hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Họ Hươu cao cổ

Họ Hươu cao cổ (Giraffidae) là một họ động vật có vú móng guốc chẵn có cùng chung tổ tiên với Họ Trâu bò. Họ này từng là một nhóm đa dạng lan rộng khắp lục địa Âu Á và Châu Phi, nhưng hiện nay chỉ còn hai loài còn sinh tồn là hươu cao cổ và hươu đùi vằn (okapi). Cả hai loài này đều sinh sống trong phạm vi khu vực châu Phi hạ Sahara: hươu cao cổ sinh sống trong các thảo nguyên rộng mở, còn hươu đùi vằn thì sinh sống trong các khu rừng nhiệt đới dày đặc thuộc Congo. Hai loài này trông rất khác nhau khi mới nhìn, nhưng lại chia sẻ một số đặc điểm chung, bao gồm lưỡi sẫm màu và dài, răng nanh có thùy, và các sừng được che phủ bởi da.

Họ Giraffidae chia sẻ nhiều đặc trưng chung với các loài động vật nhai lại khác. Chúng có các móng guốc chẻ đôi và các xương bàn tay thứ ba lớn, giống như ở trâu, bò và dạ dày bốn túi phức tạp. Chúng không có răng cửa và răng nanh ở hàm trên, được thay thế bằng tấm đệm dạng sừng và dai. Chúng có khe hở đặc biệt dài giữa các răng đằng trước và các răng ở má. Các răng hàm của chúng thích nghi với việc nghiền các thức ăn thực vật dai. Hành vi của 2 loài còn sinh tồn ít có điểm chung, có lẽ là do sự khác biệt trong môi trường sống và sinh thái của chúng.

Các họ hàng hóa thạch gần nhất của chúng bao gồm họ Palaeomerycidae và họ Climacoceratidae trông tương tự như hươu, nhiều chi của họ thứ hai từng có thời được nhận dạng thành hươu cao cổ. Các mẫu hóa thạch chỉ ra rằng nhiều loài dạng hươu cao cổ từng phát triển thịnh vượng từ thế Miocen (khoảng 20 triệu năm trước) cho tới gần đây. Một nhóm lớn dạng hươu cao cổ đã tuyệt chủng, "Sivatherium", có các nón sừng phân nhánh đủ rõ và có thể trông giống như những con hươu to hơn là giống hươu cao cổ.

Các họ hàng gần khác của Họ Giraffidae là các thành viên khác của phân bộ Ruminantia, bao gồm trâu, bò, dê, cừu và linh dương.

== Phân loại ==
- Bộ Guốc chẵn (Artiodactyla)
- Phân bộ Suina: lợn và lợn lòi Pecari
- Phân bộ Tylopoda: lạc đà và lạc đà không bướu
- Phân bộ Ruminantia
-  Cận bộ Tragulina
-   Họ Tragulidae: cheo cheo
-   Cận bộ Pecora
-   Họ Moschidae: hươu xạ
-   Họ Cervidae: hươu và nai
-   Họ Antilocapridae: Linh dương gạc nhiều nhánh
-   Họ Bovidae: trâu, bò, dê, cừu và linh dương
-   Họ †Gelocidae
-   Họ †Hoplitomerycidae
-   Siêu họ Giraffoidea
-    Họ †Climacoceratidae
-     †"Climacoceras"
-     †"Prolibytherium"
-     †"Orangemeryx"
-     †"Propalaeoryx"
-     †"Nyanzameryx"
-     †"Sperrgebietomeryx"
-     †"Canthumeryx"?
-    Họ †Palaeomerycidae
-     †"Climacomeryx"
-     †"Amphitragulus"
-     †"Asiagenes"
-     †"Sinclairomeryx"
-     †"Aletomeryx"
-     †"Drepanomeryx"
-     †"Rakomeryx"
-     †"Dromomeryx"
-     †"Subdromomeryx"
-     †"Barbouromeryx"
-     †"Bouromeryx"
-     †"Procranioceras"
-     †"Cranioceras"
-     †"Pediomeryx"
-     †"Yumaceras"
-     †"Palaeomeryx"
-     †"Ampelomeryx"
-     †"Oriomeryx"
-     †"Triceromeryx"
-    Họ Giraffidae
-     †"Bohlinia"
-     Chi Hươu cao cổ, "Giraffa"
-     †"Giraffokeryx"
-     †"Helladotherium"
-     †"Honanotherium"
-     Hươu đùi vằn, "Okapia johnstoni"
-     †"Paleotragus"
-     †"Sivatherium"
-     †"Samotherium"
-     †"Shansitherium"
-     (và nhiều chi tuyệt chủng khác)
Tần

Tần có thể chỉ:
==Tần (秦)==
===Chính quyền===
- Tần (nước) (900 TCN–221 TCN), một nước chư hầu của nhà Chu, Trung Quốc.
- Tần (triều đại) (221 TCN–206 TCN), hoàng triều đầu tiên của Trung Quốc sau khi nước này thống nhất - do Tần Thủy Hoàng làm Hoàng đế.
- Thời đại Thập lục quốc:
- Tiền Tần (前秦) (351-394), quân chủ là người Đê, họ Phù.
- Hậu Tần (后秦) (384–417), quân chủ là người Khương, họ Diêu.
- Tây Tần (西秦) (385-431), quân chủ là người Tiên Ti, họ Khất Phục.
- Chính quyền do Hư Trừ Quyền Cừ () làm thủ lĩnh.
- Chính quyền do Câu Cừ Tri () làm thủ lĩnh.
- Chính quyền do Trương Cư () làm thủ lĩnh.
- Chính quyền do Đậu Xung () làm thủ lĩnh.
- Chính quyền của thủ lĩnh Cừu Trì là Dương Nan Đương (429-442).
- Chính quyền do Mạc Chiết Niệm Sanh làm thủ lĩnh vào cuối thời Bắc Ngụy (527).
- Chính quyền do Tiết Cử làm thủ lĩnh vào thời Tùy mạt Đường sơ (617-618).
- Chính quyền do Chu Thử làm thủ lĩnh vào trung kỳ triều Đường (783).
- Chính quyền do Tần Tông Quyền làm thủ lĩnh vào mạt kỳ triều Đường (885-889).
- Chính quyền do Lý Thủ Trinh () làm thủ lĩnh vào thời Ngũ Đại Thập Quốc.
- phiên vương nước Tần đời nhà Minh

===Tước hiệu===
- Tần Vương là tước hiệu của rất nhiều nhân vật lịch sử, trong đó nổi bật nhất là Đường Thái Tông Lý Thế Dân trước khi lên ngôi Hoàng đế

===Tên người===
- Tần (họ), một họ ở khu vực đồng văn Đông Á.
- Gia tộc Hata (秦氏 "Tần thị") của Nhật Bản, tự xưng là hậu duệ của Doanh tính Tần thị nhà Tần.

===Địa danh===
- Đại Tần (大秦), tên gọi cổ của Trung Quốc chỉ Đế quốc La Mã và Cận Đông.
- Tần, giản xưng của tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc.
- Tam Tần, cách gọi lịch sử của Thiểm Tây. Vốn là từ chỉ ba trong mười tám phiên quốc là Ung, Tắc, Địch thời tiền Hán, lãnh địa của ba phiên vương là hàng tướng nhà Tần.
- Tần Lĩnh, dãy núi chính ở Thiểm Tây.
- Tần Xuyên (秦川), hay bình nguyên Vị Hà (渭河平原), tên lịch sử của bình nguyên Quan Trung.
- Trung Quốc cổ đại, theo cách người nước ngoại gọi tên nước này, như lời trong kinh Phật của Cưu-ma-la-thập "Cải phạm vi Tần, thất kỳ tảo úy" (改梵為秦，失其藻蔚)
===Khoa học===
- Tên giản xưng của hệ sao Delta Serpentis (Cự xà toạ δ)

==Tần (嬪)==
- Tần, một hạng thị thiếp của quân chủ Trung Quốc và các quốc gia khác.
==Khác==
- Một động từ chỉ phương pháp chế biến thực phẩm, trong đó người ta làm chín thức phẩm bằng hơi nước nóng (hấp cách thủy): gà tần
- Tần số, Tần suất...

==Xem thêm==
- Tần Vương
- Tần Thủy Hoàng
- Tần Nhị Thế
Xuồng

Xuồng là một loại thuyền nhỏ và hẹp, thường được chèo bằng sức người, đôi khi được lắp thêm động cơ (lúc đó gọi là xuồng máy hoặc ca nô).

