Hoàng Mai (quận)

Hoàng Mai là một quận cũ nội thành nằm ở trung tâm thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Đây là quận có diện tích lớn thứ tư của thành phố (sau các quận Long Biên, Hà Đông và Bắc Từ Liêm) và có dân số đông nhất trong số 30 quận, huyện, thị xã thuộc thành phố Hà Nội.

== Vị trí địa lý ==
Quận Hoàng Mai có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp huyện Gia Lâm (với ranh giới là sông Hồng)
- Phía tây và phía nam giáp huyện Thanh Trì
- Phía bắc giáp quận Hai Bà Trưng, quận Thanh Xuân và quận Long Biên (với ranh giới là sông Hồng)

Quận Hoàng Mai có đường giao thông thủy trên sông Hồng. Quận có các đường giao thông quan trọng đi qua gồm: Quốc lộ 1, đường vành đai 2,5, đường vành đai 3, đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, cầu Thanh Trì.

== Lịch sử ==
Quận Hoàng Mai được thành lập vào ngày 6 tháng 11 năm 2003 trên cơ sở tách 9 xã: Định Công, Đại Kim, Hoàng Liệt, Thịnh Liệt, Thanh Trì, Lĩnh Nam, Trần Phú, Vĩnh Tuy, Yên Sở; một phần của xã Tứ Hiệp, huyện Thanh Trì và 5 phường: Mai Động, Tương Mai, Tân Mai, Giáp Bát, Hoàng Văn Thụ của quận Hai Bà Trưng. Đồng thời chuyển 8 xã: Định Công, Đại Kim, Hoàng Liệt, Thịnh Liệt, Thanh Trì, Lĩnh Nam, Trần Phú, Yên Sở thành 8 phường có tên tương ứng và chuyển xã Vĩnh Tuy thành phường Vĩnh Hưng.

Ngày 1 tháng 7 năm 2025, quận Hoàng Mai bị giải thể để thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, không tổ chức cấp huyện.

== Hành chính ==
Quận Hoàng Mai gồm 14 phường: Đại Kim, Định Công, Giáp Bát, Hoàng Liệt, Hoàng Văn Thụ, Lĩnh Nam, Mai Động, Tân Mai, Thanh Trì, Thịnh Liệt, Trần Phú, Tương Mai, Vĩnh Hưng, Yên Sở.

==Đường phố==
- Bằng Liệt
- Bùi Huy Bích
- Bùi Quốc Khái
- Bùi Xương Trạch
- Dương Văn Bé
- Đại Từ
- Đạm Phương
- Đặng Trần Đức
- Đặng Xuân Bảng
- Định Công
- Định Công Hạ
- Định Công Thượng
- Đỗ Mười
- Đống Kỳ
- Đông Thiên
- Giải Phóng
- Giáp Bát
- Giáp Nhị
- Hà Kế Tấn
- Hoàng Liệt
- Hoàng Mai
- Hồng Quang
- Hưng Phúc
- Hưng Thịnh
- Khuyến Lương
- Kim Đồng
- Kim Giang
- Linh Đàm
- Linh Đường
- Lĩnh Nam
- Lương Khánh Thiện
- Mai Động
- Minh Khai
- Nam Dư
- Nam Sơn
- Nghiêm Xuân Yêm
- Ngọc Hồi
- Ngũ Nhạc
- Nguyễn An Ninh
- Nguyễn Cảnh Dị
- Nguyễn Chính
- Nguyễn Công Thái
- Nguyễn Đức Cảnh
- Nguyễn Duy Trinh
- Nguyễn Hữu Thọ
- Nguyễn Khoái
- Nguyễn Phan Chánh
- Nguyễn Xiển
- Phạm Tu
- Quang Liệt
- Sở Thượng
- Tam Trinh
- Tân Khai
- Tân Mai
- Tây Trà
- Thanh Đàm
- Thanh Lân
- Thịnh Liệt
- Thúy Lĩnh
- Trần Điền
- Trần Hòa
- Trần Nguyên Đán
- Trần Thủ Độ
- Trịnh Đình Cửu
- Trương Định
- Tương Mai
- Văn Tân
- Vĩnh Hưng
- Vũ Tông Phan
- Yên Duyên
- Yên Sở
==Các địa điểm nổi tiếng==
- Công viên Yên Sở
- Nhà thờ Làng Tám Giáp Bát
- Đình Tương Mai
- Nhà thờ Nam Dư
- Chùa Tứ Kỳ
- Chùa Pháp Vân
- Chùa Bằng (Linh tiên tự)
- Chùa Sét (Đại bi tự), Thịnh Liệt
- Công đồng Linh từ (Đền đức vua cha Bát Hải), 521 Trương Định
- Đền Mẫu Đầm sen Đại Từ
- Đền Lư Giang, khu Đền Lừ
- Miếu Gàn Hoàng Liệt

