hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Naso minor

Naso minor là một loài cá biển thuộc chi "Naso" trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1966.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài cá này, "minor", trong tiếng Latinh có nghĩa là "nhỏ bé", ám chỉ kích thước bé nhỏ của chúng so với tất cả những thành viên của chi "Naso".

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"N. minor" có phạm vi phân bố tương đối phổ biến ở vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài cá này xuất hiện dọc theo vùng bờ biển Đông Phi (cụ thể là từ ngoài khơi Nam Kenya, băng qua bờ biển Tanzania đến Bắc Mozambique), bao gồm Mauritius và Réunion ở Tây Ấn Độ Dương; ở Tây Thái Bình Dương, "N. minor" có mặt ở vùng biển bao quanh các nhóm đảo phía đông của quần đảo Mã Lai, đảo New Guinea và quần đảo Solomon; phạm vi phía nam giới hạn đến rạn san hô Great Barrier; về phía bắc tới đảo Đài Loan, quần đảo Bắc Mariana, đảo Guam.

"N. minor" sống gần những rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 3 đến 55 m.

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở "N. minor" là 30 cm, và cũng là thành viên có chiều dài nhỏ nhất trong chi "Naso". Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu xanh lam xám đến nâu xám ở thân trên (kể cả vây lưng), thân dưới và bụng có màu xám nhạt, gần như trắng (kể cả vây hậu môn). "N. minor" không có sừng. Vây ngực và vây đuôi có màu vàng nổi bật.

"N. minor" không có sừng hay bướu ở trước trán. Loài này có duy nhất một phiến xương nhọn màu đen chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc. "N. minor" và "Naso thynnoides" là hai loài "Naso" chỉ có một ngạnh ở mỗi bên cuống đuôi, trong khi những thành viên còn lại trong chi đều có 2 ngạnh ở mỗi bên cuống đuôi. Cá đực có thể thay đổi nhanh chóng màu sắc trên cơ thể, khiến chúng trở nên nổi bật hơn khi tán tỉnh những con cá cái.

Số gai ở vây lưng: 5; Số tia vây ở vây lưng: 28 - 30; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 28; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 3.

== Sinh thái ==
"N. minor" sống theo từng nhóm nhỏ, cùng kiếm ăn trên các rạn san hô. Thức ăn của chúng là các loài tảo và động vật phù du. "N. minor" được cá bàng chài "Labroides dimidiatus" dọn ký sinh bám trên cơ thể khi chúng dừng lại ở các "trạm vệ sinh", vốn được quan sát ở ngoài khơi đảo Apo (Philippines).
Naso reticulatus

Naso reticulatus là một loài cá biển thuộc chi "Naso" trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2001.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài cá này, "reticulatus", trong tiếng Latinh có nghĩa là "có dạng lưới", ám chỉ các vệt đốm xếp thành hoa văn hình lưới trên đầu và thân của chúng.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"N. reticulatus" có phạm vi phân bố tương đối phổ biến ở vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài cá này ban đầu được tìm thấy tại phía tây nam đảo Sumatra (Indonesia) và phía nam đảo Đài Loan, sau đó được ghi nhận thêm ở ngoài khơi thành phố Dumaguete, Philippines.

Tại Ấn Độ, "N. reticulatus" lần đầu tiên được ghi nhận ở ngoài khơi thành phố Digha, bang Tây Bengal vào năm 2013; từ năm 2016 đến 2017, 10 mẫu vật của loài này đã được thu thập dọc theo bờ biển Ấn Độ, bao gồm cả bờ biển phía đông (tại Andhra Pradesh và Tamil Nadu) và phía tây (tại Kerala và Gujarat). "N. reticulatus" cũng được báo cáo là đã xuất hiện nhiều lần ở vùng biển ngoài khơi Pakistan, nhưng chỉ có 2 mẫu vật của loài này là được thu thập để tiến hành khảo sát (được thu thập vào năm 2009 và 2013). Ở Úc, "N. reticulatus" đã được thu thập ở ngoài khơi bang Tây Úc.

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở "N. reticulatus" là 57 cm. Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu nâu xám nhạt đến màu nâu lục nhạt, phần bụng gần như là màu trắng. Đầu và thân trên chằng chịt những vệt đốm màu nâu sẫm, có khi nối lại thành những đường sọc ngắn. Các gai và tia vây lưng màu nâu, có màng đen; gai và tia vây hậu môn màu xám nhạt với màng vây đen ở rìa. Các tia vây ngực màu xám nhạt; các tia vây bụng màu trắng, màng vây màu xám. Đuôi có màu nâu xám sẫm, hình cánh nhạn, có nhiều đốm nâu.

"N. reticulatus" không có sừng trước trán, thay vào đó là một bướu lồi ở trên mõm (phía trên môi trên). Có 2 phiến xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc.

Số gai ở vây lưng: 5; Số tia vây ở vây lưng: 29; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 28; Số tia vây ở vây ngực: 17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 3.
Naso tergus

Naso tergus là một loài cá biển thuộc chi "Naso" trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2011.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài cá này, "tergus", trong tiếng Latinh có nghĩa là "ẩn giấu", bởi vì ngoại hình của "N. tergus" khá tương đồng với những cá thể gần trưởng thành của nhiều loài "Naso" khác, nên chúng được biết đến trễ hơn so với đồng loại.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"N. tergus" có phạm vi phân bố rải rác ở Thái Bình Dương. Loài cá này đã được phát hiện lần đầu tiên ở ngoài khơi đảo Đài Loan, thông qua 13 mẫu vật được mô tả vào năm 2011. Năm 2013, một mẫu vật của "N. tergus" được ghi nhận ở ngoài khơi đảo Nakanoshima (thuộc quần đảo Tokara, một phần của quần đảo Ryukyu) ở miền nam Nhật Bản. Cũng cùng năm đó, một mẫu vật khác của loài cá này đã được ghi nhận thêm tại vùng biển ngoài khơi thành phố Iloilo (nằm trên đảo Panay) của Philippines.

"N. tergus" được đánh bắt bằng lưới rê rà đáy và móc câu ở độ sâu khoảng từ 70 đến 80 m (tại Đài Loan).

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở "N. tergus" là 36 cm, thuộc về cá thể được tìm thấy ở Nhật Bản. Màu sắc của "N. tergus" (dựa theo màu sắc của mẫu vật ở Philippines) khi còn tươi: Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu nâu; phần bụng nhạt màu hơn. Môi có màu xám nhạt. Mắt có màu nâu vàng sẫm; mống mắt đen. Lưỡi và mang có màu kem trắng. Tia vây lưng có cùng màu với thân; màng vây màu xám nhạt, hơi sẫm nâu; lốm đốm nâu nhạt. Vây hậu môn tương tự như vây lưng nhưng hơi nhạt hơn. Vây ngực trong mờ. Gai vây bụng tiệp màu với phần bụng; màng vây màu trắng xám. Vây đuôi màu nâu vàng nhạt đồng nhất.

"N. tergus" không có sừng hay bướu ở trước trán, nhưng cũng có 2 phiến xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi như những loài "Naso" khác, tạo thành ngạnh sắc. Các ngạnh này có màu nâu đỏ nhạt.

Số gai ở vây lưng: 6; Số tia vây ở vây lưng: 26 - 30; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 26 - 28; Số tia vây ở vây ngực: 16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 3.

