Ngũ Hiệp

Ngũ Hiệp là một xã thuộc tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam. Đây là một trong 102 phường, xã ở tỉnh Đồng Tháp sau đợt sắp xếp vào năm 2025.

==Địa lý==
=== Vị trí địa lý ===
Xã Ngũ Hiệp là một xã nằm ở phía Đông của tỉnh Đồng Tháp, cách phường Cao Lãnh khoảng 70 km về phía Đông và cách phường Mỹ Tho khoảng 30 km về phía Tây, thuộc khu vực huyện Cai Lậy trước đây, có vị trí địa lý:
- Phía Đông giáp với xã Vĩnh Kim.
- Phía Tây giáp với xã Hiệp Đức.
- Phía Nam giáp với các xã Tân Phú, Chợ Lách và Phú Phụng thuộc tỉnh Vĩnh Long với ranh giới là Sông Tiền.
- Phía Bắc giáp với xã Long Tiên.
Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, xã Ngũ Hiệp sau sắp xếp có diện tích 47,9 km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 40.635 người, mật độ dân số đạt người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

=== Địa lý ===
Xã Ngũ Hiệp gồm hai phần chính:

- Phần đất liền phía Bắc là trước đây thuộc xã Tam Bình nằm ở bờ bắc sông Tiền
- Phần cù lao phía Nam có 3 cù lao gồm: Cù lao Ngũ Hiệp hay còn gọi là Cù lao Năm Thôn, một cù lao nhỏ nằm ở phía Tây là Cồn Tròn, thuộc xã Ngũ Hiệp trước đây cùng với cù lao Long Đức thuộc xã Tam Bình cũ.

Khác với nhóm đất phèn phổ biến ở các xã phía bắc của Đồng Tháp, đất đai Ngũ Hiệp là đất phù sa ven sông rất màu mỡ. Ở bờ bắc, các sông, kênh, rạch chảy qua địa bàn xã gồm: sông Bình Ninh, sông Cầu Gió, rạch Cồn Cát, rạch Mù U, rạch Mương Lộ, với 4 vàm chảy vào sông Năm Thôn là vàm Cái Sơn, Mù U, Hai Tân, Cây Cồng. Trên cù lao Ngũ Hiệp có các con rạch lớn như rạch Bà Kẽm, rạch Ông Dú.

Cù lao Ngũ Hiệp có hình thoi dài theo hướng tây-đông, tây bắc là cồn Tròn, đông bắc là cù lao Long Đức Do nằm giữa sông Tiền đoạn sông phía bắc các cù lao hẹp hơn nên được gọi là sông Năm Thôn.

==Hành chính==
Xã Ngũ Hiệp bao gồm 19 ấp: Hòa An, Hòa Hảo, Hòa Thinh, Long Quới, Tân Đông, Tân Hòa, Tân Sơn, Thủy Tây, Bình Chánh Đông, Bình Chánh Tây, Bình Đức, Bình Hòa A, Bình Hòa B, Bình Ninh, Bình Thanh, Bình Thạnh, Bình Thuận, Đông Hòa, Tây Hòa.

==Lịch sử==
Ban đầu, cù lao Ngũ Hiệp được gọi là cù lao Năm Thôn do có 5 thôn là An Thủy Đông, An Thủy Tây, Long Phú, Hòa An, Tân Sơn. Ngoài ra còn mang tên cù lao Trà Tân, cũng có sách ghi là cù lao Kiến Lợi, là tên một tổng bao trùm gần hết diện tích phía nam huyện Cai Lậy ngày nay. Một tên khác là cù lao Trà Luật.

Năm 1864 trên cù lao chỉ còn 6 hộ gia đình. Sau đó, có một sĩ quan người Pháp tên là Taillefer đã đến chiếm 300 ha đất trên cù lao, tuyên bố lập thành vương quốc. Vị sĩ quan này đã cho xây một nhà máy xay xát, mang các cây giống mía đường, dâu tây, vani lên cù lao để trồng. Năm 1871, Taillefer sạt nghiệp nên đã bán đất cù lao lại cho đốc phủ Trần Bá Lộc. Con trai ông là Trần Bá Thọ sạt nghiệp, tự tử vào năm 1909 nên cù lao được bán cho Đốc phủ Mầu.

