hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Keo dậu

Keo dậu còn gọi là cây Bình linh (danh pháp hai phần: Leucaena leucocephala), là một loài cây gỗ nhỏ, loài cây này tại Việt Nam thường được trồng làm hàng rào nên người ta thường gọi là keo dậu. Nó thuộc về chi Keo dậu ("Leucaena") trong Phân họ Trinh nữ (Mimosoideae), họ Đậu (Fabaceae), bộ Đậu (Fabales) và sinh trưởng ở vùng nhiệt đới. Tán rộng, vỏ cây màu xám. Lá thuộc dạng lá kép lông chim 2 lần chẵn, trên cuống lá cấp 1 có các tuyến hình chậu (một đặc điểm điển hình thuộc phân họ trinh nữ). Hoa tự đầu trạng, tràng hoa màu trắng. Quả tạo thành chùm. Hạt khi xanh có thể ăn được và thường dùng làm thuốc trục giun, khi quả chín, hạt chuyển màu nâu

Tên keo dậu (còn gọi là keo giậu), hoặc táo nhơn, bọ chét, keo giun. Bông nở ra màu trắng, nó là một loại cây quen thuộc tại Việt Nam. Quả khi còn non có màu xanh nhạt, quả khi chín có màu nâu đen. Bên trong là hạt.

== Sử dụng ==
Hiện nay nó được coi như là một nguồn cung cấp than củi và năng lượng (tương đương 1 triệu thùng dầu hàng năm từ diện tích 120 km²) hay thuốc trừ giun ở Sumatra, Indonesia. Trong tiếng Indonesia nó được gọi là "petai cina" và trong tiếng Java là "lamtoro" hay "lamotorogung". Nó được coi là một cỗ máy sản xuất sinh khối, do sản lượng lá của nó tương đương với khối lượng khô khoảng 2-20 tấn/ha trong một năm và củi khoảng 30–40 m³/ha trong một năm, với sản lượng có thể gấp đôi trong những khu vực có khí hậu thích hợp. Nó cũng là loài cây rất hiệu quả trong việc cố định đạm, với khối lượng lớn hơn 500 kg/ha mỗi năm.

Quả và lá keo dậu có thể dùng làm thức ăn phụ cho gia súc. Do khả năng sinh thái có thể tái sinh hạt rất tốt nên người ta thường sử dụng keo dậu làm 1 loài cây tiên phong phục hồi rừng. Hạt keo dậu sẽ được gieo vãi trên đất mất tính chất đất rừng, keo dậu nảy mầm và sẽ cải tạo dần tính chất đất ở đây, tạo hoàn cảnh cho các loài cây gỗ khác có thể sinh trưởng.

Tại Việt Nam, cây keo dậu còn có tên gọi khác là bình linh (Nam Bộ), táo nhơn (Trung Bộ) hay bọ chít v.v. Keo dậu phát triển ở hầu hết các vùng sinh thái của Việt Nam, nhưng nhiều ở nam Trung Bộ, như ở Khánh Hòa. Keo dậu sinh trưởng tốt trên đất thoát nước, ít chua, có thể thích ứng với đất mặn vừa ven biển. Keo dậu chịu khô hạn rất tốt nhưng không chịu úng đặc biệt là khi còn non.

Bột keo dậu là thức ăn bổ sung caroten, vitamin, khoáng chất cho gia cầm và gia súc non. Lượng protein trong lá keo dậu khá cao (270 - 280 g/kg), tỷ lệ xơ thấp (155 g/kg) và hàm lượng caroten khá cao (200 mg). Keo dậu có chứa độc tố mimosin nên chỉ sử dụng dưới 25% trong khẩu phần cho gia súc nhai lại, dưới 10% đối với lợn và dưới 5% đối với gia cầm. Tuy nhiên ở nhiều vùng thì nó lại bị coi là loại thực vật xâm hại.

==Tham khảo==
- Sổ tay hướng dẫn về các cây trồng cung cấp năng lượng của Đại học Purdue: "Leucaena leucocephala"
- Keo dậu Leucaena leucocephala (Lamk.) De Wit., Leucaena glauca (L.) Benth.
Châu Đức (huyện)

Châu Đức là một huyện cũ thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Việt Nam.

==Địa lý==
Huyện Châu Đức nằm ở phía bắc của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp huyện Xuyên Mộc
- Phía tây giáp thành phố Phú Mỹ và huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai
- Phía nam giáp thành phố Bà Rịa và huyện Long Đất
- Phía bắc giáp huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai.

Tổng diện tích đất tự nhiên là 42.104 ha với trên 150 ngàn dân, trong đó khoảng 71 ngàn người trong độ tuổi lao động, mật độ dân số 325,4 người/km².

==Hành chính==
Huyện Châu Đức có 16 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 2 thị trấn Ngãi Giao (huyện lỵ), Kim Long và 14 xã: Bàu Chinh, Bình Ba, Bình Giã, Bình Trung, Cù Bị, Đá Bạc, Láng Lớn, Nghĩa Thành, Quảng Thành, Sơn Bình, Suối Nghệ, Suối Rao, Xà Bang, Xuân Sơn.

==Lịch sử==
Dưới thời Việt Nam Cộng hòa, địa bàn huyện Châu Đức hiện nay thuộc quận Đức Thạnh, tỉnh Phước Tuy.

Sau năm 1975, chính quyền sáp nhập quận Đức Thạnh với quận Long Lễ thành huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Nai.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, huyện Châu Thành thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu mới thành lập.

Ngày 2 tháng 6 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định 45-CP. Theo đó:
- Thành lập huyện Châu Đức trên cơ sở 8 xã: Ngãi Giao, Nghĩa Thành, Bình Ba, Suối Nghệ, Xuân Sơn, Bình Giã, Kim Long, Xà Bang và Láng Lớn; các khu kinh tế mới Suối Rao, Đá Bạc; ấp Sông Cầu, xã Hòa Long và ấp Phước Trung, xã Long Phước (huyện Châu Thành cũ)
- Chuyển xã Ngãi Giao thành thị trấn Ngãi Giao (thị trấn huyện lỵ huyện Châu Đức)
- Chia xã Kim Long thành 2 xã: Kim Long và Quảng Thành
- Thành lập xã Suối Rao trên cơ sở khu kinh tế mới Suối Rao
- Thành lập xã Đá Bạc trên cơ sở khu kinh tế mới Đá Bạc và ấp Phước Trung (xã Long Phước).

Khi mới thành lập, huyện Châu Đức có 12 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm thị trấn Ngãi Giao và 11 xã: Bình Ba, Bình Giã, Đá Bạc, Kim Long, Láng Lớn, Nghĩa Thành, Quảng Thành, Suối Nghệ, Suối Rao, Xà Bang, Xuân Sơn.

Ngày 23 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 57/1999/NĐ-CP. Theo đó:
- Thành lập xã Sơn Bình trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Xuân Sơn
- Thành lập xã Bình Trung trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Bình Giã.

Ngày 22 tháng 10 năm 2002, thành lập xã Cù Bị trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Láng Lớn.

Ngày 24 tháng 12 năm 2004, thành lập xã Bàu Chinh trên cơ sở một phần diện tích và dân số của thị trấn Ngãi Giao, một phần diện tích và dân số của xã Kim Long.

Ngày 24 tháng 10 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1256/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu giai đoạn 2023–2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, thành lập thị trấn Kim Long trên cơ sở toàn bộ xã Kim Long.

Huyện Châu Đức có 2 thị trấn và 14 xã như hiện nay.

==Du lịch==
Trên địa bàn huyện có các địa điểm du lịch nổi bật như:
- Tượng đài chiến thắng Bình Giã (thị trấn Ngãi Giao)
- Địa đạo Kim Long (thị trấn Kim Long)
- Khu căn cứ Bàu Sen (xã Xà Bang)
- Thác Xuân Sơn (xã Sơn Bình).
Phân họ Trinh nữ

Phân họ Trinh nữ hay phân họ hàm tụ thảo (danh pháp khoa học: Mimosoideae) là một phân họ trong thực vật có hoa thuộc họ Đậu ("Fabaceae" hay "Leguminosae") được đặc trưng bởi các hoa với các cánh hoa nhỏ và nhiều nhị hoa dễ thấy. Phân họ này được phân ra làm 5 tông là Acacieae, Ingeae, Mimoseae, Mimozygantheae và Parkieae.

