hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Hiệu ứng domino

Hiệu ứng domino là một phản ứng chuỗi xảy ra khi một thay đổi nhỏ tại điểm gốc của hệ có thể gây ra những thay đổi tương tự tại các điểm lân cận, từ đó lan tỏa ra các điểm xa hơn và tạo ra một chuỗi thay đổi tuyến tính. Hiệu ứng này thường được sử dụng trong trò chơi xếp quân domino, nó cũng được biết tới thông qua thuyết domino, học thuyết chính trị hay được đề cập trong giai đoạn chiến tranh Việt Nam.

== Mô tả ==
Khi xếp các quân cờ domino đứng cạnh nhau với khoảng cách giữa hai quân cờ không quá xa, ta có thể đẩy đổ một quân cờ domino đầu tiên, quân cờ đó sẽ đổ vào quân cờ đứng cạnh khiến nó đổ theo, quá trình này tiếp diễn đến khi toàn bộ loạt quân cờ domino đều đổ. Các thay đổi đối với những quân cờ là giống nhau, vì vậy chúng tạo ra một chuỗi thay đổi tuyến tính, điều này có được khi ta coi hệ quân cờ domino là độc lập và sự thay đổi của hệ chỉ gây ra bởi tác động tới quân cờ đầu tiên, điều này khác với hiệu ứng cánh bướm khi thay đổi của hệ còn phụ thuộc nhiều điều kiện khác và vì thế chúng là phi tuyến tính.

== Xem thêm ==
- Hiệu ứng cánh bướm
- Quan hệ nhân quả
- Thuyết domino
Nhiệt nóng chảy

Nhiệt lượng nóng chảy hay nhiệt nóng chảy của một chất được định nghĩa là nhiệt lượng cần thiết để cung cấp cho một đơn vị đo về lượng chất đó (như đơn vị đo khối lượng hay số phân tử như mol) để nó chuyển từ trạng thái rắn sang trạng thái lỏng, tại nhiệt độ nóng chảy.

Nhiệt lượng nóng chảy cũng đúng bằng nhiệt lượng tỏa ra bởi một đơn vị đo lượng vật chất khi nó chuyển từ trạng thái lỏng sang rắn, tại nhiệt độ đóng băng.

Trong hệ thống đo lường quốc tế, đơn vị đo của nhiệt lượng nóng chảy là Joule trên kilôgam, J·kg hay J/kg, hoặc Joule trên mol.
==Xem thêm==
- Nhiệt bay hơi
- Nhiệt dung riêng
- Nhiệt độ nóng chảy

==Tham khảo==
Kí hiệu:lambda
Nhiệt hoá hơi

Nhiệt lượng hoá hơi hay nhiệt hoá hơi của một hợp chất hóa học được định nghĩa là nhiệt lượng cần thiết để cung cấp cho một đơn vị đo về lượng chất đó (như đơn vị đo khối lượng hay số phân tử như mol) để nó chuyển từ trạng thái lỏng sang trạng thái khí, tại nhiệt độ sôi.

Nhiệt lượng hoá hơi cũng đúng bằng nhiệt lượng tỏa ra bởi một đơn vị đo lượng vật chất khi nó chuyển từ trạng thái khí sang lỏng, tại nhiệt độ ngưng tụ.

Trong hệ thống đo lường quốc tế, đơn vị đo của nhiệt lượng hoá hơi là Joule trên kilôgam, J·kg hay J/kg, hoặc Joule trên mol.
== Xem thêm ==
- Nhiệt nóng chảy
- Nhiệt dung riêng
- Nhiệt độ sôi
Nhiệt độ sôi

Nhiệt độ sôi hay điểm sôi của một chất lỏng là nhiệt độ mà áp suất hơi của chất lỏng bằng với áp suất chung quanh chất lỏng. Khi đạt tới ngưỡng đó thì chất chuyển trạng thái từ lỏng sang khí.

Khi nói tới như nhiệt độ của thay đổi ngược lại (tức là từ trạng thái khí sang trạng thái lỏng), nó được coi là nhiệt độ ngưng tụ hay điểm ngưng tụ.

Không giống như điểm nóng chảy, điểm sôi tương đối nhạy cảm với áp suất.

==Xem thêm==
- Danh sách nguyên tố hóa học theo điểm bay hơi
- Các pha của vật chất
- Nhiệt hoá hơi
- Điểm nóng chảy
- Điểm ba trạng thái
- Sự suy giảm điểm đóng băng
- Nóng chảy
- Ngưng tụ
- Thăng hoa
Quốc lộ 9 (định hướng)

Quốc lộ 9 có thể là:
- Quốc lộ 9: tuyến đường đi hoàn toàn trên địa phận tỉnh Quảng Trị, bắt đầu từ thành phố Đông Hà và kết thúc tại cửa khẩu Lao Bảo
- Quốc lộ 9 (Ba Lan): tuyến đường kết nối hai thành phố Radom và Rzeszów
- Quốc lộ 9 (Lào): tuyến đường nằm trọn trong tỉnh Savannakhet, kết nối với Quốc lộ 9 của Việt Nam.
Fred Hollows

Frederick Bossom (Fred) Hollows, (9 tháng 4 năm 1929 – 10 tháng 2 năm 1993) sinh tại Dunedin, New Zealand, là một bác sĩ phẫu thuật nhãn khoa. Ông nổi tiếng trên thế giới qua công trình thiện nguyện chữa bệnh mắt, hồi phục thị lực cho không biết bao nhiêu người thổ dân Úc và sau đó tiếp tục chữa mắt cho nhiều bệnh nhân khác, nhất là tại các nước kém phát triển, trong đó có Việt Nam.

Người ta phỏng đoán hiện nay có khoảng hơn 1 triệu người có thể trông thấy được là nhờ công trình phát động của Fred Hollows.

Sau khi xong bằng nghiên cứu tại Wales, ông về Úc năm 1965 làm chức phó giáo sư nhãn khoa tại Đại học New South Wales Sydney.

Trong thập niên năm 1970, Fred Hollows đi viếng thăm các tỉnh lẻ trong tiểu bang NSW của Úc và các cộng đồng người thổ dân. Ông lấy làm lo ngại vì tình trạng bệnh mắt (nhất là bệnh mắt hột làm mù mắt) lan tràn trong những cộng đồng này. Năm 1971 ông thành lập Ủy ban Y tế cho Thổ Dân tại khu vực Redfern ở Sydney và từ đó thành lập những chi nhánh phục vụ y tế cho thổ dân khắp nước Úc. Bản thân ông đã thăm viếng tân nơi những cộng đồng thổ dân trong suốt 3 năm liền, chăm lo chữa mắt cho họ. Hơn 460 cộng đồng thổ dân được thăm viếng. Tổ chức của Fred Hollows khám mắt 62000, chữa lành 27000 ca bệnh mắt hột và thực hiện hơn 1000 cuộc giải phẫu mắt.

Fred Hollows đi Nepal (1985), Eritrea (1987) và Việt Nam (1991) và thành lập các nhóm đào tạo nhân viên kỹ thuật địa phương về phẫu thuật mắt, nhất là phẫu thuật thay thủy tinh thể (cho bệnh mắt bị cườm). Vì các nhà sản xuất thủy tinh thể nhân tạo tại các nước tây phương không chịu hạ giá cho công tác thiện nguyện này, Fred Hollows đã giúp xây dựng những phòng thí nghiệm để sản xuất thủy tinh thể ngay tại các nước Eritrea và Nepal, với giá thành rẻ. Năm 1991, ông được là công dân danh dự của Eritrea. Từ năm 1994 (một năm sau khi Fred Hollows mất) hai phòng này đã bắt đầu sản xuất.

Năm 1985 Fred Hollows được trao tặng danh dự Order of Australia nhưng ông từ chối để lên tiếng về việc chính phủ Úc không ngó ngàng gì đến sức khỏe mắt của các sắc tộc thổ dân. Tuy nhiên, ông trở thành công dân Úc năm 1989, lãnh chức vụ cố vấn cho Tổ chức Y tế Thế giới. Năm 1992 Quỹ Fred Hollows thành lập, phát động cuộc chăm sóc sức khỏe mắt lan tràn khắp các nước nghèo hay thiếu điều kiện trên thế giới.

Fred Hollows có hai đời vợ. Vợ thứ nhất là Mary Skiller chết năm 1975. Năm 1980, ông cưới vợ thứ hai là Gabi O'Sullivan. Ông có sáu người con.

Ông mất năm 1993 tại Sydney (sau 6 năm bị ung thư).

