hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Minuet

Minuet (; hay "menuet") là một điệu nhảy có nguồn gốc từ Pháp ở nhịp 3/4.

==Lịch sử==
Điệu nhảy phổ biến ở Pháp từ thế kỷ 17, điệu nhảy lần đầu được giới thiệu trong opera bởi Jean-Baptiste Lully. Vào cuối thế kỷ 17, minuet đã được soạn cho các tổ khúc, đôi khi được viết ở nhịp 3/8 hoặc 6/8.

==Tham khảo==
- Caplin, William Earl. 1998. "Classical Form: A Theory of Formal Functions for the Instrumental Music of Haydn, Mozart, and Beethoven". New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-510480-3 (cloth); ISBN 0-19-514399-X (pbk). (pp. 220ff).
- Elson, Louis Charles. 1908. "The Theory of Music as Applied to the Teaching and Practice of Voice and Instruments", 21st edition. Boston: New England Conservatory of Music. (pp. 157ff).

==Liên kết ngoài==
- Example of a Minuet Choreography : "Menuet à deux pour un homme et une femme", Raoul Auger Feuillet: Recueil de Dances (1704)
La Quán Trung

La Bản (chữ Hán: 羅本; bính âm: "Luó Běn"; khoảng 1330 – 1400), tự là Quán Trung (貫中), biệt hiệu "Hồ Hải tản nhân" (湖海散人), là một tiểu thuyết gia nổi tiếng người Trung Hoa sống vào cuối thời nhà Nguyên, đầu thời nhà Minh. Ông được biết đến là tác giả Tam quốc diễn nghĩa, một tiểu thuyết dã sử nổi tiếng và cũng là một trong Tứ đại danh tác của văn học cổ điển Trung Hoa.

== Tiểu sử ==
La Quán Trung có thể là người Thái Nguyên (còn có thuyết cho rằng ông là người Lư Lăng, Tiền Đường, Đông Nguyên. v. v...). Ông sinh vào cuối đời Nguyên, mất vào đầu đời Minh, ước chừng vào khoảng năm 1330 đến năm 1400 giữa thời thống trị của nhà Nguyên Thuận Đế và Minh Thái Tổ. Có thuyết còn nói rõ ông sinh năm 1328 và mất năm 1398.

Ông rất có tài văn chương, rất giỏi về từ khúc, câu đối, lại viết cả các loại kịch, nhưng nổi tiếng nhất là về tiểu thuyết. Ông là tác giả của cuốn tiểu thuyết "Tam quốc diễn nghĩa" và còn có thuyết cho rằng: La Quán Trung cũng là một người tham gia soạn và chỉnh biên tác phẩm "Thủy hử", câu chuyện kể về cuộc khởi nghĩa Lương Sơn Bạc cuối đời Bắc Tống do Tống Công Minh lãnh đạo, đó là hai cuốn tiểu thuyết trong Tứ đại danh tác – bốn tác phẩm nổi tiếng nhất trong văn học cổ điển Trung Hoa. Ông là người đóng góp xuất sắc cho trường phái tiểu thuyết lịch sử đời Minh-Thanh.

La Quán Trung xuất thân từ một gia đình quý tộc. Tuổi thanh niên ông nuôi chí phò vua giúp nước; song lúc đó, triều đình nhà Nguyên đang suy tàn, ông bỏ đi phiêu lãng nên có biệt hiệu là "Hồ Hải tản nhân". Ông là một trong những người "có chí mưu đồ sự nghiệp bá vương". Tiếc rằng tình hình tường tận thế nào nay không thể biết rõ được.

La Quán Trung tương truyền từng tham gia cuộc khởi nghĩa chống nhà Nguyên của Trương Sĩ Thành. Sau khi Trương Sĩ Thành thất bại, Minh Thái Tổ lên ngôi, thống nhất Trung Hoa, ông lui về quy ẩn, sưu tầm và biên soạn tiểu thuyết dã sử.

== Tác phẩm ==
Về tiểu thuyết thì ngoài "Tam quốc diễn nghĩa", tương truyền có tất cả hơn 10 bộ, như nay ta biết còn có: "Tùy Đường chí, Tản Đường ngũ đại sử diễn ca, Tam toại bình yêu truyện"... (hiện nay những bản còn lưu truyền đã bị người đời sau sửa đổi, viết lại, không còn nguyên bản của ông nữa)
- "Tùy Đường chí truyện (隋唐志傳)"
- Tùy Đường lưỡng triều chí truyện (隋唐兩朝志傳)
- Tàn Đường ngũ đại sử diễn nghĩa (残唐五代史演義)
- Phấn Trang Lâu (粉妝樓)
Kursk

Kursk là một thành phố ở miền trung nước Nga. Thủ phủ của tỉnh Kursk (Kypckaя областб). Toạ độ: 51°48' vĩ bắc, 36°06' kinh đông. Dân số 441.000 người (thống kê 2001). Địa điểm dân cư được thành lập từ năm 1032 trở thành thành phố từ năm 1771. Trong thập niên 1860 mới chỉ là đầu mối giao thông đường sắt đến cuối thế kỷ 19 đã là một trung tâm công nghiệp lớn.

Có 3 quận nội thành: Trung tâm, Đường sắt và Xeimski.

Nơi đây vào mùa hạ năm 1943 đã diễn ra Trận Vòng cung Kursk nổi tiếng trong lịch sử Thế chiến thứ hai.

==Nhân vật nổi tiếng==
Nikita Sergeyevich Khrushchyov sinh ra và lớn lên ở đây cho tới khi ông được 14 tuổi.

== Liên kết ngoài ==
- Историческая информация о городе Курск
- Official website of Kursk
- Kursk Business Directory kursk.jsprav.ru
- Kursk music events
- Kursk road police
Volgograd

Volgograd (, ) là một thành phố lớn nằm trên bờ tây hạ lưu sông Volga, một trong những trung tâm công nghiệp lớn của nước Nga.

Trong lịch sử, thành phố còn có tên là Tsaritsyn () (1598–1925). Từ năm 1925 đến năm 1961, thành phố mang tên Stalingrad (), mang tên lãnh tụ Liên Xô Stalin. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, đây là nơi diễn ra những trận đánh khốc liệt nhất giữa phát xít Đức và Hồng quân Liên Xô. Tại đây hiện còn có tổ hợp kiến trúc tượng đài gắn liền với một trận đánh nổi tiếng giữa Hồng quân Liên Xô và Quân đội Đức Quốc xã trong cuộc Chiến tranh Xô-Đức (trận Stalingrad trong thời gian 1942 - 1943), đó là viện bảo tàng lịch sử-trận chiến Stalingrad.

Năm 2018, nơi đây đã diễn ra các trận đấu của giải vô địch bóng đá thế giới. Có một điều khá thú vị là các du khách khi đến xem bóng đá tại đây có một trải nghiệm thú vị về vùng này, đó là đặc sản vấn nạn côn trùng, đặc biệt là ruồi muỗi và nhiều du khách đã bị đốt nhưng có nhiều người thì lại cảm thấy khá bình thường, nhất là người dân vùng này hoặc các du khách đến từ châu Phi, nơi có khí hậu nóng ẩm khá giống vùng này.
Sol thứ

Sol thứ (thường được viết tắt là Gm) là một cung thứ có chất liệu sáng tác âm nhạc với cung chính là nốt Sol (G), bao gồm các nốt nhạc Sol (G), Fa (F), Mi giáng (E), Rê (D), Đô (C), Si giáng (B), La (A) và Sol. Bộ khóa của nó có hai dấu giáng.

Cung thể tương đương (relative key) với nó là cung Si giáng trưởng và cung thể cùng bậc (parallel key) với nó là cung Sol trưởng. Các sự thay đổi về giai điệu hay hoà âm trong các phiên bản khác nhau của cung này được viết lại khi cần thiết.

