José Antonio Kast

José Antonio Kast Rist (sinh ngày 18 tháng 1 năm 1966), còn được biết đến bằng tên viết tắt JAK, là một luật sư và chính trị gia người Chile gốc Đức. Ông là lãnh đạo Đảng Cộng hòa Chile, cựu dân biểu, từng tham gia các cuộc bầu cử tổng thống năm 2017, 2021, và 2025.

Sinh ra trong một gia đình người Đức nhập cư tại Santiago, José Antonio Kast tốt nghiệp Đại học Công giáo Giáo hoàng Chile và hành nghề luật sư cho đến khi được bầu làm dân biểu. Kast khởi đầu sự nghiệp chính trị bằng chức nghị viên hội đồng xã Buin từ năm 1996 đến 2000. Tiếp đó, ông là dân biểu Hạ nghị viện bốn nhiệm kỳ liên tiếp (2002 – 2018), đại diện cho quận 30 đến năm 2014, và quận 24 sau đó. Kast là đảng viên lâu năm của Liên hiệp Dân chủ Độc lập (UDI) cho đến khi rời đảng vào năm 2016. Ông tranh cử tổng thống lần đầu vào năm 2017 với tư cách ứng cử viên độc lập, đứng thứ tư ở vòng đầu tiên sau Sebastián Piñera, Alejandro Guillier và Beatriz Sánchez. Năm 2018, ông làm lãnh đạo phong trào Hành động Cộng hòa (Acción Republicana). Kast thành lập Đảng Cộng hòa Chile năm 2019 và tranh cử với tư cách đảng viên đảng này trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2021. Ở kỳ bầu cử này, ông đứng đầu vòng thứ nhất nhưng thất bại ở vòng thứ hai trước ứng cử viên tả khuynh Gabriel Boric. Sau bầu cử, ông giữ chức chủ tịch tổ chức chính trị quốc tế "Political Network for Values" từ 2022 đến 2024. Kast đã tranh cử tổng thống lần thứ ba vào năm 2025, đứng thứ hai ở vòng đầu sau ứng cử viên Cộng sản Jeannette Jara, người từng giữ chức bộ trưởng trong nội các Boric. Hai người sẽ đối đầu nhau ở vòng thứ hai diễn ra vào ngày 14 tháng 12, nhằm xác định tổng thống thứ 38 của Chile. 

Bị mô tả là bảo thủ cực đoan và cực hữu, ông đã phủ nhận các mô tả này.

==Đời tư và sự nghiệp ban đầu==
===Gia đình===
José Antonio Kast Rist là con trai út trong số mười người con của Michael Kast Schindele và Olga Rist Hagspiel, những người di cư từ Bavaria, Đức sau chiến tranh thế giới thứ hai. Cha ông, Michael là một trung úy của Lục quân Đức Quốc xã và cũng là đảng viên của Đảng Quốc xã. Nổi bật nhất trong các anh chị ông là Michael, người sau này thường được biết với tên Miguel, một kinh tế gia, thành viên nhóm Chicago Boys đã giữ chức Bộ trưởng Lao động và Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Chile thời Pinochet. José Antonio do đó là chú của thượng nghị sĩ sáng lập đảng Evópoli trung hữu Felipe Kast cùng với dân biểu Evópoli Pablo Kast, đều là con của Miguel. Sau khi đến Chile, gia đình Kast mở lò xúc xích "Cecinas Bavaria" năm 1962, nơi họ tạo dựng được phần lớn gia sản.

Vào tháng 4 năm 1991, ông kết hôn với nữ luật sư María Pía Adriasola, có với nhau tổng cộng chín người con. Hai người gặp nhau khi đang cùng học luật ở đại học.

Kast là một tín hữu Công giáo La Mã và là thành viên của Phong trào Tông đồ Schoenstatt.