Lễ tang cho ông được cử hành theo nghi lễ quốc gia tại St Mary's Cathedral Sydney ngày 15 tháng 2 1993. Mộ của ông tại vùng Bourke, New South Wales, Úc.
Quốc lộ 13

Quốc lộ 13 là quốc lộ theo hướng Nam – Bắc, từ Thành phố Hồ Chí Minh qua Bình Dương, Bình Phước và kết thúc tại cửa khẩu Hoa Lư, biên giới Việt Nam – Campuchia. Quốc lộ 13 nối với quốc lộ 7 của Campuchia và quốc lộ này lại nối với quốc lộ 13 của Lào.

Quốc lộ 13 bắt đầu (km 0) từ ngã 5 Đài Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh qua quận Bình Thạnh, thành phố Thủ Đức (Thành phố Hồ Chí Minh), các thành phố Thuận An, Thủ Dầu Một, Bến Cát và huyện Bàu Bàng (tỉnh Bình Dương), thị xã Chơn Thành, huyện Hớn Quản, thị xã Bình Long và huyện Lộc Ninh, đến cửa khẩu Hoa Lư (tỉnh Bình Phước) (km 140 + 500)

Quốc lộ 13 giao nhau với Đường vành đai 3 tại thành phố Thuận An, Đường vành đai 4 tại Thành phố Bến Cát thuộc tỉnh Bình Dương, Quốc lộ 14, Đường cao tốc Chơn Thành – Đức Hòa (Đường Hồ Chí Minh) tại thị xã Chơn Thành, tỉnh Bình Phước. Quốc lộ này khi vào vùng đô thị của tỉnh Bình Dương (từ Thuận An đến Bến Cát) còn có tên gọi khác là Đại lộ Bình Dương.

==Thông số chung==
- Tổng chiều dài 149,5 km;
- Mặt đường rộng từ 5 m đến 7 m; Đến năm 2002, bề rộng mặt đường đoạn từ ngã tư Bình Phước đến Bến Cát đã được mở rộng từ 4–6 làn xe; chiều rộng từ 16–24 m.
- Trải bê tông nhựa 99,6 km, đá nhựa 14 km và đường đất 28,57 km;
- Trên đường có 9 cầu, tải trọng đến 25 tấn.
Chiều dài một số đoạn
- Đoạn qua Thành phố Hồ Chí Minh: dài 7,8 km
- Đoạn qua tỉnh Bình Dương: dài 64,7 km
- Đoạn qua tỉnh Bình Phước: dài 77 km

==Xem thêm==
- Quốc lộ 7 (Campuchia)
- Quốc lộ 13 (Lào)
Anh em nhà Wright

Anh em nhà Wright là hai anh em người Mỹ gồm Orville Wright (19 tháng 8 năm 1871 - 30 tháng 1 năm 1948) và Wilbur Wright (16 tháng 4 năm 1867 - 30 tháng 5 năm 1912), là những người đầu tiên thử nghiệm thành công cho máy bay bay được.

Anh em nhà Wright đã sáng tác ra Wright Flyer, là một trong những máy bay trong lịch sử nhân loại được thực hiện vào ngày 17 tháng 12 năm 1903 tại đồi Kill Devil, Kitty Hawk, bang Bắc Carolina, Mỹ. Mỗi anh em thực hiện hai chuyến bay vào ngày hôm đó. Lần bay đầu tiên, do Orville thực hiện kéo dài 12 giây và bay được khoảng 36.5 mét(120 ft). Lần bay cuối cùng, do Wilbur thực hiện kéo dài 59 giây và đi được 296 mét. Chiếc máy bay lúc đó được gọi là Flyer I. Nó có sải cánh khoảng 12 mét và nặng khoảng hơn 300 kg, với động cơ xăng 12 mã lực. Hiện nay nó đang được bảo tồn tại Viện bảo tàng Hàng không và Không gian Quốc gia Hoa Kỳ Smithsonian tại Washington, D. C..

Tuy chiếc máy bay chưa thể tự cất cánh mà phải nhờ một thiết bị phóng bằng vật nặng cho thả rơi và khi cất cánh, hạ cánh phải lựa theo chiều gió, nhưng sự kiện này đã gây ra được tiếng vang dư luận rất lớn. Thiên tài của hai anh em nhà Wright đã biến giấc mơ từ ngàn xưa của loài người thành sự thật.

Hai anh em nhà Wright đã thành lập một hãng máy bay. Nhưng sau đó do bị cạnh tranh khốc liệt với các nhà kinh doanh máy bay khác, cộng thêm Wilbur bị mắc bệnh và qua đời nên Orville đã bán hãng sản xuất máy bay Wright với giá ít ỏi.

== Xem thêm ==
- Lịch sử ngành hàng không
- Fred J. Wiseman
- John Joseph Montgomery

== Liên kết ngoài ==
- Kitty Hawk - Kill Devil Hills Wright Brothers Photographs 1900-1911 - Library of Congress
- Plane truth: list of greatest technical breakthroughs in manned flight
- Wilbur Wright Birthplace Museum
- Wright Brothers Aeroplane Company
- Some Aeronautical Experiments by Wilbur Wright, to Western Society of Engineers Sept. 18, 1901
- Wright Aeronautical Engineering Collection
- FirstFlight - flight simulation, videos and experiments
- Analysis of Wright Brothers' work
- AeroSpace Show - RTP-TV 2003 Video Tour of Wright Brothers Monument at Kill Devil Hills
- PBS Nova: The Wright Brothers' Flying Machines
- National Park Service, Wright Brothers' Memorial
- Smithsonian Stories of the Wright flights
- Scientific American Magazine (tháng 12 năm 2003 Issue) The Equivocal Success of the Wright Brothers
Quốc lộ 15

Quốc lộ 15 (còn gọi là Quốc lộ 15A) là là tuyến quốc lộ thứ yếu khu vực miền Trung và Tây Nguyên đi qua 5 tỉnh: Hòa Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình theo quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kì 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 của chính phủ. Quốc lộ 15 dài 729  km, quy mô tiêu chuẩn cấp III, IV miền núi, 2 làn xe, vận tốc tối đa 60 km/h.

==Lộ trình==
Quốc lộ 15 bắt đầu từ Km125 Quốc lộ 6, xã Tòng Đậu, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình đến Sơn Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình Trước năm 1980, Quốc lộ 15A bắt đầu từ Suối Rút nối với Quốc lộ 6 cũ, khi bắt đầu xây dựng hồ thủy điện Sông Đà đoạn này bị ngập dưới lòng hồ và Quốc lộ 6 phải xây dựng lại về phía nam hồ do đó Quốc lộ 15A mới bắt đầu từ Tòng Đậu.

Nếu Quốc lộ 1 nối các thị xã của các tỉnh với nhau, thì Quốc lộ 15A chạy gần song song với Quốc lộ 1 và nối các thị trấn miền núi dưới đây với nhau. Quốc lộ 15 đi qua các huyện sau: Mai Châu – Quan Hóa - Lang Chánh - Ngọc Lặc - Thọ Xuân - Như Xuân - Tân Kỳ - Đô Lương - Nam Đàn - Đức Thọ - Can Lộc - Hương Khê - Bố Trạch - Lệ Thủy. Hầu hết các thị trấn huyện lỵ của các huyện nói trên đều nằm trên Quốc lộ 15.

==Thông số chung==
- Tổng chiều dài 401 km;
- Mặt đường rộng từ 4 m đến 5 m, được rải nhựa thấm nhập hoặc bê tông at-phan. Chạy qua vùng rừng núi, nhiều đèo, dân cư thưa thớt.
- Trên đường có 107 cầu (tải trọng từ 8 tấn đến 30 tấn), có 33 ngầm và đập tràn;
- Đây là nền móng của phần lớn đường Hồ Chí Minh và đường Hồ Chí Minh đông đang được nâng cấp giai đoạn 1.
Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia Việt Nam

Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia (trước đây được gọi là Giải bóng đá U-21 Quốc gia) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 21 do Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức.

Giải đấu ra mắt vào năm 1997 với tên gọi "Giải bóng đá U-22 Quốc gia", dưới sự hợp tác của VFF và báo Thanh Niên, sau đó được đổi tên thành giải U-21 Quốc gia kể từ năm 1998. Năm 2024, báo Thanh Niên đã rút lui khỏi việc đồng tổ chức các giải U-21 và U-19 Quốc gia.