Vị trí âm giai Sol thứ hòa âm trên phím Dương cầm
Chi (sinh học)

Chi, một số tài liệu về phân loại động vật trong tiếng Việt còn gọi là giống (tiếng Latinh số ít "genus", số nhiều "genera"), là một đơn vị phân loại sinh học dùng để chỉ một hoặc một nhóm loài có kiểu hình tương tự và mối quan hệ tiến hóa gần gũi với nhau. Trong danh pháp hai phần, in nghiêng, tên một loài gồm chữ thứ nhất là tên chi được viết hoa, chữ thứ hai chỉ một đặc điểm nổi bật của loài. Ví dụ loài người có tên khoa học "Homo sapiens", thuộc chi Homo; loài hổ có tên khoa học là "Panthera tigris", thuộc chi Panthera.

==Xem thêm==
- Phân loại học
- Sinh học
RNA polymerase

RNA polymerase thường được gọi trong tiếng Việt là RNA pôlymêraza là một loại enzym chuyên xúc tác quá trình tổng hợp các loại phân tử RNA từ gen. RNA pôlymêraza còn được gọi tên theo chức năng của nó là enzym phiên mã.

== Chức năng ==
RNA polymeraza có khả năng nhận biết gen khuôn mẫu tương ứng, gắn vào vùng điều hoà của gen này và tiến hành phiên mã.

Sau khi đã gắn vào vùng điều hoà của gen, RNA pôlymêraza có khả năng chuyển đổi trình tự pôliđêôxiribônuclêôtit (DNA) (poly DRN) thành trình tự chuỗi ribônuclêôtit (poly RN) mang mã phiên, từ đó dịch mã mới tiến hành được.

Sự tổng hợp (tạo thành) hoặc phân giải (loại bỏ) enzym này có liên quan đến biểu hiện gen.

== Cấu tạo ==
Gồm có nhân tố xích ma(nhận biết promoter). Enzym lõi(kéo dài chuỗi ribonucleotid) enzym lõi có hai chuỗi anpha, 1 chuỗi beta, 1 chuỗi beta '

== Tham khảo ==
Phiên mã.

Danh sách RNA.
Chi (định hướng)

Chi trong tiếng Việt có thể hiểu theo các nghĩa sau:

- Chi (sinh học) là một đơn vị phân loại sinh học đứng trên loài ("species") và dưới họ ("familia").
Chi (giải phẫu) để chỉ bộ phận tay và/hoặc chân của cơ thể động vật bậc cao.
- Chi (họ người), họ người Á Đông.
- Chi là từ viết tắt của Can Chi trong Lịch Trung Quốc.
- Chi (kế toán), khoản chi.
- Chi phí, một thuật ngữ trong kinh tế.
- Chi (thần thoại) là một loài rồng trong thần thoại Trung Quốc
Rice

Rice, trong tiếng Anh có nghĩa là "lúa" hay "gạo", có thể là:
- Một địa danh hay tổ chức:
- Đại học Rice ở Houston, Texas
- Rice, Virginia, Hoa Kỳ
- Rice, Minnesota, Hoa Kỳ
- Hồ Rice
- Riceville
- Quận Rice
- Một nhân vật với họ Rice:
- Anneka Rice, xướng ngôn viên truyền hình
- Condoleezza Rice, ngoại trưởng Hoa Kỳ (2005-)
- Edmund Ignatius Rice (1762-1844), nhà truyền giáo
- Jerry Rice, cầu thủ bóng bầu dục
- Jim Rice, cầu thủ bóng chày
- Stuart A. Rice, nhà vật lý
- Tim Rice, tác giả, nhà soạn nhạc, đặc biệt là lời cho nhạc kịch của Andrew Lloyd Webber
- William Marsh Rice, thương gia và mạnh thường quân Mỹ, người đã thành lập Đại học Rice
- Declan Rice, cầu thủ bóng đá người Anh
Si giáng trưởng

Si giáng trưởng (viết tắt là B) là một cung thứ có chất liệu sáng tác âm nhạc với cung chính là nốt Si giáng (B), bao gồm các nốt nhạc Si giáng (B), Đô (C), Rê (D), Mi giáng (E), Fa (F), Sol (G), La (A) và Si giáng (B). Bộ khóa của nó có hai dấu giáng.

Cung thể tương đương (relative key) với nó là cung Sol thứ và cung thể cùng bậc (parallel key) với nó là cung Si giáng thứ. Các sự thay đổi về giai điệu hay hoà âm trong các phiên bản khác nhau của cung này được viết lại khi cần thiết.

Vị trí âm giai Si giáng trên phím Dương cầm
==Tác phẩm cổ điển có sử dụng cung này==
- "Giao hưởng số 4" - Ludwig van Beethoven
- ""Hammerklavier" Sonata" - Ludwig van Beethoven
- "Concerto cho piano số 2" - Johannes Brahms
- "Giao hưởng số 5" - Anton Bruckner
- The theme of ""Enigma" Variations" - Edward Elgar
- "Giao hưởng số 5, Op.100" - Sergei Prokofiev
- "Giao hưởng số 5" - Franz Schubert
==Tác phẩm khác có sử dụng cung này==
- "The Star-Spangled Banner" - Francis Scott Key
- "The Internationale" - Eugene Pottier
- "20th Century Fox Fanfare" - Lionel Newman
- "Star Wars Main Theme" -John Williams
- "All I Really Want" - Alanis Morissette
- "La Marseillaise" - Claude Joseph Rouget de Lisle
- "Ray of Light" - Madonna
- "Il Canto degli Italiani" - Michele Novaro
- "In The Ghetto" - Elvis Presley
- "One Love/People Get Ready" - Bob Marley
- "Karma Chameleon" - Culture Club
- "Bohemian Rhapsody" - Queen (phần 'opera' ở giọng La trưởng)
- "Mandy" - Barry Manilow
- "The Legend of Zelda Overture" - Koji Kondo
- "Strawberry Fields Forever" - The Beatles
- "Love Story" - Francis Lai

==Bài hát Việt có sử dụng cung này==
- "Chiều hải cảng" -
- "Ngôi sao Hà Nội" - Vĩnh Cát
- "Hà Nội và tôi" - Lê Vinh
Mi giáng trưởng

Chất liệu sáng tác âm nhạc với cung chính là nốt Mi giáng, và thuộc thể trưởng. Bao gồm các nốt Mi giáng, Rê, Đô, Si giáng, La giáng, Sol, Fa và Mi giáng.

Vị trí âm giai Mi giáng trưởng trên phím Dương cầm.

==Tác phẩm cổ điển viết ở cung này==
- "Eroica Symphony" - Ludwig van Beethoven
- "Concerto cho piano số 5 "Emperor"" - Ludwig van Beethoven
- "Concerto cho trumpet " - Joseph Haydn
- "Giao hưởng số 4" - Anton Bruckner
- "Giao hưởng số 8, "Symphony of a Thousand"" - Gustav Mahler
- "Ein Heldenleben" - Richard Strauss
- "Great Gate of Kiev" - Modest Mussorgsky
- " Nocturne cung Mi giáng trưởng Op.9 số 2 - Frédéric Chopin"

==Tác phẩm khác viết ở cung này==
- "Bridge Over Troubled Water" - Simon and Garfunkel
- "You're Beautiful" - James Blunt
- "Bad Day" - Daniel Powter
- "Kiss Me" - Sixpence None the Richer
- "Mama, I'm Coming Home" - Ozzy Osbourne
- "Basie's Blues" - Count Basie
- "One More Night" - Phil Collins
- "Hands Down" - Dashboard Confessional
- "Today" - The Smashing Pumpkins
- "The Long and Winding Road" - The Beatles
- "Sexual Healing" - Marvin Gaye
- "Say It Ain't So" - Weezer
- "Nha Trang mùa thu lại về - Văn Ký
- "Chiều trên bến cảng - Nguyễn Đức Toàn
Sol trưởng

Sol trưởng (được ký hiệu là G) là một cung trưởng dựa trên nốt Sol, bao gồm các nốt: Sol (G), La (A), Si (B), Đô (C), Rê (D), Mi (E), Fa thăng (F) và Sol.

Bộ khóa của nó có một dấu thăng (Fa thăng) và không có dấu giáng.

