hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Cường độ âm thanh

Cường độ âm thanh là lượng năng lượng được sóng âm truyền đi trong một đơn vị thời gian qua một đơn vị diện tích đặt vuông góc với phương truyền âm. Đơn vị cường độ âm là oát trên mét vuông (ký hiệu: W/m²).

== Mức cường độ âm ==
=== Định nghĩa ===
Đối với tai con người, giá trị tuyệt đối của cường độ âm I không quan trọng bằng giá trị tỉ đối của I so với một giá trị I nào đó chọn làm chuẩn. Người ta định nghĩa mức cường độ âm L là lôga rít 
thập phân của tỉ số I/I
=== Đơn vị mức cường độ âm ===
Đơn vị mức cường độ âm là Ben (ký hiệu: B). Như vậy mức cường độ âm bằng 1,2,3,4 B... điều đó có nghĩa là cường độ âm I lớn gấp 10, 10^2, 10^3, 10^4... cường độ âm chuẩn I.

Trong thực tế người ta thường dùng đơn vị đêxiben (ký hiệu: dB), bằng 1/10 ben. Số đo L bằng đêxiben lớn gấp 10 số đo bằng ben

Khi L= 1 dB, thì I lớn gấp 1.26 lần I. Đó là mức cường độ âm nhỏ nhất mà tai ta có thể phân biệt được.

Cường độ âm chuẩn I0= 10^-12 W/m^2.
Robert Burns

Robert Burns (25 tháng 2 năm 1759 – 21 tháng 7 năm 1796) là thi hào dân tộc Scotland, tác giả của các tập thơ, trường ca và những bài hát dân gian cải biên viết bằng tiếng Anh phương ngữ Scotland. Bản nhạc nổi tiếng nhất của ông là "Auld Lang Syne", bây giờ cũng là một phần của truyền thống Anh. Bên cạnh Walter Scott, Burns là thi sĩ quan trọng nhất ở Scotland.

Các tác phẩm Scots Wha Hae, Auld Lang Syne, Is There for Honest Poverty là ứng cử viên cho quốc ca Scotland.

== Tiểu sử ==
Robert Burns sinh ở Alloway, South Ayrshire, Scotland, trong một gia đình tá điền. Suốt đời phải vật lộn với cảnh nghèo túng. Lên 12 tuổi được bố gửi đến trường học, cậu bé thích đọc nhiều và yêu thích thơ của John Milton và William Shakespeare. Biết làm thơ từ năm 15 tuổi.

Năm 1784 bố mất, Burns và em trai chuyển đến trang trại Mossgiel ở Mauchline, công việc của Burns là làm việc ở trang trại kết hợp với làm thơ. Năm 1785 Burns yêu cô Jean Armour (1767-1834) – con gái của một kiến trúc sư giàu có trong vùng đã có thai với Burns. Burns đã viết tờ cam kết sẽ cưới cô làm vợ nhưng cha cô đã xé tờ cam kết và tuyên bố rằng không bao giờ gả con gái – dù là đứa hư hỏng cho một kẻ tay trắng như Burns. Không còn nhìn thấy tương lai ở quê hương và tình yêu cũng bị ngăn cấm Burns quyết định sang châu Mỹ (Jamaica) làm việc cho một thương gia. Nhưng tiền đi đường không có và không vay mượn đâu được, Burns nghĩ ra một cách – mặc dù rất ngờ vực là in thơ bán lấy tiền. Không ngờ, tập thơ "Poems, Chiefly in the Scottish Dialect" (Thơ, chủ yếu viết bằng phương ngữ Scotland) của Burns in ra bán rất chạy. Trước ngày lên đường sang châu Mỹ Burns nhận được thư mời lên thủ đô Edinburgh tái bản sách và làm việc, chuyến đi được hoãn lại. Armour sau lần mang thai thứ hai bị người cha đuổi ra khỏi nhà và cuối cùng hai người cũng lấy được nhau vào năm 1788. Amour sinh cho ông 9 người con nhưng chỉ có ba người không bị chết khi còn nhỏ.

Vinh quang đã đến với Burns nhưng cuộc đời của ông vẫn vất vả và không yên ổn vì những vụ kiện tụng xuất phát từ những mối liên hệ với nhiều người phụ nữ khác.

Burns mất ở Dumfries, Scotland.

== Tác phẩm ==
- "Poems, Chiefly in the Scottish Dialect" (Thơ, chủ yếu viết bằng phương ngữ Scotland, 1786), thơ
- "Tam O' Shanter" (1790), truyện thơ
- "The Antiquities of Scotland" (Scotland cổ, 1789), truyện thơ
- "Select Collection of Original Scottish Airs" (Tuyển tập những bài hát cổ Scotland, 1793-1805), lời bài hát dân gian của Scotland
- "The Works of Robert Burns. Ed. By Thomas Stewart, 1801-1802"
- "The Works of Robert Burns. Ed by James Hogg and William Motherwell, 5 vols, 1834-1836"
- "The Works of Robert Burns. Ed by Allan Cunningham, 8 vols, 1834"
- "The Poems and Songs of Robert Burns. Ed. By James Kinsley, 3 vols, 1968"

== Liên kết ngoài ==
- Podcasts & Readings of the poetry of Robert Burns
- Robert Burns Country: the 'official' Robert Burns site
- Legacy of Robert Burns - National Archives of Scotland website
- National Burns Collection -Scottish national archive of Burns-related portraits, manuscripts & objects
Đền Hai Bà Trưng (Đồng Nhân)

Đền Hai Bà Trưng, còn gọi là Đền Đồng Nhân, là một ngôi đền thờ Hai Bà Trưng tọa lạc tại 12 Đồng Nhân, phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Hiện nay, đền Hai Bà Trưng nằm trên cùng một khuôn viên với hai di tích khác là chùa Viên Minh và đình Đồng Nhân, tạo thành Cụm di tích Đền – Chùa – Đình Hai Bà Trưng được Thủ tướng Chính phủ công nhận là di tích quốc gia đặc biệt vào ngày 31 tháng 12 năm 2019.

==Thần tích thành lập==
Vào đời Lý Anh Tông, niên hiệu Đại Định thứ ba (1142) có pho tượng đá nổi trên dòng Nhị Hà, tỏa sáng cả một đoạn sông, thuyền bè không dám đến gần. Vua Anh Tông biết chuyện, sai người ra đón rước nhưng không được. Theo ý của các bô lão, người ta lấy vải đỏ buộc vào tượng, làm lễ rồi rước vào. Đó là một pho tượng cao lớn, đầu đội mũ trụ, thân mặc áo giáp, hai tay chỉ lên trời, một chân quỳ, một chân ngả ra. Tương truyền, pho tượng đá ấy là do khí thiêng của Hai Bà Trưng hóa thành sau khi tự vẫn trên sông Hát.

Vua cho dựng đền thờ Hai Bà Trưng ở ngay khu đất bãi sông của làng Đồng Nhân. Đến năm Gia Long thứ 18 (1819), do đất bị xói lở, dân làng phải dời ngôi đền tới khu Cựu Võ Sở của triều Lê ở thôn Hương Viên, nhưng vẫn giữ tên đền cũ. Làng Đồng Nhân khi đó thuộc huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông. Từ ngày 17-7-1914, nơi đây chính thức được sáp nhập vào địa phận Hà Nội.

Từ nhiều thế kỷ qua, nơi đây đã trở thành ngôi đền thờ Hai Bà Trưng linh thiêng bậc nhất ở kinh đô Thăng Long.

Đền được công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hoá từ năm 1962.

==Vị trí==
Đền thờ Hai Bà Trưng nằm ở số 12 phố Hương Viên, phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Trước mặt đền có hồ bán nguyệt, đường vào qua bốn cột trụ gạch đồ sộ, cây cối sum sê, bên trái là khoảng sân rộng, dưới bóng đa cổ thụ có tấm bia đá đặt trên lưng rùa. Văn bia do Dương Duy Thanh (1804-1861), đốc học Hà Nội soạn năm 1848.

Trong đền có tượng Hai Bà, bà chị Trưng Trắc mặc áo vàng, bà em Trưng Nhị mặc áo đỏ, đầu đội mũ phù dung, tượng to hơn người thật, tay giơ cao trước mặt như đang hiệu triệu quần chúng. Hai bên là tượng 12 nữ tướng đã theo Hai Bà khởi nghĩa đánh đuổi Tô Định, rửa nhục nước, trả thù chồng, thu lại 65 thành trì ở Lĩnh Nam vào mùa xuân năm 40.

Bên trái đền có ngôi chùa Viên Minh thờ Phật, cũng là ngôi chùa cổ.
==Liên quan==
Ngày 4 tháng 4 năm 1926, nhân dân Hà Nội đã tổ chức lễ truy điệu nhà chí sĩ yêu nước Phan Chu Trinh, kích động tinh thần đoàn kết chống Pháp tại sân đền Đồng Nhân này.