===Học vấn và sự nghiệp ban đầu===
Kast từng học ở Deutsche Schule Santiago, rồi học luật tại Đại học Công giáo Giáo hoàng Chile, nơi ông tiếp xúc với chủ nghĩa phường hội được lập bởi giáo sư luật hiến pháp, thượng nghị sĩ Jaime Guzmán, người đóng vai trò quan trọng trong việc viết ra hiến pháp Chile 1980. Ở trường đại học, ông đã được bầu vào hội đồng cao cấp và tranh cử chức chủ tịch liên đoàn sinh viên của trường, đại diện cho phe chủ nghĩa phường hội. Kast cũng tham gia trung tâm sinh viên của khoa Luật và gặp Jaime Guzmán, người khuyến khích Kast gia nhập UDI. Trong cuộc trưng cầu dân ý Chile năm 1988, khi đang là sinh viên, José Antonio Kast xuất hiện trong chiến dịch ủng hộ tổng thống Augusto Pinochet tiếp tục giữ chức tổng thống Chile thêm tám năm nữa.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Kast tuyên thệ trở thành luật sư vào năm 1991. Thập niên 1990, ông làm việc tại hãng luật Kast, Pinochet, De la Cuadra & Cía., được ông thành lập năm 1989 với Francisco Pinochet Cantwell, cho đến khi nghỉ làm vào năm 2002. Kast cũng từng là giáo sư luật dân sự và luật kinh doanh tại Viện Kinh tế thuộc Khoa Luật và Hành chính của Đại học Công giáo. Kast còn là thành viên của Quỹ Jaime Guzmán, một nhóm vận động và think tank gần gũi với chủ nghĩa tân tự do dựa trên tư tưởng của thượng nghị sĩ cùng tên.

Ngoài việc làm luật sư ra, ông cũng từng quản lý công ty bất động sản của gia đình từ trước khi hoàn thành việc học cho đến khi đắc cử dân biểu.

==Sự nghiệp chính trị==
Năm 1996, Kast bắt đầu sự nghiệp chính trị bằng việc tranh cử thị trưởng xã Buin, nằm phía Nam vùng đô thị Santiago. Sau khi về nhì, ông giữ chức nghị viên hội đồng xã cho tới năm 2000, đồng thời giữ chức thị trưởng nghi lễ.

===Dân biểu Hạ nghị viện===
Năm 2001, José Antonio Kast ứng cử vào Hạ nghị viện Chile, đại diện cho quận 30, bao gồm Buin, Calera de Tango, Paine và San Bernardo thuộc vùng đô thị Santiago. Ông đã đắc cử với đa số lớn nhất cho nhiệm kỳ 2002-2006. Kast tiếp tục tái đắc cử cho vị trí này trong các cuộc bầu cử 2005 và 2009. Năm 2007, ông được các dân biểu đồng đảng bầu giữ chức lãnh đạo đảng UDI tại Hạ nghị viện, chức vụ mà ông sẽ được bầu lại vào 2008 và 2011.

Kast có hai lần tranh cử vị trí chủ tịch UDI vào các năm 2008 và 2010 nhưng đều thất bại trước thượng nghị sĩ Juan Antonio Coloma Correa. Ông đảm nhiệm ghế tổng thư ký UDI vào ngày 30 tháng 3 năm 2012, với nhiệm kỳ hai năm.

Kast là một ứng cử viên sơ bộ cho chức thượng nghị sĩ đại diện Santiago Đông trong cuộc bầu cử năm 2013, nhưng rút lui để ủng hộ cựu bộ trưởng Laurence Golborne. Sau đó, ông đã tranh cử dân biểu đại diện quận 24, bao gồm La Reina và Peñalolén, và đắc cử cho nhiệm kỳ 2014-2018.