== Các đội từng tham dự ==
=== Thống kê thành tích ===
Dưới đây là thành tích cụ thể của các đội bóng từng tham dự giải đấu qua các năm.

Lưu ý: Bảng này chủ yếu chỉ liệt kê các đội bóng là đại diện chính thức của các địa phương hoặc bộ/ngành, một số đội bóng nhỏ với số lần tham dự ít hoặc có thành tích hạn chế sẽ không được liệt kê trong bảng này.
Chú thích:
- – Vô địch
- – Á quân
- – Hạng ba
- – Hạng tư
- – Bán kết (đồng hạng ba)
- – Tứ kết
- – Vòng bảng
- – Vượt qua vòng loại cho mùa giải tới
- – Bị loại
- – Vượt qua vòng loại nhưng sau đó rút lui
- – Không vượt qua vòng loại
- – Không tham dự
- – Rút lui/bỏ cuộc/bị cấm tham dự
- – Không tồn tại ở thời điểm tương ứng (chưa thành lập/đã giải thể)
- – Không rõ

== Xem thêm ==
- Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia Việt Nam
- Giải bóng đá Vô địch U-17 Quốc gia Việt Nam
- Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia Việt Nam

==Liên kết ngoài==
- Liên đoàn bóng đá Việt Nam
- U-21 Quốc gia
Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia Việt Nam

Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia (trước đây được gọi là Giải bóng đá U-19 Quốc gia) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 19 do Liên đoàn bóng đá Việt Nam tổ chức. Từ năm 2005 trở về trước, giải dành cho các cầu thủ dưới 18 tuổi.

Những năm 1990, giải đấu được thành lập với tư cách là giải bóng đá dành cho độ tuổi U-19, với hai mùa giải trong các năm 1996 và 1997. Trong giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2005, giải dành cho các cầu thủ dưới 18 tuổi nên còn được gọi là "Giải bóng đá U-18 Quốc gia". Năm 2006, VFF chuyển đổi trở lại giải U-18 thành U-19 Quốc gia từ đó đến nay.

==Xem thêm==
- Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia Việt Nam
- Giải bóng đá Vô địch U-17 Quốc gia Việt Nam
- Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia Việt Nam

==Liên kết ngoài ==
- Liên đoàn bóng đá Việt Nam
- U-19 Quốc gia
Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia Việt Nam

Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia (trước đây được gọi là Giải bóng đá U-15 Quốc gia) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 15 do Liên đoàn bóng đá Việt Nam tổ chức. Từ năm 2004 trở về trước, giải dành cho các cầu thủ dưới 16 tuổi.

==Liên kết ngoài==
- Liên đoàn bóng đá Việt Nam
- U-15 Quốc gia
Giải bóng đá thiếu niên toàn quốc

Giải bóng đá thiếu niên toàn quốc (hay còn gọi là Giải bóng đá U-13 Quốc gia) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 13 do báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng và Liên đoàn bóng đá Việt Nam phối hợp tổ chức. Từ năm 2000 trở về trước, giải dành cho các cầu thủ dưới 14 tuổi.

==Xem thêm==
- Giải bóng đá U-9 quốc gia
- Giải bóng đá nhi đồng toàn quốc

==Liên kết ngoài==
- Liên đoàn bóng đá Việt Nam
- U-13 Quốc gia
Giải bóng đá nhi đồng toàn quốc

Giải bóng đá nhi đồng toàn quốc (hay còn gọi là Giải bóng đá U-11 Quốc gia) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 11 do báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng và Liên đoàn bóng đá Việt Nam phối hợp tổ chức. Từ năm 2000 trở về trước, giải dành cho các cầu thủ dưới 12 tuổi. Giải được thi đấu trên sân futsal.

==Xem thêm==
- Giải bóng đá U-9 quốc gia
- Giải bóng đá thiếu niên toàn quốc

==Liên kết ngoài==
- Liên đoàn bóng đá Việt Nam
- U-11 Quốc gia
Trung Quốc đại lục

Trung Quốc đại lục (), còn gọi là Hoa Lục, là một tên gọi thường đồng nghĩa với khu vực hiện đang dưới sự quản lý của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa; tuy nhiên, nó thường không tính hai đặc khu hành chính Hồng Kông và Ma Cao, đang được quản lý dưới chính sách "Một quốc gia, hai chế độ". Cụm từ này thường được dùng để phân biệt Trung Hoa lục địa với Đài Loan và một số đảo khác đang nằm dưới sự quản lý của Trung Hoa Dân quốc (Bành Hồ, Kim Môn, và Mã Tổ), cũng như hai đặc khu hành chính của nước này là Hồng Kông và Ma Cao.

"Trung Quốc đại lục" hay "đại lục" thường được người Trung Quốc của cả hai phía của eo biển Đài Loan cũng như trong các cộng đồng Hoa kiều sử dụng. Cụm từ này trung lập trong vị thế chính trị của Đài Loan. Nó ngụ ý rằng có một quốc gia lớn hơn bao gồm cả lục địa và Đài Loan, nhưng không nói rõ do ai quản lý, và cho phép người Trung Quốc chỉ đến địa lục Trung Hoa mà không cần phải tranh cãi về chính trị. Tuy nhiên, "Trung Hoa đại lục" gần như không bao giờ được sử dụng bởi những người ủng hộ độc lập cho Đài Loan. Những người này gọi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là "Trung Quốc" và chế độ Trung Hoa Dân quốc là "Đài Loan".

Tại đại lục, cụm từ "Trung Quốc nội địa" cũng được sử dụng cho khu vực này để phân biệt với Đài Loan, Hồng Kông, và Ma Cao.

==Xem thêm==
- Trung Quốc
- Đài Loan
- Hồng Kông
- Trung Quốc (khu vực)
- Ma Cao
Thác Đray Sáp

Thác Đray Sáp hay Thác Dray Sap là thác trên dòng sông Srêpốk ở vùng đất xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

Thác Đray Sáp còn có tên gọi nữa là thác Chồng. Thác ở cách phường Buôn Ma Thuột chừng 30 km về hướng Nam. Cách thác Đray Sáp không xa là thác Đray Nur (hay thác Vợ) thuộc địa phận tỉnh Đăk Lăk. Phía thượng nguồn chừng 3,5 km là Thác Gia Long .

Theo tiếng Ê Đê, "Dray Sap" có nghĩa là "thác khói" ("dray": thác, "sap": Khói), bởi lẽ dòng nước từ trên cao đổ xuống thung lũng tạo thành một khối lớn bụi nước bay là như màu sương khói.

Thác Dray Sáp ở Lâm Đồng

==Huyền thoại==
Truyền thuyết kể rằng, xưa kia ở Đăk Lăk, dòng sông Srêpốk chỉ mới là một dòng nước bình thường, chảy quanh thôn làng. Và rồi, ở nơi hai bên bờ sông, một đôi nam nữ đã đem lòng yêu thương nhau, nhưng tình yêu của họ không chỉ bị ngăn cách bởi dòng sông, mà còn bị cấm đoán bởi hai gia đình. Quá đau khổ, trong một đêm tĩnh lặng, đôi tình nhân cùng nhau gieo mình xuống dòng nước để mãi mãi bên nhau. Thời khắc ấy, từ đâu gió to sóng lớn nổi lên cơn thịnh nộ, chia tách sông Sê-rê-pôk thành hai nhánh, mà sau này người dân hay gọi là nhánh sông đực và nhánh sông cái. Dòng chảy của nhánh sông đực đã tạo ra thác Dray Sap và dòng chảy của nhánh sông cái chính là hiện thân của thác Dray Nur

==Hệ thống thác Đray Sáp==
Đray Sáp là một hệ thống gồm ba thác ngoạn mục. Dòng sông Sê-rê-pốk từ thượng nguồn đổ xuống tới đây và được chia làm ba tầng. Trước đây du khách thường chỉ đến thác đầu tiên sau khi xuống được các bậc cấp đá. Vào mùa mưa nước đổ dữ dội, bụi nước bắn tung lên lan rộng cả một vùng đến ngàn mét vuông. Ngoài Đray Sáp, còn có hai thác nữa nằm bên kia dòng đổ của thác chính. Khi qua khỏi cầu treo du khách sẽ đến một vùng đất cao thoáng đãng. Đây là một đảo nằm giữa hai dòng thác của hệ thống Đray Sáp. Đó là thác Đray Nu (thác Hầm), cao chừng 12 m, gồm hai dòng nước đổ giữa cảnh quan hùng vĩ và thơ mộng giữa chốn đại ngàn.