== Sinh thái ==
Người ta tìm thấy các loài giáp xác và thân mềm hai mảnh vỏ trong dạ dày của "N. tergus". Điều này cho thấy, thức ăn của chúng là các sinh vật sống ở đáy biển.
Naso tuberosus

Naso tuberosus là một loài cá biển thuộc chi "Naso" trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài cá này, "tuberosus", trong tiếng Latinh có nghĩa là "có nhiều bướu", ám chỉ những cục bướu ở trên mõm và lưng của chúng.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"N. tuberosus" có phạm vi phân bố rộng rãi ở Tây Ấn Độ Dương, nhưng thưa thớt hơn ở Đông Ấn Độ Dương. Loài cá này được ghi nhận dọc theo vùng bờ biển Đông Phi, bao gồm Madagascar và những nhóm quốc đảo, bãi ngầm lân cận; ở phạm vi phía đông, "N. tuberosus" được ghi nhận ở ngoài khơi đảo Rottnest và quần đảo Cocos (Keeling) (thuộc Úc).

"N. tuberosus" sống gần các rạn san hô ở độ sâu khoảng 25 m.

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở "N. tuberosus" là 60 cm. Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu xám (sẫm hơn ở phần thân trên và lưng). "N. tuberosus" không có sừng trước trán nhưng lại có một cục bướu ở trên mõm và một bướu gù ở lưng. Có 2 phiến xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc.

Số gai ở vây lưng: 5; Số tia vây ở vây lưng: 26 - 29; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 26 - 28; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 3.

=== Phân biệt với "N. tonganus" ===
"N. tuberosus" rất giống với loài họ hàng là "Naso tonganus", vì cả hai đều có bướu ở mõm và lưng. Những ghi nhận của "N. tuberosus" trước đây ở Tây Thái Bình Dương đã được xác định lại là loài "N. tonganus" vào năm 2002, vì giữa hai loài đều có những khác biệt rõ rệt về hình thái lẫn màu sắc nếu quan sát kỹ.

Về hình thái, bướu trên mõm của "N. tonganus" có thể lan rộng vượt quá đỉnh môi trên ở cá trưởng thành, trong khi ở "N. tuberosus", cục bướu này hầu như không chạm tới đỉnh môi trên.

Về màu sắc, các đốm đen lớn bao phủ chi chít khắp phần thân trên của "N. tuberosus" trưởng thành; trong khi ở "N. tonganus" trưởng thành, các đốm đen lại khá nhỏ, chỉ tập trung bên dưới bướu gù ở lưng, và đôi khi tiêu biến ở những cá thể trưởng thành lớn hơn. Đốm đen cũng xuất hiện trên các vây của "N. tuberosus", trong khi các vây của "N. tonganus" đều không có đốm, thậm chí ở cá con.

Vây ngực của "N. tonganus" có dải viền đen ở rìa, nhưng "N. tuberosus" thì không có. Dải trắng rộng ở rìa vây lưng và vây hậu môn có ở "N. tonganus", nhưng hẹp lại ở "N. tuberosus". "N. tuberosus" có đốm đen lớn trên ngực, còn "N. tonganus" thì không có.

== Sinh thái ==
"N. tuberosus" có thể sống đơn lẻ, nhưng cũng được quan sát là sống thành đàn. Thức ăn của chúng là tảo lục, "Caulerpa".
Naso thynnoides

Naso thynnoides là một loài cá biển thuộc chi "Naso" trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1829.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài cá này, "thynnoides", trong tiếng Latinh có nghĩa là "có hình dáng giống với cá ngừ", ám chỉ cơ thể thuôn dài, gần giống với hình dáng của loài cá ngừ.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"N. thynnoides" có phạm vi phân bố rộng khắp vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài cá này được ghi nhận dọc theo vùng bờ biển Đông Phi, bao gồm Madagascar và những nhóm quốc đảo, bãi ngầm lân cận, cũng như Sri Lanka và các quần đảo thuộc Nam Á; từ biển Andaman, "N. thynnoides" có mặt ở hầu hết vùng biển bao quanh quần đảo Mã Lai, trải rộng về phía đông tới vùng biển một số đảo quốc ở châu Đại Dương, như quần đảo Marshall, quần đảo Solomon, Samoa thuộc Mỹ, đảo san hô Johnston, quần đảo Tuamotu và đảo Guam; phạm vi phía bắc tới quần đảo Ryukyu (Nhật Bản); phía nam tới rạn san hô Great Barrier.

"N. thynnoides" sống gần những rạn san hô trong các đầm phá và những vùng biển xa bờ ở độ sâu khoảng từ 2 đến 50 m, nhưng chúng thường được quan sát ở độ sâu hơn 10 m.

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở "N. thynnoides" là 40 cm, nhưng thường được quan sát với chiều dài phổ biến là 25 cm. Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu lam xám nhạt, hai bên thân và trên lưng có một dải màu ánh vàng, cùng với những đường sọc dọc mảnh màu xám.

"N. thynnoides" không có sừng hay bướu ở trước trán. Loài cá này, cùng với "Naso minor", chỉ có duy nhất một phiến xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc, trong khi tất cả các loài "Naso" còn lại đều có tới 2 ngạnh sắc ở mỗi bên cuống đuôi.

Số gai ở vây lưng: 6 - 7; Số tia vây ở vây lưng: 28 - 30; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 27 - 29; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 3.

== Sinh thái ==
"N. thynnoides" có thể sống đơn lẻ, nhưng thường được quan sát là sống theo đàn lớn. Chúng ăn động vật phù du và tảo ở tầng nước giữa, nhưng vẫn bơi gần các rạn san hô. Chúng ngủ trên san hô vào ban đêm, khi đó cơ thể của chúng sẽ xuất hiện những hoa văn lốm đốm để ngụy trang.
Hôn nhân cùng giới ở Zacatecas

Hôn nhân cùng giới ở Zacatecas được hợp pháp từ 30 tháng 12, 2021. Vào ngày 14 tháng 12, 2021, Nghị viện Zacatecas đã thông qua dự luật về Hôn nhân cùng giới với tỉ lệ 18 trên 10.

==Dư luận==
Một cuộc thăm dò ý kiến năm 2017 được thực hiện bởi "Gabinete de Comunicación Estratégica" cho thấy 46% cư dân Zacatecas ủng hộ hôn nhân cùng giới. 49% đã phản đối.
Lambda Serpentis

Lambda Serpentis (λ Ser, Serpentis) là một ngôi sao trong chòm sao Cự Xà, trong phần đầu của nó (Serpens Caput). Với cấp sao biểu kiến 4,43, bằng mắt thường có thể nhìn thấy nó. Dựa trên các đo đạc thị sai từ vệ tinh Hipparcos, ngôi sao này nằm cách Trái Đất khoảng . Ngôi sao này lớn hơn và to hơn Mặt Trời, mặc dù có phân loại sao tương tự. Sao này đang tỏa sáng với độ sáng gần gấp đôi Mặt Trời và năng lượng này được tỏa ra từ bầu khí quyển bên ngoài của ngôi sao ở nhiệt độ hiệu dụng 5.884 K.

Lambda Serpentis đang tiến về phía hệ Mặt Trời với vận tốc xuyên tâm 66,4 km/s. Trong khoảng 166.000 năm tới, hệ sao này sẽ tới gần nhất với hệ Mặt Trời ở khoảng cách , trước khi rời xa hơn trong thời gian sau đó.

Một chu kỳ 1.837 ngày (5,03 năm) đã được Morbey & Griffith (1987) tính toán, nhưng có lẽ nó là ràng buộc với hoạt động của sao. Tuy nhiên, một tổ thuộc Đài thiên văn McDonald đã đặt ra các giới hạn cho sự hiện diện của một hoặc nhiều hành tinh xung quanh Lambda Serpentis, với khối lượng từ 0,16 đến 2 lần khối lượng Sao Mộc và khoảng cách chia tách trung bình nằm trong khoảng từ 0,05 đến 5,2 đơn vị thiên văn.

