Vittorio Amedeo II của Sardegna

Vittorio Amedeo II của Sardegna (Tiếng Ý: "Vittorio Amedeo Francesco"; 14 tháng 5 năm 1666 – 31 tháng 10 năm 1732) là người đứng đầu Vương tộc Savoia và là người cai trị các lãnh thổ của Nhà nước Savoyard từ ngày 12 tháng 6 năm 1675 cho đến khi ông thoái vị vào năm 1730. Ông là người đầu tiên của dòng họ mình giành được vương miện hoàng gia, trước hết trị vì với tư cách Vua của Sicilia (1713–1720) và sau đó là Vua của Sardegna (1720–1730). Trong số các tước hiệu khác của ông có Công tước xứ Savoia, Công tước xứ Montferrat, Thân vương xứ Piedmont, Hầu tước xứ Saluzzo và Bá tước xứ Aosta, Maurienne và Nice.

Louis XIV đã sắp đặt cuộc hôn nhân của ông nhằm duy trì ảnh hưởng của Pháp tại Savoia. Vittorio Amedeo nhanh chóng thoát khỏi sự chi phối của Pháp. Khi cha ông qua đời vào năm 1675, mẹ ông là Marie Jeanne Baptiste của Nemours trở thành nhiếp chính cho con trai 9 tuổi và bà giữ quyền lực trên thực tế cho đến năm 1684, khi Vittorio Amedeo buộc bà phải chấm dứt mọi sự can dự vào công việc triều chính. 

Sau khi tham chiến trong Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha, ông được ban thưởng Vương quốc Sicilia vào năm 1713, nhưng năm 1720 ông buộc phải đổi lấy Vương quốc Sardinia nghèo hơn. 

Trị vì hơn 55 năm, ông là vị quân chủ có thời gian trị vì lâu nhất trong lịch sử Vương tộc Savoia vượt qua Carlo Emanuele I. Vittorio Amedeo để lại ảnh hưởng văn hóa đáng kể ở Turin, tu sửa Cung điện Hoàng gia Turin, Cung điện Venaria, "Palazzina di caccia di Stupinigi", cũng như xây dựng Vương cung thánh đường Superga, nơi ông được an táng. 

== Thuở nhỏ và thời nhiếp chính ==
Vittorio Amedeo sinh ra tại Cung điện Hoàng gia Turin, Turin. Ông là con trai của Carlo Emanuele II, Công tước xứ Savoia và người vợ thứ hai của ông là Marie Jeanne Baptiste của Nemours. Vương tử được đặt tên theo ông nội là Vittorio Amedeo I, ông là đứa con duy nhất của cha mẹ mình. Khi còn nhỏ, ông mang tước hiệu Thân vương xứ Piedmont, tước hiệu truyền thống dành cho người thừa kế của công quốc Savoia. Là một đứa trẻ yếu ớt, sức khỏe của ông được theo dõi rất cẩn thận. Khi còn nhỏ, ông có niềm đam mê với quân đội sự được ghi nhận là rất thông minh. 

Cha ông qua đời vào tháng 6 năm 1675 tại Turin ở tuổi 40 sau một loạt cơn sốt dữ dội. Mẹ ông được tuyên bố là Nhiếp chính của Savoia và được gọi là "Madame Royale" tại triều đình đã nắm quyền lực. Năm 1677, trong thời gian nhiếp chính, bà cố gắng sắp đặt cuộc hôn nhân giữa con trai và người em họ ruột của ông là Vương nữ Isabel Luísa của Bồ Đào Nha, người được xem là người thừa kế của cha bà, Pedro II và cũng là dì của Vittorio Amedeo. Mẹ ông thúc ép ông đồng ý cuộc hôn nhân này, vì điều đó sẽ giúp Marie Jeanne duy trì quyền kiểm soát lâu dài đối với Công quốc Savoiatư cách nhiếplà chính, do con trai bà sẽ phải sống ở Bồ Đào Nha cùng vợ mới. Khi bà qua đời, công quốc sẽ trở lại thuộc Vương quốc Bồ Đào Nha.Nhưng Vittorio Amedeo từ chối, thậm chí còn có Savoia dù một hợp đồng hôn ước đã được ký giữa Bồ Đào Nha và Savoia vào ngày 15 tháng 5 năm 1679, hôn sự nhanh chóng bị hủy bỏ. 

Những ứng viên kết hôn khác bao gồm Maria Antonia của Áo, Maria Sophia của Neuburg và Anna Maria Luisa de’ Medici. Vittorio Amedeo rất quan tâm đến hôn sự với Tuscany và các cuộc đàm phán được giữ bí mật với Pháp, dù cuộc hôn sự này cũng không thành công. Dưới ảnh hưởng của Louis XIV và Marie Jeanne, Vittorio Amedeo bị buộc phải kết hôn với một Vương nữ Pháp là Anne Marie xứ Orléans. Mẹ ông rất ủng hộ cuộc hôn nhân này và luôn cổ vũ các lợi ích của Pháp, do bà sinh ra ở Paris và là thành viên của một nhánh phụ của Vương tộc Savoia xin cưới Anne Marie vào tháng 3 năm 1684. Vittorio Amede, người đã sử dụng các đồng minh chính trị để giành sự ủng hộ nhằm chấm dứt sự kiểm soát của mẹ đối với quyền lực, đã thành công vào năm 1684 khi bà bị cấm can thiệp vào công việc triều đình. 