Vị trí âm giai Sol trưởng trên phím Dương cầm:

== Sử dụng trong âm nhạc ==
=== Thời kỳ Baroque ===
Trong âm nhạc thời kỳ Baroque, cung Sol trưởng được coi là ""cung ban phước"".

Trong số 555 bản sonata Keyboard của Domenico Scarlatti, cung Sol trưởng là cung chính cho 69 bản sonata, tương đương khoảng 12,4%.

Trong âm nhạc của Johann Sebastian Bach, ""Soi trưởng thường là cung của những bản nhạc nhịp" ", theo Alfred Einstein, mặc dù Bach cũng đã sử dụng cung Sol trưởng cho một số tác phẩm dựa trên nhịp , bao gồm cả bản hòa nhạc "Concerto thành Brandenburg" thứ ba và thứ tư của ông. Nghệ sĩ dương cầm Jeremy Denk nhận xét rằng "Goldberg Variations" có thời lượng 80 phút xuất hiện Sol trưởng.

=== Âm nhạc thời kỳ Cổ điển ===
12 trong số 106 bản giao hưởng của Joseph Haydn là Sol trưởng. Tương tự như vậy, một trong những trio cho piano nổi tiếng nhất của Haydn, số 39 (với bản Gypsy Rondo), và một trong hai bộ tứ tấu đàn dây đã xuất bản hoàn chỉnh cuối cùng của ông (Op. 77, số 1), cũng thuộc cung Sol trưởng.

Ngoài ra, Sol trưởng là cung của tác phẩm "Eine kleine Nachtmusik" của Mozart, đóng vai trò như cung chính cho 3 trong số 4 chương của nó (ngoại lệ là chương thứ hai, có tên Romanze nằm trong cung khác). Tuy nhiên, hầu như không có tác phẩm quy mô lớn nào của ông như các bản giao hưởng hay các bản hòa tấu của ông nằm trong cung này; trừ Piano Concerto số 17, Flute Concerto số 1 và Tứ tấu đàn dây số 14 của ông, cùng với một số tác phẩm khác mà ông sáng tác trong giai đoạn tuổi vị thành niên.

== Trong văn hoá quần chúng ==
Cung Sol trưởng còn là cung được Nữ hoàng Elizabeth II quy định để sử dụng cho tác phẩm ""God Save the Queen"" ở Canada. Bản quốc ca ""God Defend New Zealand"" (""Aotearoa"") ban đầu được sáng tác bởi John Joseph Woods ở cung La giáng trưởng, nhưng sau khi trở thành quốc ca của New Zealand vào năm 1977 đã được sắp xếp lại thành Sol trưởng để phù hợp hơn với cách hát phổ thông và đại chúng.. Theo Spotify, Sol trưởng là cung nhạc phổ biến nhất của âm nhạc trên dịch vụ phát trực tuyến (theo sau là Đô trưởng).

== Khóa Sol ==
Khoá sol còn gọi là chìa khoá nhạc. Đó là ký hiệu đặt ở đầu khuông nhạc để xác định tên những nốt nhạc trên khuông. Có 2 loại khoá thường dùng là khóa Sol và Fa.

Khoá Sol được bắt đầu từ dòng kẻ thứ hai của khuông nhạc. Khoá Sol xác định độ cao của nốt Sol ở tầng quãng tám thứ nhất nằm trên dòng kẻ thứ hai.
Mi trưởng

Mi trưởng (viết tắt là E) là một cung thể trưởng có chất liệu sáng tác âm nhạc với cung chính là nốt Mi (E), bao gồm các nốt nhạc Mi (E), Fa thăng (F), Sol thăng (G), La (A), Si (B), Đô thăng (C), Rê thăng (D#) và Mi (E). Bộ khóa của nó có bốn dấu thăng.

Cung thể tương đương (relative key) với nó là cung Đô thăng thứ và cung thể cùng bậc (parallel key) với nó là cung Mi thứ. Các sự thay đổi về giai điệu hay hoà âm trong các phiên bản khác nhau của cung này được viết lại khi cần thiết.

==Bản nhạc sử dụng Mi trưởng==
Antonio Vivaldi dùng Mi trưởng cho bản concerto "Mùa Xuân" trong bộ tác phẩm "Bốn mùa".
Rê thứ

Rê thứ (thường được viết tắt là Dm) là một cung thứ có chất liệu sáng tác âm nhạc với cung chính là nốt Rê (D), bao gồm các nốt nhạc Rê, Đô, Si giáng, La, Sol, Fa, Mi và Rê. Bộ khóa của nó có một dấu giáng.

Cung thể tương đương (relative key) với nó là cung Fa trưởng và cung thể cùng bậc (parallel key) với nó là cung Rê trưởng. Các sự thay đổi về giai điệu hay hoà âm trong các phiên bản khác nhau của cung này được viết lại khi cần thiết.

Vị trí âm giai Re thứ hòa âm trên phím Dương cầm
== Tác phẩm cổ điển viết ở cung này ==
- "Giao hưởng số 9" - Ludwig Van Beethoven
- "Concerto cho piano số 3" - Sergei Rachmaninoff
- ""Der Tod und das Mädchen", D.810" - Franz Schubert
- "Giao hưởng số 9" - Anton Bruckner
- "Der Hölle Rache kocht in meinem Herzen" - Wolfgang Amadeus Mozart (từ The Magic Flute)
- "Concerto cho piano số 20" - Wolfgang Amadeus Mozart
- "Toccata và Fugue cung Rê thứ" - Johann Sebastian Bach
- "Czardas" - Vittorio Monti
- "Giao hưởng số 5" - Dmitri Shostakovich
- "Carmina Burana" - Carl Orff
- Horse Racing(đua ngựa) - dân ca Mông Cổ

== Các tác phẩm ở cung này ==
- "The Devil Went Down to Georgia" - Charlie Daniels Band
- "The Wind Cries Mary" - Jimi Hendrix
- "Jolene" - Dolly Parton
- "Sultans of Swing" - Dire Straits
- "Oh My God" - Michael Franti
- "Lay All Your Love On Me" - ABBA
- "Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight)" - ABBA
- "The Living Daylights" - A-ha
- "Like A Prayer" - Madonna
- "The Call of Ktulu" - Metallica
- "From Russia with Love" - Matt Monro
- "Another Brick in the Wall" - Pink Floyd
- "Schism" - Tool
- "Pieces" - Sum 41
- "Smooth Operator" - Sade
- "Rosalinda" - Thalía
- "Home Alone theme" - John Williams
- "Khúc hát người Hà Nội" - Trần Hoàn
- "Tình yêu Hà Nội" - Hoàng Vân
- "Chiều Hà Nội" - Vũ Quang Trung
- "Mùa xuân, làng lúa, làng hoa" - Ngọc Khuê
- "Hà Nội, trái tim hồng" - Nguyễn Đức Toàn
- "Tiếng đàn balalaika trên sông Đà - An Thuyên
Hệ phản ứng hai thành phần

Hệ phản ứng hai thành phần (tiếng Anh là "Two Component Signal Transduction System" hay viết tắt "Two Component System") là tổ hợp của hai protein khác nhau giúp sinh vật phản ứng trước các tín hiệu của môi trường.

Tổ hợp này thường bao gồm:

1. Protein cảm biến: thường là một kinase có khả năng tự phosphoryl hóa chính mình tại vị trí histidine (gọi là histidine kinase) khi tiếp xúc với tín hiệu
2. Protein tiếp nhận: thường là một phosphatase để chuyển nhóm phosphate cao năng từ protein cảm biến đến "domain nhận" của mình. Khi đó, cấu hình không gian của protein tiếp nhận sẽ bị thay đổi và điều khiển chức năng của "domain đầu ra". Sau khi thực hiện chức năng của mình, protein tiếp nhận giải phóng gốc phoshate vô cơ để trở về trạng thái ban đầu.

