Cừu Brigasque

Cừu Brigasque hay Cừu Brigasca là một giống cừu có nguồn gốc từ nước Pháp, xuất xứ của chúng từ trong dãy Alps phía Nam, chủ yếu là ở dãy Alps. Chúng cũng được cho là có nguồn gốc ở phía bên Ý tại Piedmont và Liguria, nơi chúng được mệnh danh Fabrosana hoặc Roaschina. Nguyên từ thung lũng Roya và đặc biệt là các làng La Brigue đó đã cho nó cái tên của nó, nó đã có thể được lai với một giống cừu bản địa của Provence và giống cừu Ý, cừu Delle Langhe hoặc cừu Bergamasque.

Ở Ý chúng được coi là một giống cừu nhà có xuất xứ từ Liguria ở phía tây bắc Italy và Lãnh thổ hải của Alpes-Maritimes ở tây nam nước Pháp. Nó lấy tên từ thị trấn La Brigue (tiếng Ý: Briga Marittima). Cừu Brigasca được nuôi ở các tỉnh Imperia và Savona ở Ý, và lân cận các khu vực ở Pháp. Nó dường như có nguồn gốc chung với các giống cừu Frabosana và cừu Delle Langhe.

Nó là một trong những bốn mươi hai giống cừu địa phương phân bố giới hạn được lưu giữ bởi Associazione Nazionale della Pastorizia tức các hiệp hội quốc gia cừu giống Ý. Thế kỷ hai mươi mốt, 70% đàn di cư từ Brigasque trong Vườn Quốc gia Mercantour. Các giống cừu được coi là nguy cơ tuyệt chủng. Trong năm 2014 có khoảng hai mươi nhà chăn nuôi, chủ yếu là các chuyên gia, cho hơn 1.000 con cừu cái sinh sản. 
==Đặc điểm==
Các con cừu Brigasque là một con cừu có khung xương lớn, có sừng, chúng có khả năng đi bộ tốt. Trán chúng phẳng, xương mũi lồi ra, chúng có hố nước mắt, mõm của chúng mỏng, môi hoạt động, răng cửa sắc, nhờ đó chúng có thể gặm được cỏ mọc thấp và bứt được những lá thân cây mềm mại, hợp khẩu vị trên cao để ăn. Chúng có thói quen đi kiếm ăn theo bầy đàn, tạo thành nhóm lớn trên đồng cỏ. Trong da chúng có nhiều tuyến mồ hôi và tuyến mỡ hơn dê. Bởi thế chúng bài tiết mồ hôi nhiều hơn và các cơ quan hô hấp tham gia tích cực hơn vào quá trình điều tiết nhiệt. Mô mỡ dưới da của chúng phát triển tốt hơn dê và ngược lại ở các cơ bên trong của chúng có ít tích lũy mỡ hơn dê. 
==Chăn nuôi==
Chúng có tính bầy đàn cao nên dễ quản lý, chúng thường đi kiếm ăn theo đàn nên việc chăm sóc và quản lý rất thuận lợi. Chúng cũng là loài dễ nuôi, mau lớn, ít tốn công chăm sóc. So với chăn nuôi bò thì chúng là vật nuôi dễ tính hơn, thức ăn của chúng rất đa dạng, thức ăn của chúng là những loại không cạnh tranh với lương thực của người. Chúng là động vật có vú ăn rất nhiều cỏ. Hầu hết chúng gặm cỏ và ăn các loại cỏ khô khác, tránh các phần thực vật có gỗ nhiều. Chúng có chế độ hoạt động ban ngày, ăn từ sáng đến tối, thỉnh thoảng dừng lại để nghỉ ngơi và nhai lại. Đồng cỏ lý tưởng cho chúng như cỏ và cây họ Đậu. Khác với thức ăn gia súc, thức ăn chính của chúng trong mùa đông là cỏ khô.

Chúng là loài ăn tạp, có thể ăn được nhiều loại thức ăn bao gồm thức ăn thô xanh các loại như: rơm cỏ tươi, khô, rau, củ quả bầu bí các loại, phế phụ phẩm công nông nghiệp và các loại thức ăn tinh bổ sung như cám gạo ngũ cốc. Mỗi ngày chúng có thể ăn được một lượng thức ăn 15-20% thể trọng. Chúng cần một lượng thức ăn tính theo vật chất khô bằng 3,5% thể trọng. Với nhu cầu 65% vật chất khô từ thức ăn thô xanh (0,91 kg) và 35% vật chất khô từ thức ăn tinh (0,49 kg). Khi cho chúng ăn loại thức ăn thô xanh chứa 20% vật chất khô và thức ăn tinh chứa 90% vật chất khô.