Một số hệ thống phân loại, ví dụ hệ thống Cronquist, xem xét Fabaceae theo nghĩa hẹp ("sensu stricto"), đã nâng Mimisoideae lên cấp họ là Mimosaceae còn APG xem xét Fabaceae theo nghĩa rộng ("sensu lato"). LPWG (2017) không công nhận phân họ này mà gộp nó trong phân họ Vang và xem đây là nhánh Trinh nữ (Mimosoid clade).

== Acacieae ==
- "Acacia" - Chi Keo
- "Faidherbia"

== Ingeae ==
- "Abarema"
- "Albizia" - Bản xe, sống rắn, hợp hoan
- "Archidendron" - Mán đỉa, cứt ngựa
- "Archidendropsis"
- "Balizia"
- "Blanchetiodendron"
- "Calliandra" - Muồng pháo cảnh, kiều hùng
- "Cedrelinga"
- "Cojoba"
- "Ebenopsis"
- "Enterolobium" - Phèo heo
- "Falcataria"
- "Guinetia"
- "Havardia"
- "Hesperalbizia"
- "Hydrochorea"
- "Inga"
- "Leucochloron"
- "Lysiloma"
- "Painteria"
- "Pararchidendron"
- "Paraserianthes"
- "Pithecellobium" - Me keo, găng tây
- "Pseudosamanea"
- "Serianthes"
- "Sphinga"
- "Wallaceodendron"
- "Zapoteca"
- "Zygia"

== Mimoseae ==
- "Adenanthera" - Trạch quạch
- "Adenopodia"
- "Alantsilodendron"
- "Amblygonocarpus"
- "Anadenanthera"
- "Aubrevillea"
- "Calliandropsis"
- "Calpocalyx"
- "Cylicodiscus"
- "Desmanthus" - Điền keo
- "Dichrostachys"
- "Elephantorrhiza"
- "Entada" - Bàm bàm
- "Fillaeopsis"
- "Gagnebina"
- "Indopiptadenia"
- "Kanaloa"
- "Lemurodendron"
- "Leucaena" - Keo giậu
- "Microlobius"
- "Mimosa" - Trinh nữ (xấu hổ)
- "Neptunia" - Rau rút
- "Newtonia"
- "Parapiptadenia"
- "Piptadenia"
- "Piptadeniastrum"
- "Piptadeniopsis"
- "Plathymenia"
- "Prosopidastrum"
- "Prosopis"
- "Pseudopiptadenia"
- "Pseudoprosopis"
- "Schleinitzia"
- "Stryphnodendron"
- "Tetrapleura"
- "Xerocladia"
- "Xylia" - Căm xe

== Mimozygantheae ==
- "Mimozyganthus"

== Parkieae ==
- "Parkia" - Thối
- "Pentaclethra"
Chi Trinh nữ

Chi Trinh nữ (danh pháp khoa học: Mimosa) là một chi của khoảng 400 loài cây thân thảo và cây bụi, thuộc phân họ Trinh nữ ("Mimosoideae") trong họ Đậu ("Fabaceae"), với lá kép hình lông chim. Loài được biết nhiều nhất là "Mimosa pudica" với tên gọi dân dã là cây xấu hổ hay cây trinh nữ, do các lá của chúng khép lại khi bị chạm vào; nhiều loài khác cũng khép lá lại vào buổi chiều. Nó có nguồn gốc ở miền nam México và khu vực Trung Mỹ nhưng đã phổ biến rộng khắp như là một loài cây cảnh kỳ lạ được trồng trong nhà trong các khu vực ôn đới và ngoài vườn trong các khu vực nhiệt đới. Việc trồng ngoài vườn đã làm cho nó nhanh chóng trở thành một loại cỏ dại và là một loài xâm hại nguy hiểm ở nhiều nơi.
Các thành viên trong chi này thuộc về một số ít thực vật có khả năng có chuyển động thực vật nhanh; các ví dụ ngoài chi "Mimosa" còn có vũ thảo ("Desmodium motorium") và bẫy ruồi ("Dionaea muscipula").

Tên gọi khoa học của chi "Mimosa" có một lịch sử phức tạp, trải qua các thời kỳ chia nhỏ cũng như gộp lại, kết quả là nó đã có tới trên 3.000 tên gọi, phần nhiều hoặc là từ đồng nghĩa của các loài khác hay được chuyển sang các chi khác. Một phần là do các thay đổi này mà tên gọi "Mimosa" cũng đã được sử dụng cho một vài loài có họ hàng khác với các lá hình lông chim đơn hay kép, nhưng hiện nay chúng được phân loại trong các chi khác, phần lớn là để gọi "Albizia julibrissin" (tức cây hợp hoan thuộc chi muồng lá khế/ Albizia) và "Acacia dealbata" (keo bạc). Tại Việt Nam, tình trạng cũng tương tự. Ở một số nơi, như ở Đà Lạt, người ta cũng gọi cây keo bạc là mimosa.

Tại Nga, có một truyền thống tặng cho phụ nữ các bông hoa mimosa vàng (cùng với các hoa khác) vào Ngày quốc tế phụ nữ (8 tháng 3). Hoa này lấy từ cây "Acacia dealbata" (keo bạc), nó không phải là "Mimosa" thực sự.

== Tham khảo ==
- Barneby, R.C. 1992. Sensitivae Censitae: A description of the genus "Mimosa" Linnaeus (Mimosaceae) in the New World. Memoirs of the New York Botanical Garden, vol. 65.
Mimosa (định hướng)

Mimosa là một từ có nguồn gốc từ tiếng Latinh. Hiện nay, trong tiếng Việt, nó có thể chỉ:
- Chi thực vật Trinh nữ (Danh pháp khoa học: "Mimosa") với khoảng 400 loài khác nhau với các tên gọi dân dã như xấu hổ, trinh nữ, mai dương v.v.
- Tên gọi khác của cây keo lá tròn (danh pháp khoa học: "Acacia podalyriifolia"), và cây keo phấn trắng (keo bạc) (danh pháp khoa học: "Acacia dealbata"), cả hai loại đều thường được gọi là cây "Mimosa Đà Lạt", hoa khá giống nhau nhưng khác nhau về cấu trúc lá.
- Tên gọi khác của hoa keo vàng (Danh pháp khoa học: "Acacia pycnantha"), còn gọi là "Mimosa vàng" (từ tiếng Pháp: "Mimosa doré")
- Cocktail Mimosa
Tô mộc

Tô mộc, còn có các tên gọi khác là vang, tô phượng, vang nhuộm, co vang, mạy vang (danh pháp hai phần: Caesalpinia sappan), là một loài thực vật thân gỗ nhỏ, cao khoảng 5-10 mét, cho gỗ rất rắn, có màu đỏ nâu ở phần lõi và trắng ở phần ngoài, được tìm thấy ở khu vực Đông Nam Á. Gỗ của nó trong tiếng Anh gọi là "brezel wood". Gỗ tô mộc đã từng là một trong các mặt hàng chủ yếu trong buôn bán giữa người Nhật Bản và người khu vực Đông Nam Á (đặc biệt là Xiêm La) trong thế kỷ 17 trên các chu ấn thuyền.