==Phân bố sinh giới==
- Vi khuẩn
- Archae
- Sinh vật eukaryote đơn bào
- Nấm
- Thực vật bậc cao

==Các dạng tín hiệu tiếp nhận và kiểu phản ứng==
- Đói dinh dưỡng: như nitrogen, phosphorus, carbon
- Trao đổi chất và năng lượng
- Chống virus
- Điều kiện môi trường khắc nghiệt: pH, áp suất thẩm thấu, chất lượng ánh sáng
- Con đường phát triển phức tạp: sinh bào tử, sinh tế bào dị biệt ("swarmer cell")
Đĩa bán dẫn

Đĩa bán dẫn được làm từ silic có độ tinh khiết cao, là vật liệu xuất phát trong quy trình sản xuất thiết bị bán dẫn cũng như thiết bị MEMS (micro electro-mechanical system). Đĩa bán dẫn thông thường có các đường kính 300 mm (12 inch), 200 mm (8 inch), 150 mm (6 inch).

Tuy có độ tinh khiết cao, đĩa bán dẫn vẫn được pha tạp chất để dẫn điện theo hai loại: loại p dẫn điện bằng lỗ trống, loại n dẫn điện nhờ điện tử.
Sinh học tiến hóa

Sinh học tiến hoá (tiếng Anh: "evolutionary biology") là ngành học nghiên cứu tổ tiên, hậu duệ cũng như quá trình phát triển của các chủng loài theo thời gian. Những phát triển gần đây trong lĩnh vực xác định trình tự gen và sự phổ biến các máy tính tốc độ cao cho phép các nhà nghiên cứu theo dõi sự tiến hoá của các loài dựa trên những thay đổi trong trình tự DNA. Tiến hóa học máy tính ("Computational Evolutionary Biology", CEB) đã ra đời trước kỷ nguyên hệ gene học ("genomics") nghiên cứu xây dựng các mô hình tính toán quần thể và sự biến thiên của chúng theo thời gian. Tiến hóa chính là sự phát triển cơ thể để thích nghi trong cuộc sống.

== Xem thêm ==
- Di truyền học
- Y học tiến hóa
- Sinh lý học tiến hóa
Giải thuật di truyền

Giải thuật di truyền là một kỹ thuật của khoa học máy tính nhằm tìm kiếm giải pháp thích hợp cho các bài toán tối ưu tổ hợp ("combinatorial optimization"). Giải thuật di truyền là một phân ngành của giải thuật tiến hóa vận dụng các nguyên lý của tiến hóa như di truyền, đột biến, chọn lọc tự nhiên, và trao đổi chéo.

Ngày nay, giải thuật di truyền được dùng phổ biến trong một số ngành như tin sinh học, khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo, tài chính và một số ngành khác.

== Phương pháp ==
Trong giải thuật di truyền cho một bài toán tối ưu hóa, ý tưởng là một tập hợp (gọi là nhiễm sắc thể) của những giải pháp có thể (gọi là cá thể) sẽ được cho "tiến triển" theo hướng chọn lọc những giải pháp tốt dần hơn.

Thông thường, những giải pháp được thể hiện dưới dạng nhị phân với những chuỗi 0 và 1, nhưng lại mang nhiều thông tin mã hóa khác nhau. Quá trình tiến hóa xảy ra từ một tập hợp những cá thể hoàn toàn ngẫu nhiên ở tất cả các thế hệ. Trong từng thế hệ, tính thích nghi của tập hợp này được ước lượng, nhiều cá thể được chọn lọc định hướng từ tập hợp hiện thời (dựa vào "thể trạng"), được sửa đổi (bằng đột biến hoặc tổ hợp lại) để hình thành một tập hợp mới. Tập hợp này sẽ tiếp tục được chọn lọc lặp đi lặp lại trong các thế hệ kế tiếp của giải thuật

== Liên kết ngoài ==
- Poli, R., Langdon, W. B., McPhee, N. F. (2008), "A Field Guide to Genetic Programming", freely available via Lulu.com.
- Genetic Algorithms in Ruby
- - An online introduction to genetic algorithms with Java applets
- IlliGAL - Illinois Genetic Algorithms Laboratory - Download technical reports and code
- Golem Project - Automatic Design and Manufacture of Robotic Lifeforms
- Introduction to Genetic Algorithms Using RPL2
- Talk.Origins FAQ on the uses of genetic algorithms, by Adam Marczyk
- Genetic algorithm in search and optimization, by Richard Baker
- Differential Evolution using Genetic Algorithm
- Genetic algorithms and Markov Chain Monte Carlo: Differential Evolution makes Bayesian computing easy (genetic algorithm for statistical analysis)
- Introduction to Genetic Algorithms and Neural Networks including an example windows program
- Genetic Algorithm Solves the Toads and Frogs Puzzle (requires Java)
- Not-So-Mad Science: Genetic Algorithms and Web Page Design for Marketers by Matthew Syrett
- MIT OpenCourseWare | Health Sciences and Technology | HST.508 Genomics and Computational Biology, Fall 2002 | Lecture Notes
- Global Optimization Algorithms - Theory and Application
Đại hội Giới trẻ Thế giới

Ngày Giới Trẻ Thế giới (tiếng Anh: "World Youth Day") là ngày hội của giới trẻ Công giáo toàn thế giới. Ngày Giới trẻ Thế giới được Giáo hoàng Gioan Phaolô II khởi xướng nhân ngày Lễ Lá năm 1984 tại Roma. Ngày Giới trẻ Thế giới thực ra được tổ chức nhiều ngày liên tục (thường là một tuần) nên còn được gọi là Đại hội Giới trẻ Thế giới.

==Đại hội cấp quốc tế==
<br>

==Liên kết ngoài==
- Đại Hội Giới Trẻ Thế giới kỳ XX tại Köln
- Trang chính thức Đại Hội Giới Trẻ Thế giới
Danh sách Köchel

Nhạc sĩ thiên tài người Áo Wolfgang Amadeus Mozart đã sáng tác rất nhiều tác phẩm, phần lớn là kiệt tác của âm nhạc cổ điển, lại rất đa dạng về thể loại, phong phú về nội dung và biến hoá về giai điệu. Sau khi Mozart mất, ngày càng có nhiều nhà nghiên cứu âm nhạc cũng như những người yêu thích âm nhạc muốn biết nhiều về các nhạc phẩm của ông, mà một trong những mong muốn này là cần có danh sách các tác phẩm do ông sáng tác. Köchel-Verzeichnis hay Danh mục tác phẩm của Mozart là tập hợp hoàn chỉnh tất cả các tác phẩm của W. A. Mozart, do nhà âm nhạc học người Áo là Ludwig von Köchel (tiếng Đức: [ˈkœçəl]) sưu tầm, biên soạn và xuất bản, đã đáp ứng được mong muốn này. Ấn bản đầu tiên vào năm 1862 với tựa đề ""Chronologisch-thematisches Verzeichnis sämmtlicher Tonwerke W. A.Mozart"" (Thư mục theo thời gian các nhạc phẩm của W. A. Mozart). Ấn bản này vẫn được lưu truyền và tái bản đến nay, thường được gọi gọn là ""Köchel-Verzeichnis"" (danh mục Kơt-xai), viết tắt là KV hay đôi khi là K.

Vì trong ấn bản này, các nhạc phẩm xếp theo thời gian mà Mozart sáng tác ra, nên cũng có người gọi nó là niên giám (chronological), hoặc bộ sưu tập (catalogue). Cũng vì vậy, cách đánh số nhạc phẩm bằng ôput cho các nhạc phẩm của Mozart dùng ký hiệu KV thay thế cho ký hiệu "op." (opus) mà Mozart và người cùng thời đã dùng. Chẳng hạn, "Nhạc cầu siêu cung Re thứ" (Requiem D-moll für 4 Singstimmen, 2 Violinen, Viola, Bass, 2 Bassetthörner, 2 Fagotte, 3 Posaunen, 2 Trompeten, Pauken, Orgel) là sáng tác duy nhất của Mozart ở thể loại Requiem Mass, theo cách đánh số là Requiem op.1, thì danh mục của Köchel đã xếp là tác phẩm thứ 626 của Mozart, viết tắt là KV 626. Bởi vậy, danh mục Köchel không những cho ta biết danh sách, ký hiệu gọn gàng của nhạc phẩm, mà còn cho biết như một bản tốc ký đề cập ít nhiều đến sự nghiệp âm nhạc của Mozart.

