hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Jack Kilby

Jack St Clair Kilby (ngày 8 tháng 11 năm 1923 - ngày 20 tháng 6 năm 2005) là một kỹ sư điện tử người Mỹ đã tham gia (cùng với Robert Noyce) trong việc chế tạo mạch tích hợp đầu tiên khi làm việc tại Texas Instruments (TI) năm 1958. Ông đã được trao giải Nobel Vật lý vào năm 2000. 
Ông cũng là người phát minh ra máy tính cầm tay và máy in nhiệt.

Giải Nobel đầu tiên của năm 2000 được trao cho ông vì các thành tựu đặt nền tảng cho công nghệ thông tin hiện nay. Vào năm 1958, ông đã chế tạo mạch tích hợp đầu tiên mà trong đó các chi tiết điện tử được xây dựng trong một thực thể duy nhất tạo thành từ vật liệu bán dẫn, sau này gọi là các chip. Điều này mở ra con đường thu nhỏ kích thước và sản xuất hàng loạt các mạch điện tử. Kết hợp với việc phát triển các linh kiện dựa trên các cấu trúc không đồng nhất miêu tả trước đây (nhờ đó mà Alferov và Kroemer được nhận một nửa giải Nobel), mạch tích hợp dẫn đến cuộc cách mạng công nghệ thông tin đã thay đổi rất nhiều xã hội của chúng ta ngày nay.

==Liên kết ngoài==
- Honoring Jack Kilby website, with resource archive of articles, Kilby statue in Great Bend, KS etc.
- "Jack St. Clair Kilby: A Man of Few Words", biography by Ed Millis.
- , video presentation from Texas Instruments.
- "Jack St. Clair Kilby", biography by Texas Instruments.
Munshi Premchand

Mushi Premchand (1880 - 1936) sinh tại làng Lamhi. Ông là một nhà văn nổi tiếng cuối thế kỷ 19 của Ấn Độ.

== Cuộc đời ==
Ông sinh ngày 31 tháng 8 năm 1880 trong một gia đình nghèo. Mẹ mất sớm, cha ông là một thầy giáo làng. Ông lấy vợ từ khi 15 tuổi nhưng một năm sau, cha ông qua đời nên ông đã phải bươn trải để kiếm tiền nuôi sống gia đình và tiếp tục con đường học hành. Ông lên thành phố kiếm sông và được một luật sư thuê làm gia sư. Sau đó ông làm những nghề khác như chép thuê. Không có điều kiện mua sách để đọc, ông thường đến các hiệu sách để đọc nhờ sách. Vì vậy, ông đã tiếp thu được rất nhiều tư tưởng tiến bộ của Ấn Độ và trên thế giới. Từ đó, ông dấn thân vào con đường văn thơ với quyết tâm.

Một thời gian sau, ông xin được làm giáo viên của một trường tiểu học. Từ đó, cuộc sống của ông đỡ khó khăn hơn, nhờ đó ông có thể chuyên tâm vào sáng tác văn học.

Ông là người tham gia tích cực, ủng hộ Đảng Cộng sản Ấn Độ, là người lãnh đạo một tờ báo nổi tiếng và là chủ tịch đầu tiên của Hội các nhà văn tiến bộ Ấn Độ.

Ông mất ngày 8 tháng 10 năm 1936.

== Sự nghiệp ==
Những tác phẩm đầu tiên ông sáng tác là dành cho lứa tuổi thiếu niên.Với tập sử thi đồ sộ Ramayana, ông đã chọn lọc những mẩu chuyện hay viết lại để giáo dục lòng tự hào dân tộc và truyền thống văn hóa. Sau đó, ông dịch một số tác phẩm của Tagor từ tiếng Bengan ra tiếng Hindi.

Năm 1907, ông viết một số truyện ngắn và các bài phê bình văn học đáng chú ý trên tạp chí Thời đại. Sau đó, tập truyện ngắn Đất nước bỏng lửa của ông ra đời, nhằm phơi bày nỗi thống khổ của nhân dân Ấn Độ trước ách thống trị tàn bạo của nhà cầm quyền thực dân Anh. Tác phẩm đã bị thu hồi và tiêu hủy, ông bị kết án và bị cảnh cáo tội xúi giục nhân dân nổi loạn.

Sau đó là các tiểu thuyết Tổ ấm tình yêu, Việc nhà với việc miêu tả cuộc sống khổ cực của nhân dân Ấn Độ.

Năm 1929, ông làm chủ tờ báo Đẹp với những bài báo được viết bằng tiếng Hindi. Những bài báo của ông đã khơi dậy lòng yêu nước avf đoàn kết thống nhất các lực lượng văn học nghệ thuật toàn quốc.

Với cảm hứng sau khi các phong trào đấu tranh của nông dân bước đầu thắng lợi, ông viết kiệt tác "Bò cái hiến tế thần Brahma". Đây là tác phẩm có giá trị nghệ thuật sâu sắc, thể hiện những tồn tại và thành kiến lâu đời về giai cấp, thủ tục lạc hậu và luật lệ hà khắc trong xã hội ngột ngạt và trì trệ của đất nước Ấn Độ những thập niên đầu của thế kỷ 20.

Prem Chand đã có công lớn trong việc làm cho ngôn ngữ Hindi đạt đến độ chuẩn mực, tạo chỗ đứng vững chắc trên các văn đàn thời đó. Ông để lại cho đời 11 tiểu thuyết, 2 vở kịch, 200 truyện ngắn và rất nhiều các bút ký, tiểu luận, các bài phê bình, tạp văn có giá trị. Ông được mệnh danh là: "Ông hoàng tiểu thuyết Hindi"
Vörå

Vörå () là một đô thị của Phần Lan. Trong năm 2011, đô thị này đã được tạo ra từ các đô thị Vörå-Maxmo và Oravais. Vörå-Maxmra đã được lập trong năm 2007 từ các đô thị (cũ) Vörå và Maxmo. Nó nằm ở tỉnh Tây Phần Lan và là một phần của khu vực Ostrobothnia.
Dân cư đô thị này sử dụng hai ngôn ngữ, với đa số (85%) nói tiếng Thụy Điển và thiểu số (14%) nói tiếng Phần Lan.

Đô thị cũ đã có dân số 1.037 người (2003) và diện tích 148,06 km ² trong đó 1/4 là diện tích mặt đất. Mật độ dân số là 7 người trên mỗi km ².
Cascate Marmore

Cascate Marmore là thác nước thuộc vùng Umbria, Ý. Đây là thác nước nhân tạo, được xây dựng từ năm 271 TCN bởi những người La Mã. Đây là thác nước nhân tạo lớn nhất thế giới.

Nó bắt nguồn từ sông Velino sau đó chảy qua hồ Piediluco của Marmore, sau đó đổ vào xuống thung lũng tạo thành sông Nera.
Đường hầm Sakhalin

Đường hầm Sakhalin () là một dự án giao thông chưa hoàn thành và đang bị hoãn lại. Nếu hoàn thành, nó sẽ nối đảo Sakhalin với lục địa Nga thông qua một đường hầm dài khoảng 10 km bên dưới eo biển Nevelskoy (nơi hẹp nhất của eo biển Tartary). Ngày 16 tháng 1 năm 2009, chính phủ Nga đã đề nghị sẽ xây cầu nối đảo với lục địa thay vì xây một đường hầm.

