Bão Bualoi (2025)

Bão Bualoi (tên gọi ở Philippines: Bão Opong, tiếng Anh: Typhoon Opong, được Việt Nam định danh là Bão số 10 năm 2025) là xoáy thuận nhiệt đới thứ 30 của Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2025, ảnh hưởng tới vùng Bắc Trung Bộ của Việt Nam, Philippines, Thượng Lào và Biển Đông. Đây là cơn bão thứ 20 được đặt tên và cũng là cơn cuồng phong thứ 9 của mùa bão. Bualoi bắt nguồn từ một nhiễu động gần phía bắc Yap vào ngày 22 tháng 9. Nhiễu động này dần mạnh lên thành một xoáy thuận nhiệt đới và được PAGASA đặt tên là Opong.

Vào ngày 23 tháng 9, hệ thống này đạt được tên gọi 26W bởi Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) và Bualoi bởi Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA). "Bualoi" là cái tên do Thái Lan đề cử (บัวลอย), bắt nguồn từ tên một món chè tráng miệng truyền thống của quốc gia này. Nó được nâng cấp thành bão nhiệt đới vào ngày 24 tháng 9 và sau đó mạnh lên thành bão nhiệt đới dữ dội khi di chuyển về phía tây-tây nam. Bualoi sau đó đã đổ bộ sáu lần vào Đông Visayas và Mimaropa trước khi tái xuất qua eo biển Mindoro, nơi nó bắt đầu mạnh lên thành bão tương đương cấp 1 bởi JTWC. Tối ngày 26 tháng 9, Bualoi đi vào Biển Đông và trở thành cơn bão số 10 tại Việt Nam.

Bão Bualoi gây thiệt hại nặng nề ở một số khu vực của Philippines và Việt Nam, khiến ít nhất 94 người thiệt mạng, 214 người bị thương và 23 người khác mất tích.

== Lịch sử khí tượng ==
Một vùng áp thấp (LPA) hình thành ở phía bắc Yap thuộc Liên bang Micronesia vào ngày 22 tháng 9. Nó mạnh lên thành một áp thấp nhiệt đới khi di chuyển về phía tây tây bắc. Lúc 00:00 UTC ngày 23 tháng 9, hệ thống có gió duy trì ở mức 50 km/h theo đánh giá của JMA. Nhiễu động sau đó trở nên tổ chức tốt hơn trong môi trường thuận lợi, và JTWC đã phát hành một Cảnh báo Hình thành Xoáy thuận Nhiệt đới lúc 02:00 UTC, cho biết khả năng phát triển cao. Nhiễu động sau đó đi vào khu vực Trách nhiệm của Philippines (PAR) lúc 16:00 PHT (08:00 UTC) và được PAGASA đặt tên địa phương là "Opong". Lúc 15:00 UTC ngày 23 tháng 9, JTWC chỉ định hệ thống là "26W" khi nó có dòng thoát khí vừa phải về phía cực và xích đạo. JMA đặt tên cho nó là "Bualoi" lúc 18:00 UTC, khi hệ thống tiến gần hơn đến Philippines. JTWC sau đó cũng nâng cấp Bualoi thành bão nhiệt đới lúc 03:00 UTC ngày 24 tháng 9 khi quan sát thấy dải đối lưu sâu ngày càng tổ chức rõ rệt ở các phần tây bắc và nam của LLCC. Đêm 28 tháng 9, bão đổ bộ vào khu vực Hà Tĩnh – Bắc Quảng Trị với cường độ cấp 11 giật cấp 14 theo NCHMF.

JTWC ban hành cảnh báo cuối cùng vào cuối ngày 29 tháng 9 khi Bualoi di chuyển vào đất liền qua Lào, trong khi Đài quan sát Hồng Kông (HKO) ghi nhận Bualoi lần cuối vào lúc 02:00 HKT (18:00 UTC) ngày 30 tháng 9 khi nó cách Viêng Chăn về phía bắc-tây bắc trước khi tuyên bố bão tan.