== Lịch sử ==
Vào thập niên ngay sau ngày mất của Mozart, đã có vài bản danh mục thử nghiệm liệt kê tác phẩm của ông, nhưng phải đến năm 1862, thì Ludwig von Köchel mới hoàn thành bộ niên giám này. Quyển niên giám của Köchel dày 551 trang mang tựa đề "Chronologisch-thematisches Verzeichnis sämtlicher Tonwerke Wolfgang Amadé Mozarts (Chronological-Thematic Catalogue of the Complete Musical Works of Wolfgang Amadé Mozart)". Quyển sách này có đính những miếng lật trang cho từng tác phẩm.

Köchel cố gắng sắp xếp các tác phẩm theo thứ tự niên giám, nhưng ngày tháng các sáng tác viết ra trước năm 1784 đều là sự phỏng đoán. Khi Köchel đang biên tập thì lại có thêm những tác phẩm vừa được tìm thấy, được nhận diện, hoặc sửa lại ngày tháng, vì vậy có đến tám bản đính chính cho quyển danh mục. Các tái bản, nhất là tái bản lần thứ ba của Alfred Einstein (1937), và tái bản lần thứ sáu của Franz Giegling, Gerd Sievers và Alexander Weinmann (1964), có rất nhiều sửa chữa. Mới đây nhất, tái bản lần thứ 8 (1983) vẫn có vài thay đổi nhỏ.

Trong tiến trình biên tập, có nhiều ký số mới đã được thêm vào các ký tự. Danh sách dưới đây liệt kê danh mục thể loại tác phẩm của Mozart, trong đó có hai loại chỉ số K: chỉ số nguyên thủy của Köchel (K1) và chỉ số của lần tái bản thứ sáu (K6).
Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần có thể gọi là danh pháp Latinh hay tên khoa học, tên Latinh là quy định của sinh thái học về tên một loài sinh vật bằng tiếng Latinh, trong đó gồm hai từ: từ đầu tiên là tên chi và từ thứ hai là tên loài.

Danh pháp hai phần = Tên chi + Tên loài.

Ví dụ:

- Con chuột nhắt thường gặp trong nhà - theo danh pháp này - có tên là "Mus musculus".
- Loài người hiện đại có tên là "Homo sapiens;" trong đó "Homo" là tên chi (nghĩa là "người"), còn "sapiens" là tên loài (nghĩa là thông minh hoặc tinh khôn). Trong chi "người" ("homo") còn có nhiều loài khác đã tuyệt chủng như "Homo erectus" (người đứng thẳng), "Homo habilis" (người khéo léo).

Quy định này là thống nhất trong sinh học trên toàn thế giới, nhằm để hệ thống hoá các loài và tránh nhầm lẫn. Như vậy, quy định về cách đặt tên như trên chính là một thệ thống quy tắc đặt tên trong khoa học, gọi là danh pháp, áp dụng trong lĩnh vực phân loại sinh học.

== Quy tắc ==
- Người sáng lập ra cách đặt tên là Carl Linnaeus. Theo ông phải dùng tiếng Latinh để mô tả loài. Đó là quy tắc đầu tiên.
- Quy tắc thứ hai: Trong tất cả các văn bản khoa học, tên loài theo danh pháp hai phần bắt buộc phải in nghiêng.
- Tên loài theo danh pháp này còn có thể thêm "phần thứ ba" là tên người đầu tiên và năm phát hiện ra nó và đặt tên, mô tả. Phần thứ ba này thường đặt trong ngoặc đơn. Quy tắc này chỉ áp dụng trong chuyên ngành:

Danh pháp hai phần = Tên chi + Tên loài + Tên người.

Ví dụ: "Brevicoryne brassicae" (Linnaeus, 1758), nghĩa là loài rệp cải do Linnaeus phát hiện và đặt tên vào năm 1758.

- Đôi khi cần viết tắt thì chỉ được viết trong ngữ cảnh mà người khác có thể hiểu được đúng và chỉ được viết tắt tên phần tên chi bằng chữ cái đầu tiên, viết hoa và thêm dấu chấm, vẫn viết nghiêng. Ví dụ tên khoa học viết tắt của loài người là "H. sapiens."

== Xem thêm ==
- Danh pháp ba phần
- Phân loại học
- Đơn vị phân loại ("taxon", số nhiều "taxa")
Mỹ (định hướng)

Mỹ trong tiếng Việt có thể là:
- Tên thường gọi của nước Hoa Kỳ (đọc ngắn từ "A Mỹ Lợi Gia [亞美利加]")
- Mỹ kim là tên gọi khác của đô la Mỹ, đơn vị tiền tệ chính thức của Hoa Kỳ.
- Châu Mỹ (từ "Mỹ Lợi Gia", theo phiên âm Hán-Việt của "America")
- Nam Mỹ
- Trung Mỹ
- Bắc Mỹ
- Một từ có nghĩa là "đẹp" (chữ Hán: 美), được dùng trong các từ ghép như:
- Mỹ học
- Mỹ thuật
- Mỹ viện
Chiết khấu

Trong tài chính, chiết khấu là quy trình xác định giá trị hiện tại của một lượng tiền tệ tại một thời điểm trong tương lai và việc thanh toán tiền dựa trên cơ sở các tính toán giá trị thời gian của tiền tệ. Giá trị chiết khấu của một vòng quay tiền tệ được xác định bằng cách khấu trừ giá trị của nó đi một tỷ lệ chiết khấu thích hợp đối với từng đơn vị thời gian giữa thời điểm mà vòng quay tiền tệ được lượng giá với thời gian bắt đầu của vòng quay tiền tệ. Thông thường phần lớn các tỷ lệ chiết khấu được biểu diễn như là tỷ lệ phần trăm theo năm.

Để tính giá trị hiện tại (PV) của một vòng quay tiền tệ đơn giản, người ta chia nó cho (1 cộng với lãi suất của đơn vị thời gian mà vòng quay tiền tệ này phải thực hiện).

==Ví dụ==
Tính giá trị tương lai (FV) của $100 sẽ nhận được sau thời gian 5 năm với lãi suất cố định 12% mỗi năm

Do 1,12 là khoảng 1.762 nên giá trị tương lai của 100 đô la sau 5 năm sẽ khoảng bằng $176.

==Tỷ lệ chiết khấu==
Tỷ lệ chiết khấu hay còn gọi là chiết suất, sử dụng trong các tính toán tài chính thông thường được chọn tương đương với chi phí vốn. Một số điều chỉnh có thể được thực hiện với tỷ lệ chiết khấu với sự tính toán đến các rủi ro liên quan đến sự không chắc chắn của các vòng quay tiền tệ với những diễn biến khác.

==Hệ số chiết khấu==
Hệ số chiết khấu, P(T), là số mà theo đó vòng quay tiền tệ trong tương lai là có thể nhận được ở thời điểm T phải là tích số để đảm bảo thu được giá trị hiện tại. Vì thế, đối với tỷ lệ chiết khấu kép hàng năm cố định r ta có:

Đối với tỷ lệ chiết khấu kép liên tục và cố định r chúng ta có:

==Các loại chiết khấu khác==
Trong việc định giá bán hàng cho từng phương thức thanh toán (trả ngay, thanh toán trước hạn khi mua hàng trả chậm X ngày, mua hàng với số lượng lớn hoặc ổn định v.v), người ta cũng áp dụng việc giảm giá hay khi các ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác khi mua lại thương phiếu, hối phiếu hoặc các giấy tờ có giá với thời hạn thanh toán xác định của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán với một giá trị nhỏ hơn một tỷ lệ nhất định cũng được gọi chung là chiết khấu có thực.
Ngữ pháp tiếng Latinh

Tiếng Latinh có trật tự từ ngữ vô cùng mềm dẻo bởi vì cổ ngữ này có rất nhiều biến cách.