==Liên kết ngoài==
- Trang Web TP Hà Nội
Liệt tử

Liệt Tử ("chữ Hán":烈子) là thụy hiệu của một số nhân vật lịch sử rất quan trọng ở khu vực Á Đông thời phong kiến.
==Danh sách==
- Tây Chu Huyền Liệt tử Ngỗi Phong
- Tào Ngụy Cố Thủy Liệt tử Tư Mã Khôi (sau được cải phong nâng lên thành Trường Lạc Liệt Hầu (hoặc Quý Thọ Liệt hầu), đến thời Tây Tấn được phong làm Thái Nguyên Liệt Vương)
- Đông Tấn Tuyên Thành Liệt Tử Hoàn Y (sau được tiến phong làm Vĩnh Tu Liệt Hầu)
- Bắc Ngụy Tân Phong Vũ Liệt Tử Thôi Duyên Bá (trước kia từng làm Đương Lợi Vũ Liệt Nam và Định Lăng Vũ Liệt Nam)
- Liệt Tử (列子) còn là sách của Liệt Ngữ Khấu (列禦寇), cũng là tôn hiệu của người đời sau gọi ông.

==Xem thêm==
- Liệt Tổ
- Liệt Tông
- Liệt Đế
- Vũ Liệt Đế
- Liệt hoàng hậu
- Liệt Vương
- Liệt Công
- Liệt Hầu
- Liệt bá
- Liệt nam
Trình Tử

Trình Tử (), hay là Trình Điều, là một danh Nho giáo thời Tống mà không hiếm người theo học. Trong sách "Tứ thư tập chú ()", do Chu Hy (, ) viết, Trình Tử làm phân tích về sách "Tứ Thư".

==Khái niệm chủ yếu==
- "Ý vị thâm trường" (Ý vị, sâu xa) – Chương "Luận Ngữ tự thuyết ()": "Độc chi dũ cửu, đãn giác ý vị thâm trường = Đọc ấy cực lâu, nhưng thấy ý vị sâu xa (讀之愈久、但覺)".
TEU

Đơn vị tương đương 20 feet ("twenty-foot equivalent unit") hay TEU, teu là một đơn vị đo sức chứa hàng hóa không chính xác, thường được sử dụng để mô tả khả năng chứa của một tàu container hoặc bến container. Đơn vị này được dựa trên thể tích của một container tiêu chuẩn dài 20 feet, một loại thùng chứa hàng có thể dễ dàng được chuyển qua lại giữa các phương tiện vận chuyển khác nhau như tàu thủy, tàu hỏa và xe tải.
Chiến Quốc sách

Chiến Quốc Sách là cuốn cổ sử Trung Quốc viết về lịch sử thời Chiến Quốc, từ năm 490 TCN đến năm 221 TCN, lúc Cao Tiệm Ly không thành công ám sát Tần Thủy Hoàng. Sách này có khoảng 120.000 chữ và chia thành 33 chương và 497 tiết đoạn, gồm có 12 sách lược như sau: Đông Chu sách (东周策), Tây Chu sách (西周策), Tần sách (秦策), Tề sách (齐策), Sở sách (楚策), Triệu sách (赵策), Ngụy sách (魏策), Hàn sách (韩策), Yên sách (燕策), Tống–Vệ (宋衛), Trung Sơn (中山策).
== Khái niệm chủ yếu ==
- "Bách phát bách trúng" - Từ chương "Tây Chu Sách ()": "Sở hữu Dưỡng Do Cơ giả, thiện xạ. Khứ liễu diệp giả bách bộ nhi xạ chi, bách phát bách trúng = Sở (nước) có một người tên là Dưỡng Do Cơ, bắn cung rất giỏi. Với khoảng cách một trăm bước, bắn trúng một chiếc lá liễu, bắn trăm mũi tên đều đích cả trăm (楚有養由基者、善射。去柳葉者百步而射之、)".
Chợ trời

Chợ trời hay chợ giời là khu chợ mở ngoài trời với tính chất tự phát, nơi mọi người đến để bán hoặc trao đổi hàng hóa. Chợ trời thường không có các gian hàng cố định mà hàng hóa thường được bày trên bàn, trải dưới đất, treo trên giá ở ngoài trời.

Hàng tại chợ trời thường rẻ và có chất lượng đa dạng, thường là đồ cũ, đồ cổ, hoặc hàng mới nhưng rẻ tiền. Một số chợ trời còn là nơi bán phim/đĩa nhạc lậu, hàng nhái đủ loại từ quần áo, giày dép, túi xách, nước hoa, v.v.. Một số chợ còn tổ chức các hoạt động hội hè, âm nhạc để thu hút khách đến chợ.

Tại nhiều nước phương Tây, chợ trời chỉ mở vào thứ bảy, đi chợ trời là một trong các thú tiêu khiển ngày cuối tuần tại những nước này.

== Xem thêm ==
- Chợ Trời (Hà Nội)
Thi Ân

Đàm Việt (施恩), ngoại hiệu là Kim Nhãn Bưu (金眼彪, "Báo mắt vàng"), là vị anh hùng đứng thứ 85 trong 108 anh hùng Lương Sơn Bạc, ông thuộc sao Địa Phục Tinh.

== Gia nhập Lương Sơn ==
Từng làm chức Tiểu Quản doanh ở Mạnh Châu, vốn có mở quán rượu ở Khoái Hoạt Lâm, nhưng bị một người là Tưởng Môn Thần cướp quán, đánh Thi Ân gãy tay. Khi Võ Tòng bị đi đày đến Mạnh Châu, Thi Ân nhờ Võ Tòng đánh Tưởng Môn Thần lấy lại quán, Võ Tòng uống rượu say đánh Tưởng Môn Thần một trận tơi bời, bắt hắn trả lại quán cho Thi Ân. Sau này Võ Tòng lên núi Nhị Long Sơn nhập hội cùng Lỗ Trí Thâm và Dương Chí, Thi Ân cũng đi theo.

== Cái chết ==
Thi Ân theo Tống Công Minh và các đầu lĩnh khác đem quân đánh nhà Liêu và dẹp loạn Điền Hổ, Vương Khánh cùng Phương Lạp. Trong chiến dịch chinh phạt Phương Lạp, Thi Ân theo ba anh em họ Nguyễn đánh huyện Côn Sơn. Tuy nhiên, Thi Ân không biết bơi, trong trận đánh không may rơi xuống nước và chết đuối.

== Trong "Đãng Khấu chí" ==
Tại hồi 58, Võ Tòng, Thi Ân và Hô Diên Xước trấn thủ núi Tần Phong, nào ngờ Hô Diên Xước phản bội, đầu quân cho triều đình. Tất Ứng Nguyên bèn lấy trang phục quân Lương Sơn, lẻn lên núi phóng hỏa, Tần Phong thất thủ. Thi Ân bị Bàng Nghị đâm chết.
Tiết Vĩnh

Tiết Vĩnh (chữ Hán: 薛永) là một nhân vật trong tác phẩm Thủy hử, một trong 72 địa sát tinh. Ông có ngoại hiệu là Bệnh đại trùng (chữ Hán: 病大蟲; "Cọp ốm"), mang sao Địa U Tinh, đứng thứ 84 trong 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

== Xuất thân ==
Tiết Vĩnh người ở huyện Lạc Dương, tỉnh Hà Nam, ông của Tiết Vĩnh ngày trước làm thuộc viên cho quan Kinh lược trung, sau vì ác cảm với một số đồng liêu nên không được thăng dụng nữa.

== Gia nhập Lương Sơn ==
Đến đời Tiết Vĩnh chỉ nhờ nghề đánh gậy bán thuốc cao để kiếm ăn và quen được Hầu kiện dạy cho ông võ công. Sau này khi Tống Giang ở bến Yết Dương cho Tiết Vĩnh tiền nên bị Mục Xuân đánh, Tiết Vĩnh đánh Mục Xuân phải bỏ chạy, làm quen với Tống Giang. Mục Xuân cùng anh là Mục Hoằng truy đuổi Tống Giang, Tiết Vĩnh khắp trấn. Về sau, anh em họ Mục biết được người đó là Tống Công Minh thì vui mừng khôn tả, đoạn kết bái huynh đệ. Sau vụ cướp pháp trường Giang Châu, Tống Giang và Đới Tung được cứu, Tiết Vĩnh cùng anh em họ Mục, Trương Hoành, Trương Thuận, Lý Tuấn, Lý Lập và anh em Đồng Uy, Đồng Mãnh theo Tống Giang với Đới Tung cùng lên Lương Sơn Bạc.

== Tử trận ==
Sau này quân Lương Sơn đánh Phương Lạp ở Giang Nam, Lư Tuấn Nghĩa sai Sử Tiến, Trần Đạt, Dương Xuân, Thạch Tú, Lý Trung, Tiết Vĩnh đem ba nghìn quân bộ đi trước dọn đường ở ải Dục Linh, gặp Đại tướng của Phương Lạp là Tiểu Dưỡng Do Cơ Bàng Vạn Xuân chặn đường, bắn chết Sử Tiến, hai bên sườn núi bắn tên ra như mưa, Tiết Vĩnh cùng 5 tướng kia đều bị bắn chết.

