hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Apalone spinifera

Apalone spinifera là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Le Sueur mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
==Pham vi phân bố==
Apalone spinifera có một phạm vi phân bố rộng, kéo dài suốt chiều của Mỹ, cũng như phía bắc tại tỉnh Ontario và Quebec của Canada, và phía nam về México Tamaulipas, Nuevo León, Coahuila và Chihuahua.
Chitra indica

Chitra indica là một loài rùa trong họ Trionychidae sống ở các con sông tại Nam Á. Nó có kích thước rất lớn, ăn các loài cá, ếch, động vật giáp xác và thân mềm. Trong quá khứ, nó từng bị gộp vào loài "Chitra chitra".
==Phân bố==
Loài này được tìm thấy ở lưu vực sông Sutlaj và Indus thuộc Pakistan; lưu vực sông Ganges, Godavari, Mahanadi và các sông khác ở Ấn Độ, Nepal và Bangladesh. Dù phân bố rộng, chúng có mật độ thấp, thậm chí cả ở vùng bảo tồn. Nó bị đe dọa do săn bắt và mất môi trường sống.

== Bảo tồn ==
Chính phủ Nepal đã thành lập một trung tâm nuôi cấy rùa trong Vườn quốc gia Chitwan và cấp phép một tổ chức phi chính phủ tham gia cứu hộ và bảo tồn các con rùa ở miền đông Nepal. Tuy vậy, mặc dù tình trạng của loài rùa này đang có nguy cơ tuyệt chủng, nó chưa được đưa vào danh sách động vật hoang dã được bảo vệ mạnh mẽ của chính phủ Nepal. Các nhà bảo tồn cho rằng các biện pháp của chính phủ Nepal chưa đủ mạnh mẽ để bảo vệ rùa khỏi các mối đe dọa tự nhiên và nhân tạo, như tăng cường lũ lụt do biến đổi khí hậu gây ra, ngăn cản sông chảy và khai thác cát.

Vào năm 2022, sau hai thập kỷ nỗ lực nuôi cấy, 41 con rùa mới nở đã nở tại Sở thú San Diego.

=== Mối đe dọa ===
Rùa thường bị người dân bắt giữ, cả làm bycatch và để tiêu thụ, vì thịt và trứng rùa được coi là món ăn ngon.

==Chú thích==
- Database entry includes a brief justification of why this species is endangered and the criteria used
- Boulenger, G.A. 1889 Catalogue of the Chelonians, Rhynchocephalians, and Crocodiles in the British Museum (Natural History). British Museum, London, 311 pp.
- Engstrom, Tag N., H. Bradley Shaffer, and William P. McCord. 2002 Phylogenetic Diversity of Endangered and Critically Endangered Southeast Asian Softshell Turtles (TrionychidaChitra). Biological Conservation 104 (2):173-179
- Gray, J. E. 1831 A synopsis of the species of Class Reptilia. In: Griffith, E & E. Pidgeon: The animal kingdom arranged in conformity with its organisation by the Baron Cuvier with additional descriptions of all the species hither named, and of many before noticed [Vol. 9]. Whittaker, Treacher and Co., London: 481 + 110 pp.
- Gray, J. E. 1831 Synopsis Reptilium or short descriptions of the species of reptiles. Part I: Cataphracta, tortoises, crocodiles, and enaliosaurians. Treuttel, Wurz & Co., London, 85 pp.
- Gray, J.E. 1844 Catalogue of Tortoises, Crocodilians, and Amphisbaenians in the Collection of the British Museum. British Museum (Natural History), London. viii + 80 p.
- Gray, J. E. 1864 Revision of the species of Trionychidae found in Asia and Africa, with descriptions of some new species. Proc. Zool. Soc. London 1864: 76-98
- Webb, R.G. 1980 Gray, Hardwicke, Buchanan-Hamilton, and drawings of Indian softshell turtles (Family Trionychidae). Amphibia-Reptilia 1: 61-74.
Chitra vandijki

Chitra vandijki là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Mccord & Pritchard mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Cyclanorbis elegans

Cyclanorbis elegans là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.
Cyclanorbis senegalensis

Cyclanorbis senegalensis là một loài ba ba trong họ Trionychidae. Chúng được tìm thấy ở Bénin, Burkina Faso, Cameroon, Tchad, Bờ Biển Ngà, Ethiopia, Gambia, Ghana, Guinea-Bissau, Mali, Mauritanie, Nigeria, Sénégal, Sudan, và Togo.
Cycloderma aubryi

Cycloderma aubryi là một loài ba ba trong họ Trionychidae. Loài này được Duméril mô tả khoa học đầu tiên năm 1856.
Loài ba ba này được tìm thấy tại Cộng hòa Dân chủ Congo, Zaire, Gabon, tỉnh Cabinda của Angola và có khả năng hiện diện tại Cộng hòa Trung Phi.
Cycloderma frenatum

Cycloderma frenatum là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Ba ba Mã Lai

Ba ba Mã Lai (danh pháp hai phần: Dogania subplana) là một loài ba ba trong họ Trionychidae. Nó là loài duy nhất trong chi của nó.

==Phạm vi địa lý==
Nó được tìm thấy ở Brunei, Indonesia, Java, Kalimantan, Malaysia, Myanmar, Philippines, Sabah, Sarawak, Singapore, và Sumatra.
==Mô tả==
Con trưởng thành có thể đạt chiều dài mai 35 cm (13 ¾ inch).

Đầu to và cơ bắp. Mai phẳng, và có cạnh thẳng. Con chưu trưỡng thành có màu đỏ ở hai bên cổ, và có một vài điểm đen tròn (ocelli) trên mai. Những dấu hiệu trở nên mơ hồ như tuổi rùa.

Loài rùa này có màu từ nâu tối tới xanh. Mũi dài và thon như với các thành viên của họ, Trionychidae. 
==Môi trường sống==
Dogania subplana thích sống trong vùng nước động liên tục, được tìm thấy trong dòng suối đá ở độ cao lớn.
==Chế độ ăn uống==
Nó ăn ốc và các động vật thân mềm, nghiền vỏ với bộ hàm mạnh mẽ của nó.
Lissemys punctata

Lissemys punctata là một loài rùa trong họ Trionychidae sống ở Nam Á. Loài này được Bonnaterre mô tả khoa học đầu tiên năm 1789.
Lissemys scutata

Lissemys scutata là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.
Nilssonia formosa

Nilssonia formosa là một loài rùa thuộc họ Trionychidae. Loài được xem là một trong năm loài trong chi "Nilssonia".