Trong Latin không có mạo từ xác định hoặc mạo từ không xác định như ""a"" hoặc ""the"" trong tiếng Anh. Chúng có thể được thay thế bằng những tính từ khác, chẳng hạn như "ille" (các dạng của "ille" dần dần thay đổi đơn giản thành "le" hoặc "la" trong Nhóm ngôn ngữ Rôman ngày nay) hay "haec", "ea", "id"...

==Từ loại==
===Danh từ===
Danh từ là tên của một người, một nơi chốn, hoặc một vật.
Danh từ riêng là tên riêng của người, vật, hoặc nơi chốn. Proper
Danh từ thường là một tên có thể được cung cấp cho bất kỳ một cái nào thuộc một lớp của các vật thể.
Danh từ tập hợp là một tên mà có thể được cung cấp cho một nhóm của các vật thể, dù cho bản thân nó thuộc số ít.
Động danh từ là tên của một hành động
Danh từ trừu tượng là tên của một tình chất hoặc một điều kiện
===Đại từ===
Đại từ là một từ dùng để thay thế cho một danh từ hoặc một đại từ khác.
Danh từ mà được một đại từ thế chỗ, được gọi là "từ đi trước" (antecēdere; en: antecedent).

Vì thế, trong câu:

thì danh từ "John" là từ đi trước của "cậu ta".

Từ đi trước là một trường hợp phân biệt với một đại từ quan hệ.

Cả trong Latinh lẫn trong tiếng Anh đều không cần từ đi trước đại từ.
Đại từ nhân xưng trình bày bằng dạng của nó, tuỳ theo chỗ nó đứng
- cho người nói
- cho người nghe
- cho người hoặc vật được nói đến
Đại từ quan hệ liên kết một mệnh đề phụ thuộc thuộc - ở chỗ nó thay thế - với từ đi trước.

<br>
Đại từ nghi vấn được dùng để đặt câu hỏi

<br>
Đại từ xác định chỉ ra một vật thể xác định
Đại từ bất định đề cập đến một vật thể không xác định
Đại từ phản thân ám chỉ ngược vào chủ thể.
===Tính từ===
Tính từ là một từ được dùng để chỉ tính chất hoặc giới hạn của danh từ hoặc đại từ 
Những từ "a", "an", và "the" (trong tiếng Anh) thực sự là những tính từ giới hạn, còn được gọi là "mạo từ"
"Tiếng Latinh không dùng mạo từ"

Tính từ chữ số chỉ thị có bao nhiêu người hoặc vật được nói đến. Chúng cũng là các số nguyên (cardinal) biểu thị số lượng.
và các số thứ tự (ordinal)
Tính từ sở hữu chỉ quyền sở hữu
Đại từ chỉ định, đại từ bất định và các đại từ nghi vấn (which/what) có thể được dùng như những tính từ, và chúng có tên gọi tương ứng.
- Đại từ chỉ định
- Đại từ bất định
- Đại từ nghi vấn
Tính từ cũng thường được dùng như "danh từ".

===Động từ===
Động từ là một từ dùng để chỉ về hoạt động của một người, một nơi chốn, hoặc một sự vật.
Động từ có một "bổ ngữ" để bổ nghĩa cho nó được gọi là ngoại động từ (transitive / used transitively)
Động từ không có bổ ngữ được gọi là nội động từ (intransitive)

Động từ được phân ra thành quy tắc và bất quy tắc. Đặc thù này chỉ đơn thuần làm cho "tiện lợi". 

Động từ "bất quy tắc" trong tiếng Anh không theo dạng trên.

Trợ động từ được dùng để chia một động từ khác. Trong Latin, động từ esse (to be) thường được dùng.

== Tham khảo ==
- "First-Year Latin" của Thornton Jenkins
Thủ tướng

Thủ tướng hay tổng lý là chức vụ dành cho người đứng đầu chính phủ của một quốc gia, là nhân vật lãnh đạo chính trị cao nhất trong chính phủ của một quốc gia theo thể chế đại nghị, hay chức vị hành chính cao nhất trong chính phủ của một quốc gia theo chính thể cộng hòa.

== Từ nguyên ==
Xưng hiệu "Thủ tướng" (chữ Hán: 首相) bắt nguồn từ Trung Quốc, là gọi tắt của "thủ tịch tể tướng" (首席宰相), vốn là chỉ người có chức vị cao nhất trong các tể tướng. Hiện nay, trong tiếng Trung Quốc thủ tướng là thông xưng của người đứng đầu nội các các quốc gia theo thể chế quân chủ lập hiến.

Tại Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, Triều Tiên, Hàn Quốc và Nhật Bản, thông xưng chỉ người đứng đầu chính phủ trung ương các nước này đều là "Tổng lý" (總理). Từ "Tổng lý" có nghĩa gốc là quản lý chung, quản lý toàn diện, từ đó mà có thêm nghĩa dẫn thân chỉ người phụ trách hoặc người lãnh đạo của một số sự vụ, bộ môn, cơ cấu, tổ chức. Xét theo từ nguyên và ý nghĩa thì từ thủ tướng chỉ nên dùng để gọi người đứng đầu chính phủ các quốc gia theo chế độ quân chủ.

== Thủ tướng trong các nền cộng hòa và quân chủ ==
Chức vụ Thủ tướng thường có tại các quốc gia quân chủ nghị viện (có vua và có quốc hội). Trong trường hợp này thủ tướng là người đứng đầu chính phủ, đưa ra các chính sách quốc gia. Do đó thủ tướng của các nước này chỉ chịu trách nhiệm với người dân thông qua các cuộc bầu cử.

Thủ tướng cũng thường có tại các quốc gia theo chế độ cộng hòa có tổng thống hay quốc trưởng. Trong trường hợp này thủ tướng là người được chỉ định bởi tổng thống để thi hành các chính sách của tổng thống. Các thủ tướng này hoàn toàn chịu trách nhiệm với người đề cử họ: tổng thống hay quốc trưởng, và chỉ có quyền lực hơn bộ trưởng một chút. Cá biệt có những chế độ dân chủ đại nghị như Đức, Ý, Ấn Độ... trong đó tổng thống chỉ mang tính nghi lễ, tương tự vua của các nước Anh, Nhật, nên thủ tướng chịu trách nhiệm trước quốc hội.

== Các tên gọi khác nhau ==
Chức vụ Thủ tướng có tên gọi khác nhau ở mỗi quốc gia, chủ yếu để thể hiện quyền hạn và nhiệm vụ.
== Danh sách Thủ tướng của các quốc gia trên thế giới ==
Dưới đây là danh sách thủ tướng các nước
Ngã (Phật giáo)

Ngã (我, sa. "ātman", pi. "attā") tức là cái "ta" được thiết thuyết với một thể tính trường tồn, không bị ảnh hưởng của tụ tán. Đạo Phật không công nhận sự hiện diện của một ngã như thế. Trong tất cả mọi hiện tượng tâm lý và vật lý thì không có một chủ thể gì được gọi là độc lập, thường còn (Vô ngã, Ngũ uẩn).

Theo đạo Phật, ý nghĩ cho rằng có "ta", có "người" - những đơn vị độc lập không phụ thuộc vào nhau - chính là Vô minh, si mê. Sự nhận thức là có "ta" tự khởi lên bởi vì con người thường bị tri thức mê hoặc - tri thức ở đây là thức thứ sáu, khả năng suy nghĩ phân biệt - cho rằng thế giới nhị nguyên vốn có sẵn và từ đó phát sinh ra sự suy nghĩ và hành động theo quan niệm rằng, "ta" và người, vật bên ngoài hoàn toàn là những đơn vị độc lập. Dần dần, ý nghĩ "ta" khắc sâu vào tâm và những ý nghĩ khác như "ta yêu cái này, ta ghét cái nọ; cái này của ta, cái này của ngươi" bắt đầu nảy nở. Những ý nghĩ nêu trên lại có ảnh hưởng trở lại với ý nghĩ "ta" và, vì vậy, cái "ta" này cai trị tâm linh của con người. Nó sẵn sàng tấn công tất cả những gì mà nó cảm thấy bị đe dọa, thèm khát những gì giúp nó gia tăng quyền lực. Thù hận, tham khát và xa rời chân tính là những tai hại phát sinh từ đó và chúng trực tiếp đưa con người đến bể Khổ.

