Kangwon (Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên)

Kangwŏn (Kangwŏn-do, Giang Nguyên đạo) là một tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, Tỉnh lị là Wŏnsan. Trước khi phân chia Triều Tiên vào năm 1945, Kangwŏn và tỉnh Gangwon của Hàn Quốc vốn là một tỉnh duy nhất (cách viết tên tỉnh khác nhau là do khác biệt trong hệ thống phiên âm của 2 miền) ngoại trừ Wŏnsan.

== Lịch sử ==
Kangwŏn là một trong Bát Đạo trong triều đại Joseon. Tỉnh này được thành lập năm 1395 và lấy tên từ tên của các thành phố chính là Gangneung (hay Kangnŭng; ) và thủ phủ Wonju (or Wŏnju; ).

Năm 1895, Bát Đạo bị bãi bỏ, Gangwon-do được chuyển thành các huyện Chuncheon ("Chuncheon-bu;" 춘천부; 春川府, Hán Việt: "Xuân Xuyên phủ") ở phía tây và Gangneung ("Gangneung-bu;" 강릉부; 江陵府, Hán Việt: "Giang Lăng phủ") ở phía đông. (Wonju đã trở thành một phần của Chungju.) Trong thời kỳ Nhật Bản đô hộ Triều Tiên từ năm 1910 đến năm 1945, tỉnh này được gọi là "Kōgen-dō".

Năm 1896, Triều Tiên được chia lại thành mười ba tỉnh, và hai huyện được sáp nhập để tái lập tỉnh Kangwŏn. Mặc dù Wonju đã sáp nhập lại tỉnh Kangwŏn, nhưng thủ phủ của tỉnh đã được chuyển đến Chuncheon.

Năm 1945, tỉnh Kangwŏn (cùng với phần còn lại của Bán đảo Triều Tiên) bị chia cắt bởi vĩ tuyến 38 bắc vào năm 1945 thành các khu vực do Liên Xô và Mỹ chiếm đóng ở phía nam và phía bắc. Năm 1946, nữa phía bắc của tỉnh được mở rộng khi một phần tỉnh Gyeonggi thuộc Bắc Triều Tiên và khu vực xung quanh Wŏnsan thuộc tỉnh Hamgyŏng Nam được thêm vào. Thủ phủ của phần thuộc Bắc Triều Tiên được đặt tại Wŏnsan, vì cả hai thủ phủ truyền thống của Kangwŏn là Wonju và Chuncheon đều nằm ở phía nam vĩ tuyến 38. Năm 1948, tỉnh này trở thành một phần của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên mới. Theo Hiệp định Đình chiến Chiến tranh Triều Tiên năm 1953, ranh giới giữa phần lãnh thổ Bắc Triều Tiên và Hàn Quốc của tỉnh đã được dịch chuyển về phía bắc đến Đường Phân định Quân sự.

Năm 2002, Khu Du lịch Núi Kumgang được tách ra khỏi phần còn lại của tỉnh để thành lập một khu vực quản lý riêng biệt. Tuy nhiên, vào tháng 1 năm 2024, sau khi khẳng định việc thống nhất là bất khả thi và tuyên bố Hàn Quốc là một quốc gia thù địch, Triều Tiên tuyên bố sẽ đóng cửa "Cục Quản lý Du lịch Quốc tế Núi Kumgang".

== Địa lý ==
Kangwon có ranh giới với Hamgyŏng Nam ở phía bắc, P'yŏngan Nam và Hwanghae Bắc ở phái tây, và Kaesŏng ở phía nam. Ngoài ra, bên kia Khu phi quân sự Triều Tiên là tỉnh tự trị đặc biệt Gangwon của Hàn Quốc. Phía đông là Biển Nhật Bản. Địa hình tỉnh chủ yếu là Dãy núi T'aebaek, đỉnh cao nhất là Kŭmgang-san ("Kim Cương sơn").

Tỉnh Kangwon và Gangwon được gọi chung là vùng Gwandong. Khu vực phía tây dãy núi Taebaek được gọi là Yŏngsŏ, trong khi khu vực phía đông dãy núi được gọi là Yŏngdong.

Vào tháng 4 năm 2003, "Khu bảo tồn Thực vật Núi Chuae" được thành lập. Khu bảo tồn rộng 687 ha và nằm ở Shindong-ri, huyện Sepo, và Sanyang-ri, huyện Kosan. Núi Chuae cao 1.528 mét so với mực nước biển và là một phần của dãy núi Masingnyong. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên CHDCND Triều Tiên đang nỗ lực bảo tồn các khu rừng hỗn giao thông và cây lá rộng. Quyết định cấp Nội các CHDCND Triều Tiên đã cấm chăn thả gia súc, khai thác tài nguyên thực vật và các hành vi gây hại môi trường khác.

== Hành chính ==
Kangwŏn được chia thành 2 thành phố ("si"), 1 đặc khu hành chính, và 15 huyện ("kun").

=== Thành phố ===
- Munchŏn (; ; Văn Xuyên thị)
- Wŏnsan (; ; Nguyên Sơn thị)

=== Đặc khu hành chính ===
- Vùng du lịch Núi Kim Cương (; )

=== Huyện ===
- Anbyŏn (; ; An Biên quận)
- Ch'angdo (; ; Xương Đạo quận)
- Ch'ŏrwŏn (; ; Thiết Nguyên quận)
- Ch'ŏnnae (; ; Xuyên Nội quận)
- Hoeyang (; ; Hoài Dương quận)
- Ichŏn (; ; Y Xuyên quận)
- Kimhwa (; ; Kim Hóa quận)
- Kosan (; ; Cao Sơn quận)
- Kosŏng (; ; Cao Thành quận)
- Kŭmgang (; ; Kim Cương quận)
- P'an'gyo (; ; Bản Kiều quận)
- Pŏptong (; ; Pháp Động quận)
- P'yŏnggang (; ; Bình Khang quận)
- Sep'o (; ; Tẩy Phố quận)
- T'ongch'ŏn (; ; Thông Xuyên quận)

== Liên kết ngoài ==
- Seoul City history article on Hanseong and 22 other late 19th-century districts (in Korean)