Một hành tinh ?
Đúng vậy, vào năm 2020, một hành tinh ứng cử viên đã được phát hiện quay quanh Lambda Serpentis (HD 141004). Với khối lượng tối thiểu là () và chu kỳ quỹ đạo là 15 ngày, đây rất có thể là một Sao Hải Vương nóng. Việc phát hiện ra hành tinh được xác nhận vào năm 2021.
Đài thiên văn McDonald

Đài thiên văn McDonald là đài quan sát thiên văn nằm gần cộng đồng chưa hợp nhất của Fort Davis ở hạt Jeff Davis, Texas, Hoa Kỳ. Cơ sở này nằm trên Núi Locke thuộc dãy núi Davis ở Tây Texas, với các cơ sở bổ sung trên Núi Fowlkes, khoảng về phía đông bắc. Đài quan sát là một phần của Đại học Texas tại Austin. Đây là một đơn vị nghiên cứu có tổ chức của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên.

Đài quan sát sản xuất chương trình "StarDate", một chương trình phát thanh được cung cấp hàng ngày bao gồm các phân đoạn ngắn liên quan đến thiên văn học được phát sóng trên cả Đài phát thanh công cộng quốc gia và đài phát thanh thương mại - tổng cộng khoảng 400 chi nhánh.

== Lịch sử ==
Đài thiên văn McDonald ban đầu được tài trợ bởi chủ ngân hàng Texas William Johnson McDonald (1844 – 1926), người đã để lại khoảng 1.000.000 đô la - phần lớn tài sản của mình - cho Đại học Texas để xây dựng một đài thiên văn. Việc thực hiện di chúc đã bị thách thức bởi những người thân của McDonald, nhưng sau một cuộc chiến pháp lý kéo dài, Trường đã nhận được khoảng 800.000 đô la từ bất động sản và việc xây dựng bắt đầu tại Mt. Locke. Kính thiên văn Otto Struve lúc đó chưa được đặt tên được dành riêng vào ngày 5 tháng 5 năm 1939 và tại thời điểm đó là kính viễn vọng lớn thứ hai trên thế giới. Đài thiên văn McDonald được Đại học Chicago vận hành theo hợp đồng cho đến những năm 1960, khi quyền kiểm soát được chuyển đến Đại học Texas tại Austin dưới sự chỉ đạo của Harlan J. Smith.

Nghiên cứu ngày hôm nay tại Đài thiên văn McDonald bao gồm rất nhiều chủ đề và dự án, bao gồm các hệ thống hành tinh, sao và quang phổ sao, môi trường liên sao, thiên văn học ngoài vũ trụ và thiên văn học lý thuyết.

== Đài thiên văn ==
Đài quan sát McDonald được trang bị một loạt thiết bị đo hình ảnh và quang phổ trong quang phổ quang học và hồng ngoại, và vận hành trạm laser mặt trăng đầu tiên. Nó hợp tác chặt chẽ với khoa thiên văn của Đại học Texas tại Austin trong khi vẫn duy trì quyền tự chủ hành chính. Các đỉnh núi cao và khô của dãy núi Davis tạo ra một số bầu trời đêm tối và rõ nhất trong khu vực và cung cấp các điều kiện tuyệt vời cho nghiên cứu thiên văn.
Kính thiên văn Otto Struve, dành riêng vào năm 1939, là kính viễn vọng lớn đầu tiên được chế tạo tại đài thiên văn. Nó nằm trên Mt. Locke ở độ cao . Đỉnh Mt. Locke, được liên kết với cao tốc Spur 78, là điểm cao nhất trên đường cao tốc Texas. Kính thiên văn Harlan J. Smith, cũng trên Mt. Locke, được hoàn thành vào năm 1968.

Kính thiên văn Eberly (HET), xây dựng vào cuối năm 1997, nằm trên đỉnh Mt. Fowlkes ở trên mực nước biển. Nó được điều hành bởi Đại học Texas tại Austin, Đại học Bang Pennsylvania, Đại học Ludwig Maximilians của Munich và Đại học Georg-August của Gottingen. Kể từ năm 2012, HET được gắn với Kính thiên văn lớn Nam Phi tương tự (SALT) là kính viễn vọng lớn thứ năm trên thế giới. Tuy nhiên, chi phí của nó là khoảng 20% so với các kính thiên văn có kích thước tương tự khác được sử dụng ngày nay do tối ưu hóa của nó dành cho quang phổ học.
Điện từ sinh học

Điện từ sinh học là nghiên cứu về sự tương tác giữa các trường điện từ và các thực thể sinh học. Các lĩnh vực nghiên cứu bao gồm các trường điện hoặc điện từ được sản xuất bởi các tế bào sống, mô hoặc sinh vật, bao gồm cả vi khuẩn phát quang sinh học; ví dụ, tiềm năng màng tế bào và dòng điện chạy trong dây thần kinh và cơ bắp, là kết quả của tiềm năng hành động. Những người khác bao gồm điều hướng động vật sử dụng trường địa từ; ảnh hưởng của các nguồn nhân tạo của trường điện từ như điện thoại di động; và phát triển các liệu pháp mới để điều trị các tình trạng khác nhau. Thuật ngữ này cũng có thể đề cập đến khả năng của các tế bào sống, mô và sinh vật tạo ra điện trường và phản ứng của tế bào với trường điện từ.

== Hiện tượng sinh học ==
Các sự kiện điện tồn tại trong thời gian ngắn gọi là điện thế hoạt động xảy ra ở một số loại tế bào động vật được gọi là tế bào kích thích, một loại tế bào bao gồm tế bào thần kinh, tế bào cơ và tế bào nội tiết, cũng như trong một số tế bào thực vật. Những tiềm năng hành động này được sử dụng để tạo điều kiện cho giao tiếp giữa các tế bào và kích hoạt các quá trình nội bào. Hiện tượng sinh lý của điện thế hoạt động là có thể bởi vì các kênh ion bị điện thế cho phép điện thế nghỉ gây ra bởi độ dốc điện hóa ở hai bên của màng tế bào để xử lý. 

Điện từ sinh học được nghiên cứu chủ yếu thông qua các kỹ thuật điện sinh lý. Vào cuối thế kỷ thứ mười tám, bác sĩ và nhà vật lý người Ý Luigi Galvani lần đầu tiên ghi lại hiện tượng này trong khi mổ xẻ một con ếch tại một bàn nơi ông đã tiến hành thí nghiệm với tĩnh điện. Galvani đặt ra thuật ngữ "điện động vật" để mô tả hiện tượng này, trong khi những người đương thời gọi nó là điện galvani. Galvani và những người đương thời coi kích hoạt cơ là kết quả của một chất lỏng điện hoặc chất trong dây thần kinh.

Một số động vật thường sống dưới nước, như cá mập, có cảm biến điện sinh học cấp tính mang lại cảm giác gọi là cảm thụ điện, trong khi các loài chim di cư di chuyển một phần bằng cách định hướng liên quan đến từ trường của Trái đất. Trong một ứng dụng cực đoan của điện từ, lươn điện có thể tạo ra một điện trường lớn bên ngoài cơ thể của nó được sử dụng để săn bắn và tự vệ thông qua một cơ quan phát điện chuyên dụng.
Somerville College, Oxford

Somerville College là một trường đại học cấu thành của Đại học Oxford ở Anh. Từ năm 1875, viện đại học thông qua bản quy chế cho phép thu nhận nữ sinh viên cấp cử nhân. Bốn trường thành viên dành cho nữ được thành lập nhờ sự vận động tích cực của Hội Giáo dục Đại học cho Nữ giới (AEW). Somerville College, thành lập năm 1879, là trường phi hệ phái đầu tiên của Oxford dành cho nữ giới, khác với Lady Margaret Hall của Anh giáo được mở cùng năm. 21 nữ sinh viên đầu tiên đến những nghe giảng bài trong những lớp học ngay tầng trên của một hiệu bánh của Oxford.