Cho đến năm 1970, cù lao trồng đủ loại cây khác nhau. Năm 1970, ông Hai Tôn mang sầu riêng từ Tam Bình lên cù lao trồng, là khởi đầu lan dần cây sầu riêng ra khắp cù lao trở thành cây trồng chủ yếu như hiện nay.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra Nghị định về việc giải thể khu, hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam. Theo đó, thành lập tỉnh Tiền Giang trên cơ sở diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Mỹ Tho, tỉnh Gò Công và thành phố Mỹ Tho hợp nhất thành một tỉnh mới lấy tên là tỉnh Tiền Giang.

Khi này, địa bàn xã Ngũ Hiệp hiện nay vốn là các xã Tam Bình và Ngũ Hiệp thuộc huyện Cai Lậy.

Ngày 11 tháng 7 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 68-CP thành lập huyện Tân Phước thuộc tỉnh Tiền Giang. Theo đó, thành lập huyện Tân Phước trên cơ sở diện tích tự nhiên và quy mô dân số của:

- 6 xã của huyện Châu Thành: Tân Hòa Đông, Hưng Thạnh, Mỹ Phước, Phú Mỹ, Tân Lập và Tân Hòa Thành
- Xã Tân Hòa Tây của huyện Cai Lậy
- Sau khi điều chỉnh, huyện Cai Lậy còn lại 40.893,66 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 314.243 người.

Ngày 26 tháng 12 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 130/NQ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Cai Lậy để thành lập thị xã Cai Lậy và huyện Cai Lậy còn lại; thành lập các phường thuộc thị xã Cai Lậy của tỉnh Tiền Giang. Theo đó:

- Thành lập thị xã Cai Lậy thuộc tỉnh Tiền Giang trên cơ sở điều chỉnh 14.018,95 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 123.775 người của huyện Cai Lậy của toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của 12 xã, thị trấn sau: thị trấn Cai Lậy và các xã Mỹ Phước Tây, Mỹ Hạnh Đông, Mỹ Hạnh Trung, Tân Phú, Tân Bình, Tân Hội, Nhị Mỹ, Nhị Quý, Thanh Hòa, Phú Quý, Long Khánh.
- Sau khi điều chỉnh, huyện Cai Lậy còn lại 29.599,37 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 186.583 người.
- Khi này, các xã Ngũ Hiệp và Tam Bình thuộc huyện Cai Lậy.

Ngày 10 tháng 7 năm 2020, HĐND tỉnh Tiền Giang ban hành Nghị quyết số 11/NQ-HĐND về việc sáp nhập ấp Tân Hòa vào ấp Hòa An.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội khóa XV ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Tiền Giang và tỉnh Đồng Tháp thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Đồng Tháp.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1663/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Tháp năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Tam Bình và Ngũ Hiệp thuộc huyện Cai Lậy trước đây thành xã mới có tên gọi là xã Ngũ Hiệp (Khoản 53 Điều 1).

===Di tích===
Đình Hòa An tại ấp Hòa An, có từ thế kỷ 19 là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

==Kinh tế – Xã hội==
===Giao thông đường bộ===
Các tuyến đường chính chạy qua địa bàn xã là:

- Đường tỉnh 868 chạy theo hướng bắc - nam và là ranh giới với xã Long Tiên.
- Đường tỉnh 864 chạy theo hướng tây - đông chạy song song dọc bờ sông Năm Thôn (nhánh của sông Tiền). Ở phần bờ bắc sông Tiền của xã, 100% tuyến đường chính đã được nhựa hóa, 95% tuyến đường liên ấp, liên xóm được bê tông hóa.

Trên cù lao các kênh rạch nhỏ khá chằng chịt, có đường giao thông chính hoàn toàn là lộ nhựa đánh một vòng quanh cù lao (hương lộ 70) và một trục lộ nhựa (tỉnh lộ 868B) cắt ngang giữa cù lao theo hướng bắc-nam, từ chân cầu Ngũ Hiệp đến phà Thới Lộc, chiều dài khoảng 2 km. Các đường khác trên cù lao đều được nâng cấp thành đường đan. Trước năm 2020 cù lao vẫn còn bị cô lập, việc đi lại chủ yếu bằng phà Ngũ Hiệp, nằm ngay cạnh chợ xã Ngũ Hiệp, chợ lớn nhất cù lao nằm ở phía bắc. Phà Ngũ Hiệp là phà quan trọng, hằng năm có lưu lượng 5,5 triệu lượt người và 2,3 triệu lượt phương tiện qua lại, cùng lưu lượng 460.000 tấn hàng hóa. Ngoài ra còn nhiều bến phà khác như phà Ngũ Hiệp-Tam Bình, phà Long Quới, về hướng nam là phà Cây Dương, phà Thới Lộc, cù lao Ngũ Hiệp nối với cù lao Tân Phong bằng phà Tân Phong-Ngũ Hiệp. Đến năm 2020 thì cầu Ngũ Hiệp dài 285 m xây xong, nối liền tỉnh lộ 868 trên bờ với đoạn lộ 868B trên cù lao, chấm dứt tình trạng cô lập của cù lao.

