hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Antôn Đảng Minh Ngạn

Antôn Đảng Minh Ngạn (, "Anthony Dang Ming-yan"; sinh 1967) là một giám mục người Trung Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện đảm nhận chức vụ Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Tây An.

==Tiểu sử==
Antôn Đảng Minh Ngạn sinh ngày 12 tháng 7 năm 1967 tại Thiểm Tây, Trung Quốc, là người con thứ 8 trong gia đình 9 người con. Năm 1985, ông theo học tại chủng viện ở Tây An và được thụ phong chức vụ linh mục ngày 15 tháng 9 năm 1991, khi mới 24 tuổi. Sau khi thụ phong, ông làm công tác mục vụ tại Tây An. Từ năm 2000 đến năm 2002, ông theo học ngành tâm lý học tại Đại học Thượng Hải. Từ năm 2003, ông là người đứng đầu Ủy ban tài chính của Tổng giáo phận Tây An.

Ông được Tổng giám mục Tây An Antôn Lý Đốc An truyền chức giám mục và tổ chức lễ tấn phong vào ngày 26 tháng 7 năm 2005. Tòa Thánh sau đó cũng công nhận tính hợp lệ của việc truyền chức và công bố bổ nhiệm ông làm Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Tây An. Sau khi Tổng giám mục Antôn Lý Đốc An qua đời, ông được chọn để thay thế, với chức danh chính thức là Tổng giám mục chính tòa Tây An. Chính quyền Trung Quốc cũng công nhận ông giữ vị trí Giám mục Giáo phận Tây An, một giáo phận do chính quyền Trung Quốc thiết lập, với địa hạt tương đương Tổng giáo phận Tây An.
Cricetomyinae

Cricetomyinae (hay còn được biết đến với tên gọi "Pouched rats") là một nhóm các loài động vật gặm nhấm ở châu Phi và được xác định trong phân họ Cricetomyinae gồm các thành viên thuộc họ Nesomyidae, chứa các loài chuột Cựu Thế giới ở châu Phi chẳng hạn như Dendromurinae, Nesomyinae, và chuột đuôi trắng. Tất cả chúng đều trong phân họ Muroidea, một phức hợp họ lớn chứa đến 1/4 các loài thú. 
==Phân loại==
Phân họ Cricetomyinae 
- Chi "Beamys"
- "Beamys hindei"
- "Beamys major"
- Chi "Cricetomys"
- "Cricetomys ansorgei"
- "Cricetomys gambianus"
- "Cricetomys emini"
- "Cricetomys kivuensis"
- Chi "Saccostomus"
- "Saccostomus campestris"
- "Saccostomus mearnsi"

==Liên kết ngoài==
- Jansa, S. A. and M. Weksler. Phylogeny of muroid rodents: relationships within and among major lineages as determined by IRBP gene sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution, 31:256-276.
- Kingdon, J. 1997. The Kingdon Field Guide to African Mammals. Academic Press Limited, London.
- Steppan, S. J., R. A. Adkins, and J. Anderson. 2004. Phylogeny và divergence date estimates of rapid radiations in muroid rodents based on multiple nuclear genes. Systematic Biology, 53:533-553.
Dendromurinae

Dendromurinae là một phân họ gặm nhấm trong họ Nesomyidae và phân họ Muroidea. 
==Các loài==
- Chi "Dendromus"
- "Dendromus insignis"
- "Dendromus kahuziensis"
- "Dendromus leucostomus"
- "Dendromus lovati"
- "Dendromus melanotis"
- "Dendromus mesomelas"
- "Dendromus messorius"
- "Dendromus mystacalis"
- "Dendromus nyasae (kivu)"
- "Dendromus nyikae"
- "Dendromus oreas"
- "Dendromus ruppi"
- "Dendromus vernayi"
- Chi "Megadendromus"
- "Megadendromus nikolausi"
- Chi "Dendroprionomys"
- "Dendroprionomys rousseloti"
- Chi "Prionomys"
- "Prionomys batesi"
- Chi "Malacothrix"
- "Malacothrix typica"
- Chi "Steatomys"
- "Steatomys bocagei"
- "Steatomys caurinus"
- "Steatomys cuppedius"
- "Steatomys jacksoni"
- "Steatomys krebsii"
- "Steatomys opimus"
- "Steatomys parvus"
- "Steatomys pratensis"

==Tham khảo==
- Kingdon, J. 1997. The Kingdon Field Guide to Châu Phin Mammals. Academic Press Limited, London.
- Steppan, S. J., R. A. Adkins, and J. Anderson. 2004. Phylogeny và divergence date estimates of rapid radiations in muroid rodents based on multiple nuclear genes. Systematic Biology, 53:533-553.
Nesomyinae

Chuột Malagasy (Danh pháp khoa học: "Nesomyinae") là một phân họ của họ chuột Nesomyinae. Những con chuột trong họ này là loài bản địa của hệ động vật Madagascar. CHúng có mối quan hệ gần gũi với các loài chuột ơ châu Phi đại lục 
Nesomyinae chứa 9 chi với 27 loài.

==Phân loài==
Phân họ Nesomyinae - Chuột Malagasy
- Chi "Brachytarsomys" - Chuột đuôi trắng Malagasy
- "Brachytarsomys albicauda"
- "Brachytarsomys mahajambaensis" (tuyệt chủng)
- "Brachytarsomys villosa"
- Chi "Brachyuromys" - Chuột đuôi ngắn Malagasy
- "Brachyuromys betsileoensis" - Chuột đuôi ngắn Betsileo
- "Brachyuromys ramirohitra" -Chuột đuôi ngắn Gregarious
- Chi "Eliurus"
- "Eliurus antsingy"
- "Eliurus carletoni"
- "Eliurus ellermani"
- "Eliurus danieli"
- "Eliurus grandidieri"
- "Eliurus majori"
- "Eliurus minor"
- "Eliurus myoxinus"
- "Eliurus penicillatus"
- "Eliurus petteri"
- "Eliurus tanala"
- "Eliurus webbi"
- CHi "Gymnuromys"
- "Gymnuromys roberti"
- Chi "Hypogeomys"
- "Hypogeomys antimena" -Chuột khổng lồ Malagasy
- "Hypogeomys australis" (tuyệt chủng)
- Chi "Macrotarsomys" - Chuột nhắt chân to
- "Macrotarsomys bastardi"
- "Macrotarsomys ingens"
- "Macrotarsomys petteri"
- Chi "Monticolomys"
- "Monticolomys koopmani"
- Chi "Nesomys"
- "Nesomys audeberti"
- "Nesomys lambertoni"
- "Nesomys narindaensis" (tuyệt chủng)
- "Nesomys rufus"
- Chi "Voalavo"
- "Voalavo antsahabensis"
- "Voalavo gymnocaudus"

==Tham khảo==
- Nowak, R. M. 1999. Walker's Mammals of the World, Vol. 2. Johns Hopkins University Press, London.
Các ca tử vong ở bệnh viện Gorakhpur

Các ca tử vong ở bệnh viện Gorakhpur xảy ra vào giữa tháng 8 năm 2017, khi hơn 70 trẻ em tại trường Cao đẳng Y Baba Raghav Das thuộc nhà nước ở Gorakhpur, Uttar Pradesh tử vong, được cho là do thiếu cung cấp oxy cho phường. Cung cấp oxy cho bệnh viện do nhà cung cấp của nó cắt giảm do thiếu sự hoàn thành của các quỹ.

==Sự kiện==
Nhà cung cấp oxy cho trường cao đẳng y tế Baba Raghav Das ngừng cung cấp oxy do khoản nợ chưa thanh toán là 50.000 đô la Mỹ. Bắt đầu từ ngày 10 tháng 8 năm 2017, 30 em bé đã chết trong vòng 48 giờ đầu tiên: 17 đứa trẻ ở khoa tân khoa, 5 người trong hội chứng viêm não cấp và 8 em trong khoa tổng quát. Hiệu trưởng của bệnh viện đã bị Chính phủ Uttar Pradesh tạm đình chỉ vào ngày 12 tháng 8 năm 2017 vì "hành vi không cẩn trọng".