==Công tác chuẩn bị==
=== Philippines ===
PAGASA đã đưa ra các tín hiệu cảnh báo bão nhiệt đới lên đến Cấp số 4 tại một số khu vực khi bão "Opong" ("Bualoi") tiến gần. Một bản ghi nhớ do Tổng thư ký Hành pháp Lucas Bersamin ký đã yêu cầu tạm dừng công việc và các lớp học trên toàn quốc.

=== Trung Quốc ===
Tín hiệu cảnh báo đỏ đã được ban hành tại Tam Á, tỉnh Hải Nam.

=== Việt Nam ===
Tại Việt Nam, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đã phát cảnh báo về bão số 10 ("Bualoi") với lượng mưa lớn và gió mạnh ở khu vực Miền Trung (Huế trở ra đến Thanh Hóa với trọng tâm là Bắc Quảng Trị, Hà Tĩnh và Nghệ An).

=== Lào ===
Chính quyền Lào đã phát cảnh báo tại các tỉnh miền Trung và miền Nam về nguy cơ mưa lớn gây lũ quét và sạt lở đất khi bão "Bualoi" suy yếu thành áp thấp nhiệt đới và đi vào lãnh thổ.

== Ảnh hưởng ==
=== Philippines ===
Ít nhất 37 người chết và 13 người mất tích do Bualoi. 39 người bị thương ở Oriental Mindoro và ba người bị thương ở Occidental Mindoro. Bualoi gây mưa lớn và gió mạnh trên diện rộng ở Visayas và Luzon. Hàng trăm chuyến bay nội địa và quốc tế bị hủy bỏ, nhiều khu vực mất điện diện rộng. PAGASA ghi nhận lượng mưa vượt quá tại một số tỉnh ở miền trung Philippines, gây lũ quét và sạt lở đất.

=== Việt Nam ===
Vào rạng sáng ngày 29 tháng 9, cơn bão với gió giật cấp 12–13 và sóng cao đã đổ bộ trực tiếp vào Nghệ An và Hà Tĩnh, gây ra mưa lớn đến rất lớn trên diện rộng. Gió mạnh (cấp 9) giật (cấp 11) đã được ghi nhận tại Quỳnh Lưu; một trạm khí tượng tại Diễn Châu đo được gió duy trì (cấp 10); Hòn Ngư ghi nhận gió mạnh (cấp 12) giật (cấp 14), cá biệt, trạm Cảng Vũng Áng ghi nhận gió mạnh (cấp 12) giật (cấp 15). Khí áp mực nước biển thấp nhất trong bão được ghi nhận trên đất liền là 975,5 hPa, tại trạm Hoành Sơn, trạm này cũng ghi nhận gió bão mạnh 32 m/s (cấp 11) giật 44 m/s (cấp 14). Tại Hà Tĩnh, bão Bualoi hoành hành suốt nhiều giờ, từ đêm 28 tháng 9 đến rạng sáng 29 tháng 9. Các khu vực ven biển như Kỳ Anh, Cẩm Xuyên và Nghi Xuân đã ghi nhận nhiều thiệt hại ban đầu như nhiều ngôi nhà bị sập, tốc mái, cột điện bị quật đổ. Nhiều hộ dân vừa mới khắc phục hậu quả của trận bão Ragasa trước đó thì nay lại tiếp tục chịu thiệt hại nặng nề do Bualoi. Tại thành phố Vinh cũ và các huyện ven biển cũ như Cửa Lò, Nghi Lộc, Diễn Châu và Quỳnh Lưu, gió giật mạnh quật ngã hàng loạt cây cối và cột điện, làm hư hại nhiều tuyến đường. Hàng trăm ngôi nhà bị tốc mái, nhiều công trình hạ tầng công cộng bị phá hỏng. Bualoi và mưa lũ, sạt lở, giông lốc đã khiến 57 người chết, 10 người mất tích, 172 người bị thương, 389 nhà sập, đổ và gần 180.000 nhà hư hỏng, tốc mái. Bão Bualoi cũng làm ít nhất 3.477 con gia súc, 590.772 con gia cầm bị chết, cuốn trôi. Tính đến ngày 29 tháng 11, thiệt hại kinh tế gây ra bởi bão Bualoi ước tính khoảng 23.898 tỷ đồng (950 triệu USD).