== Trong Đãng Khấu Chí ==
Tại hồi 29, đại quân Lương Sơn mang quân đến cứu Thanh Vân Sơn, trong khi các đầu lĩnh khác đang tấn công đồi Chính Nhất; Ngô Dụng lệnh cho Dương Chí, Mục Xuân, Tiết Vĩnh dẫn ba ngàn lính chốt ở cửa thôn đề phòng quân cứu viện của ba trang Quy Hóa. Quân Lương Sơn vây đánh hai ngày, nhưng trên đồi Chính Nhất phòng thủ nghiêm ngặt, không sao công hạ nổi. Bỗng phía đông nam có tiếng pháo nổ rền, biết là có cứu binh, quân trên đồi Chính Nhất bắn pháo hiệu, tức thì 1 vạn hai ngàn hương binh từ 3 trang ùn ùn kéo ra cổng thôn; quân trên đồi cũng đánh thốc xuống. Dương Chí, Mục Xuân, Tiết Vĩnh cùng ba ngàn lính bị vây chặt. Tiết Vĩnh bị Sa Chí Nhân và Miễn Dĩ Tín vây đánh, song thương cùng đâm, Dương Chí vội đến cứu thì Tiết Vĩnh đã trúng thương ngã ngựa. Mục Xuân hoảng hốt, thiết xoa của Vân Sinh mạnh quá, họ Mục chống đỡ không nổi, lại bị đồng nhân của Lan Sinh đánh vào mạn sườn, Mục Xuân lên chầu trời. Dương Chí cũng bị thương thoi thóp, may được viện quân cứu ra.

==Tham khảo==
Thủy Hử hồi 36,hồi 70.
Hình ba lá

Hình ba lá (tiếng Anh: "trefoil"; tiếng Latin: "trifolium"; tiếng Pháp: "trèfle") là một thể tạo hình bao gồm đường nét của ba vòng gối lên nhau.

==Kiến trúc==
Hình ba lá là một thuật ngữ trong kiến trúc Gothic chỉ những mẫu trang trí hình lá hoặc mũi lá thể hiện trong các kiểu trang trí mạng gân, bảng phiến...trong đó phần giữa có một hình ba lá (hình thành từ ba vòng tròn gối chồng lên nhau). Một trong các thí dụ xưa nhất là kiểu trang trí mạng gân trên các đòn ngang trong Nhà thờ Winchester (1222 - 1235). Phiên bản bốn lá của kiến trúc hình ba lá là bốn lá ("quatrefoil").

Hình ba lá kết hợp với một tam giác đều cũng là biểu tượng khá phổ biến của giáo hội Ba Ngôi Kitô hữu ("Christian Trinity") trong các giai đoạn cuối thời Trung đại tại một vài nơi ở châu Âu. Hai trong số này có hình mô tả ở dưới:

==Các ý nghĩa khác ==
Ba lá cũng có thể là:
- Tên thông dụng cho vài loại thảo mộc có ba lá.
- Tên của một biểu tượng dùng để chỉ cảnh báo phóng xạ nguy hiểm.
- Ba lá adidas là biểu trưng của hãng Adidas.
- Một hình thức kiểu cách đặc biệt của hình ba lá trong phù hiệu được dùng như thành phần chính trong biểu trưng của hầu hết các tổ chức Nữ Hướng đạo trên thế giới trong đó có Hướng đạo Việt Nam.

==Liên kết ngoài==
- Giải thích các biểu tượng Kitô hữu của Hình ba lá
Ân bản kỷ

Ân Bản Kỷ (Chữ Hán: ) là một thiên trong 12 thiên Bản kỷ của sách Sử Ký mà Tư Mã Thiên được viết về lịch sử Trung Hoa. Thiên "Ân bản kỷ" kể lịch sử của nhà Thương, cũng gọi bằng Ân Đại (殷代), lúc khoảng 1600 TCN đến khoảng 1066 TCN (hoặc có thuyết cho rằng 1122 TCN).

Sách "Ân bản kỷ" gồm có truyện về một ông vua nổi tiếng, Trụ Vương.

==Trích dẫn tiêu biểu==
- " Tửu trì nhục lâm" (Ao rượu, rừng thịt): Trụ Vương nổi tiếng là một ông vua dâm đãng, thường thết nhiều tiệc lớn, làm đầy ao với rượu và treo thịt trên cây trong rừng (、縣肉為林).

==Xem thêm==
- Đát Kỷ
Luận ngữ

Luận Ngữ (論語) là một cuốn sách do Khổng Tử (551 TCN - 479 TCN) và những đệ tử của mình biên soạn.

Luận Ngữ là một cuốn trong bốn cuốn sách gọi là Tứ Thư. Ngoài Luận Ngữ, Tứ Thư còn bao gồm Đại Học, Mạnh tử và Trung Dung. Luận Ngữ được viết từ đời Tiền Hán (206 TCN – 220) tới đời Hậu Hán (947-951), và là một chủ đề học vấn chủ yếu trong thi triều đình Trung Hoa Khoa bảng (hay là "Khoa Cử").

Trong Luận Ngữ có bài do môn sinh của Khổng tử chép, như môn sinh nghe giảng điều gì thì chép ngay lại cho khỏi quên, có bài do hạng môn sinh tái truyền (môn sinh của môn sinh chép).

Có thể rằng sau khi Khổng tử mất, các môn sinh thu thập lời dạy của thầy, truyền cho nhau, một số người chép lại dùng để dạy học, khi chết, thì học trò của họ lại cả lời của Khổng tử lẫn lời của họ. Theo Liễu Tôn Nguyên đời Đường thì có lẽ là một học trò của Tăng Sâm là người cuối cùng chép Luận ngữ và xuất hiện sớm cũng vào khoảng bảy tám chục năm sau Khổng tử mất.

Luận ngữ đã được phổ biến từ thời Tiên Tần.

Sách Luận Ngữ gồm 20 thiên, mỗi thiên đều lấy chữ đầu mà đặt tên, và các thiên không có liên hệ với nhau.

== Nội dung ==
1. Học Nhi
2. Vi Chính
3. Bát Dật
4. Lý Nhân
5. Công Dã Tràng
6. Ung Dã
7. Thuật Nhi
8. Thái Bá
9. Tử Hãn
10. Hương Đảng
11. Tiên Tiến
12. Nhan Uyên
13. Tử Lộ
14. Hiến Vấn
15. Vệ Linh công
16. Quý thị
17. Dương hóa
18. Vi tử
19. Tử Trương
20. Nghiêu viết

== Khái niệm chủ yếu ==
1. "" (Ba nghĩ, sau làm) - Sách Luận Ngữ, chương Công Dã () có viết: "Quý Văn Tử tam tư nhi hậu hành. Tử văn chi viết: "Tái, tư khả hĩ!"" (季文子而。子聞之曰「再、斯可矣」), nghĩa là Quý Văn Tử làm việc gì cũng nghĩ đi xét lại ba lần rồi mới làm. Nghe ấy, đức Khổng Tử nói: "Hai lần, ấy đã khá vậy".
2. "Tứ hải huynh đệ" (Bốn biển, anh em) - Sách Luận Ngữ, chương Nhan Uyên () có viết: "Quân tử kính nhi vô thất, dữ nhân cung nhi hữu lễ; tứ hải chi nội, giai huynh đệ dã" (君子敬而無失、與人恭而有禮、之內、皆也), nghĩa là "Quân tử kính mà không để thoát, đối xử người thì khiêm cung mà không vô lễ, trong bốn biển đều là anh em một nhà cả".
3. "Trí giả lạc thủy" (Người khôn thích nước) - Sách Luận Ngữ, chương Ung Dã () có viết: "Trí giả lạc thủy" (), nghĩa là "Người có nhân ái thì ưa thích và biến báo như nước".
4. "Thiết vấn cận tư" (Hỏi thiết tha, nghĩ về sự gần) - Sách Luận Ngữ, chương Tử Trương () có viết: "Thiết vấn nhi cận tư, nhân tại kỳ trung hỹ" (而、仁在其中矣), nghĩa là "Hỏi han thiết tha, suy nghĩ có dính dấp, Đức Nhân nằm ở đó".

== Nhận định ==
Đọc sách này, người ta hiểu được phẩm chất tư cách và tính tình của Khổng Tử, nhất là về giáo dục, ông tỏ ra là người thấu hiểu tâm lý của từng học trò, khéo đem lời giảng dạy thích hợp với từng trình độ, từng hoàn cảnh của mỗi người. Như có khi cùng một câu hỏi mà ông trả lời cho mỗi người một cách.

Trình Y Xuyên, một nhà Nho đời nhà Tống nói:

Trình Y Xuyên lại nói:
Robert Frost

Robert Lee Frost (26 tháng 3 năm 1874 – 29 tháng 1 năm 1963) là một nhà thơ Mỹ bốn lần đoạt giải Pulitzer (1924, 1931, 1937, 1943).

