hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Nón lồi

Trong đại số tuyến tính, nón lồi là tập con của một không gian vector mà kín đối với mọi tổ hợp tuyến tính với hệ số dương.
==Định nghĩa==
Giả sử "V" là một không gian vector trên trường "K".Tập con "C" của "V" được gọi là một nón lồi nếu và chỉ nếu α"x" + β"y" thuộc "C", với mọi số vô hướngα, β thuộc trường "K" và với mọi "x", "y" thuộc "C".

Định nghĩa trên có thể viết gọn lại là α"C" + β"C" = "C" với mọi số vô hướngα, β thuộc trường "K".

Khái niệm trên thực ra chỉ có ý nghĩa với không gian vector nào chấp nhận khái niệm số vô hướng dương, chẳng hạn như những không gian trên tập số hữu tỉ, đại số hay (thông dụng hơn) trên trường số thực

Theo định nghĩa nói trên thì tập rỗng, toàn bộ không gian "V", không gian con tuyến tính của "V" (kể cả không gian con tầm thường {0}) đều là nón lồi. Các ví dụ khác về nón lồi: tập tất cả các vector sinh ra từ việc nhân một số dương tùy ý với một vector "v" cho trước của "V", hay tập các vector thuộc "V" mà có tất cả các tọa độ đều dương.

Một ví dụ tổng quát hơn về nón lồi là tập các vector có dạng λ"x" trong đó λ là một số vô hướng dương và "x" là một phần tử nằm trong một tập lồi con "X" của "V". Đặc biệt, nếu "V" là không gian vector định chuẩn, và "X" là một quả cầu mở (hoặc đóng) của "V" mà không chứa vector 0, thì phép xây dựng nói trên tạo ra tập gọi là nón tròn lồi mở (hoặc đóng)

Nón lồi cũng kín đối với phép giao, nhưng điều này không chắc đúng đối với phép hợp. Nón lồi cũng kín đối với ánh xạ tuyến tính. Đặc biệt, nếu "C" là một nón lồi, phần nghịch của nó là -"C" cũng là nón lồi, và "C"formula_1(-"C") là không gian vector con lớn nhất thuộc "C".
===Nón lồi cũng là nón tuyến tính===
Nếu "C" là nón lồi, khi đó với bất kỳ số vô hướng dương α và bất kỳ "x" thuộc "C", ta có vector α"x" = (α/2)"x" + (α/2)"x" cũng thuộc "C". (Điều này đúng ngay cả khi số vô hướng 2 = 1 + 1 đồng nhất bằng 0, vì trong trường hợp đó, chỉ có một số vô hướng dương duy nhất là 1.) Lý luận trên cho thấy nón lồi "C" là một trường hợp đặc biệt của nón tuyến tính.

===Các định nghĩa khác===
Cũng từ tính chất vừa nêu ở trên, ta có thể định nghĩa nón lồi theo cách như sau: nón lồi là nón tuyến tính mà kín đối với phép tổ hợp lồi; hay chỉ cần kín với phép cộng. Một cách ngắn gọn, ta nói tập "C" là nón lồi nếu và chỉ nếu λ"C" = "C" và "C" + "C" = "C" với mọi số vô hướng dương α của "V".

Cũng suy ra rằng người ta có thể thay phát biểu "các số vô hướng dương α, β" trong định nghĩa nón lồi bằng phát biểu "các số vô hướng không âm không đồng thời bằng zero α, β".

==Nón tù và nón nhọn==
Dựa vào định nghĩa ở trên, chúng ta suy ra rằng: nếu "C" là một nón lồi thì "C"formula_2>{0} và "C"formula_3{0} cũng là nón lồi. Một nón lồi được gọi là nhọn hay tù tùy thuộc vào việc nó có chứa vector 0 hay không. Thật ra với định nghĩa về nón lồi ở trên, nếu chúng ta thay điều kiện "dương" bằng điều kiện "không âm" của α, β thì ta đã loại trừ nón lồi bù trong phạm vi định nghĩa.
Tiền Lương

Nhà Tiền Lương (tiếng Trung: 前凉, bính âm: Qián Liáng) 320–376, là một quốc gia trong Ngũ Hồ Thập lục quốc vào cuối thời kỳ nhà Tấn (265-420) tại Trung Quốc. Quốc gia này do họ Trương của người Hán thành lập. Lãnh thổ của nó bao gồm các khu vực thuộc Cam Túc và một phần của Ninh Hạ, Thiểm Tây, Thanh Hải và Tân Cương.

Tất cả những người cai trị của Tiền Lương chủ yếu giữ tước hiệu của nhà Tấn ban phong cho họ là Tây Bình công (西平公), ngoại trừ Trương Tộ đã tự xưng Vương. Tuy nhiên, tất cả các nhà cai trị của Tiền Lương đều dùng tước "Vương" khi cần có liên hệ ngoại giao với các nhà Hán Triệu, Hậu Triệu hay Tiền Tần.

== Các vua nhà Tiền Lương ==
Niên hiệu Kiến Hưng là của Tấn Mẫn Đế (300-318, trị vì từ năm 313 đến năm 316), do họ Trương vẫn tuyên bố trung thành với nhà Tấn. Tuy nhiên, trong nội bộ, có thể họ vẫn sử dụng niên hiệu riêng, chẳng hạn Trương Mậu có niên hiệu Vĩnh Quang (永光).

== Xem thêm ==
- Người Hán
- Người Hồ
- Ngũ Hồ (dân tộc)
- Ngũ Hồ Thập lục quốc
- Cam Túc
- Đôn Hoàng
Danh sách loại máy bay chiến đấu của Liên Xô và SNG

== Máy bay cường kích ==
- Ilyushin
- Ilyushin Il-2 "Sturmovik"
- Ilyushin Il-10
- MiG
- Mikoyan MiG-27
- Sukhoi
- Sukhoi Su-2
- Sukhoi Su-7
- Sukhoi Su-24
- Sukhoi Su-25
- Yakovlev
- Yakovlev Yak-38

== Máy bay ném bom ==
- Ilyushin
- Ilyushin DB-3
- Ilyushin Il-4
- Ilyushin Il-28
- Myasishchev
- Myasishchev M-4
- Myasishchev M-50/M-52
- OKB-1
- OKB-1 EF 140
- Petlyakov
- Petlyakov Pe-2
- Petlyakov Pe-8
- Sukhoi
- Sukhoi Su-24
- Tupolev
- Tupolev SB-2bis
- Tupolev TB-1
- Tupolev TB-3
- Tupolev Tu-2
- Tupolev Tu-4
- Tupolev Tu-16
- Tupolev Tu-22
- Tupolev Tu-22M
- Tupolev Tu-95
- Tupolev Tu-160
- Yakovlev
- Yakovlev Yak-2/Yak-4
- Yak-26
- Yak-28
- Yermolayev
- Yermolayev Yer-2
- Alexejew 150

== Máy bay tiêm kích ==
- Lavochkin
- Lavochkin-Gorbunov-Goudkov LaGG-1
- Lavochkin-Gorbunov-Goudkov LaGG-3
- Lavochkin La-5
- Lavochkin La-7
- Lavochkin La-9
- Lavochkin La-11
- Lavochkin La-15

- Mikoyan, trước kia là Mikoyan-Gurevich
- Mikoyan-Gurevich MiG-1/MiG-3
- Mikoyan-Gurevich DIS "còn gọi là MiG-5"
- Mikoyan-Gurevich MiG-7
- Mikoyan-Gurevich MiG-9
- Mikoyan-Gurevich I-250 (N) "còn gọi là MiG-13"
- Mikoyan-Gurevich MiG-15
- Mikoyan-Gurevich MiG-17
- Mikoyan-Gurevich MiG-19
- Mikoyan-Gurevich MiG-21
- Mikoyan-Gurevich MiG-23
- Mikoyan-Gurevich MiG-25
- Mikoyan-Gurevich MiG-27
- Mikoyan MiG-29
- Mikoyan MiG-31
- Mikoyan MiG-33
- Mikoyan MiG-35
- Mikoyan-Gurevich I-270 (thực nghiệm)

- Sukhoi
- Sukhoi Su-7
- Sukhoi Su-9
- Sukhoi Su-11
- Sukhoi Su-15
- Sukhoi Su-17/Su-20/Su-22
- Sukhoi Su-24
- Sukhoi Su-27
- Sukhoi Su-30
- Sukhoi Su-33
- Sukhoi Su-34 "còn gọi là Sukhoi Su-32"
- Sukhoi Su-35
- Sukhoi Su-37
- Sukhoi Su-57
- Tupolev
- Tupolev I-4
- Tupolev I-12
- Tupolev Tu-28P
- Yakovlev
- Yakovlev Yak-1
- Yakovlev Yak-3
- Yakovlev Yak-7
- Yakovlev Yak-9
- Yakovlev Yak-15
- Yakovlev Yak-17
- Yakovlev Yak-23
- Yakovlev Yak-25
- Yakovlev Yak-28
- Yakovlev Yak-38
- Yakovlev Yak-41