==Phân bố==
Người ta tìm thấy loài tại Miến Điện và có thể là Thái Lan.
Nilssonia gangetica

Nilssonia gangetica là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Cuvier mô tả khoa học đầu tiên năm 1825.
Nilssonia hurum

Nilssonia hurum là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1831.
Rùa mai mềm Leith

Rùa mai mềm Leith (danh pháp hai phần: "Nilssonia leithii") là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1872.
Ba ba đen

Ba ba đen hoặc Rùa Bostami, tên khoa học Nilssonia nigricans (trước đây được đặt trong chi Aspideretes), là một loài rùa nước ngọt được tìm thấy ở Ấn Độ (Assam) và Bangladesh (Chittagong). Một cá thể từ lâu được cho là thể tự nhiên của Ba ba Sông Hằng (Aspideretes gangeticus hoặc Nilssonia gangeticus) hoặc Indian peacock softshell turtle (Aspideretes hurum hoặc Nilssonia hurum), nhưng trong khi đó là một cá thể thứ hai là một loài riêng biệt.
Ba ba gai

Ba ba gai hay cua đinh núi (danh pháp hai phần: "Palea steindachneri") là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Siebenrock mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Ba ba gai có mũi dài, mai có màu nâu đến xám với nhiều nốt sần không đều, yếm gần như trắng toàn bộ (có vài vết mờ hoăc lốm đốm), cá thể non có viền màu trắng nhạt, từ phía sau mắt đến đầu. Đặc điểm phân biệt rõ ràng với các loài ba ba khác là có các vết ngấn da sần ở cổ, rìa trước và trên mai có nhiều nốt sần

Chúng là đối tượng sống trong môi trường hoang dã ở các sông, ngòi, khe suối ngoài tự nhiên. Tuy nhiên hiện nay ba ba gai được tìm thấy ở Trung Quốc rất ít (IUCN, 2017) và chủ yếu nhập từ Việt Nam. Ở Việt Nam ba ba gai phân bố tự nhiên ở các sông, suối đầm hồ tại một số tỉnh miền núi phía Bắc nhưng chủ yếu tập trung ở huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái, do Văn Chấn có điều kiện địa lý, khí hậu rất thuận lợi cho ba ba gai sinh trưởng và phát triển.

Ba ba gai sinh trưởng và phát triển tốt ở các đầm hồ, khe suối miền núi, nơi yên tĩnh, kín đáo và có nguồn nước trong, mát và không bị ô nhiễm. Ba ba gai là loài nhút nhát, nhưng rất hung dữ hay cắn nhau. Con lớn có thể cắn con bé, thậm chí khi thiếu thức ăn có thể ăn cả con bé. Thức ăn chính cho ba ba gai chủ yếu là động vật. Sau khi nở vài giờ ba ba tự biết tìm mồi ăn. Mới nở ba ba con ăn động vật phù du, giun đất có kích thước nhỏ. Khi lớn ba ba gai ăn cá, tép, cua, ốc, giun đất và hến. Trong điều kiện nuôi nhân tạo ba ba có thể ăn xác động vật mới chết, phụ phẩm thực phẩm, ngoài ra còn ăn ngũ cốc (ngô, đậu tương...).

Ba ba gai là loài đẻ trứng thụ tinh trong. Khi mới nở ba ba gai có khối lượng từ 5 - 8 gam/con. Trong điều kiện nuôi từ cỡ giống 50 - 100 gam/con, sau 1 năm ba ba gai có thể đạt từ 0,5 - 1,0 kg, sau năm thứ 2 đạt từ 1,0 - 3,0 kg. Ngoài tự nhiên ba ba gai có thể bắt đầu sinh sản từ 4 - 6 tuổi. Trong điều kiện nuôi dưỡng tốt từ 3 - 5 năm ba ba có trọng lượng 2,5 - 3,5 kg thì bắt đầu đẻ trứng.

Ba ba gai sống ở dưới nước nhưng đẻ trứng trên cạn, mùa sinh sản thường vào mùa mưa. Ban đêm ba ba gai bò lên bãi cát ven suối, bờ ao tìm chỗ kín đáo có đất, cát sốp ẩm bới làm tổ và đẻ trứng. Sau khi đẻ xong, chúng dùng hai chân trước cào lớp cát, đất lấp kín trứng, sau đó dùng bụng xoa nhẵn mặt đất rồi bò xuống nước sinh sống. Ba ba là loài không biết ấp trứng, sau 55 - 60 ngày thì trứng nở. Ngoài tự nhiên, tỷ lệ nở của trứng ba ba gai thấp do tác động của các yếu tố môi trường không thuận lợi và một số loài địch hại.

Thịt ba ba gai là một  trong những loại thức ăn quý, có giá trị dinh dưỡng cao. Trong 100g thịt ba ba có khoảng 80g nước, 16,5g protein, 1g lipid, 1,6g carbohydrat, 107 mg calci, 1,4 mg chất sắt, 3,7 mg axit nicotinic, khá giàu các vitamin B1, B2, vitamin A và iod. Các món ăn từ ba ba rất thích hợp cho những người bị bệnh lao, viêm gan mãn tính, xơ gan, tiểu đường, viêm thận, nam giới thận yếu thuộc thể can thận âm hư (người gầy yếu; hay hoa mắt, chóng mặt; có cảm giác sốt về chiều; lòng bàn tay, bàn chân nóng, gò má đỏ; vã mồ hôi trộm, di mộng tinh, miệng khát, họng khô, lưỡi đỏ...).
Rùa mai mềm khổng lồ Châu Á

Rùa mai mềm khổng lồ Châu Á, hay còn gọi là Rùa mai mềm khổng lồ Cantor, có tên khoa học Pelochelys cantorii. Chúng là một loài rùa rất hiếm trong họ Trionychidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1864, có nguồn gốc từ Pakistan và Ấn Độ. Chúng không phải là loài rùa biển và ưa sống trên đất liền, gần các con suối và vùng ngập nước. Chúng là một trong những loài động vật kỳ lạ nhất trên hành tinh, với cơ thể khổng lồ, cái mai mềm và phần đầu kỳ dị. Một con trưởng thành có thể có phần mai dài tới 180 cm.

==Tham khảo==
- Database entry includes a brief justification of why this species is endangered and the criteria used
- Boulenger, G.A. 1889 Catalogue of the Chelonians, Rhynchocephalians, and Crocodiles in the British Museum (Natural History). British Museum, London, 311 pp.
- Engstrom, Tag N., H. Bradley Shaffer, and William P. McCord. 2002 Phylogenetic Diversity of Endangered and Critically Endangered Southeast Asian Softshell Turtles (TrionychidaChitra). Biological Conservation 104 (2):173-179
- Gray, J. E. 1831 A synopsis of the species of Class Reptilia. In: Griffith, E & E. Pidgeon: The animal kingdom arranged in conformity with its organisation by the Baron Cuvier with additional descriptions of all the species hither named, and of many before noticed [Vol. 9]. Whittaker, Treacher and Co., London: 481 + 110 pp.
- Gray, J. E. 1831 Synopsis Reptilium or short descriptions of the species of reptiles. Part I: Cataphracta, tortoises, crocodiles, and enaliosaurians. Treuttel, Wurz & Co., London, 85 pp.
- Gray, J.E. 1844 Catalogue of Tortoises, Crocodilians, and Amphisbaenians in the Collection of the British Museum. British Museum (Natural History), London. viii + 80 p.
- Gray, J. E. 1864 Revision of the species of Trionychidae found in Asia and Africa, with descriptions of some new species. Proc. Zool. Soc. London 1864: 76-98
- Webb, R.G. 1980 Gray, Hardwicke, Buchanan-Hamilton, and drawings of Indian softshell turtles (Family Trionychidae). Amphibia-Reptilia 1: 61-74.
Pelochelys signifera

Pelochelys signifera là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Webb mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Rùa mai mềm Trung Quốc

Rùa mai mềm Trung Quốc (danh pháp hai phần: "Pelodiscus axenaria") là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Zhou, Zhang & Fang, mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.

