Quan điểm chính trị của Thế hệ Z

Thế hệ Z (hay Gen Z), còn được gọi cách khác là "zoomers", là nhóm nhân khẩu học kế tiếp sau thế hệ Y (Thế hệ Millennials) và nằm trước thế hệ Alpha. Các nhà nghiên cứu và truyền thông đại chúng sử dụng khoảng thời gian từ giữa đến cuối thập niên 1990 làm năm bắt đầu và đầu thập niên 2010 làm năm kết thúc. Thế hệ này thường được định nghĩa là nhóm người sinh từ năm 1997 đến năm 2012. Vào cuối thập niên 2010, thế hệ Z thường được miêu tả là nhóm có xu hướng tiến bộ, thể hệ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với các vấn đề xã hội, chẳng hạn như giảm thiểu biến đổi khí hậu. Thế hệ này còn được mô tả là "ủng hộ chính phủ" và đôi khi còn được cho là "thế hệ tiến bộ nhất từ trước đến nay".

Tuy nhiên, nhận thức này đã bị thách thức ở châu Âu và Hoa Kỳ, những nơi mà cử tri thế hệ Z đã ủng hộ các đảng dân túy cánh hữu lẫn các đảng dân túy cánh tả. Sự chia rẽ chính trị trong thế hệ Z ngày càng rõ rệt theo giới tính ở một số quốc gia. Theo "Politico", tuổi tác có thể đóng một vai trò lớn trong ý thức hệ chính trị của thế hệ Z tùy thuộc vào độ tuổi của hộ trong các sự kiện toàn cầu như đại dịch COVID-19. Các nhóm lớn tuổi trong thế hệ Z có xu hướng tiến bộ hơn, trong khi các nhóm trẻ hơn lại bảo thủ hơn, đặc biệt là ở Hoa Kỳ.

Các phong trào gắn liền với thế hệ Z cho đến nay bao gồm Chủ nghĩa nữ quyền làn sóng thứ tư, Bãi khóa vì khí hậu, Tuần hành vì Sinh mạng của Chúng ta (March for Our Lives), Sinh viên chống Phân biệt đối xử (Students Against Discrimination) và Phong trào ủng hộ Palestine. Các cuộc biểu tình của thế hệ Z cũng đã lật đổ các chính phủ ở châu Á và gắn liền với hoạt động tích cực trên internet.

Ngược lại với các thế hệ trước, vốn chủ yếu tiếp nhận tin tức từ truyền hình, thế hệ Z nhận thông tin chủ yếu từ phương tiện truyền thông xã hội.

== Giá trị xã hội ==
=== Giá trị gia đình và phá thai ===
Vào năm 2018, Trung tâm Nghiên cứu Pew đã thực hiện một cuộc khảo sát nghiên cứu các giá trị gia đình khác nhau giữa các thế hệ. Theo kết quả, thế hệ Z có 67% tỏ ra thái độ trung lập (không ủng hộ cũng không phản đối) đối với việc sống chung trước hôn nhân. Ngoài ra, 49% coi làm mẹ đơn thân không phải là điều tích cực hay tiêu cực đối với xã hội. Đồng thời, có 62% xem việc tăng cường đa dạng sắc tộc hoặc chủng tộc là tốt cho xã hội và 53% có quan điểm tương tự đối với hôn nhân khác chủng tộc. Trong vấn đề trách nhiệm tài chính của hộ gia đình giữa hai người, đa số thế hệ (với 79% của thế hệ Z) trả lời rằng trách nhiệm này nên được chia sẻ bởi cả hai người. Trong số tất cả các thế hệ được khảo sát, ít nhất 84% cho rằng cả hai cha mẹ đều phải chịu trách nhiệm trong việc nuôi dạy con cái. Khoảng 13% thế hệ Z nghĩ rằng người mẹ nên là người chăm sóc chính cho con cái, trong khi rất ít người nghĩ rằng người cha nên là người chịu trách nhiệm chính.