== Trực thăng chiến đấu ==
- Kamov
- Kamov Ka-15/Ka-18
- Kamov Ka-20/Ka-25
- Kamov Ka-22Vintokryl - Kamov
- Kamov Ka-25
- Kamov Ka-26
- Kamov Ka-27/Ka-28/Ka-29/Ka-32
- Kamov Ka-50
- Kamov Ka-136
- Nhà máy sản xuất trực thăng Mil Mátxcơva
- Mil Mi-1
- Mil Mi-2
- Mil Mi-4
- Mil Mi-6
- Mil Mi-8
- Mil Mi-10
- Mil Mi-12 - chỉ chế tạo mẫu, máy bay trực thăng lớn nhất thế giới
- Mil Mi-14
- Mil Mi-17
- Mil Mi-24
- Mil Mi-26 - máy bay trực thăng nặng nhất thế giới
- Mil Mi-28
- Mil Mi-34
- Mil Mi-38
- Yakovlev
- Yakovlev Yak-24

== Trinh sát ==
- Tupolev
- Tupolev R-6
- Yakovlev
- Yak-25R
- Yak-27R

== Đào tạo ==
- Yakovlev
- Yakovlev Yak-11
- Yakovlev Yak-18

== Vận tải ==
- Antonov
- Antonov An-26/An-30/An-32
- Antonov An-72/An-74
- Antonov An-124 (máy bay sản xuất hàng loạt lớn nhất thế giới)
- Antonov An-225 (máy bay tác chiến lớn nhất thế giới)
- Ilyushin
- Ilyushin Il-76

== Đa dụng ==
- Yakovlev
- Yakovlev Yak-12

== Thực nghiệm ==
- Bisnovat 5
- Antonov An-225 (máy bay phản lực lớn nhất từng chế tạo)

== Xem thêm ==
- Hệ thống gọi tên máy bay quân sự Liên Xô
- Danh sách máy bay

== Liên kết ngoài ==
- airwar.ru
- Viện bảo tàng Hàng không Nga
Hậu Lương (Ngũ Hồ thập lục quốc)

Nhà nước Hậu Lương (tiếng Trung giản thể: 后凉, phồn thể: 後凉, bính âm: Hòu Liáng) 386-403) là một tiểu quốc trong Ngũ Hồ thập lục quốc vào cuối thời kỳ nhà Tấn (265-420) tại Trung Quốc. Nó được người họ Lã (Lữ) của bộ lạc Đê thành lập tại khu vực Cam Túc ngày nay.

Tất cả những người cai trị của nhà nước Hậu Lương đều tự xưng là "Thiên Vương".

==Xem thêm==
- Người Đê
- Người Hồ
- Ngũ Hồ
- Ngũ Hồ thập lục quốc
- Cưu Ma La Thập
- Cam Túc
- Đôn Hoàng
Lee Jong-wook

Lý Chung Úc, phiên tiếng Anh Lee Jong-wook (12 tháng 4 năm 1945 - 22 tháng 5 năm 2006) là Tổng Giám đốc thứ sáu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ông sinh ra ở Seoul, Hàn Quốc và học ngành y ở trường Đại học Quốc gia Seoul và ngành sức khỏe cộng đồng ở trường Đại học Hawaii.

Ông gia nhập WHO trong thập kỷ 1980, và làm trong nhiều dự án bao gồm Chương trình toàn cầu về vắc xin và sự miễn dịch và ngăn chặn bệnh lao. Ngày 21 tháng 7 năm 2003, Lee Jong-wook trở thành Tổng Giám đốc WHO. Ông mất ngày 22 tháng 5 năm 2006 sau cuộc phẫu thuật não vì bệnh đông máu.

== Liên kết ngoài ==
- Tuyên bố của WHO về cái chết của Lee Jong-wook
- Tiểu sử Lee Jong-wook
- Tân Tổng Giám đốc của WHO: tin tức on-line của Liên Hợp Quốc
Họ Khúc khắc

Họ Khúc khắc (tên khoa học Smilacaceae) là một danh pháp thực vật của một họ thực vật có hoa. Trong vài thập niên trước đây các chi hiện nay được đặt trong họ "Smilacaceae" thông thường đã đặt trong họ Liliaceae định nghĩa rộng, nhưng trong khoảng 20-30 năm trở lại đây (tức khoảng thập niên 1970-1980) thì phần lớn các nhà thực vật học đã chấp nhận họ Smilacaceae như là một họ riêng biệt.

Hệ thống APG II năm 2003 (không thay đổi so với hệ thống APG năm 1998), cũng công nhận họ này và đặt nó trong bộ Liliales, trong nhánh "monocot". Trong phạm vi APG II, nó là họ của 2 chi là "Heterosmilax" và "Smilax". Họ này phân bổ trong khắp miền nhiệt đới và ôn đới ấm trên thế giới. Các thành viên trong họ này thông thường có rễ dạng gỗ và là dạng dây leo. Một số loài có thân leo dạng gỗ, thường có gai, trong khi các loài khác là cây thân thảo ở phía trên mặt đất và không gai.

Một số nhà phân loại học tách các loài thân thảo có nguồn gốc Bắc Mỹ trong chi "Smilax" thành chi "Nemexia", được biết đến vì hoa nặng mùi của chúng. Chi "Smilax" khi đó chỉ còn lại các dạng cây dây leo dạng gỗ có gai. Tuy nhiên, FNA (một tuyển tập về quần thực vật Bắc Mỹ) không công nhận chi "Nemexia", cũng giống như hệ thống APG.

Một số hệ thống khác cũng công nhận họ này, bao gồm:
- Hệ thống Cronquist phiên bản năm 1981, công nhận họ này và đặt nó trong bộ "Liliales", thuộc phân lớp "Liliidae" trong lớp "Liliopsida" [=thực vật một lá mầm] của ngành "Magnoliophyta" [=thực vật hạt kín].
- Hệ thống Reveal công nhận họ này và đặt nó trong bộ "Smilacales", phân lớp "Liliidae" tương tự như trong hệ thống Cronquist.
- Hệ thống Thorne (1992) cũng công nhận họ này và đặt nó trong bộ "Dioscoreales" thuộc siêu bộ "Lilianae", phân lớp "Liliidae" [=thực vật một lá mầm] của lớp "Magnoliopsida" [=thực vật hạt kín].
- Hệ thống Dahlgren sắp xếp nó giống như hệ thống Thorne (1992).
== Phát sinh chủng loài ==
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.
Đinh Phế Đế

Đinh Phế Đế (chữ Hán: 丁廢帝 974 – 1001) hay Đinh Thiếu Đế (chữ Hán: 丁少帝), còn gọi là Đinh Đế Toàn, là vị hoàng đế thứ hai và cũng là vị hoàng đế cuối cùng của triều đại nhà Đinh trong lịch sử Việt Nam. Vua trị vì được 8 tháng thì thái hậu Dương Vân Nga nhường ngôi cho Lê Hoàn lập ra nhà nhà Tiền Lê. Từ đó Đinh Toàn trở thành Vệ vương trong kinh thành Hoa Lư suốt 20 năm rồi hy sinh khi đi dẹp loạn ở tuổi 27.

==Lên ngôi==
Đinh Phế Đế tên húy là Đinh Toàn (丁璿) hoặc Đinh Tuệ (丁穗), sinh năm Giáp Tuất (0). Ông là con trai thứ của Đinh Bộ Lĩnh (Đinh Tiên Hoàng), còn mẹ đẻ là Hoàng hậu họ Dương. Đinh Bộ Lĩnh có ba con trai: Đinh Liễn, Đinh Toàn và Đinh Hạng Lang. Vì Đinh Bộ Lĩnh lập Hạng Lang làm Thái tử nên con cả là Nam Việt Vương Đinh Liễn tức giận đã sai người giết chết Hạng Lang. Năm 979, Đinh Bộ Lĩnh và Đinh Liễn bị một viên quan là Đỗ Thích giết hại, Đinh Toàn lên ngôi.

Đinh Toàn lên ngôi khi mới 6 tuổi. Thập đạo tướng quân Lê Hoàn làm nhiếp chính. Đinh Điền và Nguyễn Bặc thấy quyền lực tập trung vào Lê Hoàn, lại nghi rằng Lê Hoàn tư thông với Thái hậu Dương Vân Nga, nên cử binh đến đánh nhưng bị Lê Hoàn dẹp tan. Phò mã nhà Đinh là Ngô Nhật Khánh bỏ trốn vào nam, cùng vua Chăm Pa với hơn nghìn chiến thuyền định đến đánh kinh đô Hoa Lư nhưng bị bão dìm chết.