Văn phòng Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho biết họ đang "theo dõi" tình hình với Bộ trưởng Bộ Y tế Anupriya Patel và Bộ trưởng Y tế Liên minh. Siddharth Nath Singh, Bộ trưởng Y tế Uttar Pradesh, đã phủ nhận việc thiếu oxy là nguyên nhân gây tử vong. Thủ tướng Uttar Pradesh, Yogi Adityanath đã ra lệnh điều tra vụ việc, hứa hẹn "không để cho bất cứ ai bị buộc tội". Ông đã đến bệnh viện vào ngày 13 tháng 8 năm 2017 sau khi áp lực của công chúng. 

Quốc hội Ấn Độ (INC) đã yêu cầu một cuộc điều tra riêng biệt do Tòa án Tối cao Ấn Độ giám sát. Luật sư và INC chính trị gia Jaiveer Shergill đã nói: "Bộ trưởng Bộ Y tế, hiệu trưởng trường Baba Raghav Das Medical College, đều chịu trách nhiệm về cái chết của chính quyền Uttar Pradesh. Họ đang tiến hành điều tra.
Keeping Up with the Kardashians

Keeping Up with the Kardashians (tên viết tắt: KUWTK, tạm dịch: "Theo chân nhà Kardashian") là chương trình truyền hình thực tế tập trung vào cuộc sống xã hội và đời tư của gia đình nhà Kardashian – Jenner, chương trình do Hoa Kỳ sản xuất và được phát sóng trên kênh truyền hình cáp E!.

Giám đốc sản xuất của chương trình là MC Ryan Seacrest. Tập đầu tiên của mùa thứ nhất lên sóng vào ngày 14 tháng 10 năm 2007, đến nay chương trình đã trở thành một trong những sê-ri truyền hình thực tế lâu đời nhất nước Mỹ.

Ngày 8 tháng 9, 2020, nhà sản xuất công bố trên mạng Instagram rằng chương trình sẽ kết thúc vào năm 2021, sau 20 mùa chiếu.

Tổng quan, chương trình xoay quanh cuộc sống của ba chị em ruột Kourtney, Kim và Khloé Kardashian, cùng với hai người em cùng mẹ khác cha là Kendall và Kylie Jenner. Các nhân vật khác gồm có Kris (mẹ), Caitlyn Jenner (cha) và em trai Rob Kardashian. Tuyến nhân vật phụ gồm có Scott Disick (bạn trai cũ Kourtney), Kris Humphries (chồng cũ Kim), Kanye West (chồng hiện tại của Kim), Lamar Odom (chồng cũ Khloé), French Montana và Tristan Thompson (bạn trai cũ Khloé), Adrienne Bailon (bạn gái cũ Rob), Blac Chyna (vợ cũ Rob). Jonathan Cheban (bạn Kim) và Malika Haqq (bạn Khloé) cũng thường xuyên góp mặt trong sê-ri.
Động đất Cửu Trại Câu 2017

Trận động đất Cửu Trại Câu năm 2017 xảy ra vào ngày 8 tháng 8 năm 2017, tại thị trấn Chương Cát, Cửu Trại Câu, Ngawa, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Trận động đất có mức độ 7 Richter và giết chết ít nhất 24 người ở vùng núi phía bắc Tứ Xuyên.

==Trận động đất==
Trận động đất xảy ra lúc 21:19:46 Giờ Chuẩn Trung Quốc vào ngày 8 tháng 8 năm 2017 tại Thị trấn Chương Trát ở huyện Cửu Trại Câu () với cường độ 7,0   Các thành phố xa như Lan Châu, Thành Đô và Tây An cảm thấy trận động đất. Tâm chấn nằm cách huyện Cửu Trại Câu 39 km, cách huyện Songpan 66 km, cách huyện Chu Khúc 83 km, cách huyện Zoigê 90 km, cách thành phố Lũng Nam 105 km và cách Thành phố Thành Đô 285 km.

==Bối cảnh==
Bắc Tứ Xuyên nằm trong một khu vực có hoạt động kiến tạo cao. Trong khu vực này, cao nguyên Tây Tạng tiếp giáp với mảng Dương Tử với áp lực to lớn tạo thành các đứt gãy dọc theo các cạnh. Huyện Cửu Trại Câu nằm trong dãy núi Mân, một dãy núi được hình thành tại điểm giao cắt của những phay đứt gãy này. Trận động đất tàn khốc năm 1879 ở Cam Túc có tâm chấn khoảng 65 km (40 dặm) về phía đông nơi xảy ra trận động đất Cam Túc 1879. Các khu vực miền núi phía nam của huyện Cửu Trại Câu là tâm chấn của trận động đất ở Tứ Xuyên năm 2008, dẫn đến hàng chục ngàn người thiệt mạng.
Emilia Rydberg

Hanna Emilia Rydberg-Mitiku, còn được gọi đơn giản hơn là Emilia (sinh ngày 5 tháng 1 năm 1978 ở Stockholm, Thụy Điển)  là một ca sĩ nhạc pop Thụy Điển. Bản hit "Big Big World" phát hành năm 1998 của cô đã đứng ở vị trí số một trong bảng xếp hạng âm nhạc ở một số quốc gia. 

==Cuộc sống và sự nghiệp==
Cha của Emilia là ca sĩ nổi tiếng người Ethiopia Teshome Mitiku, và mẹ cô là người Thụy Điển, Malena Rydberg.

Emilia đã tốt nghiệp trường Âm nhạc Adolf Fredrik ở Stockholm.

Emilia đã được phát hiện vào năm 1996 bởi Lars Anderson, con trai người quản lý của ABBA, Stig Anderson. Cô đã sử dụng nghệ danh Emilia trong những năm đầu tiên của sự nghiệp, nhưng gần đây cô đã lấy nghệ danh Emilia Mitiku, sử dụng họ của cha mình. Trong năm 2009, cô đã tham gia cuộc thi Melodifestivalen, cuộc bầu chọn quốc gia Thụy Điển cho Cuộc thi Ca khúc Châu Âu với bài hát "You're My World". Mặc dù đã cố gắng, cô vẫn không giành được giải thưởng và chỉ đứng thứ chín chung cuộc. Cũng trong năm đó, cô đã phát hành album My World. Single "Teardrops" của cô được phát hành trên các đài phát thanh vào ngày 2 tháng 6 năm 2009.

Song ca của cô với Ákos Dobrády, "Side By Side" (Szerelemre hangolva), được ghi âm bằng tiếng Hung-ga-ri và tiếng Anh và phát hành cùng năm.

Emilia đã thu âm một bản cover của  "We Found Love"  của Rihanna cho một buổi studio ở Stockholm được xuất bản trên YouTube. Vào ngày 25 tháng 6 năm 2012, cô phát hành đĩa đơn "Lost Inside".
Mungu ibariki Afrika

Mungu ibariki Afrika (tiếng Anh: God bless Africain; tiếng Việt: Chúa ban phước cho châu Phi) là quốc ca của Tanzania. Bài hát này là phiên bản tiếng Swahili của bài thánh ca "Nkosi Sikelel 'iAfrika" (Bài hát cổ vũ chống chế độ apartheid của Nam Phi). Từ "Mungu" ở tiếng Swahili có nghĩa là Thiên Chúa và tiêu đề của bài hát do đó dịch ra có nghĩa là "Đức Chúa Trời ban phước cho Châu Phi".

"Mungu ibariki Afrika" đã được dịch và trở thành quốc ca của Tanganyika. Về cơ bản, nó được giao cho Enoch Sontonga, người đã chết năm 1905. Mungu ibariki Afrika đã sử dụng giai điệu "Nkosi Sikelel 'iAfrika" bằng một bản dịch tiếng Swahili. Không ai biết ai đã sáng tác lời bài hát nhưng người ta biết đó là Samuel Mqhayi và Enoch Sontonga, người đã tạo ra các phiên bản đầu tiên được sử dụng bởi Đại hội Dân tộc Phi. Mặc dù giai điệu đã được giao cho Sontonga người ta cho rằng sự điều chỉnh ban đầu được viết bởi Joseph Parry.