==Tham khảo==
Đã chết tại Tô Châu
Rùa mai mềm bắc Trung Quốc

Rùa mai mềm bắc Trung Quốc (danh pháp hai phần: "Pelodiscus maackii") là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Brandt mô tả khoa học đầu tiên năm 1858.
Rùa mai mềm Trung Quốc nhỏ

Rùa mai mềm Trung Quốc nhỏ (danh pháp hai phần: "Pelodiscus parviformis") là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Tang miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Rafetus euphraticus

Rafetus euphraticus là một loài rùa trong họ Trionychidae. Loài này được Daudin mô tả khoa học đầu tiên năm 1802.
Ba ba Châu Phi

Ba ba châu Phi hay ba ba sông Nile (danh pháp hai phần: Trionyx triunguis) là một loài rùa lớn nước ngọt và nước lợ, sống ở Châu Phi (có mặt ở phần lớn Đông, Tây và Trung Phi) và Cận Đông (Israel, Liban, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ). Đây là loài duy nhất còn tồn tại của chi "Trionyx". Trong quá khứ nhiều loài ba ba khác cũng được đặt trong chi này, nhưng hiện nay đã được chuyển sang chi khác. Mặc dù có tên là "ba ba châu Phi" nhưng "Trionyx triunguis" và "Trionyx" cũng không phải là loài hoặc chi ba ba duy nhất ở châu Phi (các chi "Cyclanorbis" và "Cycloderma" cũng ở châu Phi).
Acanthochelys pallidipectoris

Acanthochelys pallidipectoris là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Freiberg mô tả khoa học đầu tiên năm 1945.
Chelodina burrungandjii

Chelodina burrungandjii là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Thomson, Kennett & Georges, mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Chelodina canni

Chelodina canni là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Mccord & Thomson mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chelodina colliei

Chelodina colliei là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1841.
Chelodina expansa

Chelodina expansa hay rùa cổ dài mai rộng trong họ Chelidae. Đây là loài rùa cổ dài lớn nhất với mai dài tới 45 cm. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1857.
Rùa cổ dài phương Đông

Rùa cổ dài phương Đông ("Chelodina longicollis"), còn được gọi là rùa cổ rắn phương đông, rùa cổ rắn thông thường hoặc rùa cổ dài thông thường, là một loài rùa cổ rắn đông Úc sống ở nhiều vùng nước khác nhau và là loài kiếm ăn cơ hội. Nó là một loài rùa cổ bên (Pleurodira), có nghĩa là nó cúi đầu sang một bên vào mai chứ không kéo trực tiếp ra sau.

== Phân bố ==
Loài này được tìm thấy ở khắp miền đông nam Úc, nơi nó được tìm thấy ở phía tây Adelaide (Nam Úc) về phía đông khắp Victoria và New South Wales, và về phía bắc đến sông Fitzroy của Queensland. Nơi những con rùa này tiếp xúc với loài "Chelodina canni", chúng tự do lai tạo, thể hiện sức sống lai trong hệ thống thoát nước sông Styx của Queensland.

== Miêu tả ==
Mai rùa thường có màu đen, mặc dù một số có thể màu nâu. Nó rộng và phẳng với một rãnh sâu ở giữa. Các đường viền được viền màu đen ở những cá thể có màu nền sáng hơn. Phần dưới mai cũng rất rộng và có màu kem đến vàng với các đường chỉ khâu màu đen. Cổ dài và hẹp, điển hình của chi "Chelodina", và đạt chiều dài xấp xỉ 60% chiều dài mai. Cổ có nhiều nốt sần nhỏ nhọn và có màu xám đến đen ở mặt lưng, màu kem ở dưới, cũng như phần đầu hẹp. Con cái có xu hướng phát triển với kích thước lớn hơn và có cơ thể sâu hơn. Kích thước tối đa được ghi nhận đối với con cái và con đực khác nhau tùy theo phạm vi sống, trong môi trường sông ở Murray, nó là 28,2 cm và 24,9 cm, trong khi ở thung lũng Latrobe, nó là 21,6 cm và 18,8 cm. Người ta cho rằng điều này có liên quan đến năng suất của môi trường địa phương.

Khi cảm thấy bị đe dọa, loài rùa này sẽ tiết ra chất dịch có mùi khó chịu từ tuyến xạ hương của chúng. Đặc điểm này khiến chúng có thêm một cái tên phổ biến khác là "kẻ bốc mùi".

Rùa cổ dài phương Đông là loài ăn thịt, ăn nhiều loại động vật, bao gồm côn trùng, giun, nòng nọc, ếch, cá nhỏ, động vật giáp xác và động vật thân mềm.

== Sinh sản ==
Vào đầu mùa hè, con cái đẻ từ hai đến mười quả trứng ở bờ môi trường sống dưới nước của chúng. Ba đến năm tháng sau, con non thoát ra khỏi vỏ. Những con rùa non này thường trở thành con mồi cho những thú săn mồi như cá và chim. Con cái đẻ từ một đến ba ổ trứng mỗi năm.
Chelodina mccordi

Chelodina mccordi là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Rhodin miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Loài rùa cực kỳ nguy cấp này là loài bản địa Rote ở Indonesia. Rùa cổ dài mccordi timorensis, một phân loài của nó, sống ở Đông Timor, đôi khi được coi là loài riêng, được gọi là rùa cổ rắn Timor (Rùa cổ dài timorensis). Nó thuộc về các chi Rùa cổ dài (rùa cổ rắn Australia) trong họ Chelidae (rùa cổ bên).
==Mô tả==
Rùa cổ rắn đảo Roti đã được tách ra từ loài rùa cổ rắn New Guinea và được coi là loài riêng biệt vào năm 1994 sau khi Tiến sĩ Anders Rhodin, giám đốc của Tổ chức Nghiên cứu Chelonian ở Lunenburg (Massachusetts), phát hiện ra rằng có sự khác biệt giữa hai loài. Những con rùa cổ rắn đầu tiên trên Rote được phát hiện vào năm 1891 bởi George Albert Boulenger. Họ đã đặt tên loài rùa này theo tên Tiến sĩ William McCord, một chuyên gia về thú y và rùa từ Hopewell Junction, New York.

Mai có thể đạt chiều dài từ 18 đến 24 cm. Chiều dài của các cổ tương tự. Màu sắc của mai là màu nâu nhạt màu xám. Thỉnh thoảng cũng có những mẫu vật có màu hạt dẻ. Yếm là nhạt da bò trắng. Cổ có màu nâu sẫm trên phần lưng với nốt sần tròn. Các phần dưới là màu be trắng. Mống mắt là màu đen bao quanh bởi một vòng trắng. Môi trường sống của loài này là đầm lầy, ruộng bậc thang, và hồ nước nhỏ.

==Sinh sản==
Một ổ có thể có 8-14 quả trứng và nó có thể có ba thời kỳ sinh sản trong một năm. Kích thước của trứng là 30 × 20mm và trọng lượng có thể đạt tới tám đến mười gram. Các con non đầu tiên nở ra sau ba tháng, con cuối cùng sau bốn tháng. Khi chúng nở chúng có kích thước 28 × 20mm và chúng có những đốm vàng trên yếm mà trở nên sẫm hơn theo thời gian cho đến khi yếm gần như màu đen sau một vài tuần. Trong giai đoạn phát triển màu sắc trở nên trắng hơn cho đến khi cuối cùng chúng đã đạt được màu sắc của rùa trưởng thành.
Chelodina novaeguineae

Chelodina novaeguineae là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Chelodina parkeri

Chelodina parkeri là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Rhodin & Mittermeier mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.
Chelodina pritchardi

Chelodina pritchardi là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Rhodin miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Chelodina reimanni

Chelodina reimanni là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Philippen & Grossmann mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Chelodina rugosa

Chelodina rugosa là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Ogilby mô tả khoa học đầu tiên năm 1890.