==Xem thêm==
- Tắc ráng
- Thuyền máy
- Thuyền độc mộc
- Kanu
- Ca-nô (xuồng máy)

== Liên kết ngoài ==
- About.com Paddling: Technique, Safety, Photos, and Gear Reviews
- Canoe Sailing Magazine
- The Canadian Museum of Civilization - Native Watercraft in Canada
- International Canoe Federation Homepage
- Canadian Canoe Museum
- History of Canoes in Canada
- Wooden Canoe Heritage Association
- Wisconsin Canoe Heritage Museum
- Canoeing.com: Canoe Design
- Paddling graphics
- An article about Canoeing from The Canadian Encyclopedia.
- Watch a documentary on how to build a bark canoe
- Excavating Stone Age site Tybrind Vig, Denmark: Dugouts and Paddles
- National Museum of Australia Collection of Australian Aboriginal and Torres Strait Islander canoes.
Triệu

1000000 (một triệu, một trăm vạn) là số nhỏ nhất có 7 chữ số ngay sau 999999 và ngay trước 1000001.
- Căn bậc 2 của 1000000 là 1000
- Căn bậc 3 của 1000000 là 100
Hiệp định về rào cản kỹ thuật trong thương mại

Hiệp định về hàng rào kỹ thuật trong thương mại cũng được biết đến như là hiệp định TBT là một hiệp ước quốc tế của Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, nó đã được đàm phán ở Uruguay đa số đã đồng ý về thuế quan và thương mại bắt đầu áp dụng từ năm 1995.

== Liên kết ngoài ==
- Hiệp định tiếng Anh
- Hàng rào kỹ thuật trong thương mại: nhận dạng và vượt qua
- Hiệp định về hàng rào kỹ thuật trong thương mại
100000000 (số)

100000000 (),(một trăm triệu hay mười kinh (Hán-Việt: 一億)) là một số tự nhiên ngay sau 99999999 và ngay trước 100000001.
Hội Tam Hoàng

Hội Tam Hoàng() đề cập đến nhiều băng đảng tội phạm lớn xuyên quốc gia, có địa bàn hoạt động chủ yếu và hội sở đặt tại Hồng Kông, Ma Cao, Đài Loan, có chi nhánh hoạt động ở một số nơi khác có người Hoa sinh sống như Trung Hoa đại lục và các khu phố Tàu) ở châu Âu, Bắc Mỹ, Nam Phi, Úc và New Zealand.

== Lịch sử==
Hội Tam Hoàng được hình thành từ thời phong kiến Trung Hoa, theo kiểu một tổ chức liên kết bí mật giữa một số gia đình hoàng tộc chịu ơn nghĩa của nhau và bảo vệ lợi ích cho nhau. Hội Tam Hoàng xuất phát từ phong trào chống lại nhà Thanh của người Hán vào thế kỷ 17 mà các vị tỉ-khâu chùa Thiếu Lâm ở tỉnh Hà Nam (Trung Quốc) lãnh đạo. Tam Hoàng cứ thế lớn mạnh từ hết đời này đến đời khác cho đến thế kỷ 19, khi triều đình quyết định xử tử các thành viên của tổ chức này.

Theo một số nguồn tin, sau khi thất bại, bị trấn áp một số phần tử đã di cư sang Đông Nam Á và mang theo cơ cấu tổ chức của Hội Tam Hoàng hoạt động tại quốc gia sở tại. Đến đầu thế kỷ 20, Tam Hoàng trở thành một tổ chức tội phạm có tổ chức thực sự với hàng loạt hoạt động trên mọi lĩnh vực, từ buôn lậu vũ khí đến tống tiền, mại dâm, bắt cóc, tổ chức vượt biên bất hợp pháp, làm hàng giả, cho vay nặng lãi, đánh bạc...

== Tổ chức, hoạt động ==
Điểm đặc biệt của Hội Tam Hoàng là mọi hoạt động đều rất bí mật, chính vì thế hầu như có rất ít thông tin về tổ chức này lọt được ra ngoài. Sau khi chính quyền Mao Trạch Đông quyết tâm trấn áp, hội này đã di chuyển phần lớn sang Hồng Kông. Và từ đó, Hồng Kông trở thành căn cứ hoạt động rầm rộ nhất của tổ chức tội phạm này với khoảng 50 băng đảng con quy tụ ít nhất 80.000 thành viên.

Hội Tam Hoàng phát triển như vũ bão, vươn vòi bạch tuộc vào mọi lĩnh vực trong đời sống của người Hồng Kông. Vũ khí chủ yếu của các thành viên Hội Tam Hoàng tại Hồng Kông là dao tông (machete) hay còn gọi là "dao chặt dưa hấu" (watermelon knife). Từ năm 1997, Hồng Kông được trao trả về Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa quản lý, Hội Tam Hoàng đã nhanh chân di chuyển địa bàn hoạt động sang Hoa Kỳ, Hà Lan... và hiện nay đang xây dựng phát triển tại các quốc gia này. Nhận dạng người của Hội Tam Hoàng là hình xăm chữ số 3 trong hình đám mây hoặc chim én

==Xem thêm==
- Thiên địa hội
- Hội tam điểm
- Hội kín
- Xã hội đen
- Trương Văn Cam
- Akuto Akai

== Liên kết ngoài ==
- Triads
- Triads
- Asian Youth Gangs: Basic Issues for Educators
- Hong Kong Triads
- Chinese Criminal Enterprises
- Chinese Transnational Organized Crime: The Fuk Ching PDF Lưu trữ 08/02/2001
Visoko

Visoko () là một thành phố của Bosna và Hercegovina. Đây là trung tâm thời kỳ đầu của nhà nước Bosna Trung Cổ, và là nơi vị vua Bosna đầu tiêng, Tvrtko I, đăng quang. Tọa lạc giữa Zenica và Sarajevo, Visoko nằm cạnh sông Bosna, nơi sông Fojnica hòa vào.

Khu vực Visoko có chừng 46.000 cư dân, trong đó ước tính 17.000 sinh sống trong địa giới thành phố.
Người Hạc Lão (định hướng)

Người Hạc Lão là một nhóm tộc người nói tiếng Mân Nam, có thể là:
- Người Hạc Lão (Hō-ló), một trong bốn tộc người chiếm đa số ở Đài Loan.
- Người Triều Sán tại Triều Sán, Quảng Đông.
- Người Hải Lục Phong tại Sán Vĩ, Quảng Đông.
Tải trọng công trình

Trong thiết kế xây dựng, tải trọng công trình hay chính xác hơn là tải trọng và tác động (tiếng Anh: "loads and actions") là các tác động vào công trình xây dựng, dưới dạng lực (tải trọng), và các tác động khác không phải là lực như (chênh lệch nhiệt độ, biến dạng cưỡng bức).
- Tải trọng ("loads") là các tác động, dưới dạng lực thật sự, từ bên ngoài đặt vào hay trọng lượng của bản thân kết cấu công trình, mà kết cấu công trình phải mang.
- Chênh lệch nhiệt độ giữa các phần của kết cấu, biến dạng cưỡng bức của các phần kết cấu tuy không phải là tác động dưới dạng lực nhưng chúng cũng là những dạng đặc biệt của tải trọng công trình, vì ảnh hưởng của chúng đến kết cấu công trình là như nhau: cùng làm cho kết cấu phát sinh ra nội lực kháng lại chúng.

== Phân loại tải trọng ==
Có nhiều loại lực tác động vào kết cấu công trình, ứng với mỗi loại là các loại tải trọng.

=== Tải trọng tĩnh ===
Tải trọng tĩnh là lực đặt tĩnh tại trong suốt quá trình làm việc của kết cấu, nằm ở trên, hay bên trong (tức trọng lực của chính kết cấu), của kết cấu công trình.

Ví dụ:
- Trọng lượng của các lớp hoàn thiện (trát, lát...) cùng trọng lượng của bản thân kết cấu sàn bê tông cốt thép, là tĩnh tải tác dụng lên kết cấu sàn bê tông cốt thép.
- Trọng lượng của bê tông cốt thép sàn cùng trọng lượng của hệ khuôn đúc sàn, là tĩnh tải tác dụng lên kết cấu khuôn đúc sàn.