Từ lâu, Oxford vẫn được xem là thành lũy của đặc quyền nam giới, cho nên mãi đến ngày 7 tháng 10 năm 1920, nữ sinh viên của trường mới được hưởng đầy đủ quyền lợi. Năm 1927, các khoa trưởng ra quy định giới hạn số nữ sinh viên không quá một phần tư số nam sinh viên, đến năm 1957, quy định này mới bị hủy bỏ. Tuy vậy, trước thập niên 1970 viện đại học vẫn duy trì hệ thống giáo dục tách biệt giữa các trường nam và trường nữ, và các trường nữ bị giới hạn trong tuyển sinh. Chỉ từ năm 1959 các trường nữ mới có được sự bình đẳng. Bối cảnh cuốn tiểu thuyết trinh thám Gaudy Night của Dorothy Sayers – Sayers là một trong những phụ nữ đầu tiên nhận văn bằng đại học của Oxford – diễn ra tại một Somerville College ở Oxford, những vấn đề về giáo dục cho nữ giới cũng là tâm điểm của câu chuyện.

== Nhân vật nổi tiếng ==
- Margaret Thatcher
- Indira Gandhi
- Dorothy Hodgkin
- Laeticia Kikonyogo
- Kara Miller
Điện hóa sinh học

Điện hóa sinh học/hóa điện sinh học là một chi nhánh của điện hóa học và hóa học sinh lý liên quan đến các chủ đề điện sinh lý như vận chuyển tế bào electron proton, điện thế màng tế bào và phản ứng điện cực của enzyme oxy hóa khử.

== Lịch sử ==
Sự khởi đầu của hóa điện sinh học, cũng như của điện hóa học, có liên quan chặt chẽ đến sinh lý học thông qua các tác phẩm của Luigi Galvani và sau đó là Alessandro Volta. Công trình hiện đại đầu tiên trong lĩnh vực này được coi là của nhà sinh lý học người Đức Julius Bernstein (1902) liên quan đến nguồn sinh học do nồng độ ion khác nhau qua màng tế bào. Lĩnh vực hóa điện sinh học đã phát triển đáng kể trong thế kỷ qua, duy trì mối liên hệ chặt chẽ với các ngành y học và sinh học và kỹ thuật khác nhau như điện sinh lý học, kỹ thuật y sinh và động học enzyme. Những thành tựu trong lĩnh vực này đã được trao một số giải thưởng Nobel về Sinh lý học hoặc Y học. Trong số các nhà điện học nổi bật đã đóng góp cho lĩnh vực này, có thể kể đến John Bockris.
Chẩn đoán điện

Chẩn đoán điện ( Electrodiagnosis (EDX) ) là một phương pháp chẩn đoán y khoa, thu thập thông tin bệnh lý bằng cách ghi lại thụ động hoạt động điện của các bộ phận cơ thể (nghĩa là điện sinh lý tự nhiên của chúng) hoặc bằng cách đo phản ứng của chúng với các kích thích điện bên ngoài (điện thế kích thích). Các phương pháp sử dụng rộng rãi nhất ghi hoạt động điện tự phát là hình thức kiểm tra thể xuất (electrography) chẳng hạn như điện tâm đồ (ECG), điện não đồ (EEG), và điện cơ đồ (EMG). Y học điện sinh lý (cũng EDX) là một chuyên ngành y học về thần kinh học, sinh lý thần kinh lâm sàng, tim mạch, và y học vật lý và phục hồi chức năng. Các bác sĩ điện sinh lý học áp dụng các kỹ thuật điện sinh lý, bao gồm điện cơ kim và nghiên cứu dẫn truyền thần kinh để chẩn đoán, đánh giá và điều trị cho những người bị suy yếu hệ thống thần kinh, thần kinh cơ và/hoặc cơ bắp. Việc cung cấp một đánh giá y học chẩn đoán điện chất lượng đòi hỏi kiến thức khoa học sâu rộng bao gồm giải phẫu và sinh lý của các dây thần kinh ngoại biên và cơ, vật lý và sinh học của các tín hiệu điện được tạo ra bởi cơ và dây thần kinh, thiết bị được sử dụng để xử lý các tín hiệu này và kỹ thuật cho lâm sàng đánh giá các bệnh của các dây thần kinh ngoại biên và con đường cảm giác.
Y học thể chất và phục hồi chức năng

Y học vật lý và phục hồi chức năng, hay Y học Phục hồi, trong tiếng Anh còn được gọi là physiatry, là một nhánh của y học nhằm tăng cường và phục hồi chức năng và chất lượng cuộc sống cho những người bị khuyết tật về thể chất hay tàn tật. Một bác sĩ đã hoàn thành đào tạo trong lĩnh vực này có thể được gọi là một bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng. Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng điều trị cho những bệnh nhân gặp chấn thương cơ, xương, dây chằng hoặc hệ thần kinh.

== Phạm vi ==
Ở bệnh viện, các bác sĩ chuyên khoa thường điều trị cho những bệnh nhân bị cắt cụt chi, chấn thương cột sống, đột quỵ, chấn thương sọ não và các chấn thương suy nhược khác. Trong điều trị cho những bệnh nhân này, các bác sĩ khoa phục hồi chức năng dẫn đầu một nhóm liên ngành gồm các chuyên viên trị liệu vật lý, nghề nghiệp, giải trí và ngôn ngữ, điều dưỡng, nhà tâm lý học, và nhân viên xã hội. Ở các cơ sở ngoại trú, bác sĩ cũng điều trị cho bệnh nhân bị chấn thương cơ và khớp, hội chứng đau, vết thương không lành và các tình trạng vô hiệu hóa khác. Bác sĩ khoa phục hồi chức năng được đào tạo để thực hiện tiêm bắp và cũng như các nghiên cứu dẫn truyền thần kinh.

== Lịch sử ==
Trong nửa đầu thế kỷ 20, hai chuyên khoa không chính thức, khoa y học vật lý và khoa phục hồi chức năng, được phát triển riêng biệt, nhưng trên thực tế cả hai đều điều trị cho các quần thể bệnh nhân tương tự bao gồm những người bị thương tật. Frank H. Krusen là người tiên phong của y học thể chất, trong đó nhấn mạnh đến việc sử dụng các tác nhân vật lý, như thủy trị liệu và oxy hyperbaric, tại Đại học Temple và sau đó tại Mayo Clinic và chính ông đã đặt ra thuật ngữ 'physiatry' vào năm 1938. Y học phục hồi chức năng đã trở nên nổi bật trong cả hai cuộc Thế Chiến trong việc điều trị cho những binh sĩ và người lao động bị thương. Howard A. Rusk, một bác sĩ nội khoa từ Missouri, đã trở thành người tiên phong của y học phục hồi chức năng sau khi được chỉ định để phục hồi các phi công trong Thế chiến II. Năm 1944, Ủy ban Baruch, được ủy quyền bởi nhà từ thiện Bernard Baruch, đã xác định chuyên khoa là sự kết hợp của hai lĩnh vực và đặt khuôn khổ cho sự chấp nhận như là một chuyên khoa y tế chính thức. Ủy ban cũng phân phối các quỹ để thiết lập các chương trình đào tạo và nghiên cứu trên toàn quốc. Chuyên khoa được gọi là y học thể chất và phục hồi chức năng ở Hoa Kỳ được chính thức thành lập vào năm 1947, khi một Hội đồng Y học Thể chất độc lập được thành lập dưới quyền của Hội đồng Chuyên khoa Y khoa Hoa Kỳ. Năm 1949, với sự hối thúc của bác sĩ Rusk và nhiều cá nhân khác, chuyên khoa đã kết hợp với khoa phục hồi chức năng và đổi tên thành Y học Thể chất và Phục hồi chức năng.
Lê Thị Ái

Lê Thị Ái (chữ Hán: 黎氏愛; 17 tháng 11 năm 1799 – 8 tháng 10 năm 1863), còn có tên húy là Cầu, phong hiệu Lục giai Tiệp dư (六階婕妤), là một thứ phi của vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

== Tiểu sử ==
Tiệp dư Lê Thị Ái nguyên quán ở làng An Triền, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên. Bà là con gái của Cẩm vệ Hiệu úy Lê Tiến Thành và phu nhân Nguyễn Văn Thị Nga. Ông Thành vốn là một Nho sinh cuối triều Lê, gặp thời loạn ẩn cư không ra làm quan. Dưới thời nhà Nguyễn, ông được phong "Cẩm y vệ Hiệu úy". Bà Ái là con gái thứ 3 trong 5 người con gái của ông Thành (người em gái út khác mẹ). Người em gái thứ 4 của bà cũng được đưa vào cung hầu vua Minh Mạng, chính là "Thất giai Quý nhân" Lê Thị Lộc.

