hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Curtiss P-60

Curtiss P-60 là một loại máy bay tiêm kích do hãng Curtiss-Wright nối tiếp loại P-40.

== Biến thể==
- XP-53
- XP-60
- XP-60A
- P-60A
- YP-60A-1
- P-60A-1
- XP-60B
- XP-60C
- XP-60D
- XP-60E
- YP-60E
- XP-60F

==Tham khảo ==
- Ghi chú
- Tài liệu

- Bowers, Peter M. "Curtiss Aircraft, 1907-1947". London: Putnam & Company Ltd., 1979. ISBN 978-0-370-10029-6.
- Dorr, Robert F. and Jon Lake. "Fighters of the Không quân Hoa Kỳ". London: Temple Press, 1990. ISBN 978-0-600-55094-5.
- Green, William. "War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters". London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). ISBN 978-0-356-01448-7.
- Green, William and Gordon Swanborough. "WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 1". London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1977. ISBN 978-0-356-08218-9.
- Jones, Lloyd S. "U.S. Fighters: 1925-1980s". Fallbrook, California: Aero Publishers, Inc., 1975. ISBN 978-0-8168-9200-6.
- Norton, Bill. "U.S. Experimental & Prototype Aircraft Projects: Fighters 1939-1945". North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2008, pp. 80–85. ISBN 978-1-58007-109-3.
==Liên kết ngoài==
- Curtiss-Wright P-60
- Curtiss XP-60E
Curtiss XP-62

Curtiss XP-62 là một mẫu thử máy bay tiêm kích vũ trang hạng nặng, do hãng Curtiss-Wright Corporation chế tạo dành cho Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ.

==Tham khảo==
- Green, William. "War Planes of the Second World War - Fighters, Volume 4". London: Macdonald. 1961.

==Liên kết ngoài==
- XP-62 information, including a picture from National Museum of the USAF
Curtiss-Wright XP-55 Ascender

Curtiss-Wright XP-55 Ascender (định danh công ty: CW-24) là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Hoa Kỳ, do hãng Curtiss-Wright chế tạo.

==Tham khảo==
===Tài liệu===
- Balzer, Gerald H. "American Secret Pusher Fighters of World War II: XP-54, XP-55, and XP-56". North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2008. ISBN 1-58007-125-2.
- Bowers, Peter M. "Curtiss Aircraft, 1907-1947". London: Putnam 7 Company Ltd., 1979. ISBN 0-370-10029-8.
- Green, William. "War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters". London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). ISBN 0-356-01448-7.
- Green, William and Gordon Swanborough. "WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 1". London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1977. ISBN 0-356-08218-0.
- Jenkins, Dennis R. and Tony R. Landis. "Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters." North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2008. ISBN 978-1-58007-111-6.
- McIntyre, Violet. "Niagara Gazette", Niagara Falls, NY, ngày 11 tháng 11 năm 2004.
==Liên kết ngoài==
- NMUSAF - Curtiss XP-55
- NASM article
- The Plan Page - Curtiss XP-55 Ascender
- XP-55 Ascender
- Curtiss Wright XP-55 Ascender -USAAF Resource Center at warbirdsresourcegroup.org
- Dayton Air Show History
- "Flying Backwards to the Future", "Popular Science", August 1945
Fokker D.XXIII

Fokker D.XXIII là một loại máy bay tiêm kích của Hà Lan, do hãng Fokker thiết kế chế tạo.
Hawker Tornado

Hawker Tornado là một loại máy bay tiêm kích của Anh trong Chiến tranh thế giới II, do hãng Hawker thiết kế chế tạo cho Không quân Hoàng gia.

== Quốc gia sử dụng ==
- Không quân Hoàng gia

==Tham khảo==
===Tài liệu===
- Darling, Kev. "Hawker Typhoon, Tempest and Sea Fury". Ramsgate, Marlborough, Wiltshire, UK: The Crowood Press Ltd., 2003. ISBN 1-86126-620-0.
- Hannah, Donald. "Hawker FlyPast Reference Library". Stamford, Lincolnshire, UK: Key Publishing Ltd., 1982. ISBN 0-946219-01-X.
- James, Derek N. "Hawker, an Aircraft Album No. 5". New York: Arco Publishing Company, 1973. ISBN 0-668-02699-5. (First published in the UK by Ian Allan in 1972)
- Mason, Francis K. "Hawker Aircraft Since 1920 (3rd revised edition)". London, UK: Putnam, 1991. ISBN 0-85177-839-9.
- Mason, Francis K. "The Hawker Typhoon and Tempest". Bourne End, Buckinghamshire, UK: Aston Publications, 1988. ISBN 0-946627-19-3.
- Mondey, David. "The Hamyln Concise Guide to British Aircraft of World War II". London: Chancellor Press, 1994. ISBN 1-85152-668-4.
- Myers, Gerald. "Mother worked at Avro". Page 27.
- Sharpe, Michael. "History of the Royal Airforce". Pages 64–66.
- Thomas, Chris and Shores, Christopher. "The Typhoon and Tempest Story". London: Arms and Armour Press, 1988. ISBN 0-85368-878-6 .
- Townend, David R. "Clipped Wings -- World War Two Edition". Markham: Aerofile Publications, 2010. ISBN 978-0-9732020-1-4.
==Liên kết ngoài==
- British Aircraft Directory
- British Aircraft of WWII
- A photograph of the Vulture-engined second prototype, "P5224"
- A photograph of the Centaurus-engined third prototype, "HG641"
- A later photograph of "HG641" with a different nose configuration
Phép giảng tám ngày

Phép giảng tám ngày là một quyển sách giáo lý Giáo hội Công giáo Rôma do linh mục thừa sai Alexandre de Rhodes (tức Đắc Lộ) biên soạn bằng chữ Quốc ngữ, được in tại Roma, Ý vào năm 1651 cùng với "Từ điển Việt-Bồ-La". Đây được xem là quyển sách văn xuôi tiếng Việt đầu tiên được in bằng chữ Quốc ngữ.

==Tên gốc==
Sách có tên gốc Latinh là "Cathechismvs in octo dies diuiſus", tên đầy đủ: "Cathechismvs pro ijs, qui volunt ſuſcipere baptismvm in octo dies diuiſus" (tiếng Việt trung đại: "Phép giảng tám ngày cho kẻ muấn chiụ phép rứa tọi, ma ꞗĕào đạo thánh đức Chúa blời", tiếng Việt hiện đại: "Phép giảng tám ngày cho kẻ muốn chịu phép rửa tội, mà vào đạo thánh Đức Chúa Trời").

==Lịch sử==
Năm 1650, Đắc Lộ xin Thánh bộ Truyền bá Đức tin của Tòa Thánh (ngày nay là Bộ Phúc Âm hóa các Dân tộc, còn gọi là Bộ Truyền giáo) cho in quyển "Lịch sử Đàng Ngoài" bằng tiếng Ý. Đến năm 1651, ông lại xin in ba quyển khác là "Khái luận Việt ngữ", "Từ điển Việt-Bồ-La" và "Phép giảng tám ngày". Quyển "Phép giảng tám ngày" song ngữ, gồm 319 trang, từng trang được in hai cột song song: tiếng Latinh cột bên trái, tiếng Việt cột bên phải. Sách do Thánh Bộ Truyền bá Đức tin tài trợ và chủ trì việc in ấn tại xưởng in riêng của họ. Năm 1652, được Thánh bộ viện trợ cho một số tiền, Đắc Lộ sai một phụ tá người Trung Hoa đem sách từ Macao về Ý để in ấn.
==Tại Việt Nam==
Ở Việt Nam, nơi hiện lưu giữ cuốn sách này là Nhà thờ Mằng Lăng, thôn Hội Phú, xã An Ninh Tây, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên.

==Xem thêm==
- "Thiên Chúa thánh giáo khải mông"

==Liên kết ngoài==
- Phép giảng tám ngày: Bản điện tử, lưu trữ tại Thư viện Bang Bayern, Đức
Kawasaki Ki-60

Kawasaki Ki-60 là một loại máy bay tiêm kích thử nghiệm của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới II.