=== Tải trọng động ===
Tải trọng động là lực gây ra do các vật thể bên ngoài kết cấu tác động vào kết cấu công trình trong khi chúng đang chuyển động có hướng vào kết cấu công trình. và gây ra gia tốc chuyển vị cho các phần tử của kết cấu.

Thí dụ: trọng lực người di chuyển trên công trình kiến trúc sẽ là tải trọng động.

=== Tải trọng gió ===
Tải trọng gió là lực đẩy ngang của gió, tác động vào công trình xây dựng. Tải trọng gió là một loại tải trọng động đặc biệt.

=== Động đất ===
Hiện tượng nứt gãy trong lòng vỏ quả đất làm cho bề mặt trái đất bị thay đổi. Sứt nứt gãy này làm nên một chấn động từ tâm vùng bị nứt đến bề mặt trái đất.

== Xem thêm ==
- Trọng lực
- Gió
1000000000

1 000 000 000 (formula_1) hay còn gọi là một tỷ là một số tự nhiên. Về mặt vị trí trên trục số, 1000000000 là số liền trước số 1000000001 (formula_2) và là số liền sau số 999999999 (formula_3). Về tính chất đại số, 1000000000 (formula_1 là một số chính phương, không phải là một số nguyên tố.
Xe đầu kéo

Xe đầu kéo là những loại xe vận chuyển hàng hóa, chở được những vật cồng kềnh và trọng lượng lớn trên sơmi rơ moóc container...Với phần đầu kéo gồm 2 đến 4 trục cơ sở kéo dài hoặc hơn tùy theo nhu cầu sử dụng của khách hàng. 

== Hoạt động ==
Xe đầu kéo hoạt động độc lập vì có thể tách rời với phần thùng hàng giúp việc bốc dỡ hàng hóa dễ dàng, thuận tiện hơn.

Vì có thể kéo thêm các rơ moóc khác nhau nên có thể chở được thêm các loại hàng hóa khác nhau giúp tăng sự linh động, hiệu quả trong công việc.

Vì hoạt động riêng biệt nên xe đầu kéo là loại xe chuyên dùng để vận chuyển các loại container xuất nhập khẩu bằng đường biển hoặc đường sắt.
1000 (số)

1000 (một nghìn, hay một ngàn) là một số tự nhiên ngay sau 999 và ngay trước 1001.
Hươu xạ Siberia

Hươu xạ Siberia ("Moschus moschiferus") là một loài hươu xạ tìm thấy trong các cánh rừng miền núi của Đông Bắc Á. Nó sinh sống chủ yếu tại các cánh rừng taiga của miền nam Siberia, nhưng cũng được phát hiện là có tại các khu vực khác nhau của Mông Cổ, Nội Mông, Mãn Châu và bán đảo Triều Tiên.

Hươu xạ Siberia được IUCN phân loại là dễ bị thương tổn (1996). Người ta săn bắt chúng để lấy xạ hươu, chứa một loạt các hợp chất hữu cơ có mùi thơm mạnh, dùng trong sản xuất nước hoa và một số dược phẩm, có thể bán được tới giá 45.000 USD/kg. Chỉ khoảng 25 gam xạ hươu có thể tiết ra từ một con đực trưởng thành. Người ta có thể tách xạ mà không cần giết chết con vật, nhưng đây là một việc rất ít khi những người thợ săn làm. Thường thì họ giết chết con vật để lấy toàn bộ túi xạ. Một phân loài khác biệt của nó sinh sống trên đảo Sakhalin.

== Đặc điểm ==
Đây là loài sinh sống với hình thức kiếm ăn về đêm là chính và chúng chỉ di chuyển trong một khoảng cách nhỏ mỗi đêm (khoảng 3–7 km). Nó ưa thích các khu vực có độ cao lớn hơn 2.600 m. Các con trưởng thành có kích thước nhỏ, dài khoảng 86–100 cm, cao 52–55 cm và chỉ cân nặng khoảng 7–17 kg. Bộ lông của chúng dao động từ màu nâu ánh vàng sáng tới đen, trong đó màu nâu sẫm là chủ yếu. Các chân sau dài và khỏe hơn các chân trước. Chúng không có gạc, nhưng con đực trưởng thành có răng nanh trên khá dài, tới 10 cm. Chúng có thể sống tới 10-14 năm, trong tình trạng bị giam cầm có thể tới 20 năm.
Độ tuổi trưởng thành và phát dục: 15-17 tháng tuổi. Thời gian mang thai của con mẹ là 6,5 tháng, nó sinh ra hai con non, ít khi là 1 hay 3, thông thường thời gian sinh diễn ra trong tháng Năm hay tháng Sáu. Thời gian cho bú sữa: 3-4 tháng.
Cầu Chui

Cầu Chui là cầu đường sắt trên tuyến Hà Nội - Hải Phòng. Cầu xây dựng cùng thời điểm với cầu Long Biên (1899 - 1902). Vị trí cầu là tại điểm vượt qua Quốc lộ 1 tại Gia Lâm, Hà Nội (ngày nay là đường Nguyễn Văn Cừ, quận Long Biên). Quốc lộ 1 cũ đi chui dưới gầm cầu, chính vì vậy mà cầu đường sắt trên có tên là cầu Chui. Và tên này cũng trở thành địa danh của khu vực này. Trước khi Đường 5 kéo dài được khánh thành, Cầu Chui là điểm đầu của quốc lộ 5.

Trước khi có cầu Thăng Long, cầu Thanh Trì, cầu Vĩnh Tuy muốn đi các tỉnh phía Bắc sông Hồng (Hải Dương, Hải Phòng, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Yên Bái, Lào Cai...) đều phải qua cầu Chui. Cầu Chui có một vị trí quan trong về quân sự cũng như về kinh tế.
Địch

Địch, cũng có thể được gọi là quân địch, kẻ địch, kẻ thù, đối phương, đối tượng tác chiến hoặc giặc, là một người hoặc nhóm người được xem là một thế lực đối nghịch hoặc một mối đe dọa. Đây là một khái niệm cơ bản đối với cả từng cá nhân lẫn các cộng đồng. Việc sử dụng thuật ngữ "địch" có chức năng xác định một đối tượng nào đó là một mối đe dọa, từ đó khơi gợi phản ứng cảm xúc mạnh mẽ chống lại đối tượng đó.

==Liên kết ngoài==
- The Enemy - Một bức ảnh trong chiến tranh Việt Nam
RealAudio

RealAudio là một định dạng tập tin âm thanh do RealNetworks đã giữ bản quyền. RealAudio là phần âm thanh của RealMedia, bao gồm RealVideo và RealAudio.

Một đoạn âm thanh hay video trước khi truyền qua Internet thường được nén, để có dung lượng nhỏ. RealNetworks là công ty đầu tiên cống hiến cho những người sử dụng Internet phương tiện truyền âm thanh qua hệ thống World Wide Web. Sau khi thu âm thanh và lưu trữ ở dạng WAV, người ta hoán chuyển qua dạng RealAudio và lưu trữ ở dạng RAM (sau này là dạng RM). Muốn nghe những âm thanh dạng RAM hay RM, người nghe phải cài đặt chương trình RealPlayer.

Để làm thành sản phẩm ở dạng RAM hay RM thì phải dùng sản phẩm RealProducer. Về sau, công ty này còn ra nhiều sản phẩm khác được dùng ở các đài phát thanh hay phát hình qua Internet.

==Liên kết ngoài==
- Trang chính của RealNetworks
Đường cơ sở

Đường cơ sở có thể chỉ:
- Đường cơ sở (quản lý cấu hình)
- Đường cơ sở (in ấn)
- đường phía sau trên sân tennis
- Đường cơ sở (bản đồ địa hình)
- Đường cơ sở (dược lý)
- Đường cơ sở (biển), đường ranh giới phía trong của lãnh hải và phía ngoài của nội thủy.
Máy bơm

Máy bơm là một loại máy thủy lực, nhận năng lượng từ bên ngoài (cơ năng, điện năng, thủy năng..vv..) và truyền năng lượng cho dòng chất lỏng, nhờ vậy đưa chất lỏng lên một độ cao nhất định hoặc dịch chuyển chất lỏng theo hệ thống đường ống.

Archimedes đã mô tả các máy bơm đầu tiên vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên được biết đến như là Bơm trục vít của Archimedes.Bơm hoạt động bằng cách dùng cơ năng để đẩy môi chất, hoặc là nâng cao lên hoặc nén lại.