Năm 980, vua Bắc Tống là Tống Thái Tông bên Trung Quốc nghe tin Đinh Tiên Hoàng mất, cử binh sang đánh Đại Cồ Việt. Thái hậu Dương Vân Nga cùng triều đình tôn Lê Hoàn lên làm vua, lập nên nhà Tiền Lê. Với hai trận đánh lớn Bạch Đằng và Chi Lăng, Lê Hoàn đánh bại quân Tống.

==Hy sinh ở chiến trường==
Đinh Toàn làm vua được 8 tháng, sau trở thành Vệ vương có mặt trong triều đình Tiền Lê 20 năm. Năm Tân Sửu 1001, trong dịp cùng vua Lê Đại Hành (tức Lê Hoàn) đi dẹp loạn Cử Long thuộc vùng Cầm Thủy, Thanh Hóa, Đinh Toàn bị trúng tên, mất năm 27 tuổi.

"Khâm định Việt sử Thông giám cương mục" chính biên quyển thứ 1 ghi về cái chết của Đinh Toàn:

Đinh Đế Toàn được thờ cùng với vua cha Đinh Tiên Hoàng và các anh em trai trong hậu cung đền Vua Đinh Tiên Hoàng tại khu di tích Cố đô Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.

==Tên gọi==
"Khâm định Việt sử Thông giám cương mục" chính biên quyển thứ 1 ghi:
Thánh Mẫu

Thánh Mẫu hay Thánh bà là danh hiệu hoặc cách gọi để chỉ về người phụ nữ (hoặc người mẹ) đáng kính, đáng tôn trọng về mặt tâm linh và thường được xem là một vị nữ thánh, một vị Mẫu thần. Một số tín ngưỡng, tôn giáo hay Thánh giáo có dùng danh hiệu ""Thánh Mẫu"" như:

- Liễu Hạnh Công chúa, một trong bốn vị Thánh quan trọng nhất (tứ bất tử) của tín ngưỡng Việt Nam
- Thiên Hậu Thánh mẫu, một vị thần trong tín ngưỡng Trung Hoa
- Linh sơn Thánh Mẫu, còn gọi là Bà Đen, một vị thần được thờ cúng chủ yếu ở Tây Ninh, Việt Nam
- Thánh Mẫu Thiên Y A Na, nữ thần Ponagar của người Chăm
- Maria - Mẹ của Chúa Giêsu, Kitô giáo
- Lâm Cung Thánh Mẫu của Đạo Mẫu Việt Nam
- Đinh Triều Thánh Mẫu, tức hoàng hậu Đinh Thị Tỉnh vợ Vua Đinh, được thờ ở đền Thánh Mẫu (Đông Hưng, Thái Bình)
- Thủy cung Thánh Mẫu
- Bà chúa năm phương
- Thái Thái Thánh Mẫu
- Thánh Rachel
- Thủy Long Thánh Mẫu
- Thiên Tiên Thánh Mẫu
- Địa Tiên Thánh Mẫu

== Xem thêm ==
- Thần nữ
- Nữ Thần
- Phật mẫu
- Tiên nữ
- Địa Mẫu
- Nữ chúa
- Thánh nữ
- Tam Thánh mẫu
Hậu Ngô Vương

Hậu Ngô Vương (後吳王) là thời kỳ cuối cùng của nhà Ngô, tính từ năm 950 đến 965. Hậu Ngô Vương gồm hai vua Nam Tấn vương và Thiên Sách vương. Một triều đình có hai Vua là trường hợp duy nhất trong lịch sử Việt Nam.

==Người cậu tranh ngôi==
Năm 944, Ngô Quyền mất, ủy thác con trưởng là Ngô Xương Ngập cho Dương Tam Kha là em (có sách ghi là anh) của Dương hậu. Dương Tam Kha cướp ngôi, tự lập mình làm vua, xưng Dương Bình Vương. Ngô Xương Ngập chạy về nhà một hào trưởng - Phạm Lệnh Công ở làng Trà Hương, Nam Sách (Hải Dương). Phạm Lệnh Công che chở cho Ngô Xương Ngập, đã ba lần đưa Ngô Xương Ngập vào rừng núi Hun Sơn đào mà trú ẩn, Dương Tam Kha ba lần sai quân đi bắt Ngô Xương Ngập mà không được. Dương Tam Kha lấy Ngô Xương Văn, con thứ hai của Ngô Quyền và Dương Như Ngọc làm con nuôi.

Năm 950, Dương Tam Kha sai Ngô Xương Văn đi đánh loạn hai thôn Đường, Nguyễn. Ngô Xương Văn dẫn quân quay lại lật đổ Dương Tam Kha. Xương Văn không giết Tam Kha, chỉ giáng xuống làm Chương Dương công.

==Một nước hai vua==
Năm 950, Ngô Xương Văn tự xưng làm Nam Tấn Vương, đóng đô ở Cổ Loa. Ngô Xương Văn cho người đón anh trai Ngô Xương Ngập về, khi đó Ngô Xương Ngập đang trốn ở Trà Hương, Nam Sách.

Được Dương thái hậu chuẩn tấu, Ngô Xương Ngập cũng làm vua, là Thiên Sách Vương. Lúc đó cùng tồn tại hai vua Nam Tấn Vương và Thiên Sách Vương. Nhưng Xương Ngập chuyên quyền, dần không cho Xương Văn tham dự chính sự nữa.

Ngô Xương Ngập định trừ Ngô Xương Văn để một mình làm vua. Nhưng năm 954, Ngô Xương Ngập bị bệnh chết, làm vua được 4 năm. Chỉ còn một vua là Nam Tấn Vương Ngô Xương Văn.

Năm 965, Ngô Xương Văn đi đánh loạn hai thôn Đường, Nguyễn ở Thái Bình bị phục binh bắn nỏ chết. Con của Ngô Xương Ngập là Ngô Xương Xí nối nghiệp, nhưng thế lực ngày càng yếu kém phải lui về giữ đất Bình Kiều. Từ 966 hình thành 12 sứ quân, sử sách gọi là loạn 12 sứ quân.

Trong "Đại Việt sử ký toàn thư", Ngô Sĩ Liên viết: 

==Xem thêm==
- Loạn 12 sứ quân
- Nhà Ngô
- Ngô Xương Ngập
- Ngô Xương Văn

==Tham khảo==
- Đại Việt sử ký toàn thư
Anbani

Anbani là tên phiên âm tiếng Việt có thể chỉ đến:

- Quốc gia Albania ở châu Âu
- Albany, thủ phủ Tiểu bang New York
Yumi, Yumi, Yumi

"Yumi, Yumi, Yumi" ("Chúng ta, chúng ta, chúng ta") là quốc ca Vanuatu, được viết lời và phổ nhạc bởi François Vincent Ayssav (sinh năm 1955) và trở thành quốc ca năm 1980.

== Liên kết ngoài ==
- MIDI File
- Bản dịch tiếng Anh
Lê Trung Tông

Lê Trung Tông ("chữ Hán":黎中宗) có thể là những vị quân chủ nhà Lê trong lịch sử Việt Nam sau:
==Danh sách==
- Vua Lê Trung Tông của nhà Tiền Lê
- Vua Lê Trung Tông của nhà Lê Trung Hưng
==Xem thêm==
- Lê Hiển Tổ
- Triều Tiên Thuần Tông
- Trung Tông
- Trung Hưng Tổ
- Hán Trung Tông
- Trung vương
- Trung công
- Trung hầu
- Trung bá
Cột cờ Hà Nội

Cột cờ Hà Nội hay còn gọi Kỳ đài Hà Nội là một kết cấu dạng tháp được xây dựng cùng thời với thành Hà Nội dưới triều nhà Nguyễn (bắt đầu năm 1805, hoàn thành năm 1812). Kiến trúc cột cờ bao gồm ba tầng đế và một thân cột, được coi là một trong những biểu tượng của thành phố.

== Miêu tả ==
Các tầng đế hình chóp vuông cụt, nhỏ dần, chồng lên nhau, xung quanh xây ốp gạch.
- Tầng 1: Mỗi chiều 42,5 mét; cao 3,1 mét
- Tầng 2: Mỗi chiều 27 mét; cao 3,7 mét
- Tầng 3: Mỗi chiều 12,8 mét; cao 5,1 mét; có 4 cửa, trừ cửa Bắc, 3 cửa còn lại đều có đắp 2 chữ tuỳ theo từng hướng:
- Cửa Đông - Nghênh Húc (迎旭  – đón nắng ban mai)
- Cửa Nam - Hướng Minh (向明 – hướng về ánh sáng)
- Cửa Tây - Hồi Quang (回光 – ánh sáng phản hồi)
Từ tầng 1 đến tầng 3 đều có cầu thang xoắn dẫn lên.

Trên tầng 3 là thân cột Cờ hình trụ có 8 cạnh thon dần lên phía trên, mỗi cạnh 2,13 m với thân cao 18,2 mét. Trụ hình thang xoáy trôn ốc gồm 54 bậc; được rọi sáng (và thông hơi) bằng 39 ô cửa sổ hình hoa thị và 6 ô cửa sổ hình dẻ quạt. Những ô cửa này được đặt dọc các cạnh, mỗi cạnh có tới 5 hoặc 6 cửa sổ.