Cách thác Đray Nu chừng 100 m là thác lớn, cũng thuộc hệ thống Đray Sáp. Thác này cũng có độ cao 12 m nhưng rộng đến 140 m luôn tung bụi nước mịn như sương khói.

Ngày nay, Đray Sáp trở thành điểm tham quan du lịch ở Tây Nguyên. Tất cả các tour du lịch về Đăk Lăk - Buôn Ma Thuột đều ghé lại đây nghỉ ngơi.

==Xem thêm==
- Công viên địa chất Đắk Nông
Hang Sửng Sốt

Hang Sửng Sốt là một hang động dạng karst trong khối núi đá vôi của đảo Bồ Hòn, vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam.

== Vị trí và nguồn gốc tên gọi ==
"Hang Sửng Sốt" nằm tại Đảo Bồ Hòn, khu vực trung tâm của vịnh Hạ Long. Nguồn gốc của tên gọi là do diện tích đầu lòng hang rất nhỏ, nhưng vào trong thì lòng hang được mở rộng ra, tưởng như mâu thuẫn với cửa hang nên gọi là "Hang Sửng Sốt".

== Lịch sử phát hiện ==
Hang Sửng Sốt nằm trên đảo Bồ Hòn, cùng với Hang Luồn, Hang Trống và Hang Trinh Nữ ở vị trí trung tâm của Vịnh Hạ Long. Năm 1901, một nhà khoa học người Pháp đã đến đây và đặt tên cho hang là "Grotte de la surprise" nghĩa là hang động đáng kinh ngạc bởi vẻ đẹp thiên nhiên, thiên nhiên ban tặng.

Mãi 40 năm sau khi được phát hiện, hang Sửng Sốt mới có nhiều người biết đến vào năm 1993, hang mới đón những vị khách du lịch đầu tiên đến tham quan, khám phá. Đây là một trong những hang động đẹp và rộng nhất ở Vịnh Hạ Long.

Theo truyền thuyết từ xưa về lịch sử hang Sửng Sốt, sau khi đánh tan giặc  Ân, Thánh Gióng cưỡi mây về trời, để lại thanh gươm và con ngựa quý để an lòng dân, xua đuổi tà ma và quỷ dữ. Nơi lưu giữ trọn vẹn những dấu tích của trận chiến hào hùng, oanh liệt năm xưa chính là hang Sửng Sốt. Những ao hồ nhỏ trong hang cũng chính là dấu chân ngựa năm xưa để lại. 

== Đặc điểm ==
Đường lên hang Sửng Sốt luồn dưới những tán lá rừng, những bậc đá ghép cheo leo. Hang động được chia làm hai ngăn chính, toàn bộ ngăn một như một nhà hát rộng lớn. Trần hang được phủ bằng một lớp nhũ đá hay nói chính xác hơn là Măng đá, những cột thạch nhũ hình thành qua hàng ngàn đến hàng triệu năm khi thạch nhũ và măng đá gặp nhau và nối liền, chúng tạo thành các cột lớn.

Bên trong hang động có một lối đi lát đá dài 800 mét. Điều đặc biệt là bên trong hang động có hồ nước và là nơi sinh sống của các loài sinh vật chịu được môi trường hang động.

== Xem thêm ==
- Vịnh Hạ Long
- Hang Đầu Gỗ
- Đảo Ti Tốp
- Động Thiên Cung
- Núi Bài Thơ

== Liên kết ngoài ==
- Tư liệu liên quan đến bestprice
- Tư liệu tham khảo từ vinpearl
Đèo Prenn

Đèo Prenn là một đèo núi nằm ở cửa ngõ phía nam thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam, nằm trên quốc lộ 20 cũ.

Đèo dài 7,4 km; kéo dài từ điểm cuối Đường cao tốc Liên Khương – Prenn đến đầu đường Ba Tháng Tư. Mặt đường rộng khoảng 14 m, gồm 4 làn xe.

==Lịch sử==
Đèo Prenn hiện tại được nhà thầu Gross của Pháp xây dựng từ tháng 2 năm 1943 để thay thế cho đoạn đường đèo Prenn cũ từ thác Prenn vào trung tâm Đà Lạt. Đường đèo có 79 đoạn cong, trong đó 18 đoạn cong có bán kính 40 m, các đoạn cong khác có bán kính 50–1.000 m, độ nghiêng tối đa là 3–7%.

Đầu thập niên 2000, để đáp ứng nhu cầu lưu thông ngày càng lớn, chính quyền đã có kế hoạch khôi phục đường đèo Prenn cũ để tạo thành hai con đường song song kết nối vào thành phố Đà Lạt và tổ chức lưu thông một chiều trên mỗi đường. Việc nâng cấp đèo Prenn cũ được hoàn thành vào năm 2002 và con đường này sau đó được đặt tên là đèo Mimosa. Tuy nhiên việc tổ chức lưu thông một chiều không được thực hiện mà thay vào đó, đèo Mimosa trở thành tuyến đường dành cho xe tải chuyên chở nông sản từ Đà Lạt đi các tỉnh thành khác.

Cho đến năm 2016, đèo Prenn vẫn là một phần của Quốc lộ 20 qua địa bàn thành phố Đà Lạt. Tuy nhiên vào cuối năm này, Bộ Giao thông Vận tải đã ra quyết định chuyển hướng tuyến của Quốc lộ 20 sang đèo Mimosa và chuyển đèo Prenn thành đường địa phương do Sở Giao thông Vận tải tỉnh Lâm Đồng quản lý. Từ đó, đèo Mimosa trở thành tuyến đường chính của Quốc lộ 20, còn đèo Prenn sẽ chỉ được coi là tuyến nhánh phụ của đường này.

==Nâng cấp==
Cuối năm 2021, tỉnh Lâm Đồng thống nhất chủ trương cải tạo, mở rộng đường đèo Prenn. Theo đó, dự án có tổng chiều dài 7,4 km, quy mô 4 làn xe ô tô theo tiêu chuẩn đường cấp 3 miền núi, tốc độ thiết kế 60 km/h, nền đường rộng 15 m và mặt đường 14 m (mở rộng gấp đôi). Trên tuyến xây dựng thêm cầu Datanla dài 120 m để cải tạo đoạn cong, kết hợp với bố trí vọng ngắm cảnh, có 2 đường lánh nạn, 4 vịnh đậu xe để hạn chế các phương tiện giao thông dừng đỗ trong phần đường xe chạy. Công trình dự kiến khởi công vào tháng 4 năm 2022, hoàn thành vào tháng 3 năm 2023. Tuy nhiên trên thực tế, đến ngày 6 tháng 2 năm 2023, chính quyền và Tập đoàn Đèo Cả mới chính thức cho đóng đường để khởi công dự án. Sau gần 10 tháng thi công, đèo Prenn đã thông xe khoảng 3km từ trung tâm thành phố Đà Lạt đến thác Datanla vào ngày 14 tháng 12. Ngày 31 tháng 1 năm 2024 đèo Prenn đã chính thức thông xe trở lại trên toàn tuyến.

==Xem thêm==
- Quốc lộ 20
- Thác Prenn
- Đèo Bảo Lộc
Phương trình truyền xạ

Phương trình truyền xạ mô tả sự lan truyền của sóng điện từ trong không gian mà bản thân không gian này cũng phát xạ, hấp thụ và tán xạ.

== Định nghĩa cường độ phổ==
Đại lượng cơ bản mô tả một trường bức xạ điện từ là cường độ phổ.

Trong trường hợp bỏ qua sự phân cực, có thể mô tả cường độ phổ như sau: Xét một diện tích rất nhỏ trong trường bức xạ, sẽ có dòng năng lượng của bức xạ chạy qua diện tích này, đo bằng lượng năng lượng chảy qua trong một đơn vị đo thời gian trong một đơn vị đo góc khối, theo chiều dòng chảy, trong khoảng bước sóng của bức xạ điện từ đang xét.

Biểu diễn theo ký kiệu toán học của cường độ phổ là:
Với:
- formula_2 là cường độ phổ
- "da" là mảnh diện tích nhỏ đang xét
- formula_3 là vị trí của mảnh diện tích này
- "dt" là khoảng thời gian đo dòng năng lượng
- formula_4 là góc khối đo dòng, nằm quanh hướng formula_5
- formula_6 đến formula_7 là khoảng bước sóng của bức xạ đang xét
- formula_8 là góc giữa véc tơ đơn vị formula_5 tạo với pháp tuyến của mảnh diện tích

Như vậy đơn vị đo cường độ phổ là năng lượng/thời gian/diện tích/góc khối/tần số. Ví dụ, trong hệ đo lường quốc tế, nó là W·m·sr·Hz (watt trên mét vuông trên steradian trên hertz).