===Chiến dịch tranh cử tổng thống 2017===
Vào tháng 9 năm 2015, Kast tuyên bố ý định tham gia một cuộc bầu cử sơ bộ có thể diễn ra của Chile Vamos. Ngày 31 tháng 5 năm 2016, ông đã rời khỏi UDI, với một trong các lý do rời đảng là để theo đuổi nguyện vọng trở thành tổng thống của mình. Từ đó trờ đi, Kast bắt đầu thu thập chữ ký cho chiến dịch tranh cử độc lập. Ngày 18 tháng 8 năm 2017, Kast được đăng ký là ứng viên độc lập với cơ quan bầu cử, thu thập được 43.461 chữ ký. Ông được ủng hộ bởi những người bảo thủ, tự do cá nhân, dân tộc chủ nghĩa, cựu chiến binh, cùng nhiều thành phần khác. Kast thúc đẩy chính sách "giảm thuế, tinh giản chính quyền, bảo vệ sự sống", cũng như bài trừ nhập cư bất hợp pháp. Kast còn bày tỏ sự ủng hộ đối với chế độ độc tài quân sự Chile cũ, đặc biệt kêu gọi ân xá cho những người đã bị kết án vi phạm nhân quyền dưới chế độ Pinochet trên 80 tuổi và có bệnh già. Ông cuối cùng giành được 523.213 phiếu trong cuộc tổng tuyển cử, tức 7,93% tổng số phiếu và đứng vị trí thứ tư, dù các thăm dò cho thấy chỉ 2% đến 3% người được hỏi ủng hộ ông. Ở vòng hai, Kast ủng hộ Sebastián Piñera, người sau đó đắc cử. 

Kast nhấn mạnh "[Trong thế giới ngày nay,] người Chile cần Thiên Chúa", và nói rằng nhà nước cần thúc đẩy môn tôn giáo trong nhà trường bằng cách có những giáo viên phù hợp để dạy khi học sinh muốn học môn này.

===Sau bầu cử tổng thống 2017===
Vể đối ngoại, Kast đề nghị đóng biên giới với Bolivia nhằm chống lại nạn buôn bán ma túy. Năm 2018, ông kêu gọi chính quyền cắt đứt quan hệ ngoại giao trả đũa Pháp sau khi nước này cho cựu du kích Ricardo Palma Salamanca tị nạn chính trị.

Vào tháng 3 năm 2018, Kast đã đến các đại học khác nhau trên khắp đất nước để diễn thuyết. Trong chuyến đi, ông đã lên án sự kiểm duyệt của Đại học Concepción và Đại học Austral Chile. Khi Kast đến Đại học Arturo Prat ở Iquique, một nhóm sinh viên đã hành hung, ngăn ông diễn thuyết. Vụ việc này bị lên án bởi chính phủ, liên minh cầm quyền, cùng một số xã hội dân sự. Kast cũng bị tấn công tại Đại học Công giáo Temuco, phải rời đi với sự hộ tống của cảnh sát.

Trước cuộc tổng tuyển cử Brasil năm 2018, José Antonio Kast đã ủng hộ ứng cử viên hữu khuynh Jair Bolsonaro và đã đi đến Brasil để gặp ứng cử viên này. Sau khi Bolsonaro thắng cử, Kast nói ông ngưỡng mộ tân tổng thống Brasil. Dù không đồng ý hoàn toàn với các chính sách của Bolsonaro, Kast vẫn coi tân tổng thống Brasil đại diện cho trật tự, truyền thống, phát triển kinh tế, và bài trừ tham nhũng.

Vào tháng 5 năm 2019, Kast lập ra think tank "Ideas Republicanas" ("Ý tưởng Cộng hòa"), đến tháng 6 thì thành lập Đảng Cộng hòa. Kast phản đối cuộc biểu tình Chile 2019–2020, cho rằng nó không phải là phong trào xã hội mà là bạo lực khủng bố. Ông đã tạo dựng được sự ủng hộ từ những người bất mãn với sự bạo lưc của các cuộc biểu tình, vốn không còn được tán thành. Năm 2020, Kast là một trong những người ký hiến chương Madrid chống Cộng sản. Trong cuộc trưng cầu dân ý cùng năm tham vấn người dân về việc thay đổi hiến pháp, ông đã kêu gọi cử tri bỏ phiếu "phản đối". Kết quả sau đó là 21,72% số phiếu bỏ cho lựa chọn "phản đối", còn 78,28% bỏ cho lựa chọn "đồng ý".