Đỉnh cột cờ được cấu tạo thành một cái lầu hình bát giác, cao 3,3 mét có 8 cửa sổ tương ứng 8 cạnh. Giữa lầu là một trụ tròn, đường kính 0,4 mét và cao đến đỉnh lầu, là chỗ để cắm cán cờ cao 8 mét, phía trên treo cờ đỏ sao vàng.

Toàn phần xây từ đế đến trụ này cao 33,4 mét gồm 3 tầng đế cao 12 mét, cột cao 18,2 mét, lầu 3,3 mét. Nếu kể cả trụ treo cờ thì trên 40 mét.

Khi người Pháp phá thành Hà Nội, họ định phá luôn cột cờ, may mắn là họ không tiến hành việc này, lý do vì họ muốn biến nó thành đài xem đua ngựa.

Cột cờ Hà Nội từ năm 1956 - 2024 nằm trong khuôn viên của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (trước đây là Bảo tàng Quân đội), nay là trong Hoàng thành Thăng Long, trên đường Điện Biên Phủ, quận Ba Đình.

==Xem thêm==
- Tháp Rùa

==Liên kết ngoài==
- Cột cờ Hà Nội tại Google Map
Hoàng lan (định hướng)

Hoàng lan trong tiếng Việt có thể là:
== Thực vật ==
- Một tên gọi của "Cananga odorata" thuộc họ "Annonaceae". Xem bài Hoàng lan.
- Một tên gọi của một số loài lan thực thụ (họ "Orchidaceae"), có danh pháp khoa học là: "Cymbidium iridioides", "Cymbidium lowianum", "Cymbidium schroederi". Xem bài Hoàng lan (lan).
- Một tên gọi của một loài mộc lan (họ "Magnoliaceae"), có danh pháp khoa học là Magnolia champaca. Xem bài Hoàng ngọc lan.
== Tên người ==
- Hoàng Lan (sinh năm 1959) nghệ sĩ kịch nói.
ConTeXt

ConTXt là hệ thống sắp chữ dựa trên TeX. Khác với LaTeX, một gói macro TeX chính khác, ConTeXt vừa có tính mô-đun hơn trong khái niệm, vừa có tính đơn khối hơn trong thiết kế. Thí dụ như đồ hoạ véc-tơ dựa trên TeX được tích hợp đầy đủ vào ConTeXt thông qua Metafun, phần mở rộng (mô-đun) của ngôn ngữ lập trình đồ hoạ MetaPost (MetaPost xuất phát từ ngôn ngữ Metafont, một công trình của Donald Knuth). Nó cũng chú trọng đến việc sử dụng PdfTeX để phát sinh các phiên bản trên giấy lẫn màn hình ("screen") trực tuyến của cùng một tài liệu. Nó có chứa một số văn lệnh tiện ích viết bằng Perl, như TeXutil và TeXexec. Nó tích hợp bộ phân tích cú pháp ("parser") XML (có hỗ trợ MathXML).

Hệ thống này được Hans Hagen của PRAGMA Advanced Document Engineering (Pragma ADE), một công ty đặt trụ sở tại Hà Lan, phát triển từ năm 1990.

==Liên kết ngoài==
- Pragma ADE
- ConTeXt wiki
Apophis (định hướng)

Apophis có thể là:
- Thiên thạch 99942 Apophis
- Tên tiếng Hy Lạp của vị thần Apep trong thần thoại Ai Cập
- Một trong các tên của Apepi, pharaon của Vương triều thứ 15
Tuyến giáp

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết quan trọng, và lớn nhất trong cơ thể. Tuyến này nằm phía trước cổ, lượng khoảng 20-25 gram, hình dạng như con bướm, ngang hàng với các đốt xương sống C5 - T1, phía trước có lớp da và cơ thịt, phía sau giáp với khí quản.Tuyến giáp có 2 thùy (thùy phải và thùy trái), mỗi thùy áp vào mặt trước bên của sụn giáp và phần trên khí quản, và 1 eo tuyến nối 2 thùy với nhau. Tuyến màu nâu đỏ được cấu tạo bên ngoài bởi 1 lớp bao xơ được tạo ra bởi lớp cân sau gắn tuyến vào sụn giáp, nên khi nuốt tuyến di động theo thanh quản. Giáp trạng tiết các hormone thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3), nhận ảnh hưởng điều hòa của hoocmôn TSH từ tuyến yên trên não. T4/T3 có chức năng điều hòa nhiều chuyển hóa trong cơ thể.

== Chức năng ==
- Điều tiết lượng calci trong máu luôn duy trì nồng độ 1%; điều tiết lượng phosphor trong máu.
- Kích tố của tuyến giáp chủ yếu là tyroxin được hình thành từ tyrosin và iod.
- Tác dụng của tyroxin:
- Tăng cường quá trình trao đổi chất, kích thích sinh trưởng phát dục.
- Kích thích hoạt động của tim, tăng cường sự co bóp.
- Tác động đến hoạt động của các tuyến sinh dục và tuyến sữa.
- Tăng cường quá trình tạo nhiệt, làm tăng đường huyết.
- Kích thích sự phát triển và hoàn thiện hệ thần kinh.
- Nếu tuyến giáp hoạt động không tốt:
- Nếu thiếu iod trong thức ăn sẽ gây nhược năng tuyến giáp với các biểu hiện: hạ thân nhiệt, trao đổi chất giảm, tăng trưởng chậm, hoạt động sinh dục giảm, tim đập chậm.Ở người xuất hiện bệnh bướu cổ, run tay và chứng đần độn.
- Hội chứng cường tuyến giáp(bệnh Basedo): do tuyến giáp hoạt động quá mạnh có các biểu hiện: tăng thân nhiệt, tim đập nhanh. Người mắc bệnh này có thể bị lồi mắt...
- Tuyến cận giáp, nằm cạnh tuyến giáp, tiết ra tyrocalcitonincos tác dụng làm tăng sự hấp thu calci từ ống tiêu hóa vào máu và từ máu vào xương, làm ổn định calci huyết.
Chú ý: Nếu thiếu calci thì tuyến giáp sẽ làm việc liên tục để lấy calci từ xương vào máu (nhằm duy trì nồng độ 1% calci trong máu) và gây nên tình trạng rối loạn tuyến giáp.

== Các bệnh lý giáp trạng ==
- Suy giáp
- Suy giáp bẩm sinh
- Cường giáp
- Ung thư giáp trạng
- Bệnh Basedow

== Liên kết ngoài ==
- trên thư viện khoa học VLOS
Ilyushin

Ilyushin (tiếng Nga: Илью́шин), hay Cục thiết kế Ilyushin là một hãng sản xuất và thiết kế máy bay của Nga (trước kia của Liên bang Xô viết) (văn phòng thiết kế với tiền tố Il), được thành lập bởi Sergey Vladimirovich Ilyushin. Cục thiết kế được thành lập vào ngày 13 tháng 1-1933 theo sắc lệnh của Bộ trưởng dân ủy Công nghiệp Nặng Liên Xô và là người đứng đầu của Ban công nghiệp hàng không là P.I.Baranov.

Công nghiệp Hàng không Ilyushin là công ty con được thành lập vào năm 1992 với vai trò cung cấp dịch vụ khách hàng và tiếp thị của Ilyushin.

Ilyushin đã phát triển các máy bay với nhiều nhiệm vụ khác nhau. Chính phủ Nga đã sáp nhập Ilyushin với Mikoyan, Irkut, Sukhoi, Tupolev và Yakovlev thành một tổng công ty mới với tên gọi là Liên đoàn Hàng không Hợp nhất.