Loài này được mô tả vào năm 1890 từ vật liệu được thu thập ở Cape York của Queensland, Úc. Loài này trong những năm gần đây đã có một số loài rùa đồng nghĩa với nó, phân bố bao gồm miền bắc Australia, Indonesia và Pitcairn. Loài rùa ăn thịt này ăn cá, nòng nọc, rùa con, giun, dế, v.v.

Nó không phải là một loài hung dữ với sự phòng thủ bằng cách cắn. Các cá nhân có xu hướng vẩy để trốn thoát hơn là cắn. Loài này có thể được tìm thấy không chỉ ở nước ngọt, mà do gần bờ biển phía nam New Guinea và gần các đảo gần bờ, nó cũng có thể được tìm thấy trong nước lợ. Chelodina rugosa có xu hướng ẩn dưới và giữa các tảng đá và khúc gỗ nếu có thể hoặc chôn mình trong bùn để hoạt động như một kẻ săn mồi phục kích cá, động vật lưỡng cư và động vật không xương sống (Schnirel, 2008). Sự dị hình giới tính là khá rõ ràng ở loài này. Con cái có thể dễ dàng nhận ra bởi cái đuôi rất ngắn, mập mạp.
Chelodina steindachneri

Chelodina steindachneri là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Siebenrock mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.
Elseya albagula

Elseya albagula là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Thomson, Georges và Limpus mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.

== Mô tả ==
"Elseya albagula" là loài lớn nhất còn tồn tại trong chi Elseya với chiều dài của mai rùa là 420 mm.
Elseya branderhorsti

Elseya novaeguineae (Tiếng Anh: Branderhorst's turtle, Branderhorst's snapping turtle) là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Ouwens mô tả khoa học đầu tiên năm 1914. Loài này là loài đặc hữu của miền nam New Guinea, Tây Papua Indonesia và tỉnh Western Province của Papua New Guinea .
Elseya dentata

Elseya dentata là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Elseya irwini

Elseya irwini là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Cann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Elseya lavarackorum

Elseya lavarackorum là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được White & Archer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Elusor macrurus

Elusor macrurus là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Cann & Legler miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Thằn lằn giun Palaearctic

Thằn lằn giun Cổ Bắc giới, tên khoa học Trogonophidae, là một họ amphisbaenia, gồm 5 loài được xếp trong 4 chi. Thằn lằn giun Cổ Bắc giới được tìm thấy ở Bắc Phi, Sừng châu Phi, Bán đảo Ả Rập, và miền tây Iran (các khu vực này thuộc ranh giới phía tây nam của vùng sinh thái Cổ Bắc giới). Chúng là các loài bò sát giống như thằn lằn, không chân, ăn thịt thích nghi đào hang.

==Các chi==
- "Agamodon" Peters, 1882 (2 loài)
- "Diplometopon" Nikolskii, 1907 (đơn loài)
- "Pachycalamus" Günther, 1881 (đơn loài)
- "Trogonophis" Kaup, 1830 (đơn loài)

==Tham khảo ==
- Gray, 1865: "A revision of the genera and species of amphisbaenians with the descriptions of some new species now in the collection of the British Museum." Proceedings of the Zoological Society of London, , (texte intégral).
- trogonophidae
Emydura subglobosa

Emydura subglobosa là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Krefft mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Emydura tanybaraga

Emydura tanybaraga là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Cann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Emydura victoriae

Emydura victoriae là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1842.
Hydromedusa maximiliani

Hydromedusa maximiliani là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Mikan mô tả khoa học đầu tiên năm 1820.
Hydromedusa tectifera

Hydromedusa tectifera là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.
Mesoclemmys dahli

Mesoclemmys dahli là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Zangerl & Medem mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Mesoclemmys heliostemma

Mesoclemmys heliostemma là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Mccord, Joseph-Ouni & Lamar, mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Mesoclemmys hogei

Mesoclemmys hogei là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Mertens mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Mesoclemmys perplexa

Mesoclemmys perplexa là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Bour & Zaher mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Mesoclemmys zuliae

Mesoclemmys zuliae là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Pritchard mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Myuchelys bellii

Myuchelys bellii là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Đây là loài đặc hữu của New South Wales, Australia. "Myuchelys bellii" là loài lớn nhất trong chi "Myuchelys" với con đực trưởng thành (chiều dài mai lên đến 227 mm) nhỏ hơn con cái (chiều dài mai lên đến 300 mm).
Myuchelys georgesi

Myuchelys georgesi là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Cann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Loài này có kích thước vừa phải (chiều dài mai đến 240 mm ở con cái, 185 mm ở con đực), và là loài đặc hữu của Úc với sự phân bố rất hạn chế đối với hệ thống thoát nước ven biển nhỏ của sông Bellinger ở New South Wales. Trong quá khứ, loài này được coi là có nhiều ở địa phương. Môi trường sống ưa thích của loài này là các vực sâu hơn của dòng nước trong đến thượng nguồn của sông, nơi nước chảy liên tục trong hầu hết các tháng qua một tầng đá gốc và lòng suối gồm đá cuội, cuội và sỏi.
==Từ nguyên ==
Tên cụ thể, "georgesi", để vinh danh người Úc nhà nghiên cứu bò sát Arthur Georges.
Myuchelys georgesi là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Cann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Myuchelys latisternum

Myuchelys latisternum là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1867. Đây là loài đặc hữu Australia, phạm vi phân bố dọc theo sông suối và các đầm và phá nối liền từ ven biển Bán đảo Cape York đến phía bắc New South Wales, với các quần thể cũng được ghi nhận là xa về phía nam như Newcastle - (Địa điểm lưu vực sông Williams của Đập Tilligra trước đây). Chúng được cho là đã được du nhập vào hồ Eacham ở Atherton Tablelands.
Myuchelys novaeguineae

Myuchelys novaeguineae là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Meyer mô tả khoa học đầu tiên năm 1874.
Myuchelys purvisi

Myuchelys purvisi là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Wells & Wellington mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Phrynops hilarii

Phrynops hilarii hay rùa đầu cóc Hilaire là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Duméril & Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Phrynops williamsi

Phrynops williamsi là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Rhodin & Mittermaier mô tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Platemys platycephala

Platemys platycephala hay rùa cổ xoắn là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Schneider mô tả khoa học đầu tiên năm 1792.
Pseudemydura umbrina

Pseudemydura umbrina là một loài rùa trong họ Chelidae. Loài này được Siebenrock mô tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Rheodytes leukops

Rùa sông Fitzroy (Rheodytes leukops) là loài rùa thuộc họ Chelidae. Loài là thành viên duy nhất của chi Rheodytes. Đây là loài đặc hữu phía đông nam Queensland, Australia.