==Hạ tầng==
Quận Hoàng Mai là quận có tốc độ đô thị hóa và xây dựng cơ sở hạ tầng lớn trong số các quận huyện mới của thủ đô, với hàng loạt khu đô thị như Linh Đàm, Bắc Linh Đàm, Định Công, Đại Kim, Đền Lừ I - II, Kim Văn - Kim Lũ, Vĩnh Hoàng, Hoàng Văn Thụ, Ao Sao, Thịnh Liệt, Đại Kim - Định Công, Tây Nam hồ Linh Đàm, Tây Nam Kim Giang, Ao Mơ, Thịnh Liệt... cùng hàng loạt chung cư trên đường Lĩnh Nam, đường Tam Trinh, đường Pháp Vân, đường Nghiêm Xuân Yêm như Gamuda City, Hateco Yên Sở, khu đô thị Pháp Vân - Tứ Hiệp, The Manor Central Park...

Các dự án đường sắt đi qua địa bàn quận là các tuyến số 1 (Ngọc Hồi - Yên Viên), tuyến số 3 (Trôi - Nhổn - Hoàng Mai), tuyến số 4 (Liên Hà - Bắc Thăng Long), tuyến số 8 (An Khánh - Dương Xá); trong đó tuyến số 3 đoạn Ga Hà Nội - Hoàng Mai (một phần của tuyến Trôi - Nhổn - Hoàng Mai) và tuyến số 1 hiện đang được đầu tư xây dựng.
===Hệ thống xe buýt===
====Điểm đầu cuối và trung chuyển====
- Bến xe Giáp Bát (3A, 6A, 6B, 6C, 6D, 6E, 21A, 22C, 25, 29, 32, 37, 94, 101A, 101B, E06)
- Bến xe Nước Ngầm (3B, 04 cũ, 16, 28, 48, 60B, 104)
- Mai Động (26, 38)
- KĐT Linh Đàm (05, 36, 37, 84)
- KĐT Pháp Vân Tứ Hiệp (60A)
- KĐT Gamuda (30)

== Văn hóa ==
Nét đẹp vùng đất tổ nghề kim hoàn

Khoảng thế kỷ II - III, người Việt đã biết dùng vàng bạc làm đồ trang sức. Đất tổ của nghề vàng là Định Công (nay thuộc vùng đô thị hóa đông đúc phường Định Công, quận Hoàng Mai). Riêng đất tổ của nghề bạc thì ở Đồng Xâm (Thái Bình), tổ đúc thì là Châu Khê (Hải Dương). Đây là nghề gia công đồ trang sức, hàng mỹ nghệ bằng kim loại quý hiếm. Thực ra có mấy nghề khác nhau: nghề "chạm" tức là nổi các hình, hoa văn lên mặt đồ kim loại vàng bạc; "trổ" tức là tạo hoa văn thủng; "đậu tức là kéo vàng bạc đã nấu chảy thành những sợi chỉ rồi uốn ghép thành hình chim thú, hoa lá...; "trơn" là những hàng chỉ có đánh bóng. Các nghề này phối hợp với nhau tạo nên sản phẩm hoàn chỉnh. Những nét chạm trổ uyển chuyển mềm mại, những sợi chỉ vàng chỉ bạc uốn lượn hài hòa kết hợp với màu sắc của vàng, độ bóng ánh của bạc đã làm tăng độ hấp dẫn, sang trọng cho những chiếc dây chuyền, vòng tay, hoa tai, nhẫn, đĩa bạc, chén bạc, hộp đồ trang sức... trên đôi tay khéo léo của con người Định Công một vùng đất tổ của nghề kim hoàn.

Quận Hoàng Mai có nhiều làng nghề ẩm thực nh­ư làng nghề bánh cuốn Thanh Trì (ph­ường Thanh Trì), rượu Hoàng Mai, làng bún Tứ Kỳ, bún ốc Pháp Vân (ph­ường Hoàng Liệt), đậu phụ Mơ (phường Mai Động).

Ngoài ra, ph­ường Vĩnh Hư­ng và phường Lĩnh Nam có nghề trồng hoa, rau sạch; phường Yên Sở có làng cá Yên Sở.

== Danh nhân ==
- Nguyễn Văn Siêu
- Nguyễn Trọng Hợp
- Bùi Xương Trạch
- Bùi Trụ
- Bùi Vịnh
- Bùi Bỉnh Uyên
- Bùi Huy Bích
- Trần Điền
- Trần Điện
- Trần Hòa
- Trần Khát Chân
- Hoàng Đạo Thành

== Liên kết ngoài ==
- Trang chủ - Cổng thông tin điện tử Quận Hoàng Mai