Curtiss P-40 Warhawk

Curtiss P-40 là kiểu máy bay tiêm kích và máy bay tấn công mặt đất của Mỹ bay lần đầu vào năm 1938. Nó có 1 động cơ, một chỗ ngồi, cấu trúc toàn kim loại, và được dùng với số lượng lớn trong Thế Chiến II. Thiết kế của P-40 là sự cải biến kiểu máy bay P-36 trước đó; giúp rút ngắn thời gian thiết kế, cho phép nhanh chóng đưa vào sản xuất và hoạt động. Khi việc sản xuất ngưng vào tháng 11 năm 1944, có 13.738 chiếc đã được chế tạo. Nó được sử dụng bởi không quân của 28 nước và tiếp tục hoạt động trong các đơn vị tiền phương cho đến hết chiến tranh.

Warhawk là tên Không lực Lục quân Hoa Kỳ đặt cho mọi phiên bản của chiếc máy bay này, trở thành tên chính thức của P-40 tại Mỹ. Không lực các nước Khối Thịnh Vượng Chung đặt tên Tomahawk cho các kiểu tương đương với P-40B và P-40C, và Kittyhawk cho các kiểu tương đương với P-40D và sau đó.

Việc thiếu sót một bộ siêu tăng áp khiến cho chiếc P-40 yếu thế hơn những máy bay tiêm kích của Không quân Đức khi không chiến tầm cao, nên nó ít được sử dụng tại Mặt trận Tâu Âu. Tuy nhiên, giữa những năm 1941 - 1944, P-40 đóng vai trò quan trọng trong không lực các nước Đồng Minh tại các chiến trường chính khác khắp thế giới: Mặt trận Trung Hoa, Mặt trận Địa Trung Hải, Mặt trận Đông Nam Á, Mặt trận Tây Nam Thái Bình Dương, Mặt trận Bắc Phi và Mặt trận Đông Âu. Tính năng bay kém ở tầm cao của chiếc P-40 không ảnh hưởng nhiều tại các chiến trường này, nơi mà tải trọng bom, tính bền bỉ và tầm bay xa và trang bị vũ khí tốt của nó được đánh giá cao.

P-40 tham gia chiến đấu đầu tiên cùng các phi đội Khối Thịnh Vượng Chung trong Không lực Sa Mạc vào tháng 8 năm 1941. Trong một giai đoạn ngắn vào năm 1943, một vài chiếc trong số chúng được sử dụng bởi Phi đội (Hiko Chutai) 2 thuộc Trung đoàn (Hiko Sentai) 50 trong cuộc phòng thủ Rangoon. Yasuhiko Kuroe, một thành viên của Phi đội 64, trong hồi ký của ông đã kể lại việc một chiếc P-40 do Nhật sử dụng đã bị bắn rơi do nhầm lẫn bởi một đồng đội Mitsubishi Ki-21 "Sally" bên trên bầu trời Rangoon.

=== Phần Lan ===
Trên không phận Phần Lan, nhiều máy bay P-40 Xô Viết bị bắn rơi hay bị buộc phải hạ cánh do nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì đang thiếu hụt một máy bay tốt, phía Phần Lan đã thu thập lại những chiếc này và nỗ lực để sửa chữa một chiếc Warhawk, mặc dù nó được nhận định lầm là một chiếc Kittyhawk. Chiếc máy bay này được bố trí vào một phi đội hoạt động của Không quân Phần Lan, nhưng việc thiếu hụt phụ tùng nên nó gần như chỉ ở trên mặt đất, ngoại trừ vài chuyến bay đánh giá.

=== Các nước khác ===
Chiếc P-40 được sử dụng bởi hơn hai mươi quốc gia trong và sau chiến tranh. Nó được sử dụng bởi Brazil, Trung Quốc, Chile, Ai Cập, Phần Lan, Đông Ấn thuộc Hà Lan, Không quân Nam Phi và Thổ Nhĩ Kỳ. Chiếc P-40 cuối cùng được sử dụng trong quân đội là với Không quân Brazil (FAB) khi họ cuối cùng cũng cho nó nghỉ hưu vào tận năm 1958.