== Lời ==
=== Tiếng Việt ===
==== I ====
Thiên Chúa ban phước lành cho châu Phi

Phù hộ cho những vị lãnh đạo

Trí thức, thống nhất và hoà bình

Là tấm khiên vững chắc của chúng con

Của châu Phi và nhân dân nơi đây.

==== Điệp khúc: ====
Xin Người phù hộ châu Phi, phù hộ châu Phi

Phù hộ chúng con, những người con của châu Phi.

==== II ====
Thiên Chúa ban phước lành cho Tanzania

Hãy ban tự do và thống nhất muôn đời

Cho những người phụ nữ, đàn ông và trẻ em

Xin Thiên Chúa phù hộ

Tanzania và nhân dân nơi đây.

==== Điệp khúc: ====
Xin Người phù hộ Tanzania, phù hộ Tanzania

Phù hộ chúng con, những người con của Tanzania.

== Liên kết ngoài ==
- Tanzania: "Mungu ibariki Afrika" – audio của quốc ca Tanzania, với thông tin và lời
- Mungu ibariki Afrika trên Himnuszok
- MIDI quốc ca Tanzania
Wheelchair Tennis Masters

Wheelchair Tennis Masters là sự kiện một sự kiện quần vợt xe lăn được tổ chức vào cuối năm.

Wheelchair Tennis Masters for singles là giải đấu quần vợt xe lăn được tổ chức vào cuối năm, tương đương với giải ATP World Tour Finals và giải WTA Finals. Năm 1994, giải được tổ chức với 2 nội dung, đơn nam và đơn nữ, và năm 2004 có thêm nội dung quad (quần vợt quad) dành cho nam.

Top tám tay vợt (nam và nữ), và top sáu vận động viên quad sẽ được thi đấu tại giải đấu này. Thể thức thi đấu cũng sẽ có vòng bảng như ATP World Tour Finals và WTA Finals.

Wheelchair Tennis Masters for doubles là giải đấu dành cho các đôi nam, nữ và quad thi đấu. Năm 2000 (đôi quad vào năm 2003), top tám đôi nam, top sáu đôi nữ và top bốn đôi quad sẽ được thi đấu tại giải đấu này.

==Quần vợt đơn xe lăn NEC Masters==
Từ năm 1994 đến 1999, NEC Wheelchair Tennis Masters được tổ chức tại sân Indoor Sport Centre ở Eindhoven, Hà Lan. Từ năm 2000 đến 2005, NEC Wheelchair Tennis Masters được tổ chức ở Amersfoort, Hà Lan. Từ năm 2006 đến năm 2010, giải được tổ chức tại Sân vận động Frans Otten ở Amsterdam. Giải đấu đã được đổi tên thành NEC Singles Masters vào năm 2010, và được tổ chức ở Mechelen, Bỉ từ năm 2011 đến 2012. Năm 2013, NEC Singles Masters được tổ chức tại sân Marguerite Tennis Pavilion ở Mission Viejo, California.

==Quần vợt đôi xe lăn NEC Masters==
Từ năm 2000 đến năm 2001, Wheelchair Tennis Doubles Masters được tổ chức tại Amersfoort. Từ năm 2002 đến 2003, Wheelchair Tennis Doubles Masters được tổ chức tại Invacare World Team Cup bởi Camozzi ở Tremosine, Ý. Từ năm 2003 đến 2004, giải được tổ chức ở Brescia, Ý. Kể từ năm 2005, giải được tổ chức tại Centro Sportivo Mario Mongodi ở Bergamo, Ý. Năm 2011, giải được tổ chức ở Amsterdam, Hà Lan. Năm 2013, ITF Wheelchair Doubles Masters được tổ chức tại Marguerite Tennis Pavilion ở Mission Viejo, California.

==Liên kết ngoài==
- Trang chính thức của Invacare Doubles Masters
- Invacare Top End Tennis Wheelchairs
Trần Đức Vân

Trần Đức Vân (1951–2011) là một giáo sư Toán học Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam (1996–2000), được xem là người có công phát triển ngành Phương trình đạo hàm riêng ở Việt Nam.

== Sự nghiệp ==
Ông sinh ngày 27 tháng 4 năm 1951 tại làng Huỳnh Thượng, xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Linh, Quảng Trị.

Năm 1968 ông được cử đi học tại Đại học quốc gia Belarus, Belarus. Sau khi tốt nghiệp năm 1974, ông tiếp tục học và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ năm 1977 tại trường này dưới sự hướng dẫn của GS V.I. Korzyuk. Sau đó sang Moskva làm tiếp tiến sĩ khoa học. Năm 1980, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ khoa học tại Viện Toán học Novosibirsk.

Năm 1981, Trần Đức Vân về nhận công tác ở Viện Toán học, giáo sư Hoàng Tuỵ giao cho anh xây dựng phòng nghiên cứu mới – Phòng Phương trình đạo hàm riêng. Từ đó, phương trình đạo hàm riêng đã trở thành một hướng nghiên cứu mạnh trong Viện Toán học và trong cả nước.

Từ năm 1990 đến năm 1995, ông giữ chức Phó Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam. Ông được phong hàm Giáo sư năm 1991.

Từ năm 1996 đến năm 2000 ông là Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam. "Nhờ công lao của anh, Viện Toán học vượt qua được khó khăn của thời kỳ đầu của nền kinh tế thị trường trở thành một trong những cơ quan nghiên cứu hàng đầu của cả nước" (Điếu văn của Viện toán học trong lễ truy điệu ngày 17 tháng 7 năm 2011). Viện Hàn lâm thế giới thứ ba (có trụ sở tại Trieste, Italia) cũng đánh giá Viện Toán học Việt Nam trong thời kì này đã trở thành một trong mười trung tâm khoa học xuất sắc của các nước đang phát triển. Từ cuối những năm 90 ông gặp phải một cơn bệnh quái ác – nhược cơ. Vừa làm việc quản lý, vừa nghiên cứu khoa học, ông lại phải chống chọi với căn bệnh hiểm nghèo.

Đầu năm 2001, do điều kiện sức khoẻ ông không tiếp tục làm Viện trưởng mà chỉ tập trung cho việc nghiên cứu, viết sách và hướng dẫn nghiên cứu sinh.

Năm 2003, GS. Trần Đức Vân đã được Nhà nước tặng Huân chương Lao Động hạng Nhì để ghi nhận những thành tích và tinh thần lao động phi thường của ông.

Ông hướng dẫn thành công 10 luận án tiến sỹ và 8 luận văn thạc sĩ, cố vấn 2 luận án tiến sỹ khoa học.

Ông mất ngày 16/7/2011 tại Hà Nội.

== Công trình khoa học ==
Ông công bố gần 80 bài báo, báo cáo khoa học trong nước và quốc tế

Ông là tác giả 3 sách giáo trình Toán học ở Việt Nam và 3 sách chuyên khảo ở nước ngoài sau đây
- Van, Tran Duc; Tsuji, Mikio; Son, Nguyen Duy Thai. "The characteristic method and its generalizations for first-order nonlinear partial differential equations ". Chapman & Hall/CRC Monographs and Surveys in Pure and Applied Mathematics, 101. "Chapman & Hall/CRC, Boca Raton, FL," 2000. xii+237 pp. ISBN 1-58488-016-3
- Trần Đức Vân; Dinh Nho Hào. "Differential operators of infinite order with real arguments and their applications". "World Scientific Publishing Co., Inc., River Edge, NJ," 1994. viii+240 pp. ISBN 981-02-1611-4
- Trần Đức Vân. "Nonlinear differential equations and infinite-order function spaces" (Russian). Edited and with a preface by Yu. A. Dubinskiĭ. "Beloruss. Gos. Univ., Minsk," 1983.

== Liên kết ngoài ==
- Trần Đức Vân tại MathNet
- Trần Đức Vân tại MathSciNet
Cây mãnh ma

Mãnh ma hay Bạch ma (tên khoa học là Abutilon avicennae Gaertn hay Abutilon theophratic Medic.) là một cây hàng năm trong họ Cẩm quỳ, có nguồn gốc ở NamÁ. Cụm từ "theophrasti" để kỷ niệm nhà thực vật học-nhà triết học cổ người Hy-Lạp Theophrastus.