==Tham khảo==
- Ghi chú

- Tài liệu

- Bueschel, Richard M. "Kawasaki Ki.61/Ki.100 Hien in Japanese Army Air Force Service, Aircam Aviation Series No.21". Canterbury, Kent, UK: Osprey Publications Ltd, 1971. ISBN 0-85045-026-8.
- Francillon, Ph.D., René J. "Japanese Aircraft of the Pacific War". London: Putnam & Company Ltd., 1970 (2nd edition 1979). ISBN 0-370-30251-6.
- Francillon, Ph.D., René J. "The Kawasaki Ki-61 Hien (Aircraft in Profile no. 118)". Leatherhead, Surrey, UK: Profile Publications Ltd., 1966.
- Green, William. "Warplanes of the Second World War, Volume Three: Fighters". London: Macdonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (seventh impression 1973). ISBN 0-356-01447-9.
- Green, William and Swanborough, Gordon. "WW2 Aircraft Fact Files: Japanese Army Fighters, Part 1". London: Macdonald and Jane's, 1976. ISBN 0-356-08224-5.
- Januszewski, Tadeusz and Jarski, Adam. "Kawasaki Ki-61 Hien, Monografie Lotnicze 5" (in Polish). Gdańsk, Poland: AJ-Press, 1992. ISSN 0867-7867.
- Tanimura, Masami with Kozo Tanaka; Yuji Kishida; Makoto Oda; Yoshiharu Nakano and Saburo Kawasaki. "Kawasaki Ki-61 (Tony)". Blaine, WA: Paul Gaudette, Publisher, 1967.
- Unknown Author(s). "Famous Aircraft of the World, no.76: Japanese Army Experimental Fighters (1)". Tokyo, Japan: Bunrin-Do Co. Ltd., August 1976.
==Liên kết ngoài==
- The Ki-60 at www.warbirdsresourcegroup.org
Koolhoven F.K.55

Koolhoven F.K.55 là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Hà Lan trong thập niên 1930.
Martin-Baker MB 2

Martin-Baker MB2 là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Anh, do hãng Martin-Baker đầu tư phát triển dựa trên loại máy bay dân sự MB1.

==Tham khảo==
- Ghi chú

- Tài liệu

- Bowyer, Michael J.F. "Interceptor Fighters for the Không quân Hoàng gia, 1935-45". Wellingborough, UK: Patrick Stephens Ltd., 1984. ISBN 0-85059-726-9.
- Bridgman, Leonard, ed. "The Martin-Baker F.18/39." "Jane’s Fighting Aircraft of World War II". London: Studio, 1946. ISBN 1-85170-493-0.
- Green, William, ed. "Mr. Martin's Memorable M.B.5." "Air International", Vol. 16, no. 2, February 1979.
- Green, William and Gordon Swanborough. "The Complete Book of Fighters". New York: Smithmark, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.
- Mason, Francis K. "The British Fighter since 1912". Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.
- Swanborough, Gordon. "British Aircraft at War, 1939-1945". East Sussex, UK: HPC Publishing, 1997. ISBN 0-9531421-0-8.
- "A New Multi-Gun Fighter Dagger-engined Martin-Baker Demonstrated: Unique Structural Features." "Flight," No. 1588, Volume XXXV, ngày 1 tháng 6 năm 1939.
- "The Virtues of Simplicity: An Ex-R.A.F. Armourer Looks Back with Affection on the Martin-Baker Fighter." "Flight," ngày 19 tháng 12 năm 1952, pp. 753–754.
==Liên kết ngoài==
- MB2 at martin-baker.com
- M.B.2. British Aircraft of World War II: M.B.2 Access date: ngày 8 tháng 6 năm 2007.
Martin-Baker MB 3

Martin-Baker MB3 là một dự án máy bay tiêm kích của Anh.

==Tham khảo==
- Ghi chú

- Tài liệu

- Bowyer, Michael J.F. "Interceptor Fighters for the Không quân Hoàng gia 1935-45". Wellingborough, UK: Patrick Stephens Ltd., 1984. ISBN 0-85059-726-9.
- Green, William. "War Planes of the Second World War: Fighters, Volume Two". London, Macdonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961.
- Green, William and Gordon Swanborough. "WW2 Fact Files: RAF Fighters, Part 2". London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1979. ISBN 0-354-01234-7.
- Jane, Fred T. "The Martin-Baker F.18/39." "Jane's Fighting Aircraft of World War II". London: Studio, 1946. ISBN 1-85170-493-0.
- Teeuwen, Jaap. "British Aircraft of World War II: M.B.3". Retrieved: ngày 8 tháng 6 năm 2007.
==Liên kết ngoài==
- MB3 at martin-baker.com
Martin-Baker MB 5

Martin-Baker MB 5 là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Anh trong Chiến tranh thế giới II.

==Tham khảo==
- Ghi chú

- Tài liệu

- Bowyer, Michael J.F. "Interceptor Fighters for the Không quân Hoàng gia 1935-45". Wellingborough, UK: Patrick Stephens Ltd., 1984. ISBN 0-85059-726-9.
- Buttler, Tony. "Secret Projects: British Fighters and Bombers 1935–1950" (British Secret Projects 3). Leicester, UK: Midland Publishing, 2004. ISBN 1-85780-179-2.
- Brown, Captain Eric. "Wings of the Weird & Wonderful, Volume 1". London: Airlife, 1983. ISBN 0-906393-30-2.
- Donald, David. "Martin-Baker Fighters." "Wings of Fame", Vol. 9, 1997, Aerospace Publishing Ltd., ISSN 1361-2034.
- Green, William, ed. "Mr. Martin's Memorable M.B.5." "Air International" Vol. 16, no. 2, February 1979.
- Green, William. "War Planes of the Second World War: Fighters, Volume Two". London, Macdonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961.
- Green, William and Swanborough, Gordon. "WW2 Fact Files: RAF Fighters, Part 2". London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1979. ISBN 0-354-01234-7.
- Jane, Fred T. "The Martin-Baker F.18/39." "Jane’s Fighting Aircraft of World War II". London: Studio, 1946. ISBN 1-85170-493-0.
- Zuk, Bill. "Janusz Zurakowski: Legends in the Sky." St. Catharine's, Ontario: Vanwell, 2004. ISBN 1-55125-083-7.
==Liên kết ngoài==
- MB5 at martin-baker.com
- "The Martin-Baker M-B V" a 1945 "Flight" article on the MB 5
Messerschmitt Me 309

Messerschmitt Me 309 là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Đức, được thiết kế vào đầu Chiến tranh thế giới II nhằm thay thế cho loại Bf 109.

==Tham khảo==
===Tài liệu===
- Green, William. "War Planes of the Second World War, Fighters, vol. I". London: Hanover House, 1960.
- Jackson, Robert. "Infamous Aircraft: Dangerous Designs and their Vices". Barnsley, Yorkshire, UK: Pen and Sword Aviation, 2005. ISBN 1-84415-172-7.
- Nowarra, Heinz J. "Die Deutsche Luftrüstung 1933-1945: Band 3 Flugzeugtypen Henschel–Messerschmitt." (in German). Bonn: Germany: Bernard & Graefe Verlag, 1993, pp. 215–218. ISBN 3-7637-5467-9.
==Liên kết ngoài==
- Fw 187 at WW2 in Color
Messerschmitt Me 328

Messerschmitt Me 328 là một mẫu máy bay tiêm kích hộ tống máy bay ném bom của Đức trong Chiến tranh thế giới II.

==Liên kết ngoài==
- Warbirds Resource Group
- Jets 45
Tần Huệ công

Tần Huệ Công ("chữ Hán":秦惠公) có thể là:
==Danh sách==
- Tần Huệ Công, vị vua thứ 20 của nước Tần thời Tây Chu và Xuân Thu Chiến Quốc
- Tần Huệ Công, vị vua thứ 27 của nước Tần thời Tây Chu và Xuân Thu Chiến Quốc
==Xem thêm==
- Huệ công
- Tề Huệ Công
- Cung Huệ công
- Chu Huệ Công
- Tần Vũ Liệt Vương
- Tần Trang Vương
- Tần Điệu Vương
- Tần Chiêu vương
- Tần Hiếu Vương
- Tần Huệ Vương
- Tần Mẫn Vương
- Tần Hiến công
Miles M.20

Miles M.20 là một loại máy bay tiêm kích của Anh trong Chiến tranh thế giới II. Do hãng Miles Aircraft phát triển vào năm 1940.