==Đề xuất ban đầu và quy hoạch==
Ý tưởng về một đường hầm dưới eo biển Nevelskoy đã tồn tại từ thế kỷ 19, mặc dù ý tưởng này đã không bao giờ được theo đuổi một cách nghiêm túc vì lý do kinh tế. Công tác nghiên cứu khả thi dự án đầu tiên được thực hiện dưới thời Liên Xô vào cuối thập niên 1930, mặc dù chiến tranh thế giới thứ hai tại thời điểm này đã khiến việc triển khai dự án này bất khả thi. Năm 1950, Joseph Stalin đã công bố ý định của ông về việc triển khai xây dựng một kết nối đường sắt đến Sakhalin, hoặc thông qua phà đường sắt, hoặc một đường đắp cao hoặc thông qua đường hầm. Quyết định xây dựng một đường hầm đã được công bố bởi chính phủ Liên Xô vào ngày 5 tháng 5 năm 1950, cùng với một liên kết phà đường sắt làm một giải pháp tạm thời. Dự án được dự định chủ yếu để phục vụ mục đích quân sự, cho phép kết nối tốt hơn giữa đảo Sakhalin và lục địa Nga cho các bộ phận của Hồng quân đóng quân trên đảo.

===Xây dựng===
Việc xây dựng các tuyến kết nối đường sắt từ Selikhino gần Komsomolsk-na-Amure với cổng đường hầm ở đất liền theo quy hoạch tại mũi Lazarev đã được giao cho Bộ Nội vụ Liên Xô, với Bộ Giao thông vận tải chịu trách nhiệm xây đường hầm. Năm 1952, dự án đã được chuyển giao sang hoàn toàn thuộc quyền quản lý của Bộ Nội vụ.
Tuyến quy hoạch trên đảo Sakhalin đã được dự kiến dài 327 km từ mũi Pogibi, nơi mà các đường hầm chui lên khỏi mặt đất, đến ga cuối phía bắc lúc đó thuộc mạng lưới đường sắt tại Sakhalin tại Pobedino (trước đó được gọi là "Koton" dưới thời sự cai trị của đế quốc Nhật Bản), 10 km về phía bắc của Smirnykh. Chiều dài của đường hầm giữa mũi Pogibi và mũi Lasarev theo quy hoạch khoảng 10 km. Trên đất liền, một tuyến đường sắt sẽ được xây dựng kết nối Komsomolsk-na-Amure với Sovetskaya Gavan, nay là một phần của tuyến đường sắt chính Baikal Amur.
Dự án đã được dự kiến hoàn thành vào cuối năm 1953, và vận hành đầy đủ vào cuối năm 1955. Vận chuyển hàng hoá trên đường này được dự kiến đạt 4 triệu tấn mỗi năm.
Dự án bao gồm ba hạng mục công trình xây dựng riêng biệt - kết nối đường ray đất liền và đảo, kết nối với phần còn lại của hệ thống đường sắt và đường hầm.
Thị trưởng Hà Nội

Thị trưởng Hà Nội là một chức danh để chỉ viên chức cao cấp nhất trong Tòa Thị chính Hà Nội, tồn tại trong những năm 1945 - 1954 qua các chính thể Đế quốc Việt Nam, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Quốc gia Việt Nam đều có chức năng quản lý hành chính đô thị trong phạm vi thành phố Hà Nội.

==Tham khảo==
- Về đốc lý, thị trưởng Hà Nội từ 1885 đến 1954
- J 1058 – Journal officiel de l’Indochine française. 1908;
- Hs 2375/01 – Mairie de Hanoi;
- Chính quyền thuộc địa ở Việt Nam trước Cách mạng tháng 8/1945.
Hapalemur aureus

Hapalemur aureus, tiếng Malagasy "bokombolomena") là một loài vượn cáo cỡ vừa đặc hữu đông nam Madagascar. Nó là loài nguy cơ do mất môi trường sống. Số lượng loài này đang giảm sút, chỉ còn lại khoảng 1000 cá thể. Loài này chỉ ăn cỏ, đặc biệt là "Cathariostachys madagascariensis". Rể của loài tre này có chứa 0,015% cyanide. Mỗi con vượn cáo trưởng thành ăn khoảng 500 g (18 oz) tre mỗi ngày, do đó tiêu thụ 12 lần liều lượng chất độc này so với các loài khác cùng kích thước.
Loài này hoạt động vào lúc hoàng hôn. Nó dài 28–45 cm cộng cái đuôi dài 24–40 cm, và cân nặng trung bình 1,6 kg.
Con cái mỗi năm sinh một con non và sinh sản hàng năm. Thời gian mang thai kéo dài khoảng 138 ngày.
Khướu bụi đầu xám

Khướu bụi đầu xám (danh pháp hai phần: Stachyris poliocephala) là một loài chim trong họ Họa mi. Loài này được tìm thấy ở Brunei, Indonesia, Malaysia, và Thái Lan. Môi trường sinh sống của nó là rừng đất thấp ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
==Tham khảo==
- BirdLife International 2004. Stachyris poliocephala. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on ngày 27 tháng 7 năm 2007.
- Collar, N. J. & Robson, C. 2007. Family Timaliidae (Babblers) pp. 70 – 291 in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. "Handbook of the Birds of the World", Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.
Sả đầu nâu

Sả đầu nâu (danh pháp khoa học: Halcyon smyrnensis) là một loài chim thuộc họ Sả ("Halcyonidae"), có tài liệu xếp vào họ Bồng chanh ("Alcedinidae"). Loài này phân bố rộng rãi ở Á-Âu từ Bulgaria, Thổ Nhĩ Kỳ, phía đông khắp Nam Á đến Philippines. Trong phần lớn phạm vi phân bố, đây là loài định cư, dù nhiều quần thể có di cư khoảng ngắn. Nó được tìm thấy ở chỗ xa vùng nước nơi nó ăn một loạt con mồi gồm bò sát nhỏ, lưỡng cư, cua, gặm nhấm nhỏ và thậm chí cả chim khác.
==Phân loại==
Sả đầu nâu là một trong nhiều loài chim được nhà tự nhiên học Thụy Điển Carl Linnaeus mô tả năm 1758 trong ấn bản 10 của "Systema Naturae". Ông đã đặt cho nó danh pháp "Alcedo smyrnensis". Chi hiện tại "Halcyon" được nhà tự nhiên học người Anh William John Swainson đặt ra năm 1821. "Halcyon" là tên một thứ chim trong thần thoại Hy Lạp mà thường được gán ghép với sả hay bói cá. Tên loài "smyrnensis" bắt nguồn từ địa danh Izmir tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Sáu phân loài hiện được công nhận:

- "H. s. smyrnensis" (Linnaeus, 1758) – nam Thổ Nhĩ Kỳ đến đông bắc Ai Cập, Iraq đến tây bắc Ấn Độ
- "H. s. fusca" (Boddaert, 1783) – tây Ấn Độ và Sri Lanka
- "H. s. perpulchra" Madarász, 1904 – Bhutan đến Đông Ấn Độ, Đông Dương, bán đảo Mã Lai và tây Java
- "H. s. saturatior" Hume, 1874 – quần đảo Andaman
- "H. s. fokiensis" Laubmann & Götz, 1926 – nam và đông Trung Quốc, Đài Loan và Hải Nam
- "H. s. gularis" (Kuhl, 1820) – Philippines

"H. s. gularis" có khi được xem như loài riêng. The races "H. s. perpulchra" and "H. s. fokiensis" are sometimes included in "H. s. fusca".
Lepisosteus osseus

Lepisosteus osseus (cá sấu hỏa tiễn) là một loài cá vây tia nguyên thủy trong họ Lepisosteidae. Loài cá này có thân dài từ 60–182 cm (24–72 in) và cân nặng 0,5-3,5 kg (1,1-7,7 lb). Kỷ lục thế giới loài này có cân nặng 50,31 kg, bắt được ở sông Trinity, Texas vào năm 1954; ghi nhận của FishBase loài này có kích thước tối đa 2 m (6,6 ft). Tuổi thọ trung bình là 17 đến 20 năm. Mõm dài vào một mỏ hẹp chứa nhiều răng lớn. Chúng có thân hình dài, có hình dạng như một hình trụ, và được bao phủ với vảy có hình kim cương. Nó có một vệt đen dài trên toàn cơ thể.