== Đặc điểm ==
Là loại cây ưa ánh sáng, sinh trưởng nhanh, ưa đất tốt và có thể sống được trong điều kiện bán khô hạn. Thân cây có nhiều gai. Cành non có lông mịn, sau đó hết lông và trở thành nhẵn, có gai ngắn. Lá kép lông chim, mọc so le. Có từ 10-15 lá chét nhỏ, hình ôvan hơi hẹp ở dưới và thuôn tròn ở đầu, mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông mịn. Hoa 5 cánh màu vàng, mọc thành chùm ở đầu cành, từ khoảng tháng 6 tới tháng 9 hàng năm. Cuống có lông màu nâu gỉ sắt. Quả thuôn dẹt hình trứng ngược, vỏ rất cứng, có sừng nhọn ở đầu, trong chứa 3-4 hạt màu nâu vàng. Kích thước quả: dài 7–10 cm, rộng 3–4 cm. Cây chủ yếu mọc hoang ở rừng núi nhưng cũng được trồng ở nhiều nơi.

== Công dụng ==
=== Y học ===
Theo Danh mục vị thuốc của Viện thông tin thư viện y học Trung ương (Việt Nam) thì nó thuộc về nhóm XVI-Hoạt huyết, khứ ứ. Nó được sử dụng trong y tế như là một loại thuốc kháng khuẩn với "Stapylococcus", "Salmonella", "Shigella dysenteriae", tiêu viêm và cầm máu. Bộ phận sử dụng là gỗ từ thân cây được thu hái vào khoảng thời gian mùa thu-đông, sau đó cưa thành các đoạn nhỏ và phơi khô. Khi dùng chẻ mỏng, sắc đặc.

=== Khác ===
Nó cũng là nguồn có giá trị để sản xuất một loại thuốc nhuộm có màu đỏ, được dùng để nhuộm các sản phẩm từ sợi bông. Tại Việt Nam, gỗ tô mộc còn là một trong những thành phần dùng để nấu nước rửa hài cốt khi cải táng. Phần lõi gỗ rắn, gần như không bị nứt nẻ và được sử dụng để chạm khắc đồ mỹ nghệ.

- Bộ phận dùng cây tô mộc
Chỉ dùng phần lõi gỗ màu đỏ sẫm, phơi khô vì hoạt chất tập trung ở lõi gỗ phần thân và cành to, tốt nhất nên lấy những cây trên 10 năm
- Các cách chế biến
• Ngâm kiệt: Gỗ tô mộc chẻ mỏng, ngâm với nước tỷ lệ 1:1, càng ngâm lâu tác dụng kháng sinh càng tốt.
• Dạng cao: Sắc tô mộc bình thường rồi cô lại thành cao lỏng để tiện bảo quản, dễ sử dụng, tăng khả năng diệt khuẩn
• Dạng viên: Phối hợp tô mộc với bột dược liệu khác như ngũ bội tử, búp ổi, các tá dược sau đó chia viên
• Brommo tô mộc: Gỗ tô mộc ngâm trong dung dịch Borat Natri 40% có tác dụng rửa vết thương, không gây đau rát, con vật ít liếm, vết thương mau lành.
• Glycerol tô mộc: Gỗ tô mộc chẻ mỏng ngâm trong dung môi kép bao gồm Glycerol, nước cất, cồn

== Liên kết ngoài ==
- Cây tô mộc
Kim phượng

Trong chi "Caesalpinia" thì loài cây phổ biến nhất được trồng là Caesalpinia pulcherrima (còn có danh pháp hai phần cũ là Poinciana pulcherrima). Tên gọi của nó trong tiếng Việt của nó là kim phượng, phượng ta, điệp, điệp cúng. Tên gọi theo phiên âm Hán-Việt là: phiên hồ điệp (番蝴蝶), kim phượng hoa (金鳳花), khổng tước hoa (孔雀花), hoàng hồ điệp (黃蝴蝶). Nhìn bề ngoài, nó khá giống với cây phượng vĩ có danh pháp khoa học là "Delonix regia" cùng phân họ.

Nó là một loài cây bụi cao tới 3 m, có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới thuộc châu Mỹ. Lá của nó là loại lông chim kép, dài 20–40 cm và có từ 3-10 cặp lá chét, mỗi lá chét có từ 6-10 cặp lá chét nhỏ dài 15–25 mm và rộng 10–15 mm. Hoa của chúng mọc ra tại cành hoa dài tới 20 cm, mỗi hoa có 5 cánh màu vàng, da cam hay đỏ. Quả là loại quả đậu dài 6–12 cm.

Nó được trồng làm cây cảnh rất phổ biến ở khu vực nhiệt đới.

==Lưu ý==
Phượng vĩ đôi khi cũng được gọi là "kim phượng" khi có hoa màu vàng đậm. Tuy nhiên phượng vĩ là cây đại mộc còn kim phượng thực thụ là cây tiểu mộc, với ba màu hoa cơ bản là màu vàng tươi, đỏ vàng, đỏ hồng hoặc đỏ pha vàng (xem hình) và ra hoa quanh năm, còn phượng vĩ chỉ ra hoa vào mùa hè.

==Xem thêm==
- Phượng vĩ ("Delonix regia")
- Phượng tím ("Jacaranda acutifolia")
Giải đua ô tô Công thức 1 Malaysia

==Các thông số kỹ thuật của đường đua==
- Tham dự giải Công thức 1 từ: 1999
- Số lần tham dự giải Công thức 1: 13
- Chiều dài một vòng đua: 5,543 km
- Số vòng đua: 56
- Tốc độ tối đa: 330 km/h
- Sức chứa tối đa: 130.000 người
- Kỷ lục chạy một vòng nhanh nhất: 1 phút 34,223 giây của Juan Pablo Montoya (Williams F1) năm 2004

==Liên kết ngoài==
- Trang chủ của đường đua Quốc tế Sepang
- Các thống kê về giải công thức 1 Malaysia
Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Á

Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Á (), cũng thường được gọi là Cúp C2 châu Á trong tiếng Việt, là giải đấu bóng đá thường niên giữa các câu lạc bộ bóng đá châu Á đoạt cúp quốc gia.

Đội vô địch sẽ giành quyền chơi trận tranh Siêu cúp bóng đá châu Á với đội vô địch bóng đá các câu lạc bộ châu Á. Giải do Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tổ chức lần đầu tiên vào năm 1990 và giải thể năm 2002 sau khi sáp nhập với Giải vô địch bóng đá các câu lạc bộ châu Á để hình thành AFC Champions League.

==Tham khảo==
- RSSSF – Asian Cup Winners Cup
Triton

Triton là tên của một vị thần biển trong thần thoại Hy Lạp, được dùng cho các trường hợp sau:

==Vũ trụ==
- Triton, vệ tinh tự nhiên lớn nhất của Hải Vương Tinh
- Khí quyển Triton

==Vật lý==
- Triton được dùng để gọi tên hạt nhân của triti
- Triton X-100, một loại chất hoạt động bề mặt không gây ion hoá thường được sử dụng trong các dung dịch đệm

==Sinh học==
- Chi ốc biển "Triton" thuộc họ Ranellidae
- Chi kỳ giông "Triton" thuộc họ Salamandridae

==Khác==
- Tên của phiên bản AIM mới nhất
Siêu cúp bóng đá châu Á

Siêu cúp bóng đá châu Á (tiếng Anh: Asian Super Cup) là giải bóng đá hàng năm giữa 2 câu lạc bộ đoạt Cúp các câu lạc bộ vô địch bóng đá quốc gia châu Á và Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Á. Giải do Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tổ chức lần đầu tiên vào năm 1995 và chấm dứt năm 2002 sau khi sáp nhập với 2 cúp trên thành giải AFC Champions League.