==Tham khảo==
- Ghi chú

- Tài liệu

- Amos, Peter and Don Lambert Brown. "Miles Aircraft Since 1925, Volume 1". London: Putnam Aeronautical, 2000. ISBN 0-85177-787-2.
- Bridgeman, Leonard. "The Miles M.20." "Jane's Fighting Aircraft of World War II". London: Studio, 1946. ISBN 1-85170-493-0.
- Brown, Don Lambert. "Miles Aircraft Since 1925". London: Putnam & Company Ltd., 1970. ISBN 0-370-00127-3.
- Green, William. "Warplanes of the Second World War, Fighters, Vol. 2". London: Macdonald, 1961.
- Jarrett, Philip. "Nothing Ventured..." Part 21. "Aeroplane Monthly", Volume 20 No, 1, Issue 225, January 1992, pp. 54–60. London: IPC. ISSN 0143-7240.
- Mason, Francis K. "The British Fighter since 1912". Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.
- Mondey, David. "The Hamlyn Concise Guide to British Aircraft of World War II". London: Chancellor Press, 2002. ISBN 1-85152-668-4.
- Swanborough, Gordon. "British Aircraft at War, 1939-1945". East Sussex, UK: HPC Publishing, 1997. ISBN 0-9531421-0-8.
==Liên kết ngoài==
- Miles M.20 shipboard fighter
- "Miles M.20"
- Miles M.20 aircraft profile
- Miles M.20 (1940)
Thoái vị

Thoái vị là việc một vị vua, nữ hoàng hay nhà quý tộc từ bỏ chức tước cho người khác. Thông thường, kế vị sẽ là người có mối quan hệ khá thân cận với người thoái vị, có thể là về huyết thống hoặc tư tưởng, hoặc thậm chí là còn chịu sự phụ thuộc. Chính vì thế, người thoái vị vẫn được thừa hưởng một số quyền lực, ưu đãi hoặc phúc lợi từ người kế vị dành cho mình. Điều này phân biệt với hành động nhường ngôi (hoặc nhượng vị, thiện nhượng); khi đó, người kế vị có quyền thay đổi cả một thể chế trước đó của người đã nhường ngôi, nếu người đó muốn như vậy.

==Thời cổ đại phương Tây==
Những lần thoái vị nổi bật nhất phương Tây thời cổ đại bao gồm của Lucius Cornelius Sulla, Nhà độc tài La Mã, năm 79 TCN; Hoàng đế Diocletianus năm 305 CN; và Hoàng đế Romulus Augustulus năm 476 CN.

==Thời cổ đại phương Đông==
Tại phương đông, thoái vị thường gắn liền với chế độ Thiện nhượng (chữ Hán: 禪讓). Thiện nhượng có nghĩa là "nhường lại ngôi vị", được ghép bởi các cụm từ Thiện vị và Nhượng vị, là một phương thức thay đổi quyền thống trị trong lịch sử các vương triều phong kiến Trung Quốc, sau này được phổ biến sang các nước Đồng Văn. Dưới đây là bản liệt kê một loạt những cuộc thoái vị nhường ngôi trong lịch sử:
1. Danh sách những cuộc nhường ngôi trong lịch sử Trung Quốc và Mông Cổ
2. Danh sách những cuộc nhường ngôi trong lịch sử Nhật Bản và Lưu Cầu
3. Danh sách những cuộc nhường ngôi trong lịch sử Việt Nam
4. Danh sách những cuộc nhường ngôi trong lịch sử Triều Tiên và Hàn Quốc
Ngoài những cuộc thoái vị nhường ngôi, trong lịch sử còn xuất hiện những trường hợp thoái vị không nhường ngôi, nghĩa là sau khi thoái vị thì chính quyền đó cũng chấm dứt luôn, thông thường đều là những vị quân chủ cuối cùng của 1 quốc gia phong kiến. Điển hình như: Thanh Cung Tông Ái Tân Giác La Phổ Nghi bên Trung Quốc, hay vua Bảo Đại của nhà Nguyễn ở Việt Nam.

==Xem thêm==
- Từ chức
- Thiện nhượng
- Phục vị

==Tham khảo==
- Public domain 1911 edition of "The New Century Book of Facts" published by the King-Richardson Company, Springfield, Massachusetts.
Northrop XP-56 Black Bullet

XP-56 Black Bullet là một mẫu thử máy bay tiêm kích đánh chặn, do hãng Northrop chế tạo.

==Tham khảo==
- Ghi chú

- Tài liệu

- Allen, R.S. "The Northrop Story". New York: Orion, 1990. ISBN 0-517-56677-X.
- Andersen, Fred. "Northrop - An Aeronautical History: A Commemorative Book Edition of Airplane Designs and Concepts". Century City, California: Northrop Corporation, 1976. Library of Congress nr. 76-22294.
- Balzer, Gerald H. "American Secret Pusher Fighters of World War II: XP-54, XP-55, and XP-56". North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2008. ISBN 1-58007-125-2.
- Green, William. "War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters". London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). ISBN 0-356-01448-7.
- Green, William and Gordon Swanborough. "WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 2". London: Macdonald and Jane's (Publishers) Ltd., 1978. ISBN 0-354-01072-7.
- Jenkins, Dennis and Tony Landis. "Experimental and Prototype U.S. Air Force Jet Fighters." North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2008. ISBN 978-1-58007-111-6.
- Maloney, Edward T. "Northrop Flying Wings". Buena Park, California: Planes Of Fame Publishers, 1975. ISBN 0-915464-00-4.
- Pape, Gerry, John M. and Donna Campbell. "The Flying Wings of Jack Northrop". Atglen, Pennsylvania: Schiffer, 1994. ISBN 0-88740-597-5.
- Woolridge, E.T. "Winged Wonders - The Story of the Flying Wings". Washington, D.C.: Smithsonian Press, 1983. ISBN 0-87474-966-2.
PZL.50 Jastrząb

PZL.50 Jastrząb ("Chim ưng") là một loại máy bay tiêm kích trước chiến tranh thế giới II của Ba Lan, do Wsiewołod Jakimiuk thiết kế.

==Biến thể==
- PZL.50/I
- PZL.50/II
- PZL.50A
- PZL.50B

==Quốc gia sử dụng==
- Không quân Ba Lan (dự kiến)

==Tham khảo==
- Ghi chú

- Tài liệu

- Cynk, Jerzy B. "Jastrząb ujawniony" ('The Jastrząb revealed') . "Skrzydlata Polska", nr. 11/2005, pp. 55–60.
- Cynk, Jerzy B. "Polish Aircraft 1893-1939". London, UK: Putnam & Company, 1971. ISBN 0-370-00085-4.
- Cynk, Jerzy B. "P.Z.L. P.50 Jastrząb (They didn't quite... No. 16)." "Air Pictorial", Volume 24, No. 12, December 1962.
- Green, William. "Warplanes of the Second World War, Volume Three: Fighters". London: Macdonald & Co.(Publishers) Ltd., 1961. ISBN 0-356-01447-9.
- Glass, Andrzej. "Polskie Konstrukcje Lotnicze Vol.3" (In Polish). Sandomierz, Poland: Wydawnictwo Stratus, 2008.
- Gruszczyński, Jerzy. "Jastrząb nie zdążył..." ('The Jastrząb hasn't made it...') . "Lotnictwo", nr. 12/2005, pp. 46–53.
==Liên kết ngoài==
- "PZL.50 Jastrząb w prawdziwej postaci" - article written by Jerzy B. Cynk and published in Skrzydlata Polska aviation monthly
- Samoloty PZL do 1939 roku
- Drawings of various versions of the PZL.50
- Photos and drawing of PZL.50A and 3-d drawing of the PZL.50/I at Ugolok neba
Renard R.36

Renard R.36 là một loại máy bay tiêm kích của Bỉ, được thiết kế để thay thế cho Fairey Firefly II trong biên chế của Không quân Bỉ.