== Các phiên bản ==
- P-40A: Theo truyền thống đặt tên của Không lực Lục quân Hoa Kỳ không có phiên bản P-40A. Một số tài liệu ghi nhận rằng tên gọi này được dành cho một phiên bản trinh sát mang một máy ảnh từng được Curtiss phát triển trong một giai đoạn ngắn, nhưng nhanh chóng bị hủy bỏ.
- P-40B: Phiên bản P-40B hay Tomahawk IIA có thêm những khẩu súng máy 7,62 mm (0,30 inch) của Mỹ, hay 7,7 mm (0,303 inch) trên cánh và thùng nhiên liệu tự hàn kín được.
- P-40C: Phiên bản P-40C hay Tomahawk IIB được bổ sung thêm thùng nhiên liệu vứt được dưới bụng và đế mang bom, cũng như là thùng nhiên liệu tự hàn kín được cải tiến và các thay đổi nhỏ khác, nhưng trọng lượng nặng thêm đã ảnh hưởng tiêu cực đến tính năng bay. Mọi phiên bản P-40 đề có tỉ lệ công suất-trọng lượng tương đối thấp so với những máy bay tiêm kích đương thời.
- P-40D: Chỉ có một số ít kiểu P-40D hay Kittyhawk Mk I được chế tạo - ít hơn 50. Với kiểu động cơ Allison mới lớn hơn, thân hơi hẹp hơn, nóc buồng lái được thiết kế lại, và buồng lái được cải tiến, chiếc P-40D loại bỏ các khẩu súng máy 12,7 mm (0,50 inch) trước mũi, thay bằng một cặp súng máy 12,7 mm (0,50 inch) trên mỗi cánh. Môi hút gió dưới "cằm" được mở rộng đủ để làm mát động cơ Allison lớn hơn.
- P-40E hay P-40E-1: Là phiên bản tương tự P-40D về nhiều khía cạnh, ngoại trừ động cơ hơi mạnh hơn và thêm một súng máy 12,7 mm (0,50 inch) trên mỗi cánh, tổng cộng là sáu súng máy. Một vài máy bay cũng có đế mang bom dưới cánh. Được cung cấp cho các nước Khối Thịnh vượng chung dưới tên gọi Kittyhawk Mk IA. Chiếc P-40E là phiên bản máy bay tiêm kích chịu đựng gánh nặng không chiến trong giai đoạn quyết định từ đầu đến giữa năm 1942, như các phi đội của Đội Phi Hổ tại Trung Quốc (chuyển từ phiên bản P-40B/C sang kiểu này), được Australia sử duụng tại Milne Bay, được các phi đội New Zealand dùng trong hầu hết các trận không chiến, và lực lượng Khối Thịnh vượng chung tại Bắc Phi như là kiểu Kittyhawk IA.
- P-40F và P-40L: Cả hai được trang bị động cơ Packard Merlin thay cho kiểu Allison, và do đó không có môi hút khí cho bộ chế hòa khí trên nắp mũi. Tính năng bay của những phiên bản này ở tầm cao tốt hơn so với những người anh em gắn động cơ Allison. Phiên bản L đôi khi có một đường gân phía trước cánh ổn định đứng, hay một thân được kéo dài để cân bằng lực momen xoắn cao. Phiên bản P-40L đôi khi được đặt tên lóng là "Gypsy Rose Lee," theo tên một vũ nữ thoát y nổi tiếng thời đó, do tình trạng được lược bỏ bớt một số đặc tính. Được cung cấp cho các nước Khối Thịnh vượng chung dưới tên gọi Kittyhawk Mk II, 230 chiếc máy bay đầu tiên đôi khi được gọi là Kittyhawk Mk IIA. Có 330 chiếc Mk II được cung cấp cho Không quân Hoàng gia Anh trong chương trình Cho thuê-Cho mượn. Phiên bản P-40F/L được các đơn vị Không lực Mỹ sử dụng tại Mặt trận Địa Trung Hải.
- P-40G: 43 chiếc P-40 trang bị kiểu cánh của Tomahawk Mk IIA. Có 16 được cung cấp cho Liên Xô, số còn lại cho Không lực Mỹ. Sau đó nó được đổi tên thành RP-40G.
- P-40K: Một phiên bản P-40L trang bị động cơ Allison, giữ lại kiểu môi trên mũi và cửa nắp xả của động cơ Allison. Được cung cấp cho các nước Khối Thịnh vượng chung dưới tên gọi Kittyhawk Mk III, nó được các đơn vị Không lực Mỹ sử dụng tại Mặt trận Trung Hoa-Ấn Độ-Miến Điện.
- P-40M: Phiên bản tương tự như kiểu P-40K, thân được kéo dài giống như kiểu P-40L và trang bị động cơ Allison V-1710-81 cho tính năng bay tốt hơn ở tầm cao so với các phiên bản động cơ Allison trước đó. Nó có một số chi tiết được cải tiến và đặc trưng bởi hai môi hút khí nhỏ ngay trước các ống xả. Đa số chúng được cung cấp cho các quốc gia khối Đồng Minh (chủ yếu là Anh Quốc và Liên Xô), trong khi một số khác được giữ lại Mỹ để huấn luyện nâng cao. Nó cũng được cung cấp cho các nước Khối Thịnh vượng chung dưới tên gọi Kittyhawk Mk. III.
- P-40N: Được sản xuất từ năm 1943 đến năm 1944, là phiên bản sản xuất hằng loạt sau cùng. Bao gồm một thân sau kéo dài để cân bằng momen xoắn của kiểu động cơ Allison mới lớn hơn, và thân sau phía sau buồng lái được xén nghiêng để cải thiện tầm nhìn về phía sau. Nhiều nỗ lực cũng được thực hiện nhằm loại bỏ bớt trọng lượng thừa để làm tăng tốc độ lên cao của chiếc Warhawk. Phiên bản N khối sản xuất đầu bỏ bớt một súng máy 12,7 mm (0,50 inch) trên mỗi cánh, tổng cộng là bốn súng máy; nhưng các khối sản xuất sau đó lại trang bị nó trở lại sau khi có những than phiền từ những đơn vị ngoài tiền tuyến. Được cung cấp cho các nước Khối Thịnh vượng chung dưới tên gọi Kittyhawk Mk IV. Có tổng cộng 553 chiếc P-40N được Không quân Hoàng gia Australia sở hữu, khiến nó trở thảnh phiên bản được Australia sử dụng nhiều nhất. Tiểu biến thể của phiên bản P-40N thay đổi rất nhiều bao gồm lược bỏ bớt bốn súng máy để đạt được tốc độ tối đa nhanh nhất trong mọi phiên bản P-40 sản xuất lên đến 608 km/h (378 dặm mỗi giờ), cho đến những kiểu nặng nề trang bị mọi thứ dành cho vai trò tiêm kích-ném bom hay huấn luyện.
- P-40P: Tên đặt cho 1.500 máy bay được đặt hàng trang bị động cơ V-1650-1, nhưng được chế tạo như kiểu P-40N với động cơ V-1710-81.
- XP-40Q: Chiếc nguyên mẫu với bộ cánh quạt bốn cánh, nóc buồng lái dạng bọt nước và thân sau phẳng, đầu chót cánh và đuôi vuông, động cơ được cải tiến với bộ siêu tăng áp hai tốc độ được thử nghiệm, nhưng sự cải thiện tính năng bay không đủ để đưa nó vào sản xuất hằng loạt khi so sánh với các kiểu đương thời P-47D và P-51D đang được sản xuất hằng loạt. Tuy nhiên, chiếc XP-40Q trở thành phiên bản P-40 nhanh nhất với tốc độ tối đa đạt được 679 km/h (422 dặm mỗi giờ) nhờ việc áp dụng một hộp số siêu tăng áp ở tầm cao. Không có phiên bản P-40 nào với bộ siêu tăng áp một tốc độ có thể đạt được 640 km/h (400 dặm mỗi giờ).
- P-40R: Tên gọi của những chiếc P-40F và P-40L được cải biến thành máy bay huấn luyện vào năm 1944.
- RP-40: Một số chiếc P-40 Hoa Kỳ được cải biến thành máy bay trinh sát hình ảnh.
- TP-40: Một số chiếc P-40 được cải biến thành máy bay huấn luyện hai chỗ ngồi.

