Châu Đốc (phường)

Châu Đốc là một phường thuộc tỉnh An Giang, Việt Nam.

==Địa lý==
- Phía Đông giáp các xã Vĩnh Hậu, Châu Phong, Hòa Lạc, Mỹ Đức
- Phía Tây giáp Campuchia
- Phía Nam giáp phường Vĩnh Tế và xã Mỹ Đức
- Phía Bắc giáp xã An Phú

==Lịch sử==
Nguồn gốc của tên gọi Châu Đốc cho đến ngày nay vẫn còn là một vấn đề gây tranh cãi.

- Một số người cho rằng tên gọi này chỉ là cách nói trại ra một từ tiếng Khmer là Meàth Chruk, có nghĩa là mõm heo hoặc miệng sông có tiếng heo kêu.

- Hoặc nó được gọi theo tên trước đây của Cù lao Kết, nơi được hình thành bởi Sông Tiền và Sông Hậu, sông Naréa và Sông Vàm Nao. Người Khmer cũng gọi cù lao này là SlaKét (cây cau dại).

- Một vài người lại dựa vào những Hán tự dùng để viết chữ Châu Đốc (chữ Hán: 朱篤) mà giải nghĩa.

Vùng Châu Đốc xưa thuộc đất Tầm Phong Long, năm 1757, được vua Chân Lạp Outey II dâng cho chúa Nguyễn để tạ ơn phục vị. Chúa Nguyễn Phúc Khoát sai tướng Trương Phúc Du và Nguyễn Cư Trinh quản lý, đặt ra ba đạo là Đông Khẩu ở xứ Sa Đéc, Tân Châu ở xứ Tiền Giang và Châu Đốc (朱篤道) ở xứ Hậu Giang. Trong 30 năm, lưu dân ở đây vẫn còn rất thưa thớt, thường xuyên bị quân Xiêm La - Chân Lạp xâm lấn, vì vậy, để tăng cường phòng thủ đạo Châu Đốc năm 1789, chúa Nguyễn Ánh đã cho xây dựng Thủ (đồn trại nhỏ) Đông Xuyên bên vàm rạch Tam Khê (trên địa bàn phường Long Xuyên, tỉnh An Giang ngày nay).

Sau khi lên ngôi, năm 1805, vua Gia Long đã đặt lại địa giới hành chính Châu Đốc thuộc trấn Hà Tiên, Châu Đốc lúc này gọi là Châu Đốc Tân Cương. Năm 1808, đạo Châu Đốc thuộc huyện Vĩnh Định, phủ Định Viễn, trấn Vĩnh Thanh, thuộc Gia Định Thành. Năm 1815, triều Nguyễn cho xây thành Châu Đốc. Đến thời Minh Mạng, năm 1825, đạo Châu Đốc được tách riêng khỏi trấn Vĩnh Thanh, lập thành trấn. Năm 1831, vua Minh Mạng cho triệt phá thành (đồn) Châu Đốc cũ (1815), xây dựng thành Châu Đốc mới theo hình bát quái, ở phía đông đồn Châu Đốc cũ.
Năm 1832, vua Minh Mạng cải cách hành chính, đổi trấn thành tỉnh. Trấn Châu Đốc được đổi thành tỉnh An Giang. Vua Minh Mạng cho đặt chức tổng đốc An Hà, lỵ sở tại thành Châu Đốc, cai quản 2 tỉnh An Giang và Hà Tiên (gồm phần lớn đồng bằng sông Cửu Long ngày nay). Địa bàn phường Châu Đốc ngày nay, lúc bấy giờ là vùng bao quanh thành Châu Đốc (sau đổi là thành An Giang), có địa bàn gần tương ứng với làng Châu Phú, nằm tại ngã ba sông Châu Đốc - Vĩnh Tế, ở phía bờ đông sông kênh Vĩnh Tế, thuộc tổng Châu Phú (周富), huyện Tây Xuyên, phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang; là khu vực thành tỉnh lỵ của tỉnh An Giang thời nhà Nguyễn (thành Châu Đốc khi đó nằm ở khoảng giữa của huyện Tây Xuyên, huyện này gồm cả phần đất nay thuộc đông nam tỉnh Takeo Campuchia).