==Biến thể==
- R.36
- R.37
- R.38
- R.40

== Quốc gia sử dụng ==
- Không quân Bỉ

==Tài liệu==
- de Wulf, Herman, "Renard's Neutrality Fighters", "Air International". April 1977, Volume 12, Number 4. Bromley, Kent, UK: Fine Scroll. pp. 185–188.
- William Green and Gordon Swanborough. "The Complete Book of Fighters". Colour Library Direct, Godalming, UK: 1994. ISBN 1-85833-777-1.
SNCAO 200

SNCAO 200 (đôi khi còn viết là CAO.200) là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Pháp trong thập niên 1930.

==Tham khảo==
- Breffort, Dominique and André Jouineau, "French Aircraft from 1939 to 1942: Fighters, Bombers, Reconnaissance and Observation Types: Volume 1 From Amiot to Curtiss". Paris:Histoire & Collections, 2004. ISBN 0-356-01445-2
- Green, William. "War Planes of the First World War: Volume One Fighters". London, Macdonald, 1960. ISBN.
- Green, William and Gordon Swanborough. "The Complete Book of Fighters". New York, Smithmark, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.
- "The Paris Air Show". "Flight", ngày 1 tháng 12 năm 1938. pp. 485–495.

==Liên kết ngoài==
- S.N.C.A.O. CAO-200. "Aviafrance".
- SNCAO CAO-200 (c/n 01). "1000aircraftphotos.com"
Bộ tản nhiệt laptop

Bộ tản nhiệt Laptop hay còn gọi là quạt laptop hay Đế tản nhiệt laptop (tiếng Anh là cooler pad hay chill mat) là bộ phận cần thiết để làm giảm nhiệt độ của laptop trong trường hợp quạt tích hợp trong laptop bị hỏng hoặc không đủ công suất làm mát laptop. Tùy theo loại, quạt tản nhiệt máy tính xách tay có thể là loại 1 quạt lớn, loại 2 quạt nhỏ ở hai bên hoặc loại 3 quạt, 4 quạt. Đế của bộ tản nhiệt tiếp xúc với máy tính thường làm bằng nhựa hoặc kim loại (thép) để sự tản nhiệt nhanh hơn.

== Bộ tản nhiệt chủ động ==
Các bộ tản nhiệt chủ động dùng các quạt nhỏ để tạo ra các luồng không khí làm mát laptop, thường đặt ở dưới laptop, nơi nóng nhất của laptop. Các bộ tản nhiệt dùng nguồn năng lượng điện đa số từ máy tính thông qua dây cáp nối từ cổng USB, đôi khi cũng có bộ tản nhiệt dùng năng lượng điện từ ổ cắm. Những đế tản nhiệt này hiệu quả không được cao, nó chỉ giúp laptop giảm từ 1-2 độ C. 

== Bộ tản nhiệt thụ động ==
Các bộ tản nhiệt này không sử dụng năng lượng mà dùng hợp chất muối hữu cơ để tản nhiệt, thường giới hạn tác dụng từ 6 đến 8 tiếng. Một số bộ tản nhiệt làm bằng thép tản nhiệt giúp tản nhiệt rất nhanh.
VEF I-16

VEF I-16 là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Latvia, do Kārlis Irbītis thiết kế và VEF chế tạo vào năm 1939.

==Tham khảo==
- Davis, Chuck. "Latvia's Little Hawk". "Air Enthusiast", Forty-eight, December 1992 to February 1993. ISSN 0143-5450. pp. 58–64.
==Liên kết ngoài==
- VEF IRBITIS I-16 at LatvianAviation.com
- I-16 at airwar.ru
VL Humu

VL Humu là một loại máy bay tiêm kích của Phần Lan, do hãng State Aircraft Factory ("Valtion lentokonetehdas") theiets kế vào năm 1944. Humu được thiết kế dựa trên loại Brewster F2A của Hoa Kỳ,
== Quốc gia sử dụng ==
- Không quân Phần Lan

==Xem thêm==
- Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II

==Liên kết ngoài==
- The VL Humu at Central Finland Aviation museum
VL Pyörremyrsky

VL Pyörremyrsky (Cuồng phong) là một loại máy bay tiêm kích của Phần Lan, do DI Torsti Verkkola thiết kế, chế tạo tại nhà máy State Aircraft Factory ("Valtion lentokonetehdas") cho Không quân Phần Lan trong Chiến tranh thế giới II.

==Tham khảo==
===Tài liệu===
- Green, William. "War Planes of the Second World War, Fighters, Volume One". London: Macdonald & Co.(Publishers) Ltd., 1960. ISBN 0-356-01445-2.

==Liên kết ngoài==
- Pictures of the VL "Pyörremyrsky":
Choe Deok Sin

Choe Deok Sin (1914-1989) là cựu Ngoại trưởng Hàn Quốc, cựu tướng lĩnh quân đội của nước này. Ông ta là một trong số các tướng lĩnh và chính khách cao cấp của Hàn Quốc bị buộc tội "làm gián điệp" cho Bắc Triều Tiên khi có ý định trốn sang quốc gia này và là một nhân vật chính trị bị căm ghét số một ở Hàn Quốc.

Sinh ngày 17 tháng 9 năm 1914 tại Sinuiju, Bắc Pyongan, năm 1936, Choe theo học tại Học viện Quân sự Hoàng Phố, sau đó phục vụ với tư cách là một sĩ quan trong Quân đội Trung Hoa Dân Quốc.

Sau khi Thế chiến thứ hai kết thức, Choe trở về Nam Triều Tiên vào học trong Học viện Lục quân với quân hàm Thiếu úy. Năm 1949, ông ta theo học tại Học viện Lục quân Hoa Kỳ đến tháng 7 năm 1950 thì trở về nước, phục vụ trong Bộ Tư lệnh Sư đoàn 11, bấy giờ đang được đặt dưới quyền điều động của Quân đoàn IX (Hoa Kỳ) trong thời gian diễn ra Chiến tranh Triều Tiên.

Từ năm 1961 đến 1963, Choe được tổng thống Park Chung-hee đề cử giữ chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao và Đại sứ Hàn Quốc tại Cộng hòa Liên bang Đức.

Tuy nhiên, do xảy ra mâu thuẫn với tổng thống Hàn Quốc Park Chung Hee, ông ta đã bí mật trốn sang Mỹ và sống lưu vong ở bên đó trong suốt thời gian dài.

Năm 1986, Choe cùng vợ là Ryu Mi Yong đã từ Mỹ bay sang Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và tiếp tục sống tại đây trong suốt quãng đời còn lại của mình.

Ông ta được cho là đã qua đời vào ngày 14 tháng 11 năm 1989 tại Bình Nhưỡng. Nguyên nhân: không rõ.
JScript

JScript là một ngôn ngữ kịch bản ("scripting language") của Microsoft được tạo nên dựa trên chuẩn ECMAScript. JScript chủ yếu được sử dụng ở những ứng dụng có hỗ trợ Windows Script, như Internet Explorer, Active Server Pages, và Windows Script Host.

JScript được ứng dụng lần đầu tiên vào tháng 8 năm 1996 trên trình duyệt Internet Explorer 3.0. Phiên bản hiện tại là JScript 9.0 (trên Internet Explorer 9). Đến phiên bản thứ 10, JScript chuyển sang nền tảng.NET nên được gọi là JScript.NET. JScript.NET về cơ bản cũng được xây dựng dựa trên chuẩn ECMAScript, bổ sung một số tính năng mới từ phiên bản thứ tư của chuẩn này, và được biên dịch dựa trên .NET Framework phiên bản 2 hoặc 4.