== Phương trình truyền xạ==
Phương trình truyền xạ nói rằng khi một dòng bức xạ lan truyền theo một phương, nó sẽ mất năng lượng do sự hấp thụ của môi trường nhưng cũng nhận thêm năng lượng do sự phát xạ của môi trường, và phân tán năng lượng ra các hướng lan truyền khác do sự tán xạ của môi trường. Ở dạng vi tích phân, phương trình viết là:

Với:
- formula_11 là hệ số phát xạ phổ
- formula_12 là hệ số hấp thụ phổ
- formula_13 là hệ số tán xạ tổng quát.
===Phát xạ===
Lượng năng lượng tỏa ra bởi một vùng môi trường có thể tích "dV" là:

Hệ số phát xạ có thể là hàm số của cường độ sáng rọi tới môi trường.
===Hấp thụ===
Khi một tia bức xạ lan truyền qua quãng đường "ds", lượng năng lượng mà nó mất đi là 
formula_15.
===Tán xạ===
Trong nhiều bài toán hệ số tán xạ tổng quát có thể phân tích làm hai phần:
Với:
- formula_17 là hệ số tán xạ thuần thể hiện tổng độ lớn dòng năng lượng bị phân tán theo hướng khác
- formula_18 là hàm tán xạ đã chuẩn hóa, thể hiện phân bố theo các hướng mà dòng năng lượng bị tán xạ.

==Cách giải==
Cách giải tổng quát cho phương trình truyền xạ hiện chưa được tìm thấy. Có rất nhiều các cách giải gần đúng hay chính xác khác nhau phụ thuộc vào điều kiện của các hệ số phát xạ, hấp thụ, tán xạ và hàm tán xạ; cũng như mục đích ứng dụng, độ chính xác cần thiết.

Một số cách giải được liệt kê dưới đây:
===Tìm cường độ phổ===
- Phương pháp Monte-Carlo
- Phương pháp tung độ rời rạc cầu điều hòa
===Tìm dòng năng lượng ===
- Phương pháp hai dòng
===Xử lý hàm tán xạ nhọn===
- Phương pháp delta Eddington

== Xem thêm ==
- Phương trình Maxwell
- Định luật Beer-Lambert
- Laser
Võ

Võ có thể đề cập đến:

- Tên gọi khác của Vũ (họ)
- Võ thuật

==Xem thêm==
- Vũ
Danh sách quốc gia theo diện tích

Đây là danh sách quốc gia và lãnh thổ phụ thuộc theo diện tích đất liền, diện tích biển, và tổng diện tích.

Các mục trong danh sách này bao gồm, nhưng không giới hạn trong, những vùng trong tiêu chuẩn ISO 3166-1, bao gồm quốc gia có chủ quyền và lãnh thổ phụ thuộc. Toàn bộ 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc và hai nước quan sát viên được xếp hạng. Danh sách cũng xếp hạng những quốc gia ít được công nhận không có trong ISO 3166-1. Diện tích của những nước ít được công nhận này thường được tính trong diện tích của những nước được công nhận rộng rãi tranh chấp chủ quyền vùng đó; xem cột "Ghi chú" của mỗi nước cho thông tin chi tiết.

Không có trong danh sách này là những tuyên bố chủ quyền lãnh thổ với những vùng trên lục địa Nam Cực hoặc những tổ chức không coi nó như một quốc gia có chủ quyền hay lãnh thổ phụ thuộc, ví dụ như Liên minh châu Âu

Danh sách này liệt kê ba số đo diện tích:

- Tổng diện tích: tổng của diện tích đất liền và diện tích nước nằm trong ranh giới quốc tế và đường bờ biển.
- Diện tích đất liền: diện tích phần đất liền trong ranh giới quốc tế và đường bờ biển, không tính diện tích nước.
- Diện tích nước: diện tích bề mặt của tất cả những vùng chứa nước (hồ tự nhiên, hồ chứa nước, và sông) trong ranh giới quốc tế và đường bờ biển. Bao gồm vùng nội thủy. Lãnh hải không được tính trừ khi được ghi chú cụ thể. Vùng tiếp giáp và vùng đặc quyền kinh tế không được tính.

Tất cả số liệu được lấy từ Cục Thống kê Liên Hợp Quốc trừ khi được ghi chú khác.

== Danh sách ==
Ghi chú: Các vùng lãnh thổ được liệt kê và xếp hạng là một phần của một nước có chủ quyền có thể được liệt kê một cách sơ sài; chúng được để trong các dấu ngoặc và in nghiêng.

== Nguồn dữ liệu ==
- Bảng thống kê công bố về diện tích của các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới của "Liên Hợp Quốc năm 2007."

== Xem thêm ==
- Danh sách quốc gia
- Danh sách quốc gia theo dân số
- Danh sách đảo theo diện tích
Kinh (Đông y)

Kinh (經 - đường dọc, sợi thẳng) là đường chính đi thông mọi chỗ. Lạc (絡 - đan lưới, mạng) là những nhánh phân ra từ Kinh.

Kinh Lạc làm thành một mạng lưới nối tiếp, chằng chịt, phân bố khắp toàn thân. Kinh Lạc liên kết các tạng phủ, các tổ chức lại với nhau thành một chỉnh thể thống nhất.

Năm 1986, bác sĩ Jean Claude Darras và các nhà y học tại viện Neker đã chụp hình được các đường Kinh Lạc bằng một máy ảnh điện tử đặc biệt. Các nhà khoa học tiêm vào một số huyệt một dung dịch chứa Tecnetic (một hoá chất có tính phóng xạ). Máy ảnh bắt được những tia Gamma phát ra từ chất này. Qua đó người ta thấy: Sau khi tiêm vào các huyệt, dung dịch chứa Tecnetic nói trên đã lan tỏa theo các Kinh phần nào trùng hợp với những Kinh được miêu tả trong các sách châm cứu. Ngược lại, nếu tiêm vào một điểm khác trên cơ thể thì dung dịch chỉ tụ lại một chỗ, không hề lan tỏa.

Đáng chú ý nhất là các nhà y học đã xác định được rằng các Kinh châm cứu được chụp ảnh hoàn toàn không tương ứng với đường đi của mạch máu, đường gân hoặc đường dây thần kinh. Đó là các Kinh chức năng chạy theo những đường mà cho đến nay khoa học chưa hề biết đến.

Hệ thống Kinh chính gồm 12 đường kinh, xếp theo thứ tự tuần hoàn kinh khí: Thủ Thái Âm Phế Kinh, Thủ Dương Minh Đại Trường Kinh, Túc Dương Minh Vị Kinh, Túc Thái Âm Tỳ Kinh, Thủ Thiếu Âm Tâm Kinh, Thủ Thái Dương Tiểu Trường Kinh, Túc Thái Dương Bàng Quang Kinh, Túc Thiếu Âm Thận Kinh, Thủ Quyết Âm Tâm Bào Kinh, Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu Kinh, Túc Thiếu Dương Đởm Kinh, Túc Quyết Âm Can Kinh.

12 đường Kinh chính, liên hệ trực tiếp đến tạng phủ, được chia thành bốn phần theo các chức năng của chúng.