== Các trận chung kết ==
- "" - tổng 2 lượt sân nhà, sân khách

== Thống kê Siêu cúp bóng đá châu Á ==
=== Theo câu lạc bộ ===
Bảng dưới đây liệt kê các câu lạc bộ theo số lần vô địch và á quân tại Siêu cúp châu Á.
=== Theo quốc gia ===
Bảng dưới đây liệt kê các quốc gia theo số lần vô địch và á quân tại Siêu cúp châu Á.
=== Theo huấn luyện viên ===
Bảng dưới đây liệt kê các huấn luyện viên vô địch Siêu cúp châu Á.
Tuổi trẻ (định hướng)

Tuổi trẻ trong tiếng Việt có thể đề cập đến:

- Tuổi trẻ là quãng thời gian của con người: độ tuổi thanh niên, thiếu niên...
- Lớp người ở độ tuổi thanh niên, thiếu niên.
- Báo Tuổi Trẻ
- Nhà hát Tuổi Trẻ
- Công viên Tuổi Trẻ
- "Hành khúc tuổi trẻ", bài hát của nhạc sĩ Nguyễn Văn Hiên

==Xem thêm==
- Thanh Xuân (định hướng)
Điều khiển học

Điều khiển học (tiếng Anh: "cybernetics") là khoa học về việc điều khiển, thu thập, truyền và xử lý thông tin, thường bao gồm liên hệ điều chỉnh ngược trong các cơ thể sống, trong máy móc và các tổ chức và các kết hợp của chúng (ví dụ hệ thống kỹ thuật xã hội, các máy móc do máy tính điểu khiển, chẳng hạn robot).

== Lịch sử ==
Vào khoảng những năm 1940, điều khiển học hiện đại bắt đầu với vai trò một ngành nghiên cứu kết hợp giữa các lĩnh vực hệ thống điều khiển, thần kinh học, lý thuyết mạng điện, và mô hình logic. Norbert Wiener đặt ra thuật ngữ "cybernetics" để chỉ đến ngành nghiên cứu các "cơ chế có mục đích" ("teleological mechanisms") và thuật ngữ này được phổ biến bởi cuốn sách của ông với tựa đề "Cybernetics, or control and communication in the animal and machine" ("Điều khiển học, hay điều khiển và giao tiếp trong động vật và máy móc", 1948). Vì vậy, ông Wiener được coi như cha đẻ của điều khiển học.

== Nội dung ==
- Lý thuyết thông tin
- Lý thuyết thuật toán
- Lý thuyết tự động học
- Lý thuyết hành vi
- Lý thuyết điều khiển tối ưu
- Lý thuyết nhận dạng

== Phân ngành ==
- Điều khiển học kỹ thuật
- Điều khiển học sinh học
- Điều khiển học xã hội

== Xem thêm ==
- Người máy
- Điều khiển học kinh tế
- Điều khiển học quân sự

== Liên kết ngoài ==
- BioCybernetics Wiki
- Biological cybernetics portal
- Archives of Cybernetics Discussion Group
- Web Dictionary of Cybernetics and Systems
- Glossary Slideshow (136 slides)
- "Principia Cybernetica Web"
- Mindmap-based-page by Ragnar Heil
- The Cybernetics Society
- American Society for Cybernetics
- IEEE Systems, Man, & Cybernetics Society
- Cybernetics and Information Theory in the United States, France and the Soviet Union
- Medizinische Kybernetik | Medical Cybernetics
- Cybernetics category in the Open Encyclopedia Project
- Systemics and cybernetics in a historical perspective (pdf document)
- (more related pdf documents )
- Basics of Cybernetics
- Several definitions of cybernetics
- Project in Chile by Stafford Beer
Yến Vy

Yến Vy (sinh năm 1979) là một nữ diễn viên và ca sĩ Việt Nam, nổi tiếng vì scandal vào năm 2005 khi một đoạn phim quay cảnh quan hệ tình dục của cô bị phát tán rộng rãi. Ngay sau đó, cuối năm 2005, Yến Vy lại bị phát hiện tham gia đường dây mại dâm cao cấp với mức giá bán dâm lên tới 700 - 1.000 USD/đêm, một số tiền rất lớn ở thời điểm đó.

==Tiểu sử==
Yến Vy tên thật là Đinh Thoại Yến Vy. Năm 1997 cô đoạt danh hiệu Á hậu tại cuộc thi Triển vọng điện ảnh của Hội Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức. Cô có tham gia một số bộ phim. Yến Vy cũng tham gia vào lĩnh vực ca hát, nhưng cô được nhắc tới với một scandal nhỏ cùng nhạc sĩ Trần Minh Phi. Trả lời trên báo chí, Yến Vy tỏ ra là một người khá nghiêm túc: "sợ đóng những cảnh hôn".

Đầu năm 2005, một đoạn phim khoảng 30 phút quay cảnh quan hệ tình dục của Yến Vy và bạn trai là Phan Thanh Tòng bị phát tán trên Internet. Đây là lần đầu tiên một phim sex của nghệ sĩ bị phát tán rộng rãi ở Việt Nam. Từ một diễn viên ít có danh tiếng, Yến Vy xuất hiện trên khắp các mặt báo và các phương tiện truyền thông đại chúng.

Sự kiện Yến Vy gây ra những dư luận trái ngược. Nhiều người cho rằng Yến Vy là một kẻ phóng đãng, sống buông thả, theo một số khác bênh vực thì cô chỉ là nạn nhân. Trả lời phỏng vấn, Yến Vy cho rằng cô bị quay trộm và cùng luật sư của mình, Yến Vy đâm đơn kiện Phan Thanh Tòng.

Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau đó Yến Vy bị phát hiện có tham gia một đường dây gái gọi cao cấp do Trần Thị Phố cầm đầu. Theo lời khai của Yến Vy, cô đã bán dâm nhiều lần với giá từ 700 đến 1.000 đô la, thậm chí sau khi bộ phim bị phát tán, cô vẫn đi khách. Yến Vy bị đưa về Trung tâm Dạy nghề Phụ nữ quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung theo diện phục hồi nhân phẩm. Một thời gian sau cô được trả về địa phương.

Cha của Yến Vy vốn là một nhà giáo hiền lành, vì quá đau buồn trước những tai tiếng của con gái nên chỉ biết dùng rượu giải sầu và qua đời khi vừa bước qua tuổi 50. Sau cái chết của người cha mà chính cô là nguyên nhân gián tiếp gây ra, gia đình Yến Vy chuyển nhà đi nơi khác, cô rời bỏ giới văn nghệ, theo mẹ học nghề may.

Năm 2009, Yến Vy lập gia đình. Chồng của cô, Nguyễn John Ngọc, là một Việt kiều và là một hàng xóm cũ của gia đình. Sau đó, cô cùng chồng sang Mỹ định cư, mở một tiệm nail ở Mỹ.

==Liên kết ngoài==
- Yến Vy sang Mỹ biểu diễn? VnExpress cập nhật 25/4/2007 | 16:00 GMT+7
- Thông tư liên tịch số 31/2005/TTLT-BLĐTBXH-BCA về trường hợp Yến Vy
Chi Cỏ tai tượng

Chi Cỏ tai tượng hay gọi ngắn gọn là chi Tai tượng (Acalypha) (từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là "tầm ma", nhưng trong tiếng Việt thì tầm ma lại là từ để chỉ chi Urtica) là một chi thực vật thuộc họ Đại kích (Euphorbiaceae) và là chi duy nhất trong phân tông Acalyphinae. Với khoảng 450-500 loài từ cây thân thảo tới cây bụi, chi này chỉ đứng sau các chi "Euphorbia", "Croton" và "Phyllanthus" trong sự đa dạng. Cây tai tượng đuôi chồn ("Acalypha hispida"), được trồng như là một loại cây cảnh trong nhà do hoa sặc sỡ và đẹp, có lẽ là loài được biết đến nhiều nhất. Các loài khác được trồng để lấy lá. Một số loài được dùng làm thuốc trong Đông y.

== Phân bổ ==
Các loài trong chi này chủ yếu sinh trưởng ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới (nhưng không thấy có ở Hawaii và một vài đảo khác trên Thái Bình Dương), và chỉ có một ít loài sinh sống ở vùng ôn đới. Tại châu Mỹ có khoảng 2/3 các loài đã biết, phân bổ từ miền nam Hoa Kỳ tới Uruguay và miền bắc Argentina.