== Tiểu sử ==
Robert Frost sinh ở San Francisco. Khi bố mất, năm Frost lên 11 tuổi, gia đình chuyển về Massachusetts. Frost học tiểu học ở Lawrence, Massachusetts. Năm 1892 ông học tại Dartmouth College, các năm 1897-1899 tại Đại học Harvard. Năm 1912 cả gia đình chuyển sang Anh, đầu tiên ở Glasgow, sau chuyển về Beaconsfield gần Luân Đôn. Thời gian này Frost in tập thơ đầu tiên "A Boy's Will" (Ước muốn của chàng trai, 1913). Tập thơ thứ hai "North of Boston" (Phía Bắc Boston) được độc giả và giới phê bình đánh giá cao.

Năm 1915 Frost quay trở về Mỹ tậu trang trại ở Franconia, New Hampshire nhưng cuộc sống vẫn khó khăn, phải đi dạy thêm ở các trường đại học và đọc thơ ở các câu lạc bộ. Tập thơ "New Hampshire" (1923) mang lại cho ông giải Pulitzer đầu tiên năm 1924. Tập "Collected Poems" (Tuyển tập thơ, 1930) được tặng giải Pulitzer thứ hai. Hai tập "A Further Range" (Về phía xa, 1936) và "A Witness Tree" (Cây làm chứng, 1942) mang lại thêm hai giải Pulitzer. Tập thơ cuối cùng "In the Clearing" (Trong rừng thưa, 1962) bao gồm những bài thơ hay không kém những tập đầu tiên. Tổng thống John F. Kennedy đã mời Robert Frost đọc thơ trong ngày nhậm chức của mình. Robert Frost mất ở Boston ngày 29 tháng 1 năm 1963.

== Tác phẩm ==
- "A Boy's Will" (Ước muốn của chàng trai, 1913)
- "North of Boston" (Phía Bắc Boston, 1914)
- "Mountain Interva" (Giữa núi đồi, 1916)
- "Selected Poems" (1923)
- "West-Running Brook" (Con suối phía tây, 1928)
- "Selected Poems" (1928)
- "Colleted Poems" (Tuyển tập thơ, 1930)
- "Collected Poems of Robert Frost" (1930)
- "A Witness Tree" (Cây làm chứng, 1942)
- "Masque of Reason" (Mặt nạ của lý trí, 1945)
- "Masque of Mercy" (Mặt nạ của lòng nhân từ, 1947)
- "Complete Poems of Robert Frost" (1951)
- "In the Clearing" (Trong rừng thưa, 1962)
- "The Poetry of Robert Frost" (1969)

== Liên kết ngoài ==
- Frost's lost poem "War Thoughts at Home" in The Virginia Quarterly Review
- The Frost Place, a museum and poetry conference center in Franconia, N.H.
- Poems by Robert Frost at PoetryFoundation.org
Phân họ Báo

Phân họ Báo ("Pantherinae") là một phân họ trong họ Mèo ("Felidae"), chỉ còn hai chi "Panthera", "Neofelis" sau khi Báo tuyết được nhập vào chi Báo. Các loài trong 2 chi này, ngoại trừ hổ và sư tử, đều được gọi là "báo", do đó đây là tên chung cho phân họ này.

== Các loài ==
- Phân họ Pantherinae
- Chi "Panthera"
-  Hổ ("P. tigris")
-  Sư tử ("P. leo")
-  Báo đốm ("P. onca")
-  Báo hoa mai ("P. pardus")
-  Báo tuyết ("P. uncia")
- Chi "Neofelis"
-  Báo gấm ("N. nebulosa")
-  Báo gấm Sunda ("N. diardi")
FIPS 10-4

Tiêu chuẩn FIPS 10-4 dành cho các nước quốc gia độc lập, phụ thuộc, đặc khu hành chính... ký hiệu bằng 2 chữ cái, và được sử dụng trong chính phủ Hoa Kỳ, in trong nhiều sách địa lý của Mỹ, như quyển CIA World Factbook.Tiêu chuẩn này được coi giống như tiêu chuẩn DAFIF 0413 ed 7 Amdt. No. 3 (11-2003) và DIA 65-18 (viết tắt của chữ Defense Intelligence Agency - Cục tình báo quốc phòng,1994,"Geopolitical Data Elements and Related Features").

Mã FIPS 10-4 tương tự như mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 (không phải giống hoàn toàn).Tiêu chuẩn cũng bao gồm các mã dành cho độ quan trọng cao của các quốc gia, nó tương tự nhưng thường đối nghịch với tiêu chuẩn ISO 3166-2
Chi Báo gấm

Chi Báo gấm (Neofelis) là là một chi bao gồm hai loài mèo sinh sống ở châu Á: báo gấm ("Neofelis nebulosa") của đất liền Đông Nam Á, và báo gấm Sunda ("Neofelis diardi") của đảo Sumatra và Borneo.

Loài thứ hai mới được các nhà sinh vật học nâng cấp bậc vào năm 2006; trước đây chúng chỉ được xem là một phân loài của loài báo gấm.

Tên khoa học "Neofelis" là một từ ghép của từ tiếng Hy Lạp "neo-" (νεο-) có nghĩa là "mới", và từ tiếng Latinh "feles" có nghĩa là "mèo", nghĩa đen là "mèo mới".
Thạch Tú

Thạch Tú, ngoại hiệu Phanh Mệnh Tam Lang (: "Chàng Ba liều mạng") là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông là một trong 36 Thiên Cương Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

== Xuất thân ==
Thạch Tú quê ở phủ Kim Lăng, từ thuở nhỏ theo đòi võ nghệ, tính thích trừ những việc bất bình, sau theo chú đi buôn ngựa, bất đồ giữa đường chú mất tiêu hết tiền nong, đành phải lưu lại ở đất Kế Châu mà hái củi kiếm ăn cho qua ngày tháng. Một hôm gánh củi đi qua thấy Dương Hùng bị đánh liền xông vào giải vây, rồi gặp Dương Lâm rủ lên Lương Sơn Bạc. Dương Hùng và Thạch Tú kết nghĩa làm huynh đệ, Thạch Tú trú trọ ở nhà Dương Hùng, mở quán bán thịt. Vợ Dương Hùng là Phan Xảo Vân tư thông với hòa thượng Bùi Như Hải. Thạch Tú và Thì Thiên biết được, báo lại với Dương Hùng. Dương Hùng không tin, đuổi Thạch Tú ra khỏi nhà. Thạch Tú giết Bùi Như Hải đêm đó rồi bắt Phan Xảo Vân giải lên núi Thúy Bình, đưa Dương Hùng lên tra hỏi. Dương Hùng biết sự thật, chém chết Phan Xảo Vân.

==Gia nhập Lương Sơn Bạc ==
Sau đó, Thạch Tú cùng Dương Hùng, Thời Thiên lên Lương Sơn Bạc, đi ngang qua Chúc gia trang, Thời Thiên bị bắt, Dương Hùng cùng Thạch Tú lên Lương Sơn đầu quân, Triều Cái nổi giận lôi đình sai đem hai người ra chém, nhưng nhờ có Tống Công Minh can ngăn nên cho lập công chuộc tội. Dương Lâm và Thạch Tú được cử đi thám thính ở Chúc gia trang thì Dương Lâm bị bắt, Thạch Tú được chỉ đường nên quay về trại được, nhờ Thạch Tú mà quân Tống Giang đến đánh được Chúc gia trang, Thạch Tú đánh nhau với Tôn Lập rồi bị bắt sống, nửa đêm Tôn Lập thả Thời Thiên cùng tất cả hảo hán bị nhốt ra, phá Chúc gia trang.

== Sau khi chiêu an và tử trận ==
Sau này khi đi đánh Phương Lạp, đến gần ải Dục Linh, Lư Tuấn Nghĩa sai Sử Tiến, Thạch Tú, Trần Đạt, Dương Xuân, Lý Trung, Tiết Vĩnh dẫn 3000 quân đi trước dò đường, gặp tướng Giang Nam là Bàng Vạn Xuân. Bàng Vạn Xuân bắn Sử Tiến ngã ngựa, rồi hai bên sườn núi bắn tên như mưa, 6 tướng cùng 3000 quân cả người lẫn ngựa đều bị bắn chết.

== Trong Đãng Khấu Chí ==
Tại hồi 40, quân Viên Tý nhờ Ngụy Phụ Lương và Chân Đại Nghĩa làm nội gián, bày liên hoàn kế lấy được Duyễn Châu. Ngô Dụng ở trấn Dương Quan thấy hang Mại Lý bốc lửa, liền lệnh Thạch Tú về Duyễn Châu báo tin. Thạch Tú đến cửa đông thì gặp Chân Đại Nghĩa đứng trên cầu treo, thất kinh hỏi thì bị Đại Nghĩa dương đao chém cụt tay phải, ngã lăn xuống cầu và bị bắt sống.