Vào năm 2016, Quỹ Varkey và Populus đã tiến hành một nghiên cứu quốc tế khảo sát thái độ của 20.000 người từ 15 đến 21 tuổi tại 20 quốc gia. Khảo sát cho thấy 66% những người từ 15 đến 21 tuổi ủng hộ phá thai hợp pháp, nhưng có sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia được khảo sát khi sự ủng hộ đối với thủ tục này mạnh mẽ nhất ở Pháp, Vương quốc Anh và Canada, nhưng thấp nhất ở Argentina, Brazil và Nigeria. Các cuộc thăm dò của Gallup được thực hiện vào năm 2020 tại Hoa Kỳ tiết lộ rằng 61% những người từ 18 đến 29 tuổi — nhóm thành viên lớn tuổi của thế hệ Z và những người trẻ tuổi của thế hệ Y — đã ủng hộ quyền lựa chọn trong việc phá thai, trong khi 34% tự nhận ủng hộ sự sống, tức chống phá thai. Nhìn chung, người càng lớn tuổi trong nhóm nhân khẩu học thì càng ít có khả năng ủng hộ việc tiếp cận phá thai. Tuy nhiên, những quan điểm phản đối phá thai trong giới trẻ Mỹ vào đầu những năm 2020 đủ mạnh để thúc đẩy họ tham gia cuộc Tuần hành vì Sự sống hàng năm tại Washington D.C.

Sau khi phán quyết Roe kiện Wade bị lật ngược vào năm 2022, 65% nam giới và 71% phụ nữ từ 18 đến 29 tuổi ở Mỹ ủng hộ phá thai hợp pháp trong "hầu hết hoặc tất cả các trường hợp". Tuy nhiên, trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, chỉ 43% nam giới thế hệ Z nói rằng phá thai là "vấn đề cực kỳ quan trọng".

=== Bình đẳng giới và Quyền LGBT ===
Cuộc khảo sát năm 2016 của Quỹ Varkey và Populus cũng đã hỏi về quan điểm của mọi người đối với các vấn đề đạo đức liên quan đến tình dục và giới tính. Nhìn chung, 89% ủng hộ bình đẳng giữa nam và nữ, với sự ủng hộ cao nhất ở Canada và Trung Quốc (cùng 94%), và thấp nhất ở Nhật Bản (74%) và Nigeria (68%). Ngoài ra, 74% ủng hộ việc công nhận quyền của người chuyển giới, nhưng có sự khác biệt lớn giữa các quốc gia, từ đa số áp đảo 83% ở Canada đến mức đa số tối thiểu 57% ở Nigeria. Tương tự, hôn nhân cùng giới cũng có những sự khác biệt rất lớn giữa các quốc gia với 63% đồng tình, trong đó, 81% thanh niên Đức và 80% thanh niên Canada đồng ý rằng các cặp đôi cùng giới nên được phép kết hôn, so với chỉ 33% thanh niên Thổ Nhĩ Kỳ và 16% thanh niên Nigeria có cùng quan điểm. Trong một cuộc khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew năm 2018, 48% những người tham gia thuộc thế hệ Z cho rằng hôn nhân cùng giới là tốt cho xã hội.

=== Quyền tự do dân sự ===
Một cuộc khảo sát của "Politico" năm 2020 cho thấy các cử tri Mỹ từ 18 đến 23 tuổi ủng hộ phong trào Black Lives Matter ở mức độ lớn hơn (68%) so với tất cả cử tri đã đăng ký (54%), và ít ủng hộ cảnh sát hơn nhiều (39%) so với tất cả cử tri đã đăng ký (66%). Trong khi Đảng viên Dân chủ ở mọi lứa tuổi nhìn chung đồng ý với tỷ lệ ngang nhau (khoảng 80%) rằng người da đen bị đối xử bất công tại Hoa Kỳ, thì Đảng viên Cộng hòa thuộc thế hệ Z lại đồng ý với tỷ lệ cao hơn nhiều (43%) so với Đảng viên Cộng hòa thuộc thế hệ Y (30%) hoặc các thế hệ lớn tuổi hơn (20-23%). Thế hệ Z cũng ủng hộ những người biểu tình và các cuộc biểu tình nhiều hơn cử tri đã đăng ký với chênh lệch 12%, và có xu hướng xem biểu tình là một cách hiệu quả để tạo ra thay đổi chính trị.

Trong một cuộc khảo sát toàn cầu của Deloitte, 60% thế hệ Z cho rằng phân biệt chủng tộc có hệ thống phổ biến rộng rãi trong xã hội. Hơn hai trong mười người cũng báo cáo rằng họ cảm thấy bị phân biệt đối xử "liên tục", con số này tăng lên ba trong mười người đối với các nhóm thiểu số về tình dục, và bốn trong mười người đối với các nhóm thiểu số về sắc tộc. Một cuộc khảo sát của Quỹ Varkey và Populus năm 2016 cho thấy, trên toàn thế giới, sự ủng hộ của giới trẻ đối với tự do ngôn luận giảm sút nếu nó bị coi là xúc phạm đến một tôn giáo (56% ủng hộ) hoặc một nhóm thiểu số (49%).