== Phân loại học ==
Các tên gọi các chi sau có thể coi là từ đồng nghĩa với "Acalypha":
- Acalyphes
- Acalyphopsis
- Calyptrospatha
- Caturus
- Corythea
- Cupameni
- Galurus
- Gymnalypha
- Linostachys
- Mercuriastrum
- Odonteilema
- Paracelsea
- Ricinocarpus
- Schizogyne
- Usteria

== Các loài ==
Một số loài được liệt kê dưới đây.
- "Acalypha australis" - Tai tượng Úc, trong đông y gọi là thiết hiện thái (铁苋菜)
- "Acalypha californica"
- "Acalypha godseffiana"
- "Acalypha gracilens"
- "Acalypha hispida" - Tai tượng đuôi chồn
- "Acalypha indica" - Tại tượng xanh hay tai tượng Ấn.
- "Acalypha klavea"
- "Acalypha monococca"
- "Acalypha pendula"
- "Acalypha phleoides"
- "Acalypha radians"
- "Acalypha repens"
- "Acalypha siamensis"
- "Acalypha virginica"
- "Acalypha wilkesiana" - Tai tượng đỏ

v.v

== Tham khảo ==
- Pax, F. & K. Hoffmann (1924) in Engler, Adolf: "Das Pflanzenreich", Heft (Fascicle)85:IV.147.XVI:Euphorbiaceae-Crotonoideae-Acalypheae-Acalyphinae, 12 [monographic revision]

== Liên kết ngoài ==
- NC State Univ
Hồ Thượng

Hồ Thượng (Hồ Superior, còn được gọi là "Gichigami" trong tiếng Ojibwa), kề cận với tỉnh Ontario (Canada) và tiểu bang Mỹ Minnesota về phía bắc và với hai tiểu bang Wisconsin và Michigan về phía nam, là hồ lớn và sâu nhất của Ngũ Đại Hồ ở Bắc Mỹ và lớn thứ ba thế giới (sau biển Caspi và hồ Baikal).

Nhưng nó được gọi là "Gichigami" ("nước lớn") trong tiếng Ojibwa, nhưng hồ này nổi tiếng hơn dưới tên "Gitche Gumee" do "Thơ ca Hiawatha" của Henry Wadsworth Longfellow. Các nhà thám hiểm Pháp đặt tên "lac Supérieur" (hồ Thượng) cho hồ này vì nó là hồ cực bắc của Ngũ Đại Hồ.

== Địa lý ==
Hồ Thượng là hồ nước ngọt lớn nhất trên thế giới theo diện tích mặt nước, hồ Baikal ở Siberia lớn hơn theo thể tích. (Hồ Tanganyika ở miền trung Phi Châu có thể tích ước lượng là 18.900 km³, còn biển Caspi, trong khi nó lớn hơn, chứa đựng nước biển.)

Hồ Thượng có diện tích mặt nước là 82.100 km² (hay 31.700 dặm vuông) – lớn hơn tiểu bang Nam Carolina. Chiều dài của nó tới 563 km (350 dặm) và chiều ngang cực đại là 257 km (160 dặm). Độ sâu trung bình của nó là 147 m (483 foot) và độ sâu cực đại là 406 m (1.332 foot). Hồ Superior chứa đựng 12.232 km³ nước (2.935 dặm khối nước). Bờ biển của hồ này kéo dài là 4.385 km (2.726 dặm), khi tính vào bờ biển của các đảo nằm trên hồ. Độ cao của hồ này là 183 m (602 foot) trên mặt biển.
Chi Cỏ roi ngựa

Chi Cỏ roi ngựa (danh pháp khoa học: Verbena) là một chi của khoảng 250 loài cây một năm và lâu năm có thân thảo thuộc về họ cỏ Roi ngựa (Verbenaceae). Phần lớn các loài có nguồn gốc ở khu vực Tân Thế giới từ Canada kéo dài về phía nam tới miền nam Chile, nhưng có một vài loài có nguồn gốc ở khu vực Cựu Thế giới, chủ yếu ở châu Âu ("V. officinalis, V. supina").

Thông thường lá của chúng mọc đối, là loại lá đơn, và ở nhiều loài có lông tơ, thường là dày dặc. Hoa nhỏ, có màu trắng, hồng, tía hay lam, với 5 cánh hoa, và mọc thành cụm dày dặc.

- Một số loài
== Sử dụng và huyền thoại ==
Cỏ roi ngựa được cho là có tính chất làm tăng tiết sữa. Huyền thoại dân gian còn cho rằng cây cỏ roi ngựa thông thường ("V. officinalis") đã được dùng để cầm máu tại các vết thương cho Giê-su sau khi ông được đưa ra khỏi thánh giá.
Chi Hoa phổi

Hoa phổi là tên gọi chung để chỉ một số loài thực vật có hoa thuộc chi "Verbascum" trong họ Huyền sâm (Scrophulariaceae).

Hiện nay, người ta biết khoảng 250 loài hoa phổi khác nhau, có nguồn gốc ở châu Âu và châu Á, cụ thể là khu vực Địa Trung Hải. Một số loài đã được đưa vào châu Mỹ, Australia và Hawaii (và trong một số trường hợp đã hợp thủy thổ của khu vực).

Loài được biết đến nhiều nhất trong chi này là hoa phổi thường ("V. thapsus"), nó được sử dụng như là một loại thuốc để điều trị các chứng đau họng, ho và bệnh phổi.

Hoa phổi cũng là thành phần hoạt hóa trong nhiều loại thuốc hút thay thế cho thuốc lá.
==Các loài==
- "V. blattaria" L. - Hoa phổi nhỏ
- "V. densiflorum" - Hoa phổi hoa dày
- "V. lychnitis" L. - Hoa phổi trắng
- "V. nigrum" L. - Hoa phổi đen
- "V. phlomoides" L. - Hoa phổi da cam
- "V. phoeniceum" L. - Hoa phổi tía
- "V. sinuatum" L. - Hoa phổi lá quăn
- "V. speciosum" Schrad. - Hoa phổi sặc sỡ
- "V. thapsus" L. - Hoa phổi thường
- "V. virgatum" Stokes
Kiến trúc thời kì đồ đá

Ở Tây Nam Á, thời kì đồ đá trong lịch sử kiến trúc bắt đầu từ khoảng 10000 năm trước Công nguyên ở vùng Cận Đông ("levant"), từ thời kì Tiền đồ sứ Đồ đá mới A và Tiền đồ sứ Đồ đá mới B ("Pre-Pottery Neolithic A/Pre-Pottery Neolithic B") và mở rộng ra hướng đông và hướng tây. Thời kì văn minh Đồ đá mới ở Đông nam Anatolia, Syria và Iraq vào khoảng 8000 năm trước Công nguyên. Hình thái xã hội hái lượm bắt đầu từ 7000 năm trước Công nguyên ở Đông Nam châu Âu, và ở Trung Âu vào khoảng 5500 năm trước Công nguyên. Ở châu Mỹ và châu Đại dương, người thổ dân bản địa vẫn còn ở thời kì đồ đá cho đến khi người châu Âu khám phá ra họ.

Các cư dân thời Đồ đá ở Cận Đông, Anatolia, Syria, phía nam bình nguyên Lưỡng Hà và Trung Á là những nhà xây dựng vĩ đại. Họ đã biết sử dụng gạch-bùn để xây nhà ở và các ngôi làng. Ở Çatalhöyük, người ta đã biết trang trí nhà cửa với những tranh vẽ tạo hình người và thú vật. Ở Trung Âu, các căn nhà dài bằng phên liếp đã được xây dựng. Các khu mộ tỉ mỉ cũng được cũng xây dựng. Đặc biệt, ngày nay vẫn còn hàng ngàn ngôi mộ như vậy ở Ireland. Người thời Đồ đá mới ở quần đảo Anh cũng xây dựng những nấm mồ và phòng mộ cho mình và các trại tường đất đắp ("causewayed camps"), các vòng tròn đá ("henges flint mines") và các đài đá lớn hình tròn ("cursus monuments").
Chi Mướp

Chi Mướp (danh pháp khoa học: Luffa, từ tiếng Ả Rập لوف "lūf") là một loại dây leo sống một năm ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Quả của ít nhất hai loài là "L. acutangula" và "L. aegyptiaca" được thu hoạch khi còn non để làm rau ăn, rất phổ biến ở châu Á (Ấn Độ, Trung Quốc, Nepal, Bhutan, Bangladesh, Việt Nam) và châu Phi. "L. acutangula" gọi là "jhingey" trong tiếng Bengal và "turai" trong tiếng Hindi. Quả của "L. aegyptiaca" cũng có khi để già để lấy xơ mướp phục vụ cho việc sử dụng trong nhà tắm hay nhà bếp sau khi đã loại bỏ mọi thứ chỉ còn để lại phần lõi chứa các sợi gỗ trong ruột (xylem). Loại này được gọi là "dhundul" trong tiếng Bengal, "ghiya tori" hay "nerua" trong tiếng Hindi, "peerkankai" trong tiếng Tamil.