Thạch Tú bị dùng làm đồ tế lễ gia quyến họ Chúc (cùng với Tôn Lập và Đỗ Hưng). Thạch Tú liền tục mắng chửi, Chúc Vạn Niên (em của Chúc Triều Phụng) căm giận Thạch Tú liền vung đao cắt lưỡi, sau đó đâm thủng 17, 18 lỗ trên người Thiên Huệ Tinh. Thấy Thạch Tú còn thoi thóp, liền đâm 1 đao vào tim rồi mổ bụng lấy tim cũng ngũ tạng làm đồ tế.

Tính riêng trận công hạ Duyễn Châu của trại Viên Tý, quân Lương Sơn đã bị chém đầu 11 người là Tôn Lập, Tôn Tân, Cố Đại Tẩu, Giải Trân, Giải Bảo, Dương Hùng, Thạch Tú, Đỗ Hưng, Trâu Uyên, Trâu Nhuận, Nhạc Hòa. Đây có thể coi là sự trả thù tàn ác mà tác giả đã giành cho những người gây họa cho Chúc Gia Trang trong Thủy Hử.
Đoàn Cảnh Trụ

Đoàn Cảnh Trụ, tên hiệu Kim Mao Khuyển (tiếng Trung: 金毛犬), là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông đứng cuối trong 72 Địa Sát Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

Đoàn Cảnh Trụ người ở Trác Châu, tóc đỏ râu vàng nên có biệt danh là "Kim mao khuyển (chó lông vàng)", bình sinh kiếm ăn bằng nghề trộm ngựa ở mạn Bắc, tới mùa xuân năm đó qua núi Sương Can Sơn lấy được con ngựa rất quý toàn trắng như tuyết, suốt mịn không có một cái lông nào khác sắc, từ đầu chí cuối vừa dài được một trượng, từ lưng tới móng cao tám thước hơn, một ngày có thể đi được nghìn dặm, vẫn có tiếng là Chiến dạ Ngọc Sư tử xưa nay. Con ngựa đó Đoàn Cảnh Trụ lấy của con vua nước Kim, thả ở trên núi Sương Can Sơn, định đem làm lễ mừng để yết kiến Tống Giang. Bất đồ đi qua chợ Tăng Đầu phía Tây Nam Lăng Châu, bị đám Tăng gia ngũ hổ sấn ra cướp lấy. Cảnh Trụ nói là của Tống Công Minh để mong chúng trả lại, chúng nghe nói, lại giở những lời thô bỉ hỗn hào, Cảnh Trụ bực tức, qua Lương Sơn Bạc yết kiến Tống Giang kể rõ mọi chuyện, Tống Giang liền thu nạp Đoàn Cảnh Trụ. Sau này Đoàn Cảnh Trụ cùng Thạch Tú, Dương Lâm đi mua ngựa tốt về cho Lương Sơn, thì bị tướng của Tăng Đầu thị là Úc Bảo Tứ cướp lấy ngựa, về bẩm với Tiều Cái. Tiều Cái giận dẫn quân đi đánh chợ Tăng Đầu, bị Sử Văn Cung bắn chết. Khi hạ được Tăng đầu thị, Lư Tuấn Nghĩa bắt sống Sử Văn Cung, quân Lương Sơn lấy lại được ngựa tốt, còn chiêu nạp được thêm Úc Bảo Tứ.

Sau này quân Lương Sơn đi Giang Nam đánh Phương Lạp, theo lệnh Tống Giang, Nguyễn Tiểu Thất cùng với Trương Hoành, Hầu Kiện và Đoàn Cảnh Trụ đem các thủy thủ ra biển tìm được thuyền chèo đến huyện Hải Diệm để tìm cách cho thuyền vào sông Tiền Đường. Không ngờ sóng to gió lớn thuyền trôi ra biển cả. Cố sức chèo vào bờ thì sóng gió làm hỏng thuyền, Hầu Kiện và Đoàn Cảnh Trụ không biết bơi đều rơi xuống nước chết đuối.
Suzuki (định hướng)

Suzuki (スズキ) là tên của nhãn hiệu ô tô và xe máy Nhật Bản (Suzuki Mô tô)

Suzuki (鈴木 - Linh Mộc) cũng là họ phổ biến thứ hai ở Nhật Bản.

==Nhân vật mang họ Suzuki==
- Suzuki Aguri - Tay lái xe đua Công thức 1
- Suzuki Teitaro Daisetz - Học giả Thiền tông của Nhật Bản
- David Suzuki - Khoa học gia và người nghiên cứu môi trường của Canada
- Suzuki Harunobu - Nghệ sĩ theo phong cách Ukiyo-e của Nhật Bản
- Suzuki Hiroki - Diễn viên, ca sĩ Nhật
- Suzuki Ichiro - Người chơi bóng chày chuyên nghiệp
- Suzuki Kantaro - Đô đốc Đế quốc Nhật Bản, Thủ tướng Nhật (trong vài tháng trước Thế chiến thứ hai chấm dứt)
- Masatsugu Suzuki - Nhà vật lý người Mỹ gốc Nhật
- Suzuki Michio - Nhà toán học người Nhật, nhóm Suzuki trong toán học được đặt theo tên ông
- Suzuki Shin'ichi - Người sáng lập ra phong cách Suzuki trong giáo dục âm nhạc
- Suzuki Zenko - Thủ tướng Nhật (1980-1982)
- Suzuki Sonoko - Nhân vật trong truyện Thám tử lừng danh Conan
Friedrick Accum

Friedrick Christian Accum (29 tháng 3 năm 1769 tại Bückeburg - 28 tháng 6 năm 1838 tại Berlin) là một nhà hoá học người Đức.

Ông là con trai của Christian Accum (Hertz Markus, trước khi đổi tên) và Suzanne Berthe La Motte, di cư sang Luân Đôn năm 1793, trở thành giáo sư hoá học và khoáng vật học tại Viện Surrey trong năm 1802, làm việc như người quản lý thư viện ở Học viện Hoàng gia.

Ông quay về Berlin năm 1822. Ở đây, ông được thừa nhận là giảng viên đại học tại Gewerbeinstitut và Bauakademie.
Lý Vân (Thủy hử)

Lý Vân (李雲) ngoại hiệu là Thanh Nhãn Hổ (Hổ mắt xanh), đứng thứ 97 trong 108 anh hùng, thuộc sao Địa Sát Tinh. Trước làm chức Đô đầu ở huyện Nghi Thủy.

== Ngoại hình ==
Lý Vân được mô tả là có đôi mắt màu xanh lam, nên được gọi với ngoại hiểu "Thanh nhãn hổ". Có khả năng nguyên hình nhân vật Lý Vân là người có xuất thân từ Ly Hãn, một khu vực mà người Hán nơi đây có gốc gác La Mã.

== Lên Lương Sơn ==
Lúc Lý Quỳ giết 4 hổ trả thù cho mẹ, chính Lý Vân đã bắt được Lý Quỳ, khi áp giải về chỗ Tri huyện, bị trúng kế của Chu Quý, Chu Phú, sổng mất Lý Quỳ, suýt bị Lý Quỳ giết, nhưng nhờ có Chu Phú - học trò của Lý Vân và là em trai Chu Quý - khuyên giải, thế là Lý Vân gia nhập Lương Sơn Bạc.

Ở Lương Sơn, Lý Vân không có người thân quen, không có chỗ dựa nên khi phân chia thứ bậc, ông được xếp hạng rất thấp, chỉ được giao công việc trông coi nhà cửa, phòng ốc.

== Tử trận ==
Sau này Lý Vân theo Tống Công Minh qua Giang Nam đánh Phương Lạp, Lư Tuấn Nghĩa đánh thành Hấp Châu, quân Phương Lạp bỏ chạy. Lý Vân, Thạch Dũng đụng độ Đại tướng Vương Dần, cả hai đánh không lại, đều bị Vương Dần đâm chết.

== Trong "Đãng Khấu Chí" ==
Tại hồi 63, Hô Diên Chước làm đại tướng, phó tướng là Lý Vân lĩnh đội 2 trấn giữ Nhị Quan. Quân triều đình chia ba cánh công phá dữ dội, trên ai Song tiên ra sức phòng thủ đánh lại từ sáng đến trưa, thấy cửa ải sắp vỡ, quân triều đình nhất tề xông lên. Hô Diên Chước thấy Trương Thanh liền giao Nhị quan lại cho trấn giữ, phần mình dẫn quân liều chết đánh lại, hy vọng giữ được ải.

Lý Vân thấy Hô Diên Chước đấu với Đặng Tông Bật hơn 50 hiệp không phân thắng bại, liền múa đao vỗ ngựa đến giúp. Ngờ đâu Tông Bật gầm lên một tiếng như hổ rống, ánh kiếm lấp loáng, đầu Thanh nhãn hổ rơi lăn lông lốc.

==Tham khảo==
Thủy Hử-hồi 42,hồi 70
Trung Dung

Trung Dung (中庸 Zhōng Yóng) là một trong bốn cuốn của bộ Tứ Thư. Ba quyển còn lại là Đại học (大學 Dà Xué), Luận Ngữ (論語 Lùn Yǔ), Mạnh Tử (孟子 Mèng Zǐ).

