Xuân Thu nhã tập

Xuân Thu nhã tập là tên của một nhóm văn nghệ sĩ có chung chí hướng sáng tác, được tập hợp từ năm 1939, đến tháng 6 năm 1942, thì họ xuất bản được một tập sách có cùng tên là "Xuân Thu nhã tập" (do Xuân Thu thư lâu xuất bản), gồm một số bài thơ, văn xuôi triết lý và tuyên ngôn nghệ thuật của nhóm (một số bài trước đó đã được đăng báo "Thanh nghị"). Theo một số nhà nghiên cứu, thì nhóm ấy ra đời (và tồn tại đến năm 1945) để làm sự cách tân và sáng tạo ở giai đoạn mới của phong trào Thơ mới trong tiến trình văn học Việt Nam.

==Tên gọi==
Căn cứ nội dung và tên đề ở cuối bài "Quan niệm" (ký là Xuân Thu), thì ban đầu tên nhóm là Xuân Thu. Sau khi tập sách "Xuân Thu nhã tập" ra đời (1942), thì tên sách lần hồi cũng là tên nhóm, do gọi riết thành quen.

Cũng trong bài ấy, tên "Xuân Thu" (cổ tự) được hiểu theo nghĩa là: ""cỏ hoa nẩy nở dưới ánh mặt trời, và bông lúa chín vàng...Một biểu tượng đương nhiên, cái nhịp của cuộc sống vô cùng. Sắc xuân và hương thu. Hai mùa quá độ, uyển chuyển trong khoảng cao, trong, nhẹ...Hai mùa thực hiện Đẹp và Thơ. Hai mùa rung động cảm thông Người với Đất Trời, Trời Đất và Người""...
Năm 1943, một cây bút bồng cốt của nhóm là Đoàn Phú Tứ, lại nói đến ý nghĩa của cái tên ấy: 

==Ra đời, phương châm sáng tác==
Xuân Thu nhã tập ra đời trong giai đoạn mới của "phong trào Thơ mới". Đó là nỗ lực tìm kiếm một con đường để thoát khỏi những bế tắc, dằn dặt của một số văn nghệ sĩ trí thức. Bởi họ ghét sự nhàm chán, sự bắt chước đã thành công thức, sự ủy mị nhạt nhẽo của một bộ phận thơ ca lãng mạn (nhất là "cái tôi", mảnh đất linh diệu của Thơ mới đã được đào sâu đến tận cùng, và đến lúc này đã mất hết sức sống). Họ khao khát tìm đến cái mới, phủ nhận và vượt lên cái cũ, cái lỗi thời... Trong xu thế đó, nhóm Xuân Thu đã:

Đó là lý do chính họ đã có mặt trong tiến trình lịch sử của văn học Việt.

Xét khía cạnh khác, ở ngay trang đầu tập sách Xuân Thu nhã tập có dòng đề tựa: ""Dưới bóng Xuân Thu sẽ thực hiện: Trí thức - Sáng tạo - Đạo đức "". Nghĩa đại khái là: "sự hiểu biết mở đường cho sáng tạo, và sáng tạo chân chính bao giờ cũng để đạt đến chân lý cao siêu - đó là Đạo. Đây chính là phương châm sáng tác của nhóm".
Theo đó, nhóm Xuân Thu sẽ "lần giải bằng mọi phương tiện" để vươn tới mục đích. Họ viết: 

==Thành viên, tác phẩm==
Các thành viên của nhóm Xuân Thu nhã tập gồm có các văn nghệ sĩ sau: 

Như trên đã nói, nhóm ấy được tập hợp từ năm 1939, đến tháng 6 năm 1942, thì họ xuất bản được một tập sách có cùng tên là Xuân Thu nhã tập (do Xuân Thu thư lâu xuất bản).

Trong tập, ngoài các tiểu luận, còn có ba bài thơ của Phạm Văn Hạnh ("Thư thơ", "Người có nghe", "Giọt sương hoa"), ba bài thơ của Nguyễn Xuân Sanh ("Buồn xưa", "Hồn ngàn mùa", "Bình tàn thu"), một bài thơ của Đoàn Phú Tứ ("Màu thời gian"), một bản nhạc của Nguyễn Xuân Khoát (phổ bài "Màu thời gian") và một bức tranh của Nguyễn Đỗ Cung (vẽ một cây cây đã bị đốn hết thân cành nhưng trên đó đang bùng nở những chồi biếc khỏe khoắn). Đây là những sáng tác vừa đóng vai trò thử nghiệm, vừa đóng vai trò minh chứng cho những tuyên ngôn lý thuyết đã được đúc kết trong các tiểu luận.

==Quan niệm về thơ==
Trong tác phẩm "Xuân Thu nhã tập", điều đáng chú ý hơn cả, đó là những kiến giải độc đáo về thơ. Dưới đây là số luận điểm cơ bản được rút ra từ bài tiểu luận có nhan đề là Thơ của 3 cây bút nồng cốt là: Đoàn Phú Tứ, Phạm Văn Hạnh, Nguyễn Xuân Sanh (kể từ đây gọi tắt là nhóm Xuân Thu).