==Thủ tam âm==
Thủ tam âm là ba đường kinh âm trong cánh tay, thuộc lý, dẫn chân khí từ ngực vào tay, bao gồm:
1. Thủ Thái Âm Phế (手太陰肺經)
2. Thủ Quyết Âm Tâm Bào (手厥陰心包經)
3. Thủ Thiếu Âm Tâm (手少陰心經)

==Thủ tam dương==
Thủ tam dương là ba đường kinh dương nằm mặt ngoài cánh tay, thuộc biểu, dẫn chân khí từ tay chạy lên đầu, bao gồm:
1. Thủ Dương Minh Đại Trường (手陽明大腸經)
2. Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu (手少陽三焦經)
3. Thủ Thái Dương Tiểu Trường (手太陽小腸經)

==Túc tam dương==
Túc tam dương là ba đường kinh dương nằm ngoài và phía sau đùi, thuộc biểu, dẫn chân khí chạy từ đầu xuống chân, bao gồm:
1. Túc Dương Minh Vị (足陽明胃經)
2. Túc Thiếu Dương Đởm (足少陽膽經)
3. Túc Thái Dương Bàng Quang (足太陽膀胱經)

==Túc tam âm==
Túc tam âm là ba đường kinh âm nằm mặt trong đùi, thuộc lý, dẫn chân khí chạy từ chân lên bụng, bao gồm:
1. Túc Thái Âm Tỳ (足太陰脾經)
2. Túc Quyết Âm Can (足厥陰肝經)
3. Túc Thiếu Âm Thận (足少陰腎經)

==Xem thêm==
- Võ thuật
- Đông Y
- Lạc
- Mạch
Mạch kinh

Mạch còn gọi là bát mạch là tám đường lớn chứa chân khí trong con người. Các mạch cắt ngang các đường kinh để tăng cường sự liên kết và lưu thông khí huyết. Tám mạch bao gồm:
1. Đốc mạch ở sau lưng, quản trị các kinh dương bắt đầu từ bộ phận sinh dục chạy dọc theo xương sống lên đỉnh đầu rồi vòng xuống đến nhân trung.
2. Nhâm mạch ở phía trước, chịu trách nhiệm các kinh âm đi từ môi xuống ngực bụng rồi tới bộ phận sinh dục.
3. Xung mạch còn gọi là huyết hải kiểm soát khí và huyết toàn cơ thể đưa đến 12 chính kinh, bắt đầu từ bộ phận sinh dục chia làm ba nhánh, một chạy lên đầu, một nhánh chạy theo xương sống, một nhánh xuống tới bàn chân.
4. Đới mạch chạy vòng quanh bụng như thắt lưng nối liền các kinh âm và kinh dương.
5. Âm kiêu mạch bắt đầu từ gót chân chạy lên chân bụng ngực tới miệng.
6. Dương kiêu mạch bắt đầu từ gót chân theo phía sau vòng qua trước mặt rồi ngừng lại sau gáy.
7. Âm duy mạch từ gót chân chạy lên qua bụng ngừng lại ở cổ.
8. Dương duy mạch từ gót chân lên theo chân qua người vòng qua đỉnh đầu ra trước mặt.

==Xem thêm==
- Võ thuật
- Kinh
- Lạc
- Đông y
Lạc (Đông y)

"Xin xem các mục từ khác có cùng tên ở Lạc (định hướng)."

Lạc (絡 - đan lưới, mạng) trong Đông y là những nhánh phân ra từ Kinh.

Các tài liệu kinh điển như Nội Kinh, Nan Kinh đều xác nhận có 15 Lạc Mạch, đó là: 12 Lạc của 12 Kinh, 1 Đại Lạc của Tỳ, 2 Lạc của Kỳ Kinh Bát Mạch. Những Lạc nhỏ là các Tôn Lạc, Phúc Lạc chạy khắp thân thể không được tính đến.

Tuy gọi chung là Lạc Mạch nhưng xét về vị trí, chức năng, có thể phân làm hai loại Lạc Mạch là Lạc dọc và Lạc ngang.

Lạc dọc: là những nhánh tách ra từ Kinh chính, có thể đi song song với Kinh chính nhưng nó không đi vào sâu cũng không dài như các Kinh chính (Trung Y Học Khái Luận).

Lạc ngang: (Sách "Trung Y Học Khái Luận" gọi là Biệt Lạc) là những nhánh từ kinh mạch rẽ ra, thường ngắn vì chủ yếu là nối kinh khí giữa các Lạc và nguyên huyệt của hai đường kinh có quan hệ Biểu Lý với nhau.

Xét kỹ về Lạc Mạch, có thể nhận thấy:
+ Lạc ngang: đa số khu trú ở khủyu tay, bàn tay và bàn chân.<br>
+ Lạc dọc: đi từ các kinh đến trực tiếp các tạng phủ và vùng đầu mặt.<br>
+ Tôn Lạc: đa số nổi dưới da thành các mạch máu nhỏ.

1. Thủ Thái Âm Phế Kinh bắt đầu từ trung tiêu đi vòng xuống ruột già rồi chạy lên ngực, yết hầu đi ra cánh tay rồi chấm dứt ở đầu ngón tay cái.
2. Thủ Dương Minh Đại Trường Kinh bắt đầu từ đầu ngón tay trỏ chạy lên vai rồi chia thành hai nhánh, một xuống ruột già, một lên đầu chấm dứt ở cạnh mũi.
3. Túc Dương Minh Vị Kinh bắt đầu từ cạnh mũi một đằng chạy lên đầu, một xuống ngực, bụng đùi chân rồi kết thúc ở ngón chân cái.
4. Túc Thái Âm Tỳ Kinh từ ngón chân cái chạy lên bụng, chia thành hai nhánh, một lên vai qua cổ tới lưỡi, một từ dạ dày qua hoành cách mạc chấm dứt ở tim.
5. Thủ Thiếu Âm Tâm Kinh bắt đầu từ tim chia thành ba nhánh, một qua hoành cách mạc xuống ruột non, một theo thực quản lên mắt, một qua phổi tới ngón tay út.
6. Thủ Thái Dương Tiểu Trường Kinh bắt đầu từ đầu ngoài ngón tay út chạy theo tay lên vai gặp đốc mạch ở huyệt đại trung chia thành hai nhánh, một xuống ruột non, một lên mặt đi vào tai.
7. Túc Thái Dương Bàng Quang Kinh bắt đầu từ mi tâm chạy lên đỉnh đầu rồi vòng xuống cổ đi cạnh đường xương sống rồi chia làm hai nhánh chạy xuống chân và kết thúc ở cạnh bàn chân.
8. Túc Thiếu Âm Thận Kinh bắt đầu từ ngón chân út chạy theo chân qua gót chân lên đùi chia thành hai nhánh, một lên phổi, một lên lưỡi.
9. Thủ Quyết Âm Tâm Bào Kinh bắt đầu từ ngực nối liền tam tiêu rồi chạy sang cánh tay tới ngón tay giữa.
10. Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu Kinh khởi đầu từ ngón tay đeo nhẫn chạy theo tay lên vai chia thành hai nhánh, một nối liền tam tiêu, một lên cổ vòng qua tai rồi ngừng lại tại mắt.
11. Túc Thiếu Dương Đởm Kinh.
12. Túc Quyết Âm Can Kinh bắt đầu từ ngón chân cái một chạy lên theo chân lên bụng đến ngực rồi quay lại bụng, một chạy lên cổ đầu mắt vòng qua đầu để gặp Đốc mạch.
13. Đốc mạch
14. Nhâm mạch
15. Đại Lạc của Tỳ

==Xem thêm==
- Võ thuật
- Đông Y
- Mạch
- Kinh
Đại hội cổ đông

Đại hội cổ đông là cuộc họp thường kỳ (thường là một năm) hoặc bất thường của các cổ đông của một công ty cổ phần để:
- tổng kết tình hình sản xuất kinh doanh qua một năm tài chính ("fiscal year");
- biểu quyết về chiến lược và các kế hoạch phát triển công ty trong những năm tới; và/hoặc
- giải quyết những vấn đề quan trọng khác liên quan đến đường lối phát triển công ty.
- Bầu Chủ tịch hội đồng quản trị mới khi Chủ tịch hội đồng quản trị cũ đã hết nhiệm kì
Lãnh thổ Tây Bắc

Lãnh thổ Tây Bắc (tiếng Anh: "Northwest Territory"), còn được gọi Cựu Tây Bắc ("Old Northwest") và Lãnh thổ Tây Bắc Sông Ohio ("Territory North West of the Ohio"), là chính phủ và miền của Hoa Kỳ ngày xưa. Được Quốc hội Lục địa thông qua ngày 13 tháng 7 năm 1787, Sắc lệnh tây bắc ("Northwest Ordinance") thành lập chính phủ trong các lãnh thổ và đặt quá trình và điều kiện để trở thành tiểu bang. Ngày 7 tháng 8 năm 1789, Quốc hội Hoa Kỳ khẳng định Đạo luật này với một số sửa đổi trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Lãnh thổ này bao gồm tất cả những vùng của Hoa Kỳ về phía tây của Pennsylvania và về phía tây bắc của sông Ohio. Nó gồm cả tiểu bang Ohio, Indiana, Illinois, Michigan, và Wisconsin ngày nay, cùng với phía đông của Minnesota. Miền này trải ra hơn 673.000 km² (260.000 dặm vuông).