== So sánh với JavaScript ==
JScript hỗ trợ một số tính năng không có trong JavaScript. Tuy nhiên việc phát triển JScript cơ bản là dựa trên chuẩn ECMAScript, và kể từ phiên bản thứ 5 trở đi của chuẩn này thì những bất đồng trong việc tương thích giữa 2 ngôn ngữ JavaScript và JScript đã được loại bỏ.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa 2 ngôn ngữ là JScript hỗ trợ thêm việc truy xuất đến ActiveX và các tiện ích để thao tác với máy tính cục bộ.

Theo lời giải thích của một chuyên gia JavaScript Douglas Crockford trong buổi nói chuyện với tựa đề là "The JavaScript Programming Language" rằng:
tạm dịch:
Tần Văn công

Tần Văn công (chữ Hán: 秦文公, trị vì: 765 TCN – 716 TCN), là vị vua thứ bảy của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

==Sự nghiệp==
Theo Sử ký, Tần Văn công là con của Tần Tương công, vua thứ 6 nước Tần. Năm 766 TCN, Tần Tương công mất, ông lên nối ngôi.

Năm 762 TCN, Tần Văn công đi đến vùng nơi sông Vị Thủy và sông Khiên Thủy giao nhau, bói được quẻ tốt bèn dời thành ấp về đó vì mục đích quân sự. Năm 756 TCN, Tần Văn công dựng Chỉ đàn ở huyện Phu.

Năm 754 TCN, ông bắt đầu đặt chức sử quan ghi chép các sự kiện lịch sử của nước Tần. Dân chúng nước Tần nhiều người được giáo hóa.

Năm 750 TCN, Tần Văn công mang quân đánh Tây Nhung, thắng trận. Quân Tây Nhung bỏ chạy. Ông bèn tập hợp các di dân cũ của nhà Chu, làm chủ một vùng rộng lớn tới Kỳ Sơn. Từ Kỳ Sơn về phía đông, ông cắt đất và dân chúng dâng cho Chu Bình Vương.

Năm 746 TCN, ông đặt ra hình phạt tru di tam tộc.

Năm 718 TCN, thế tử qua đời, ông đặt cho tên thụy là Tĩnh công và lập cháu nội là con Tĩnh công năm đó lên 8 tuổi làm người kế nghiệp.

Năm 716 TCN, Tần Văn công qua đời. Ông ở ngôi được 50 năm, được an táng tại Tây Sơn. Cháu đích tôn là Tần Ninh công lên nối ngôi.

==Xem thêm==
- Tần Trang công
- Tần Ninh công

==Tham khảo==
- Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
- "Tần bản kỷ"
- Phương Thi Danh (2001), "Niên biểu lịch sử Trung Quốc", Nhà xuất bản Thế giới
Tần Ninh công

Tần Hiến công (chữ Hán: 秦憲公, trị vì: 715 TCN – 704 TCN), là vị vua thứ tám của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc. Trong Sử ký Tư Mã Thiên ghi chép thụy hiệu của ông là Tần Ninh công(秦寧公), nhưng những dòng chữ trên những đồ đồng được khai quật từ thời đại đã chứng minh rằng Sử ký đã lầm lẫn chữ Ninh(寧) với chữ Hiến(宪/憲).

==Sự nghiệp==
Theo Sử ký, Tần Hiến công là cháu đích tôn của Tần Văn công, vua thứ 7 nước Tần. Cha ông là Tần Tĩnh công đã qua đời trước ông nội nên ông được lập làm người kế vị. Năm 716 TCN, Tần Văn công mất, ông lên nối ngôi, lúc đó mới 10 tuổi.

Năm 714 TCN, Tần Hiến công dời đô đến Bình Dương (平阳, ngày nay thuộc Thiểm Tây) và điều quân đánh đất Đãng Xa của nước Bạc. Sang năm 713 TCN, ông lại điều quân đánh nước Bạc lần thứ 2, vua nước Bạc thua chạy sang Tây Nhung.

Năm 704 TCN, Tần Hiến công đánh họ Đãng và chiếm đất Đãng.

Cùng năm, Tần Hiến công qua đời khi mới 22 tuổi. Ông ở ngôi được 12 năm, được an táng tại Tây Sơn.

Tần Hiến công lấy vợ là Cơ Tử nước Lỗ, sinh được hai người con lớn. Sau đó ông lại sinh ra người con trai út. Hiến công vốn đã lập người con trưởng làm thế tử, nhưng sau khi ông qua đời, 3 đại thần là Phất Kỵ, Uy Lũy và Tam Phủ phế thế tử, lập người con út là Doanh Mạn mới 5 tuổi lên nối ngôi, tức là Tần Xuất tử.

==Xem thêm==
- Tần Xuất tử
- Tần Văn công

==Tham khảo==
- Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
- "Tần bản kỷ"
- Phương Thi Danh (2001), "Niên biểu lịch sử Trung Quốc", Nhà xuất bản Thế giới
Caracal (súng ngắn)

Súng ngắn Caracal là loại súng ngắn bán tự động được phát triển và chế tạo bởi công ty Caracal International L.L.C tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Súng được giới thiệu lần đầu tiên năm 2007, đây là loại súng ngắn bán tự động đầu tiên được phát triển và chế tạo tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Để chứng minh độ tin cậy của súng, Caracal đã được gửi đến thử nghiệm theo chuẩn NATO tại Đức trong cả trong quân đội và cảnh sát, nó đã vượt qua được các thử nghiệm. Súng hiện đã được sử dụng trong lực lượng quân đội và cảnh sát của một số nước Trung Đông, ngoài ra nó còn được dùng để xuất khẩu sang các thị trường khác.

== Thiết kế ==
Caracal sử dụng cơ chế nạp đạn bằng độ giật lùi nòng ngắn với cơ chế khóa sau nòng kiểu nòng xiên chống vào khe trong thân súng. Khi bắn nòng sẽ hấp thu lực giật lùi về phía sau và kéo khối trượt theo với các gờ bám nối hai phần với nhau. Nhưng sau một đoạn ngắn nòng sẽ đi vào một đường cắt khiến nó không còn lùi theo đường thẳng nữa mà đi xiên chếch xuống dưới, việc này làm các gờ móc nối giữa nòng và khối trược được tách ra và hai bộ phận đi theo hai hướng khác nhau, nòng sẽ chống vào một gờ cản khóa không cho nó di chuyển tiếp khi đi xiên xuống trong khi khối lùi sẽ tiếp tục chu kỳ nạp đạn của mình. Và khi khối lùi tiến về phía trước để trở về chỗ cũ thì nó sẽ đè nòng thẳng lại và các gờ móc nối lại được gắn với nhau và toàn bộ khối trở về chỗ cũ chuẩn bị bắn viên tiếp theo. Thiết kế này làm chiều phản lực mà súng tạo ra tác động đến tay xạ thủ ở vị trí thấp giúp cho súng bớt bị giật lên trên để tăng độ chính xác.

Hệ thống điểm hỏa của súng là hoạt động kép luôn ở chế độ nửa lên cò để việc bóp cò súng được nhẹ hơn. Súng không có nút khóa an toàn nhưng có cơ chế tự động khóa cò súng và kim điểm hỏa. Khung súng được làm bằng bằng nhựa chịu lực. Nòng và khối trượt được làm bằng thép cacbon. Hộp đạn của súng tiêu chuẩn chứa 18 viên với hai hàng đạn.

Hệ thống nhắm cơ bản của súng là điểm ruồi nhưng có thanh răng bên dưới phần nhô ra của nòng để gắn các hệ thống hỗ trợ tác chiến cần thiết như hệ thống nhắm laser, đèn pin... Ngoài ra còn một số hệ thống hỗ trợ được thiết kế riêng để gắn vào súng như hệ thống nhắm điểm đỏ, báng súng...

== Biến thể ==
Súng có ba mẫu chính:
- Caracal F: Mẫu cơ bản.
- Caracal C: Mẫu nhỏ hơn.
- Caracal SC: Mẫu nhỏ hơn nữa.