Các báo cáo gần đây có thấy loài rùa này bị giới hạn ở hệ thống thoát nước của sông Fitzroy, Queensland, Australia. Môi trường sống của loài rùa bao gồm ít hơn 10,000 km² bao gồm các sông Fitzroy, Mackenzie và Dawson.Rùa này có khả năng rất đặc biệt là loài rùa Fitzroy sinh sống ở phía Đông Nam Queensland, Australia có khả năng hô hấp bằng hậu môn. Cụ thể, trong phần cuối cơ thể của nó có một chiếc túi đặc biệt gọi là bursa và hai cái nang lớn giúp chúng lấy oxy trong nước để kéo dài thời gian lặn dưới nước. Trong khi lặn, loài rùa này liên tục bơm nước vào hậu môn rồi túi bursa và hai nang sẽ tự động lọc oxy để cung cấp cho cơ thể. Điều này giúp chúng có thể tăng cao thời gian lặn hơn so với tất cả các loài rùa khác. Ước tính, số oxy thu thập qua hậu môn chiếm hơn 70% oxy mà rùa Fitzroy nạp vào cơ thể, gấp nhiều lần lượng không khí mà chúng thu vào qua đường miệng.

==Đọc thêm==
- Australasian Reptile & Amphibian Specialist Group 1996. "Rheodytes leukops". 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on ngày 29 tháng 7 năm 2007.
Pelomedusa subrufa

Pelomedusa subrufa là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Bonnaterre mô tả khoa học đầu tiên năm 1789.
Pelusios adansonii

Pelusios adansonii là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Schweigger mô tả khoa học đầu tiên năm 1812.
Pelusios bechuanicus

Pelusios bechuanicus là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Fitzsimons mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Pelusios broadleyi

Pelusios broadleyi là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Bour mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

==Tham khảo==
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
Pelusios carinatus

Pelusios carinatus là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Laurent mô tả khoa học đầu tiên năm 1956.
Pelusios castaneus

Pelusios castaneus là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Schweigger mô tả khoa học đầu tiên năm 1812.
Pelusios castanoides

Pelusios castanoides là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Hewitt mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Pelusios chapini

Pelusios chapini là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Laurent mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.
Pelusios cupulatta

Pelusios cupulatta là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Bour & Maran mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Pelusios gabonensis

Pelusios gabonensis là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Duméril mô tả khoa học đầu tiên năm 1856.
Pelusios marani

Pelusios marani là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Bour mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Pelusios nanus

Pelusios nanus là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Laurent mô tả khoa học đầu tiên năm 1956.
Pelusios niger

Pelusios niger là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Duméril & Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Pelusios rhodesianus

Pelusios rhodesianus là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Hewitt mô tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Pelusios seychellensis

Pelusios seychellensis là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Siebenrock mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Pelusios sinuatus

Pelusios sinuatus là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Pelusios subniger

Pelusios subniger là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Lacépède mô tả khoa học đầu tiên năm 1789.
Pelusios upembae

Pelusios upembae là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Broadley mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Pelusios williamsi

Pelusios williamsi là một loài rùa trong họ Pelomedusidae. Loài này được Laurent mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.
Erymnochelys madagascariensis

Erymnochelys madagascariensis là một loài rùa trong họ Podocnemididae. Loài này được Grandidier mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.
==Mô tả==
Erymnochelys madagascariensis là một trong những loài rùa nguy cấp nhất trên thế giới, và cũng được đưa vào Quỹ Bảo tồn Rùa (TFC) top 25 loài có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất Nó có một chiếc mai màu nâu sẫm cứng kèm theo tất cả các phần mềm của cơ thể và như tên gọi của nó cho biết (Madagascan big-headed turtle) nó có một cái đầu thực sự lớn.
Peltocephalus dumerilianus

Peltocephalus dumerilianus là một loài rùa trong họ Podocnemididae. Loài này được Schweigger mô tả khoa học đầu tiên năm 1812.
Podocnemis erythrocephala

Podocnemis erythrocephala là một loài rùa trong họ Podocnemididae. Loài này được Spix mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Podocnemis expansa

Podocnemis expansa là một loài rùa trong họ Podocnemididae. Loài này được Schweigger mô tả khoa học đầu tiên năm 1812.
Loài rùa này được tìm thấy trong lưu vực sông Amazon (Peru, Brazil, Colombia, Venezuela, vv.) Con trưởng thành thường đạt kích thước dài 1 m. Rùa cái có mai phẳng rộng và kích thước lớn hơn và số lượng nhiều hơn so với rùa đực. Loài rùa này chỉ ăn thực vật.
Podocnemis lewyana

Podocnemis lewyana là một loài rùa trong họ Podocnemididae. Loài này được Duméril mô tả khoa học đầu tiên năm 1852.
Podocnemis sextuberculata

Podocnemis sextuberculata là một loài rùa trong họ Podocnemididae. Loài này được Cornalia mô tả khoa học đầu tiên năm 1849.
Podocnemis unifilis

Podocnemis unifilis là một loài rùa trong họ Podocnemididae. Loài này được Troschel mô tả khoa học đầu tiên năm 1848.

==Tham khảo==
- ARKive Yellow-headed sideneck turtle (Podocnemis unifilis). (n.d.) Retrieved April 16, 2018
- Listed as Vulnerable (VU A1acd v3.1)
- Ernst, Carl H., and Roger W. Barbour (1989). "Turtles of the World", Smithsonian Institution Press, Washington, D.C., and London.
Podocnemis vogli

Podocnemis vogli là một loài rùa trong họ Podocnemididae. Loài này được Müller mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.
MBC

MBC có thể chỉ:

== Truyền hình ==
- Major Broadcasting Cable Network
- Malawi Broadcasting Corporation
- Manila Broadcasting Company, tại Philippines
- Mauritius Broadcasting Corporation
- MBC Networks
- MBC TV (India)
- Middle East Broadcasting Center
- Missinipi Broadcasting Corporation
- Munhwa Broadcasting Corporation, một nhà đài của Hàn Quốc
- MBC TV
- Museum of Broadcast Communications
==Giáo dục==
- Mary Baldwin College
- Master of Business Communication
- Matthew Boulton College
- Minneapolis Business College
- Morris Brown College

==Giải trí==
- Miami Boys Choir
- Monster Buster Club

==Khoa học và công nghệ==
- 4-MBC, 4-methylbenzylidene camphor
- MBC-550
- Main-belt comet
- Metastatic breast cancer
- Meteor burst communications
- Minimum bactericidal concentration
- Myoblast city

==Thể thao==
- Manchester Baseball Club
- Midwest Basketball Conference
- Mitteldeutscher BC

== Khác ==
- Maidstone Borough Council
- Makati Business Club
- Mesoamerican Biological Corridor
- Michigan Brewing Company
- Transports de la région Morges-Bière-Cossonay
Siêu cúp bóng đá châu Âu 2013

Siêu cúp châu Âu 2013 là trận tranh siêu cúp châu Âu giữa Bayern München và Chelsea, hai nhà vô địch lần lượt của các giải UEFA Champions League 2012-13 và UEFA Europa League 2012-13. Trận đấu diễn ra trên sân Eden Arena, Praha, Cộng hòa Séc vào ngày 30 tháng 8 năm 2013. Đây là trận Siêu cúp châu Âu đầu tiên kể từ năm 1998 mà nơi tổ chức không phải tại sân vận động Louis II, Monaco. Đây là trận tái đấu đầy duyên nợ của hai đội, bởi chính Chelsea đã đánh bại Bayern tại trận chung kết Champions League mùa trước.