Hạt của cây gọi là đông quỳ tử là vị thuốc đông y nổi tiếng.

== Mô tả ==
Nó có thể cao đến 2 m, và có nhung. Lá có hình trái tim rộng 15 đến 25 cm. Hoa có màu vàng hay cam, đường kính khoảng 4 cm, lúc nở có nút hình viên nang phân chia theo chiều dọc để giải phóng hạt giống. Hoa và cây có một mùi hương trái cây.

Cây mọc như cỏ dại chủ yếu trong đất trồng trọt, đặc biệt là trong cánh đồng ngô, và nó cũng có thể được tìm thấy trên lề đường và trong sân vườn. Bạch ma thích đất màu và đất trồng chẳng hạn như những người sử dụng trong ngành nông nghiệp.
== Thu hái và chế biến ==
Bạch ma đã được trồng ở Trung quốc kể từ khoảng 2000 năm trước công nguyên. Nó phát triển rất nhanh.

 Lá được ăn xào hoặc trong trứng tráng. Các nhà máy được chế biến với tên "maabulha" trong Maldives và lá của nó là một phần của các truyền thống ẩm thực Maldives. Tại đây, nó thường thái nhỏ và hỗn hợp với cá Maldive và nghiền dừa xát trong một món ăn được gọi là "mas huni". Những hạt giống được ăn ở Trung quốc và Kashmir. Đông quỳ tử chứa 15-20% protit và chất béo, có khi lên đến 30% là một vị thuốc đông y rất tốt. Thường dùng để chữa xích và bạch lỵ, còn dùng để chữa mụn nhọt, đại tiểu tiện khó khăn, thủy trũng vú, sữa sưng đau. Ngày uống 4-12g dưới dạng thuốc sắc.

== Loài xâm lấn ==
Ở miền trung tây và bắc vùng của Hoa Kỳ, đông Canada và địa trung Hải phía Đông, "A. theophrasti" được coi là một cỏ dại gây hại cho nông nghiệp, đặc biệt là ngô và đậu nành.

Kể từ khi được đến Bắc Mỹ trong thế kỷ 18, Bạch Ma đã trở thành một loài xâm lấn ở vùng nông nghiệp của miền đông và miền trung tây Hoa Kỳ. Nó là một trong những loài cỏ dại gây hại nhất cho ngô, giảm lên đến 34% năng suất cây trồng nếu không được kiểm soát và gây thiệt hại hàng trăm triệu đô la mỗi năm. Bạch ma là một loài có cạnh tranh rất, nó ăn cắp dinh dưỡng và nước từ cây trồng. A. theophrasti có thể bị diệt bởi chất diệt cỏ.

==Liên kết ngoài==
- "Chi cối xay theophrasti" từ nhà Máy cho một tương Lai
Myospalacinae

Chuột Zokor (Danh pháp khoa học: "Myospalacinae") là một phân họ gồm các loại gặm nhấm trong họ Dúi thuộc bộ gặm nhấm ở châu Á. Phân họ này gồm hai chi là "Myospalax" và "Eospalax", các loài trong phân họ này phân bố nhiều ở Trung Quốc, Kazakhstan và Siberia thuộc Nga.
==Phân loại==
Phân họ Myospalacinae
- Chi "Myospalax"
- "Myospalax myospalax": Nhóm loài (species group)
-  "Myospalax aspalax"
-  "Myospalax myospalax"
- "Myospalax psilurus": Nhóm loài (species group)
-  "Myospalax psilurus"
- Chi "Eospalax"
- "Eospalax fontanierii"
- "Eospalax rothschildi"
- "Eospalax smithii"

==Tham khảo==
- Jansa, S. A. and M. Weksler. 2004. Phylogeny of muroid rodents: relationships within and among major lineages as determined by IRBP gene sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution, 31:256-276.
- Musser, G. G. and M. D. Carleton. 2005. Superfamily Muroidea. pp. 894–1531 "in" Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson and D. M. Reeder eds. Johns Hopkins University Press, Baltimore
- Norris, R. W., K. Y. Zhou, C. Q. Zhou, G. Yang, C. W. Kilpatrick, and R. L. Honeycutt. 2004. The phylogenetic position of the zokors (Myospalacinae) and comments on the families of muroids (Rodentia). Molecular Phylogenetics and Evolution, 31:972-978.
- Nowak, R. M. 1999. Walker's Mammals of the World, Vol. 2. Johns Hopkins University Press, London.
Giuse Lưu Tân Hồng

Giuse Lưu Tân Hồng (sinh 1964; ; "Liu Xin-hong") là một giám mục Công giáo bất hợp thức người Trung Quốc. Ông được Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc bổ nhiệm làm Giám mục chính tòa Giáo phận An Huy. Ông cũng đồng thời giữ chức Phó chủ tịch Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc. Chức vụ mà chính quyền Trung Quốc trao được xác định tương ứng chức Giám mục chính tòa Giáo phận Vu Hồ của Tòa Thánh.

==Thân thế sự nghiệp==
Giuse Lưu Tân Hồng sinh năm 1964, người Phụ Dương, tỉnh An Huy (Trung Quốc). Sau quá trình tu tập, năm 1990, ông được phong chức vụ linh mục khi được 26 tuổi. Ông được xem là một thành viên hoạt động động tích cực trong Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc.

Sau khi Tổng giám mục Giuse Chu Hóa Vũ, Tổng giám mục An Khánh, kiêm Giám quản Tông Tòa Vu Hồ qua đời ngày 26 tháng 2 năm 2005, linh mục Giuse Lưu Tân Hồng được Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc đề cử làm Giám mục chính tòa Giáo phận An Huy, một giáo phận do chính quyền Trung Quốc thiết lập từ năm 2001, với lãnh thổ gồm hầu hết giáo tỉnh An Khánh (bao gồm Tổng giáo phận An Khánh, Giáo phận Bạng Phụ, Giáo phận Vu Hồ và Hạt Phủ doãn Tông Tòa Truân Khê). Ngày 3 tháng 5 năm 2006, ông được Giám mục đoàn Công giáo Trung Quốc tấn phong giám mục mà không được Giáo hoàng phê chuẩn, cắt đứt hiệp thông với Giáo hội Công giáo Rôma. Ông cũng được Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc bầu làm Phó chủ tịch của Hội này.

Tòa Thánh Vatican không thừa nhận chức phẩm giám mục cũng như chức vụ của ông. Đối với Tòa Thánh, các giáo phận thuộc giáo tỉnh An Khánh vẫn đang trong tình trạng trống tòa.

Kể từ ngày 22 tháng 9 năm 2018, ông đã hiệp thông được với Giáo hội Công giáo Rôma.
Neotominae

Neotominae hay còn gọi là chuột Bắc Mỹ là một phân họ gặm nhấm trong họ Cricetidae. Phân họ này chứa 04 tông với 16 chi, gồm các loài chuột Tân Thế giới được tìm thấy ở Bắc Mỹ, những loài chuột phổ biến được biến đến trong họ này gồm chuột nai, chuột chân trắng, chuột đàn và chuột châu chấu. Phân họ này có mối quan hệ gần gũi với hai phân họ chuột ở Tân Thế giới là Sigmodontinae và Tylomyinae, có nhiều lý thuyết đề nghị gộp cả ba phân họ này vào một họ duy nhất là Sigmodontinae.
== Phân loài ==
- Phân họ NEOTOMINAE
- Tông Baiomyini
-  Chi "Baiomys" - Chuột nhắt lùn
-  Chi "Scotinomys" - Chuột nhắt nâu
- Tông Neotomini
-  Chi "Neotoma" - Chuột đàn
-  Chi "Xenomys"
-  Chi "Hodomys"
-  Chi "Nelsonia"
- Tông Ochrotomyini
-  Chi "Ochrotomys"
- Tông Reithrodontomyini
-  Chi "Peromyscus" - Chuột nai
-  Chi "Reithrodontomys" - Chuột gặt Tân Thế giới
-  Chi "Onychomys" - Chuột châu chấu
-  Chi "Neotomodon"
-  Chi "Podomys"
-  Chi "Isthmomys"
-  Chi "Megadontomys" - Chuột hươu lớn
-  Chi "Habromys" - Chuột hươu
-  Chhi "Osgoodomys"
==Tham khảo==
- Reeder, S. A., D. S. Carroll, C. W. Edwards, C. W. Kilpatrick, R. D. Bradley. 2006. Neotomine-peromyscine rodent systematics based on combined analyses of nuclear and mitochondrial DNA sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution, 40:251-258.
- Steppan, S. J., R. A. Adkins, and J. Anderson. 2004. Phylogeny và divergence date estimates of rapid radiations in muroid rodents based on multiple nuclear genes. Systematic Biology, 53:533-553.
Sigmodontinae