Sách Trung Dung do Tử Tư làm ra cũng trên cơ sở mộ thiên trong Kinh Lễ. Tử Tư là học trò của Tăng Tử, cháu nội của Khổng Tử, thọ được cái học tâm truyền của Tăng Tử.

Mục đích của sách Trung Dung là giúp con người hiểu được đạo Trung dung để đạt đến một trình độ đạo đức cao hơn. Thiên "Thiên Mệnh" sách Trung Dung viết ""Mệnh mà trời ban riêng cho từng người thì gọi là tính. Thuận theo tính mà đối nhân xử thế, làm mọi việc thì gọi là đạo. Tu dưỡng theo nguyên tắc của đạo để đối nhân xử thế, làm mọi việc thì gọi là giáo. Đạo là điều mà con người không được xa rời dù chỉ trong giây phút; nếu có thể xa rời được thì không phải là đạo. Vì vậy người quân tử phải hết sức răn mình cẩn thận về những điều không ai nhìn thấy. Không có cái gì dễ hiện ra bằng điều giấu giếm, không có cái gì dễ lộ ra bằng điều nhỏ nhặt. Cho nên người quân tử khi xử thế một mình, từ lời ăn tiếng nói đến việc làm cụ thể càng phải cẩn thận, chu đáo hơn bao giờ hết."".

Trong sách Trung Dung, Tử Tư dẫn những lời của Khổng Tử nói về đạo "trung dung", tức là nói về cách giữ cho ý nghĩ và việc làm luôn luôn ở mức trung hòa, không thái quá, không bất cập và phải cố gắng ở đời theo nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, cho thành người quân tử. Sách Trung Dung () viết: ""Sinh tri yên hành giả tri dã, học tri lợi hành giả nhân dã, khốn tri miễn hành giả dũng dã = Người nào biết ngay từ bẩm sinh, dễ làm đời, người ấy có sự biết; người nào cần học mới biết được, làm đời có lợi, người ấy có nhân ái; người nào khốn khổ mới biết được, cố gắng trong đời, người ấy có dũng" (則者知也。學知利行者仁也。困知勉行者勇也)". Sách Trung Dung chia làm hai phần:

Phần 1: từ chương 1 đến chương 20, là phần chính, gồm những lời của Khổng Tử dạy các học trò về đạo lý trung dung, phải làm sao cho tâm được: tồn, dưỡng, tĩnh, sát; mức ở được gồm đủ: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín cho hòa với muôn vật, hợp với lòng Trời để thành người tài giỏi.

Phần 2: từ chương 21 đến chương 33, là phần phụ, gồm những ý kiến của Tử Tư giảng giải thêm cho rõ ràng ý nghĩa và giá trị của hai chữ trung dung. 
Cả hai quyển sách Đại học và Trung Dung trước đây là những thiên trong Kinh Lễ, sau các Nho gia đời Tống tách riêng ra làm hai quyển để hợp với sách Luận Ngữ và Mạnh Tử thành bộ Tứ Thư.

==Xem thêm==
- Đại Học
- Luận Ngữ
- Mạnh Tử
WWE Cruiserweight Championship

WWE Cruiserweight Championship là một chức vô địch đấu vật chuyên nghiệp được tạo ra và phát triển bởi công ty đấu vật chuyên nghiệp Mỹ WWE. Nó được bảo vệ ở Raw và 205 Live. Nhà vô địch hiện nay là Buddy Murphy (là lần giữ đai đầu tiên của anh).

==Tham khảo==
</sub>
1900

==Sự kiện==
===Tháng 1===
- 25 tháng 1: Đức thành lập hạm đội hải quân.

===Tháng 2===
- 13 tháng 2: Quân Anh xâm nhập biên giới Vân Nam.

===Tháng 3===
- 14 tháng 3:
- Hugo de Vries, nhà thực vật học khám phá lại định luật di truyền của Mendel.
- Đạo luật Gold Standard được phê chuẩn, đặt đô la Mỹ lên bản vị vàng.

===Tháng 6===
- 14 tháng 6: Hawaii chính thức thuộc về Hoa Kỳ.
- 15 tháng 6: Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn vây đánh Bắc Kinh.
- 17 tháng 6: Liên quân tám nước công chiếm pháo đài Đại Cát.
- 18 tháng 6: Xảy ra chính biến Khang Tử.
- 21 tháng 6: Nhà Thanh tuyên chiến với liên quân.

===Tháng 7===
- 13 tháng 7: Liên quân tám nước đánh chiếm Thiên Tân.

===Tháng 8===
- 14 tháng 8: Liên quân tám nước tiến quân vào Bắc Kinh.
- 15 tháng 8: Từ Hy thái hậu và vua Quang Tự trốn khỏi Bắc Kinh.

===Tháng 9===
- 5 tháng 9: Pháp đánh chiếm Chadeleuf.

===Tháng 10===
- 11 tháng 10: Lý Hồng Chương đến Bắc Kinh đàm phám với liên quân tám nước.

===Tháng 11===
- 6 tháng 11: William McKinley được bầu lại làm Tổng thống Hoa Kỳ.

===Tháng 12===
- 7 tháng 12: Max Planck khám phá ra định luật về phát xạ vật đen.
- 27 tháng 12: Emily Hobhouse, nhà hoạt động nhân quyền người Anh đến Cape Town, Nam Phi.

==Sinh==
- 19 tháng 3 - Frédéric Joliot-Curie, nhà vật lý người Pháp (mất 1958)
- 7 tháng 10 - Heinrich Himmler, chỉ huy Đức Quốc xã (mất 1945)
- 8 tháng 11 - Margaret Mitchell, nhà văn Hoa Kỳ (mất 1949)
- 3 tháng 12 - Richard Kuhn, nhà hóa học người Áo đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1938 (mất 1967)
- Không rõ - Dương Văn Dương, Thiếu tướng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (mất 1946)

==Mất==
- 29 tháng 7 - Umberto I, vua Ý (bị ám sát) (sinh 1844).
- 30 tháng 11 - Oscar Wilde, nhà văn người Ireland (sinh 1854)
1901

== Sự kiện ==
- 1 tháng 1 - nước Úc chính thức thành lập
- 6 tháng 9 - Tổng thống Hoa Kỳ William McKinley bị Leon Czolgosz bắn bị thương tại Triển lãm Liên Mỹ ở Buffalo, New York. Tám ngày sau, McKinley chết.
- 14 tháng 9 - Theodore Roosevelt trở thành Tổng thống Hoa Kỳ sau cái chết của William McKinley.

== Sinh ==
- 3 tháng 1 - Ngô Đình Diệm, Tổng thống đầu tiên của Việt Nam Cộng hòa (mất 1963)
- 29 tháng 4 - Hirohito, thiên hoàng Nhật Bản
- 6 tháng 6 - Sukarno, Tổng thống đầu tiên của Indonesia (mất 1970)
- 18 tháng 6 - Anastasia, Công chúa cuối cùng của Nga (mất 1918)
- 6 tháng 11 - Dương Khai Tuệ, vợ thứ hai của Mao Trạch Đông (mất 1930)
- 5 Tháng 12 - Walt Disney, Doanh Nhân, Hoạ Sĩ Phim Hoạt Hình, Đạo Diễn, Diễn Viên, Nhà Sản Xuất Phim Người Mỹ (mất 1966)
== Mất ==
- 22 tháng 1 - Nữ hoàng Victoria (sinh 1819)
- 10 tháng 2 - Hoàng Thị Loan , Mẹ của Hồ Chí Minh (Sinh 1868)
- 22 tháng 5 – Từ Dụ Thái hậu, chính cung của vua Thiệu Trị, mẹ của vua Tự Đức (s. 1810).
- 14 tháng 9 - William McKinley, Tổng thống Hoa Kỳ thứ 15 (bị ám sát) (sinh 1843)
- Lý Hồng Chương

== Giải Nobel ==
- Vật lý - Wilhelm Conrad Röntgen
- Hóa học - Jacobus Henricus van't Hoff
- Y học - Emil Adolf von Behring
- Văn học - Sully Prudhomme
- Hòa bình - Henri Dunant, Frédéric Passy
1902

== Sự kiện ==
- 4 tháng 3 – Hiệp hội Ô tô Hoa Kỳ (AAA) thành lập.
- 6 tháng 3 – Real Madrid thành lập với tên gọi "FC Madrid".
- 20 tháng 5 – Cuba giành độc lập từ Hoa Kỳ.