Loài này được tìm thấy trong các con sông và hồ suốt nửa phía đông của Hoa Kỳ, xa về phía bắc miền nam Quebec và miền nam Ontario ở Ngũ Đại Hồ và sông Ottawa và phía nam cũng như miền bắc Mexico. Số lượng tập trung nhất của loài này được tìm thấy suốt Deep South của Mỹ, Texas, Alabama (hệ thống sông Cahaba), và bất cứ nơi nào dọc theo sông Mississippi. Loài cá này được tìm thấy trong nước ấm cạn, với thảm thực vật phong phú. "Lepisosteus osseus" đã hiện diện ở Bắc Mỹ cách nay 100 triệu năm.
Eo biển La Pérouse

Eo biển La Pérouse, hay eo biển Sōya (tiếng Nhật: 宗谷海峡, âm Hán Việt: "Tông Cốc hải hiệp") là một eo biển phân tách phần phía nam đảo Sakhalin của Nga với đảo Hokkaidō của Nhật Bản, và nối giữa biển Nhật Bản ở phía tây với biển Okhotsk ở phía đông.

Eo biển dài và sâu . Một nhóm đảo đá nhỏ có tên là Kamen Opasnosti (theo tiếng Nga có nghĩa là "đá nguy hiểm") nằm ở vùng nước thuộc Nga tại phần đông bắc của eo biển. Một hòn đảo nhỏ khác, Bentenjima, nằm gần bờ biển phía Nhật Bản của eo biển.

Eo biển được đặt tên theo Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse, người đã thám hiểm eo biển vào năm 1787.

Lãnh hải thuộc lãnh thổ Nhật Bản mở rộng ra ba hải lý trên eo biển La Pérouse thay vì 12 hải lý như thông thường, theo như tường trình là đển cho phép các tàu chiến và tàu ngầm có trang bị vũ khí hạt nhân của Hải quân Hoa Kỳ có thể quá cảnh qua eo biển mà không vi phạm lệnh cấm chống lại vũ khí hạt nhân của Nhật Bản trên lãnh thổ của mình.
Danny Boyle

Danny Boyle là một đạo diễn phim người Anh. Ông nổi tiếng bởi phim "Triệu phú ổ chuột" và kịch bản Thế vận hội Mùa hè 2012. Ông đã giành được giải Oscar cho bộ phim xuất sắc nhất năm 2009.
Kỹ thuật máy tính

Kỹ thuật máy tính là ngành nghiên cứu các nguyên lý, phương pháp để thiết kế và phát triển các hệ thống phần cứng và những phần mềm phục vụ cho hoạt động của các thiết bị phần cứng đó. Kỹ thuật máy tính được nói đến trong nhiều khía cạnh của máy tính, từ thiết kế các mạch điện tử đơn giản đến thiết kế vi xử lý, máy tính cá nhân và kể cả các siêu máy tính. Đặc biệt trong việc thiết kế các hệ thống nhúng dùng trong hầu hết các thiết bị điện-điện tử như điện thoại di động, xe hơi, các bộ điều khiển trong các máy móc, các robot công nghiệp.
Tử hình do buôn bán ma tuý

Ở một số quốc gia như Malaysia và Singapore, các hành vi xuất, nhập khẩu, sở hữu ma tuý trái phép được coi là tội phạm và có thể dẫn đến án tử hình.

==Xem thêm==
- Tử hình
- Nguyễn Tường Vân
Trận Chevilly

Trận Chevilly là một trận đánh trong cuộc vây hãm Paris (1870 – 1871) trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức, diễn ra vào ngày 30 tháng 9 năm 1870. Trong trận chiến này, quân đoàn VI của Phổ do tướng Von Trumpling chỉ huy đã đập tan một nỗ lực phá vây của quân đội Pháp từ Paris do tướng Joseph Vinoy chỉ huy; quân Pháp trong trận đánh đã hứng chịu thiệt hại lớn hơn quân đội Phổ.

Tướng Vinoy – người chỉ huy một quân đoàn gồm mọi lực lượng chính quy cuối cùng của Pháp trong chiến tranh, đã tiến hành một cuộc"tấn công thám sát"vô nghĩa ở bờ trái sông Seine vào ngày 30 tháng 9 năm 1870: với 2 vạn quân, dưới những khẩu pháo của các pháo đài Bicêtre và Ivry, ông ta tiến hành đột chiếm các ngôi làng L'Hay, Chevilly và Thiaïs. Quân đoàn VI của Phổ đã không gặp khó khăn gì trong việc đè bẹp và đánh cho các lực lượng của Vinoy phải tháo chạy trong hỗn loạn. Do tổn thất không nhỏ, người Pháp đã yêu cầu ngừng bắn để chôn cất tử sĩ và đưa thương binh về hậu phương.

Hai tuần sau thất bại trong trận Chevilly, Vinoy tiến hành một cuộc phá vây khác vào ngày 13 tháng 10 năm 1870: đó là trận Bagneux, cũng kết thúc với thất bại của quân Pháp.
Thế kỷ 4 TCN

Thế kỷ 4 TCN bắt đầu vào ngày đầu tiên của năm 400 TCN và kết thúc vào ngày cuối cùng của năm 301 TCN.
Sả rừng đước

Sả rừng đước (danh pháp hai phần: Halcyon senegaloides) là một loài chim thuộc họ Sả. Loài này phân bố rộng khắp vùng duyên hải phía đông châu Phi, từ Somalia tới Nam Phi và không chịu nguy cơ tuyệt chủng.

==Liên kết ngoài==
- Mangrove Kingfisher - Bài về Sả rừng đước trong The Atlas of Southern African Birds.
- "Halcyon senegaloides" trong Sách đỏ IUCN.
Sả mỏ đen

Sả mỏ đen (danh pháp khoa học: "Pelargopsis melanorhyncha") là một loài chim thuộc họ Sả. Đây là loài đặc hữu của Indonesia.
Môi trường sinh sống tự nhiên của nó là rừng đước nhiệt đới và cận nhiệt đới.
==Tham khảo==
- BirdLife International 2004. Pelargopsis melanorhyncha. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on ngày 24 tháng 7 năm 2007.
Martin Ryle

Sir Martin Ryle (27 tháng 9 năm 1918 - 14 tháng 10 năm 1984) là một nhà thiên văn vô tuyến người Anh, người đã phát triển hệ thống kính thiên văn vô tuyến mang tính cách mạng và sử dụng chúng cho việc định vị chính xác và ghi hình ảnh của nguồn sóng radio yếu. Năm 1946 Ryle và Vonberg là những người đầu tiên xuất bản các phép đo thiên văn giao thoa ở các bước sóng vô tuyến, mặc dù có tuyên bố rằng Joseph Pawsey từ Đại học Sydney đã thực sự thực hiện các phép đo giao thoa trước đó trong cùng một năm. Với trang thiết bị được cải thiện, Ryle quan sát thiên hà xa nhất được biết đến trong vũ trụ tại thời điểm đó. Ông là giáo sư đầu tiên của ngành thiên văn học tại Đại học Cambridge, và là giám đốc sáng lập của Đài quan sát thiên văn vô tuyến Mullard. Ông là thành viên của Hội thiên văn Hoàng gia từ 1972 đến 1982.
Năm 1974 giải được trao cho Martin Ryle và Antony Hewish "vì những nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực Vật lý thiên văn vô tuyến".
Antony Hewish