Sigmodontinae là một phân họ động vật gặm nhấm trong họ Cricetidae. Các loài động vật gặm nhấm trong phân họ này là một trong những nhóm động vật có vú đa dạng nhất. Nó bao gồm chuột và chuột Tân Thế giới, với ít nhất 376 loài. Tên gọi "Sigmodontinae" dựa trên tên loại chi là Sigmodon. Tên gọi này lần lượt xuất phát từ nguồn gốc tiếng Hy Lạp của từ "S-tooth" (tứ là dấu "S" và "răng miệng chỉ về răng) đối với các răng hàm có hình chữ S khi nhìn từ phía trên xuống. Nhiều ý kiến nên cấu thành một đơn vị lớn bao gồm Neotominae và Tylomyinae như là một phần của một khái niệm lớn hơn của phân họ Sigmodontinae.

Khi những chi này được đưa vào, số lượng loài ít nhất là 508. Sự phân bố của chúng bao gồm phần lớn vùng Tân Thế giới, nhưng các chi thường là ở Nam Mỹ, chẳng hạn như Brucies. Những con chuột này đã xâm chiếm Nam Mỹ từ Trung Mỹ như là một phần của giao lộ Đại Châu Mỹ gần cuối thế Miocene khoảng 5 triệu năm trước. Sigmodontinae đa dạng hoá bùng nổ trong lục địa bị cô lập trước đây. Chúng sống trong nhiều hốc đá sinh thái mà phân họ chuột Murinae chiếm giữ trong Thế giới Cũ (châu Á và châu Phi).
Tylomyinae

Tylomyinae là một phân họ động vật gặm nhấm trong họ Cricetidae gồm nhiều loài chuột Tân Thế giới kể cả những con chuột leo núi, phân họ này không được biết đến là có quan hệ với phân họ Sigmodontinae và Neotominae, nhưng nhiều ý kiến cho rằng nên nhập cả 03 phân họ này thành một phân họ duy nhất là Sigmodontinae.
== Phân loại ==
- Phân họ TYLOMYINAE
- Tông Nyctomyini
-  Chi "Otonyctomys"
-   "Otonyctomys hatti"
-  Chi "Nyctomys"
-   "Nyctomys sumichrasti"
- Tông Tylomyini
-  Chi "Tylomys"
-   "Tylomys bullaris"
-   "Tylomys fulviventer"
-   "Tylomys mirae"
-   "Tylomys nudicaudus"
-   "Tylomys panamensis"
-   "Tylomys tumbalensis"
-   "Tylomys watsoni"
-  Chi "Ototylomys"
-   "Ototylomys phyllotis"

==Tham khảo==
- Steppan, S. J., R. A. Adkins, and J. Anderson. 2004. Phylogeny và divergence date estimates of rapid radiations in muroid rodents based on multiple nuclear genes. Systematic Biology, 53:533-553.
Bacopa

Bacopa là một chi của 70-100 loài thực vật thủy sinh thuộc họ Plantaginaceae. Tên gọi của các loài trong tiếng Việt là rau đắng biển hay rau đắng bông. Trong tiếng Anh, nó thường được biết đến như waterhyssop (hay water hyssop, mặc dù điều này dễ gây hiểu nhầm vì "Bacopa" không có quan hệ họ hàng gần với "Hyssopus" mà đơn giản chỉ là có bề ngoài hơi giống nhau).

== Mô tả ==
Chúng là cây lâu năm, có thân cây bò sát đất hoặc mọc thẳng. Các lá cây mọc đối hoặc mọc vòng, và không có cuống lá. Phiến lá cân đối, từ thuôn tròn tới thẳng, và kiểu gân lá hình chân vịt hoặc lông chim. Thân có lông hoặc nhẵn. Hoa đơn độc hoặc thành cặp mọc từ nách lá, thường đối xứng tỏa tia, với 5 lá đài và 5 cánh hoa, và thường có màu trắng, xanh hoặc tím. Phát tán và nhân giống bằng hạt và các đoạn thân cây. Các loại lá nghiền có mùi chanh đặc biệt.
== Môi trường sống và phân bố ==
Các loài "Bacopa" được tìm thấy ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, đặc biệt ở châu Mỹ. Một số loài được coi là cỏ dại và các mẩu dư thừa không nên đổ thành đống trong các khu vực nóng ấm. Hầu hết các loài phát triển trong các điều kiện nửa khô nửa ướt ẩm thấp, mặc dù một số loài như "B. myriophylloides" dường như là hoàn toàn thủy sinh.

== Sử dụng ==
"Bacopa monnieri" (đồng nghĩa "Herpestis monniera") là quan trọng trong y học Ayurveda và đã từng được sử dụng, đặc biệt là ở Ấn Độ, trong vài ngàn năm với niềm tin rằng nó hỗ trợ chức năng tinh thần, bao gồm nhận thức (Dhi), trí nhớ (Dhriti), và hồi ức (Smriti).

== Canh tác ==
Một số trong các loài này thường được sử dụng trong bể cảnh nước ngọt, xung quanh và trong ao hồ trong khí hậu nóng ấm. Hầu hết là dễ trồng và phát triển chậm, nhưng đòi hỏi lượng ánh sáng từ trung bình đến lớn. Đa số các loài dễ trồng và sẽ chịu đựng được các điều kiện nước khác nhau. "B. caroliniana" ít nhất sẽ chịu đựng được nước lợ. Cây thường được trồng tốt nhất theo nhóm. Sự nhiễm độc tảo có thể là một vấn đề trong điều kiện chiếu sáng mạnh hơn.

==Một số loài==
=== Chuyển đi ===
- "Mecardonia procumbens" = "B. procumbens"

== Xem thêm ==
- "Chaenostoma cordatum", một loài thực vật cũng được biết đến theo tên gọi lỗi thời là Bacopa.
Phanxicô An Thụ Tân

Phanxicô An Thụ Tân (, "Francis An Shu-xin"; sinh 1949) là một giám mục người Trung Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện đảm nhận chức vụ Giám mục Phó Giáo phận Bảo Định. Đối với chính quyền Trung Quốc, ông đã được xem là Giám mục Chánh tòa giáo phận này từ năm 2010.

==Tiểu sử==
Giám mục Phanxicô An Thụ Tân sinh ngày 16 tháng 7 năm 1949, người huyện Từ Thủy, thành phố Bảo Định, tỉnh Hà Bắc (Trung Quốc). Sau thời gian tu tập, ngày 7 tháng 1 năm 1981, ông được giám mục Phêrô Giuse Phạm Học Yêm phong chức linh mục, là vị linh mục đầu tiên được Giám mục Phạm Học Yêm phong chức kể từ sau Cách mạng Văn hóa.

Trong những năm sau đó, ông phụ tá giám mục Phạm Học Yêm đi làm mục vụ khắp nơi, bất chất sự ngăn cản từ phía chính quyền Trung Quốc. Năm 1982, ông bị kết án 3 năm cải tạo tại nông trường lao động và được trả tự do vào năm 1985. Từ năm 1985 đến năm 1993, ông bị bắt và thả nhiều lần.