Các loài thuộc chi Mướp bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, chẳng hạn "Hypercompe albicornis".

== Các loài ==
Hiện tại người ta công nhận 9 loài thuộc chi này:
- "Luffa acutangula" : Mướp khía, mướp tàu.
- "Luffa aegyptiaca" : Mướp hương, mướp Ai Cập.
- "Luffa astori"
- "Luffa echinata"
- "Luffa graveolens"
- "Luffa operculata" : Mướp xơ
- "Luffa quinquefolia"
- "Luffa saccata"
- "Luffa sepium"

== Xem thêm ==
- Bầu
- Bí

==Liên kết ngoài==
- Thông tin phân loại học đa ngôn ngữ của Đại học Melbourne
- "Luffa aegyptiaca" trong Floridata
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia Việt Nam

Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia Việt Nam hay Giải hạng Ba () là một giải bóng đá ở Việt Nam. Đây là hạng đấu thứ 4, thấp nhất trong hệ thống giải bóng đá nam Việt Nam, xếp sau V.League 1 (Giải Vô địch Quốc gia), V.League 2 (Giải hạng Nhất Quốc gia) và Giải hạng Nhì Quốc gia do Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức hàng năm để lựa chọn đội bóng lên thi đấu tại giải hạng Nhì mùa giải kế tiếp.

==Xem thêm==
- Giải bóng đá vô địch quốc gia
- Giải bóng đá hạng nhất quốc gia
- Giải bóng đá hạng nhì quốc gia

==Liên kết ngoài==
- Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Don Juan

Huyền thoại Don Juan (phiên âm tiếng Tây Ban Nha như ""Đôn Hoan"", các tài liệu thường phiên âm là Đông Gioăng) bắt nguồn từ một câu chuyện có thật: một thanh niên Tây Ban Nha quyến rũ một cô gái trong tu viện sau đó ruồng bỏ cô ta. Và theo truyền thuyết đó thì nên viết Dom Juan thay vì Don Juan.

Trong tiếng Việt Don Juan được dùng như Sở Khanh, nhưng với ý nghĩa ít tiêu cực hơn.

== Tác phẩm về kẻ quyến rũ ==
Vào thế kỷ 16 và 17, Tirso de Molina, một nhà soạn kịch Tây Ban Nha viết vở "El burlador de Sevila y el cambido de pierra". Trải qua nhiều thay đổi, xuất hiện dưới dạng hài kịch ứng tác, Don Juan được Molière viết lại vào năm 1665. Tiếp đến Don Juan được Mozart viết trong vở opera Don Giovanni và Baudelaire viết trong thơ của mình. Rồi Mérimée, Byron, Dumas cùng rất nhiều tác giả, nhà soạn nhạc và nhà làm phim lấy cảm hứng từ nhân vật gian dối này, kẻ dám thách thức những quy tắc đạo đức và xã hội.

== Don Juan trong văn học ==
=== Molière ===
Năm 1665, Molière viết vở kịch rất nổi tiếng Dom Juan kể lại câu chuyện về anh chàng hào hoa. Dom Juan kết hôn với Done Elvire rồi ruồng bỏ cô ta trốn đi với tên hầu Sganarelle (đóng bởi Molière trong những buổi diễn của ông). Trong cảnh 1 hồi 1, Sganarelle nói chuyện với Gusman, tên hầu của Done Elvire và tiết lộ con người thật của Don Juan, kẻ sau đó tiếp tục kết hôn nhiều lần rồi bỏ rơi những cô gái bị hắn ta chinh phục.

=== Các nhà văn khác ===
- 1677: "Le Festin de Pierre", của Thomas Corneille
- 1730: "Don Juan", của Carlo Goldoni
- 1821: "Don Juan", của Lord Byron
- 1831: "Don Juan de Marana", của Alexandre Dumas
- 1844: "Don Juan", kịch của Nikolaus Lenau
- 1903: "Man and Superman", của George Bernard Shaw
- 1991: "La Nuit de Valognes", của Eric-Emmanuel Schmitt
==Don Juan trong âm nhạc==
- 1787: Wolfgang Amadeus Mozart viết vởi opera "Don Giovanni"
- 1841: Franz Liszt sáng tác "Réminiscences de Don Juan" dựa trên đề tài vở opéra của Mozart.
- 1889: Richard Strauss viết giao hưởng thơ Don Juan, lấy cảm hứng từ bài thơ của Lenau.
- 2013: Lương Bằng Quang tác giả vở nhạc kịch "Tên Sở Khanh" với hình tượng lấy từ Don Juan trên sân khấu Paris By Night 109 Bằng Kiều cùng với Minh Tuyết và Kỳ Phương Uyên.

==Don Juan với điện ảnh==
- 1948: "Những cuộc phiêu lưu của Don Juan", phim Mỹ của Vincent Sherman với Errol Flynn trong vai Don Juan.
- 1956: "Don Juan", phim Pháp của Julien Duvivier với Fernandel trong vai Sganarelle.
- 1995: "Don Juan DeMarco", phim của Jeremy Leven với Johnny Depp trong vai Don Juan và sự tham gia của Marlon Brando
- 1998: "Don Juan", phim của Jacques Weber từ kịch bản của Molière.
- 2013: "Don Jon", phim được đạo diễn bởi Joseph Gordon-Levitt và anh cũng là nhân vật chính.

Cùng rất nhiều phim khác. Theo thống kê của Internet Movie Database có khoảng gần 100 bộ phim về đề tài này.

== Xem thêm ==
- James Bond
- Casanova
Chi Mướp đắng

Chi Mướp đắng (danh pháp khoa học: Momordica) là một chi của khoảng 50-60 loài cây thân thảo dạng dây leo sống một năm hay lâu năm, thuộc về họ Bầu bí (Cucurbitaceae), có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới châu Phi và miền nam châu Á.

==Trồng và sử dụng==
Một số loài trong chi "Momordica" được trồng để làm cây cảnh hay lấy quả có nhiều cùi thịt, quả có dạng hoặc là tròn, thuôn dài hay hình trụ, có màu từ da cam tới đỏ khi chín, có gai hay bướu ở lớp vỏ.

