôn dài-hình mũi mác, nhọn, hơi uốn cong, màu tím, đáy nhạt dần trở thành ánh xanh; hoa dài 4,8 cm; đài hoa dài 11 mm, nhiều lông trắng dài, chẻ một bên, 3 răng phình lên bất thường, đỉnh thuôn tròn; ống tràng 3 lần dài hơn, nhẵn nhụi; các thùy màu da cam nhạt, mặt trong nhẵn nhụi; thùy saunhiều long cực nhỏ, đỉnh thuôn tròn; các thùy bên nhẵn nhụi, đỉnh thuôn tròn; môi lõm, 1,6 cm × 2 cm, có vết rạch, màu da cam tới đỉnh, đoạn giữa sẫm màu; nhị lép màu da cam; mô vỏ bao phấn dài 6 mm, màu da cam nhạt, đỉnh sẫm màu, đáy xiên-cắt cụt; mô liên kết không có phần phụ; bầu nhụy dài 3 mm, hình cầu, màu nâu nhạt.

==Sử dụng==
Cụm hoa của "C. aurantiaca" từng được dùng làm rau ăn tại Sulawesi, nhưng việc sử dụng như vậy hiện nay không còn phổ biến.
Curcuma australasica

Curcuma australasica là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Joseph Dalton Hooker mô tả khoa học đầu tiên năm 1867. Tên gọi tiếng Anh của nó là "Australian wild turmeric", nghĩa là nghệ hoang Australia. Tên gọi khác là "Cape York lily", nghĩa là loa kèn Cape York. Tên gọi trong ngôn ngữ Gugu Yimithirr ở viễn bắc Queensland, Australia là "kumbigi".

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "australasica" là để chỉ Australia.

==Phân bố==
Loài này có tại Australia (Lãnh thổ Bắc Úc, Queensland), Indonesia (từ Maluku tới phần lãnh thổ trên đảo New Guinea), Papua New Guinea (đảo chính, quần đảo Bismarck, Bắc Solomons), cũng như một vài đảo khác trên Thái Bình Dương như Polynesia thuộc Pháp (quần đảo Society, Tubuai), Guam, Micronesia, quần đảo Bắc Mariana, Palau, Quần đảo Solomon (Nam Solomons). Cao độ sinh sống: 0 - 2.000 m. Môi trường sinh sống là những vùng đất ẩm ướt, rừng, bìa rừng nhiều bóng râm, trảng cỏ, chịu được sương giá nhẹ. Loài này ngủ trong mùa khô, và khi trồng trọt cần nhiều nước trong mùa sinh trưởng.

==Mô tả==
Cây cao 30–80 cm. Thân rễ màu vàng. Rễ gồm các chùm củ hình trụ với các chỗ thắt đây đó, màu trắng. Lá dài 1-1,5 ft (30–46 cm), rộng 6–19 cm, hình mũi mác hẹp hay hình mũi mác, với đáy thuôn tròn, đỉnh nhọn. Cán hoa đầu cành, ban đầu ngắn, sau kéo dài ra đáng kể. Cụm hoa bông thóc, dài 5-7 inch (13–18 cm), hình trụ, nhiều hoa. Lá bắc dưới dạng nắp, mọc sát nhau, hợp sinh tại gốc, tù, uốn cong, màu xanh lục; lá bắc trên tỏa rộng, thuôn dài, nhọn, màu hồng, dài 1 inch (2,5 cm). Hoa màu vàng nhạt (đôi khi màu trắng). Bầu nhụy hình cầu. Ống đài dài bằng 0,5 lần ống tràng; 3 thùy, tù. Các thùy tràng thuôn dài, tù, 1,5–2 cm. Môi hình tròn. Bao phấn thuôn dài, với các cựa chụm lại. Nhị lép thon nhỏ dần. Ra hoa từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau. Giống cây trồng "Aussie Plume" được trồng tại Hoa Kỳ có thể cao đến 2 m.

