Cừu Thones Marthod

Cừu Thones Marthod là một giống cừu của Pháp có nguồn gốc từ cừu mẹ đẻ là cừu Savoi. Nó được đặc trưng bởi lông cừu có màu da trắng và những mảng màu đen ở sống mũi, mắt và tai. Đây là giống cừu khá khỏe mạnh sớm, thích nghi tốt với các đồng cỏ núi mùa hè đang phát triển nơi chúng trải qua ba hoặc bốn tháng. Nó là một giống hỗn hợp, có thể được sử dụng như là giống cừu cung cấp cho thị trường.

Có khoảng 2.500 con cừu Thones Marthod ngày hôm nay. Giống cừu này đã thực biến mất trong những năm đầu thập niên 1970 được bắt rễ sâu trong lịch sử của vùng Savoie và là một phần của di sản văn hóa của nó. Nó có liên quan đến một số chủng tộc ở miền trung châu Âu (cừu Valais, cừu Tyrol, cừu Hungary...), tuy nhiên, nó cũng có những đặc điểm riêng.

==Đặc điểm==
Chúng là một giống cừu tầm trung có kích thước trung bình với cừu cái nặng 55–65 kg, cừu đực nặng 70–80 kg. Nó có một cái đầu tốt, đôi khi một mũi thẳng hơi nối. Cả con đực và con cái đều có sừng và sừng phát triển theo chiều ngang và hình thành một vòng xoáy rộng. Bề ngoài chúng là hoàn toàn màu trắng, ngoại trừ các chóp mũi của mình, vòng mắt, tai và mũi da đen. Thones et Marthod được đặc trưng trên hết bởi sức chịu đựng của nó. Nó được chăn nuôi trong những tháng mùa đông dài mà cuộc sống ở đồng cỏ trên núi vào mùa hè ở độ cao quá 2000 m, với các phạm vi nhiệt độ rộng và lượng mưa cao. Cừu cái có thể sinh con ở tuổi một năm. Hiện nay. Có khoảng 2500 con cừu của giống cừu này.

Trán chúng phẳng, xương mũi lồi ra, chúng có hố nước mắt, mõm của chúng mỏng, môi hoạt động, răng cửa sắc, nhờ đó chúng có thể gặm được cỏ mọc thấp và bứt được những lá thân cây mềm mại, hợp khẩu vị trên cao để ăn. Chúng có thói quen đi kiếm ăn theo bầy đàn, tạo thành nhóm lớn trên đồng cỏ. Trong da chúng có nhiều tuyến mồ hôi và tuyến mỡ hơn dê. Bởi thế chúng bài tiết mồ hôi nhiều hơn và các cơ quan hô hấp tham gia tích cực hơn vào quá trình điều tiết nhiệt. 

==Chăn nuôi==
Chúng có tính bầy đàn cao nên dễ quản lý, chúng thường đi kiếm ăn theo đàn nên việc chăm sóc và quản lý rất thuận lợi. Chúng cũng là loài dễ nuôi, mau lớn, ít tốn công chăm sóc. So với chăn nuôi bò thì chúng là vật nuôi dễ tính hơn, thức ăn của chúng rất đa dạng, thức ăn của chúng là những loại không cạnh tranh với lương thực của người. Chúng là động vật có vú ăn rất nhiều cỏ. Hầu hết chúng gặm cỏ và ăn các loại cỏ khô khác, tránh các phần thực vật có gỗ nhiều. Chúng có chế độ hoạt động ban ngày, ăn từ sáng đến tối, thỉnh thoảng dừng lại để nghỉ ngơi và nhai lại. Đồng cỏ lý tưởng cho chúng như cỏ và cây họ Đậu. Khác với thức ăn gia súc, thức ăn chính của chúng trong mùa đông là cỏ khô.