==Cấu tạo máy bơm nước thông thường==
Một máy bơm nước có cấu tạo gồm 4 phần chính:

- Bánh công tác: được lắp trên trục của bơm để cố định với trục tạo nên phần quay gọi là Roto

- Trục bơm: thường được chế tạo bằng thép hợp kim và được lắp với bánh công tác thông qua mối ghép then.

- Bộ phận dẫn hướng vào: thuộc thân máy bơm thường

- Bộ phận dẫn hướng ra: được đúc bằng gang và có hình dạng tương đối phức tạp

== Phân loại máy bơm ==
Dựa vào những đặc điểm như: nguyên lý tác động của cánh bơm vào dòng nước, dạng năng lượng làm chạy máy bơm, kết cấu máy bơm, mục đích bơm, loại chất lỏng cần bơm để phân chia ra chủng loại máy bơm...

Trong đó thường dùng đặc điểm thứ nhất để phân loại máy bơm; theo đặc điểm này máy bơm được chia làm hai nhóm: Bơm động học và Bơm thể tích. Ngoài ra còn có các dạng bơm với các tên gọi khác như:

- Bơm ly tâm
- Máy nén khí
- Bơm chân không
- Bơm cánh khế (lope pump)
- Bơm trục vít
- Bơm định lượng
- Bơm thủy lực
- Bơm bánh răng
- Bơm màng

==Tham khảo==
- Australian Pump Manufacturers' Association. "Australian Pump Technical Handbook", 3rd edition. Canberra: Australian Pump Manufacturers' Association, 1987. ISBN 0731670434.
- Hicks, Tyler G. and Theodore W. Edwards. "Pump Application Engineering". McGraw-Hill Book Company.1971. ISBN 07-028741-4
- Robbins, L. B. "Homemade Water Pressure Systems". "Popular Science", February 1919, pages 83–84. Article about how a homeowner can easily build a pressurized home water system that does not use electricity.

==Liên kết ngoài==
- www.pumpschool.com—Pump education devoted primarily to rotary positive displacement pumps
- Parish Pumps of Eastern Essex in the UK
- Pump sizing calculator Calculate nPSHA, suction, discharge, differential pressure and power required for any pumping system.
Nguyên lý Landauer

Nguyên lý Landauer, lần đầu được nêu vào năm 1961 bởi Rolf Landauer ở IBM, nói rằng 

Cụ thể, việc xoá một bit thông tin sẽ làm entropy tăng: 
với "k" là hằng số Boltzmann, và có thể dẫn đến sự toả ra môi trường ở nhiệt độ "T" một nhiệt lượng là:

Mặt khác, với các quá trình tính toán thuận nghịch, có thể thực hiện bởi các quá trình nhiệt động lực học thuận nghịch, không làm tăng entropy, và không gây ra sự toả nhiệt ra môi trường.

Nguyên lý Landauer giải thích tại sao các máy tính hiện nay, khi thực hiện tính toán (không thuận nghịch) đều toả ra nhiệt và cần có hệ thống làm mát.

Nguyên lý này, gần đây, bị đặt nghi vấn bởi Earman và Norton (1998), và Shenker (2000) hay Norton (2004).

Tháng 3 năm 2012, một đội các nhà vật lý đến từ Đại học Augsburg, Đại học Kaiserslautern ở Đức và École normale supérieure de Lyon Pháp đã đăng một bài báo trên tạp chí Nature cho thấy lần đầu tiên họ đã đo được lượng nhiệt tỏa ra khi thực hiện xóa bit thông tin và xác nhận bằng thực nghiệm nguyên lý này.

== Phân tích ==
Nguyên lý Landauer có thể được hiểu là hệ quả của định luật hai nhiệt động lực học—nói rằng entropy của một hệ kín không thể giảm—cùng với định nghĩa của nhiệt độ nhiệt động lực.

Khi số trạng thái lô gíc của một hệ giảm (quá trình tính toán bất thuận nghịch) nó gây ra một sự giảm entropy thông tin, bị ngăn cản bởi định luật hai nhiệt động lực học, trừ phi số trạng thái vật lý (không mang thông tin) tăng lên, để giữ tổng số trạng thái ít nhất là không nhỏ hơn ban đầu. Điều này dẫn đến tổng số trạng thái vật lý tăng, làm cho entropy nhiệt động lực tăng theo.

Entropy cực đại của một hệ thống có hạn là có hạn. Lý thuyết trường lượng tử quy định một hệ có thể tích và năng lượng giới hạn phải có entropy có hạn. Để entropy của máy tính không tăng vượt quá giới hạn, nó cần trao đổi lượng entropy dư thừa "S" với môi trường ở nhiệt độ "T", dẫn đến nhiệt lượng toả ra cho môi trường "Q" = "ST".

Ví dụ, khi một bit bị xoá, entropy thông tin mất "k" ln 2, dẫn đến entropy vật lý tăng "k" ln 2, và nhiệt toả ra cho môi trường là "Q" ≥ "kT" ln 2.

Biểu thức này lần đầu được giới thiệu bởi John von Neumann, nhưng được chứng minh cẩn thận lần đầu bởi Landauer.

==Liên kết ngoài==
- blog của Cosma Shalizi
Yves Chauvin

Yves Chauvin (sinh ngày 10 tháng 10 năm 1930 – 27 tháng 1 năm 2015) là một nhà hóa học người Pháp, ông là cựu Giám đốc nghiên cứu danh dự của Viện Dầu mỏ Pháp. Năm 2005 ông được trao giải Nobel về hoá học, cùng với Robert H. Grubbs và Richard R. Schrock. Tuy nhiên, ông đã tuyên bố từ chối tiền giải vì các nghiên cứu của ông là từ 35 năm trước đây và ông chỉ thắng giải Nobel vì công của hai nhà nghiên cứu kia.

== Liên kết ngoài ==
- Thông tin chi tiết về giải Nobel của Yves Chauvin
Robert H. Grubbs

Robert H. Grubbs (sinh ngày 27 tháng 2 năm 1942 - Ngày 19 tháng 12 năm 2021) là một nhà hóa học người Mỹ. Ông học hóa học tại Đại học Florida và làm dự án tiến sĩ tại Đại học Columbia tại Thành phố New York vào năm 1968.

Sau khi tốt nghiệp bằng tiến sĩ ông đã làm việc tại Đại học Stanford rồi Đại học bang Michigan ("Michigan State University"). Năm 1978, ông gia nhập Học viện Kỹ thuật California ("California Institute of Technology") và giữ ghế Giáo sư Hóa học Victor and Elizabeth Atkins.

Năm 2005 ông được trao giải Nobel Hóa học cùng với Richard R. Schrock và Yves Chauvin.

== Liên kết ngoài ==
- Web page tại Caltech
- Tiểu sử tại Đại học Missouri tại St. Louis
Richard R. Schrock

Richard R. Schrock (sinh 4 tháng 1 năm 1945) là một nhà hóa học người Mỹ. Ông ra trường năm 1967 với bằng về hóa học của Đại học California tại Riverside, năm 1971 ông nhận bằng tiến sĩ của Đại học Harvard, sau đó ông đến Đại học Cambridge để học thêm dưới sự chỉ dẫn của Lord Jack Lewis. Năm 1972 ông làm việc cho công ty DuPont và sang năm 1975 ông gia nhập Học viện Kỹ thuật Massachusetts (MIT). Ông giữ ghế Giáo sư Hóa học Frederick G. Keyes tại MIT từ năm 1989 đến nay.

Năm 2005, ông được trao giải Nobel Hóa học cùng với Robert H. Grubbs và Yves Chauvin.

== Liên kết ngoài ==
- Nhóm nghiên cứu của Schrock tại MIT
Fukui Kenichi

Năm 1981, ông được trao giải Nobel Hóa học cùng với Roald Hoffman. Ông cũng được biết đến như là nhà khoa học châu Á đầu tiên nhận được giải Nobel hóa học.
Lương Châu từ

Lương Châu từ (凉州词) là bài thơ thất ngôn tứ tuyệt nổi tiếng của Vương Hàn (王翰) được sáng tác từ tên gọi của một điệu hát cổ của người Trung Hoa nói về chủ đề trận mạc, biên ải. Trong thơ cổ Trung Hoa, nhiều điệu hát dân gian như các từ, khúc "Thượng chi hồi, Chiến thành nam, Tương tiến tửu, Hoàng tước hành, Lạc mai hoa..." được rất nhiều nhà thơ ưa chuộng và thường dùng để đặt tên cho tác phẩm của mình, đặc biệt trong Đường thi.