===Trung tâm mua bán===
Chợ Tam Bình nằm ngay bờ đông của vàm Mù U, nơi rạch Mù U đổ vào sông Năm Thôn. Về phía đông hơn 2 km theo tỉnh lộ 864 là chợ Hai Tân. Hai khu mua bán khác là khu vực Ngã tư Hưng Long và chợ Cây Bã Đậu. Trên cù lao Ngũ Hiệp có nhiều chợ, trong đó chợ lớn nhất là chợ Ngũ Hiệp nằm ở phía bắc cù lao.

===Kinh tế trên cù lao Ngũ Hiệp===
Cù lao Ngũ Hiệp là vùng chuyên canh sầu riêng ngoài ra còn có chôm chôm, bưởi, chuối, mít... Cũng như các xã khác của huyện Cai Lậy, cây sầu riêng chủ yếu thuộc giống Monthong, Ri 6, Chín Hóa...là giống sầu riêng cho năng suất cao. Đây là cây trồng có giá trị kinh tế cao, cả cù lao có 1.530 ha sầu riêng, với năng suất gần 49.000 tấn/năm. Cù lao Ngũ Hiệp vì vậy được mệnh danh là "vương quốc sầu riêng". Ngoài mùa sầu riêng chính ra, nông dân còn xử lý được mùa nghịch, diễn ra vào khoảng tháng 7 và tháng 8 âm lịch, vườn sầu riêng được đậy mủ nilon và xiết nước cho cạn để sầu riêng có thể ra hoa. Sầu riêng mùa nghịch có giá trị cao hơn. Tỉnh Tiền Giang cũng đã đăng ký thương hiệu sản phẩm "Sầu riêng Ngũ Hiệp". Ngoài ra dọc theo bờ sông là nhiều cơ sở chăn nuôi bè cá.

Vấn đề nghiêm trọng mà cù lao Ngũ Hiệp phải thường xuyên đối mặt tương tự như cù lao Tân Phong lân cận là tình trạng sạt lở và tình trạng nhiễm mặn chung của vùng. Có thời điểm sụt lún gây vỡ cả đê, hư hỏng đường, nước sông ngập các vườn canh tác. Tình trạng nước mặn xâm nhập được xem nghiêm trọng nhất trước nay là vào năm 2020, với mức đo lên đến 3,8/1000 điều này đe dọa các cây trồng là kinh tế chủ lực của cù lao. Trong hơn 1500 ha sầu riêng thì 400 ha đã chết, 140 ha thì thiệt hại 30 đến 70%. Các nhà vườn phải thuê xà lan chở nước ngọt lấy từ sông Tiền những đoạn hướng bên trong nội địa ra cứu các khu vườn trồng sầu riêng một cách khẩn cấp.

===Kinh tế phần đất Tam Bình trước đây===
Kinh tế địa phương chủ yếu là canh tác nông nghiệp, trồng chuyên canh cây ăn trái, với sầu riêng là cây trồng giá trị cao. Sầu riêng tiêu thụ chủ yếu đến thị trường Trung Quốc, cũng như các xã khác trong tỉnh, sầu riêng được xuất khẩu tươi, chiếm 90% sản lượng sầu riêng. Tam Bình có diện tích 1.450 ha sầu riêng các loại, diện tích trồng sầu riêng lớn nhất huyện Cai Lậy, huyện "thủ phủ sầu riêng" của miền Tây Nam Bộ. Trong đó trồng phổ biến nhất là hai giống RI 6 và Mõm Thong. Năng suất bình quân 20 tấn/ha. Năm 2014, sản lượng trái cây các loại là 50.000 tấn. Mức thu nhập của người dân rất cao, trung bình 1 tỷ đồng/ha sầu riêng. Tổng doanh thu xã không dưới 1.400 tỷ đồng mỗi năm.

Xã cũng có diện tích khoảng 100 ha sa pô chê vào năm 2020.

==Liên kết ngoài==
- Sầu riêng Ngũ Hiệp
- Nhà thờ Giáo xứ Ngũ Hiệp
- Tiền Giang nhiều mô hình trữ nước phòng chống hạn mặn cho vườn cây ăn quả
- Ngũ Hiệp mùa sầu riêng (ảnh)