== Liên kết ngoài ==
- Caracal International LLC.
- Caracal Consulting Pictures, videos, information
- Bắn thử Caracal F
Polikarpov I-185

Polikarpov I-185 là một loại máy bay tiêm kích của Liên Xô, thiết kế vào năm 1940. Là thiết kế tân tiến nhất vào lúc đó, với động cơ khỏe và trang bị vũ khí tốt, I-185 là máy bay Xô Viết duy nhất có thể đạt hiệu suất ngang với Yak-9U. Nhưng dự án I-185 đầy triển vọng đã không thể tiếp tục do chiến dịch Barbarossa của Đức Quốc xã khiến cho các nhà máy phải sản xuất những thiết kế có sẵn, trong khi chiếc I-185 mới thực hiện các chuyến bay thử. Tổng cộng chỉ có bốn nguyên mẫu I-185 được sản xuất.

==Tham khảo==
===Tài liệu===
- Abanshin, Michael E. and Gut, Nina. "Fighting Polikarpov, Eagles of the East No. 2". Lynnwood, WA: Aviation International, 1994. ISBN 1-884909-01-9.
- Gordon, Yefim and Dexter, Keith. "Polikarpov's Biplane Fighters" (Red Star, vol. 6). Earl Shilton, Leicester, UK: Midland Publishing, 2002. ISBN 1-85780-141-5
- Green, William and Swanborough, Gordon. "The Complete Book of Fighters". New York: Smithmark Publishers, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.
- Gordon, Yefim. "Soviet Airpower in World War 2". Hinckley, England: Midland Publishing, 2008 ISBN 978-1-85780-304-4
- Guglya, Yu. A. and Ivanov, V.P. (Гугля, Ю.А., Иванов, В.П.) "Rokovoi I-180" ("Роковой И-180") ("The Fatal I-180") . "Aerohobbi" nr.1/94, 1994.
- Gunston, Bill. "The Osprey Encyclopaedia of Russian Aircraft 1875–1995". London, Osprey, 1995 ISBN 1-85532-405-9
- Kopenhagen, W. (ed.) "Das große Flugzeug-Typenbuch". Transpress, 1987. ISBN 3-344-00162-0.
- Léonard, Herbert. "Les avions de chasse Polikarpov". Rennes, France: Éditions Ouest-France, 1981. ISBN 2-85882-322-7. (French)
- Léonard, Herbert. "Les chasseurs Polikarpov". Clichy, France: Éditions Larivière, 2004. ISBN 2-914205-07-4. (French)
- Maslov, Mikhail (Маслов, Михаил). "И-180 / И-185 (I-180/I-185)" . Moscow: Tekhnika-molodezhi; Vostochnyi gorizont, 2003.
Polikarpov ITP

Polikarpov ITP ("Istrebitel Tyazholiy Pushechniy"; ; Tiêm kích pháo hạng nặng) là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Liên Xô trong Chiến tranh thế giới II.

==Tham khảo==
- Ghi chú
- Tài liệu

==Liên kết ngoài==
- Line drawings
- Information on Polikarpov ITP
Việt Nam Nhân xã Cách mạng Đảng

Việt Nam Nhân xã Cách mạng Đảng (gọi tắt là Nhân xã Đảng hay Đảng Nhân xã) là một chính đảng tồn tại và hoạt động tại Việt Nam Cộng hòa từ năm 1965 đến tháng 4 năm 1975 do một số chính khách Công giáo từng có liên hệ với Đảng Cần lao Nhân vị sáng lập.

==Lịch sử==
Sau sự kiện anh em Tổng thống Ngô Đình Diệm và Ngô Đình Nhu bị ám sát, chính thể Đệ Nhất Cộng hòa cáo chung và Đảng Cần lao Nhân vị bị buộc giải thể, vào năm 1965, giáo sư Trương Công Cừu (vốn là cựu đảng viên Cần lao Nhân vị Cách mạng Đảng) tuyên bố khôi phục tổ chức nhưng thay đổi tên gọi cùng cương lĩnh hoạt động. Nhưng thực trạng không có gì hứa hẹn, vì những nhược điểm vẫn còn nguyên vẹn như xưa. Đảng không phát triển được vì thiếu chính trị gia tài năng, thiếu triết thuyết dân tộc, thiếu cán bộ, thiếu phương tiện, thiếu huấn luyện. Việt Nam Nhân xã Cách mạng Đảng được cấp phép hoạt động vào tháng 10 năm 1967 và tồn tại cho đến năm 1975.

Buộc phải dựa vào uy tín sẵn có của Cần lao Nhân vị Cách mạng Đảng, tổ chức Đảng Nhân xã được gây dựng và củng cố từ cấp trung ương đến cơ sở, hoạt động mạnh ở một số tỉnh Trung Bộ như Thừa Thiên – Huế, Quảng Ngãi, Quảng Nam... Đến năm 1969, Đảng Nhân xã giành được 40 ghế (~ 2/3 tổng số) trong Thượng nghị viện Đệ Nhị Cộng hòa. Tháng 5 năm 1969, Đảng Nhân xã cùng năm chính đảng khác thành lập Mặt trận Quốc gia Dân chủ Xã hội do Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đứng tên Chủ tịch.

Kỳ đại hội Đảng ngày 30 tháng 5 năm 1970, nội bộ Đảng Nhân xã phân hóa thành hai phe: Phe chủ chiến (nêu cao tinh thần bài trừ Bắc Việt và Mặt trận Dân tộc Giải phóng, ủng hộ Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu), phe hòa giải (nêu cao quyết tâm hòa hợp dân tộc thông qua thương lượng, ủng hộ Đại tướng Dương Văn Minh).
===Tổ chức thành viên===
- Cộng hòa Đại chúng Chánh đảng
- Lực lượng Nhân dân Kiến quốc
- Phong trào Ngô Quang Phục
- Lực lượng Đại đoàn kết
- Liên danh Ba Bông Huệ
===Một số nhân vật ưu tú===
- Trương Công Cừu: Chủ tịch
- Trần Chánh Thành
==Xem thêm==
- Đệ Nhị Cộng hòa Việt Nam

==Tham khảo==
- "Phiến Cộng" trong dinh Gia Long
Toma (bài hát)

"Toma" là đĩa đơn thứ tư từ album "M.I.A.M.I.", album phòng thu đầu tay của nam ca sĩ nhạc rap người Mỹ gốc Cuba Pitbull hợp tác với Lil Jon. Ca khúc đã leo lên vị trí #21 trên bảng xếp hạng Hot Rap Tracks và vị trí #73 trên bảng xếp hạng Hot R&B/Hip-Hop Singles & Tracks.

"Toma" cũng có xuất hiện trong bộ phim điện ảnh nổi tiếng "Step Up".

==Phối khí==
Bản phối khí chính thức của "Toma" có sự góp giọng của nhiều ca sĩ nhạc dancehall nổi tiếng như Mr. Vegas, Wayne Marshall, Red Rat, T.O.K., và Kardinal Offishall. Bản phối khí này xuất hiện trong album phối khí đầu tay của Pitbull, "Money Is Still a Major Issue". Ngoài ra cũng có một bản phối khí không chính thức khác cho "Toma", hợp tác với Nina Sky, có sử dụng một đoạn nhạc mẫu từ ca khúc "Conga" của Gloria Estefan.
Hải phận quốc tế

Hải phận quốc tế là các vùng nước như đại dương, hệ thống sinh thái hàng hải lớn, vùng biển kín hoặc nửa mở, hồ, ao, sông, đầm lầy có biên giới quốc tế và không thuộc chủ quyền của quốc gia nào theo luật quốc tế.

==Liên kết ngoài==
- Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library
- The GEF International Waters Resource Centre (GEF IWRC)
- The Integrated Management of Transboundary Waters in Europe (TransCat )
- The International Water Law Project
- The International Water Resources Association (IWRA)
- FAO
- Ocean Atlas
- Transboundary Marine Protected Areas (MPAs) article
- OneFish fisheries research portal
- Regional Fisheries Bodies of the World portal
- The UNDP-GEF article describing international waters from which this article has been adapted.
- UNEP freshwater thematic portal on transboundary waters
- UNESCO thematic portals for oceans , water, coasts and small islands
- WaterWiki : A new Wiki-based on-line knowledge map and collaboration tool for Water-practitioners in the Europe & CIS region
Tần Đức công

Tần Đức công (chữ Hán: 秦德公, 710 TCN-676 TCN), là vị vua thứ 11 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con thứ hai của Tần Ninh công - vua thứ 8 nước Tần, em ruột Tần Vũ công - vua thứ 10 nước Tần và là anh khác mẹ với Tần Xuất tử - vua thứ 9 nước Tần.