Kết quả Bayern đã giành chiến thắng 5-4 trên chấm phạt đền sau khi hòa 2-2 trong thời gian đấu chính thức và hiệp phụ,trở thành đội bóng Đức đầu tiên vô địch UEFA Supper Cup

==Liên kết ngoài==
- UEFA Super Cup (official website)
- 2013 UEFA Super Cup, UEFA.com
Đức Mẹ Derzhavnaya

Đức Mẹ Derzhavnaya ("của vương quyền") là một biểu tượng của Chính thống Nga và được coi là vật thiêng liêng nhất đối với những người theo thuyết quân chủ. Hình ảnh miêu tả Maria (Theotokos) đi kèm với Chúa Cha và hài nhi Chúa Giêsu. Đức Maria đôi một vương miện của sa hoàng, tay phải cầm một phương trượng và tay trái ôm một quả cầu thống trị - biểu tượng của chính quyền quân chủ.

Những người ủng hộ nhà nước quân chủ tin rằng đây là một dấu hiệu của Maria giữ vững uy quyền của nền quân chủ. Quyền lực sẽ được trả lại cho Nga sau khi người Nga ăn năn tội vì đã lật đổ chế độ quân chủ trong cuộc cách mạng Nga và quyền của Sa hoàng sẽ trở lại.

Biểu tượng này bất ngờ được phát hiện trong một nhà thờ ở Kolomenskoe vào ngày Sa hoàng Nicholas II thoái vị (02 Tháng 3 năm 1917). Nó được cho là có từ cuối thế kỷ 18 và cho đến năm 1812 nó đã được lưu giữ tại Tu Viện Ascension trong các Điện Kremlin ở Moskva.
Đức Mẹ Vladimir

Theotokos của Vladimir (tiếng Hy Lạp: Θεοτόκος του Βλαντιμίρ), còn được gọi là Đức Mẹ Vladimir, Vladimir Mẹ Thiên Chúa, hoặc Thánh Mẫu Vladimir (tiếng Nga: Владимирская Икона Божией Матери), là một biểu tượng Byzantine thời trung cổ thể hiện hình ảnh Đức Trinh Nữ và con trẻ Giêsu đã. Nó là một trong những biểu tượng được tôn kính nhất trong giáo hội chính thống và là một ví dụ minh họa tốt cho loại hình tượng Eleusa (thể hiện Đức Maria trong dáng vẻ một người phụ nữ hiền dịu và con trẻ Giêsu rúc lên má của mẹ mình). Theotokos (tiếng Hy Lạp có nghĩa là "Đấng sinh ban Thiên Chúa") được coi là thánh bảo vệ của nước Nga. Biểu tượng này hiện nay được lưu giữ ở Trung tâm nghệ thuật Tretyakov, Moskva. Lễ kính Đức Mẹ Vladimir là vào ngày 3 tháng 6. Bản sao của hình ảnh gốc này đã được sao chép nhiều lần trong nhiều thế kỷ. Thậm chí có một số bản sao còn có số lượng lớn hơn cả bản gốc và một số bản sao có ý nghĩa nghệ thuật và tôn giáo riêng của nó.

Nhà sử học nghệ thuật David Talbot Rice ""thừa nhận đây là một trong những bức tranh tôn giáo nổi bật nhất của thế giới"". Nhiều người Nga xem "Đức Mẹ Vladimir" như là ""Mẹ của mình"".

Biểu tượng này có nguồn gốc Hy Lạp. Đa số cho rằng vào năm 1131, nó được đưa đến Ukraina, như một món quà mà Thượng Phụ Hy Lạp Luke Chrysoberges của Constantinople gởi tặng đại công tước Yury Dolgoruky của Kiev. Sau thời gian lưu giữ tại Tu viện Mezhyhirskyi, Kiev, năm 1155, tác phẩm được chuyển về Vladimir. Theo truyền thuyết, ban đầu, con trai đại công tước Yury Dolgoruk là Andrey Bogolyubskiy không có ý định đưa tác phẩm đến Vladimir, nhưng trên đường vận chuyển, khi đến Vladimir, con ngựa của ông đã kiên quyết không chịu đi nữa. Người ta cho rằng điều này như một dấu hiệu cho thấy "Thánh tượng" muốn ở Vladimir. Andrey Bogolyubskiy cũng tin như vậy. Ông dừng lại, và xây dựng ở đây một ngôi nhà thờ lớn dành riêng cho "Thánh tượng". Bắt đầu từ đó, tác phẩm có tên "Đức Mẹ Đồng Trinh Vladimir".

Năm 1395, trước cuộc tàn phá của quân Mông Cổ xâm lược, tác phẩm đã được chuyển đến Moskva. Một điều trung hợp là lúc "Ảnh thánh" được chuyển đến Moskva, cũng là lúc quân Mông Cổ rút lui ra khỏi đây. Điều này, đã khiến cho người dân Nga tin tưởng mãnh liệt hơn vào quyền uy linh thiêng của "Thánh tượng". Trong một khoảng thời gian ngắn, tác phẩm đã được sao chép với rất nhiều bản sao khác nhau và được thờ kính ở khắp nơi trên đất nước Nga.

Nhiều tác giả cho rằng cả về nội dung lẫn hình thức thể hiện, nó gần với truyền thống icon Nga hơn là truyền thống icon Byzantium. Tác phẩm "Đức Mẹ Vladimir" tuy vẫn là sự cách điệu hoá với ngôn ngữ biểu trưng của "Thánh tượng", nhưng nổi bật ở đây là tình cảm mẹ con. Đức Mẹ Đồng Trinh đang biểu lộ sự đau thương, sầu muộn trước viễn cảnh Khổ Nạn của con mình. Còn Chúa Hài Đồng, thì như mọi em bé khác, hồn nhiên áp má âu yếm mẹ mình.
Việt Hùng (phát thanh viên)

Việt Hùng là phát thanh viên nổi tiếng của Đài Tiếng nói Việt Nam, được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú năm 2012.

Lúc đầu ông đam mê các giọng đọc trên Đài tiếng nói Việt Nam thời chiến tranh Việt Nam. Vì thế đem lòng muốn vào nghề này. Ông vào nghề do có sự giúp đỡ của Nguyễn Thơ và Tuyết Mai. Lúc đang học tại trường Đại học giao thông Vận tải, ông đã được thử giọng và mong muốn trở thành một phát thanh viên.

Năm 1969, tốt nghiệp Đại học, Việt Hùng nhập ngũ. Đóng quân ở Quảng Bình 3 năm, đến đầu năm 1973, ông mới chính thức về làm phát thanh viên của Đài tiếng nói Việt Nam.

Mặc dù được đọc trên làn sóng phát thanh là niềm mơ ước của ông nhưng khi trực tiếp bước vào nghề ông mới thấy nhiều khó khăn do Việt Nam chưa có trường dạy phát thanh viên vào thời đó. Thời gian đầu, Việt Hùng được phân công đọc bản tin dự báo thời tiết phát vào lúc 5h sáng. Rồi ông được phân công đọc những đoạn giới thiệu văn nghệ hay truyện ngắn. Mới đầu được phân đọc bài ngắn rồi tiếp đến truyện vừa rồi đến bút ký.

Hơn 50 năm gắn bó với làn sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam, phát thanh viên Việt Hùng đã để lại những dấu ấn khó phai trong lòng thính giả yêu Đài. Ông vinh dự được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú trong dịp kỷ niệm 122 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/2012). Ông nghỉ hưu năm 2007.