Antony Hewish (sinh ngày 11 tháng 5 năm 1924 - mất ngày 13 tháng 9 năm 2021) là một nhà thiên văn vô tuyến người Anh. Ông đoạt giải Nobel Vật lý năm 1974 giải được trao cho Martin Ryle và Antony Hewish "vì những nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực Vật lý thiên văn vô tuyến". Hewish được trao Giải Nobel Vật lý với lý do riêng là đã phát hiện ra xung tinh, nhưng thực tế thì nhà Vật lý này ban đầu đã giải thích những tín hiệu thu được là liên lạc của "những người nhỏ bé da xanh" ("Little Green Men", ám chỉ người ngoài hành tinh) với Trái Đất. Sự giải thích chính xác chỉ đến khi David Staelin và Edward Reifenstein phát hiện ra một xung tinh ở tâm của Tinh vân con cua ("Crab Nebula"). Sau đó, Fred Hoyle và nhà thiên văn Thomas Gold đã giải thích chính xác pulsar là những sao neutron quay rất nhanh trong từ trường mạnh nên bức xạ sóng vô tuyến đều đặn và mạnh như là việc phát ánh sáng của một ngọn hải đăng. Jocelyn Bell Burnell, học trò do Hewish hướng dẫn, cũng không được xét trao giải, mặc dù cô là người đầu tiên đề cập đến các nguồn sóng vô tuyến từ ngoài vũ trụ mà sau đó được chứng minh là bắt nguồn từ các pulsar.
Lý Chính Đạo

Lý Chính Đạo (李政道; bính âm: Lǐ Zhèngdào) (24 tháng 11 năm 1926 - 4 tháng 8 năm 2024) là một nhà vật lý người Mỹ gốc Hoa. Năm 1956, Lý Chính Đạo (Tsung-Dao Lee) và Dương Chấn Ninh (Chen Ning Yang) đã chỉ ra rằng các tương tác vật lý có thể không tuân theo đối xứng gương. Điều này có nghĩa là tính chất chẵn lẻ của hàm sóng, ký hiệu là P, không được bảo toàn khi hệ bị đặt dưới một tương tác như vậy và tính chất đối xứng gương có thể bị thay đổi.

Lý và Dương cùng nhận giải Nobel năm 1957.

Lý Chính Đạo là người trẻ tuổi nhất đoạt giải Nobel chiến tranh thế giới thứ II, và là người trẻ thứ ba trong lịch sử sau WL Bragg (người đã giành được giải thưởng lúc 25 tuổi với cha mình WH Bragg trong năm 1915) và Werner Heisenberg (người đã đạt vào năm 1932 cũng lúc 30 tuổi).

Lý và Dương là người gốc Hoa đầu tiên đoạt giải.

Năm 1962, Lý nhập quốc tịch thành công dân Mỹ; là người Mỹ trẻ tuổi nhất đã từng đoạt giải Nobel.
James Franck

James Franck (26 tháng 8 năm 1882 – 21 tháng 5 năm 1964) là một nhà vật lý người Đức. James Franck và Gustav Ludwig Hertz đã chứng minh hiệu ứng quang điện ngược (tức là khi một điện tử va chạm với một nguyên tử thì cần một năng lượng tối thiểu để sinh ra các lượng tử ánh sáng với năng lượng đặc trưng phát ra từ va chạm đó) và chứng minh tính đúng đắn của lý thuyết Planck và hằng số Planck. Với đóng góp này, Franck and Hertz cùng được nhận giải Nobel năm 1926.

Franck sinh ra trong một gia đình Do Thái. Cha mẹ ông là Jacob Franck và Rebecca Nachum Drucker.

Franck nhận bằng tiến sĩ vào năm 1906 và đã nhận được "venia legendi" hay đủ tư cách hướng dẫn nghiên cứu vật lý vào năm 1911 đều tại Đại học Berlin, nơi ông giảng dạy và giảng dạy cho đến năm 1918, đã đạt đến vị trí giáo sư extraordinarius.

Sau Thế chiến I, trong đó ông đã phục vụ và được tặng Thập tự Sắt hạng 1, Franck đã trở thành Trưởng bộ phận vật lý của Kaiser Wilhelm Gesellschaft cho hóa lý.

Năm 1920, Franck trở thành giáo sư "ordinarius" vật lý thực nghiệm và Giám đốc của Viện Vật lý thực nghiệm tại Đại học Göttingen lần thứ hai. Trong khi đó ông đã nghiên cứu vật lý lượng tử với Max Born, Giám đốc của Viện Vật lý lý thuyết.
John Hasbrouck Van Vleck

John H. Van Vleck (13 tháng 3 năm 1899 - 27 tháng 10 năm 1980) là một nhà vật lý và toán học Mỹ. John H. Van Vleck có đóng góp đặc biệt cho lý thuyết từ học trong chất rắn vào những năm sau khi cơ học lượng tử ra đời. Ông đã tính toán các ảnh hưởng của liên kết hóa học lên các nguyên tử thuận từ và giải thích sự phụ thuộc vào nhiệt độ và từ trường ngoài của tính chất từ. Đặc biệt ông đã phát triển lý thuyết trường tinh thể của các hợp chất của các kim loại chuyển tiếp, đó là điều vô cùng quan trọngtrong việc tìm hiểu các tâm hoạt động trong các hợp chất dùng cho vật lý laser cũng như sinh học phân tử. Ông cùng nhận giải Nobel vật lý với Philip W. Anderson và Sir Nevill F. Mott.

==Liên kết ngoài==
- The Theory Of Electric And Magnetic Susceptibilities
- John Hasbrouck van Vleck
- NNDB
- Duncan, Anthony and Janssen, Michel. "On the verge of "Undeutung" in Minnesota: Van Vleck and the correspondence principle. Part one," "Archive for History of Exact Sciences" 2007, 61:6, pages 553–624.
- Chazen Museum of Art
- Oral history interview transcript with John Hasbrouck Van Vleck ngày 14 tháng 10 năm 1963, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives
- Oral history interview transcript with John Hasbrouck Van Vleck ngày 28 tháng 2 năm 1966, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives
- Oral history interview transcript with John Hasbrouck Van Vleck ngày 28 tháng 1 năm 1977, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives
Bandar-Abbas

Bandar-Abbas () hay Bandar-e 'Abbās (tiếng Ba Tư: بندر عباس), cũng được Roman hóa thành Bandar 'Abbās, Bandar 'Abbāsī, và Bandar-e 'Abbās; tên cũ là Cambarão và Port Comorão bởi những thương nhân Bồ Đào Nha, và Gombroon và bởi các thương nhân người Anh là Gamrun và Gumrun bởi những thương nhân người Hà Lan) là một thành phố hải cảng, thủ phủ của tỉnh Hormozgān ở bờ biển phía nam của Iran, bên vịnh Ba Tư. Thành phố nằm ở vị trí chiến lược ở eo biển Hormuz hẹp, và là nơi có căn cứ chính của Hải quân Iran. Năm 2006, thành phố có dân số 367.508, trong 89.404 gia đình.
Thành phố có Sân bay quốc tế Bandar Abbas.