- Thơ là "một cái gì" không giải thích được, mà cũng không cần giải thích, và nó chiếm đoạt ta tất nhiên, hoàn toàn, tức khắc.
Nhóm Xuân Thu viết: 

- Có rung động là có thơ. Thơ không phải để hiểu mà là để cảm. Thơ chính là một cách tri thức cao cấp, mang tính hàm súc, u uẩn và huyền ảo...
Nhóm Xuân Thu viết:

- Thơ được đặt ngang hàng với Tình yêu, Tôn giáo. Và thơ chính là Đạo.
Nhóm Xuân Thu viết:

- Hình thức (câu thơ và cấu trúc) của bài thơ phải là độc đáo duy nhất.
Theo nhóm Xuân Thu, là thi sĩ nên tạo ra ""cái-gì-chỉ có-một"". Hãy ""tìm những cách rung động mới, những lối diễn đạt mới, bao giờ cũng ở hàng tiên phong"", để khi ""đọc xong bài thơ, ta bị y nguyên những câu, những tiếng của toàn bài chi phối. Hình thể, cùng một lúc với hồn, sống mãi trong ta"".

- So sánh thơ với văn xuôi, với âm nhạc và hội họa. Theo nhóm Xuân Thu, thì:

Ngoài ra, nhóm Xuân Thu còn có những lý giải về mối quan hệ giữa nhà thơ bạn đọc. Để bạn đọc biết được ""cái rung động ấy, cái đầy đủ trác tuyệt của một bài thơ"", ít ra ""cũng phải lên dây cùng một cung bậc với thi sĩ"". Có nghĩa ""người đọc cũng phải có chất thơ, có cốt đàn, có nòi tình"". Và theo họ, ""thi sĩ làm xong một bài thơ có thể nói: Bản Đẹp chưa thành, vì còn chờ tác giả thứ hai: người đọc. Cảm xúc chuyển từ người thơ sang độc giả, hòa hợp hai lẽ siêu hình, con sông thơ lộng một trời mới. Người đọc phải là thi nhân, tái tạo vũ trụ bài thơ tạo ra"". Từ góc độ tiếp nhận văn học, đây được gọi là hiện tượng đồng sáng tạo.

==Các quan niệm khác (sơ lược)==
Bên cạnh quan niệm về thơ, các thành viên trong "Xuân Thu nhã tập" còn đề cập đến nhiều vấn đề khác, như:

Nhìn chung, những lý giải của họ đều rất đáng suy gẫm. Thí dụ như nói về quan niệm "sống", Đoàn Phú Tứ viết:

Nói về "Trí thức", nhóm Xuân Thu (gồm Phạm Văn Hạnh, Đoàn Phú Tứ, Nguyễn Lương Ngọc), viết:

==Nhận xét (trích)==
Dưới đây là những nhận xét khái quát, và chỉ mang tính tham khảo:
- GS. Phạm Thế Ngũ:

- Nhà nghiên cứu Trần Huyền Sâm:

==Giới thiệu thơ==
Dưới đây là 2 trong số bài thơ tiêu biểu của nhóm, được in trong "Xuân Thu nhã tập" (1942).

==Xem thêm==
- Nguyễn Xuân Sanh
- Đoàn Phú Tứ
- Phạm Văn Hạnh

==Nguồn tham khảo==
- Nguyễn Tấn Long, "Việt Nam thi nhân tiền chiến" (quyển 3). Nhà xuất bản Sống Mới, Sài Gòn, 1968. Các đoạn văn của nhóm "Xuân Thu nhã tập" đã dẫn ở bên trên đều được lấy trong quyển sách này.
- Phạm Thế Ngũ, "Việt Nam văn học giản ước tân biên" (quyển 3). Quốc học tùng thư xuất bản, Sài Gòn, 1965.
- Vũ Thanh, mục từ "Xuân thu nhã tập" trong "Từ điển văn học" (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
- Trần Huyền Sâm, "Một số vấn đề về Xuân thu nhã tập" đăng trên "tạp chí Sông Hương" số 207, tháng 5 năm 2006. Bản điện tử truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2008 .
==Liên kết ngoài==
- Thế Phong, "Lược sử văn nghệ VN", phần "Khái quát về đường lối của nhóm Xuân Thu nhã tập". Nhà xuất bản Vàng Son tái bản, Sài Gòn, 1974.
- Lê Thụy Tường vi, Chủ nghĩa siêu thực và Xuân Thu nhã tập
- Lê Hồ Quang, "Quan niệm thơ của nhóm Xuân Thu nhã tập", Tạp chí Nghiên cứu văn học số 4-2009
- Văn Giá, Hiểu thêm về quan niệm thơ của nhóm "Xuân thu nhã tập"
- Lê Thụy Tường Vi, Những "Bản đẹp chưa thành" trong Xuân Thu nhã tập
- Đại từ điển, mục từ "Xuân thu nhã tập"