Vương Chi Hoán, một tác giả thời Sơ Đường cũng có bài thơ Lương Châu từ (hay còn có tên "Xuất tái-Lương Châu từ") nhưng không nổi tiếng bằng.

== Đọc thêm ==
- Lê Nguyễn Lưu, "Đường Thi Tuyển dịch", Nhà xuất bản Thuận Hoá, Huế, 1997.
- Trần Trọng San, "Thơ Đường", Tủ sách Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 1990.
- Đinh Vũ Ngọc, "Đường thi cảm dịch", Nhà xuất bản Đà Nẵng, 1999.
Bánh cáy

Bánh cáy là đặc sản của làng Nguyễn, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (nay xã Đông Hưng, tỉnh Hưng Yên).

Bánh cáy có nhiều màu sắc. Người ta chọn loại nếp ngon (nếp cái hoa vàng). Người ta đem trộn gạo nếp đã ngâm cùng gấc để tạo màu đỏ và với quả dành dành để tạo màu vàng. Sau khi đồ xôi đem cả nồi giã thành bột dẻo như bột bánh dày, cho ra khay đợi đến khi bột khô thái thành con cáy trong bánh cáy. Cả nồi mạch nha được nhào trộn với những nguyên vật liệu trên cùng những hạt bỏng trắng tinh, đun vừa lửa đến độ dẻo cần thiết, bánh mềm, đem lèn chặt trong những chiếc khuôn bằng gỗ hình chữ nhật được lót thêm vừng, lạc, mứt bí. Khi bánh nguội, dóc khuôn lấy ra cắt thành những thanh nhỏ, đóng hộp. Trên ban thờ ngày xuân, những hộp bánh cáy được xếp bên những bánh chưng, bánh dày, mâm ngũ quả...

==Xem thêm==
- "Bánh cáy". "Cổng thông tin điện tử tỉnh Thái Bình." Lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2006 tại Wayback Machine. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2021.
New Hampshire

New Hampshire (phát âm là Niu Ham-Sờ, S nặng) là một tiểu bang thuộc vùng New England ở phía đông-bắc của Hoa Kỳ, tiếp giáp với tỉnh bang Quebec của Canada. Tiểu bang này bảy vùng khác nhau: Seacoast, Dartmouth - Lake Sunapee, Lakes Region, Merrimack Valley, Monadnock Region, White Mountains và Great North Woods.

Đây là nơi sinh của Tổng thống Franklin Pierce (tại Hillsboro).

== Liên kết ngoài ==
- New Hampshire Government
- Visit New Hampshire
Võ An Ninh

Võ An Ninh (18 tháng 6 năm 1907 – 4 tháng 6 năm 2009), quê Hải Dương, tên thật là Vũ An Tuyết, là một nghệ sĩ nhiếp ảnh nổi tiếng của Việt Nam. Ông sở hữu nhiều bộ ảnh có giá trị của lịch sử Việt Nam. Ông từng làm phóng viên nhiếp ảnh Sở Kiểm lâm Hà Nội thời Pháp thuộc, khu Triển lãm Trung ương và Xưởng phim Đèn chiếu Việt Nam (1954–1970), ủy viên Ủy ban Trung ương Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam, ủy viên Hội đồng Nghệ thuật Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam khóa 3.

==Tiểu sử==
Võ An Ninh là con trai trưởng trong một gia đình có bốn anh em. Ông theo học tiểu học tại Trường Amiral Courbet (nay là Trường Nguyễn Du, Hà Nội), đậu xong bằng Certifica (1924), ông vào học Trường Bưởi.

== Những bức ảnh nổi tiếng ==
Võ An Ninh đã có tác phẩm "Buổi sáng trên đê sông Hồng" được giải thưởng ngoại hạng do Hội mỹ thuật kỹ nghệ Việt Nam tặng.

Năm 1938, tác phẩm "Đẩy thuyền ra khơi" được giải thưởng ngoại hạng triển lãm ảnh Paris – Pháp

Cuối năm 1938, ông được Bằng khen của triển lãm ảnh nghệ thuật quốc tế Bồ Đào Nha cho tác phẩm "Chợ bán nồi đất" và Huy chương vàng trong cuộc triển lãm ảnh nghệ thuật cá nhân tại Huế.

Bộ ảnh ghi lại nạn đói năm 1945 là một thành công trong sưu tập ảnh: bức ảnh hai em bé ngồi bên cây số hai Thái Bình chờ chết.

Năm 1960, ông được Huy chương đồng triển lãm ảnh quốc tế tại Liên Xô với tác phẩm "Nước ròng bãi Trà Cổ".

Bằng khen do triển lãm ảnh quốc tế BIFOTA tặng tác phẩm "Đôi nét thủy mặc Sa Pa".

Tháng 7 năm 1981 ở Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội năm 1983: Các tác phẩm về Hồ Gươm như "Hồ Gươm buổi sớm", "Hồ Gươm bốn mùa", có những bức man mác nét cổ hoài như "Thu về", "Nhớ xưa", những bức ảnh về thiếu nữ như "Thiếu nữ Hà Nội", "Trong vườn si đền Voi Phục", "Một nét quê hương, Hương lúa"... Nhiều bức ảnh khác chụp ở những vùng đất khác nhau trên khắp mọi miền đất nước như "Thác Bản Giốc" (Cao Bằng), "Đỉnh Phan-xi-păng"," Xuân về trên dãy Hoàng Liên Sơn", "Phơi lưới trên sông Cấm, Biển bạc" (Đà Nẵng), "Suối nắng rừng thông" (Đà Lạt), "Nhà thờ Đức Bà"...

== Đóng góp ==
Ông sống trọn đời cho nghệ thuật nhiếp ảnh và cho sự nghiệp cách mạng của Việt Nam. Ông được xem là người phát hiện ra và lưu giữ những cái đẹp "một đi không trở lại" của thời đại qua các bức ảnh như: "Ông Đồ viết câu đối Xuân", "Cảnh chợ hoa ngày Tết".

Nghệ sĩ Võ An Ninh từ trần hồi 18 giờ 45 phút ngày 4 tháng 6 năm 2009 tại Thành phố Hồ Chí Minh, thọ 101 tuổi.

==Huân chương==
- Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt I (1996)
- Huân chương Độc lập hạng Ba
- Huân chương Lao động hạng Nhì
- Huân chương Kháng chiến hạng Nhất
- Huân chương Kháng chiến hạng Nhì
- Huy chương vì sự nghiệp Văn học – Nghệ thuật Việt Nam
- Huy chương vì sự nghiệp Văn hóa – Thông tin
- Huy chương vì sự nghiệp phát triển Nghệ thuật Nhiếp ảnh Việt Nam

== Liên kết ngoài ==
- Nhiếp ảnh Võ An Ninh và 100 mùa xuân
- Võ An Ninh – Một cuộc đời nhiếp ảnh
- Nhà nhiếp ảnh cao tuổi nhất sở hữu nhiều bộ ảnh có giá trị lịch sử Việt Nam
- Hình Võ An Ninh với những bức ảnh lịch sử
- Nhiếp ảnh gia Võ An Ninh với 101 mùa xuân
- Những tác phẩm nổi tiếng của ông
Louisiana

Louisiana ( hay ; tiếng Pháp Louisiana: "La Louisiane", hay ; tiếng Creole Louisiana: "Léta de la Lwizyàn"; tiếng Pháp chuẩn "État de Louisiane", ) là một tiểu bang tọa lạc ở miền Nam Hoa Kỳ. Louisiana là bang rộng lớn thứ 31 và bang đông dân thứ 25 trong 50 tiểu bang của Hoa Kỳ. Thủ phủ là Baton Rouge, còn thành phố lớn nhất là New Orleans. Louisiana là bang duy nhất của Hoa Kỳ mà phân cấp hành chính được gọi là "parish", tương đương với "county" ở các bang khác. Parish lớn nhất theo dân số là Đông Baton Rouge, và lớn nhất theo diện tích là Plaquemines. Louisiana tiếp giáp với Arkansas về phía bắc, Mississippi về phía đông, Texas về phía tây, và vịnh México về phía nam.