Năm 1992, giám mục Phạm Học Yêm qua đời, Giám mục phụ tá Giacôbê Tô Triết Dân tiếp nhận cai quản giáo phận Bảo Định, đồng thời giữ vai trò như một giám mục phó với quyền kế vị cho giám mục chính tòa được Tòa Thánh bổ nhiệm là giám mục Phêrô Trần Kiến Chương. Ngày 2 tháng 5 năm 1993, giám mục Phêrô Trần Kiến Chương trao quyền và chức vụ giám mục Chánh tòa lại cho Giám mục Giacôbê Tô Triết Dân. Ông cũng được Giám mục Tô Triết Dân mật phong chức giám mục theo quyết định bổ nhiệm của Tòa Thánh, bổ nhiệm ông làm Giám mục phụ tá Giáo phận Bảo Định. Năm 1996, do tham gia sự kiện "Đông Lư triều Thánh", ông bị chính quyền Trung Quốc bắt giam 10 năm, do đó có được danh vọng trong giáo hội hầm trú, từng được nêu tên trong Báo cáo Tự do Tôn giáo Quốc tế tại Quốc hội Mỹ.

Ngày 20 tháng 8 năm 2006, giám mục An Thụ Tân bất ngờ xuất hiện trong một buổi lễ tại một giáo đường ở thành phố Bảo Định, cùng với một giám mục bất hợp thức thuộc Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc, trong y phục linh mục phò tế. Ngày 24, ông được chính quyền Trung Quốc phóng thích và đồng ý chấp nhận ông tiếp quản Giáo phận Bảo Định, vốn thiếu vắng giám mục kể từ năm 1997, khi giám mục Tô Triết Dân bị chính quyền Trung Quốc bắt giữ. Tuy nhiên, việc thỏa hiệp với chính quyền Trung Quốc đã làm nhiều tín đồ thuộc giáo hội hầm trú bất bình và không thừa nhận giám mục An Thụ Tân. Mặc dù vậy, năm 2007, Tòa Thánh vẫn bổ nhiệm ông làm Giám mục Phó Giáo phận Bảo Định, trên thực tế cai quản giáo phận này thay mặt giám mục Tô Triết Dân vốn chưa rõ tung tích.

Tháng 8 năm 2009, ông tuyên bố công khai gia nhập Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc, sau đó được bầu làm Phó chủ tịch Hội Công giáo Yêu nước giáo phận Bảo Định. Ngày 7 tháng 8 năm 2010, ông được Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc và Giám mục đoàn Công giáo Trung Quốc bổ nhiệm làm giám mục chính tòa Bảo Định. Việc này không được Tòa Thánh chấp nhận vì giám mục chính tòa Giacôbê Tô Triết Dân vẫn được Tòa Thánh công nhận chức vụ chính tòa, chưa chấp nhận cho về hưu hoặc thuyên chuyển.
Nyctomyini

Nyctomyini là một Tông chuột Tân Thế giới trong phân họ Tylomyinae bao gồm hai chi chuột là "Nyctomys" và "Otonyctomys", với mỗi chi đều có một loài duy nhất (chi đơn loài). Cả hai chúng là những loài chuột có kích cỡ trung bình với toàn thân có phủ lông nâu và có cái đuôi rậm
==Phân loại==
Tông Nyctomyini
- Chi "Otonyctomys"
- "Otonyctomys hatti": Chuột Hatt's Vesper
- Chi "Nyctomys"
- "Nyctomys sumichrasti": Chuột Sumichrast's Vesper

==Tham khảo==
- Musser, G. G. and M. D. Carleton. 2005. Superfamily Muroidea. pp. 894–1531 in Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson and D. M. Reeder eds. Johns Hopkins University Press, Baltimore.
Giacôbê Tô Triết Dân

Giacôbê Tô Triết Dân (, "James Su Zhi-min"; sinh 1932), có tài liệu ghi là Tô Chí Dân (苏志民), là một giám mục người Trung Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Theo Giáo luật, ông hiện đảm nhận chức vụ giám mục chính tòa Giáo phận Bảo Định, dù cho chính quyền Trung Quốc chấp thuận cho Giám mục Phó Phanxicô An Thụ Tân làm Giám mục chính tòa Bảo Định từ 2010.

==Tiểu sử==
Giacôbê Tô Triết Dân sinh tại Trung Quốc ngày 1 tháng 7 năm 1932. Là một tu sĩ trung thành với Tòa Thánh, ông phản đối sự can thiệp của chính quyền Trung Quốc đối với Công giáo. Năm 1956, ông bị bắt, nhưng được thả ngay sau đó không lâu. Năm 1957, ông bị bắt giam 5 năm, sau khi được thả bị đưa vào nông trường lao động cải tạo. Năm 1975, ông lại bị bắt giam cho đến năm 1979 mới được thả.

Do việc tu tập bị liên tục gián đoạn, mãi đến ngày 4 tháng 4 năm 1981, ông mới thụ phong chức linh mục, khi đã xấp xỉ 50 tuổi. Một năm sau, ông lại bị chính quyền Trung Quốc giam giữ cho đến năm 1986. Năm 1988, ông được Giám mục Phêrô Giuse Phạm Học Yêm bí mật truyền chức giám mục và bổ nhiệm làm Giám mục phụ tá. Lễ tấn phong giám mục cho ông đã diễn ra cách âm thầm vào ngày 2 tháng 5 năm 1988.

Năm 1989, ông tham gia Hội đồng Giám mục Trung Quốc Đại lục, bị chính quyền Trung Quốc bắt giữ mãi đến năm 1992 mới được thả. Ngày 13 tháng 4 năm 1992, Giám mục Phạm Học Yêm qua đời. Ngày 3 tháng 5, ông tiếp nhận việc cai quản Giáo phận Bảo Định.

Trên thực tế, Tòa Thánh Vatican đã mật phong và bổ nhiệm linh mục Phêrô Trần Kiến Chương vào vị trí Giám mục chính tòa Bảo Định từ năm 1983 thay cho giám mục Phêrô Giuse Phạm Học Yêm đã lớn tuổi. Vì vậy, ông tiếp tục giữ vai trò phụ tá cho giám mục Trần Kiến Chương như một giám mục phó.

Ngày 2 tháng 5 năm 1993, giám mục Phêrô Trần Kiến Chương trao quyền và chức vụ giám mục Chánh tòa lại cho Giám mục Giacôbê Tô Triết Dân. Tuy nhiên, đối với Tòa Thánh, ông chỉ giữ vai trò như giám mục phó với quyền kế vị cho đến khi giám mục Trần Kiến Chương qua đời. Bên cạnh đó, Tòa Thánh cũng mật phong cho linh mục Phanxicô An Thụ Tân và bổ nhiệm ông này làm Giám mục phụ tá Giáo phận Bảo Định.

Ngày 23 tháng 12 năm 1994, giám mục Trần Kiến Chương qua đời. Ông chính thức kế vị Giám mục Chánh tòa Bảo Định. Trong những năm sau đó, ông vẫn thường xuyên bị chính quyền Trung Quốc bắt giữ. Năm 1994, ông bị bắt nhưng sau đó được phóng thích do áp lực chính phủ Mỹ. Năm 1996, lại bị bắt sau đó được thả, nhưng bị quản thúc chặt chẽ. Năm 1997, ông lại bị bắt, sau đó bị đưa đi đâu không rõ. Năm 2003, ông được đưa vào chữa mắt tại Bệnh viện Bảo Định, được các giáo dân phát hiện, nhưng sau đó lại bị đưa đi mất và thất tung cho đến nay.
Tylomyini

Tylomyini là một tông động phận gồm các loài chuột Tân Thế giới trong phân họ Tylomyinae. 
==Phân loại==
Tông Tylomyini
- Chi "Tylomys"
- "Tylomys bullaris"
- "Tylomys fulviventer"
- "Tylomys mirae"
- "Tylomys nudicaudus"
- "Tylomys panamensis"
- "Tylomys tumbalensis"
- "Tylomys watsoni"
- Chi "Ototylomys"
- "Ototylomys phyllotis"
==Tham khảo==
- Steppan, S. J., R. A. Adkins, and J. Anderson. 2004. Phylogeny và divergence date estimates of rapid radiations in muroid rodents based on multiple nuclear genes. Systematic Biology, 53:533-553.
Lê Dũng Tráng

Lê Dũng Tráng là nhà Toán học Pháp-Việt nổi tiếng trong lĩnh vực Lý thuyết kỳ dị, là học trò của nhà hai Toán học nổi tiếng thế giới Claude Chevalley và Pierre Deligne. Ông được đánh giá là người đóng vai trò cầu nối giữa nền Toán học Việt Nam và Thế giới.