==Sản phẩm của Ilyushin==
Các máy bay đáng chú ý của Ilyushin bao gồm:

=== Máy bay tiêm kích ===
- I-21
- Il-1

=== Máy bay cường kích ===
- Il-2 "Shturmovik"
- Il-8
- Il-10 "Beast"
- Il-16
- Il-20
- Il-40 "Brawny"

=== Máy bay ném bom ===
- DB-3
- DB-4
- Il-4 "Bob"
- Il-6
- Il-22 "Coot-B"
- Il-28 "Beagle" và "Mascot"
- Il-30
- Il-46
- Il-54 "Blowlamp"

=== Máy bay chờ hàng ===
- Il-12 "Coach"
- Il-32
- Il-76 "Candid"
- Il-78 "Midias"
- Il-82
- Il-112
- Il-276
- Il-476

=== Máy bay chở khách ===
- Il-14 "Crate"
- Il-18 "Clam (1946)"
- Il-18 "Coot"
- Il-62 "Classic"
- Il-86 "Camber"
- Il-80 "Maxdome"
- Il-87 "Aimak"
- Il-96
- Il-98
- Il-114

=== Máy bay trinh sát ===
- Il-20M "Coot-A"
- Il-22 "Coot-B"
- Il-24 "Coot-C"
- Il-38 "May"
- Il-140
- A-50 "Shmel"
- A-100 "Premier"

=== Máy bay huấn luyện ===
- Il-103

=== Máy bay thử nghiệm và các dự án ===
- Il-26
- Il-34
- Il-36
- Il-42
- Il-52
- Il-56
- Il-64
- Il-66
- Il-66
- Il-70
- Il-72
- Il-72 (1964)
- Il-74
- Il-84
- Il-90
- Il-100
- Il-102
- Il-106
- Il-108
- Il-118
- Il-196

== Xem thêm ==
- Danh sách máy bay
- Danh sách các máy bay chiến đấu Liên bang Xô viết và CIS
- Các hãng sản xuất máy bay

== Liên kết ngoài ==
- Official site
- Official site
- Ilyushin Finance Co. .
- Ilyushin Finance Co. .
Sông Irkut

Sông Irkut (tiếng Nga: "Иркут") là một con sông tại Buryatia và tỉnh Irkutsk ở Nga, sông nhánh tả ngạn của sông Angara. Chiều dài con sông là 488 km (tính từ đầu nguồn sông Irkut Đen). Lưu vực của nó rộng 15.780 km². Sông Irkut đóng băng vào cuối tháng 10 - giữa tháng 11 và bị băng che phủ cho tới tận cuối tháng 4 - đầu tháng 5. Thành phố Irkutsk nằm ở cửa sông Irkut, nơi hợp lưu với sông Angara. Lượng nước cung cấp cho sông này chủ yếu là tuyết núi cao và mưa.

Sông Irkut Đen bắt đầu từ vùng núi Nuksu-Daban trên độ cao 1.875 m trên mực nước biển, chảy ra từ hồ Ilchir; sau khi hợp lưu với sông Irkut Trắng và Irkut Trung thì tên gọi chung là sông Irkut. Tiếp theo nó chảy dọc theo dãy núi Sayan Lớn, là dãy núi ngăn cách nó với Tunkinskye Goltsy, sau đó quay lại hướng đông, chảy trong khe núi. Đoạn sông này có nhiều ghềnh thác. Sau đó nó đổ vào sông Angara tại khu vực Irkutsk.

Sông này có thể thả bè gỗ trôi theo dòng và phục vụ cho du lịch thủy.
Lima, Ohio

Lima (phát âm như "Lai-mơ"; IPA: ) là một thành phố thuộc Quận Allen, Ohio. Theo Thống kê Dân số năm 2000, thành phố này có 40.081 người. Nó là quận lỵ của Quận Allen. Lima nằm vào miền tây bắc Ohio, về phía bắc của Dayton dọc theo Đường 75; nó được thành lập vào năm 1831.

==Địa lý==
Lima tại 40°44′27″ vĩ bắc, 84°6′54″ kinh tây (40,740700, −84,114997).

Theo Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, thành phố này có tổng diện tích là 33,4 km² (12,9 dặm vuông). Trong đó, 33,1 km² (12,8 dặm vuông) là đất và 0,3 km² (0,1 dặm vuông) là mặt nước. Diện tích mặt nước chiếm 0,78% tổng diện tích.

Lima tại ngã tư Bang lộ 309 (Xa lộ Lincoln ngày xưa) và Đường 75, đường này thay cho Xa lộ 25 Hoa Kỳ, một trong những quãng đường trong hệ thống Xa lộ Dixie.

==Dân tộc==
Theo thống kê dân số năm 2000, thành phố này có 40.081 người, 15.410 hộ, và 9.569 gia đình. Mật độ dân số là 1.210,9 người/km² (3.135,0 người/dặm vuông). Có 17.631 nhà ở, mật độ trung bình là 532,7 nhà/km² (1.379,0 nhà/dặm vuông). Trong thành phố này, có 69,30% là người da trắng, 26,48% là người da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,31% là người Mỹ da đỏ, 0,51% là người Á Châu, 0,01% là người dân đảo Thái Bình Dương, 0,97% là người thuộc một chủng tộc khác, và 2,42% là người lai. 1,97% của dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào đó.

Có 15.410 hộ, trong đó 31,9% có trẻ em nhỏ hơn 18 tuổi ở trong nhà, 37,3% là đôi vợ chồng ở với nhau, 19,7% có đàn bà đơn thân làm chủ hộ, và 37,9% hộ không phải là hộ gia đình. Có 32,1% hộ chỉ có một người, còn 12,6% hộ chỉ có một người 65 tuổi trở lên ở một mình. Cỡ hộ trung bình là 2,42 người, còn cỡ gia đình trung bình là 3,06 người.

Trong thành phố này, 27,2% dân số chưa đến 18 tuổi, 11,5% dân số từ 18 đến 24 tuổi, 28,7% from dân số từ 25 đến 44 tuổi, 19,4% dân số từ 45 đến 64 tuổi, và 13,3% dân số đã 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình của dân số thành phố này là 33. Cho mỗi 100 nữ có 100,6 nam, cho mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, có 98,3 nam.

Thu nhập trung bình hàng năm của hộ ở thành phố này là 27.067 đô la, và thu nhập trung bình hàng năm của gia đình là 32.405 đô la. Thu nhập trung bình hàng năm của nam giới là 29.149 đô la, của nữ giới là 22.100 đô la. Thu nhập trên đầu người hàng năm của thành phố là 13.882 đô la. Có 22,7% người và 19,2% gia đình có thu nhập dưới mức sống tối thiểu. Trong tất cả dân cư, 33,3% của những người chưa đến 18 tuổi và 14,3% của những người đã 65 tuổi trở lên đang dưới mức sống tối thiểu.

==Liên kết ngoài==
- Trang chủ Lima (tiếng Anh)
- Các người tình nguyện đóng góp vào mục từ Lima tại Wikipedia (tiếng Anh)
Chính quyền miền Nam

Chính quyền miền Nam là một từ thường được dùng để chỉ một chính thể quản lý một phần của một quốc gia khi nước đó bị chia cắt. Chính quyền miền Nam thường giao tranh với chính quyền miền Bắc để thống nhất quốc gia đó, hay là một chính quyền ly khai chưa được công nhận. Nó có thể chỉ đến một trong những chính thể sau:

==Việt Nam==
- Việt Nam Cộng hòa
- Cộng hòa Miền Nam Việt Nam

==Triều Tiên==
- Hàn Quốc (Nam Triều Tiên)

==Hoa Kỳ==
- Liên hiệp Các bang Mỹ ("Confederate States of America"): chính quyền ly khai tại miền nam Hoa Kỳ trong cuộc nội chiến.

==Síp==
- Cộng hòa Síp: chính quyền được quốc tế công nhận trên đảo, quản lý miền Nam, phân biệt với chính quyền ly khai ở miền Bắc.

==Gruzia==
- Cộng hòa Nam Ossetia: chính quyền ly khai tại Nam Ossetia, Gruzia.

==Sudan==
- Miền Nam Sudan: chính quyền tự trị tại miền Nam Sudan sau cuộc nội chiến Sudan kết thúc.
Uncyclopedia

Uncyclopedia, "bách khoa toàn thư không có nội dung ("content-free") mà ai cũng có thể sửa đổi", là cách nói nhại theo Wikipedia ("bách khoa toàn thư với nội dung tự do ["free-content"] mà ai cũng có thể sửa đổi"), mặc dù Uncyclopedia (và cũng tuyên bố rằng Wikipedia tuyên bố ngược lại, và cứ như thế đến bất tận). Trang này được Jonathan Huang và người cộng tác không nêu tên (được nội bộ Uncyclopedia biết với biệt danh 'Stillwaters') cho ra đời vào tháng 1 năm 2005, và tuyên bố là dự án của giả tưởng.

Sứ mệnh tự tuyên bố của Uncyclopedia là để cung cấp SPOV, hay Quan điểm trào phúng ("Satirical Point of View"). Tuy nhiên, dưới hình thức wiki nó thường đi trệch khỏi mục tiêu này, và cho ra đời các bài viết hài hước về mọi chủ đề, hầu hết trong đó không nhất thiết phải trào phúng.

== Lịch sử ==
Uncyclopedia được Jonathan Huang ("Chronarion") cho ra đời vào tháng 1 năm 2005 như là nơi trào phúng về Wikipedia, và lúc đầu nhằm đáp ứng nhu cầu của trang trên Wikipedia tiếng Anh. Tuy nhiên nó không thông báo về chính nó trên Wikipedia, và trở thành một nơi dành cho các bài viết nhỏ có tính trào phúng trên những chủ đề tương ứng.

Uncyclopedia nhanh chóng phát triển vượt quá khả năng của webhost ban đầu; vào ngày 26 tháng 5 năm 2005, nó được thông báo là sẽ được host bởi Wikia, Inc. Giấy phép và tên miền trang web vẫn được giữ nguyên.