Tuy đã nghỉ hưu được 5 năm nhưng ông vẫn đến phòng thu đều đặn để thu thanh chương trình đọc truyện đêm khuya hay truyện dài, văn nghệ.
Bạch Long Mã

Bạch Long Mã (chữ Hán: 白龍馬) hay Tiểu Bạch Long là con của Tây Hải Long Vương (em Đông Hải Long Vương) là đồ đệ thứ tư của Đường Tăng đi thỉnh kinh ở Tây Thiên trong tiểu thuyết Tây du ký của Ngô Thừa Ân. Trong tiểu thuyết này, Bạch Long Mã dưới hình hài của một con ngựa trắng, chở Tam Tạng đi lấy kinh. Với một tiểu thuyết đậm chất Phật giáo như Tây Du Ký, thì Bạch Long mã phảng phất những hình ảnh của Phật giáo, nó dường như là hiện thân của con ngựa Kiền Trắc khi chở Thái tử Tất Đạt Đa, con ngựa này cùng một cặp với con khỉ Tôn Ngộ Không liên tưởng đến hình ảnh tâm viên ý mã, một triết lý sâu xa của Phật giáo.

==Thân thế==
Tiểu Bạch Long là con trai của Tây Hải Long Vương, ngày trước là Tam Thái Tử của Tây Hải Long Cung. Bạch Long Mã là một người khôi ngô tuấn tú song vì nảy sinh vấn đề với cha, làm hỏng báu vật mà Ngọc Hoàng Thượng đế ban cho, bị cha bẩm báo lên trên trời nên đáng lẽ bị tội chết. Vì thế mà Quan Thế Âm Bồ Tát đã cho phò giá Đường Tăng để chuộc lại những lỗi lầm đã gây ra. Khi phò giá Đường Tăng ông là một con ngựa, rất ít khi cùng các sư huynh tham gia chiến đấu với yêu quái, trong trận Hoàng bào quái là một lần hiếm hoi ông tham gia chiến đấu và báo cho Trư Bát Giới biết Đường Tăng đã bị Hoàng bào quái biến thành hổ.

Trong Tây Du Ký năm 1986 đã có sự thêm thắt nhiều so với nguyên tác về nguồn gốc phạm lỗi của Bạch Long Mã, đó là Thái Tử có vợ là Vạn Thánh Công Chúa, người vợ công chúa này lại đi ngoại tình với con trùng Cửu Đầu Trùng khiến cho Tam Thái Tử giận dữ mà phá viên Dạ Minh Châu mà Ngọc Hoàng tặng nhân dịp ngày cưới. Trong phiên bản Tân Tây du ký (2011) ông được biết đến nhiều hơn qua những lần cùng sư huynh chiến đấu yêu quái và bảo vệ hành lý khi Sa Tăng bị bắt.
==Phò giá==
Khi Đường Tăng vừa thu phục Tôn Ngộ Không ông đã ăn thịt con ngựa mà Đường Tăng cưỡi nên đã bị Ngộ Không tìm đến đòi mạng. Võ công của ông và Ngộ Không là một trời một vực nên ông đã sớm thất bại và rút xuống nước. Sau đó, Quan Âm Bồ Tát đã gọi lên để Tiểu Bạch Long đi theo phò giá Đường Tăng. Tây Hải Long Vương Tam Thái Tử do có công lao cõng Đường Huyền Trang, phụ giúp các sư huynh trên đường đến Tây Thiên nên được phong thành chính quả. Hồi 100, Tiểu Bạch Long được phong Bát Bộ Thiên Long Quảng Lực Bồ Tát là đã tu thành chính quả.

== Hình tượng==
Bạch Long Mã cũng giống 4 người đồng hành khác, đại diện cho ý cuối cùng của Ngũ vị nhất thể: Ý. Người Trung Quốc có câu: "Tâm viên ý mã", tức là Tâm con khỉ, Ý con ngựa. Cái Tâm đã là Tôn Ngộ Không thì cái Ý là Bạch Long Mã. Cái Ý ở đây chính là ý chí, sự quyết tâm tiến về phía trước không lùi lại. Cũng bởi con ngựa này luôn tiến về phía trước mới có thể chở được Tam Tạng tới Tây Phương. Bạch Long Mã thường được coi là em út trong đoàn, nhưng tác giả vẫn cho Bạch Long gặp đường Tăng trước cả Bát Giới và Sa Tăng. Như vậy bởi vì muốn đi tiếp thì cần phải "Tâm Ý hợp nhất", Tôn Ngộ Không chính là người thu phục Bạch Long Mã, tức là tâm ý đã hợp nhất, đồng lòng tiến lên. Cái ý chí tiến lên còn phụ thuộc vào cái tâm, phải "toàn tâm toàn ý" mới có thể chuyên tâm tu hành, tiếp tục tu hành không lùi bước.
Ngai tòa khôn ngoan

Trong truyền thống Công giáo Rôma, các tước hiệu "Chỗ ngồi trí tuệ" hoặc "Ngai tòa khôn ngoan" (tiếng Latinh: "sedes sapientiae") được xác định là một trong nhiều tước hiệu đạo đức dành cho Đức Maria Mẹ Thiên Chúa. Cụm từ này, được đặc trưng trong thế kỷ 11 và 12, bởi Peter Damiani và Guibert de Nogent đã ví von Đức Maria như ngai tòa của Solomon, nói đến hình ảnh Đức Maria là người đã cưu mang Đức Giêsu, Con Thiên Chúa. Như việc diễn đạt vai trò của Đức Trinh Nữ trong việc tham gia vào vinh quang và với giáo huấn của con người. Hình ảnh Đức Mẹ được xem như một hình ảnh truyền thống đặc biệt phổ biến trong khoa ảnh tượng Công giáo, trong khi các nhà thờ Tin Lành thường ít tôn kính Mẹ Maria (và các vị thánh khác).

Giáo hoàng Biển Đức XVI khi đọc Kinh truyền tin trưa chủ nhật ngày 6 tháng 11 năm 2011 nói: ""Mẹ Maria, Ngai Tòa Khôn Ngoan, dạy chúng ta sự khôn ngoan đích thực, sự khôn ngoan đã trở thành xác phàm trong Chúa Giê-su. Người là Đường để dẫn đưa từ cuộc đời này tới Thiên Chúa, Đấng Hằng Sống"".

Trong ảnh tượng Kitô giáo, Sedes sapientiae ("Ngai Tòa Khôn Ngoan") là một biểu tượng biểu thị Mẹ Thiên Chúa trong dánh vẻ uy nghi. Đức Trinh Nữ được mô tả như một biểu tượng của ngai tòa khôn ngoan. Trong điêu khắc, hình ảnh này được biểu hiện dưới dạng, Đức Mẹ đang ngồi trên ngai vàng, và trẻ em Giêsu ngồi trong lòng của Mẹ. Biểu tượng này mang tính chất gia đình và thân mật hơn so với hình ảnh "Đức Mẹ và trẻ em" thường mô tả Đức mẹ với một trẻ sơ sinh được ẵm trong lòng.
Gián đất

Gián đất (tên khoa học Eupolyphaga sinensis), hay là "Tu Bie Chong" (土鳖虫, "Thổ miết trùng", còn được gọi là "Địa miết, Bá kỵ trùng") là một loài gián không cánh trong chi "Eupolyphaga", bản địa của miền Tây Trung Quốc và Mông Cổ. Gián khô được dùng làm dược liệu trong y học cổ truyền Trung Quốc.