==Các loài==
Bao gồm khoảng 52 được công nhận như sau:
- "Momordica angolensis"
- "Momordica angustisepala"
- "Momordica anigosantha"
- "Momordica argillicola"
- "Momordica balsamina"
- "Momordica boivinii"
- "Momordica breteleri"
- "Momordica cabraei"
- "Momordica calantha"
- "Momordica camerounensis"
- "Momordica cardiospermoides"
- "Momordica charantia" : Mướp đắng, khổ qua, mướp mủ, lương qua.
- "Momordica cissoides"
- "Momordica clarkeana"
- "Momordica cochinchinensis" : Gấc, mộc miết tử.
- "Momordica cordata"
- "Momordica corymbifera"
- "Momordica cymbalaria"
- "Momordica denticulata"
- "Momordica denudata"
- "Momordica dioica"
- "Momordica dissecta"
- "Momordica enneaphylla"
- "Momordica foetida"
- "Momordica friesiorum"
- "Momordica gilgiana"
- "Momordica glabra"
- "Momordica henriquesii"
- "Momordica humilis"
- "Momordica janarthanamii"
- "Momordica jeffreyana"
- "Momordica kirkii"
- "Momordica leiocarpa"
- "Momordica littorea"
- "Momordica macrosperma"
- "Momordica mossambica"
- "Momordica multiflora"
- "Momordica obtusisepala"
- "Momordica parvifolia"
- "Momordica peteri"
- "Momordica pterocarpa"
- "Momordica racemiflora"
- "Momordica repens"
- "Momordica rostrata"
- "Momordica sahyadrica"
- "Momordica sessilifolia"
- "Momordica silvatica"
- "Momordica spinosa"
- "Momordica subangulata" : Gấc cạnh.
- "Momordica trifolia"
- "Momordica trifoliolata"
- "Momordica welwitschii"
- "Momordica × suboica" = "M. dioica" × "M. subangulata"

===Các loài có ở Việt Nam===
- "Momordica charantia": Khổ qua, mướp đắng.
- "Momordica cochinchinensis": Gấc.
- "Momordica subangulata": Gấc cạnh.

Mướp đắng hay khổ qua ("Momordica charantia") có vị đắng, theo Đông y tính hàn, giúp giải nhiệt. Mướp đắng thường được dùng làm thức ăn hay nấu nước trị rôm sảy cho trẻ em.
Gấc ("Momordica cochinchinensis") có nạc thường dùng để nhuộm thức ăn.
Michelle Bachelet

Michelle Bachelet (sinh ngày 29 tháng 9 năm 1951 tại Santiago, Chile) là tổng thống Chile thứ 35 và 37, từ ngày 12 tháng 3 năm 2006 đến ngày 11 tháng 3 năm 2010, và từ ngày 11 tháng 3 năm 2014 đến ngày 11 tháng 3 năm 2018. Tháng 9 năm 2006, tạp chí "Forbes" chọn bà vào danh sách 100 phụ nữ quyền thế nhất thế giới, ở vị trí thứ 17.

== Tiểu sử ==
Tên đầy đủ của bà là Verónica Michelle Bachelet Jeria/βeˈɾonika miˈʃɛl baʃˈle ˈçeɾja/. Cha bà là từng làm tướng không quân dưới thời Tổng thống Salvador Allende. Cuộc sống yên bình của gia đình bà nói riêng và của toàn xã hội Chile nói chung bị đảo lộn sau cuộc đảo chính đẫm máu của Augusto Pinochet. Kết quả của sự kiện này là Allende bị bắn chết, còn Pinochet lên làm tổng thống, hiến pháp bị huỷ bỏ, quốc hội bị giải tán, nhiều đảng phái chính trị bị đàn áp, hơn 130.000 người bị bắt giữ, giam cầm và tra tấn, hàng nghìn người bị xử tử. Khi đó, Michelle Bachelet đang là sinh viên ngành y trường Đại học Chile cũng phải chịu nhiều đau đớn, mất mát. Cả gia đình bị bắt giữ và tra tấn, trong đó cha bà chết năm 1974. Bạn trai của bà là Jamie Lopez cũng bị sát hại. Năm 1975, bà và mẹ bà sang Úc rồi Cộng hoà Dân chủ Đức lánh nạn. Tại đây, bà theo học trường Đại học Berlin và lập gia đình với kiến trúc sư Jorge Dávalos.

Năm 1979, gia đình bà trở về Chile. Bà tiếp tục học ở Đại học Chile và tham gia các tổ chức phi chính phủ. Năm 1984, bà ly thân với chồng. Hai người có với nhau 2 người con: Sebastián (1978) và Francisca (1984). Bà có người con thứ 3 với ông Aníbal Henríquez năm 1992. Bà bắt đầu tham gia chính trường Chile với các chức vụ cố vấn cho Bộ trưởng Y tế rồi Bộ trưởng Quốc phòng. Sau đó, bà lần lượt được Tổng thống Ricardo Lagos bổ nhiệm làm bộ trưởng 2 bộ trên (bộ Y tế: 11 tháng 3 năm 2000, bộ Quốc phòng: 7 tháng 1 năm 2002. Ngày 15 tháng 1 năm 2006, bà là đại diện của Đảng Xã hội Chile tham gia cuộc bầu cử tổng thống và giành thắng lợi với 53,5% tổng số phiếu bầu. Như vậy, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên trở thành Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng thống của đất nước Nam Mỹ này.

Bà là thành viên của Hội đồng Phụ nữ lãnh đạo thế giới và hội viên Câu lạc bộ Madrid.

== Xem thêm ==
- Danh sách nữ nguyên thủ quốc gia

== Liên kết ngoài ==
- Presidencia de la República  – trang chủ của Tổng thống Chile (tiếng Tây Ban Nha)

- Trang chủ của cuộc vận động tổng thống (tiếng Tây Ban Nha)
Struthio

Struthio là một chi chim trong bộ Đà điểu ("Struthioniformes"). Hầu hết các loài trong chi đều đã bị tuyệt chủng, chỉ còn duy nhất một loài còn tồn tại.

==Các loài==
- †"Struthio anderssoni"
- †"Struthio asiaticus"
- †"Struthio brachydactylus"
- "Struthio camelus", đà điểu thông thường
- "Struthio camelus molybdophanes", đà điểu Somali
- †"Struthio chersonensis"
- †"Struthio coppensi"
- †"Struthio daberasensis"
- †"Struthio dmanisensis"
- †"Struthio linxiaensis"
- †"Struthio kakesiensis"
- †"Struthio karingarabensis"
- †"Struthio oldawayi"
- †"Struthio orlovi"
- †"Struthio wimani"

==Tham khảo==
- Janz, Lisa, et al. Dating North Asian surface assemblages with ostrich eggshell: Implications for palaeoecology and extirpation. Journal of Archaeological Science, Volume 36, Issue 9, September 2009, Pages 1982–1989. http://dx.doi.org/10.1016/j.jas.2009.05.012
Họ Đà điểu

Họ Đà điểu (Struthionidae) là một họ chim không biết bay thuộc Bộ Đà điểu (Struthioniformes), gồm những loài đà điểu, và họ hàng đã tuyệt chủng của chúng. Hai loài đà điểu còn sinh tồn là đà điểu châu Phi và đà điểu Somali, cả hai đều thuộc chi Struthio, cũng chứa một số loài được biết đến từ hóa thạch thế Holocen như đà điểu châu Á. Đà điểu châu Phi là loài phổ biến rộng rãi hơn trong hai loài, và là loài chim còn sống lớn nhất. Loài đà điểu còn lại cũng được xem là một trong những loài chim lớn nhất từ trước đến nay.

Đà điểu xuất hiện lần đầu tiên từ thế Miocen, mặc dù các hóa thạch thế Paleocen, thế Eocen và thế Oligocen khác nhau cũng có thể thuộc về họ này. Đà điểu được phân loại vào trong nhóm các loài chim thứ lớp Palaeognathae, tất cả các loài còn sinh tồn trong thứ lớp này đều không biết bay, bao gồm cả chim kiwi, đà điểu Emu và đà điểu Nam Mỹ.

== Phân loại ==
Năm 2019, các loài "S. pannonicus", "S. dmanisensis" (đà điểu khổng lồ) và "S. transcaucasicus" đã được chuyển đến chi Pachystruthio.