== Đặc điểm kỹ thuật (P-40E) ==
=== Đặc tính chung ===
- Đội bay: 01 người
- Chiều dài: 9,66 m (31 ft 8 in)
- Sải cánh: 11,38 m (37 ft 4 in)
- Chiều cao: 3,76 m (12 ft 4 in)
- Diện tích bề mặt cánh: 21,92 m² (235.94 ft²)
- Lực nâng của cánh: 171,5 kg/m² (35.1 lb/ft²)
- Trọng lượng không tải: 2.880 kg (6.350 lb)
- Trọng lượng có tải: 3.760 kg (8.280 lb)
- Trọng lượng cất cánh tối đa: 4.000 kg (8.810 lb)
- Động cơ: 1 x động cơ Allison V-1710-39 kiểu V12 làm mát bằng nước, công suất 1.150 mã lực (860 kW)
=== Đặc tính bay ===
- Tốc độ lớn nhất: 580 km/h (310 knot, 360 mph)
- Tốc độ bay đường trường: 435 km/h (235 knots, 270 mph)
- Tầm bay tối đa: 1.100 km (560 nm, 650 mi)
- Trần bay: 8.800 m (29.000 ft)
- Tốc độ lên cao: 11 m/s (2.100 ft/min)
- Tỉ lệ lực đẩy/khối lượng: 0.23 kW/kg (0.14 hp/lb)
=== Vũ khí ===
- 6 x súng máy Browning M2 12,7 mm (0.50 in), 281 viên đạn mỗi khẩu
- 680 kg (1.500 lb) bom gắn trên 3 đế