Bà sinh ngày 20 tháng 10 (âm lịch) năm Kỷ Mùi. Bà vào hầu vua Minh Mạng từ năm 1813 khi ông còn là Thái tử, được sung vào hàng cung nhân. Ngày 3 tháng 2 năm 1820, bà hạ sinh con trai đầu lòng là hoàng tử Miên Trinh, sau được tấn phong dần đến tước Tuy Lý Vương, là một hoàng thân rất nổi tiếng của nhà Nguyễn. Bà Tiệp dư sau này lớn tuổi nhiều bệnh, Vương vào Dưỡng Chính đường để hầu hạ, sớm khuya chẳng lúc nào trễ nải, mọi người đều khen là chí hiếu.

Năm 1820, vua Minh Mạng lên ngôi, phong cho bà Ái làm "Tài nhân". Năm 1824, bà được tấn làm "Mỹ nhân". Năm 1836 lại tấn làm "Tiệp dư" (ngôn ngữ hiện đại gọi là Tiệp dư) ở hàng Lục giai. Bà vốn là người chí hiếu, tư chất trung hậu, có quan hệ thân thiết với Thục tần Nguyễn Khắc Thị Bảo, là mẹ của Tùng Thiện Vương Miên Thẩm. Vua Tự Đức từng có lời khen rằng:

Năm 1847, hoàng tử Miên Trinh cho xây phủ riêng ở thôn Vĩ Dạ và rước bà về đấy phụng dưỡng.

Ngày 26 tháng 8 âm lịch năm Quý Hợi triều vua Tự Đức, tức ngày 8 tháng 10 năm 1863, Tiệp dư Lê Thị Ái qua đời, hưởng thọ 65 tuổi, được ban thụy là Tịnh Nhu (靜柔).

Bà được an táng tại xã Dương Xuân Thượng (nay là 199-203 đường Bùi Thị Xuân, phường Đúc, thành phố Huế), còn nhà thờ được dựng tại Phú Vang (Nay là 140 đường Nguyễn Sinh Cung, phường Vỹ Dạ, Thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).

== Hậu duệ ==
Bà Tiệp dư sinh cho vua Minh Mạng tổng cộng 3 hoàng tử và 2 hoàng nữ. Ngoài Tuy Lý vương, cả 4 người còn lại đều mất khi còn khá trẻ.

- "Tuy Lý vương" Nguyễn Phúc Miên Trinh (3 tháng 2 năm 1820 – 18 tháng 11 năm 1897), hoàng tử thứ 11.
- Hoàng tử Miên Long, hoàng tử thứ 22. Tảo thương.
- "Hòa Mỹ Công chúa" Nguyễn Phúc Trang Tĩnh (1 tháng 10 năm 1825 – 19 tháng 3 năm 1847), hoàng nữ thứ 22. mất khi chưa lấy chồng.
- "Kiến Tường công" Nguyễn Phúc Miên Quan (21 tháng 5 năm 1827 – 3 tháng 2 năm 1847), hoàng tử thứ 36. Công mất khi còn khá trẻ.
- Hoàng nữ Nhàn Trinh (1829 – 1 tháng 11 năm 1830), hoàng nữ thứ 30. Tảo thương.

== Xem thêm ==
- Gia đình Minh Mạng

== Tham khảo ==
- Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), "Nguyễn Phúc Tộc thế phả ", Nhà xuất bản Thuận Hóa
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), "Đại Nam liệt truyện Chính biên", Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
Cắt cụt chi

Cắt cụt chi (hay đoạn chi) là việc cắt bỏ chi do chấn thương, bệnh nội khoa hoặc phẫu thuật. Là một biện pháp phẫu thuật, nó được sử dụng để kiểm soát cơn đau hoặc quá trình bệnh ở chi bị ảnh hưởng, chẳng hạn như ung thư hoặc hoại thư. Trong một số trường hợp, nó được thực hiện trên các cá nhân như là một phẫu thuật phòng ngừa cho các vấn đề như vậy. Một trường hợp đặc biệt là cắt cụt bẩm sinh, một bất thường bẩm sinh, trong đó các chi của thai nhi đã bị cắt đứt bởi các dải hẹp. Ở một số quốc gia, cắt cụt tay, chân hoặc các bộ phận cơ thể khác hoặc được sử dụng như một hình thức trừng phạt đối với những người phạm tội. Cắt cụt cũng đã được sử dụng như một chiến thuật trong chiến tranh và các hành động khủng bố; nó cũng có thể xảy ra như một chấn thương chiến tranh. Trong một số nền văn hóa và tôn giáo, cắt cụt hoặc cắt xén quy mô nhỏ được coi là một thành tựu trong các nghi lễ.

Khi được thực hiện bởi một người, người thực hiện cắt cụt chi là một người cắt cụt chi (amputator). Người bị cắt cụt được gọi là người bị cắt cụt chi (amputee).

Ở Mỹ, phần lớn các trường hợp cắt cụt mới xảy ra do các biến chứng của hệ thống mạch máu, đặc biệt là do bệnh tiểu đường. Từ năm 1988 đến 1996, có trung bình 133.735 lần xuất viện để cắt cụt chi mỗi năm ở Mỹ. Năm 2005, chỉ ở Mỹ, đã có 1.6 triệu người bị cắt cụt chi. Năm 2013, con số này là 2.1 triệu. Khoảng 185.000 lần cắt cụt chi xảy ra ở Hoa Kỳ mỗi năm. Năm 2009, chi phí bệnh viện liên quan đến cắt cụt chi tổng cộng hơn 8.3 tỷ đô la Mỹ. Ước tính có khoảng 3.6 triệu người ở Hoa Kỳ sống với việc thiếu chân tay vào năm 2050. Người Mỹ gốc Phi có khả năng bị cắt cụt chi cao gấp bốn lần so với người Mỹ da trắng.
Tỉnh ủy Đồng Nai

Tỉnh ủy Đồng Nai hay còn được gọi Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Đồng Nai. Tỉnh ủy Đồng Nai là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng bộ tỉnh Đồng Nai giữa hai kỳ đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh, do Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh bầu.

Tỉnh ủy Đồng Nai có chức năng thi hành nghị quyết, quyết định của Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ban Bí thư và Bộ Chính trị.

Ngày 18 tháng 6 năm 2025, Bộ Chính trị ban hành Quyết định số 322-QĐ/TW thành lập Đảng bộ tỉnh Đồng Nai trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng, trên cơ sở hợp nhất Đảng bộ tỉnh Đồng Nai và tỉnh Bình Phước kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Đứng đầu Tỉnh ủy là Bí thư Tỉnh ủy và thường là ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng. Bí thư hiện tại là Vũ Hồng Văn.

== Ban Thường vụ Tỉnh ủy (2025 - 2030) ==
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ nhất, Ban Tổ chức công bố quyết định của Bộ Chính trị về việc chỉ định 68 người tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ, 15 người tham gia Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai nhiệm kỳ 2025-2030. 