== Thân thế và sự nghiệp ==
Ông sinh ngày 27 tháng 07 năm 1947 tại Sài Gòn, sau đó theo cha mẹ sang Pháp từ lúc mới 3 tuổi.

Ông theo học phổ thông tại trường Lycée Louis-le-Grand.

Năm 1969, khi mới 24 tuổi, ông bảo vệ luận văn Tiến sĩ dưới sự hướng dẫn của Claude Chevalley và Pierre Deligne. Năm 1971, ông trở thành Tiến sĩ khoa học

01/10/1966 – 30/09/1969: Trợ giảng tại Đại học Paris

01/10/1969 – 30/09/1972: Tùy viên nghiên cứu tại CNRS – Trung tâm nghiên cứu khoa học Pháp

01/10/1972 – 30/09/1975: Giáo sư nghiên cứu CNRS – Trung tâm nghiên cứu khoa học Pháp

01/10/1975 – 31/12/1980: Phó giáo sư Đại học Paris 7

1981 - 1999: Giáo sư Trường Đại học Paris 7.

1994 - 1999: Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia.

1983 - 1995: Giáo sư Trường Đại học Bách khoa (Pháp).

1999 đến năm 2003 - Giáo sư Trường Đại học Provence (Marseille).

Ông cũng là Chủ tịch ban Toán tại Trung tâm quốc tế về Vật lý lý thuyết (ICTP) mang tên “Abdus Salam” từ năm 2002 đến năm 2009.

Ông qua đời tại Pau (Pháp) vào tối ngày 19 tháng 11 năm 2025, theo giờ địa phương.

== Danh hiệu, giải thưởng ==
- Giải thưởng toán học của Viện hàn lâm khoa học Pháp (1990).
- Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học các nước đang phát triển (1993).
- Tiến sĩ danh dự của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (2004).

== Công trình tiêu biểu ==
- Introduction à la théorie des singularités, Paris, Hermann, 2 volumes, 1988
- Publisher: Algebraic approach to differential equations, Bibliotheca Alexandrina, Alexandria, Nov. 2007, World Scientific 2010
- Editor with Kyoji Saito, Bernard Teissier: Singularity Theory, World Scientific 1995
- "Topology of hypersurfaces complexes", in singularités à Cargese, astérisque 7/8, 1973, 171–182
- with C. P. Ramanujam "The invariance of Milnor's number implies the invariance of the topological type", American Journal of Mathematics, Volume 98, 1976, pp 67–78
- "Calcul du nombre de cycles évanouissants d'une hyper surface complexe", Annales de l'institut Fourier, 23, 1973, 261–270, NUMDAM
- "Topological Use of Polar Curves", Proc. Symp Pure Math, Volume 29, 1975, pp 507–512
- with Francoise Michel, Claude Weber: "Courbes polaires et topology of courbes plan". Annales scientifiques de l'Ecole Normale Supérieure, Sér.4, band 24, 1991, pp. 141–169, NUMDAM
- "The geometry of the monodromy theorem" in "C. P. Ramanujam – a tribute", Tata Institute, Springer Verlag 1978, 157–173
- with H. Hamm "Un théoreme de Zariski du type de Lefschetz", Ann.Sci.ENS, 6, 1973, 317–366
Phêrô Phong Tân Mão

Phêrô Phong Tân Mão (sinh 1963, tiếng Trung:封新卯, tiếng Anh:"Peter Feng Xin-mao") là một giám mục người Trung Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện đảm nhận chức vụ Giám mục chính tòa Giáo phận Cảnh Huyện.

==Tiểu sử==
Giám mục Phong Tân Mão sinh ngày 21 tháng 1 năm 1963 tại Trung Quốc. Sau khoảng thời gian dài tu tập, ngày 12 tháng 3 năm 1998, Phó tế Phong Tân Mão được thụ phong chức vụ linh mục. Tòa Thánh quyết định bổ nhiệm linh mục Phêrô Mão làm Giám mục Phó Giáo phận Cảnh Huyện. Lễ tấn phong cho vị tân chức được cử hành vào ngày 6 tháng 1 năm 2004. Ngày 16 tháng 1 năm 2008, Giám mục chính tòa Mátthêu Trần Tích Lộc qua đời ở tuổi 79, giám mục Phó Mão đương nhiên kế vị chức giám mục chính tòa theo Giáo luật Công giáo.
Cao Minh (định hướng)

Cao Minh có thể là tên của:

==Địa danh==
===Việt Nam===
- Xã Cao Minh, tỉnh Thái Nguyên.

- Địa danh cũ
- Xã Cao Minh (huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng); nay là một phần xã Vĩnh Am
- Xã Cao Minh, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc
- Xã Cao Minh, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.

===Trung Quốc===
- Cao Minh, là một khu thuộc địa cấp thị Phật Sơn, Quảng Đông.

==Nhân vật==
- Cao Minh, quan viên, nhà viết kịch đời Nguyên trong lịch sử Trung Quốc
- Cao Minh, quan viên đời Minh trong lịch sử Trung Quốc
- Cao Minh, ca sĩ người Việt Nam.

==Khác==
- Nhà may Cao Minh, một thương hiệu nổi tiếng về thời trang veston nam tại Việt Nam.
Ishida Yamato

==Tổng quan==
===Tính cách===
Nhìn chung Yamato là một con người phóng khoáng nhưng cũng đầy bí ẩn khi ở một mình. Cậu thật sự chín chắn và thấu đáo trong suy nghĩ nên cậu có thể nắm được những gì cần thiết. Khác với Taichi, Yamato sẵn sàng tập trung vào những vấn đề quan trọng dù điều này có thể ảnh hưởng không tốt với nhóm. Đó chính là nguyên nhân khiến Yamato và Taichi thường xuyên bất hòa với nhau mỗi khi đưa ra quyết định chung cho cả nhóm, thậm chí cả hai còn có thể dùng bạo lực để giải quyết bất đồng. Vì cái tôi của bản thân quá lớn nên cũng có một vài lần Yamato tách nhóm một mình đi riêng. Yamato còn sẵn sàng hỗ trợ nhóm bạn khi bước vào tình huống nguy hiểm nhưng rất dễ phản ứng khi nội bộ nhóm rơi vào trạng thái căng thẳng. Sau này khi những nhân vật nhỏ tuổi hơn mình được chỉ định là những đứa trẻ được chọn mới, cậu cùng với Taichi và Koushiro sẵn sàng hỗ trợ nhóm trẻ kế thừa đó một cách nhiệt tình.

===Ngoại hình===
Trong "Digimon Adventure", lúc Yamato trong thời điểm 11 tuổi vào năm 1999, cậu thường được biết đến là một cậu bé có thân hình mỏng manh cùng màu da hơi trắng, mắt nâu, và kiểu tóc nhọn màu vàng. Yamato thường mặc một chiếc áo phông không tay màu xanh lá cây và quần jean xanh. Cậu còn đeo găng tay nâu, mang đôi tất xanh nhạt và đôi giày nâu với đế giày màu xám ở dưới mỗi chiếc giày. Cũng vào thời điểm Yamato 11 tuổi nhưng vào năm 2020 trong "Digimon Adventure:", lúc đó cậu thường mặc một chiếc áo phông ngắn tay màu tím mặc quần dài màu xám. Yamato không đeo găng tay như nguyên tác mà thay vào đó là cổ tay trái buộc khăn màu xanh lá cây, mang giày thể thao màu đen và trắng.

==Những thông tin khác==
- Yamato thường mang theo bên mình chiếc kèn harmonica để cậu sử dụng nó mỗi khi rảnh rỗi cũng như bản thân cậu có nhu cầu giải tỏa căng thẳng của bản thân.

== Lồng tiếng ==
- Tiếng Nhật: Yamada Youto (Digimon Adventure, Digimon Adventure 02), Hosoya Yoshimasa (Digimon Adventure tri.), Namikawa Daisuke (Digimon Adventure:)
- Tiếng Anh: Michael Reisz (Digimon Adventure, Digimon Adventure 02), Vic Mignogna (Digimon Adventure tri.)
Po Saot

Po Saot (?-1693) hay Bà Tranh (Wan Dam, ) là vua Chiêm Thành, con của Po Rome, làm vua từ khoảng năm 1659 đến năm 1692 thì bị Nguyễn Phúc Chu bắt được đem về giam.