Năm 678 TCN, Vũ công mất, thế tử Doanh Bạch còn nhỏ nên ông được lập lên nối ngôi.

Năm 677 TCN, vua hai nước láng giềng là Lương Bá (một chi dưới của dòng đích nước Tần) và Nhuế Bá đến chầu.

Năm 676 TCN, ông đặt ra quy định về tiết Tam phục. Cùng năm đó Tần Đức công qua đời, thọ 35 tuổi, ở ngôi được 2 năm. Ông sinh được 3 người con trai, người con trưởng lên nối ngôi, tức là Tần Tuyên công.

==Xem thêm==
- Tần Ninh công
- Tần Vũ công
- Tần Tuyên công

==Tham khảo==
- Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
- "Tần bản kỷ"
- Phương Thi Danh (2001), "Niên biểu lịch sử Trung Quốc", Nhà xuất bản Thế giới
Tần Tuyên công

Tần Tuyên công (chữ Hán: "秦宣公", trị vì 675 TCN-664 TCN), là vị vua thứ 12 của nước Tần - một chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con trưởng của Tần Đức công, vua thứ 11 nước Tần. Năm 676 TCN, Đức công mất sau 2 năm trị vì, Tuyên công lên nối ngôi.

Năm 672 TCN, Tần Tuyên công xây dựng thành Mật Chỉ. Cùng năm, Tần Tuyên công giao tranh với Tấn Hiến công tại Hà Dương, đánh bại quân Tấn.

Năm 664 TCN, Tần Tuyên công qua đời, ở ngôi 12 năm. Ông bị vô sinh nên người em ông lên làm vua, tức là Tần Thành công.

==Xem thêm==
- Tần Đức công
- Tần Thành công

==Tham khảo==
- Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
- "Tần bản kỷ"
- Phương Thi Danh (2001), "Niên biểu lịch sử Trung Quốc", Nhà xuất bản Thế giới
Tần Thành công

Tần Thành công (chữ Hán: 秦成公, trị vì 663 TCN-660 TCN), là vị vua thứ 13 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Theo Sử ký, Tần Tuyên công vốn là con trưởng của Tần Đức công, vua thứ 11 nước Tần. Năm 664 TCN, Tuyên công qua đời nhưng không có con nên Thành công là người kế vị.

Năm 663 TCN, vua các chư hầu nhỏ là Lương bá và Nhuế bá đến chúc mừng Tần Thành công. Đó là sự việc duy nhất diễn ra thời Thành công.

Năm 660 TCN, Tần Thành công qua đời, ở ngôi được 4 năm. Ông sinh được 5 người con gái, nên không ai được nối ngôi. Người em ông là Doanh Nhậm Hảo lên làm vua, tức là Tần Mục công.

==Xem thêm==
- Tần Đức công
- Tần Tuyên công
- Tần Mục công

==Tham khảo==
- Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
- "Tần bản kỷ"
- Phương Thi Danh (2001), "Niên biểu lịch sử Trung Quốc", Nhà xuất bản Thế giới
Tần Khang công

Tần Khang công (chữ Hán: 秦康公, trị vì: 620 TCN – 609 TCN), tên thật là Doanh Oánh (嬴罃), là vị vua thứ 15 nước Tần - một chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

==Thân thế==
Theo Sử ký, Doanh Oánh là con cả trong số 40 người con của Tần Mục công, vua thứ 14 nước Tần. Năm 621 TCN, Mục công chết, Doanh Oánh lên ngôi.

== Quan hệ với chư hầu==
Cùng năm 621 TCN, Tấn Tương công qua đời. Em Tương công là công tử Ung có mẹ là con gái nước Tần, đang ở nước Tần. Đại phu nước Tấn là Triệu Thuẫn muốn lập công tử Ung, bèn sai Sĩ Hội sang nước Tần đề nghị Tần Khang công cho đón công tử Ung về nước. Sĩ Hội lên đường. Tần Khang công điều quân hộ tống công tử Ung về nước Tấn.

Tuy nhiên, khi Sĩ Hội và công tử Ung đang trên đường về thì vợ Tấn Tương công, mẹ thế tử Di Cao là Mục Doanh bèn chạy vào triều khóc với Triệu Thuẫn, nhắc lại di huấn của Tương công, nhất định đòi lập Di Cao. Triệu Thuẫn và các quan đều ngại Mục Doanh, bèn đồng ý lập Di Cao. Triệu Thuẫn rước thế tử Di Cao lên ngôi, tức là Tấn Linh công.

Triệu Thuẫn mang quân ra ngăn đường công tử Ung về nước. Quân Tần đến Lệnh Hồ, Triệu Thuẫn ra đón đánh bại quân Tần. Các tướng Tấn theo công tử Ung là Tiên Miệt và Sĩ Hội bỏ trốn sang nước Tần.

Năm 619 TCN, Tần Khang công mang quân đánh Tấn để báo thù trận Lệnh Hồ. Quân Tần chiếm được Vũ Thành.

Sang năm 617 TCN, Tấn Linh công đánh Tần, chiếm đất Thiếu Lương, đồng thời quân Tần cũng đánh Tấn chiếm đất Hào.

Năm 615 TCN, Tần Khang công lại đánh Tấn, chiếm đất Ky Mã. Tấn Linh công bèn sai Triệu Thuẫn, Triệu Xuyên và Khước Khuyết đi đánh báo thù, thắng quân Tần một trận lớn ở Hà Khúc.

Triệu Thuẫn cùng các quan khanh nước Tấn lo lắng Sĩ Hội ở nước Tần sẽ giúp Tần hại Tấn, bèn sai Thọ Dư đi lôi kéo được Sĩ Hội bỏ nước Tần trở về giúp nước Tấn.

Năm 612 TCN, nước Sở có chiến tranh với nước Dung và các ngoại tộc, cầu viện nước Tần và nước Ba. Tần Khang công điều quân giúp Sở Trang vương đánh diệt nước Dung.

==Qua đời==
Năm 609 TCN, Tần Khang công qua đời. Ông ở ngôi được 12 năm. Con ông là Doanh Đạo lên nối ngôi, tức là Tần Cung công.

==Xem thêm==
- Tấn Linh công
- Tần Mục công

==Tham khảo==
- Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
- "Tần bản kỷ"
- Tấn thế gia
- "Phương Thi Danh" (2001), "Niên biểu lịch sử Trung Quốc", Nhà xuất bản Thế giới
Lưu Vân Sơn

Lưu Vân Sơn (chữ Hán: "刘云山", sinh 1947) là một chính khách cao cấp của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông là nhân vật đứng thứ 5 trong Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVIII (2012-2017), một trong 7 người nắm quyền lãnh đạo tối cao tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông từng giữ chức vụ Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, Bí thư Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Hiệu trưởng trường Đảng Trung ương.

==Sự nghiệp==
Lưu Vân Sơn sinh năm 1947 tại Tân Châu, Thiểm Tây, Lưu từng là một giáo viên tại vùng Nội Mông trước khi được đưa đi lao động trong Cách mạng Văn hóa. Những năm sau đó, ông tiếp tục ở lại công tác tại Nội Mông gần 30 năm từ năm 1968. Năm 1971, Lưu được kết nạp vào Đảng Cộng sản Trung Quốc và được cử đi học ở trường Đảng. Ông từng làm việc với bộ bí thư đoàn trẻ là Hồ Cẩm Đào tại Đoàn Thanh niên và được cho là khá thân cận với vị chủ tịch tương lai của Trung Quốc.

Lưu từng làm phóng viên cho Tân Hoa xã, làm công tác đối ngoại trước khi trở thành Phó bí thư chi bộ.