==Liên kết ngoài==
- Bandar Abbas on Iran Chamber Society (www.iranchamber.com)
- Bandar Abbas Port
- www.hums.ac.ir/english/province/hormozgan english/bandar_abbas.htm
Iran Air

Iran Air (tiếng Ba Tư: ایران ایر), tên chính thức Hãng hàng không của nước Cộng hòa Hồi giáo Iran (tiếng Ba Tư: هواپیمائی جمهوری اسلامی ایران Havapeyma'i-ye Jomhuri-ye Eslāmi-ye Iran) là hãng hàng không quốc gia của Iran, đang hoạt động dịch vụ 60 điểm đến, 35 điểm đến quốc tế và 25 điểm đến trong nước. Đội máy bay vận tải hàng hóa hoạt động dịch vụ đến 20 điểm đến thường lệ và 5 điểm đến thuê chuyến. Căn cứ chính của hãng là sân bay quốc tế Tehran Imam Khomeini cho các chuyến bay quốc tế và sân bay Tehran Mehrabad cho các chuyến bay nội địa. Trụ sở của hãng ở sân bay Mehrabad ở Tehran.
Từ viết tắt của nó, Homa (tiếng Ba Tư: هما), có nguồn gốc từ hai nguồn: các chữ cái đầu tiên của tên Ba Tư trước cách mạng của Iran Air, Melli Havapeyma'i-ye-ye Iran (tiếng Ba Tư: هواپیمایی ملی ایران); và từ Homa, một sư tử đầu chim thần thoại Ba Tư.
Mehdi Bazargan

Mehdi Bazargan (tiếng Ba Tư: مهدی بازرگان; tiếng Azerbaijan: Mehdi Bazərgan; 1 tháng 9 năm 1907 - ngày 20 tháng 1 năm 1995) là một học giả Iran, nhà hoạt động dân chủ trong thời gian dài, người đứng đầu chính phủ lâm thời của Iran, khiến ông là thủ tướng đầu tiên của quốc gia này sau cuộc cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979. Ông là trưởng khoa kỹ thuật đầu tiên của Đại học Tehran. Là một trí thức tôn giáo được tôn trọng, được người ta biết đến về sự trung thực của ông và một chuyên gia về các khoa học Hồi giáo và thế tục, ông được ghi nhận là một trong những người sáng lập của phong trào trí thức đương đại ở Iran.
Ông là một người ủng hộ dân chủ và dân quyền. Ông cũng chống lại Cách mạng Văn hóa và cuộc chiếm đóng Đại sứ quán Mỹ.
Chính phủ Cách mạng Lâm thời được thành lập sau sự phế bỏ chế độ quân chủ theo lệnh của Ayatollah Khomeini vào ngày 4 tháng 2 năm 1979, trong khi một chính phủ lâm thời khác của Shapour Bakhtiar (Thủ tướng cuối cùng của Shah) vẫn đang nắm quyền.

Chỉnh phủ của ông chỉ tồn tại trong một vài tháng và tất cả các bộ trưởng đều từ chức sau khi các viên chức của Đại sứ quán Hoa Kỳ bị bắt làm con tin vào ngày 4 tháng 11 năm 1979. Bazargan đã là một người ủng hộ bản dự thảo hiến pháp cách mạng ban đầu hơn là người ủng hộ chính phủ thần giáo cai trị bởi các bồi thẩm Hồi giáo, và sự từ chức của ông đã được Khomeini chấp nhận một cách dễ dàng. Khomeini nói "Ngài Bazargan... đã hơi mệt mỏi và muốn ở ngoài [chính trường] một thời gian." Khomeini sau đó đã miêu tả việc bổ nhiệm Bazargan là một "sai lầm". Chính phủ Cách mạng Lâm thời thường được miêu tả là cứng đầu với Hội đồng Cách mạng, và luôn trong xung đột với các cách mạng ("komiteh").
Ảo giác

Ảo giác (tiếng Anh: "hallucination") là một tri giác trong điều kiện không có kích thích bên ngoài nhưng lại có phẩm chất của nhận thức thực sự. Ảo giác rất sống động, đáng kể và được cho là nằm trong không gian khách quan bên ngoài. Chúng có thể phân biệt với một số hiện tượng liên quan, chẳng hạn như mơ, không liên quan đến sự thức tỉnh; Huyễn Cảnh, vốn không bắt chước nhận thức thực sự, và được nhận thức chính xác là không thực tế; ảo tưởng, liên quan đến nhận thức thực tế bị bóp méo hoặc giải thích sai; và ảo hình ảnh (trí tưởng tượng), không bắt chước nhận thức thực và nằm dưới sự kiểm soát tự nguyện. Ảo giác cũng khác với "nhận thức hoang tưởng ", trong đó một kích thích được cảm nhận và giải thích chính xác (nghĩa là một nhận thức thực sự) được đưa ra một số ý nghĩa bổ sung (và thường là vô lý).

Ảo giác có thể xảy ra trong bất kỳ kiểu cảm giác nào- thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác, xúc giác, proprioceptive, equilibrioceptive, nociceptive, thermoceptive và chronoceptive.

Một dạng ảo giác nhẹ được gọi là "rối loạn", và có thể xảy ra ở hầu hết các giác quan ở trên. Đây có thể là những thứ như nhìn thấy các chuyển động trong tầm nhìn ngoại vi, hoặc nghe thấy tiếng động hoặc giọng nói văng vẳng. Ảo giác thính giác rất phổ biến trong tâm thần phân liệt. Ảo giác này có thể mang tính nhân từ (nói với đối tượng những điều tốt đẹp về bản thân) hoặc độc hại, chửi rủa đối tượng, v.v. Ảo giác thính giác thuộc loại độc hại thường được nghe thấy, ví dụ như mọi người nói về đối tượng sau lưng họ. Giống như ảo giác thính giác, nguồn gốc của ảo giác thị giác cũng có thể ở phía sau lưng của đối tượng. Người có ảo giác thị giác thường cảm thấy họ bị nhìn chăm chú hoặc nhìn chằm chằm vào, thường là với mục đích xấu. Thường xuyên, ảo giác thính giác và ảo giác thị giác xuất hiện đồng thời. 

Ảo giác do thôi miên khi thức và ảo giác do thôi miên khi chìm vào giấc ngủ được coi là hiện tượng bình thường. Ảo giác thôi miên có thể xảy ra khi một người đang ngủ và ảo giác thôi miên xảy ra khi một người thức dậy. Ảo giác có thể do sử dụng ma túy (đặc biệt là deliriants), thiếu ngủ, rối loạn tâm thần, rối loạn thần kinh, và mê sảng do rượu.

==Xem thêm==
- Ảo giác (quang học)
Alexander Kielland

Alexander Lange Kielland () (18 tháng 2 năm 1849 - 06 tháng 4 năm 1906) là một trong những nhà văn hiện thực nổi tiếng nhất Na Uy. Ông là một trong bộ tứ vĩ đại trong thế kỷ 19, ở Thời Vàng son của văn hoá Na Uy, bộ tứ vĩ đại của văn học Na Uy gồm: Henrik Ibsen, Bjørnstjerne Bjørnson, Alexander Kielland, và Jonas Lie. Các tiểu thuyết và truyện ngắn của Kielland chủ yếu mang tính hiện thực. 
Sinh ra ở Stavanger, Na Uy, ông lớn lên trong một gia đình thương gia giàu có. Ông là con trai của Lãnh sự Zetlitz Jens Kielland và chắt của Gabriel Schanche Kielland (1760-1821). Kielland là em trai của họa sĩ Na Uy Kitty Lange Kielland, và anh và họ có ảnh hưởng lẫn nha trong việc định hình định hình phong cách sáng tác.

Gia đình của ông cũng bao gồm con trai ông, Jens Zetlitz Kielland, (1873-1926); chú Jacob Otto Lange (1833-1902), người anh em họ Axel Christian Zetlitz Kielland (1853-1924), cháu trai Jens Zetlitz Monrad Kielland (1866-1926), anh họ Anders Lange (1904-1974) và cháu trai của Jacob lớn Christie Kielland (1897-1972). Cháu gái họ Axeliane Zetlitz Christiane của ông Kielland (1916-1995) kết hôn với Agnar Mykle (1915-1994).