==Mối liên hệ về lãnh thổ==
- Các tiểu bang Hoa Kỳ nhượng bộ tuyên bố chủ quyền tại vùng đất sau này trở thành Lãnh thổ Tây Bắc:
- Tiểu bang New York, 1780–1782
- Thịnh vượng chung Virginia, 1781–1784
- Thịnh vượng chung Massachusetts, 1784–1785
- Tiểu bang Connecticut, 1786 and 1800
- Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Tây Bắc:
- Lãnh thổ Indiana, 1800–1816
- Lãnh thổ Michigan, 1805–1837
- Lãnh thổ Illinois, 1809–1818
- Lãnh thổ Wisconsin, 1836–1848
- Lãnh thổ Minnesota, 1849–1858
- Các tiểu bang Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Tây Bắc:
- Tiểu bang Ohio, 1803
- Tiểu bang Indiana, 1816
- Tiểu bang Illinois, 1818
- Tiểu bang Michigan, 1837
- Tiểu bang Wisconsin, 1848
- Tiểu bang Minnesota, 1858

==Xem thêm==
- Các lãnh thổ Indiana, Michigan, Illinois, Wisconsin, và Minnesota
- Lãnh thổ Tây Nam
- Tây Bắc Hoa Kỳ
- Công ty Illinois-Wabash
- Đường Zane ("Zane's trace")
Quốc kỳ Iran

Quốc kỳ Iran tiếng Ba Tư: پرچم ایران, "Parcham-e Irân") hiện nay có ba dải ngang bằng nhau màu xanh lá cây (ở trên đỉnh), màu trắng và đỏ. Quốc huy (một dạng cách điệu của chữ Allah) bằng màu đỏ được đặt chính giữa dải trắng: "Allahu Akbar" (Thượng đế vĩ đại) bằng chữ Ả Rập màu trắng được lặp lại 11 lần dọc mép dưới dải xanh và 11 lần dọc theo mép trên của dải đỏ, tổng cộng là 22 lần để thể hiện ngày 22 tháng Bahman trong lịch Ba Tư (11 tháng 2 năm 1979), ngày chiến thắng Cách mạng Hồi giáo Iran.

==Xem thêm==
- Quốc huy Iran
==Tham khảo==
- Cờ Iran
- Flags i. Of Persia—Encyclopædia Iranica
- Geometric, algebraic and numeric construction of the National Flag
Rial Iran

Rial (tiếng Ba Tư: یال; mã ISO 4217 IRR) là đơn vị tiền tệ chính thức của Iran. Một rial bằng 100 dinar, tuy nhiên đồng rial ngày nay có giá trị quá thấp nên phần lẻ của rial không còn được dùng trong kế toán.

Trên thực tế, ngày nay người Iran sử dụng đơn vị toman có giá trị tương đương 10 rial.

Tiền kim loại đang lưu hành có các mệnh giá: 50, 100, 250, 500, 1.000, 2.000 và 5.000 rial. Đồng 5 và 10 rial hiện không được phát hành mới.

Tiền giấy đang lưu hành có các mệnh giá: 5.000, 10.000, 20.000, 50.000 và 100.000 rial; các loại ngân phiếu thanh toán với các mệnh giá 500.000 và 1.000.000 rial.

Vào ngày 23/09/2018, 1 đô la Mỹ đổi được 42.080 rial Iran. (Xem tỷ giá hiện hành)
Piseth Pilika

Piseth Pilika (tên sinh Oak Eap Pili; 1965 – 6 tháng 6 năm 1999) là nghệ sĩ, diễn viên và vũ nữ Campuchia bị sát hại bởi người vợ ghen tuông của Thủ tướng Hun Sen.

==Tiểu sử==
===Thời thơ ấu===
Piseth sinh năm 1965 tại Phnom Penh như Oak Eap Pili. Bố cô, ông Oak Harl, là thầy giáo dạy tiếng Pháp tại trường đại học Korokosol. Mẹ cô là bà Meng Mony. Cô có hai em gái, Pealear và Daro. Sau khi bố mẹ cô bị giết bởi Khmer Đỏ, Piseth Pilika và hai em cô được chăm nom bởi chú ruột. Cả ba đều đổi tên thành Sao Pili, Sao Pealear, và Sao Daro theo tên chú, Sao Piseth. Sao Daro, người em út về sau cũng bị chết. Năm 1980, với sự ủng hộ của cô ruột, Meng Sonali - cô giáo trường nghệ thuật, Pili bắt đầu học và rèn luyện những điệu nhảy văn hóa Campuchia. Cô ra trường năm 1988 và tiếp tục ở lại trường như diễn viên múa chính. Cô bắt đầu trở nên nổi tiếng nhờ tài năng và nhan sắc của mình. Cô được mời đóng trong bộ phim của chính mình với tên "Sromorl Anthakal (Cái bóng của bóng tối)", với sự sản xuất bởi Wat Phnom. Đến lúc này cô đã nổi tiếng khắp quốc gia. Năm 1989, cô đổi tên thành Piseth Pilika.

===Sự nghiệp và tình yêu===
Piseth Pilika để hết tâm trí vào làm phim. Đó cũng là lúc cô gặp Khai Praseth, một diễn viên nổi tiếng. Hai người diễn với nhau trong nhiều bộ phim cũng như video âm nhạc. Năm 1990, họ trở thành vợ chồng. Năm 1992, đứa con đầu của họ ra đời với tên Kai Seth Lesak. Sau đám cưới, Piseth Pilika tiếp tục làm nghề diễn viên và nghệ sĩ múa truyền thống. Cô tham gia đóng trong hơn 60 bộ phim cùng nhiều phim quảng cáo. Trong những phim nổi tiếng có cô đóng phải kể đến "Somlaing Tro Khmer", "Sromorl Anthakal", và "Tok Pey Robos Keo Ning Neang Neth". Ngoài việc làm phim ra, cô hay xuất hiện trên sàn diễn. Cô đã đi diễn ở nhiều nơi trên thế giới như Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam, Singapore, Indonesia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga, Pháp, Ý, Đan Mạch, và Mỹ. Tháng 9 năm 1998, cô và Khai Praseth bỏ nhau vì Khai Praseth ngoại tình. Một năm sau khi ly hôn, Khai Praseth di trú sang Úc.

==Những cuốn sách về Piseth Pilika==
- "Câu chuyện thật và khủng khiếp"
- "Câu chuyện về Piseth Pilika với thủ tướng Hun Sen"

==Liên kết ngoài==
- Về Piseth Pilika
- Thư viện ảnh
- Chứng minh thư
- Nhật ký
- Thơ viết tay do Hun Sen viết tặng cô
- Thông tin trên báo chí (tiếng Anh)
- Thông tin trên báo chí (tiếng Pháp)
- Thư Piseth gửi người chồng cũ Khay Prasith
Ánh trăng

Ánh trăng gồm chủ yếu là ánh sáng Mặt Trời phản chiếu trên bề mặt Mặt Trăng. Quang phổ của ánh trăng rất giống với quang phổ của ánh sáng Mặt Trời, chỉ khác là cường độ yếu hơn, do hệ số phản xạ của bề mặt Mặt Trăng thay đổi tương đối ít với bước sóng ánh sáng.

Ánh sáng phát ra từ Mặt Trăng còn là ánh sáng phản chiếu từ Trái Đất và các thiên thể khác, tuy nhiên chúng không đáng kể so với đóng góp từ Mặt Trời. Bức xạ điện từ có nguồn gốc từ chính Trái Đất phản xạ lên Mặt Trăng và dội ngược về có thể quan sát rõ nhất khi Mặt Trăng bị Trái Đất che khuất trong nguyệt thực, hay trong phần tối của Mặt Trăng khuyết, và trong phổ hồng ngoại, vốn là cực đại bức xạ vật đen của Trái Đất.

== Trong văn thơ ==
Ánh trăng (Nguyễn Duy, 1978)

== Xem thêm ==
- Bản sonata Ánh trăng của Beethoven.
- Nhật thực
- Nguyệt thực
- Chú Cuội
- Khí huy
- Ánh sáng ban ngày
- Ánh sáng Trái Đất (thiên văn học)
- Ánh sao

== Liên kết ngoài ==
- Phases of the Moon at USNO
- Strange Moonlight at Science@NASA
- Moonlight Brightness at LunarLight Photography
Hương Sơn (định hướng)

Hương Sơn có thể là một trong số các địa danh sau:

===Việt Nam===
- Xã Hương Sơn, thành phố Hà Nội
- Xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh

- Địa danh cũ
- Huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
- Phường Hương Sơn, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
- Thị trấn Hương Sơn, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
- Xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
- Xã Hương Sơn, huyện Phú Lộc, thành phố Huế
- Xã Hương Sơn, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang
- Xã Hương Sơn, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang
- Xã Hương Sơn, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An
- Xã Hương Sơn, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

===Đài Loan===
- Khu Hương Sơn, Tân Trúc (tiếng Trung: 香山區; bính âm: Xiāngshān Qū) là một khu (quận) của thành phố Tân Trúc, Đài Loan

===Trung Quốc===
- Huyện Hương Sơn (香山县), một cổ huyện ở Quảng Đông, Trung Quốc, năm 1925, đổi tên Hương Sơn thành Trung Sơn. Nay là một thành phố ở Quảng Đông.