Đa phần đất đai của bang được tạo nên từ trầm tích sông Mississippi, tạo nên những châu thổ rộng lớn và những khu vực bát ngát đầm lầy và đồng lầy ven biển. Tại đây có sự phong phú về sinh vật điển hình miền Nam Hoa Kỳ, với ví dụ là các loài cò quăm và cò trắng. Cũng có nhiều loài ếch cây, và cá như cá tầm và cá tầm thìa. Ở nơi cao hơn một chút, cháy rừng là một hiện tượng phổ biến, và ở đó có những khu rừng thông lá dài bạt ngàn và xavan ngập nước. Những điều này hỗ trợ cho sự sinh tồn của một số lớn thực vật, gồm nhiều loài lan và thực vật ăn thịt. Louisiana có nhiều tộc người bản địa hơn bất kỳ bang miền nam nào khác, trong đó bốn được công nhận cấp liên bang, mười được công nhận cấp tiểu bang, và bốn chưa được công nhận.

==Tên gọi==
Louisiana được đặt theo tên Quốc vương Pháp Louis XIV. Sau khi René-Robert Cavelier, Sieur de La Salle tuyên bố chủ quyền lưu vực sông Mississippi cho Pháp, ông đặt tên cho nó là . Hậu tố -ana (hay -ane) trong tiếng Latinh có nghĩa là "thuộc về (gì đó, ai đó)". Nên cả cụm danh từ này có nghĩa là "thuộc về Louis". Lãnh thổ Louisiana thuộc Pháp xưa kia kéo dài từ Vịnh Mobile xuống tận phía bắc biên giới Canada–Hoa Kỳ và bao gồm cả một phần nhỏ phía tây nam Canada ngày nay.

== Xem thêm ==
- Vùng đất mua Louisiana
Sông Hán

Sông Hán hay Hán giang có thể là tên của các con sông:
- Sông Hán ở trung bộ bán đảo Triều Tiên, chảy qua thủ đô Seoul của Hàn Quốc.
- Sông nhánh Hán Thủy của Trường Giang tại Trung Quốc.
Sông Đại Đồng

Sông Đại Đồng là một sông lớn tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Đầu nguồn sông phát xuất từ dãy núi Nangnim ở phía Bắc nước này. Sông sau đó chảy về phía Tây Nam và đổ vào vịnh Triều Tiên tại Nampho. Sông này chảy qua thủ đô Bình Nhưỡng của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Dọc theo sông có những công trình như tháp Chủ Thể ("Juche") và quảng trường Kim Nhật Thành.

Sông dài khoảng 439 km và thường là khá sâu. Đây là sông dài thứ 5 tại bán đảo Triều Tiên và là sông dài thứ hai tại Triều Tiên. Bình Nhưỡng nằm cách xấp xỉ 110 km về phía trên của cửa sông. Do có lòng song sâu nhất định nên giao thông thủy cũng phát triển trên sông Đại Đồng; tàu lớn có thể theo sông vào đến 65 km trong nội địa, mặc dù vậy, hầu hết chúng đều dừng tại Songrim.

==Lịch sử==
Kinh đô của Cao Câu Ly, mà nay nằm trên địa phận Bình Nhưỡng, nằm bên bờ sông Đại Đồng. nhiều di chỉ khảo cổ có niên địa từ thời đồ đá mới và đồ đồng đã được tìm thấy dọc sông, cũng như các di chỉ của Lạc Lãng quận nhà Hán, mà cuối cùng cũng bị Cao Câu Ly chinh phục. Lăng mộ Nakrang, được người Nhật khai quật khi họ đô hộ bán đảo, cho phát hiện thấy một nền văn minh từng phát triển mạnh mẽ tập trung quanh sông Đại Đồng.

Vào thời Triều Tiên thuộc Nhật, sông được gọi là Daidō, âm Hán Hòa của chữ Hán tương ứng. Sông cũng từng được gọi với cái tên "Pae".

==Đập và cầu==
Năm 1986, chính quyền Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên đã hoàn thành việc xây dựng đập nước Biển Tây ("Hải Tây áp môn") dài 8 km, với ba cống và 36 cửa cống, tại đoạn sông Đại Đồng gần Namp'o. Đập đóng vai trò kiểm soát lũ lụt và để cung cấp nước tưới tiêu cho vùng đất mới cải tạo tại vịnh Triều Tiên. Đập đã làm giảm khả năng tự làm sạch của sông và ô nhiễm có xu hướng tập trung trên sông. Các đạp khác, như Nhà máy thủy điện Nyongwon, được xây dựng để cung cấp nguồn điện năng cho đất nước.

Tại Bình Nhưỡng, có 6 cây cầu bắc qua sông Đại Đồng, trong đó có cầu Okryu, cầu Rungra, và cầu Taedong.

== Xem thêm ==
- Danh sách sông châu Á
- Địa lý Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Chút chít (cây)

Cây chút chít là một loài cây thân thảo sống lâu năm, mọc rất phổ biến tại các bãi cỏ ở phần lớn các khu vực của châu Âu và nó cũng được trồng làm một loại rau ăn lá. Nó là một loại cây thân mảnh cao khoảng 60 cm, với thân và lá chứa nhiều nước. Nó có các cụm hoa xoắn màu lục ánh đỏ, nở vào giai đoạn tháng Sáu-Bảy. Lá thuôn dài, các lá phía dưới dài khoảng 7–15 cm, có hình gần giống mũi tên tại gốc lá và có cuống lá rất dài. Các lá phía trên không có cuống lá và nói chung có màu trở thành đỏ sẫm.

Khi các hoa tăng trưởng về kích thước, chúng trở thành màu ánh tía. Các nhị hoa và nhụy hoa mọc trên các cây khác nhau. Hạt khi chín có màu nâu và sáng. Các rễ lâu năm mọc sâu trong lòng đất.

Lá của chút chít bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ Lepidoptera phá hoại, bao gồm cả "Timandra griseata".

Cây chút chít đã được con người gieo trồng trong nhiều thế kỷ, mặc dù độ phổ biến của nó ngày càng suy giảm theo thời gian. Do có vị chua nhẹ, nó làm giảm sự khát nước và có thể là có ích trong việc tạo ra sự ngon miệng. Lá của nó ăn được và có thể thêm vào các món xà lách để tăng thêm hương vị. Lá của nó cũng có thể nghiền nhuyễn trong các món xúp và nước xốt và là thành phần cơ bản trong món xúp lòng đỏ trứng của người châu Âu. Trong lá và thân cây chứa axít oxalic, là chất tạo ra hương vị đặc trưng của nó và vì thế có thể bị cấm sử dụng đối với những người bị bệnh thấp khớp, sỏi thận hay sỏi mật. Nó cũng là một loại chất nhuận tràng.
Kappa

Kappa (chữ hoa Κ, chữ thường κ hoặc ϰ) là chữ cái thứ 10 của bảng chữ cái Hy Lạp.

Chữ cái này là nguồn gốc cho chữ K trong tiếng Latinh và chữ К trong bảng chữ Kirin.

== Ký hiệu ==
Chữ kappa được dùng làm ký hiệu trong nhiều lĩnh vực khoa học.

Trong hình học vi phân, độ cong của đường cong được ký hiệu bằng chữ κ.

Trong vật lý, các đại lượng thường được ký hiệu bằng chữ κ có hằng số xoắn của một dao động tử, hằng số điện môi của tụ điện.

Trong cơ học chất lưu, κ được dùng để ký hiệu hằng số von Kármán.
Tổng công trình sư

Tổng công trình sư là người làm công tác kỹ thuật hoặc quản lý có kiến thức tổng hợp hệ thống, có chuyên môn sâu về một ngành và am hiểu rộng các lĩnh vực có liên quan, có năng lực điều hành một hệ thống kinh tế - kỹ thuật cụ thể.

==Từ nguyên==
Trong tiếng Việt, thuật ngữ Tổng công trình sư là một từ gốc tiếng Trung "总工程师". Đến lượt mình, từ này bắt nguồn từ một chức danh chính thức trong ngành công nghiệp của Liên Xô "Главный Конструктор" ("Glavny Konstruktor"), gần tương đương với khái niệm "Chief Designer" trong tiếng Anh.
Khuê oán

Khuê oán (閨怨) là một trong số bài thơ hay của Vương Xương Linh (? - khoảng 756), một trong những tác giả lớn thời Thịnh Đường trong lịch sử Trung Quốc.