==Sử dụng==
Người dân địa phương ở Micronesia sử dụng nghệ hoang Ausstralia; như thân rễ và lá được sử dụng làm thuốc trong y học dân gian trên các đảo san hô vòng Woleai và Namoluk, còn lá được sử dụng để gói thực phẩm ở Chuuk, nhưng không rõ là lá và thân rễ được thu hái từ cây mọc hoang dã hay từ cây trồng. Trên đảo Poluwat, loài cây này được trồng rộng rãi và những cây trồng này được sử dụng để làm vòng hoa, còn thân rễ được sử dụng làm thuốc nhuộm màu vàng để tô vẽ lên cơ thể. Thổ dân trên bán đảo Cape York nướng thân rễ loài này để ăn.

==Quan hệ họ hàng==
"C. australascia" được cho là có quan hệ họ hàng gần với loài cây trồng phổ biến là nghệ ("C. longa"). Tuy nhiên, nghiên cứu phát sinh chủng loài gần đây của chi "Curcuma" lại không bao gồm "C. australasica", nên không rõ hai loài có quan hệ họ hàng gần như thế nào. Tuy nhiên, cả hai loài đều nằm trong phân chi "Curcuma" của chi "Curcuma", vì thế cho đến khi nghiên cứu sâu hơn được thực hiện về mối quan hệ di truyền giữa các loài, theo phương pháp của Maxted "et al." (2006), thì "C. australasica" có thể được phân loại là họ hàng hoang dã bậc ba (trong nhóm Đơn vị phân loại 3) của nghệ. Ở dạng hoang dã, "C. australasica" là họ hàng hoang dã chính của dạng trồng trọt của loài này, được sử dụng làm cây cảnh.
Curcuma bakeriana

Curcuma bakeriana là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Botting Hemsley mô tả khoa học đầu tiên năm 1892.

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "bakeriana" là để vinh danh John Gilbert Baker (1834-1920), nhà thực vật học người Anh.

==Phân bố==
Loài này có tại Papua New Guinea.

==Mô tả==
Tương tự như "C. australasica", nhưng khác ở chỗ các củ có cuống hình chùy hay hay hình trứng, không có chỗ thắt lại như ở "C. australasica". Ngoài ra, cụm hoa bông thóc cũng ngắn hơn, nhưng với các hoa màu da cam lớn hơn.
Curcuma bicolor

Curcuma bicolor là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Mood & K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 2001. Mẫu vật thu thập ở cao độ 750 m, ven đường 1095, gần thị trấn Pang Mapha, huyện Pang Mapha, tỉnh Mae Hong Son.

==Phân bố==
Loài này có tại tỉnh Mae Hong Son, miền bắc Thái Lan.
Curcuma caesia

Curcuma caesia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810. Người Bengal gọi nó là "nílkunth'ha" hay "kálá-haldí". Tên tiếng Anh của nó là "black turmeric" (nghĩa đen là nghệ đen, tuy nhiên không nhầm nó với nghệ đen ở Việt Nam là "Curcuma zedoaria") hay "black zedoary" (nghĩa đen là nga truật đen).

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "caesia" là tiếng Latinh (giống đực: "caesius", giống trung: "caesium"), nghĩa là xám xanh. Ở đây là nói tới ruột các củ chân vịt màu xám xanh của loài này.

==Phân bố==
Loài này có tại Ấn Độ, Bangladesh.

==Mô tả==
Thân rễ hình trứng, với các củ chân vịt ruột màu xám xanh ("caesius"). Lá hình mũi mác, có cuống, sọc màu tía ánh gỉ sắt sẫm xuống tới đoạn giữa, xuyên qua mặt dưới; mọi phần khác màu xanh lục. Cuống lá và bẹ lá màu xanh lục. Lá bắc sinh sản màu xanh lục ánh gỉ sắt, mào màu tía sẫm. Cán hoa ở bên. Mặt ngoài tràng hoa màu tía, bên trong màu vàng. Nở hoa tháng 5, ngay sau khi lá xuất hiện.

==Sử dụng==
Theo Carey thì người Hindu giã nát rễ nó để đắp vào chỗ đau (khớp, vết thương).