==Tham khảo==
- Trung Quốc "giúp" nhân nuôi gián đất: Thứ trưởng chỉ đạo nóng!
- Tại sao phải cấm nuôi gián đất xuất khẩu?
Kim Cúc (phát thanh viên)

NSƯT Kim Cúc là ca sĩ trong đoàn văn công Lục Ngạn, phát thanh viên nổi tiếng của Đài Tiếng nói Việt Nam, được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú.

==Tiểu sử==
Bà tên thật là Phan Thị Kim Cúc, sinh năm 1944 tại Nam Định, từng là ca sĩ trong đoàn văn công Lục Ngạn.

Vào năm 1967, khi đang chuẩn bị tiết mục để chuẩn bị đi phục vụ cho các chiến sĩ đường 9 Nam Lào thì Kim Cúc được gọi đi đọc hộ tin chiến thắng cho quân đội trên phòng thu của Đài tiếng nói Việt Nam, cái tin chỉ kéo dài chừng 1 phút ấy đã khiến ước mơ từ thuở nhỏ của bà thành sự thật. Một ngày sau khi lên đài đọc bản tin, bà được cấp trên yêu cầu bàn giao lại công việc tại đoàn văn công và nhận nhiệm vụ mới. Cùng với công việc tại đài, Kim Cúc đã tranh thủ đi học thêm Đại học tại chức và học thêm ngoại ngữ như tiếng Anh, Tiếng Pháp, tiếng Trung để có thể phát âm được những ngôn ngữ đó.

Đến năm 1969, Kim Cúc chính thức gắn bó với chương trình Đọc truyện đêm khuya, đã quen thuộc với hàng triệu thính giả của Đài VOV. Đến nay, khi đã trải qua hơn 40 năm và đã nghỉ hưu nhưng bà vẫn tiếp tục cộng tác với chương trình. Một tuần hai buổi, bà vẫn đều đặn lên đài để làm cầu nối gửi những câu chuyện tới các thính giả nghe đài. Ngoài ra bà còn dậy khóa học MC cho trường Sân khấu Điện ảnh.

==Đánh giá==
Nhà văn Văn Tùng:

"Tôi không biết năm nay chị bao nhiêu tuổi nhưng cho phép tôi gọi chị bằng cô. Cô Cúc ơi, truyện tôi tự viết ra, tôi đưa cho mọi người xung quanh đọc họ đều nhận xét truyện của tôi chả có gì đặc biệt. Khi truyện in trên báo, tôi đọc xong cũng thấy nó chả ra cái gì cả. Vậy mà ngày hôm qua, truyện này được phát trên đài qua giọng đọc của cô, mọi người hỏi tôi, ô, truyện này mới viết à? Hay thế. Tôi cảm ơn cô. Cô là người thứ hai đã giúp truyện của tôi sống lại"

==Gia đình==
Sau khi giải phóng vào năm 1976, NSƯT Kim Cúc đã kết hôn với một phát thanh viên tiếng Nhật cùng Đài (sau này ông chuyển sang công tác tại Bộ Công thương). Đến bây giờ, ông bà đang sống với niềm vui lớn từ các con "đủ nếp, đủ tẻ" và các cháu nội, ngoại.
Đức Mẹ Hòa Bình

Đức Mẹ Hòa Bình (hoặc Mẹ của Hòa Bình, Nữ Vương Hòa Bình) là một danh hiệu dành cho Mẹ Maria trong Giáo hội Công giáo Rôma. Trong nghệ thuật, hình tượng Đức Mẹ Hòa Bình được thể hiện trong dáng vẻ một người phụ nữ giữ một con chim bồ câu và một cành ô liu, biểu tượng của hòa bình. Ngày lễ Đức Mẹ Hòa Bình được tổ chức vào ngày 24 tháng 1 hàng năm ở Hawaii và một số nhà thờ ở Mỹ. Ở những nơi khác, lễ này được tổ chức vào 09 tháng 7.

Đức Mẹ Hòa Bình là vị thánh bảo trợ của Dòng Thánh Tâm Chúa Giêsu và Đức Mẹ Maria, được thành lập bởi Peter Coudrin ở Paris trong thời gian diễn ra Cách mạng Pháp. Khi dòng này thành lập ở Hawaii, họ đã thánh hiến các quần đảo Hawaii dưới sự bảo vệ của Đức Mẹ Hòa Bình. Nhà dòng cũng dựng lên một nhà thờ Công giáo đầu tiên ở Hawaii cùng với tên gọi ấy. Ngày nay, Nhà thờ Đức Mẹ Hòa Bình ở Honolulu là Nhà thờ công giáo lâu đời nhất được sử dụng liên tục ở Hoa Kỳ.

EDSA Shrine là một ngôi đền dành riêng cho Đức Mẹ Hòa Bình nằm ở Philippines. EDSA, có nghĩa là Epifanio De Los Santos, cũng có nghĩa là "các tập hợp của các thánh". Người Philippines nói rằng họ đã nhìn thấy Đức Mẹ Hòa Bình hiện ra trên đường phố trước các xe tăng và binh lính trong cuộc tấn công vào những người biểu tình im lặng vào năm 1986 (Xem Cách mạng EDSA), và buộc họ ngừng các cuộc tấn công.

Có ba bức tượng Đức Mẹ Hòa Bình nổi tiếng nằm tại Paris và Honolulu. Ban đầu là một tượng khắc gỗ đặt tại một tu viện của Dòng Thánh Tâm Chúa Giêsu và Đức Mẹ Maria tại Pháp. Một bản sao lớn bằng đồng được treo trên bàn thờ tại Nhà thờ Đức Mẹ Hòa Bình. Bức tượng Đức Mẹ Hòa Bình đầu tiên đã được đặt mũ triều thiên vào ngày 9 tháng 7 năm 1906 bởi Tổng Giám mục Paris với sự ủy quyền của Giáo hoàng Piô X. Trong những năm khó khăn của Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, Giáo hoàng Biển Đức XV đã thêm tước hiệu Đức Mẹ Hòa Bình vào Kinh Cầu Đức Bà khiến cho tước hiệu này trở thành một lời cầu nguyện thiêng liêng trong phụng vụ. Một phiên bản của tượng Đức Mẹ Hòa Bình được đặt ở Công trường Công xã Paris trước Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn tạc Đức Mẹ nâng quả địa cầu (tượng trưng cho thế giới) bên trên có một thánh giá nhỏ.

Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã thánh hiến và dành riêng Vương cung thánh đường Đức Mẹ Yamoussoukro cho Đức Mẹ Hòa Bình. Đây là trung tâm tôn kính Đức Mẹ lớn nhất tại Châu Phi. Ở những nơi khác trên toàn thế giới, có các nhà thờ giáo xứ mang tên Đức Mẹ Hòa Bình, đặc biệt là ở Ailen và Hoa Kỳ.
CNC (định hướng)

CNC có thể bao gồm các nghĩa sau:
- CNC– viết tắt cho Computer(ized) Numerical(ly) Control(led) (điều khiển bằng máy tính).
- CNC- tên viết tắt của Trường Cao đẳng Ngoại ngữ - Công nghệ Việt Nhật