Nội dung trên Uncyclopedia được cấp phép theo giấy phép Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 2.0. Tương tự các trang Wikia khác, cơ sở dữ liệu bài viết đầy đủ được cung cấp miễn phí để tải xuống trực tuyến. Tháng 1 năm 2006 Uncyclopedia có hơn 18.000 bài viết và lớn thứ 3 trong số wiki được host bởi Wikia.

== Nội dung ==
Các mục từ trên Uncyclopedia thường mang tính giả tưởng, dựa một cách lỏng lẻo vào thực tế nhưng nhắm vào việc nhại lại. Một số bài viết đi kèm với hình ảnh thường là phiên bản hài hước của cái được miêu tả hoặc minh hoạ gây cười về hiện tượng.

Một trò đùa lặp đi lặp lại là trích dẫn sai Oscar Wilde - hoặc là trích dẫn một câu nói nổi tiếng của ông nhưng sửa chữa chút ít để nhại sự lạm dụng câu nói đó, hoặc với một cụm từ hoàn toàn khác biệt với phong cách của ông. Ở đó có danh mục toàn bộ các lời trích dẫn Oscar Wilde tưởng tượng cũng như Undictionary, một "ick!tionary" ("từ điển hủ lậu") cho truyện hài một dòng và "daffynitions" ("định nghĩa dở hơi") đề cập đến nhiều chủ đề khác nhau, và , "nguồn thông tin sai lạc đến phút cuối". (Undictionary và UnNews nhại theo Wiktionary và Wikinews.)

Steve Ballmer cũng trở thành chủ đề của các lời đùa tương tự khi ông được trích dẫn sai trên nhiều trang để đe doạ loại bỏ chủ đề bài viết - nhại lại lời đe doạ tiêu diệt Google (""fucking kill Google"") của ông ta. Một kiểu đùa khác là "Những điều George Bush không quan tâm" để nhại lời chỉ trích của Kanye West rằng George Bush "không quan tâm đến người da đen."

== Liên kết ngoài ==
- của Uncyclopedia (tiếng Anh)
- Trang tiếng Việt tại Uncyclopedia
Chi Trâu

Chi Trâu (Bubalus) là một chi trong họ Trâu bò ("Bovidae"). Các loài thuộc về chi này có:
- Phân chi Bubalus:
- "Bubalus bubalis" (Linnaeus, 1758), (đồng nghĩa: "Bubalus arnee"): Trâu, trâu rừng, trâu nước.
- "Bubalus mephistopheles" (Hopwood, 1925): Trâu nước sừng ngắn. Loài này được ITIS chấp nhận, nhưng không thấy trong danh sách của CITES.
- "Bubalus mindorensis" (Heude, 1888) (đồng nghĩa: "Anoa mindorensis"): Trâu lùn Mindoro, Philipin.
- Phân chi Anoa:
- "Bubalus depressicornis" (C. H. Smith, 1827): Trâu lùn đồng bằng (anoa)
- "Bubalus quarlesi" (Ouwens, 1910): Trâu lùn miền núi (anoa)

Sự phân loại của "B. arnee"/"B. bubalis" vẫn chưa rõ ràng. Một số nhà động vật học chia "B. arnee" thành hai loài khác nhau, trong khi một số nhà khoa học khác coi nó có hai phân loài là trâu sông ("B. arnee bubalis") và trâu đầm ("B. arnee carabanesis"). Ngoài ra, ITIS chỉ chấp nhận tên gọi "B. bubalis", trong khi CITES trong phụ lục I, II, III có hiệu lực từ ngày 23 tháng 6 năm 2005 gọi trâu rừng là "B. arnee" còn trâu nhà (trâu rừng đã thuần hóa) là "B. bubalis". 

== Tham khảo ==
- Bubalus tại ITIS
- Bubalus tại CITES
Nước bọt

Nước miếng hay còn gọi là nước dãi và nước bọt là chất tiết có dạng nhờn, trong, hay có bọt, tiết ra từ các tuyến nước bọt vào miệng với nhiều công dụng khác nhau, quan trọng nhất là giúp việc nhai và tiêu hoá thức ăn trước khi nuốt, đồng thời điều hòa độ acid trong miệng giữ cho răng bớt sâu mòn.

Thành phần nước bọt gồm: nước (99%), chất hữu cơ (men amylase, men lysosome, men maltase, chất nhầy), chất vô cơ (K+, Na+, HCO3-, Cl-).

== Hàm lượng nước miếng ==
Trung bình mỗi ngày con người tiết ra 1,5 L nước miếng.
- Dịch nhờn trong nước miếng gồm có mucopolysaccharide và glycoprotein
- Các chất kháng trùng: thiocyanate, hydrogen peroxide, và IgA tiết.
- Các loại enzyme: alpha-amylase (EC3.2.1.1), lysozyme (EC3.2.1.17), và lingual lipase (EC3.1.1.3).
- Nước miếng con người còn có chất acid phosphatases A và B (EC3.1.3.2), N-acetylmuramyl-L-alanine amidase (EC3.5.1.28), NAD(P)H dehydrogenase-quinone (EC1.6.99.2), lactoperoxidase (EC1.11.1.7), superoxide dismutase(EC1.15.1.1), glutathione transferase (EC2.5.1.18), aldehyde dehydrogenase - loại 3(EC1.2.1.3), glucose-6-phosphate isomerase (EC5.3.1.9), và kallikrein mô (EC3.4.21.35). Những chất này làm nước miếng có mùi hôi.

== Chức năng ==
- Dịch nhờn làm công việc nhai và làm trơn miệng và hầu để thức ăn dễ trượt qua và nuốt dễ hơn.
- Các enzymes Amyloza tiêu hóa tinh bột trong miệng, hoạt động tốt nhất tại pH 7,4. Lingual lipase tác động tốt nhất tại pH 4.0 nên có tác dụng khi theo thức ăn vào dạ dày. Lysozyme có chức năng tiêu hủy vi khuẩn.
- Nước bọt còn giúp giữ chất ngà cho răng. Sau khi ăn uống, chất acid được tạo ra khi vi khuẩn gây men bằng các chất đường và tinh bột trong miệng. Khi acid khiến pH của miệng xuống dưới 5 có thể làm hủy mòn chất khoáng bọc răng. Nước miếng giúp trung hoà độ acid và khi pH lên trên 5.5 ngà răng có thể được bồi khoáng. Lúc không ăn nước bọt vẫn được tiết ra liên tục nhưng không nhiều. Khi ăn lượng nước bọt tiết rất nhiều hoặc chỉ cần nhìn thấy, ngửi thấy, nghĩ đến các món ăn thôi cũng làm cho nước bọt tiết ra nhiều (phản xạ có điều kiện).

== Khả năng sát trùng ==
Có nhiều người cho rằng nước miếng có khả năng sát trùng - và họ tin rằng khi có vết thương có thể dùng nước miếng liếm sạch; như thường thấy trong một số động vật như mèo, chó,v.v...

Các nhà khảo cứu tại đại học Florida ở Gainesville Hoa Kỳ khám phá ra chất đạm có tên gọi là "yếu tố phát triển thần kinh" (NGF - nerve growth factor) trong nước miếng của chuột. Khi cho chất này vào vết thương, vết thương lành chóng hơn hai lần những vết thương không được cho chất ấy. Tiếc thay, nước miếng con người không có chất này. Tuy nhiên, nước miếng con người có các chất giúp chống vi sinh trùng như IgA tiết, lactoferrin, và lactoperoxidase.

Chưa có cuộc khảo cứu nào cho thấy liếm vết thương có khả năng sát trùng ở con người.

== Xem thêm ==
- Lưỡi
- Bộ phận tiêu hoá
Ingvar Kamprad

Feodor Ingvar Kamprad (30 tháng 3 năm 1926 – 27 tháng 1 năm 2018) là nhà tư bản công nghiệp Thụy Điển. Ông sáng lập ra chuỗi cửa hàng cung cấp trang bị đồ nội thất trong nhà bán lẻ IKEA, năm 1943.

Chữ viết tắt IKEA được tạo ra từ các chữ đầu của tên ông là IK (Ingvar Kamprad) cộng với của Elmtaryd, trang trại gia đình nơi ông sinh ra; và Agunnaryd, một làng gần đó, ở tỉnh Småland.