Tại cuộc bầu cử Quốc hội lập hiến Chile năm 2021, Kast thành lập thỏa ước với liên minh trung hữu Chile Vamos để tạo ra liên danh gọi là "Vamos por Chile". Liên danh này có được 20,6% số phiếu, chiếm ít hơn một phần ba số ghế của quốc hội lập hiến. Một trong số ứng cử viên chính được đề cử bởi Kast có Teresa Marinovic, thân Kast nhưng xa cách với các quan điểm trung hữu. Tuy nhiên, Marinovic vẫn thắng một ghế với tỉ lệ số phiếu giành được cao, và nhờ vào phương pháp D'Hondt, nhiều ứng cử viên khác cũng thắng cử nhờ bóng của Marinovic.

===Chiến dịch tranh cử tổng thống 2021===
Từ năm 2018, Kast đã xác nhận ý định tham gia vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2021. Khác với kỳ bầu cử năm 2017 mà ông tranh cử với tư cách ứng cử viên độc lập, lần này Kast tranh cử dưới danh nghĩa đảng Cộng hòa của mình. Kast lập Mặt trận Xã hội Cơ đốc giáo, một liên danh những ứng cử viên của đảng Cộng hòa và đảng Bảo thủ Cơ đốc giáo cho các cuộc bầu cử lập pháp. Các chính sách mà chiến dịch của Kast thúc đẩy gây ra tranh cãi. Ông kêu gọi ân xá cho các viên chức chế độ Pinochet "cao niên", bao gồm tất cả các viên chức đang bị giam giữ. Ông cũng kêu gọi cấm phá thai, tinh giản Bộ Phụ nữ và Bình đẳng giới, đưa Chile ra khỏi Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc và xây dựng thêm nhà tù.

Trong chiến dịch của mình, Kast sử dụng khẩu hiệu "hãy làm cho Chile trở nên vĩ đại" ("Atrévete a hacer de Chile un gran país"), giống với khẩu hiệu "Make America Great Again" của tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, và nhiều người đã mặc trang phục "Make America Great Again" ở các sự kiện vận động của ông. Kast không tham gia cuộc bầu cử sơ bộ của Chile Vamos mà Sebastián Sichel đã thắng. Sichel được coi là ứng viên hữu khuynh chính vào đầu cuộc bầu cử. Nhưng sau cuộc tranh luận thứ nhất trên truyền hình, Kast vượt qua Sichel trở thành ứng cử viên hữu khuynh hàng đầu. 

Ngày 21 tháng 11 năm 2021, ngày diễn ra vòng đầu tiên của cuộc bầu cử tổng thống, Kast nhận được 1.961.387 phiếu, chiếm 27,91% số phiếu hợp lệ, đứng đầu vòng đầu tiên. Trong khi đó, ứng cử viên tả khuynh Gabriel Boric từ Apruebo Dignidad về nhì với 25,83% số phiếu. Điều này xảy ra giữa bối cảnh phân cực chính trị gia tăng sau các bất ổn vào năm 2019 và 2020. Cùng ngày, Kast từ chức chủ tịch đảng Cộng hòa để tập trung vào vòng hai, sử dụng khẩu hiệu "Mọi thứ sẽ ổn" ("Todo va a estar bien").
Với thành công tại vòng đầu, Kast nhân được sự ủng hộ từ phần lớn nhóm hữu khuynh, gồm cả tổng thống Sebastián Piñera. Ngày 22 tháng 11, UDI đã đề nghị yểm trợ José Antonio Kast mà không cần điều kiện gì. Ngày 24 tháng 11, Evópoli cũng tuyên bố ủng hộ ứng cử viên Kast trong vòng hai, đồng thời đảm bảo không tham gia vào chính quyền Kast tiềm năng dưới bất kỳ hình thức nào. Một ngày sau, đảng Đổi mới Quốc gia chính thức tuyên bố ủng hộ ông. Hơn một tuần sau ngày bỏ phiếu vòng thứ nhất, Sebastián Sichel và nhóm của mình đã gửi cho Kast một danh sách chín điều kiện mà Kast phải chấp nhận để Sichel công khai ủng hộ ông trong vòng thứ hai.