== Gia đình và con cái ==
Mối quan hệ xa cách giữa ông và mẹ luôn căng thẳng, nguyên nhân thường được cho là tham vọng của bà trong việc giữ quyền lực cho riêng mình. Marie Jeanne dành phần lớn thời gian của mình cho việc triều chính và hầu như không quan tâm đến đứa con duy nhất. Người mà bà giám sát chặt chẽ để bảo đảm rằng ông sẽ không tìm cách nắm quyền. Anne Marie đã sinh cho chồng sáu người con, nhưng cũng chịu hai lần sinh non (một nam, một nữ) vào các năm 1691 và 1697. Ba trong số các con của bà về sau có hậu duệ, bao gồm trưởng nữ Maria Adelaide mẫu thân của Louis XV của Pháp. Nữ nhi thứ hai của bà, Maria Luisa, được gọi là "Louison", kết hôn với Felipe V của Tây Ban Nha năm 1701 và cũng từng nhiều lần nhiếp chính vương quyền Tây Ban Nha. Hai cuộc hôn phối này là sách lược mà Louis XIV sử dụng để giữ Vittorio Amedeo đứng về phía Pháp trước khi Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha nổ ra.

Anne Marie vẫn luôn là người vợ tử tận tụy. Bà lặng lẽ chấp nhận tình trạng chồng có nhân tình, người tình lâu dài nhất của ông là người đẹp nổi tiếng Jeanne Baptiste d'Albert de Luynes, người sinh cho ông hai con. Jeanne Baptiste làm tình nhân của ông suốt mười một năm và cuối cùng phải trốn khỏi Savoia do sự mê đắm quá mức của Nhà vua dành cho bà. Về sau, Vittorio Amedeo gả con gái ông với Jeanne Baptiste, Maria Vittoria cho Thân vương xứ Carignano, từ dòng này mà Vittorio Emanuele, Thân vương Napoli hiện nay là hậu duệ của hai người. Đứa con ông thương yêu nhất là ngườu có cùng tên, Vittorio Amedeo, sinh năm 1699, được phong Thân vương xứ Piedmont với tư cách là Trữ quân. Vị Thân vương ấy mất năm 1715 do bệnh đậu mùa. Anne Marie qua đời năm 1728 sau nhiều cơn đau tim.

Quan hệ giữa ông với thứ tử, người sau này kế vị, Carlo Emanuele, thì lạnh nhạt; hai cha con chưa từng hòa hợp. Vittorio Amedeo sắp đặt hai cuộc hôn nhân đầu tiên của con trai: Cuộc hôn nhân thứ nhất với Anne Christine xứ Sulzbach, trưởng nữ của Bá tước xứ Pfalz-Sulzbach, nhưng chỉ sinh được một con trai chết yểu. Cuộc hôn nhân thứ hai với Polyxena xứ Hesse-Rotenburg, chị em họ của Anne Christine, sinh sáu người con, trong đó có vị quân vương tương lai Vittorio Amedeo III của Sardegna.

=== Con hợp pháp ===
- Maria Adélaïde xứ Savoia (1685–1712), kết hôn với Louis, Công tước xứ Bourgogne, trưởng tử của Trữ quân Louis, hậu duệ bao gồm Louis XV;
- Maria Anna xứ Savoia (14 tháng 8 năm 1687 – 18 tháng 4 năm 1690), mất khi còn nhỏ;
- Maria Luisa xứ Savoia (1688–1714), kết hôn với Felipe V của Tây Ban Nha, hậu duệ gồm hai vị Quốc vương Tây Ban Nha;
- Vittorio Amedeo xứ Savoia (1699–1715), mất khi chưa kết hôn;

- Carlo Emanuele xứ Savoia (1701–1773), Công tước xứ Savoia, về sau là Vua của Sardegna;

- Emanuele Philibert xứ Savoia (1 tháng 12 năm 1705 – 19 tháng 12 năm 1705), mất khi còn nhỏ.

=== Con ngoại hôn ===
- Maria Vittoria xứ Savoia (1690–1766), kết hôn với Vittorio Amedeo I, Thân vương xứ Carignano, có hậu duệ; về sau được hợp pháp hóa.
- Vittorio Francesco xứ Savoia (1694–1762), kết hôn với Maria Lucrezia Franchi di Pont, không có con; về sau được hợp pháp hóa.
- Margherita di Savoia (1716–1780), kết hôn với Giovanni Corsini, con trai của Bartolomeo Corsini, Phó vương xứ Sicily; có hậu duệ, có con ngoại hôn (mẫu thân không rõ).