==Tuổi thơ==
Kamprad sinh ra tại Pjätteryd (nay thuộc Älmhult), hạt Kronobergs län, của Småland, Thụy Điển, con của Frans Feodor Kamprad và Berta Linnéa Matilda Nilsson. Bố ông sinh ở Đức và chuyển đến Thụy Điển lúc 1 tuổi cùng cha mẹ. Ông nội của Kamprad là Achim Erdmann Kamprad xuất thân từ vùng Thuringia, và bà nội ông Franzisca ("Fanny") Glatz sinh tại Bohemia khi đó thuộc Đế quốc Áo-Hung; họ rời Đức đến Thụy Điển năm 1896. Tên họ Kamprad là biến thể của "Comrade" bắt nguồn từ thế kỷ 14. Mẹ của Achim Kamprad có họ hàng với Paul von Hindenburg. Achim mua một trang trại Elmtaryd (ngày nay gọi là "Älmtaryd") gần một làng nhỏ ở Agunnaryd (nay thuộc Ljungby) thuộc tỉnh Småland; với diện tích 449 hectares nó là trang trại lớn nhất trong vùng khi đó. Ông đã tự sát một vài năm sau khi Frans Feodor chào đời, để lại trang trại cho Franzisca và sau đó thuộc về Franz Feodor. Ingvar Kamprad với cha mẹ ông, em gái và bà nội từ lúc 6 tuổi.
Gỗ mít

Gỗ mít là một loại gỗ từ cây mít. Gỗ này thường được sử dụng rộng rãi trong việc tạc tượng Phật nói riêng và tượng thờ nói chung. Nguyên nhân là vì loại gỗ này chống mối mọt và không chịu nhiều tác động của nước, lại dễ kiếm và không đắt như các loài gỗ quý khác.

Gỗ mít là một loại gỗ có tính chất cơ lý ổn định,không cong vênh, ít bị mối mọt. Gỗ có màu vàng sáng, để lâu ngả thành màu đỏ sẫm. Gỗ mít có mùi thơm nhẹ, mềm, dẻo. Gỗ mít được dùng rộng rãi trong đời sống như làm tượng Phật, đồ thủ công mỹ nghệ, các sản phẩm nội thất khác. Hiện nay gỗ mít đang ngày càng khan hiếm, chủ yếu được khai thác từ các vùng rừng núi tây bắc, Trung Bộ và nước Lào.
Lê Xuân Tùng

Lê Xuân Tùng (sinh năm 1936) là một Giáo sư Kinh tế, chính khách Việt Nam. Ông nguyên là Ủy viên Bộ Chính trị khóa VIII, Bí thư Thành ủy Hà Nội.

==Tiểu sử==
Ông sinh tại làng Thọ Lộc, xã Sơn Lễ, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
- Từ năm 1950 đến năm 1952, ông tham gia Thiếu sinh quân Liên khu 4.
- Năm 1953, học tại trường Trung cấp Sư phạm, khoá 2, tại Khu học xá Nam Ninh và tốt nghiệp năm 1956.
- Ông quyết định gia nhập đảng Lao động Việt Nam từ năm 1959.
- Năm 1961, ông được cử sang Liên Xô học Đại học Tổng hợp Voronezh ("Воро́неж") và tốt nghiệp năm 1966, sau trở về giảng dạy tại Đại học Tổng hợp Hà Nội
- Năm 1969, ông sau chuyển sang giảng dạy, chủ nhiệm khoa Kinh tế- chính trị rồi Phó giám đốc Trường Nguyễn Ái Quốc (nay là Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh). Ngoài ra ông còn là giảng viên Trường đại học Kinh tài nay là Đại học Kinh tế Quốc dân. Những năm 1980 ông làm công tác thư ký cho Ủy viên Bộ Chính trị Lê Đức Thọ.
- Năm 1986, tại Đại hội Đảng lần thứ 6, ông trúng ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, được cử làm trợ lý Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam.
- Năm 1991, tại Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ VII, ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương, giữ chức Phó Bí thư thường trực Thành ủy Hà Nội.
- Năm 1996, ông được tái trúng cử vào Ban Chấp hành Trung ương và được bầu vào Bộ Chính trị (đến năm 2001), phụ trách công tác Tư tưởng – Văn hóa và Khoa giáo Trung ương và giữ chức Bí thư Thành uỷ Hà Nội (đến năm 2000).
- Mặc dù đã nghỉ hưu trí nhưng vẫn đang đảm nhiệm chức vụ ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam.

==Đóng góp==
Từ năm 1986 đến năm 1996, ông Lê Xuân Tùng phụ trách nhóm chuẩn bị phần kinh tế của Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Ông còn tham gia chuẩn bị văn kiện các kỳ họp Ban Chấp hành Trung ương, đặc biệt là Văn kiện Ban Chấp hành Trung ương lần VI, khoá VI (1989).

==Các tác phẩm sách tiêu biểu==
- Lịch sử cận hiện đại Thái Lan
- Các lợi ích kinh tế (1983)
- Công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (1985)
- Nền kinh tế nhiều thành phần ở Việt Nam (1987)
- Các thành phần kinh tế ở nước ta
- Những vấn đề lý luận - thực tiễn về hợp tác xã cổ phần (1999)
- Công tác tư tưởng - văn hóa, khoa giáo và sự lãnh đạo của Đảng (2001)
- Xây dựng và phát triển thương hiệu / Lê Xuân Tùng. - Hà Nội: Lao động - Xã hội, 2005
- Bách khoa thư Hà Nội, gồm 18 tập, ông là tổng chủ biên

==Phong tặng==
Ông được phong Phó giáo sư năm 1984 và Giáo sư năm 1988.

==Liên kết ngoài==
- Lê Xuân Tùng, tấm gương sáng về ý chí tự lực, tự cường
Đặng Trần Côn

Đặng Trần Côn là tác giả của Chinh phụ ngâm, kiệt tác văn học viết bằng chữ Hán của Việt Nam.

Tiểu sử của Đặng Trần Côn cho đến nay biết được còn rất ít. Kể cả năm sinh năm mất cũng không biết chính xác. Các nhà nghiên cứu ước đoán ông sinh vào khoảng năm 1710 đến 1720, mất khoảng 1745, sống vào thời Lê Trung Hưng. Từ đó đến nay, ông được đặt tên cho các con phố ở Hà Nội.

Đặng Trần Côn quê ở làng Nhân Mục (còn gọi làng Mọc), huyện Thanh Trì, nay thuộc phường Thanh Xuân, Hà Nội. Ông đỗ Hương cống, nhưng thi Hội thì hỏng. Sau đó làm huấn đạo trường phủ, rồi tri huyện Thanh Oai, sau thăng chức Ngự sử đài chiếu khám.

== Sự nghiệp ==
Đầu thời Cảnh Hưng (1740 – 1786), ông được làm Huấn đạo một huyện, sau  được đặt tên là Tri huyện Tri huyện Thanh Oai, thành phố Sơn Tây.

Cho đến cuối đời ông chỉ làm đến chức Ngự sử đài Chiếu khám sau đó nghỉ hưu và dạy học tại nhà ông Nguyễn Đình Kỷ ở làng Hạ Đình.

== Tác phẩm ==
"Chinh phụ ngâm" ra đời đã gây một tiếng vang lớn trong giới nho sĩ đương thời. Tác phẩm viết bằng chữ Hán giữa thời đại văn học chữ Nôm đang nở rộ cho nên nhiều người đã tìm cách dịch nó ra chữ Nôm. Có nhiều bản dịch và phỏng dịch của Đoàn Thị Điểm, Nguyễn Khản, Bạch Liên Am Nguyễn, Phan Huy Ích. Trong số có những bản dịch đó, có một bản dịch thành công nhất được gọi là "Bài hiện hành". Vấn đề ai là tác giả bản dịch đó còn gây tranh cãi. Nhiều người cho rằng đó là Đoàn Thị Điểm, nhưng theo một khuynh hướng khác thì tác giả bản dịch đó là Phan Huy Ích.

Ngoài "Chinh phụ ngâm", Đặng Trần Côn có một số bài thơ, bài phú tả cảnh thiên nhiên, chỉ còn lưu lại một số bài như "Tiêu tương bát cảnh", ba bài phú "Trương Hàn tư thuần lô, Trương Lương bố ý, Khấu môn thanh". Khuynh hướng chung của thơ văn ông là đi sâu vào tình cảm, đi sâu vào nỗi lòng trắc ẩn, phức tạp, sâu kín của con người, nhất là đối với người phụ nữ.

Giống như những tác giả thơ văn ở thời này, ông cũng có những đóng góp lớn cho nền văn học thơ ca Việt Nam.

12 câu của bài thơ này (dịch) đã được đưa vào sách giáo khoa Ngữ Văn 10, tập hai của Việt Nam.