1. Vũ Hồng Văn, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội khóa XV tỉnh Đồng Nai.
2. Tôn Ngọc Hạnh, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh.
3. Nguyễn Văn Út, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh.
4. Huỳnh Thị Hằng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh.
5. Võ Tấn Đức, Phó Bí thư Tỉnh ủy
6. Thái Bảo, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy.
7. Trần Trung Nhân, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy.
8. Nguyễn Minh Hợi, Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy.
9. Hà Anh Dũng, Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh.
10. Lê Trường Sơn, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh.
11. Thiếu tướng Nguyễn Đức Hải, Giảm đốc Công an tỉnh.
12. Đại tá Võ Thành Danh, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh.
13. Dương Minh Dũng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Long Thành.
14. Hồ Văn Nam, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường Trấn Biên.
15. Đặng Minh Nguyệt, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường Long Khánh.
16. Giang Thị Phương Hạnh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường Bình Phước.
17. Nguyễn Kim Long, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh.
18. Nguyễn Tuấn Anh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường.
19. Trương Thị Hương Bình, Giám đốc Sở Tài chính.
Điện cơ đồ

Điện cơ đồ (Electromyography- EMG) là một kỹ thuật y học chẩn đoán điện để đánh giá và ghi lại hoạt động điện được tạo ra bởi cơ xương. EMG được thực hiện bằng cách sử dụng một dụng cụ gọi là máy đo điện cơ để tạo ra một bản ghi gọi là điện cơ đồ. Máy đo điện cơ phát hiện điện thế được tạo ra bởi các tế bào cơ khi các tế bào này được kích hoạt bằng điện hoặc thần kinh. Các tín hiệu có thể được phân tích để phát hiện các bất thường về y tế, mức độ kích hoạt hoặc lệnh tuyển dụng hoặc để phân tích cơ chế sinh học của chuyển động của con người hoặc động vật.

== Sử dụng trong y tế ==
Xét nghiệm EMG có nhiều ứng dụng lâm sàng và y sinh. EMG được sử dụng như một công cụ chẩn đoán để xác định các bệnh thần kinh cơ, hoặc là một công cụ nghiên cứu để nghiên cứu về kinesiology và rối loạn kiểm soát vận động. Tín hiệu EMG đôi khi được sử dụng để hướng dẫn độc tố botulinum hoặc tiêm phenol vào cơ bắp. Tín hiệu EMG cũng được sử dụng như một tín hiệu điều khiển cho thiết bị giả như bàn tay, cánh tay, và chi dưới giả.

Máy đo gia tốc có thể được sử dụng để theo dõi thần kinh cơ trong gây mê toàn thân bằng thuốc ức chế thần kinh cơ, để tránh hiện tượng dư hóa sau phẫu thuật (PORC).

Ngoại trừ trong trường hợp một số tình trạng bệnh cơ nguyên phát hoàn toàn, EMG thường được thực hiện với một xét nghiệm y học chẩn đoán điện khác để đo chức năng dẫn truyền của các dây thần kinh. Đây được gọi là nghiên cứu dẫn truyền thần kinh (NCS). Kim EMG và NCS thường được chỉ định khi có đau ở chân tay, yếu do chèn ép dây thần kinh cột sống hoặc lo ngại về một số tổn thương hoặc rối loạn thần kinh khác. Chấn thương dây thần kinh cột sống không gây ra đau cổ, đau lưng hoặc đau thắt lưng và vì lý do này, bằng chứng không cho thấy EMG hoặc NCS hữu ích trong chẩn đoán nguyên nhân đau thắt lưng, đau ngực hoặc đau cột sống cổ. Kim EMG có thể hỗ trợ chẩn đoán chèn ép hoặc tổn thương dây thần kinh (như hội chứng ống [[cổ tay]]), chấn thương rễ thần kinh (như đau thần kinh tọa) và các vấn đề khác của cơ hoặc dây thần kinh. Các điều kiện y tế ít phổ biến hơn bao gồm xơ cứng teo cơ bên, bệnh nhược cơ và loạn dưỡng cơ.
Tiểu tiện không tự chủ

Tiểu tiện không tự chủ (urinary incontinence -UI), còn được gọi là tiểu tiện không tự nguyện, là bất kỳ rò rỉ nước tiểu nào không kiểm soát được. Đó là một vấn đề phổ biến và đau khổ, có thể có tác động lớn đến chất lượng cuộc sống. Nó đã được xác định là một vấn đề quan trọng trong chăm sóc sức khỏe lão khoa. Thuật ngữ đái dầm thường được sử dụng để chỉ chứng tiểu không tự chủ, chủ yếu ở trẻ em, chẳng hạn như đái dầm về đêm.

Phẫu thuật vùng chậu, mang thai, sinh con và mãn kinh là những yếu tố nguy cơ chính. Tiểu không tự chủ thường là kết quả của một tình trạng y tế tiềm ẩn nhưng được báo cáo dưới mức cho các bác sĩ. Có bốn loại tiểu tiện không kiểm soát chính:

- Thúc giục không tự chủ do bàng quang hoạt động quá mức
- Căng thẳng không tự chủ do đóng cửa bàng quang kém
- Không tự chủ tràn do co thắt bàng quang kém hoặc tắc nghẽn niệu đạo
- Không kiểm soát được chức năng do thuốc hoặc các vấn đề sức khỏe khiến việc đi đến phòng tắm trở nên khó khăn

Phương pháp điều trị bao gồm đào tạo cơ sàn chậu, đào tạo bàng quang, phẫu thuật và kích thích điện. Liệu pháp hành vi nói chung có tác dụng tốt hơn thuốc điều trị căng thẳng và thôi thúc không kiểm soát. Lợi ích của thuốc là an toàn nhỏ và lâu dài là không rõ ràng. Tiểu tiện không tự chủ là phổ biến hơn ở phụ nữ lớn tuổi.

== Nguyên nhân ==
Tiểu không tự chủ có thể là kết quả của cả nguyên nhân tiết niệu và không tiết niệu. Nguyên nhân tiết niệu có thể được phân loại là rối loạn chức năng bàng quang hoặc niệu đạo và có thể bao gồm sự hoạt động quá mức của chất gây nghiện, sự tuân thủ kém của bàng quang, tình trạng rối loạn chức năng niệu đạo hoặc thiếu hụt cơ vòng trong. Các nguyên nhân không tiết niệu có thể bao gồm nhiễm trùng, thuốc hoặc thuốc, yếu tố tâm lý, đa niệu, phân nén và hạn chế vận động.

Các loại phổ biến nhất của tiểu không tự chủ ở phụ nữ là căng thẳng tiểu không tự chủ và tiểu không tự chủ. Phụ nữ có cả hai vấn đề có tiểu không tự chủ hỗn hợp. Sau khi mãn kinh, sản xuất estrogen giảm và ở một số phụ nữ mô niệu đạo sẽ chứng tỏ teo với mô niệu đạo trở nên yếu hơn và mỏng hơn. Căng thẳng tiểu không tự chủ là do mất sự hỗ trợ của niệu đạo thường là hậu quả của tổn thương cấu trúc hỗ trợ vùng chậu do hậu quả của việc sinh con. Nó được đặc trưng bởi rò rỉ một lượng nhỏ nước tiểu với các hoạt động làm tăng áp lực ổ bụng như ho, hắt hơi và nâng. Ngoài ra, tập thể dục thường xuyên trong các hoạt động có tác động cao có thể gây ra chứng mất kiểm soát thể thao. Tiểu không tự chủ được gây ra bởi các cơn co thắt không được ngăn chặn của cơ detrusor. Nó được đặc trưng bởi rò rỉ một lượng lớn nước tiểu liên quan đến cảnh báo không đủ để đi vệ sinh kịp thời.
Chấn thương tủy sống

Chấn thương tủy sống (spinal cord injury-SCI) là tổn thương tủy sống gây ra những thay đổi tạm thời hoặc vĩnh viễn trong chức năng của nó. Các triệu chứng có thể bao gồm mất chức năng cơ, cảm giác hoặc chức năng tự trị ở các bộ phận của cơ thể được phục vụ bởi tủy sống dưới mức chấn thương. Chấn thương có thể xảy ra ở bất kỳ mức độ nào của tủy sống và có thể là "chấn thương hoàn toàn", với sự mất hoàn toàn cảm giác và chức năng cơ bắp, hoặc "không đầy đủ", có nghĩa là một số tín hiệu thần kinh có thể đi qua khu vực bị tổn thương của dây. Tùy thuộc vào vị trí và mức độ nghiêm trọng của thiệt hại, các triệu chứng khác nhau, từ tê đến liệt đến tiểu tiện không tự chủ. Các kết quả lâu dài cũng có phạm vi rộng, từ phục hồi hoàn toàn đến tetraplegia vĩnh viễn (còn được gọi là liệt tứ chi) hoặc paraplegia. Các biến chứng có thể bao gồm teo cơ, loét áp lực, nhiễm trùng và các vấn đề về hô hấp.