==Xem thêm==
- Hướng Sơn
- Thiền sư Hương Sơn, thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
George Bush

George Bush có thể là:

==Nhân danh==
- George W. Bush, George Walker Bush, Tổng thống thứ 43 của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (2001–2009)
- George H. W. Bush (1924-2018), George Herbert Walker Bush, Tổng thống thứ 41 Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (1989–1993), và là cha của George W. Bush
- George P. Bush, George Prescott Bush, con của thống đốc tiểu bang Florida Jeb Bush và cháu (kêu bằng bác) của George W. Bush, cháu nội của George H. W. Bush
- George Bush (học giả về Kinh Thánh), (1796–1859), học giả về Kinh Thánh và là bà con xa của hai tổng thống Hoa Kỳ.
- George Washington Bush (1779–1863), người định cư da đen đầu tiên ở nơi bây giờ là tiểu bang Washington.

==Khác==
- USS "George H. W. Bush" (CVN-77), Hàm không mẫu hạm của Hải quân Hoa Kỳ.
Sông Luộc

Sông Luộc, xưa kia còn có tên chữ gọi là sông Hải Triều, sông Phổ Đà, Đà Lỗ, sông Lục Đức là một trong những con sông nối sông Hồng với sông Thái Bình.

Điểm đầu là ngã ba giao với sông Hồng tại Phương Trà - xã Tân Hưng, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Đoạn đầu của sông Luộc là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Hưng Yên và Thái Bình. Điểm cuối là Quý Cao, xã Giang Biên, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng (gặp sông Thái Bình). Sông có chiều dài 72 km; các loại tàu thuyền, xà lan có tải trọng dưới 300 tấn đều có thể vận tải trên sông cả hai mùa.

==Trong thi ca==
Tố Như Nguyễn Du có bài thơ về sông Phú Nông bằng chữ Nho nhắc đến cảnh thuyền bè buôn bán trên sông như sau:

==Các cây cầu bắc qua sông Luộc==
- Cầu Triều Dương: nối huyện Tiên Lữ, Hưng Yên và huyện Hưng Hà, Thái Bình
- Cầu La Tiến: nối xã Điệp Nông, Hưng Hà, Thái Bình với xã Tống Trân, Phù Cừ, Hưng Yên
- Cầu Hiệp: nối huyện Ninh Giang, Hải Dương và huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình
- Cầu Chanh (chính xác hơn là cầu Tranh); nối liền hai làng Tranh Chử, Vĩnh Bảo, Hải Phòng với làng Tranh Xuyên cũ (nay là thị trấn Ninh Giang), Ninh Giang, Hải Dương
- Cầu Quý Cao: nối huyện Tứ Kỳ, Hải Dương và huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng, trên quốc lộ 10
- Cầu Sông Mới: nối xã Tự Cường và xã Quyết Tiến, Tiên Lãng, Hải Phòng
- Dự án xây dựng cầu Võng Phan trên đường trục Tân Phúc- Võng Phan, kết nối xã Tống Trân, Phù Cừ, Hưng Yên và xã Cộng Hòa, Hưng Hà, Thái Bình

==Tham khảo==
- Thảo Nguyên. "Đọc và dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Du". Hà Nội: Hội Nhà Văn, 2007.
Sông Trà Lý

Sông Trà Lý là một phân lưu của sông Hồng chảy ngang qua tỉnh Thái Bình gần như theo hướng Tây Tây Bắc-Đông Đông Nam với một vài đoạn uốn cong, chiều dài khoảng 67 km. Đoạn chảy qua thành phố Thái Bình có tên là sông Bo gắn liền với giống ổi Bo nổi tiếng của xã Hoàng Diệu, thành phố Thái Bình.

Điểm đầu từ ngã ba Phạm Lỗ nơi giáp ranh của xã Phú Phúc (huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam) với hai xã Hồng Minh (huyện Hưng Hà), Hồng Lý (huyện Vũ Thư) cùng tỉnh Thái Bình. Đây là điểm nối với sông Hồng.

Điểm cuối là cửa Trà Lý đổ ra biển Đông, ranh giới giữa hai xã Thái Đô (huyện Thái Thụy) và xã Đông Trà (huyện Tiền Hải) cùng tỉnh Thái Bình.

Trên sông Trà Lý hiện có 8 cây cầu bắc qua, trong đó tại thành phố Thái Bình có 4 cầu. 
- Cầu Tịnh Xuyên thuộc ĐT454 nối 2 huyện Hưng Hà và Vũ Thư
- Cầu Hòa Bình thuộc tuyến tránh QL10, thành phố Thái Bình
- Cầu Thái Bình (còn gọi là cầu Bo mới) thuộc QL10, thành phố Thái Bình
- Cầu Bo, thành phố Thái Bình
- Cầu Quảng Trường Thái Bình, thành phố Thái Bình
- Cầu Trà Giang thuộc ĐT457 nối hai huyện Kiến Xương và Thái Thụy
- Cầu Trà Lý thuộc QL37B nối hai huyện Tiền Hải và Thái Thụy
- Cầu Trà Lý 2 phía sát cửa sông thuộc tuyến đường bộ ven biển nối hai huyện Tiền Hải và Thái Thụy

Khả năng đảm bảo giao thông: các loại tàu thuyền, sà lan có tải trọng 200 tấn đều có thể vận tải được trên sông cả mùa khô và mùa mưa.
Hiệu ứng Hall lượng tử

Hiệu ứng Hall lượng tử (tiếng Anh: "quantum Hall effect") được phát hiện vào năm 1980 bởi Klaus von Klitzing và cộng sự. Hai năm sau, hiệu ứng Hall lượng tử phân số cũng được phát hiện bởi một nhóm nhà thực nghiệm lãnh đạo bởi D. Tsui. Hiệu ứng mới này khiến hiệu ứng Hall lượng tử ban đầu còn được gọi là hiệu ứng Hall lượng tử nguyên.

==Đọc thêm==
- Hiệu ứng Hall
Núi Đôi Quản Bạ

Núi đôi Quản Bạ hay núi Cô Tiên Quản Bạ là một thắng cảnh ở xã Quản Bạ tỉnh Tuyên Quang.

==Vị trí==
Núi đôi Quản Bạ nằm bên quốc lộ 4C, cách phường Hà Giang 1 khoảng 40 km về phía Bắc, thuộc địa phận xã Quản Bạ, tỉnh Tuyên Quang.

==Đặc điểm==
Đó là hai quả núi trông như hai trái đào tiên.

Giữa những núi đá trùng điệp và ruộng bậc thang nổi lên hai trái núi có hình dáng, thế đứng ngồ ngộ khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng trước vẻ đẹp kỳ vĩ của tạo hoá. Hai trái núi gắn với truyền thuyết Núi Cô Tiên.

== Truyền thuyết ==
Núi Đôi còn gắn với những câu chuyện truyền thuyết được đồng bào các dân tộc nơi đây lưu truyền từ đời này sang đời khác cho đến tận ngày nay. Trong đó có một câu chuyện rất cảm động kể rằng: Xưa kia, ở vùng đất này có một chàng trai người H’mông tuấn tú, có tài thổi đàn môi. Tiếng đàn môi của chàng réo rắt như tiếng suối, ríu rít lảnh lót như tiếng chim rừng, lúc lại sâu lắng, trầm bổng, da diết như tiếng gió giữa đêm khuya cứ bay xa, bay xa mãi. Có một nàng tiên trên thượng giới tên là Hoa Đào xinh đẹp tuyệt trần tình cờ nghe được tiếng đàn môi của chàng đã theo gió trốn xuống trần gian tìm người thổi đàn môi. Phải lòng chàng nên nàng tìm cách ở lại vùng đất này. Họ nên vợ nên chồng và sinh được một bé trai kháu khỉnh.

== Xem thêm ==
- Cổng trời Quản Bạ
- Núi Đôi (Sóc Sơn)