== Sinh ==
- 13 tháng 2 – Talcott Parsons, nhà xã hội học người Mỹ, giáo sư của Đại học Harvard (mất 1979)
- 23 tháng 4 – Halldór Laxness, nhà văn Iceland đoạt giải Nobel Văn chương năm 1955 (mất 1998)
- 30 tháng 4 – Theodore Schultz, nhà kinh tế Mỹ đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1979 (mất 1998)
- 3 tháng 5 – Alfred Kastler, nhà văn Pháp đoạt giải Nobel Vật lý năm 1966 (mất 1984)
- 8 tháng 8 – Paul Dirac, nhà vật lý người Anh (mất 1984)
- 6 tháng 9 - Lê Hồng Phong, cố Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam (mất 1942)
- 20 tháng 12 – Hoàng tử George, Công tước xứ Kent (mất 1942)

== Mất ==
- 13 tháng 1 – Nguyễn Phúc Miên Sạ, tước phong Tĩnh Gia công, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1830).
- 21 tháng 4 – Nguyễn Phúc Trinh Nhu, phong hiệu Mỹ Trạch Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1840).
- 3 tháng 6 – Trang Ý Hoàng thái hậu, chánh cung của vua Tự Đức, mẹ nuôi của vua Dục Đức (s. 1828).
- 4 tháng 7 – Swami Vivekananda, nhà lãnh tụ tôn giáo người Ấn Độ (sinh 1863)
- 28 tháng 7 – Nguyễn Phúc Trinh Nhàn, phong hiệu Nghĩa Điền Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1827).
- 8 tháng 8 – James Tissot, họa sĩ Pháp (sinh 1836)
- 19 tháng 8 – Nguyễn Phúc Miên Bàng, tước phong An Xuyên vương, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1838).
- Không rõ – Nguyễn Phúc Bửu Lũy, tước phong Mỹ Hóa công, hoàng tử con vua Dục Đức (s. 1885).

== Giải Nobel ==
- Vật lý – Hendrik Lorentz, Pieter Zeeman
- Hóa học – Hermann Emil Fischer
- Y học – Sir Ronald Ross
- Văn học – Theodor Mommsen
- Hòa bình – Élie Ducommun, Albert Gobat
1903

== Sự kiện ==
- 1–19 tháng 7 – Tour de France lần đầu tiên được tổ chức.
- 4 tháng 8 – Pius X trở thành Giáo hoàng thứ 257.
- 17 tháng 12 – Anh em nhà Wright sáng tác ra Wright Flyer

==Sinh==
- 18 tháng 2 – Vasilij Ivanavič Kazloŭ, Anh hùng Liên Xô người Belarus (m. 1967).
- 25 tháng 4 – Andrey Nikolaevich Kolmogorov, nhà toán học Liên Xô (m. 1987).
- 9 tháng 6 – Gilbert Percy Whitley, nhà ngư học kiêm côn trùng học và nhuyễn thể học người Anh (m. 1975).
- 10 tháng 9 – Ivan Frolavič Klimaŭ, chính khách Liên Xô người Belarus (m. 1991).
- 28 tháng 12 – John von Neumann, nhà toán học người Hungary (m. 1957).

== Mất ==
- 1 tháng 2 – George Gabriel Stokes, nhà toán học và vật lý Ireland (s. 1819)
- 13 tháng 11 – Camille Pissarro, họa sĩ Pháp (s. 1830).
- Không rõ: Phùng Tử Tài, tướng nhà Thanh (s. 1818).

== Giải Nobel ==
- Vật lý – Henri Becquerel, Pierre Curie, Marie Curie
- Hóa học – Svante Arrhenius
- Y học – Niels Ryberg Finsen
- Văn học – Bjørnstjerne Bjørnson
- Hòa bình – William Randal Cremer
1904

1904 (số La Mã: MCMIV) là một năm nhuận bắt đầu vào thứ sáu trong lịch Gregory.

== Sự kiện ==
=== Tháng 1 ===
- 11 tháng 1 – Tại Đàn Hương Sơn, Tôn Trung Sơn gia nhập hội Hoa kiều yêu nước.

=== Tháng 2 ===
- 8 tháng 2 – Nhật Bản bất ngờ tấn công Cảng Arthur (Lushun), khởi đầu Chiến tranh Nga-Nhật.

=== Tháng 4 ===
- 12 tháng 4 – Quân Tây Tạng tại Giang Tư phản công quân Anh
- 19 tháng 4 – Anh xâm lược Tây Tạng

=== Tháng 5 ===
- 3 tháng 5 – Quân Nhật Bản đánh chiếm Đại Liên
- 21 tháng 5 – FIFA thành lập

=== Tháng 9 ===
- 24 tháng 9 – Hoa Hưng hội tại Trường Sa khởi nghĩa

== Sinh ==
- 1 tháng 5 - Trần Phú, Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam (mất 1931)
- 22 tháng 8 – Đặng Tiểu Bình, cố Lãnh đạo Trung Quốc (mất 1997)

== Mất ==
- 3 tháng 1 – Nguyễn Phúc Trinh Thận, phong hiệu Lại Đức Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1826).
- 10 tháng 4 – Nữ vương Isabel II của Tây Ban Nha (s. 1830)
- 1 tháng 5 – Antonín Dvořák, nhà soạn nhạc người Séc (s. 1841)
- 14 tháng 7 – Anton Chekhov, nhà văn Nga (s. 1860)

== Giải Nobel ==
- Vật lý – John Strutt, Nam tước Rayleigh
- Hóa học – William Ramsay
- Y học – Ivan Petrovich Pavlov
- Văn học – Frédéric Mistral, José Echegaray
- Hòa bình – Viện Luật pháp Quốc tế
1905

1905 (số La Mã: MCMV) là một năm thường bắt đầu vào Chủ nhật trong lịch Gregory.
== Sự kiện ==
- 22 tháng 1 (9 tháng 1 theo lịch Nga) – Vụ thảm sát Ngày Chủ nhật đẫm máu những người biểu tình Nga tại Cung điện Mùa đông ở Sankt–Peterburg, một trong những nguyên nhân dẫn đến Cách mạng Nga năm 1905.
- 14 tháng 3, Câu lạc bộ bóng đá Chelsea thành lập.
- Tháng 4, Albert Einstein nghiên cứu thuyết tương đối đặc biệt cũng như thuyết chuyển động Brown.
- 16 tháng 10, Cách mạng Nga năm 1905: quân đội Nga nổ súng trong một cuộc diễu hành trên đường phố Estonia, giết chết 94 người và làm bị thương hơn 200 người.

==Sinh==
- 9 tháng 1 – Phan Khắc Sửu, Quốc trưởng Việt Nam Cộng hòa giai đoạn 1964–1965 (m. 1970)
- 17 tháng 1 – Guillermo Stábile, cầu thủ bóng đá người Argentina (m. 1966)
- 21 tháng 1 – Christian Dior, nhà tạo mẫu người Pháp (m. 1957)
- 24 tháng 5 – Mikhail Aleksandrovich Sholokhov, nhà văn Nga (m. 1984)
- 25 tháng 7 – Nguyễn Tường Tam, nhà văn, nhà báo, chính trị gia Việt Nam (m. 1963)
- 1 tháng 8 – Nguyễn Khánh Toàn, Giáo sư Viện sĩ về giáo dục Việt Nam (m. 1993)
- 5 tháng 8 – Artem Ivanovich Mikoyan, nhà thiết kế máy bay của Liên Xô (m. 1970)
- 24 tháng 8 – Siaka Stevens, tổng thống Sierra Leone 1971–1985 (m. 1988).

===Không rõ ngày===
- Hoàng Văn Hoan, chính trị gia của Việt Nam (m. 1994)
- Nguyễn Văn Huyên, giáo sư tiến sĩ Việt Nam (m. 1975)

== Mất ==
- 24 tháng 3 – Jules Verne, nhà văn Pháp (s. 1828)
- 7 tháng 5 – Nguyễn Phúc Miên Triện, tước phong Hoằng Hóa Quận vương, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1833).
- "không rõ ngày"
- Chu Mạnh Trinh, quan Việt Nam (s. 1862)
- George Williams, nhà sáng lập Hiệp hội Thanh niên Cơ đốc (s. 1821)

== Giải Nobel ==
- Vật lý – Philipp Lenard
- Hóa học – Adolf von Baeyer
- Y học – Robert Koch
- Văn học – Henryk Sienkiewicz
- Hòa bình – Nữ Nam tước Bertha von Suttner
1906

== Sự kiện ==
- 15 tháng 3 - Công ty Rolls-Royce đăng ký hoạt động.
- 18 tháng 4 - Vụ động đất tại San Francisco năm 1906 (khoảng 7,8 độ) ở vết đứt gãy San Andreas phá hủy phần lớn San Francisco, California, làm chết ít nhất 3000 người và 300.000 người mất nhà cửa, thiệt hại 350 triệu đô la Mỹ.