Chúng là loài ăn tạp, có thể ăn được nhiều loại thức ăn bao gồm thức ăn thô xanh các loại như: rơm cỏ tươi, khô, rau, củ quả bầu bí các loại, phế phụ phẩm công nông nghiệp và các loại thức ăn tinh bổ sung như cám gạo ngũ cốc. Mỗi ngày chúng có thể ăn được một lượng thức ăn 15-20% thể trọng. Chúng cần một lượng thức ăn tính theo vật chất khô bằng 3,5% thể trọng. Với nhu cầu 65% vật chất khô từ thức ăn thô xanh (0,91 kg) và 35% vật chất khô từ thức ăn tinh (0,49 kg). Khi cho chúng ăn loại thức ăn thô xanh chứa 20% vật chất khô và thức ăn tinh chứa 90% vật chất khô.

Nguồn nước uống là nhu cầu cơ bản của chúng. Lượng nước cần cho chúng biến động theo mùa và loại và chất lượng thực phẩm mà chúng tiêu thụ. Khi chúng ăn nhiều trong các tháng đầu tiên và có mưa (kể cả sương, khi chúng ăn vào sáng sớm), chúng cần ít nước hơn. Khi chúng ăn nhiều cỏ khô thì chúng cần nhiều nước. Chúng cũng cần uống nước sạch, và có thể không uống nếu nước có tảo hoặc chất cặn. Trong một số khẩu phần ăn của chúng cũng bao gồm các khoáng chất, hoặc trộn với lượng ít.
==Chăm sóc==
Sau khi cho phối giống 16-17 ngày mà không có biểu hiện động dục lại là có thể cừu đã có chửa, Căn cứ vào ngày phối giống để chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu (thời gian mang thai của cừu 146-150 ngày) nhằm hạn chế cừu sơ sinh bị chết; Có thể bồi dưỡng thêm thức ăn tinh và rau cỏ non cho cừu có chửa nhưng tuyệt đối tránh thức ăn hôi mốc; Khi có dấu hiệu sắp đẻ (bầu vú căng, xuống sữa, sụt mông, âm hộ sưng to, dịch nhờn chảy ra, cào bới sàn…) nên nhốt ở chuồng riêng có lót ổ rơm và chăn dắt gần, tránh đồi dốc.

Thông thường cừu mẹ nằm đẻ nhưng cũng có trường hợp đứng đẻ, tốt nhất nên chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu; Sau khi đẻ cừu mẹ tự liếm cho con. Tuy nhiên, vẫn phải lấy khăn sạch lau khô cho cừu con, nhất là ở miệng và mũi cho cừu con dễ thở. Lấy chỉ sạch buộc cuống rốn (cách rốn 4–5 cm), cắt cuống rốn cho cừu con và dùng cồn Iod để sát trùng; Giúp cừu con sơ sinh đứng dậy bú sữa đầu càng sớm càng tốt (vì trong sữa đầu có nhiều kháng thể tự nhiên); Đẻ xong cho cừu mẹ uống nước thoải mái (có pha đường 1% hoặc muối 0.5%).

Cừu con trong 10 ngày đầu sau khi đẻ cừu con bú sữa mẹ tự do; Từ 11-21 ngày tuổi cừu con bú mẹ 3 lần/ngày, nên tập cho cừu con ăn thêm thức ăn tinh và cỏ non, ngon; 80-90 ngày tuổi có thể cai sữa. Giai đoạn này phải có cỏ tươi non, ngon cho cừu con để kích thích bộ máy tiêu hóa phát triển (đặc biệt là dạ cỏ) và bù đắp lượng dinh dưỡng thiếu hụt do sữa mẹ cung cấp không đủ; Cừu sinh trưởng và phát triển nhanh, mạnh ở giai đoạn này.

==Tham khảo==
- Alain Fournier, L'élevage des moutons, Editions Artemis, 2006 (ISBN 9782855570549, lire en ligne), p. 65
- Présentation de la Thônes et Marthod » [archive] (consulté le 12 mars 2011)
- Jean-Marie Chevillard, « La Thones et Marthod aussi bien laitière que viande », Pâtre, 29 novembre 2007
- « Ovin Thônes et Marthod » [archive] (consulté le 15 mars 2011)
- « Race ovine Thônes et Marthod » [archive] (consulté le 15 mars 2011)