Trong phần lớn các trường hợp, thiệt hại do chấn thương vật lý như tai nạn xe hơi, súng đạn, ngã hoặc chấn thương thể thao, nhưng nó cũng có thể là do các nguyên nhân không gây đau như nhiễm trùng, lưu lượng máu không đủ và khối u. Chỉ hơn một nửa chấn thương ảnh hưởng đến đốt sống cổ, trong khi 15% xảy ra ở mỗi đốt sống ngực, biên giới giữa đốt sống ngực và thắt lưng và đốt sống thắt lưng đơn thuần. Chẩn đoán thường dựa trên các triệu chứng và hình ảnh y tế.

Nỗ lực ngăn chặn SCI bao gồm các biện pháp cá nhân như sử dụng thiết bị an toàn, các biện pháp xã hội như quy định an toàn trong thể thao và giao thông và cải thiện thiết bị. Điều trị bắt đầu bằng việc hạn chế chuyển động của cột sống và duy trì huyết áp đầy đủ. Corticosteroid chưa tỏ ra hữu ích. Các can thiệp khác nhau tùy thuộc vào vị trí và mức độ chấn thương, từ nghỉ ngơi tại giường đến phẫu thuật. Trong nhiều trường hợp, chấn thương tủy sống đòi hỏi phải điều trị lâu dài về thể chất và nghề nghiệp, đặc biệt nếu nó cản trở các hoạt động của cuộc sống hàng ngày.

Tại Hoa Kỳ, khoảng 12.000 người mỗi năm sống sót sau khi bị chấn thương cột sống. Nhóm thường bị ảnh hưởng nhất là nam thanh niên trưởng thành. SCI đã chứng kiến những cải tiến lớn trong việc chăm sóc từ giữa thế kỷ 20. Nghiên cứu các phương pháp điều trị tiềm năng bao gồm cấy ghép tế bào gốc, vật liệu được thiết kế để hỗ trợ mô, kích thích cột sống ngoài màng cứng và exoskeletons mặc được.
Đái dầm

Đái dầm là một sự bất lực lặp đi lặp lại không kiểm soát được việc tiểu tiện. Việc sử dụng thuật ngữ này thường giới hạn trong việc mô tả những người đủ tuổi để có khả năng thực hiện kiểm soát như vậy. Đi tiểu không tự nguyện còn được gọi là tiểu tiện không tự chủ.

== Phân loại ==
Các loại đái dầm bao gồm:

- Đái dầm ban đêm xảy ra vào ban đêm trong khi ngủ.
- Đái dầm ban ngày: đái dầm trong ngày xảy ra trong khi trẻ còn thức.
- Đái dầm hỗn hợp - Bao gồm một sự kết hợp của loại ban đêm và ban ngày. Do đó, nước tiểu bị chảy ra trong cả hai giờ thức và ngủ.

Phân loại

- Đái dầm sơ cấp đề cập đến trẻ em chưa bao giờ được đào tạo thành công để kiểm soát đi tiểu. Điều này đại diện cho một sự cố định.
- Đái dầm thứ cấp đề cập đến những đứa trẻ đã được huấn luyện thành công (trong ít nhất 6 tháng khô ráo) nhưng lại bị ướt trong một phản ứng với một tình huống căng thẳng nào đó. Điều này thể hiện một sự hồi quy.

== Dấu hiệu và triệu chứng ==
Đái dầm về đêm thường xuất hiện rất nhiều nước tiểu trong khi ngủ ở một đứa trẻ rất khó thức dậy. Nó cũng có thể đi kèm với rối loạn chức năng bàng quang trong ngày được gọi là đái dầm không triệu chứng. Đái dầm ban ngày còn được gọi là tiểu không tự chủ cũng có thể đi kèm với rối loạn chức năng bàng quang.

Các triệu chứng của rối loạn chức năng bàng quang bao gồm 

1. Hối thúc không tự chủ - sự hiện diện của một sự thôi thúc quá mức để đi tiểu, đi tiểu thường xuyên, cố gắng để giữ nước tiểu và nhiễm trùng đường tiết niệu.

2. Hủy bỏ hoãn - trì hoãn đi tiểu trong một số tình huống như trường học

3. Căng thẳng không tự chủ - không tự chủ xảy ra trong các tình huống khi tăng áp lực trong bụng xảy ra như ho.

4. Cười khúc khích không tự chủ - không tự chủ xảy ra khi cười.

Không tự chủ thứ cấp thường xảy ra trong bối cảnh của một sự kiện cuộc sống mới gây căng thẳng như bị lạm dụng hoặc ly hôn của cha mẹ.

== Nguyên nhân ==
=== Đái dầm ban đêm ===
Sau 5 tuổi, việc làm ướt vào ban đêm thường được gọi là đái dầm khi ngủ phổ biến hơn so với việc đái dầm ban ngày ở bé trai. Các chuyên gia không biết những gì gây ra không kiểm soát được vào ban đêm. Những người trẻ tuổi đái dầm ban đêm có xu hướng bình thường về thể chất và cảm xúc. Hầu hết các trường hợp có thể là kết hợp của các yếu tố bao gồm phát triển thể chất chậm hơn, sản xuất quá nhiều nước tiểu vào ban đêm, thiếu khả năng nhận biết đầy bàng quang khi ngủ, và trong một số trường hợp do lo lắng. Đối với nhiều người, họ có một lịch sử gia đình mạnh mẽ về đái dầm, cho thấy có một yếu tố di truyền.
Đái dầm ban đêm

Đái dầm ban đêm là tiểu tiện không tự nguyện trong khi ngủ sau độ tuổi mà việc kiểm soát bàng quang thường bắt đầu. Đái dầm ở trẻ em và người lớn có thể dẫn đến căng thẳng cảm xúc. Biến chứng có thể bao gồm nhiễm trùng đường tiết niệu.

Hầu hết đái dầm là một sự chậm phát triển, không phải là vấn đề về cảm xúc hay bệnh tật. Chỉ có một tỷ lệ nhỏ (5 đến 10%) các trường hợp đái dầm có một nguyên nhân y tế cụ thể. Đái dầm thường liên quan đến tiền sử gia đình về tình trạng này. Đái dầm về đêm được coi là "nguyên phát" (PNE) khi trẻ chưa có thời gian khô ráo kéo dài. Đái dầm ban đêm "thứ phát" (SNE) là khi một đứa trẻ hoặc người lớn bắt đầu đái dầm trở lại sau khi đã khô ráo.

Các phương pháp điều trị bao gồm từ liệu pháp hành vi, như báo thức đái dầm, đến thuốc, chẳng hạn như thay thế hormone và thậm chí là phẫu thuật như giãn niệu đạo. Vì hầu hết đái dầm chỉ đơn giản là chậm phát triển, nên hầu hết các kế hoạch điều trị đều nhằm bảo vệ hoặc cải thiện lòng tự trọng. Hướng dẫn điều trị khuyên bác sĩ tư vấn cho cha mẹ, cảnh báo về hậu quả tâm lý do áp lực, xấu hổ hoặc hình phạt đối với tình trạng trẻ em không thể kiểm soát.