==Tác giả==
Vương Xương Linh là người Kinh Triệu, Trường An (nay thuộc tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc).
Năm Khai Nguyên thứ 15 (727) đời Đường Huyền Tông (ở ngôi: 712-756), ông thi đỗ Tiến sĩ. Bảy năm sau (734), ông lại đỗ khoa Bác học hoành từ, lần lượt trải chức: Bí thư sảnh, Hiệu thư lang, huyện úy huyện Dĩ Thủy.

Năm Khai Nguyên thứ 28 (740), vì phạm lỗi ông bị giáng làm Giang Ninh thừa. Rồi vì những vụn vặt, ông lại giáng làm Long Tiêu úy. Cuối năm 755, tướng An Lộc Sơn dấy binh. Sau đó, Vương Xương Linh trở về làng thì bị viên Thứ sử ở địa phương tên là Lư Khưu Hiển giết chết vì tư thù khoảng năm 756.

Ông sở trường thơ thất ngôn tuyệt cú. Xưa nay, với tài thơ thất tuyệt, ông được sánh ngang với Lý Bạch.

==Thi phẩm==
閨怨

閨中少婦不知愁，

春日凝妝上翠樓。

忽見陌頭楊柳色，

悔教夫婿覓封侯。

Khuê oán

Khuê trung thiếu phụ bất tri sầu,

Xuân nhật ngưng trang thượng thuý lâu.

Hốt kiến mạch đầu dương liễu sắc,

Hối giao phu tế mịch phong hầu.

=== Dịch nghĩa ===
Người thiếu phụ nơi phòng khuê không biết buồn,

Ngày xuân trang điểm đẹp đẽ bước lên lầu biếc.

Chợt thấy màu dương liễu tốt tươi ở đầu đường,

Bỗng hối hận đã để chồng đi tòng quân để kiếm phong hầu.

Bài thơ có 4 câu, không rõ năm sáng tác, làm theo thể thơ Đường luật, dạng thất ngôn tuyệt cú.
Đáp ứng xung

Đáp ứng xung của một hệ thống, như hệ thống cơ học hay hệ thống điện tử, là các quá trình biến đổi trạng thái của hệ thống đó sau khi có tác động vào bởi một xung, thường được mô hình hóa là hàm delta.

Ví dụ, việc gõ vào mặt trống là tác động của một xung vào hệ thống cơ học là cái trống, và đáp ứng của hệ thống là dao động tắt dần của mặt trống, phát ra âm thanh. Một ví dụ khác là một hệ điện tử có đầu vào và đầu ra, nhận tín hiệu vào là một xung điện áp, tín hiệu cho ra lúc này chính là đáp ứng xung của hệ thống điện tử.

== Cơ sở toán học ==
Về mặt toán học, một xung có thể được mô hình hóa là một hàm delta, như hàm delta Dirac hay hàm delta Kronecker. Giả sử hệ thống, được cọi là một hộp đen có toán tử "T", biến đổi đầu vào "x"["n"] thành đầu ra "y"["n"]:

"T" là tác vụ tác động lên một chuỗi đầu vào và cho ra một chuỗi đầu ra. "T" có thể là phi tuyến, ví dụ: formula_2 hay tuyến tính, ví dụ: formula_3.

Giả sử "T" là tuyến tính:
và

Giả sử "T" là bất biến dưới các phép biến đổi tịnh tiến, nghĩa là: nếu formula_6 thì formula_7. Với một hệ thống như vậy, thì bất kì đầu ra nào cũng có thể được tính toán dựa trên 2 yếu tố: đầu vào và một chuỗi gọi là "đáp ứng xung" (chúng đặc trưng cho tính chất của hệ thống một cách đầy đủ). Cụ thể: 

và áp dụng "T" lên hai phía

Vì "T" là tuyến tính và bất biến với phép tịnh tiến

Vì đầu ra "y"["k"] cho bởi formula_11 ta có thể viết lại

Đặt

ta có kết quả cuối cùng

Chuỗi formula_15 chính là đáp ứng xung của hệ thống đó. Và "h"["n"] cũng chính là đầu ra của hệ thống khi đầu vào là hàm delta Kronecker. Kết quả tương tự với hệ thống thời gian liên tục.

== Xem thêm ==
- Hàm delta Kronecker
- Hàm delta Dirac
- Hàm delta
- Hàm Green
- Đáp ứng tần
- Lý thuyết hệ thống LTI
- Phân tích hệ thống
- Hàm truyền
Nhà ga

Nhà ga hay nhà ga hành khách (tiếng Pháp: "gare") là một công trình xây dựng mà tại nơi đây, các phương tiện giao thông đậu để đón trả khách, còn hành khách thì làm thủ tục đi lại. Nhà ga là cơ sở hạ tầng cần thiết trong nhiều loại hình giao thông như nhà ga hàng không, nhà ga tàu hỏa, nhà ga tàu điện...

== Ga xe lửa ==
Một nhà ga xe lửa thường sẽ có nhà ga, nơi khách có thể ngồi chờ và mua vé... Một nhà ga cơ bản sẽ có một sảnh; vài cửa hàng (ga dành cho hành khách); các quầy mua hàng, bán vé tàu; các băng ghế chờ; Nhà vệ sinh công cộng. Ở đa số nhà ga hiện nay, nó sẽ có những Kiosk vé tự động. Các nhà ga cũng có sân ga, là nơi để khách đi tàu có thể ngồi chờ, quan sát bảng thông báo và biết được thông tin về tàu, giúp cho khách lên tàu. Ở sân ga, nó sẽ thường có một số băng ghế chờ nhỏ; đồng hồ; bảng (Tivi) hiển thị thông tin đoàn tàu sắp đến; ở phía trên thường sẽ có các mái che; một số ga còn có các cầu bộ hành băng qua đường sắt.

Một số nhà ga xe lửa trên thế giới

Ga Hà Nội - Việt Nam

Ga Tokyo - Nhật Bản

Ga Saint-Lazare - Pháp

== Nhà ga hàng không ==
Nhà ga hàng không là phần nhà chờ lớn tại một sân bay. Nhà ga hàng không là nơi để hành khách ngồi chờ, mua vé, theo dõi thông tin chuyến bay, ngoài ra, hành khách cũng có thể đi mua đồ (thường là đồ lưu niệm). Ở trong một nhà ga tại sân bay, nó thường sẽ có các quầy bán vé; các cửa hàng mua sắm miễn thuế; nhiều quầy ăn uống; sảnh chờ rất lớn với nhiều băng ghế dài; phòng chờ máy bay; kiosk bán vé tự động, khu vực kiểm tra an ninh trước khi lên máy bay; nhà vệ sinh công cộng; các quầy hành lý, thủ tục, check-in;...

Một số sân bay trên thế giới

Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất - Việt Nam

Sân bay Heathrow - Anh

Sân bay quốc tế San Francisco - Hoa Kỳ

== Nhà ga tàu điện ==
Nhà ga tàu điện (Còn gọi là: Nhà ga Metro) là một nhà ga nằm trên tuyến đường sắt đô thị (Metro) và là nơi tiếp nhận các chuyến Metro hàng ngày. Các ga Metro thường nằm ở trên cao hoặc dưới lòng đất. Ở mỗi nhà ga Metro sẽ có cầu thang, hành lang, các kiosk vé, các thiết bị quét thẻ để khách lên tàu, sân ga, các băng ghế chờ...

Ga Thái Nguyên - Đài Loan

Ga Láng - Việt Nam
Sergey Vladimirovich Ilyushin

Sergey Vladimirovich Ilyushin (tiếng Nga: Серге́й Владимирович Илью́шин; 30 tháng 3 năm 1894 - 9 tháng 2 năm 1977) là một nhà thiết kế máy bay Liên Xô, Viện sĩ Viện Hàn lâm Liên Xô năm 1968, hàm Thượng tướng Kỹ thuật, 3 lần Anh hùng lao động và 7 giải thưởng Stalin.
Oleg Konstantinovich Antonov

Antonov sinh ra trong một gia đình dân tộc Nga ở Troitsy, Moskva. Năm 1912, nhà Antonov chuyển đến Saratov và ông đi học ở đây. Từ nhỏ, ông đã thích các thứ liên quan đến hàng không và dành nhiều thời gian ở sân bay gần nhà. Năm 17 tuổi, ông thành lập một câu lạc bộ hàng không nghiệp dư và sau đó gia nhập tổ chức tình nguyện nghiên cứu khoa học hàng không, phòng không do chính quyền Liên Xô lập ra. Ông đã thiết kế một chiếc tàu lượn và đoạt giải nhất trong một cuộc thi mà giải thưởng là một chuyến bay bằng máy bay Junker 12.