==Tinh dầu==
Một nghiên cứu về tinh dầu thân rễ của "C. caesia" từ miền trung Ấn Độ năm 2003 đã nhận dạng 30 hợp chất, chiếm 97% trọng lượng tinh dầu, với camphor (28%), ar-turmeron (12%), ("Z")-ocimen (8%), ar-curcumen (7%), 1,8-cineol (5%), elemen (5%), borneol (4%), bornyl acetat (3%) và curcumen (3%) là các thành phần chính.

Nghiên cứu khác năm 2014 về tinh dầu thân rễ của "C. caesia" từ miền nam Ấn Độ nhận dạng 35 hợp chất, bao gồm tropolon (15,86 %) là thành phần chính, ledol (3,27 %), β-elemenon (3,03 %), α-bulnesen (3,02 %), spathulenol (2,42 %) là các thành phần phụ còn borneol (0,85 %), α-terpineol (0,77 %), eucalyptol (0,62 %), caryophyllen (0,45 %) là các thành phần dấu vết.

Nghiên cứu công bố năm 2020 về tinh dầu thân rễ của "C. caesia" từ miền bắc Ấn Độ đã nhận dạng 48 hợp chất, chiếm 99,28% trọng lượng tinh dầu, với các thành phần chính là cycloisolongifolen, 8,9-dehydro-9-formyl (11,67%), camphor (6,05%), eucalyptol (5,96), β-germacren (5,23%), 2,4,6-cycloheptatrien-1-on, 2-hydroxy-5-(3-methyl-2-butenyl)-4-(1-methylethenyl) (5,18%) và isoborneol (5.05%).
Curcuma ceratotheca

Curcuma ceratotheca là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899. Mẫu dịnh danh "Sarasin n. 786" thu thập ngày 4 tháng 11 năm 1894 tại Tomohon, tỉnh Bắc Sulawesi.

==Phân bố==
Loài này có tại miền bắc đảo Sulawesi, Indonesia.
Curcuma coerulea

Curcuma coerulea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "coerulea" (cách viết khác: "caerulea", giống đực: "coeruleus"/"caeruleus", giống trung: "coeruleum"/"caeruleum") là tiếng Latinh, nghĩa là màu xanh lam hay xanh da trời (thiên thanh), ở đây là nói tới hoa màu xanh lam của nó ("floribus coeruleis").

==Phân bố==
Loài này được tìm thấy ở Thượng Myanmar, tại Fort Stedman (nay là Maing Thauk, phía đông bắc hồ Inle, khoảng 20 km về phía tây nam Taunggyi, thủ phủ bang Shan, đông bắc Myanmar.

==Mô tả==
Lá thẳng-hình mác, thu nhỏ dần, đỉnh nhọn, đáy hẹp, cả hai mặt có lông gần như lông măng, màu xanh lục, dài 15 cm, rộng 2,5 cm. Cụm hoa bông thóc hình trụ hẹp, rậm, dài 15 cm, đường kính 2,5 cm; lá bắc hoa được bao quanh ở dưới, dài 4 cm, hơi tù, nhẵn nhụi; lá bắc vô sinh ít màu; bầu nhụy nhẵn nhụi; đài hoa dài 7 mm, nhọn, 3 răng; ống tràng hoa khoảng 3 lần dài hơn, các thùy thuôn dài, nhọn, nhẵn nhụi; cánh môi màu xanh lam.
Curcuma comosa

Curcuma comosa là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810 theo cây mà Felix Carey (1782-1822) tìm thấy ở Pegu (nay là Bago, Myanmar).

==Phân bố==
Loài này có tại Ấn Độ (Assam), Myanmar, Thái Lan. Du nhập vào Malaysia bán đảo.

==Mô tả==
Thân hành (thân rễ) lớn, hình trái xoan, ruột màu đất son nhạt. Không củ chân chim, nhiều củ có cuống rễ ruột trắng, mọc sâu trong lòng đất. Lá to, có cuống, hình mác, cuống lá và bẹ không thò ra, cao 5–6 ft (1,5-1,8 m), mọi phần màu xanh lục, ngoại trừ những lá đầu tiên có vết mờ màu rỉ sắt nhạt từ giữa cho tới phần trung tâm của mặt trên. Cành hoa bông thóc hình chùy, lớn; lá bắc sinh sản màu hồng nhạt: mào dồi dào, màu hồng. Hoa nhiều, mặt ngoài tràng hoa màu hồng, mặt trong màu vàng, nở tháng 5, cùng lúc lá xuất hiện.
Curcuma coriacea

Curcuma coriacea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Jose K. Mangaly và Mamiyil Sabu mô tả khoa học đầu tiên năm 1988 (in năm 1989).