==Tác phẩm==
===Truyện ngắn===
- "Novelletter", 1879
- "Nye novelletter", 1880
- "To Novelletter fra Danmark", 1882

===Tiểu thuyết===
- "Garman & Worse", 1880 -
- "Arbeidsfolk", 1881
- "Else", 1881
- "Skipper Worse", 1882.
- "Gift", 1883
- "Fortuna", 1884
- "Sne", 1886
- "Sankt Hans Fest", 1887
- "Jacob", 1891

===Kịch===
- "Paa Hjemvejen", 1878
- "Hans Majestæts Foged", 1880
- "Det hele er Ingenting", 1880
- "Tre par", 1886
- "Bettys Formynder", 1887
- "Professoren", 1888

===Tiểu luận===
- "Forsvarssagen", 1890
- "Menneker og Dyr", 1891
- "Omkring Napoleon", 1905
Thế kỷ 5 TCN

Thế kỷ 5 TCN bắt đầu vào ngày đầu tiên của năm 500 TCN và kết thúc vào ngày cuối cùng của năm 401 TCN.
Tubb 2000

Tubb 2000 còn được biết với tên T2K là loại súng trường được thiết kế bởi Rock McMillan, người đã giành 11 giải vô địch bắn súng trường quốc gia cự ly xa của Hoa Kỳ. McMillan đã thiết kế loại súng này để tự chế ra một loại súng giải quyết các vấn đề mà ông gặp phải với các khẩu súng trường khác mà ông đã sử dụng, kết hợp giữa hai thiết kế đầy đặn truyền thống và dạng khung để tạo ra súng có dạng ống một trục duy nhất để có thể bắn chính xác và gọn nhẹ hơn. Súng sau đó được chế tạo bởi công ty McMillan Brothers Rifle với số lượng nhỏ để bán cho các xạ thủ dùng trong thể thao cũng như xuất khẩu.

== Thiết kế ==
Tubb 2000 sử dụng cơ chế thoi nạp đạn trượt và xoay với hai móc lớn cố định viên đạn, lên đạn bằng tay. Súng có thiết kế khá thú vị là nếu nhìn sơ từ đầu nòng đến đuôi báng súng có thể nghĩ đó là một ống đồng nhất với một trục duy nhất chạy từ trên xuống dưới. Quá trình chuyển động của thoi nạp đạn được tối thiểu hóa, đây là điểm nhấn của loại súng này với thoi nạp đạn khá cao giúp hộp đạn có thể được gắn cao hơn để tiện cho việc đẩy viên đạn vào nòng tránh việc mũi đạn cạ vào thành súng. Khi lên đạn thoi nạp đạn có thể chuyển động vào trong phần báng súng phía sau ngay phía dưới mặt xạ thủ, việc này giúp xạ thủ không phải nhích đầu ra chỗ khác để tránh thoi nạp đạn khi kéo nó ra phía sau và phải nhắm lại sau đó vì khi di chuyển đường nhắm đã mất. Súng có trọng tâm thấp để người sử dụng có cảm giác thoải mái hơn khi sử dụng cũng như để giảm giật.

Thân và nòng súng được làm bằng thép không gỉ. Nòng súng có thể thay dễ dàng để có thể sử dụng được các loại đạn khác nhau. Các bộ phận khác của súng như cò, báng súng cùng một số chi tiết khác làm bằng hợp kim nhôm.

Hệ thống nhắm cơ bản của súng là điểm ruồi được thiết kế riêng và có thanh răng để gắn các hệ thống nhắm khác. Báng súng thiết kế khá lạ có thể điều chỉnh chiều dài và chiều cao cũng như thay đổi luôn góc bám vào súng để phù hợp với các tư thế của xạ thủ. Và báng súng có các dấu hiển thị các vị trí mà người sử dụng nó thấy thoải mái nhất để đánh dấu điều chỉnh lại giống như thế cho những lần bắn sau đó.
== Liên kết ngoài ==
- http://www.mcmillanusa.com/mcmillan-rifles-tactical-tubb2000.php
- http://www.austargets.com/tubb.htm
- http://www.accurateshooter.com/guns-of-week/tubb-2000-in-6xc/
- Giới thiệu sơ Tubb 2000
Si-o-se Pol

Si-o-se Pol (, phát âm , có nghĩa cầu 33 hay cầu 33 cổng vòm), cũng gọi là cầu Allah-Verdi Khan, là một trong 11 cây cầu ở Isfahan, Iran. Nó là một trong những ví dụ nổi tiếng của thiết kế cầu Safavid.
Cầu bắc qua sông Zayandeh và có hai hàng cổng vòm.

==Tham khảo==
- About Si-o-Seh Pol
Khướu lùn đuôi đỏ

Khướu lùn đuôi đỏ, tên khoa học Minla ignotincta, là một loài chim thuộc Họ Kim oanh. Một số tác giả xem chi Minla là chi đơn loài. Giống như hai loài khác được đặt trong "Minla", nó có lẽ thuộc một nhóm gồm các chi khác như "Actinodura", "Heterophasia" và "Liocichla".

Khướu lùn đuôi đỏ được tìm thấy ở tiểu lục địa Ấn Độ và Đông Nam Á. Phạm vi của nó bao gồm Bangladesh, Bhutan, Ấn Độ, Lào, Myanma, Nepal, Thái Lan và Việt Nam. Môi trường sinh sống tự nhiên của nó là rừng núi cao ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

==Tham khảo==
- BirdLife International 2004. Minla ignotincta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on ngày 26 tháng 7 năm 2007.
- Collar, N. J. & Robson C. 2007. Family Timaliidae (Babblers) pp. 70 – 291 in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. "Handbook of the Birds of the World", Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.

==Liên kết ngoài==
- Images at ADW
Lách tách đầu đốm

Lách tách đầu đốm (danh pháp hai phần: Alcippe castaneceps) là một loài chim thuộc Họ Khướu. Lách tách cánh hung phân bố ở Nam Á và Đông Nam Á, Trung Quốc.
Loài này phổ biến ở các khu rừng trên núi thường xanh trên 1200 m trên mực nước biển, thường kiếm ăn các thân cây thẳng đứng.
==Tham khảo==
- Collar, N.J. & Robson, Craig (2007): Family Timaliidae (Babblers). "In:" del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew & Christie, D.A. (eds.): "Handbook of Birds of the World, Volume 12" (Picathartes to Tits and Chickadees): 70-291. Lynx Edicions, Barcelona.
- Lekagul, Boonsong & Round, Philip (1991): "A Guide to the Birds of Thailand". Saha Karn Baet.
- Robson, Craig (2004): "A Field Guide to the Birds of Thailand". New Holland Press.
Impossible Creatures

Impossible Creatures là một trò chơi điện tử thể loại chiến lược thời gian thực khoa học viễn tưởng do hãng Relic Entertainment phát triển và hãng Microsoft Game Studios phát hành vào ngày 29 tháng 12 năm 2002.

Trò chơi đưa người chơi vào vai con trai của nhà khoa học Eric Chanikov người đã thành công trong việc chế tạo Sigma Technology cho phép lai hai sinh vật hoàn toàn khác loài thành một là Rex. Sau khi Lucy cho anh biết biết cha mình đã bị sát hại vì người muốn chiếm hữu công nghệ đó để trở thành bá chủ thế giới anh đã lên kế hoạch trả thù bằng cách sử dụng chính công nghệ của cha mình để tạo ra một đội quân các sinh vật lai chống lại và đánh bại đội quân sinh vật lai của kẻ thù. Trò chơi không giới hạn loại sinh vật mà người chơi có thể lai tạp thành với việc kết hợp các đặc điểm của 2 trong số 76 sinh vật để tạo ra một sinh vật mà mình thích việc này tạo chính chiến lược cao cho trò chơi.