== Tham khảo ==
- Alexander, Kristin. "Clive Caldwell: Air Ace". Crows Nest, NSW: Allen & Unwin, 2006. ISBN 1-74114-705-0.
- Bowers, Peter M. and Angellucci, E. "The American Fighter". New York: Orion Books, 1987. ISBN 0-517-56588-9.
- Brown, Russell. "Desert Warriors: Australian P-40 Pilots at War in the Middle East and North Africa, 1941-1943". Maryborough, Australia: Banner Books, 1983. ISBN 1-875593-22-5.
- Higham, Robin. "Flying American Combat Aircraft of WW II". Manhattan, Kansas: Sunflower University Press, 2004. ISBN 0-8117-3124-3.
- Horn, Alex. "Wings Over the Pacific: The RNZAF in the Pacific Air War". Auckland: Random House New Zealand, 1992. ISBN 1-86941-152-8.
- Johnsen, F.A. "P-40 Warhawk (Warbird History)". St. Paul, Minnesota: Motorbooks International, 1999. ISBN 0-7603-0253-7.
- Lavigne, J.P.A. Michel and Edwards, James F. "Kittyhawk Pilot". Battleford, Saskatchewan: Turner-Warwick, 1983. ISBN 0-919899-10-2.
- Mellinger, George. "Soviet Lend-Lease Fighter Aces of World War 2" (Osprey Aircraft of the Aces No. 74). Oxford, UK: Osprey Publishing, 2006. ISBN 1-84603-041-2
- Molesworth, Carl. "P-40 Warhawk Aces of the MTO" (Osprey Aircraft of the Aces No. 43). London: Osprey Publishing, 2002. ISBN 1-84176-288-1.
- Molesworth, Carl. "P-40 Warhawk Aces of the Pacific" (Aircraft of the Aces). London: Osprey Publishing, 2003. ISBN 1-84176-536-8.
- Molesworth, Carl. "P-40 Warhawk Aces of the CBI "(Osprey Aircraft of the Aces No. 35). Oxford, UK: Osprey Publishing, 2000. ISBN 1-84176-079-X.
- Scott, Robert L. "Damned to Glory". New York: Scribner's, 1944. No ISBN.
- Shores, Christopher and Ring, Hans. "Fighters over the Desert". London: Neville Spearman Limited, 1969. ISBN 0-668-02070-9.
- Thomas, Andrew. "Tomahawk and Kittyhawk Aces of the RAF and Commonwealth". London: Osprey Books, 2002. ISBN 1-84176-083-8.

== Liên kết ngoài ==
- Captured P-40E Warhawk in Japanese markings
- RCAF Kittyhawk - AK803/1034
- Annals of the Flying Tigers
- The P-40 is Soviet Aviation
- Curtiss P-40N-CU
- Joe Baugher's American Military Aircraft website
- The P-40 Warhawk
- P-40.com
- The Hawk's Nest - home of the P-40 Warhawk
- Warbird Alley: P-40 page - Information about P-40s still flying today
- P-40 in flight An excellent video on YouTube of a P-40 flying flat out and performing several maneuvers
- Curtiss P-40 Warhawk: One of World War II's Most Famous Fighters: A detailed overview of the history of the P-40 on TheHistoryNet.com

== Nội dung liên quan ==
=== Máy bay liên quan ===
- P-36 Hawk
- Curtiss XP-46

=== Máy bay tương tự ===
- P-39 Airacobra
- P-51 Mustang
- A-36 Apache
- Focke-Wulf Fw 190
- Hawker Hurricane
- Lavochkin-Gorbunov-Goudkov LaGG-3
- Kawasaki Ki-61
- Macchi MC.202
- Messerschmitt Bf 109
- Dewoitine D.520
- Supermarine Spitfire
- Yakovlev Yak-1
=== Trình tự thiết kế ===
XP-37 - P-38 - P-39 - P-40 - XP-41 - XP-42 - P-43
=== Danh sách liên quan ===
- Danh sách máy bay chiến đấu
- Danh sách máy bay quân sự Hoa Kỳ