Nguyễn Thiện Giáp

Nguyễn Thiện Giáp (sinh năm 1944) là nhà ngôn ngữ học Việt Nam, được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) năm 2012. Ông là Tiến sĩ Văn học, được phong học hàm Giáo sư và danh hiệu Nhà giáo Nhân dân.

== Tiểu sử ==
Nguyễn Thiện Giáp sinh ngày 2 tháng 12 năm 1944 tại Vân Môn, Trung Châu, Đan Phượng, Hà Nội.

Ông tốt nghiệp đại học chuyên ngành ngôn ngữ, Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và ở lại làm cán bộ giảng dạy tại Khoa Ngữ văn vào năm 1966.

Năm 1983, ông hoàn thành luận án Tiến sỹ (lúc đó gọi là Phó Tiến sĩ) chuyên ngành Ngôn ngữ học tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Ông được phong chức danh Phó Giáo sư năm 1991; chức danh Giáo sư năm 1996. Ông được Nhà nước tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú năm 2002 và Nhà giáo Nhân dân năm 2008.

Ông từng trải qua các chức vụ lãnh đạo, quản lý: Phó Chủ nhiệm Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (1989-1992); Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (1992-1996). Phó Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (1996-2000); Phó Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội (2000-2003). Ông là uỷ viên Hội đồng chức danh Giáo sư ngành Ngôn ngữ học.

Ông từng làm Giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Paris VII, Cộng hòa Pháp (1986-1988) và Đại học Phương đông, Napoli, Italy (1997).

== Sự nghiệp ==
Nguyễn Thiện Giáp là nhà ngôn ngữ học, lĩnh vực chuyên sâu của ông là: ngôn ngữ học đại cương; từ vựng và ngữ nghĩa tiếng Việt; dụng học Việt ngữ.

Năm 2006, ông đạt giải Sách hay kỉ niệm 50 năm thành lập nhà xuất bản Giáo dục với bộ "Lược sử Việt ngữ học" (2 tập); năm 2010, ông đật Giải thưởng về Khoa học và công nghệ của Đại học Quốc gia Hà Nội với công trình "4. 777 khái niệm ngôn ngữ học;" năm 2013, ông đạt Giải Đồng Sách hay với công trình "Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ."

Năm 2012 ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) cho cụm công trình từ và từ vựng học tiếng Việt, gồm "Từ vựng học tiếng Việt, Từ và nhận diện từ tiếng Việt".""

== Công trình chính ==
- "Từ vựng tiếng Việt", 1978.
- "Vấn đề phân định ranh giới trong những đơn vị thường gọi là từ của tiếng Việt," Luận án Phó Tiến sĩ, 1983.
- "Từ vựng học tiếng Việt," 1985.
- "Dẫn luận ngôn ngữ học" (chủ biên),1994.
- "Từ và nhận diện từ tiếng Việt", 1996.
- "La Lingua Vietnamita". Manuael di Lingua Vietnamita, per principanti; ISTITUTO Universitario Oriental, Napoli, 1997.
- "Cơ sở ngôn ngữ học," 1998.
- "Từ điển Bách khoa địa danh Hải Phòng" (đồng tác giả), 1998.
- "Sổ tay từ ngữ Hán Việt bậc tiểu học" (chủ biên), 1999.
- "Dụng học Việt ngữ", 2000.
- "Lược sử Việt ngữ học" (chủ biên), 2005.
- "Từ và từ vựng học tiếng Việt", 2015.
- "Giáo trình ngôn ngữ học", 2008.
- "Lược sử Việt ngữ học", tập 1 năm 2004; tập 2 năm 2006.
- 4. "777 khái niệm ngôn ngữ học", 2010.
- "Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ", 2012.
- "Ngôn ngữ học lí thuyết", 2021.

Nguồn:

== Vinh danh ==
- Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ năm 2012
- Nhà giáo Nhân dân
- Nhà giáo Ưu tú

=== Giải thưởng khoa học ===
- Giải thưởng về Khoa học và công nghệ Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2010 cho công trình "4. 777 khái niệm ngôn ngữ học".
- Giải Sách hay kỉ niệm 50 năm thành lập nhà xuất bản Giáo dục Hà Nội năm 2006 cho bộ "Lược sử Việt ngữ học" (tập 1 năm 2004; tập 2 năm 2006)
- Giải Đồng Sách hay năm 2013 cho công trình "Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ."

== Xem thêm ==
- Giải thưởng Nhà nước