Vài ngày sau, Kast bày tỏ sự ủng hộ với chín điều kiện, và Sichel tuyên bố ủng hộ Kast. Bất chấp điều đó, chiến dịch của Kast đã không tuân thủ một số điều của danh sách. Ngày 18 tháng 12, ứng cử viên Francisco Parisi từ đảng Nhân dân ủng hộ José Antonio Kast sau khi Kast nhận được 61,41% số phiếu trong một cuộc tham vấn nội bộ đảng này.

Ông cũng tìm sự tán thành từ bên ngoài đất nước, đặc biệt là từ các phần tử hữu khuynh. Ngày 30 tháng 11 năm 2021, Kast đã đi tới Washington, D.C., Hoa Kỳ để gặp thượng nghị sĩ Cộng hòa Marco Rubio, đại sứ Chile tại Tổ chức các quốc gia châu Mỹ, nhà điều hành của ít nhất hai mươi công ty Mỹ có đầu tư ở Chile, bao gồm María Paulina Uribe của PepsiCo.

Tại vòng thứ hai diễn ra ngày 19 tháng 12, José Antonio Kast nhận được 3.650.088 phiếu, tương đương 44,13% số phiếu hợp lệ. Ông thua Boric, người giành được 55,87% số phiếu và trở thành tổng thống Chile. Kết quả này phản ánh sự chuyển dịch sang tả khuynh của con lắc chính trị giữa 2018 và 2022. Kast cũng trở thành ứng cử viên đầu tiên kể từ cuộc bầu cử năm 1999 thua vòng hai trong khi dẫn đầu ở vòng một.

===Sau bầu cử tổng thống 2021===
Trong cuộc trưng cầu dân ý Chile năm 2022, đảng Cộng hòa của Kast kêu gọi cử tri bỏ phiếu "phản đối" bản hiến pháp mới được đề xuất, vốn bị chỉ trích là "quá dài, quá thiên tả, quá cực đoan". Bản hiến pháp mới này đã bị bác bỏ khi phiếu "đồng ý" chỉ chiếm 38% tổng số phiếu. Khác với kỳ trưng cầu dân ý trước, việc bỏ phiếu là bắt buộc và những hạn chế do đại dịch COVID-19 được nới lỏng.

Năm 2023, một cuộc bầu cử Quốc hội lập hiến diễn ra để tiếp tục quá trình soạn thảo hiến pháp mới. Quốc hội này bao gồm 51 thành viên, với 34 từ hữu khuynh (23 từ đảng Cộng hòa, 11 từ Chile Vamos), 16 từ tả khuynh. Điều này giúp cho phái hữu, vốn phản đối những thay đổi lớn đối với hiến pháp 1980, có quyền tự do soạn thảo hiến pháp mới mà không bị cản trở bởi sự phủ quyết từ phái tả. Kết quả này thể hiện sự vỡ mộng với chính quyền Boric, có tỉ lệ tín nhiệm dưới 35%. Đảng Cộng hòa trở thành lực lượng chính trị hàng đầu với 34% số phiếu trong cuộc bầu cử và 23 ghế, cho phép đảng này có quyền phủ quyết. Dưới nỗ lực của đảng, bản hiến pháp mới của năm 2023 được đánh giá là "bảo thủ", "thân thiện với thị trường" hơn cả hiến pháp 1980, đồng thời "chống nhập cư và phá thai". Trong cuộc trưng cầu dân ý vào tháng 11 cùng năm, bản hiến pháp mới này cũng bị bác bỏ. Tổng thống Boric sau đó tuyên bố sẽ không tiếp tục việc viết lại hiến pháp.

Từ tháng 3 năm 2022 đến tháng 12 năm 2024, Kast còn làm chủ tịch mạng lưới bảo thủ quốc tế "Political Network for Values".

==Liên kết ngoài==
- Tiểu sử bởi Thư viện Quốc hội Chile (tiếng Tây Ban Nha)
- Tiểu sử bởi CIDOB (tiếng Tây Ban Nha)