Đầu những năm 1990, Lưu chuyển tới Bắc Kinh để trở thành Phó trưởng Ban Tuyên truyền Trung ương và làm sau đó làm Trưởng ban.

==Phát biểu==
Lưu từng bày tỏ lo ngại về con số ngày càng nhiều người Trung Quốc vào các diễn đàn mạng để chỉ trích chính phủ. Mới đây Lưu nói chính phủ không thể kiểm soát được việc lưu truyền thông tin trên mạng internet.

==Đời tư==
Con ông, Lưu Lạc Phi, là một nhà đầu tư chứng khoán khá nổi tiếng, là một trong 25 doanh nhân hùng mạnh nhất châu Á do tạp chí Fortune xếp hạng.

== Xem thêm ==
- Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
- Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
Hoàng Hạo

Hoàng Hạo (?-?) là một hoạn quan phục vụ Lưu Thiện, hoàng đế thứ hai và cũng là cuối cùng của Thục Hán thời Tam Quốc.

==Cuộc đời==
Hoàng Hạo trở thành hoạn quan phục vụ Lưu Thiện vào khoảng những năm 220. Theo "Tam quốc chí" của Trần Thọ, Hoàng Hạo được Lưu Thiện ưa thích do có tài xu nịnh, nhân đó muốn tham dự triều chính. Đổng Doãn thường nghiêm sắc mặt khuyên can Lưu Thiện không nên trọng dụng Hoàng Hạo, đồng thời quở trách Hạo, khiến Hạo sợ hãi, không dám làm trái. Khi Đổng Doãn còn sống, chức vụ của Hoàng Hạo chỉ là Hoàng môn thừa.

Sau khi Đổng Doãn chết năm 246, Trần Chi lên thay Đổng Doãn làm thị trung, cùng Hoàng Hạo cấu kết với nhau, Hoàng Hạo bắt đầu được tham dự vào chính sự. Sau khi Trần Chi chết năm 258, Hoàng Hạo từ chức Hoàng môn lệnh được thăng lên Trung thường thị, Phụng xa đô úy, nắm hết quyền hành, làm nghiêng đổ triều đình Thục Hán. Đại tướng quân Khương Duy nhiều lần đem quân đánh Ngụy không thành công, Hữu đại tướng quân là Diêm Vũ mưu với Hoàng Hạo muốn phế bỏ Khương Duy để Diêm Vũ thay chân vào đó. Khương Duy ghét Hoàng Hạo chuyên quyền, bẩm với Lưu Thiện muốn giết đi. Lưu Thiện nói:

Khương Duy sợ vây cánh của Hoàng Hạo, liền từ tốn lui ra. Lưu Thiện sai Hoàng Hạo đến tạ tội với Khương Duy, Khương Duy sợ bị trả thù bèn nói với Hoàng Hạo rằng muốn ra Đạp Trung lập đồn điền để tránh tai vạ.

Năm 263, Tư Mã Chiêu sai hai tướng Ngụy là Chung Hội và Đặng Ngải mang quân đánh Thục. Khương Duy dâng biểu cấp báo với Lưu Thiện yêu cầu quân Thục phòng bị, Hoàng Hạo bèn mời đồng cốt đến, nói rằng quân Ngụy sẽ không tới, bảo Lưu Thiện cứ gối cao đầu mà ngủ, quần thần không hề hay biết gì. Đến khi quân Ngụy tiến sát, Lưu Thiện phải mời cha con Gia Cát Chiêm và Gia Cát Thượng ra chống cự ở Miên Trúc nhưng thất bại. "Hoa Dương quốc chí" ghi lại lời than của Gia Cát Thượng khi tử trận:

Đặng Ngải chiếm được Thành Đô, Lưu Thiện phải đầu hàng, Đặng Ngải nghe tiếng Hoàng Hạo gian hiểm, bắt muốn giết đi, Hoàng Hạo hối lộ nhiều cho bộ hạ của Đặng Ngải nên thoát chết.

==Trong "Tam quốc diễn nghĩa"==
Trong tiểu thuyết "Tam quốc diễn nghĩa" của La Quán Trung, Hoàng Hạo bị Tư Mã Chiêu xử tội lăng trì khi cùng Lưu Thiện đến Lạc Dương.

==Chức danh và chức vụ từng nắm giữ==
- Hoàng môn lệnh (黃門令)
- Trung thường thị (中常侍)
- Phụng xa đô úy (奉車都尉)
România trong Thế chiến thứ nhất

Chiến dịch România là một chiến dịch trên chiến trường Balkan thời Chiến tranh thế giới thứ nhất, trong đó Vương quốc Romania và Đế quốc Nga liên kết với nhau chống lại quân đội các nước phe Liên minh Trung tâm. Giao tranh đã kéo dài từ tháng 8 năm 1916 cho đến tháng 12 năm 1917, xuyên suốt phần lớn lãnh thổ Romania hiện nay, gồm cả Transilvania, khi đó là đất thuộc Đế quốc Áo-Hung, cũng như nam Dobruja, ngày nay là một phần của Bulgaria.

Romania nhảy vào tham chiến nhằm chiếm đoạt Transilvania, một tỉnh mang tính lịch sử với phần lớn dân số là người Romania. Bất chấp những thắng lợi ban đầu, các lực lượng phối hợp România - Nga đã hứng chịu một số thất bại. Bản thân thủ đô Bucharest của Romania cũng bị quân đội Đức dưới quyền chỉ huy của tướng Erich von Falkenhayn vào ngày 6 tháng 12, và cho đến cuối năm 1916, chỉ có Moldavia là nằm dưới quyền kiểm soát của khối Hiệp Ước. 3 trong 4 tập đoàn quân của Romania đã bị đập tan hoặc là phân rã. Sau một số thắng lợi phòng ngự năm 1917, mặt trận của phe Hiệp Ước sụp đổ khi đảng Bolshevik đưa nước Nga ra khỏi chiến tranh và Romania, bị quân đội phe Liên minh Trung tâm hợp vây, phải ký kết một hiệp định ngừng bắn tại Focşani. Vào ngày 5 tháng 7 năm 1918, Romania phải ký kết Hòa ước Bucharest với khối Trung tâm, và hòa ước này cùng với thiệt hại nặng nề của Romania trong cuộc chiến đã tàn phá quốc gia này. Đến ngày 10 tháng 11, chỉ một ngày trước khi Đế quốc Đức ký kết hiệp định ngừng bắn và trong khi các quốc gia khác thuộc khối Trung tâm khác đã đầu hàng phe Hiệp Ước, Romania đã tái chiếm một cách chậm trễ. Tại thời điểm này, khoảng 220.000 binh sĩ Romania đã tử trận, chiếm khoảng 6% số lượng tử vong quân sự của phe Hiệp Ước.

Chiến thắng vang dội trong chiến dịch Romania năm 1916 đã thể hiện tính đúng đắn của quyết định thành lập bộ chỉ huy hợp nhất của khối Trung tâm. Ngoài ra, thắng lợi này cũng thể hiện tài năng của Falkenhayn.

== Xem them ==
- Hải quân Romania trong Chiến tranh thế giới thứ nhất

==Tham khảo==
- Esposito, Vincent (ed.) (1959). "The West Point Atlas of American Wars - Vol. 2"; maps 37-40. Frederick Praeger Press.
- Falls, Cyril. "The Great War" (1960), ppg 228-230.
- Keegan, John. "The First World War" (1998), ppg 306-308. Alfred A. Knopf Press.
- Spencer C. Tucker,Spencer Tucker, John S. D. Eisenhower, Priscilla Mary Roberts, "World War I [5 Volumes]: A Student Encyclopedia", ABC-CLIO, 25-10-2005. ISBN 1-85109-879-8.
- Ronald Pawly, "The Kaiser's Warlords: German Commanders of World War I", Osprey Publishing, 2012. ISBN 1-78096-630-X.
- Lawrence Sondhaus, "World War One: The Global Revolution", Cambridge University Press, 31-03-2011. ISBN 0-521-51648-X.

== Liên kết ngoài ==
- Video with the redrawing of the borders after the First World War