Năm 1930, ông tốt nghiệp Viện Bách khoa Kalinin ở Leningrad. Ông tiếp tục thiết kế tàu lượn và là nhà công trình sư trưởng của Nhà máy Tàu lượn Moskva từ năm 1931. Thời gian đó, các học viên phi công của Liên Xô đều được yêu cầu trải qua các giờ học và tập bay bằng tàu lượn, nên nhà máy của Antonov đã sản xuất rất nhiều tàu lượn đáp ứng nhu cầu này.

Năm 1938, khi nhà máy tàu lượn nói trên bị đóng cửa, ông chuyển sang làm tổng công trình sư trưởng của Phòng Thiết kế Yakovlev. Năm 1930, một phòng thiết kế mới do ông đứng đầu được thành lập ở Leningrad. Trong Chiến tranh vệ quốc vĩ đại, Antonov đã thiết kế một số tàu lượn dùng cho hoạt động tiếp tế cho du kích và vận chuyển xe tăng. Năm 1943, ông trở lại Phòng Thiết kế Yakovlev làm phó cho Yakovlev. Ông đã có nhiều đóng góp trong việc nâng cấp dòng máy bay chiến đấu Yakovlev trong thời gian chiến tranh.

Sau chiến tranh, ông được giao đứng đầu một phòng thiết kế tuyệt mật mà sau này được gọi là Phòng Nghiên cứu và Thiết kế số 153 mà sau này được gọi là Phòng Nghiên cứu và Thiết kế Antonov. Ban đầu Phòng Thiết kế này ở Novosibirsk. Năm 1952, Phòng 153 của ông chuyển từ Novosibirsk về Kiev, Ukraina. Bắt đầu từ năm 1997, cơ quan của ông đã sản xuất hàng loạt máy bay vận tải turboprop tầm trung.

ngày 4 tháng 4 năm 1984, Antonov qua đời ở Kiev và được an táng tại Nghĩa trang Baikove.

Ông kết hôn ba lần và có bốn người con.
Artbook

Artbook là một bộ sưu tập bằng giấy hay vật liệu khác nữa, nội dung thông thường bao gồm tranh ảnh và đồ họa, được sắp xếp theo một chủ đề xác định. Nó có thể là một tập hợp những bức ảnh nghệ thuật, những bức ảnh chụp từ phim truyền hình hay phim điện ảnh, hay là sưu tập ảnh tác phẩm của một nghệ sĩ nào đó. Trong những năm gần đây, artbook trở nên phổ biến hơn và cũng được sử dụng như một phương tiện quảng cáo cho những quyển truyện tranh hay phim hoạt hình nhiều tập.

Artbook thường có kích thước 24 cm × 30 cm, được in với chất lượng cao.

==Sự hấp dẫn==
Artbook từ lâu đã là mục tiêu săn đuổi của các otaku (người hâm mộ cuồng nhiệt anime và manga) như một merchandise. Một số artbook Nhật Bản có tặng kèm một món quà nào đó. Như artbook "Naruto" tặng một tờ lịch có in hình tất cả các nhân vật, artbook "InuYasha" có tặng một chuỗi ngọc Inuyasha đeo.

==Việc xuất bản và phát hành Artbook==
Trước đây otaku Việt Nam thường phải mua những artbook của Nhật Bản với giá 150.000 đến 250.000 đồng. Rẻ hơn có artbook của Trung Quốc nhưng chất lượng kém hơn và thỉnh thoảng còn có lỗi chính tả, có giá 100.000 đến 200.000 đồng.
Tuy nhiên tới đây nhà xuất bản Kim Đồng sẽ ra mắt hai bộ artbook có bản quyền đầu tiên: One piece và Dragon Ball. Đây sẽ là khởi đầu cho những bộ artbook có bản quyền sau này tại Việt Nam

==Xem thêm==
- Anime
- Manga

==Liên kết ngoài==
- Artbook Collection Database
- Stuart's Artbook Review Site
Pavel Osipovich Sukhoi

Pavel Osipovich Sukhoi (tiếng Nga Павел Осипович Сухой) (22 tháng 7 năm 1895 - 15 tháng 9 năm 1975) là một tổng công trình sư thiết kế và chế tạo máy bay của Liên Xô, ông là người Belarus.

Sukhoi được sinh ra ở Glubokoye gần Vitebsk, một ngôi làng nhỏ ở Belarus. Ông đến trường từ năm 1905 đến 1914 tại "trường trung học Gomel". Năm 1915 ông đến học tại Trường kỹ thuật Đế chế Moscow (ngày nay là MGTU). Sau khi đệ nhất thế chiến nổ ra, ông nhập ngũ, vào năm 1920 ông được giải ngũ vì những vấn đề liên quan đến sức khỏe. Ông trở lại MGTU, và tốt nghiệp vào năm 1925.

Vào năm 1925 ông hoàn thành luận án có tên "Chasseur Single-engined aircraft of 300 cv" dưới sự hướng dẫn của Andrei Tupolev. Vào tháng 3-1925 ông bắt đầu làm việc như một kỹ sư/thiết kế ở TsAGI (Viện khí động học). Trong những năm sau đó, Sukhoi được thiết kế và xây dựng những máy bay nổi tiếng thế giới. Những ví dụ bao gồm máy bay ném bom hạng nặng TB-1 và TB-3. Vào năm 1932 ông đứng đầu ban kỹ sư và thiết kế ở TsAGI và năm 1938 ông được thăng chức đứng đầu của phòng thiết kế.

Vào tháng 9-1939, Sukhoi được đứng đầu một phòng công trình và thiết kế độc lập có tên là OKB Sukhoi, trụ sở ở Kharkiv. Sukhoi không hài lòng với vị trí của OKB. OKB Sukhoi được tách ra từ cục khoa học Moscow và nó được chuyển vị trí tới Podmoskovye. Việc di chuyển được hoàn tất trong nửa năm 1941. Vào mùa đông năm 1942, Sukhoi gặp vấn đề khác - ông không có dây chuyền sản xuất của mình, do đó ông không có gì để làm. Ông đã phát triển một máy bay tấn công mặt đất mới, Su-6, nhưng Stalin quyết định rằng máy bay này không được đưa vào sản xuất, khi đó đang dành ưu tiên cho Ilyushin Il-2. Những lý do là: đầu tiên, việc sản xuất những máy bay khác chậm lại và đúng lúc đó là chiến tranh do đó đây là điều không tốt, và thứ 2, Stalin đặc biệt không thích Sukhoi.

Máy bay tiêm kích-ném bom được phát triển bởi Sukhoi là Su-17 và Su-24. Máy bay chiến đấu cuối cùng Sukhoi thiết kế là T-10 (Su-27) nhưng ông không sống được đến lúc xem nó bay. Ông mất vào 25 tháng 12-1975, ông được trao tặng các danh hiệu tiến sĩ khoa học, giảng viên của MGTU, 2 lần Anh hùng Lao động (1957, 1965), Giải thưởng Nhà nước Liên Xô và Giải thưởng Lenin, Giải thưởng số 1 mang tên A. N. Tupolev.

== Liên kết ngoài ==
- http://combatavia.com1.ru/
- http://www.sukhoi.org/
Maryland

Maryland ( ), là một tiểu bang vùng Trung Đại Tây Dương của Hoa Kỳ, nằm trên bờ biển phía đông của Hoa Kỳ.

Maryland phía bắc giáp Pennsylvania; phía tây giáp Tây Virginia; phía bắc và phía đông là Delaware và Đại Tây Dương; và về phía nam, bên kia sông Potomac, là Virginia và Tây Virginia. Phần giữa của đường biên giới này bị cắt ở phía Maryland bởi Washington, D.C., nằm trên vùng nguyên là của Maryland. Vịnh Chesapeake gần như cắt đôi bang này, và những quận phía đông của vịnh được biết đến với cái tên chung là Eastern Shore.

Đại học Maryland là đại học nổi tiếng nhất ở tiểu bang này.

Biệt danh của tiểu bang Maryland là The Old Line State và The Free State