Võ thuật Okinawa

Võ thuật Okinawa bao gồm các môn võ thuật truyền thống có nguồn gốc từ người dân bản địa trên đảo Okinawa. Do vị trí địa lý (nằm giữa "Nhật Bản đại lục" và Đài Loan), Okinawa chịu ảnh hưởng của nhiều nền văn hóa có lịch sử giao thương và trao đổi văn hóa lâu đời, bao gồm Nhật Bản, Trung Quốc và Đông Nam Á, những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của võ thuật Okinawa. Võ thuật Okinawa truyền thống được xem là nền tảng của môn võ Karate hiện đại.

== Lịch sử ==
Năm 1429, ba vương quốc trên đảo Okinawa thống nhất thành Vương quốc Lưu Cầu. Khi vua Shō Shin lên ngôi năm 1477, ông đã cấm luyện tập võ thuật do lo ngại về nguy cơ tạo phản. Mặc dù vậy, các môn võ thuật được biết dưới tên gọi "Tō-te" và "Ryukyu kobudō" vẫn tiếp tục được truyền dạy một cách bí mật. Lệnh cấm tập võ được tiếp tục vào năm 1609 sau khi Okinawa bị phiên Satsuma của Nhật Bản xâm lược. Các lệnh cấm này đã góp phần vào sự phát triển của "kobudō", một môn võ thuật sử dụng các dụng cụ gia đình và nông nghiệp thông thường làm vũ khí. Người Okinawa kết hợp võ thuật Trung Quốc với các biến thể địa phương hiện có để tạo thành , đôi khi được gọi là .

Từ thế kỷ 18, võ thuật Okinawa thường được gọi là "te" hoặc "tii" (手, trong tiếng Nhật và tiếng Okinawa có nghĩa là "tay"). Do các môn võ "te" thường khác nhau giữa các địa phương, vì vậy để phân biệt các loại "te" khác nhau, các trường phái thường được thêm tên của địa phương vào phía trước, đặc biệt ở 3 địa phương khác nhau – Shuri, Naha và Tomari. Vì vậy, các trường phái võ thuật ở những nơi này thường được gọi là Shuri-te, Naha-te và Tomari-te.

Mặc dù vậy, cả Shuri-te, Naha-te và Tomari-te đều được xem làm thuộc về một nhóm các môn võ thuật được định nghĩa chung là "Tode-jutsu" hoặc "To-de." Khi Lưu Cầu bị sát nhập vào Nhật Bản, các môn võ này bắt đầu được gọi là "Okinawa-te" hoặc "Karate-jutsu" trong tiếng Nhật. Nó được truyền dạy một cách có hệ thống ở Nhật Bản sau thời kỳ Taishō (sau năm 1926), hình thành nên nền tảng của môn võ Karate-do hiện đại.

== Các trường phái võ thuật Okinawa chính ==
=== Shuri-te ===
 là trường phái võ thuật Okinawa phát triển từ trước Thế chiến thứ hai tại các địa phương xung quanh Shuri, kinh đô cũ của Vương quốc Lưu Cầu.

Một số đại sư Shuri-te danh tiếng:

- Sakugawa Kanga
- Matsumura Sokon
- Bushi Tachimura
- Itosu Ankō
- Asato Ankō
- Chōyū Motobu
- Motobu Chōki
- Yabu Kentsū
- Chomo Hanashiro
- Funakoshi Gichin
- Kyan Chōtoku
- Chibana Chōshin
- Mabuni Kenwa
- Toyama Kanken
- Tatsuo Shimabuku

Một số bài quyền Kata quan trọng:

- Naihanchi
- sanchin (Shuri-te)
- Pinan
- Kūsankū
- Passai
- Jion
- Jitte
- Rohai
- Chinto
- Gojushiho

Các trường phái Karate hiện đại được cho là kế thừa Shuri-te bao gồm Shotokan, Shitō-ryū, Shōrin-ryū, Shudokan, Shuri-ryū, Shōrinji-ryū, Isshin-ryū, Gensei-ryū và Motobu-ryū.

== Tomari-te ==
 chỉ đến trường phái võ thuật Okinawa phát triển từ Tomari, Okinawa.

Một số đại sư Tomari-te danh tiếng:

- Matsumora Kosaku
- Oyadomari Kokan
- Motobu Chōki
- Kyan Chōtoku
- Nakasone Seiyu

Một số bài quyền Kata quan trọng:

- Naihanchi (Koshiki)
- Eunibu
- Rōhai
- Wanduan
- Passai (Tomari)
- Chintō
- Chinsu
- Chinpu
- Wankan
- Wanshū
- Seisan
- Jumu
- Nichin
- Juma
- Ananku

Các trường phái Karate hiện đại được xem là kế thừa của Tomari-te bao gồm Wado-ryu, Motobu-ryū, Matsubayashi-ryu, Shōrinji-ryū và Shōrin-ryū.

== Naha-te ==
 là trường phái võ thuật Okinawa phát triển từ trước Thế chiến thứ hai tại các địa phương xung quanh Naha, thủ phủ thương mại cũ của Vương quốc Lưu Cầu, nay là thủ phủ của tỉnh Okinawa.

Một số đại sư Naha-te danh tiếng:

- Arakaki Seishō
- Higaonna Kanryō
- Miyagi Chojun
- Kyoda Jūhatsu
- Mabuni Kenwa

Một số bài quyền Kata quan trọng:

- Sanchin
- Saifā
- Seiunchin
- Shisochin
- Seipai
- Seisan
- Sanseru
- Tensho
- Kururunfa
- Suparinpei
- Bechurin

Các trường phái Karate hiện đại được xem là kế thừa của Naha-te bao gồm Shōrei-ryū (phái truyền thống), Gōjū-ryū, Uechi-ryū, Ryūei-ryū, Shito-ryu và Tōon-ryū.

== Xem thêm ==
- Okinawa
- Karate
- Võ thuật Nhật Bản
- Peichin