==Phân bố==
Loài này có tại các bang Kerala (các quận Idukki, Palakkad và Pathanamthitta), Tamil Nadu (?) ở miền nam Ấn Độ. Loài này mọc ở các đồng cỏ lộ thiên, nhiều đá, với các loài như "Cymbopogon", và cả ở các cao độ lớn hơn dọc theo rìa rừng thứ sinh. Cao độ sinh sống 800-1.100 m. Nó ra hoa vào tháng 4-6, và tạo quả tháng 5-8.

==Mô tả==
Thân rễ rất nhỏ, phân nhánh, ruột màu trắng ánh vàng. Thân lá cao 30–40 cm. Lá 25 × 10 cm, hình elip, nhọn ở hai đầu, rậm lông măng ở hai mặt; cuống lá dài đến 3 cm. Cành hoa bông thóc đầu cành, hình trụ 12-13 × 34 cm; lá bắc 2,5 × 1,6 cm, hình trứng, tù, màu nâu ánh vàng, có lông tơ. Hoa vàng; đài hoa hình ống, có lông, xẻ sâu một bên; tràng hoa màu vàng tươi, các thùy không bằng nhau; cánh môi 2 × 2 cm, 3 thùy thuôn tròn, màu vàng sẫm, bầu nhụy có lông tơ.
Curcuma decipiens

Curcuma decipiens là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Nicol Alexander Dalzell mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.

==Phân bố==
Loài này có tại Malwan, bang Maharashtra, tây nam Ấn Độ.

==Mô tả==
Cây thân thảo lâu năm, rễ chùm treo nhiều củ hình quả hạnh, ruột màu trắng. Cán hoa ban đầu mọc ở bên, sau đó 6-8 tuần từ nách lá xuất hiện một cán hoa trung tâm hình chùy dài. Lá hình xoan rộng, nhẵn nhụi, hiếm khi với lông nhung mặt dưới, cuống lá dài, chân phiến cuống ngang gốc bẹ. Lá bắc hoa hình túi, màu tia; lá bắc dưới thuôn tròn, lá bắc trên thuôn dài, tù, với 2 hoa màu tía. Đài hoa hình phễu, 2 lần ngắn hơn ống tràng, 3 răng, răng thuôn tròn. Ống tràng màu tía, bên trong đoạn giữa có râu, viền ngoài thuôn dài, đỉnh có mấu nhọn dạng nắp, ben trong tương tự. Cánh môi 2 thùy, mép nhăn. Chỉ nhị dẹt; bao phấn dài, đầu nhụy hình phễu , 3 ngăn, có lông rung. Tuyến trên bầu thuôn dài-thẳng.
Curcuma ecomata

Curcuma ecomata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Craib mô tả khoa học đầu tiên năm 1912. Mẫu định danh: "Kerr 1655", thu thập ở cao độ 660 m tại vùng Doi Suthep, Chiang Mai.

==Phân bố==
Loài này có tại các tỉnh Chiang Mai, Chiang Rai và Mae Hong Son, tây bắc Thái Lan. Môi trường sống là rừng thường xanh khô và rừng lá sớm rụng, ở cao độ 400-1.300 m.

==Mô tả==
Lá thuôn dài-hình elip, đỉnh nhọn thon ngắn, nhọn, đáy thon nhỏ thành cuống, dài 39 cm, rộng 13 cm, mặt trên nhẵn nhụi, trừ gân có lông cứng; mặt dưới hơi rậm lông; cuống dài tới 20 cm; bẹ không lá ít nhất 4, bẹ trên dài tới 20 cm. Cuống cụm hoa dài 7 cm, đáy có vảy; lá bắc hợp sinh nhiều hay ít, màu từ vàng rơm tới nâu, đôi khi phần đỉnh màu đỏ, đỉnh thuôn tròn, dài 3 cm và rộng 2–7 cm, mép không khía, nhẵn nhụi. Đài hoa trong như thủy tinh, dài khoảng 1 cm. Ống tràng ~3 cm, phần trên mở rộng; các thùy hình mác hoặc thuôn dài-hình mác, nhọn thon, gần đều, dài 15 mm và rộng 4–5 mm. Nhị lép màu tía, gần giống hình thoi, nhọn thon, dài 15 mm, rộng 7 mm; cánh môi gần tròn, đáy hẹp, đường kính 1–2 cm, màu tia trừ phần giữa màu vàng; chỉ nhị rộng, dài ~5 mm; bao phấn dài 8 mm, cựa dài ~2 mm.
Curcuma elata