Trong Thiền tông, người ta sử dụng phương pháp Tọa thiền (ja. "zazen") để phá vỡ cái vòng lẩn quẩn nêu trên. Trong quá trình tu tập dưới sự hướng dẫn của một vị Thiền sư, Lão sư (ja. "rōshi"), người ta có thể dần dần vượt khỏi sự khống chế của cái "Ngã", tiêu diệt "Ngã" hay, đúng hơn, vượt khỏi cái "ý nghĩ sai lầm là có tự ngã" bởi vì, nhìn theo khía cạnh tuyệt đối thì người ta không thể tiêu diệt một cái gì không có thật, chưa hề có thật như cái "Ngã".

==Tham khảo==
- "Fo Guang Ta-tz'u-tien" 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
- "Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren", Bern 1986.

==Xem thêm==
- Vô ngã
- Pháp
Vô minh (Phật giáo)

Vô minh chỉ nhận thức sai lầm về bản ngã và thế giới xung quanh. Vô minh là yếu tố đầu tiên trong nguyên lý Duyên khởi với mười hai nhân duyên (sa. "pratītya-samutpāda"), là những nguyên nhân làm con người vướng trong Luân hồi. Vô minh cũng là một trong ba ô nhiễm, Tam lậu (sa. "āsrava"), một trong ba phiền não (sa. "kleśa") và khâu cuối cùng của mười trói buộc (Thập triền, sa. "saṃyojana").Vô minh được xem là gốc của mọi bất thiện trong thế gian và cũng là một đặc tính của khổ. Đó là tình trạng tâm thức không thấy sự vật "như nó là" (Như thật tri kiến), cho ảo giác là sự thật và vì vậy sinh ra khổ. Vô minh sinh ái và đó là yếu tố cơ bản sinh ra sự tái sinh. Theo quan điểm Đại thừa, vì vô minh mà từ tính Không (sa. "śūnyatā") thoắt sinh ra hiện tượng, làm cho người còn mê lầm tưởng đó là sự thật và không thấy tự tính (Si). Vì vô minh mà ham mê vật chất nên sinh ra tham. Vì vô minh mà sinh ra sự đố kỵ dẫn tới sân.

Mỗi tông phái Phật giáo có cách giải thích khác nhau về vô minh. Trong các trường phái Đại thừa, vô minh cũng được hiểu khác nhau. Trung quán tông cho rằng, vô minh xuất phát từ quan điểm chấp trước tiên thiên của ý thức, và từ đó mà xây dựng lên một thế giới của riêng mình, cho thế giới đó những tính chất của chính mình và ngăn trở không cho con người thấy thế giới đích thật. Vô minh cũng là không thấy thể tính thật sự, và thể tính đó là tính Không. Như thế vô minh có hai khía cạnh: một là nó che đậy thế giới đích thật, hai là nó xây dựng cái ảo ảnh, cái giả. Hai mặt này cứ luôn luôn dựa vào nhau. Đối với Kinh lượng bộ và Tì-bà-sa bộ (sa. "vaibhāṣika") thì vô minh là cách nhìn thế giới sai lạc, cho thế giới là thường còn, mà thế giới có thật chất là vô thường. Vô minh làm cho con người tưởng lầm thế giới có một tự ngã. Theo Duy thức tông thì vô minh là một kiến giải điên đảo, vô minh cho rằng thế giới độc lập với ý thức (tâm) mặc dù Duy thức tông cho rằng thế giới và ý thức chỉ là một.

Ngoài ra còn có Thất tình lục dục cũng do vô minh mà ra. Thất tình lục dục tức là bảy tình cảm mà mỗi người đều có (hỉ=vui mừng, nộ=giận dữ, ai=buồn bã, lạc=vui vẻ, ái=yêu thương, ố=ghét và dục=ham muốn) và sáu ham muốn trở thành thói khó sửa của mỗi người (sắc dục, hình mạo dục, uy nghi tư thái dục, ngữ ngôn âm thanh dục, tế hoạt dục, nhân tượng dục).

==Xem thêm==
- Vô ngã
- Luân hồi
- Vô thường
- Ảo ảnh (Phật giáo)
- Tam độc

==Thư mục==
- "Fo Guang Ta-tz'u-tien" 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
- "Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren", Bern 1986.
Hệ thống trên một vi mạch

Hệ thống trên một vi mạch (còn gọi là hệ thống trên chip, hay hệ thống SoC, tiếng Anh: "system-on-a-chip", viết tắt là SoC hay SOC) là một vi mạch (IC) được tích hợp các thành phần của một máy tính hoặc các hệ thống điện tử khác. Hệ thống SoC có thể bao gồm các khối chức năng kĩ thuật số ("digital"), tương tự ("analog"), tín hiệu kết hợp ("mixed-signal") và cả các khối tần số radio (RF). SoC xuất hiện trong điện thoại di động - một thiết bị điện tử tiêu tốn ít năng lượng. Ứng dụng điển hình của các hệ thống SoC là các hệ thống nhúng.

SoC tích hợp một vi điều khiển (hoặc một vi xử lí) với những ngoại vi như các bộ xử lí đồ họa (GPU: graphics processing unit), module WiFi, hoặc bộ đồng xử lí (coprocessor).

Nhìn chung, có loại SoC bao gồm SoC tích hợp một vi điều khiển, SoC tích hợp một vi xử lí (loại này được sử dụng phổ biến trong các điện thoại di động) và loại SoC đặc biệt được thiết kế cho những ứng dụng riêng không giống với hai loại kia. Loại SoC đặc biệt này được gọi là SoC lập trình được (Programmable SoC, viết tắt là PSoC). Các PSoC có một số thành cấu tạo bên trong không được cài đặt hoặc thiết lập trước mà có thể được lập trình bằng việc lập trình FPGA hoặc CPLD (complex programmable logic device). Khi việc chế tạo SoC cho một ứng dụng đặc biệt không khả thi, người ta chọn một giải pháp khác là chế tạo SiP (system in package), một linh kiện gồm nhiều IC tích hợp trên nó. Khi sản xuất ở số lượng lớn, SoC sẽ tốn nhiều chi phí hơn so với SiP do việc sản xuất các gói của SiP sẽ ít tốn kém hơn.

Một hệ thống máy tính điển hình bao gồm một loạt các mạch tích hợp cho phép thực hiện các nhiệm vụ khác nhau. Các mạch tích hợp này có thể là: 
- bộ vi xử lý ("microprocessor")
- bộ nhớ (RAM, ROM, REM)
- khối truyền thông nối tiếp UART
- các cổng song song ("parallel port")
- khối điều khiển truy xuất bộ nhớ trực tiếp ("DMA controller")
Sự phát triển gần đây của công nghệ bán dẫn cho phép chúng ta tích hợp ngày càng nhiều thành phần vào một hệ thống trên một vi mạch. SoC có thể tích hợp thêm các khối như: bộ xử lý tín hiệu số, bộ mã hóa, giải mã Viterbi, Turbo... tùy theo yêu cầu của từng ứng dụng cụ thể.

Công nghệ thiết kế và xây dựng các hệ thống trên một vi mạch (SoC) có thể kể đến như:
- Công nghệ chế tạo ASIC
- FPGA

Các thiết kế SoC thường tiêu tốn ít năng lượng và có giá thành thấp hơn các hệ thống đa chip nếu so sánh cùng một thiết kế. Ngoài ra, hệ thống đơn chip cũng có tính ổn định cao hơn. Các ứng dụng xây dựng trên cơ sở sử dụng các hệ thống đơn chip cũng cho giá thành thấp hơn, không gian chiếm chỗ ít hơn.

== Liên kết ngoài ==
- TDK electric power meter IC - a typical mixed-signal system on chip
- SOCC Annual IEEE International SOC Conference
- MIPS-based SoCs at linux-mips.org
Chip

Chip có thể là:
- Trong sinh học, ChIP viết tắt cho kỹ thuật thí nghiệm chromatin immunoprecipitation.
- Trong máy tính và điện tử học, chip có thể là:
- theo nghĩa rộng, vi mạch
- theo nghĩa hẹp, bộ vi xử lý
- Trong ẩm thực ở các nước nói tiếng Anh, một miếng chip là miếng khoai tây rán.