== Sinh ==
- 11 tháng 1 - Albert Hofmann, nhà hoá học Thuỵ Sĩ (m. 2008)
- 7 tháng 2 - Phổ Nghi, hoàng đế cuối cùng của Trung Quốc (m. 1967)
- 1 tháng 3 - Phạm Văn Đồng, Thủ tướng Việt Nam (m. 2000)
- 1 tháng 4 - Alexander Sergeyevich Yakovlev, nhà thiết kế máy bay Liên Xô (m. 1989)
- 24 tháng 4 - Hà Huy Tập, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương (m. 1941)
- 28 tháng 4 - Kurt Gödel, nhà lô-gíc học, toán học và triết học toán (m. 1978)
- 24 tháng 5 - Harry Hammond Hess, nhà địa chất học đã đưa ra học thuyết tách giãn đáy đại dương (mất 1969)
- 29 tháng 6 - Ivan Danilovich Chernyakhovsky, anh hùng quân đội Liên Xô (m. 1945)
- 1 tháng 7 - Jean Dieudonné, nhà toán học người Pháp
- 17 tháng 11 - Honda Sōichirō, nhà sáng lập hãng xe hơi Honda (m. 1973)
- "không rõ ngày"
- Nguyễn Bình, Trung tướng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (m. 1951)

== Mất ==
- 16 tháng 2 – Otto Knappe von Knappstädt, tướng lĩnh quân đội Phổ (s. 1815)
- 19 tháng 4 - Pierre Curie, nhà vật lý người Pháp, được Giải thưởng Nobel (s. 1859)
- "không rõ ngày"
- Vũ Phạm Hàm, quan văn Việt Nam (s. 1864)
- 27 tháng 12 – Phan Thị Điều, thụy hiệu Từ Minh Huệ Hoàng hậu, phủ thiếp của vua Dục Đức, mẹ vua Thành Thái (s. 1855).

== Giải Nobel ==
- Vật lý - Sir J. J. Thomson
- Hóa học - Henri Moissan
- Y học - Camillo Golgi, Santiago Ramón y Cajal
- Văn học - Giosuè Carducci
- Hòa bình - Theodore Roosevelt
1907

== Sự kiện ==
=== Tháng 3 ===
- 22 tháng 3, chiếc taxi đầu tiên có đồng hồ taxi bắt đầu hoạt động ở London.

=== Tháng 5 ===
- 25 tháng 5 - Xảy ra khởi nghĩa Hoàng Cương tại Nhật Bản.

=== Tháng 6 ===
- 2 tháng 6 - Bùng phát khởi nghĩa tại Huệ Châu Quãng Đông
- 29 tháng 6 - Kinh Phụng đường sắt thông xe

=== Tháng 7 ===
- 25 tháng 7 - Triều Tiên trở thành nước bảo hộ bởi Nhật.
- 29 tháng 7 - Thành Thái bị quản thúc.

=== Tháng 8 ===
- 1 - 9 tháng 8 - Robert Baden-Powell tổ chức buổi cắm trại Hướng đạo đầu tiên ở Đảo Brownsea, Anh.

=== Tháng 9 ===
- 3 tháng 9 - Thành Thái bị ép thoái vị.
- 5 tháng 9 - Nguyễn Phúc Vĩnh San lên ngôi vua nhà Nguyễn niên hiệu Duy Tân
- 12 tháng 9 - Thành Thái bị đưa đi quản thúc tại Vũng Tàu.

=== Tháng 11 ===
- 14 tháng 11 - Bùng phát bạo động chống Nhật tại Đài Loan.

=== Tháng 12 ===
- 2 tháng 12 - Bùng nổ khởi nghĩa Trấn Nam Quan.

== Sinh ==
- 9 tháng 2 - Trường Chinh, cố Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, Chủ tịch Quốc hội Việt Nam (m. 1988)
- 15 tháng 2 - Nam Trân, Nhà thơ Việt Nam (m. 1967)
- 7 tháng 4 - Lê Duẩn, cố Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam (m. 1986)
- 22 tháng 5 - Alena Vasileŭna Aładava, nhà sử học nghệ thuật người Liên Xô (m. 1986)
- 16 tháng 11 - Hoàng Đạo, nhà văn trong Tự lực văn đoàn (m. 1948)
- "không rõ ngày"
- Hà Huy Giáp - nhà hoạt động cách mạng Việt Nam, Ửy viên Trung ương Đảng (m. 1995)
- Nguyễn Cao Luyện - kiến trúc sư Việt Nam (m. 1987)
- Nguyễn Xiển - Giáo sư, nhà khoa học, Tổng thư ký Đảng Xã hội Việt Nam (m. 1997)
- Trần Tử Bình - một trong những vị tướng đầu tiên của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (m. 1967)
- Võ An Ninh - nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam

== Mất ==
- 29 tháng 1 – Nguyễn Phúc Thụy Thận, phong hiệu Bình Thạnh Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1829).
- 29 tháng 1 - Trần Tế Xương, nhà thơ Việt Nam (s. 1870)
- 18 tháng 2 – Nguyễn Phúc Thục Thận, phong hiệu Cảm Đức Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1824).
- 16 tháng 2 - Giosuè Carducci, nhà thơ, nhà văn Ý (s. 1835)
- 3 tháng 4 - Đào Tấn, nhà soạn tuồng Việt Nam (s. 1845)
- 22 tháng 6 – Nguyễn Phúc Miên Tuấn, tước phong Hòa Thạnh vương, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1827).
- 17 tháng 7 - Hector Malot, nhà văn Pháp (s. 1830)
- 10 tháng 8 – Alfred von Keßler, tướng Phổ (s. 1833)
- 7 tháng 9 - Sully Prudhomme, nhà thơ Pháp (s. 1839)

== Giải Nobel ==
- Vật lý - Albert Abraham Michelson
- Hóa học - Eduard Buchner
- Y học - Charles Louis Alphonse Laveran
- Văn học - Rudyard Kipling
- Hòa bình - Ernesto Teodoro Moneta, Louis Renault
1908

== Sự kiện ==
=== Tháng 1 ===
- 24 tháng 1 - Robert Baden-Powell bắt đầu phong trào Hướng đạo Nam.

=== Tháng 3 ===
- 9 tháng 3 - tại Milano (Ý), Câu lạc bộ bóng đá F.C. Internazionale Milano thành lập.

=== Tháng 6 ===
- 30 tháng 6 - Sự kiện Tunguska xảy ra tại Siberia.
- 27 tháng 6 - Diễn ra vụ Hà Thành đầu độc

=== Tháng 11 ===
- 25 tháng 11 - Nhà Thanh thành lập cấm vệ quân

=== Tháng 12 ===
- 2 tháng 12 - Phổ Nghi kế vị hoàng đế nhà Thanh niên hiệu Tuyên Thống

== Sinh ==
- 22 tháng 1 - Lev Davidovich Landau, nhà vật lý Liên Xô, đạt giải Nobel (m. 1968)
- 26 tháng 1 - Stéphane Grappelli, nghệ sĩ vĩ cầm người Pháp (m. 1997)
- 20 tháng 5 - Nguyễn Văn Tạo, nhà báo, nhà cách mạng (m. 1970)
- 20 tháng 5 - James Stewart, huyền thoại điện ảnh Mỹ (m. 1997)
- 12 tháng 6 - Otto Skorzeny, trung tá Đức Quốc xã (m. 1975)
- 27 tháng 8 - Lyndon B. Johnson, Tổng thống thứ 36 của Mỹ (m. 1973)
- 6 tháng 10 - Sergei Lvovich Sobolev, nhà toán học người Nga (m. 1989)
- 3 tháng 12 - Ngô Gia Tự, Bí thư Xứ ủy lâm thời của Đảng bộ Nam Kỳ (m. 1935)
- 16 tháng 12 - Remedios Varo, họa sĩ siêu thực người Tây Ban Nha (m. 1963)
- "không rõ ngày"
- Hoàng Xuân Hãn - Giáo sư, nhà Việt Nam học (m. 1996)
- Lê Thiết Hùng, trung tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam (m. 1986)
- Nguyễn Chí Diểu, nhà hoạt động cách mạng, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (m. 1939)
- Nguyễn Gia Trí, họa sĩ, nhà biếm họa Việt Nam (m. 1993)
- Nguyễn Sơn, lưỡng quốc tướng quân (m. 1956)
- Nguyễn Thị Thập, nhà cách mạng, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng (m. 1996)
- Tchya, nhà văn nhà thơ hiện đại Việt Nam (m. 1968)
- Tô Ngọc Vân, họa sĩ, tác giả bức "Thiếu nữ bên hoa huệ" (m. 1954)

== Mất ==
- 25 tháng 8 - Henri Becquerel, nhà vật lý người Pháp, đã đoạt giải Nobel (s. 1852)
- 14 tháng 11 - Vua Quang Tự bị giết chết.
- (không rõ)- Lê Khiết một vị quan Triều Nguyễn, hy sinh trong "phong trào chống sưu thuế" ở miền Trung Việt Nam
- 15 tháng 11 - Thái hậu Từ Hi, Thái hậu đời nhà Thanh, (s. 1835)

== Giải Nobel ==
- Vật lý - Gabriel Lippmann
- Hóa học - Ernest Rutherford
- Y học - Ilya Ilyich Mechnikov, Paul Ehrlich
- Văn học - Rudolf Eucken
- Hòa bình - Klas Pontus Arnoldson, Fredrik Bajer