Đái dầm là phàn nàn phổ biến nhất trong thời thơ ấu.

== Ảnh hưởng ==
Một đánh giá các tài liệu y khoa cho thấy các bác sĩ luôn nhấn mạnh rằng một đứa trẻ đái dầm không có lỗi trong tình huống này. Nhiều nghiên cứu y học nói rằng tác động tâm lý của đái dầm quan trọng hơn những cân nhắc về thể chất. "Thường thì phản ứng của trẻ và các thành viên trong gia đình đối với việc đái dầm quyết định xem đó có phải là vấn đề hay không."
Nuôi cấy vi sinh

Nuôi cấy vi sinh, hay nuôi cấy vi sinh vật, là phương pháp nhân lên các vi sinh vật bằng cách cho chúng sinh sản trong môi trường nuôi cấy định trước trong điều kiện phòng thí nghiệm được kiểm soát. Nuôi cấy vi sinh vật là phương pháp chẩn đoán cơ bản và cơ bản được sử dụng rộng rãi như một công cụ nghiên cứu trong sinh học phân tử.

Nuôi cấy vi sinh vật được sử dụng để xác định loại sinh vật, sự phong phú của nó trong mẫu được thử nghiệm hoặc cả hai. Đây là một trong những phương pháp chẩn đoán chính của vi sinh vật và được sử dụng như một công cụ để xác định nguyên nhân gây bệnh truyền nhiễm bằng cách cho tác nhân nhân lên trong môi trường định trước. Ví dụ, nuôi cấy cổ họng bằng cách cạo lớp mô ở phía sau họng và làm mờ mẫu vào môi trường để có thể sàng lọc các vi sinh vật gây hại, như "Streptococcus pyogenes", tác nhân gây bệnh viêm họng liên cầu khuẩn. Hơn nữa, thuật ngữ nuôi cấy thường được sử dụng không chính thức để chỉ "phát triển có chọn lọc" một loại vi sinh vật cụ thể trong phòng thí nghiệm.

Nó thường là cần thiết để cô lập một nền văn hóa tinh khiết của vi sinh vật. Một nuôi cấy thuần túy (hoặc "axenic") là một quần thể các tế bào hoặc các sinh vật đa bào phát triển trong trường hợp không có các loài hoặc loại khác. Một nền văn hóa thuần túy có thể bắt nguồn từ một tế bào đơn hoặc một sinh vật, trong trường hợp đó các tế bào là bản sao di truyền của nhau. Với mục đích gel hóa nuôi cấy vi sinh vật, môi trường của gel agarose (agar) được sử dụng. Agar là một chất gelatin có nguồn gốc từ rong biển. Một chất thay thế rẻ tiền cho agar là guar gum, có thể được sử dụng để phân lập và bảo trì thermophiles.

== Nuôi cấy vi khuẩn ==
Có một số loại phương pháp nuôi cấy vi khuẩn được lựa chọn dựa trên tác nhân được nuôi cấy và sử dụng phổ biến.

=== Môi trường nuôi cấy ===
Một phương pháp nuôi cấy vi khuẩn là nuôi cấy lỏng, trong đó vi khuẩn mong muốn được treo lơ lửng trong môi trường dinh dưỡng lỏng, như Luria Broth, trong một bình thẳng đứng. Điều này cho phép một nhà khoa học phát triển một lượng lớn vi khuẩn cho nhiều ứng dụng downstream.

Nuôi cấy lỏng là lý tưởng để chuẩn bị xét nghiệm kháng khuẩn trong đó người thí nghiệm cấy nước canh lỏng với vi khuẩn và để nó phát triển qua đêm (họ có thể sử dụng máy lắc để tăng trưởng đồng đều). Sau đó, họ sẽ lấy phần mẫu thử để kiểm tra hoạt tính kháng khuẩn của một loại thuốc hoặc protein cụ thể (peptide kháng khuẩn). 

Để thay thế, nhà vi trùng học có thể quyết định sử dụng nuôi cấy chất lỏng tĩnh. Những nuôi cấy này không bị lung lay và chúng cung cấp cho các vi khuẩn một gradient oxy.
Cửa khẩu Bavet

Cửa khẩu Bavet là cửa khẩu quốc tế đường bộ tại thị xã Bavet, tỉnh Svay Rieng Campuchia.

Cửa khẩu Bavet thông thương với Cửa khẩu Mộc Bài ở xã Lợi Thuận huyện Bến Cầu tỉnh Tây Ninh, Việt Nam .
Tã

Tã hoặc tã lót là một loại đồ lót cho phép người mặc đi đại tiện hoặc đi tiểu mà không cần sử dụng nhà vệ sinh, bằng cách hấp thụ hoặc chứa chất thải để tránh làm bẩn bên ngoài Quần áo hoặc môi trường bên ngoài. Khi tã trở nên bẩn, chúng đòi hỏi phải thay đổi, thường là bởi người thứ hai như cha mẹ hoặc người chăm sóc. Việc không thay tã một cách thường xuyên có thể dẫn đến các vấn đề về da xung quanh khu vực được bao phủ bởi tã.

Tã được làm bằng vải hoặc vật liệu dùng một lần tổng hợp. Tã vải bao gồm các lớp vải như bông, sợi gai, tre, sợi nhỏ hoặc thậm chí là sợi nhựa như PLA hoặc PU, và có thể được giặt và tái sử dụng nhiều lần. Tã dùng một lần có chứa hóa chất thấm nước và bị vứt đi sau khi sử dụng.

Tã giấy chủ yếu được mặc bởi trẻ sơ sinh, trẻ mới biết đi chưa được đào tạo và trẻ em bị đái dầm. Chúng cũng được sử dụng bởi người lớn không tự chủ, trong một số trường hợp nhất định khi không có nhà vệ sinh hoặc vì lý do tâm lý. Những người này có thể bao gồm những người ở độ tuổi cao, bệnh nhân nằm liệt giường trong bệnh viện, những người bị khuyết tật về thể chất hoặc tinh thần, người tôn sùng tã và những người làm việc trong điều kiện khắc nghiệt, chẳng hạn như phi hành gia. Không có gì lạ khi mọi người mặc tã dưới bộ đồ khô.

==Lịch sử==
Tã vải đầu tiên bao gồm một loại khăn giấy mềm cụ thể, được cắt thành hình dạng hình học. Kiểu mẫu này được gọi là tã và cuối cùng đã đặt tên cho loại vải được sử dụng để sản xuất tã và sau đó đến chính tã, được bắt nguồn từ năm 1590 ở Anh..

Vào thế kỷ 20, tã dùng một lần được hình thành. Vào những năm 1930, Robinsons của Chesterfield đã có thứ được dán nhãn "Khăn ăn trẻ em có thể phá hủy" được liệt kê trong danh mục của họ cho thị trường bán buôn. [. Năm 1944, Hugo Drangel của công ty giấy Thụy Điển Pauliström đã đề xuất một thiết kế khái niệm sẽ đòi hỏi phải đặt các tấm khăn giấy (tấm lót xenlulo) bên trong tã vải và quần cao su. Tuy nhiên, tấm lót cellulose bị sần sùi trên da và vỡ vụn thành những quả bóng khi tiếp xúc với độ ẩm.

Vào năm 1946, Marion Donovan đã sử dụng một tấm rèm tắm từ phòng tắm của cô ấy để tạo ra "Boater", một miếng tã được làm từ vải dù nylon quân đội dư thừa. Được bán lần đầu tiên vào năm 1949 tại cửa hàng hàng đầu của Saks Fifth Avenue ở thành phố New York, bằng sáng chế sau đó đã được cấp cho Donovan vào năm 1951, người sau đó đã bán bản quyền cho tã chống thấm với giá 1 triệu đô la. Donovan also designed a paper disposable diaper, but was unsuccessful in marketing it.