Sau khi chiếm được Nam Kỳ, năm 1868, thực dân Pháp đã tổ chức Nam Kỳ lục tỉnh thành 24 hạt Tham biện. Tỉnh An Giang cũ được chia làm 3, trong đó, hạt Châu Đốc (lỵ sở tại làng Châu Phú) trông coi hạt Long Xuyên (lỵ sở gần chợ Đông Xuyên) và hạt Sa Đéc (lỵ sở gần chợ Sa Đéc). Năm 1900, hạt Châu Đốc được đổi thành tỉnh Châu Đốc, tỉnh lỵ nằm trên địa bàn làng Châu Phú thuộc tổng Châu Phú. Năm 1917, quận Châu Thành được thành lập, đến năm 1919 thì đổi tên thành quận Châu Phú, năm 1939 lại đổi lại tên Châu Thành. Lỵ sở của quận Châu Thành/Châu Phú và tỉnh An Giang vẫn được đặt tại làng Châu Phú. Địa bàn phường Châu Đốc ngày nay gần tương ứng với các làng Châu Phú và Vĩnh Nguơn, đều thuộc tổng Châu Phú, quận Châu Thành/Châu Phú, tỉnh An Giang.

Năm 1956, chính quyền Ngô Đình Diệm sáp nhập tỉnh Châu Đốc với tỉnh Long Xuyên để thành lập tỉnh An Giang. Lúc này ở vùng đất cả hai tỉnh Long Xuyên và Châu Đốc trước đó đều có quận Châu Thành cả. Tuy nhiên, do tỉnh lỵ tỉnh An Giang có tên là "Long Xuyên" và được đặt ở quận Châu Thành thuộc tỉnh Long Xuyên cũ, cho nên quận Châu Thành thuộc tỉnh Châu Đốc cũ được đổi tên là quận Châu Phú như ở giai đoạn 1919-1939. Lúc này, xã Châu Phú chỉ còn đóng vai trò duy nhất là quận lỵ quận Châu Phú do vai trò tỉnh lỵ của tỉnh An Giang được chuyển từ Châu Đốc sang Long Xuyên.

Ngày 8 tháng 9 năm 1964, Thủ tướng chính quyền mới của Việt Nam Cộng hòa ký Sắc lệnh số 246/NV quy định kể từ ngày 01 tháng 10 năm 1964 tái lập tỉnh Châu Đốc trên cơ sở các quận Châu Phú, Tân Châu, An Phú, Tri Tôn và Tịnh Biên cùng thuộc tỉnh An Giang trước đó. Lúc bấy giờ, xã Châu Phú thuộc quận Châu Phú vừa đóng vai trò là quận lỵ quận Châu Phú và đồng thời cũng là tỉnh lỵ tỉnh Châu Đốc trong giai đoạn 1964-1975.

Tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tái thành lập thị xã Châu Đốc thuộc tỉnh An Giang. Xã Châu Phú được chia thành xã Châu Phú A và Châu Phú B, đều thuộc thị xã Châu Đốc. Ngày 27 tháng 1 năm 1977, xã Vĩnh Nguơn được tách từ huyện Châu Phú nhập vào thị xã Châu Đốc.

Ngày 25 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 181-CP năm 1979, theo đó, điều chỉnh địa giới một số đơn vị hành chính cấp xã, thành lập 2 phường Châu Phú A và Châu Phú B trên cơ sở các xã cũ, thành lập xã Vĩnh Mỹ trên cơ sở một phần của xã Mỹ Đức (huyện Châu Phú) và xã Châu Phú B cũ (thị xã Châu Đốc).

Ngày 19 tháng 5 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định 53/2003/NĐ-CP, theo đó, chia xã Vĩnh Mỹ thành phường Vĩnh Mỹ và xã Vĩnh Châu.

Ngày 19 tháng 7 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết 86/NQ-CP. Theo đó, thành lập phường Vĩnh Nguơn trên cơ sở xã Vĩnh Nguơn. Thị xã Châu Đốc cũng được chuyển thành thành phố Châu Đốc thuộc tỉnh An Giang.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1654/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang. Theo đó, toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Vĩnh Nguơn, Châu Phú A, Châu Phú B, Vĩnh Mỹ và một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Vĩnh Châu thành phường mới có tên gọi là phường Châu Đốc.

==Di tích - Danh thắng==
- Đình Châu Phú nằm ở góc đường Trần Hưng Đạo - Nguyễn Văn Thoại vốn là đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh (đền Lễ Công), do Nguyễn Văn Thoại xây dựng, là một trong 2 đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh tại tỉnh An Giang nhà Nguyễn, được nói đến trong "Đại Nam nhất thống chí" (đền Lễ Công còn lại là đền vốn đã từng nằm trên cù lao Cây Sao (cù lao Ông Chưởng) giữa sông Hậu, nay là cù lao Mỹ Hòa Hưng cũng là xã cùng tên của thành phố Long Xuyên).
- Đình Vĩnh Nguơn