== Liên kết ngoài ==
- GIỚI THIỆU LƯỢC SỬ DANH NHÂN VĂN HÓA ĐẶNG TRẦN CÔN
- Chinh phụ ngâm nguyên tác bằng chữ Hán và quốc ngữ
- Đặng Trần Côn - 鄧陳琨 * Sai Mon Thi Dan
- Đặng Trần Côn - Nhân vật lịch sử nổi tiếng thời vua Lê – chúa Trịnh
Sả

Sả có thể đề cập đến:

- Tên gọi thông thường của một số loài cây thuộc chi "Cymbopogon" trong họ Hòa thảo ("Poaceae")
- Tên gọi của một bộ, họ, chi chim có danh pháp khoa học tương ứng là: "Coraciiformes", "Coraciidae", "Coracias". Xem thêm Phân họ Sả (Halcyonidae).
Tai nạn hàng không An-70 năm 1995

Ngày 10 tháng 2 năm 1995, lúc 16:09 CET, mẫu chế tạo đầu tiên chiếc máy bay vận tải Antonov An-70 của Ukraina đã lao xuống đất trong một chuyến bay thử nghiệm tại Kyiv Oblast. Chiếc máy bay của Công ty Antonov đã va chạm với chiếc máy bay hộ tống An-72 và rơi vào rừng. Không một ai trong số bảy thành viên đội bay sống sót. Chiếc An-72 bị hư hại đã cố gắng hạ cánh an toàn tại Sân bay Gostomel căn cứ của chúng.

Các lý do của vụ tai nạn được cho là có liên quan tới cuộc cạnh tranh quyết liệt mà model mới này đang dự tính để tham nhập thị trường máy bay vận tải quốc tế. Tuy nhiên, mẫu này chưa bao giờ được ủng hộ chính thức. Hệ thống thủy lực của các máy bay An-70 đã được thiết kế lại sau vụ tai nạn này.

==Đội bay==
Chiếc An-70 gặp tai nạn do đội bay dân sự Antonov điều khiển, gồm:

- Serhiy V. Maksimov, Cơ trưởng, Phi công thử nghiệm hạng nhất
- Volodymyr H. Lysenko, Phi công số 2, Phi công thử nghiệm hạng nhất
- Volodymyr F. Nepochatykh, Hoa tiêu, Hoa tiêu thử nghiệm hạng nhất
- Pavlo Yu. Skotnykov, Kỹ sư bay, Kỹ sư bay thử nghiệm hạng hai
- Andriy I. Kostrykin, Điều hành radio, Điều hành radio thử nghiệm hạng hai
- Mykhailo M. Bereziuk, Kỹ sư trưởng thực nghiệm hạng nhất
- Oleksandr V. Horeltsov, Kỹ sư trưởng thực nghiệm hạng nhất

==Tham khảo==
- Светлая память погибшим // Авиация и Время. - К.: 1995. - №1. - Стр.25. (Obituary in "Aviatsiya i Vremia" journal, including photogallery of the crew).
RuneScape

RuneScape, tên gọi khác là RuneScape 3, là trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi (MMORPG) được phát triển bởi Jagex, phát hành lần đầu vào ngày 4 tháng 1 năm 2001. "RuneScape" ban đầu là một webgame sử dụng ngôn ngữ Java, nhưng đã được thay thế gần như hoàn toàn bởi phiên bản client độc lập được lập trình bằng ngôn ngữ C++ từ năm 2016. Với hơn 200 triệu tài khoản được tạo tính đến năm 2012, "RuneScape" được Sách Kỷ lục Guinness công nhận là trò chơi MMORPG miễn phí lớn nhất và được cập nhật nhất thế giới.

Phiên bản beta đầu tiên của "RuneScape" được phát hàng vào tháng 1 năm 2001, trong khi Jagex với tư cách là đơn vị giữ bản quyền trò chơi được thành lập vào tháng 12 cùng năm. Sau khi game engine được viết lại và phát hành dưới tên gọi "RuneScape 2", phiên bản nguyên thủy của trò chơi được đổi tên thành "RuneScape Classic". Phiên bản thứ 3 và hiện tại của trò chơi, "RuneScape 3", được phát hành vào tháng 7 năm 2013. "Old School RuneScape", phiên bản độc lập tái hiện trò chơi "RuneScape" ở giai đoạn năm 2007, được phát hành vào tháng 2 năm 2013, chạy song song với phiên bản hiện tại. Năm 2018, Jagex công bố phát hành ứng dụng di động cho cả "RuneScape 3" và "Old School RuneScape" trên thiết bị Android và iOS.

== Sơ lược ==
Runescape có thể được sánh ngang với những game thuộc thể loại MMORPG khác như Guild Wars hay Everquest. Trong Runescape, người chơi không có khái niệm "phá băng" hay "về nước", nhưng người chơi được tham gia vào vô số các hoạt động khác như Castle Wars, và rất nhiều mini games khác trong Runecsape như cờ vua,carô... Người chơi có thể chat, trao đổi, giúp đỡ nhau hoàn thành các nhiệm vụ (trong Runescape có một số nhiệm vụ bắt buộc phải có từ 2 người trở lên tham gia mới có thể hoàn thành). Các kĩ năng trong game rất đa dạng, từ câu cá, đốn cây, đào vàng đến ma thuật.

Trong giờ cao điểm, Runescape có hơn 100.000 người chơi trên hơn 120 server. Hiện tại, số người chơi Runescape thường xuyên vào khoảng 197.000 người. Mỗi server của Runescape có thể chứa được 2.000 người chơi một lúc, vì thế với số lượng server của mình, Runescape có thể đáp ứng khoảng 246.000 người cho8i một lúc. Các server này được đặt ở nhiều nơi: Mỹ, Anh, Canada, Hà Lan, Úc và Thụy Điển...vì thế làm cho Runescape trở thành game online viết bằng Java phổ biến nhất hiện nay. Runescape được cập nhật thường xuyên với các bản đồ, nhiệm vụ cũng như kĩ năng mới.
Yakovlev Yak-40

Yakovlev Yak-40 là một máy bay chở khách tầm ngắn, nhỏ, ba động cơ.

== Thiết kế và phát triển ==
Được chế tạo để thay thế chiếc Lisunov Li-2 (một biến thể của DC-3) và Ilyushin Il-14, đặc điểm thiết kế chính của nó là dễ hoạt động bên ngoài các vùng dịch vụ sân bay chính. Nó được trang bị thang lên bên trong và có thể hoạt động kiểu STOL.

Từ khi hãng Aeroflot bị chuyển nhượng, nhiều chiếc đã được chuyển đổi từ mục đích chở khách thông thường sang kiểu thương gia cao cấp hơn và được sử dụng như những máy bay tư nhân.

Đa số Yak-40s đang hoạt động tại Liên Xô cũ. Một số hiện được dùng ở châu Âu, nhưng rất hiếm bởi những hạn chế về tiếng ồn.

Biệt danh của nó là "flying whistle"', vì kiểu âm thanh đặc trưng từ động cơ của nó. Một tên hiệu khác là "истребитель керосина" ("kẻ uống dầu") vì hiệu suất sử dụng nhiên liệu thấp: các sân bay có Yak-40 hoạt động thường có những vạch đen trên đường băng. Có 1010 chiếc đã được chế tạo.

== Các biến thể ==
- Yak-40 - Kiểu sản xuất đầu tiên.
- Yak-40EC - Kiểu xuất khẩu.
- Yak-40K - Phiên bản vận tải
- Yak-40M - Kiểu 40 ghế ngồi.
- Yak-40TL - Kiểu Hoa Kỳ, có ba động cơ phản lực cánh quạt Lycoming LF 507.
- Yak-40V - Kiểu xuất khẩu có ba động cơ phản lực cánh quạt AI-25T.

== Các quốc gia và hãng hàng không sử dụng ==
=== Dân sự ===
Đến tháng 8/2006, tổng công 411 chiếc trong số 1011 chiếc Yakovlev Yak-40 vẫn đang hoạt động trong các hãng hàng không. Chủ yếu là các hãng:
Khoảng 88 hãng hàng không khác cũng đang sử dụng một số lượng nhỏ loại máy bay này.

Các hãng sử dụng trong quá khứ và hiện nay:

== Thông số kỹ thuật (Yak-40) ==
=== Đặc điểm riêng ===
- Phi đoàn: 3
- Sức chứa: 32 hành khách
- Chiều dài: 20.36 m (66 ft 10 in)
- Sải cánh: 25.00 m (82 ft 0 in)
- Chiều cao: 6.50 m (21 ft 4 in)
- Diện tích : 70 m² (736 ft²)
- Trọng lượng rỗng: 9.400 kg (20.725 lb)
- Trọng lượng cất cánh: n/a
- Trọng lượng cất cánh tối đa: 16.000 kg (35.275 lb)
- Động cơ: 3× phản lực cánh quạt Ivchenko AI-25, lực đẩy 14.7 kN (3.300 lbf) mỗi chiếc
=== Hiệu suất bay ===
- Vận tốc cực đại: 550 km/h (340 mph)
- Tầm bay: 1.800 km (1.100 mi)
- Trần bay: 8.100 m (26.600 ft)
- Vận tốc lên cao: n/a
- Lực nâng của cánh: n/a
- Lực đẩy/trọng lượng: n/a

== Liên kết ngoài ==
- Yak40.com: Trang chủ của Công ty sản xuất máy bay vùng Kharkov

== Chủ đề liên quan ==
=== Danh sách máy bay tiếp theo ===
Yak-36 -
Yak-38 -
Yak-40 -
Yak-41 -
Yak-42 -
Yak-43