Mì tinh rừng (danh pháp hai phần: Curcuma elata) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh (1751-1815) đặt tên khoa học lần đầu tiên năm 1814. Mô tả khoa học đầu tiên trong sách "Flora Indica" của Roxburgh do William Carey (1761-1834) biên tập và in năm 1820. Mẫu định danh loài do William Carey lấy từ Myanmar về trồng tại vườn thực vật Calcutta.

==Phân bố==
Loài này có tại Myanmar, Thái Lan và Việt Nam.

==Mô tả==
Địa thực vật cao 1-1,8 m. Thân rễ thuôn dài, hình trứng ngược, với nhiều củ chân vịt lớn, cong vào trong. Củ chân vịt từ vàng nhạt đến vàng, ruột vàng đậm. Các củ mọc ra từ rễ thì ruột màu trắng ngọc trai. Lá không cuống, màu xanh lục, có phiến bầu dục thon, có thể rất to, đến 60-120 x 30 cm, mặt dưới hơi có lông nhung. Cụm hoa bông thóc mọc sát đất, ở bên, xuất hiện trước lá, lớn, cao 20 cm, mào màu từ hồng sẫm đến đỏ thắm; lá bắc xanh, bầu dục rộng, dài 5-6 cm, chóp răng chót lá bắc màu ánh tím. Đài hoa trắng, 3 răng, vành có ống tràng dài bằng 2 lần đài, cánh hoa trắng hay hồng, dài 2,5 cm. Bao phấn đáy có cựa dài. Nhị lép dài 2 cm, đính vào chỉ nhị. Cánh môi dài 2 cm, màu vàng, đầu lõm sâu. Ra hoa tháng 3-4. Bề ngoài tương tự như "C. zedoaria", nhưng rễ thì khác nhiều, phụ thuộc vào kích thước của chúng.

==Tên gọi khác==
The Flora of China gọi nó là 大莪术 (đại nga thuật), nghĩa đen là nga truật lớn, nhưng không kèm theo mô tả.
Curcuma exigua

Curcuma exigua là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được N.Liu mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.

==Phân bố==
Loài này có tại huyện Mễ Dịch, địa cấp thị Phàn Chi Hoa, tây nam tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Tên gọi trong tiếng Trung là 细莪术 (tế nga thuật), nghĩa đen là nga truật nhỏ.

==Mô tả==
Cây cao 40–80 cm. Thân rễ nhiều nhánh, ruột màu vàng; các rễ mập có củ ở tận cùng. Bẹ lá màu lục nhạt; cuống lá 5–8 cm; phiến lá màu xanh lục pha tía, dải hẹp dọc gân giữa màu đỏ, hình mũi mác đến rộng như vậy, ~20 × 5–7 cm, nhẵn nhụi, gốc hình nêm, đỉnh hình đuôi. Cụm hoa đầu cành trên thân giả; cuống ~3,6 cm; cành hoa bông thóc hình trụ, ~9 x 2,5 cm; lá bắc sinh sản hình trứng-hình elip; lá bắc mào màu trắng với đỉnh màu tía, thuôn dài, ~4,2 × 1 cm, nhẵn nhụi. Đài hoa ~1,3 cm, đỉnh 2 răng. Tràng hoa màu tía nhạt; ống tràng ~1,4 cm, có lông nhung ở họng; các thùy màu vàng, hình elip, ~1,5 cm. Các nhị lép bên màu vàng, hình trứng ngược, ~1 x 0,5 cm. Cánh môi gần tròn, ~1,2 × 1,1 cm, đỉnh màu vàng với tâm màu sẫm hơn, có khía răng cưa. Bầu nhụy rậm lông. Quả nang gần hình cầu. Ra hoa tháng 8-10.
Curcuma ferruginea

Curcuma ferruginea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "ferruginea" là từ tiếng Latinh (giống đực: "ferrugineus", giống cái: "ferruginea", giống trung: "ferrugineum"), nghĩa là màu gỉ sắt hay vị sắt. Ở đây là nói tới màu nâu đỏ gỉ sắt của bẹ cán hoa và lá.