==Sự nghiệp==
Ông là con của Po Rome, vua nước Chiêm. Sau khi cha ông chết, người chú là Bà Thấm (Po Nraup) lên nối ngôi anh.

Năm 1653 sau khi bị đánh bại, Bà Thấm chẳng bao lâu thì mất, Chúa Nguyễn đặt ra từ phía Tây sông Phan Rang trở vào.

Mãi đến năm 1692, ông lên ngôi vua, Chiêm Thành bây giờ bị kém cả, được mấy nghìn người nữa bị chia ra làm ra 3 nước. Nhà nước Đàng Trong (Đại Việt) thừa thế sang đánh. 
Quân Đại Việt đã đánh bắt được ông cùng bọn thần tử: Kế Bá Tử, Tả Trà Viên, Bà Ân. Chúa Nguyễn đổi đất Chiêm là Thuận Phủ, cho hai người ông thần tử làm Khâm lí.Bà Ân làm đề đốc giữ Thuận Phủ. Bắt người Chiêm Thành mặc y phục như người Việt. Qua năm sau, đổi Thuận Phủ làm Thuận Thành trấn.
Phong ông Kế Bá Tử làm Tả Đô đốc. Còn ông thì giam ở Hòn Chèn rồi mất. Năm 1697, chúa Nguyễn đặt phủ Bình Thuận lấy đất Phan Lí, Phan Rang làm huyện Yên Phúc, huyện Hoà Đa.

Từ đó, Chiêm Thành mất hẳn.

==Đoạn kết tại Lịch sử Chăm Pa==
Sau cái chết của ông,năm 1832 thì Chăm Pa hoàn toàn sáp nhập vào nước Đại Nam của người Việt.

Như vậy, Chăm Pa khởi đầu từ năm 192 cho đến năm 1832 thì đến đây là hết.

==Xem thêm==
- Nhà Mạc
- Chúa Trịnh
- Nguyễn Phúc Thuần
- Nguyễn Hoàng
- Nguyễn Ánh
Giuse Trương Ngân Lâm

Giuse Trương Ngân Lâm (, "Joseph Zhang Yin-lin"; sinh 1971) là một giám mục người Trung Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện là đương kim Giám mục Chánh tòa Giáo phận Vệ Huy (còn có tên là Giáo phận Cấp Huyện). Đối với chính truyền Trung Quốc, ông giữ chức Giám mục Giáo phận An Dương.

==Tiểu sử==
Giám mục Giuse Trương Ngân Lâm sinh ngày 27 tháng 3 năm 1971, người Lâm Châu, tỉnh Hà Nam (Trung Quốc). Sau khi tốt nghiệp Học viện Thần học Trung Quốc, ngày 17 tháng 8 năm 1996, Phó tế Trương Ngân Lâm được phong chức linh mục. 

Từ năm 2011, ông đảm nhiệm chức vụ Phó chủ nhiệm Ủy ban Giáo vụ Công giáo tỉnh Hà Nam, Đến năm 2013, ông đợc bầu là Ủy viên Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân tỉnh Hà Nam. Cũng trong năm này, ông được giám mục Tôma Trương Hoài Tín chọn làm phụ tá.

Tháng 4 năm 2015, Linh mục Giuse Trương Ngân Lâm được Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc đề cử làm Giám mục phó Giáo phận An Dương, một giáo phận được chính quyền Trung Quốc thiết lập, có địa phận gần tương ứng với giáo phận Vệ Huy. Tòa Thánh sau đó cũng công bố quyết định bổ nhiệm linh mục Trương Ngân Lâm làm Giám mục Phó Giáo phận Vệ Huy. Lễ tấn phong giám mục do chính Giám mục Vệ Huy Tôma Trương Hoài Tín làm chủ lễ, được tổ chức ngày 4 tháng 8 năm 2015. Tân giám mục chọn khẩu hiệu "Duc in altum" ("Hãy ra khơi"). 

Ngày 8 tháng 5 năm 2016, giám mục Chánh tòa Tôma Trương Hoài Tín qua đời ở tuổi 90, ông chính thức kế nhiệm chức vị này từ đây.
Alôsiô Dư Nhuận Thâm

Alôsiô Dư Nhuận Thâm (, "Louis Yu Run-shen"; sinh 1929) là một giám mục người Trung Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện giữ chức vụ Giám mục Chánh tòa Giáo phận Hán Trung. Ông cũng đồng thời là Cố vấn giáo hội "nhất hội nhất đoàn", một tổ chức giáo hội Công giáo của Trung Quốc, Ủy viên Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân (Chính hiệp) tỉnh Thiểm Tây.

==Thân thế đạo nghiệp==
Alôsiô Dư Nhuận Thâm sinh năm 1929 (có tài liệu ghi ông sinh năm 1931), người gốc Thiểm Tây (Trung Quốc), thuộc dân tộc Hán.

Sau thời gian tu học chủng viện, ngày 8 tháng 12 năm 1957, ông được phong chức Linh mục. Năm 1985, linh mục Alôsiô Dư Nhuận Thâm được Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc đề cử vào chức vụ Giám mục chính tòa Giáo phận Hán Trung. Lễ tấn phong giám mục của ông được tổ chức ngày 30 tháng 11 năm 1986.

Trước đó, vào năm 1981, Tòa Thánh đã mật phong chức Giám mục cho Linh mục Batôlômêô Dư Thành Đễ. và năm 1984 đã bổ nhiệm tân giám mục vào vị trí Giám mục Hán Trung. Việc tấn phong cũng như việc bổ nhiệu giám mục Alôsiô Dư Nhuận Thâm được thực hiện mà không có sự phê chuẩn của Tòa Thánh. Vì vậy, trong thời gian từ năm 1986 đến năm 2003, giáo phận Hán Trung cùng lúc có 2 giám mục chính tòa.

Vấn đề tế nhị này càng khó khăn hơn vì giám mục Batôlômêô Dư Thành Đễ không công nhận vai trò của Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc. Vì vậy, vị giám mục bất hợp thức Alôsiô Dư Nhuận Thâm chọn một giải pháp ôn hòa hơn khi đồng ý vai trò như một phụ tá trên thực tế cho giám mục Batôlômêô Dư Thành Đễ, đồng thời trên danh nghĩa vẫn là một giám mục chính tòa đối với chính quyền Trung Quốc. Ông cũng đồng thời liên lạc với Tòa Thánh để tỏ bày được Tòa Thánh xem xét hòa giải và nối lại sự hiệp thông.

Năm 2003, giám mục Batôlômêô Dư Thành Đễ xin từ chức vì lý do sức khỏe. Đối với Tòa Thánh, Giáo phận Hán Trung rơi vào tình trạng trống tòa. Trên thực tế, giám mục Alôsiô Dư Nhuận Thâm trở thành người cai quản Giáo phận Hán Trung. Năm 2004, ông được bầu làm Ủy viên thường vụ Giám mục đoàn Công giáo Trung Quốc. Trong thời gian 2005-2006, Tòa Thánh chấp nhận xem xét hòa giải vào nối lại sự hiệp thông với ông, công nhận chức phẩm giám mục đã thành sự. Tuy nhiên, mãi đến khi giám mục Batôlômêô Dư Thành Đễ qua đời vào năm 2009, Tòa Thánh mới công nhận chức vụ Giám mục Hán Trung của ông.

Tháng 12 năm 2010, ông được bầu làm cố vấn giáo hội "nhất hội nhất đoàn" của Trung Quốc. Tháng 4 năm 2019, Tòa Thánh và chính quyền Trung Quốc, qua cuộc bầu cử từ các linh mục, tu sĩ và giáo dân, chọn ứng viên Stêphanô Tư Hồng Vĩ làm giám mục chính tòa Hán Trung, kế vị ông. Giám mục Tư sau đó được tấn phong ngày 28 tháng 8 năm 2019, với chức vị được xác định lại là giám mục phó, giám mục Dư tiếp tục đảm nhận vai trò giám mục chính tòa Hán Trung.