Trò chơi có phần mở rộng có thể tải về miễn phí có tên "Insect Invasion" bổ sung các sinh vật và màn chơi mới. Trò chơi sử dụng chế độ chơi làm chế độ chính nhưng chế độ chơi nối mạng cũng được thực hiện để người chơi trên thế giới đấu với nhau nhưng hiện tại Microsoft đã ngừng máy chủ thực hiện chức năng nối mạng toàn cầu của trò chơi.

== Phát triển ==
Trò chơi có tên ban đầu là "Sigma" sau đó chuyển thành "Sigma: The Adventures of Rex Chance" và tên sau cùng được dùng để phát hành là "Impossible Creatures". Trò chơi ban đầu dự tính người chơi sẽ phải bắt các sinh vật thuần chủng về trạm nghiên cứu để lấy DNA chứ không phải dùng súng để thu DNA.

Đồng thời với sự phát triển của thể loại chiến lược thời gian thực. Trò chơi dự tính sẽ phát hành trên các hệ máy sử dụng tay cầm điều khiển với việc thêm vào góc nhìn người thứ ba cho các nhân vật mà mình điều khiển. Nhưng kế hoạch này không được thực hiện vì doanh số trên hệ máy tính cá nhân không được khả quan lắm.

== Liên kết ngoài ==
- Official Site - Microsoft
- Official Site - Relic
- 3rd Party Fan Site - Impossible Creatures Hive
- Impossible Creatures at GameFAQs
- Trailer
Khướu bụi phao câu hung

Khướu bụi phao câu hung (danh pháp hai phần: Stachyris maculata) là một loài chim thuộc họ Họa mi. Khướu bụi phao câu hung phân bố ở Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapore, và Thái Lan. Môi trường sinh sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Nó bị đe dọa mất môi trường sống..
==Tham khảo==
- BirdLife International 2004. Stachyris maculata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on ngày 27 tháng 7 năm 2007.
- Collar, N. J. & Robson, C. 2007. Family Timaliidae (Babblers) pp. 70 – 291 in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. "Handbook of the Birds of the World", Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.
Họa mi mắt vàng

Họa mi mắt vàng (danh pháp hai phần: Chrysomma sinense) là một loài chim thuộc họ Họa mi. Họa mi mắt vàng có một phạm vi rất lớn và là loài bản địa Bangladesh, Trung Quốc, Ấn Độ, Lào, Myanma, Nepal, Pakistan, Sri Lanka, Thái Lan và Việt Nam.

Các môi trường sống thông thường của loài chim này là đồng cỏ trong các khu vực khô và ướt cũng như đất nông nghiệp. Chúng được tìm thấy chủ yếu ở vùng đồng bằng, nhưng có thể được tìm thấy trong các ngọn đồi thấp hơn (1200 m). Chúng không hiện diện trong khu vực rừng rậm của Tây Ghats và chỉ hiện diện trên các cạnh phía đông hoặc trong những khoảng trống chẳng hạn như tại Palghat.
Thời đại đồ đá giữa

Thời đại đồ đá giữa (tiếng Anh là "Mesolithic" có gốc từ tiếng Hy Lạp: mesos "giữa", lithos "đá") là một giai đoạn của thời đại đồ đá, một khái niệm khảo cổ được sử dụng để chỉ các nhóm nền văn hóa khảo cổ đặc trưng trong giai đoạn giữa thời đại đồ đá cũ và thời đại đồ đá mới.

Thuật ngữ này được sử dụng để chỉ nhiều khung thời gian khác nhau ở nhiều nơi thuộc Á-Âu. Đầu tiên nó được dùng để chỉ giai đoạn sau Holocene nhưng trước các dụng cụ thời kỳ nông nghiệp ở Tây Bắc châu Âu trong khoảng thời gian 12 đến 7 Ka BP ("Kilo annum before present, ngàn năm trước").

Tuy nhiên nó cũng chỉ các dụng cụ từ Levant từ khoảng 22 đến 11,5 Ka BP. Ở Nhật Bản, thời kỳ Jōmon từ khoảng 16 đến 2,4 Ka BP đôi khi cũng được gọi là thời kỳ đồ đá giữa. Nó cũng dùng để chỉ một số nền văn hóa ở tiểu lục địa Ấn Độ từ 100 đến 32 Ka BP.

==Liên kết ngoài==
- UNESCO World Heritaga Site in India - Rock Shelters of Bhimbetka
Già đẫy Java

Già đẫy Java (danh pháp hai phần: Leptoptilos javanicus) là một loài chim thuộc họ Hạc ("Ciconiidae").. Giống như các loài chim khác trong chi của nó, già đẫy Java có cổ và đầu hói. Loài này phân bố từ Ấn Độ đến lục địa Đông Nam Á đến đảo Java. Loài này được xếp trong Danh mục sách đỏ động vật Việt Nam và thuộc nhóm IB của Nghị định 32/2006/NĐ-CP.

==Mô tả==
Già đẫy Java có chiều dài 87–93 cm (dang thẳng ra từ mỏ đến đuôi), nặng từ 4 đến 5,71 kg và cao khi đứng khoảng 110–120 cm và khá giống già đẫy lớn, nhưng loài này thường là nhỏ hơn và rìa mỏ trên có trên thẳng đơn dài 25,8-30,8 cm, với chân mỏ nhạt màu và có vẻ thanh mảnh hơn và lưng ít uốn cong hơn. Chóp đầu có nhạt màu và phần trên bộ lông trên màu tối đồng nhất, có vẻ hầu như tất cả màu đen. Đầu và cổ gần như hói có ít lông rải rác.

==Phân bố và môi trường sống==
Già đẫy Java có xu hướng được phân tán rộng rãi và rất cục bộ. Nó thường sống ở các con sông và hồ lớn bên trong khu vực cũng có nhiều cây. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ, Nepal, Sri Lanka, Bangladesh, Myanma, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia, Lào, Singapore, Indonesia và Campuchia. Số lượng lớn nhất là ở Ấn Độ ở các bang phía đông của Assam, Tây Bengal và Bihar. Nó có hiện diện như là một lang thang trên rìa phía nam của Bhutan Loài này cực hiếm ở phía nam Ấn Độ.
Noãn

Tế bào trứng hay noãn là giao tử cái do tế bào sinh dục giới cái tạo tạo ra. Cả động vật và thực vật có phôi đều có noãn.

== Sản sinh noãn ==
Ở động vật bậc cao, noãn được sinh ra từ buồng trứng và tất cả chúng đều tồn tại từ lúc sinh ở động vật có vú và phát triển qua quá trình sinh trứng.

===Noãn người và noãn thú===
Ở các động vật sinh con (gồm con người và tất cả các loài thú có nhau khác), noãn được thụ tinh bên trong cơ thể con cái và sau đó phôi thai phát triển bên trong tử cung, tiếp nhận chất dinh dưỡng trực tiếp từ cơ thể mẹ.

Noãn người phát triển từ các tế bào hợp tử gốc được bao bọc trong buồng trứng. Mỗi tế bào phân chia thành nhiều lần để tạo ra nhiều tế bào nhỏ hơn được gọi là noãn nguyên bào. Các noãn nguyên bào sau đó phát triển thông qua quá trình giảm phân để tạo thành noãn, tế bào trứng nguyên thủy, và thể cực.

Noãn là một trong những tế bào lớn nhất trong cơ thể người, đặc biệt có thể nhìn thấy bằng mắt thường mà không cần trợ giúp của kính hiển vi hay các thiết bị phóng đại khác. Noãn người có đường kính khoảng 0,12 mm.