Nguồn nước uống là nhu cầu cơ bản của chúng. Lượng nước cần cho chúng biến động theo mùa và loại và chất lượng thực phẩm mà chúng tiêu thụ. Khi chúng ăn nhiều trong các tháng đầu tiên và có mưa (kể cả sương, khi chúng ăn vào sáng sớm), chúng cần ít nước hơn. Khi chúng ăn nhiều cỏ khô thì chúng cần nhiều nước. Chúng cũng cần uống nước sạch, và có thể không uống nếu nước có tảo hoặc chất cặn. Trong một số khẩu phần ăn của chúng cũng bao gồm các khoáng chất, hoặc trộn với lượng ít.
==Chăm sóc==
Sau khi cho phối giống 16-17 ngày mà không có biểu hiện động dục lại là có thể cừu đã có chửa, Căn cứ vào ngày phối giống để chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu (thời gian mang thai của cừu 146-150 ngày) nhằm hạn chế cừu sơ sinh bị chết; Có thể bồi dưỡng thêm thức ăn tinh và rau cỏ non cho cừu có chửa nhưng tuyệt đối tránh thức ăn hôi mốc; Khi có dấu hiệu sắp đẻ (bầu vú căng, xuống sữa, sụt mông, âm hộ sưng to, dịch nhờn chảy ra, cào bới sàn…) nên nhốt ở chuồng riêng có lót ổ rơm và chăn dắt gần, tránh đồi dốc.

Thông thường cừu mẹ nằm đẻ nhưng cũng có trường hợp đứng đẻ, tốt nhất nên chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu; Sau khi đẻ cừu mẹ tự liếm cho con. Tuy nhiên, vẫn phải lấy khăn sạch lau khô cho cừu con, nhất là ở miệng và mũi cho cừu con dễ thở. Lấy chỉ sạch buộc cuống rốn (cách rốn 4–5 cm), cắt cuống rốn cho cừu con và dùng cồn Iod để sát trùng; Giúp cừu con sơ sinh đứng dậy bú sữa đầu càng sớm càng tốt (vì trong sữa đầu có nhiều kháng thể tự nhiên); Đẻ xong cho cừu mẹ uống nước thoải mái (có pha đường 1% hoặc muối 0.5%).

Cừu con trong 10 ngày đầu sau khi đẻ cừu con bú sữa mẹ tự do; Từ 11-21 ngày tuổi cừu con bú mẹ 3 lần/ngày, nên tập cho cừu con ăn thêm thức ăn tinh và cỏ non, ngon; 80-90 ngày tuổi có thể cai sữa. Giai đoạn này phải có cỏ tươi non, ngon cho cừu con để kích thích bộ máy tiêu hóa phát triển (đặc biệt là dạ cỏ) và bù đắp lượng dinh dưỡng thiếu hụt do sữa mẹ cung cấp không đủ; Cừu sinh trưởng và phát triển nhanh, mạnh ở giai đoạn này.

==Tham khảo==
- « Race ovine Brigasque » [archive], sur http://www.agroparistech.fr [archive], Institut des sciences et techniques du vivant (consulté le 22 juillet 2012)
- Association des éleveurs de brebis brigasques [archive]
- « Atlas du Parc National du Mercantour » [archive], sur http://atlas.parcsnationaux.org [archive], 2002 (consulté le 22 juillet 2012)
- http://www.brebislait.com/ [archive]
- Barbara Rischkowsky, D. Pilling (eds.) (2007). List of breeds documented in the Global Databank for Animal Genetic Resources, annex to The State of the World’s Animal Genetic Resources for Food and Agriculture. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. ISBN 9789251057629. Truy cập May 2014.
- Norme tecniche della popolazione ovina "Brigasca": standard della razza (in Italian). Ministero delle Politiche Agricole, Alimentari e Forestali. Truy cập May 2014.
- Daniele Bigi, Alessio Zanon (2008). Atlante delle razze autoctone: Bovini, equini, ovicaprini, suini allevati in Italia (in Italian). Milan: Edagricole. ISBN 9788850652594. p. 196–97.
- Breed data sheet: Brigasca/Italy. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Truy cập May 2014.
- Le razze ovine e caprine in Italia (in Italian). Associazione Nazionale della Pastorizia: Ufficio centrale libri genealogici e registri anagrafici razze ovine e caprine. p. 48–49. Truy cập September 2013.
- Consistenze Provinciali della Razza 34 Brigasca Anno 2013 (in Italian). Associazione Nazionale della Pastorizia: Banca dati. Truy cập September 2013.
- Breed data sheet: Brigasque/France. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Truy cập May 2014.