==Phân bố==
Loài này có tại khu vực Bengal, tại đông bắc Ấn Độ, Bangladesh và Myanmar.

==Mô tả==
Cây cao khoảng 4 ft (1,2 m). Thân hành và củ chân vịt nhiều, ruột màu vàng nhạt, rất thơm. Bẹ của cán hoa và lá màu nâu đỏ rỉ sắt, với ánh đỏ nhạt xuôi xuống đoạn giữa của mặt trên lá, rõ nét khi lá non, đặc biệt rõ ở những lá đầu mùa. Lá hình mác rộng, nhẵn nhụi. Ra hoa tháng 4-5. Hoa to, ít, viền ngoài màu ánh đỏ, bên trong vàng sẫm. Lá bắc của phần sinh sản của cành hoa bông thóc có màu nâu đỏ rỉ sắt; lá bắc mào ít, màu đỏ thắm.
Curcuma flaviflora

Curcuma flaviflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shao Quan Tong (童绍全, Đồng Thiệu Toàn) mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

==Từ nguyên==
Tính từ định danh "flaviflora" bắt nguồn từ tiếng Latinh "flavus" nghĩa là màu vàng kim và "flora" nghĩa là hoa; ở đây là nói tới hoa màu vàng của nó.

==Phân bố==
Loài này có tại huyện Mãnh Hải, châu tự trị Tây Song Bản Nạp, tây nam tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, cho tới miền bắc Thái Lan. Tên gọi trong tiếng Trung là 黄花姜黄 (hoàng hoa khương hoàng), nghĩa đen là nghệ hoa vàng. Môi trường sống là rừng, ở cao độ khoảng 1.400 m.

==Mô tả==
Cây cao 30–40 cm. Thân rễ nhỏ, có mùi thơm; rễ có củ hình thoi ở tận cùng. Cuống lá 4–7 cm; phiến lá 20-24 × 7–8 cm, mặt gần trục nhẵn nhụi, mặt xa trục rậm lông tơ, gốc hình nêm, đỉnh nhọn thon. Cụm hoa trên các chồi riêng biệt sinh ra từ thân rễ; cuống 5–9 cm, bẹ giống vảy màu đỏ tía; cành hoa bông thóc 4,5-6 × 2,5–3 cm; lá bắc sinh sản màu đỏ ánh tía nhạt, hình trứng-hình tròn đến hình trứng, 4-4,5 × 2,6–3 cm, rậm lông tơ, đỉnh nhọn thon; không có lá bắc mào. Đài hoa ~2 cm, đỉnh 3 răng, có lông rung. Ống tràng hoa màu trắng, ~4 cm, rậm lông tơ màu trắng, họng nhẵn nhụi; các thùy màu vàng nhạt, hình mác hẹp, 1,8-2,4 cm × 7–9 mm. Các nhị lép bên màu vàng nhạt với tâm màu vàng sẫm, hình elip, ~2,2 × 1,2 cm. Cánh môi màu vàng nhạt với tâm màu vàng sẫm, hình trứng ngược, ~2,5–2 cm, nhẵn nhụi, gốc có 2 sọc dọc màu đỏ, đỉnh 2 khe. Bầu nhụy có lông tơ màu trắng. Ra hoa tháng 6.
Curcuma glans

Curcuma glans là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Kai Larsen và John Donald Mood mô tả khoa học đầu tiên năm 2001. Mẫu vật định danh thu thập ở cao độ 810 m ven đường 1035 từ Huai Kuan đi Phayao.

==Phân bố==
Loài này có tại tỉnh Lampang, miền bắc Thái Lan.