== Noãn của sinh vật nguyên sinh và thực vật ==
Ở sinh vật nguyên sinh, nấm và nhiều loài thực vật, chẳng hạn như rêu, dương xỉ, và thực vật hạt trần, noãn được sản xuất bên trong noãn cơ. Vì noãn cơ là một cấu trúc đơn bội, các tế bào noãn được sản xuất thông qua phân bào. Các noãn cơ của rêu điển hình bao gồm một cái cổ dài với một đế rộng hơn chứa các tế bào trứng. Khi trưởng thành, cổ mở ra để cho phép các giao tử đực bơi vào các noãn cơ và thụ tinh cho trứng. Các hợp tử được tạo thành sau đó phát triển thành phôi, và sẽ phát triển ra khỏi các noãn cơ thành một thể bào tử non.

Ở thực vật có hoa, thể giao tử cái, thường sinh ra trong các noãn cơ, đã được giảm xuống chỉ còn tám tế bào được gọi là túi phôi bên trong noãn. Các tế bào giao tử gần nhất với lỗ noãn phá vỡ túi phôi để phát triển thành các tế bào trứng. Sau khi thụ phấn, ống phấn (vòi nhụy) dẫn giao tử đực vào túi phôi và một giao tử đực sẽ kết hợp với một giao tử cái. Kết quả hợp tử phát triển thành một phôi bên trong noãn. Noãn lần lượt phát triển thành một hạt giống và trong nhiều trường hợp noãn cây phát triển thành trái để tạo thuận lợi cho sự phát tán của các hạt giống. Sau khi nảy mầm, phôi phát triển thành cây non.

==Liên kết ngoài==
- The Ovarian Kaleidoscope Database description of 1800 genes involved in ovarian functions
Giang sen

Giang sen (danh pháp khoa học: Mycteria leucocephala) là một loài chim thuộc họ Hạc. Loài này được tìm thấy ở các vùng đất ngập nước của các đồng bằng châu Á nhiệt đới phía nam Hymalaya ở Nam Á sang Đông Nam Á. Chúng tìm mồi theo bầy ở các vùng nước nông dọc theo sông và hồ. Chúng làm tổ theo đàn trên cây, thường cùng với các loài thủy cầm khác. Chúng không di cư và thường chỉ di chuyển trong cự ly ngắn ở một số khu vực trong phạm vi phân bố đê tìm kiếm thức ăn và để sinh sản.
Khướu bụi yếm trắng

Khướu bụi yếm trắng (danh pháp hai phần: Stachyris thoracica) là một loài chim thuộc họ Họa mi. Khướu bụi yếm trắng là loài đặc hữu Indonesia. Môi trường sinh sống của nó là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và rừng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
==Tham khảo==
- BirdLife International 2004. Stachyris thoracica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on ngày 27 tháng 7 năm 2007.
- Collar, N. J. & Robson, C. 2007. Family Timaliidae (Babblers) pp. 70 – 291 in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. "Handbook of the Birds of the World", Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.
Chích chạch lưng bông

Chích chạch lưng bông (danh pháp hai phần: Macronus ptilosus) là một loài chim thuộc họ Họa mi. Chích chạch lưng bông được tìm thấy ở Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapore, và Thái Lan. Môi trường sinh sống của nó là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm lầy nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Nó bị đe dọa mất môi trường sống.
==Tham khảo==
- BirdLife International 2004. Macronous ptilosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on ngày 26 tháng 7 năm 2007.
- Collar, N. J. & Robson, C. 2007. Family Timaliidae (Babblers) pp. 70 – 291 in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. "Handbook of the Birds of the World", Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.
Nam Nha

Đảo Nam Nha (, ), cũng gọi là Bác Liêu Châu () hoặc đơn giản là Bác Liêu (), là hòn đảo lớn thứ ba tại Hồng Kông. Về mặt hành chính, đảo Nam Nha là một phần của quận Ly Đảo.

==Tên gọi==
Tên gọi "Nam Nha" của đảo là do nó có hình dạng trông giống như chạc cây, Hán tự của từ Nha là "丫" (có hình dạng giống chữ cái Latinh "Y"). Tên gốc của đảo là "Bác Liêu". Thực ra, hình dạng đảo trông như hai chữ "Y" theo hướng ngược nhau. Bắc Nha (北丫) ở phía bắc và Nam Nha (南丫) ở phía nam. Khi người Anh lần đầu tiên đến đảo, họ sử dụng cách phát âm thông tục là "Nam Ah". Tên tiếng Hán của hai eo biển cạnh đảo vẫn là eo biển Đông Bác Liêu (東博寮海峽) và eo biển Tây Bác Liêu (西博寮海峽) thay vì dùng tên "Nam Nha". Một từ nguyên dân gian thì nói rằng tên gọi có nguồn gốc từ một tu viện Lạt-ma giáo trên đảo.

==Địa lý==
Đảo Nam Nha nằm ở phía tây nam của đảo Hồng Kông. Đảo có diện tích 13,55 km² và dài . Thôn ở phía bắc đảo gọi là Dung Thụ Loan (vịnh cây đa) và thôn ở phía đông đảo gọi là Sách Cổ Loan. Không nhiều người sinh sống ở phần phía nam của đảo Nam Nha. Nếu muốn tiếp cận phần lớn vùng phía nam của đảo thì cần phải đi bộ đường dài hoặc đi thuyền tư. Thâm Loan là một địa điểm sinh sản quan trọng của rùa biển.

Sơn Địa Đường là núi cao nhất trên đảo Nam Nha (353 mét trên mực nước biển), nằm giữa Sách Cổ Loan và Thâm Loan. Ngọn núi này có các khối đá có hình thù kỳ lạ, song việc tiếp cận chúng khá khó khăn.

==Nhân khẩu==
Nam Nha có khoảng 6.000 cư dân, hầu hết họ sống ở vùng phía bắc tương đối bằng phẳng của đảo. Kể từ khi nền kinh tế Hồng Kông cất cánh trong thập niên 1970, nhiều thanh niên trên đảo Nam Nha đã sang bên đảo Hồng Kông mưu sinh. Nam Nha có một lượng đáng kể người phương Tây và những người nước ngoài khác. Hòn đảo nổi danh với lối sống lập dị, và có thái độ sống thoải mái, song Nam Nha đang được đô thị hóa và giá bất động sản ngày một tăng vì sự hấp dẫn của lối sống này.
Khướu bụi đầu đỏ

Khướu bụi đầu đỏ (danh pháp hai phần: Stachyridopsis ruficeps) là một loài chim thuộc họ Họa mi. Khướu bụi đầu đỏ phân bố nhiều nơi khác nhau, trên tiểu lục địa Ấn Độ và Đông Nam Á, đó là loài đặc hữu của Bhutan, Hồng Kông, Ấn Độ, Lào, Myanmar, Nepal, Đài Loan, Thái Lan và Việt Nam. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và rừng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

==Tham khảo==
- BirdLife International 2004. Stachyris ruficeps. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on ngày 27 tháng 7 năm 2007.
- Collar, N. J. & Robson, C. 2007. Family Timaliidae (Babblers) pp. 70 – 291 in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. "Handbook of the Birds of the World", Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.
Nhạn xanh tím

Nhạn xanh tím (danh pháp hai phần: Tachycineta thalassina) là một loài chim thuộc họ Nhạn. Nhạn xanh tím có môi trường sống sinh sản là khu vực bán mở ở phía tây Bắc Mỹ từ Alaska đến Mexico. Chúng làm tổ trong hốc trong cây hoặc hốc đá, đôi khi tạo thành bầy đàn nhỏ. Chúng di chuyển theo đàn Trung và miền bắc Nam Mỹ.

Chúng kiếm ăn theo đàn, thường bay tương đối cao, nhưng đôi khi bay thấp trên mặt nước. Chúng ăn côn trùng gồm muỗi, bướm ngày, phù du và bướm đêm.

==Phân loài==
- "Tachycineta thalassina thalassina"
- "Tachycineta thalassina brachyptera"