Trong Sonic Unleashed, Chip(tên gọi) là nhân vật bạn thân đồng hành của Sonic trong mọi chặng đường, vượt qua thử thách chống lại Eggman và những con robot
Toán sinh học

Toán sinh học (tiếng Anh: "mathematical biology" hay "biomathematics") là một lĩnh vực giao thoa ("interdisciplinary") của nghiên cứu học thuật nhằm vào mô hình hoá các quá trình sinh học trong tự nhiên dùng kĩ thuật và công cụ toán học. Nó vừa mang tính ứng dụng vừa mang tính lý thuyết trong nghiên cứu sinh học.

==Nghiên cứu==
Dưới đây là một danh sách các lĩnh vực nghiên cứu trong toán sinh học và liên kết đến các dự án liên quan ở nhiều trường đại học khác nhau: 
- Mô hình hóa bệnh về động mạch
- Mô hình hóa neuron và các chất gây ung thư ("Modelling of neurons and carcinogen|carcinogenesis")
- Đặc tính cơ học của các mô sinh học ("Mechanics of biological tissues ")
- Enzyme học lý thuyết và động học enzyme ("Theoretical enzymology and enzyme kinetics ")
- Mô hình hóa cơ chế ung thư ("Cancer modelling and simulation ")

Những ví dụ này được đặc trưng bởi các cơ chế phức tạp, phi tuyến và mọi người đang ngày càng được nhận ra rằng kết quả của những sự tương tác đó chỉ có thể được hiểu thông qua các mô hình tính toán và toán học. Vì sự đa dạng của những kiến thức liên quan, nghiên cứu toán sinh học thường được thực hiện ở bởi sự liên kết giữa các nhà toán học, nhà vật lý học, nhà sinh học, nhà y khoa, nhà động vật học, nhà hoá học...

==Chú thích==
- J.D. Murray, "Mathematical Biology". Springer-Verlag, 3rd ed. in 2 vols.: "Mathematical Biology: I. An Introduction", 2002 ISBN 0387952233; "Mathematical Biology: II. Spatial Models and Biomedical Applications", 2003 ISBN 0387952284.
- L. Edelstein-Keshet, "Mathematical Models in Biology". SIAM, 2004. ISBN 0075549506
- L.A. Segel, "Modeling dynamic phenomena in molecular and cellular biology". C.U.P., 1984. ISBN 052127477X
- F. Hoppensteadt, "Mathematical theories of populations: demographics, genetics and epidemics". SIAM, Philadelphia, 1975 (reprinted 1993). ISBN 0898710170
- S.I. Rubinow, "Introduction to mathematical biology". John Wiley, 1975. ISBN 0471744468
- A. Goldbeter, "Biochemical oscillations and cellular rhythms". C.U.P., 1996. ISBN 0521599466
- E. Renshaw, "Modelling biological populations in space and time". C.U.P., 1991. ISBN 0521448557
- P.G. Drazin, "Nonlinear systems". C.U.P., 1992. ISBN 0521406684
- D.W. Jordan and P. Smith, "Nonlinear ordinary differential equations", 2nd ed. O.U.P., 1987. ISBN 0198565623

==Tham khảo==
- F. Hoppensteadt, "Getting Started in Mathematical Biology". Notices of American Mathematical Society, Sept. 1995.
- M. C. Reed, "Why Is Mathematical Biology So Hard?" Notices of American Mathematical Society, March, 2004.
- R. M. May, "Uses and Abuses of Mathematics in Biology". Science, ngày 6 tháng 2 năm 2004.
- J. D. Murray, "How the leopard gets its spots?" Scientific American, 258(3): 80-87, 1988.

==Xem thêm==
- Tin sinh học

==Liên kết ngoài==
- Society for Mathematical Biology
- European Society for Mathematical and Theoretical Biology
- Centre for Mathematical Biology at Oxford University
- Mathematical Biology at the National Institute for Medical Research
- Institute for Medical BioMathematics
- "Mathematical Biology Systems of Differential Equations" from EqWorld: The World of Mathematical Equations
Vòng lặp Picard

Trong toán học, vòng lặp Picard có thể hiểu là:
- trong phương pháp số: một dạng vòng lặp điểm cố định để tìm nghiệm số xấp xỉ cho một phương trình.
- trong phương trình vi phân: là một phương pháp tìm sự tồn tại của nghiệm phương trinh vi phân đi qua một điểm.

Theo cách hiểu đầu tiên, vòng lặp Picard tạo nên một dãy các số hội tụ đến nghiệm của phương trình; nó liên quan đến xử lý các số. Theo cách hiểu thứ hai, vòng lặp này sinh ra một dãy các hàm tiệm cận đến hàm thỏa mãn phương trình vi phân; nó liên quan đến xử lý các biểu thức.

==Tham khảo==
- Garrett Birkhoff; and Gian-Carlo Rota, Ordinary Differential Equations, 3rd Ed., John Wiley and Sons, New York, NY, 1978, p. 23.
- Einar Hille, Lectures on Ordinary Differential Equations, Addison-Wesley Pub. Co., Reading, MA, 1969, pp. 32–41.
- Ralph Freese; Pertti Lounesto; and David A Stegenga, "The Use of muMATH in the Calculus Classroom", Journal of Computers in Mathematics and Science Teaching, 1986, Vol. 6, pp. 52–55.
- Mary K. Heid, "Calculus with muMATH Implications for Curriculum Reform," The Computing Teacher, 1983, Vol. 11, No. 4, pp. 46–49.
- Don Small; John Hosack; and Kenneth Lane, Computer Algebra Systems in Undergraduate Instruction (in Computer Corner), The College Mathematics Journal, Vol. 17, No. 5. (Nov., 1986), pp. 423–433.
- B. Winkelmann, "The Impact of the Computer on the Teaching of Analysis," International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 1984, Vol. 15, No. 6, pp. 675–689.
- Paul Zorn, "Computer Symbolic Manipulation in Elementary Calculus," MAA Notes, No. 6, Mathematical Association of America, 1986, pp. 237–249.

==Xem thêm==
- Vòng lặp
- Vòng lặp Lambda
==Liên kết ngoài==
- Vòng lặp Picard
FASTA

==Tham khảo==
FASTA là một giải thuật bắt cặp trình tự được David J. Lipman và William R. Pearson miêu tả lần đầu tiên vào năm 1985 (Rapid and sensitive protein similarity searches).

Ban đầu dùng để so sánh trình tự protein nhưng sau đó nó được cải biến để tìm kiếm cả trình tự DNA.Hiện nay, gói công cụ FASTA chứa tất cả các chương trình cho protein: protein; DNA: DNA; protein: translated DNA (tất cả các khung); DNA: protein và tìm kiếm các peptide.

Ngoài ra, FASTA package cũng cung cấp chương trình SEARCH, một phụ trợ của thuật toán Smith-Waterman algorithm.

Nhiều phần mềm tin sinh học cần dữ liệu trình tự DNA hoặc protein theo kiểu định dạng FASTA như ví dụ minh họa dưới đây.
Định lý cộng hàm cầu điều hòa

Trong toán học, định lý cộng hàm cầu điều hòa, còn gọi là định lý cộng Legendre, được phát biểu như sau:
Ở đây, formula_1 và formula_2 là đa thức Legendre và đa thức Legendre liên quan.

Định lý này được chứng minh bằng việc dùng hàm Green cho tổng các hàm điều hòa cầu và cân bằng tổng này với hàm sinh của đa thức Legendre.

==Xem thêm==
- Hàm cầu điều hòa
- Đa thức Legendre

==Tham khảo==
- Arfken, G. "The Addition Theorem for Spherical Harmonics." §12.8 in Mathematical Methods for Physicists, 3rd ed. Orlando, FL: Academic Press, pp. 693–695, 1985.

==Liên kết ngoài==
- Spherical harmonic addition theorem