Bộ Struthioniformes (đà điểu)

- Họ Struthionidae
- Chi ?†Palaeotis
-  †Palaeotis weigelti (giữ thế Eocen)
- Chi ?†Remiornis
-  †"Remiornis heberti"
- Chi ?†Eremopezus
-  †"Eremopezus eocaenus"
- Chi ?†Pachystruthio (Cuối thế Pliocen - thế Pleistocen)
-  "Pachystruthio pannonicus"
-  "Pachystruthio dmanisensis"
-  "Pachystruthio transcaucasicus"
- Chi "Struthio" (Đầu thế Miocen – Gần đây)
-  ?†"S. anderssoni" [ootaxa]
-  ?†"S. barbarus"
-  ?†"S. daberasensis"
-  ?†"S. epoasticus"
-  ?†"S. kakesiensis" [ootaxa]
-  ?†"S. karingarabensis" [ootaxa]
-  †"S. chersonensis"
-  †"S. asiaticus" (đà điểu châu Á)
-  †"S. coppensi"
-  †"S. mongolicus" [ootaxa] (Inner Mongolia)
-  †"S. oldawayi"
-  †"S. wimani"
-  "S. molybdophanes" (đà điểu Somali)
-  "S. camelus"
-   "S. c. australis" (đà điểu Nam Phi)
-   †"S. c. syriacus" (đà điểu Ả Rập)
-   "S. c. camelus" (đà điểu Bắc Phi)
-   "S. c. massaicus" (đà điểu Masai)
The Black Eyed Peas

The Black Eyed Peas là một ban nhạc hip hop, rap, pop Mỹ đến từ Los Angeles. Ban nhạc hiện gồm các thành viên: will.i.am, apl.de.ap, Taboo và Fergie. Từ thành công của album "Elephunk" năm 2003, họ bắt đầu có được sự nổi tiếng và thành công quốc tế trong thể loại pop/dance. Nhóm bán được gần 18 triệu album và 9 triệu đĩa đơn trên toàn cầu.

Nhóm từng tham gia biểu diễn mở màn cho Justified/Stripped Tour của Justin Timberlake và Christina Aguilera, sau đó là Stripped World Tour của Aguilera.

== Thành viên ==
Thành viên cũ
== Danh sách đĩa nhạc ==
Album phòng thu
- 1998: "Behind the Front"
- 2000: "Bridging the Gap"
- 2003: ""
- 2005: "Monkey Business"
- 2009: "The E.N.D."
- 2010: "The Beginning"
- 2020: "Translation"
Olympic Tin học Quốc tế

Olympic Tin học Quốc tế (, viết tắt là IOI) là một kỳ thi tin học được tổ chức hàng năm dành cho học sinh trung học. Kỳ thi IOI đầu tiên được tổ chức vào năm 1989.

Kỳ thi gồm hai ngày lập trình trên máy vi tính, giải quyết các bài toán về lĩnh vực thuật toán. Học sinh dự thi theo thể thức cá nhân, mỗi nước có thể có đến bốn thành viên tham gia. Học sinh tham dự giải được lựa chọn thông qua các kỳ thi tin học quốc gia. Ví dụ, đội tuyển Việt Nam được lựa chọn dựa trên kết quả kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia thường được tổ chức vào tháng năm hàng năm.

== Cấu trúc của kỳ thi ==
Vào mỗi ngày thi, học sinh thường phải giải quyết ba bài toán trong vòng năm giờ. Mỗi học sinh làm việc một mình trên máy vi tính và không được phép nhận sự trợ giúp nào khác. Thông thường để giải quyết một bài toán, thí sinh phải viết một chương trình máy tính bằng bất cứ ngôn ngữ lập trình nào và nộp trước khi thời hạn năm giờ kết thúc. Sau đó, chương trình sẽ được chấm bằng cách cho chạy thử với các bộ dữ liệu (test data) được giữ bí mật, bao gồm nhiều test (thông thường 10 hoặc 20). Thí sinh được chấm điểm cho mỗi test mà chương trình chạy đúng, trong giới hạn bộ nhớ và thời gian cho phép. Có một số trường hợp, chương trình của thí sinh phải tương tác với một thư viện được giữ bí mật. Những bài toán loại này cho phép dữ liệu nhập vào không cần xác định trước, mà phụ thuộc vào sự tương tác của chương trình thí sinh, ví dụ trong các bài toán về trò chơi. Còn một loại bài toán khác trong đó thí sinh sẽ được phép biết các bộ dữ liệu vào (input) trong thời gian năm giờ thi. Với các bài toán loại này, thí sinh không cần nộp chương trình mà sẽ nộp các bộ kết quả (output) tương ứng. Thí sinh có thể tạo ra các file kết quả bằng bất kỳ cách nào, bằng cách viết chương trình, bằng tay, hoặc kết hợp cả hai phương pháp này.

Điểm của mỗi thí sinh là điểm tổng cộng của các bài toán trong hai ngày thi. Trong lễ trao giải, các thí sinh được trao huy chương tùy theo điểm tổng tương đối. 50% thí sinh dẫn đầu (tính trung bình hai thí sinh mỗi nước) sẽ được trao huy chương, sao cho tỉ lệ giữa vàng: bạc: đồng: không có huy chương xấp xỉ 1:2:3:6 (như vậy cứ khoảng 12 thí sinh sẽ có một huy chương vàng).

== Đọc thêm ==
- Việt Nam tại Olympic Tin học Quốc tế
- Olympic Tin học Sinh viên Việt Nam
- Olympic Khoa học Quốc tế
- International Collegiate Programming Contest
- Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia lớp 12 trung học phổ thông Việt Nam
- VNOI

== Liên kết ==
- Ioinformatics.org Trang web của hội đồng IOI
- olympiads.win.tue.nl/ioi/ Trang web được nhiều người biết đến, có chứa thông tin về những kỳ thi IOI đã qua
- IOICAMP Trang web luyện tập về thuật toán, thành lập bởi khối THPT chuyên Toán - Tin Đại học khoa học tự nhiên - Đại học quốc gia Hà Nội.
- SPOJVN IOITRAIN Hệ thống chấm bài tập thuật toán tự động với giao diện tiếng Việt, gồm nhiều bài tập từ các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia quốc tế.
- VNOI Vietnamese Olympiad in Informatics - Trang web để chia sẻ tài liệu, trao đổi về thuật toán.
Tự kiểm tra khi nguồn bật

Trong BIOS của kiến trúc máy tính IBM PC, chức năng tự kiểm tra khi nguồn bật hay POST, viết tắt của chữ tiếng Anh Power-On Self Test, là việc đầu tiên BIOS làm khi nó khởi động máy tính.

POST được xây dựng sẵn là một chương trình máy tính để kiểm tra phần cứng, đảm bảo mọi thứ sẵn có và đảm bảo chức năng của mình, trước khi BIOS bắt đầu khởi động. POST chạy nhanh và thông thường không thông báo kết quả kiểm tra, ngoại trừ trường hợp nó gặp vấn đề. Nếu POST gặp phải trục trặc, khi bật máy, máy sẽ phát ra tiếng bíp và sau đó dừng, không tiếp tục khởi động. Loa được sử dụng vì kiểm tra này được thực hiện trước khi màn hình nhận tín hiệu. Những mẫu tiếng bíp được sử dụng để chẩn đoán các vấn đề phần cứng của máy tính. Các mẫu này phụ thuộc nhà sản xuất BIOS, ví dụ Award hay AMI BIOSes.

Một số lỗi POST được coi là lỗi không sửa được, một số khác thì vẫn sửa được. Lỗi không sửa được ("fatal") sẽ ngắt quá trình khởi động ngay lập tức (ví dụ không tìm thấy bộ nhớ hệ thống). Thực tế, hầu như lỗi khởi động POST là lỗi không sửa được.

POST còn được sử dụng trong việc phát hiện các sự cố mở rộng cho PC. Các tín hiệu BIOS gửi ra khi gặp các vấn đề mở rộng có thể được dùng để "gỡ rối vấn đề" bằng giao tiếp gỡ rối. Giao tiếp này đặt tai khe ISA và chấp nhận mã gỡ rối do BIOS gửi tới địa chỉ vào/ra đặc biệt, sử dụng là 80h. Giao tiếp hiển thị những mã này và nơi POST dừng nếu nó tìm ra vấn đề. Giao tiếp này thường được thiết kế chỉ dành cho người sửa chữa PC bị lỗi nghiêm trọng hoặc một số người làm nhiều về hệ thống máy tính.
==Xem thêm==
- BIOS
- Khởi động máy tính
Giải vô địch điền kinh trong nhà thế giới 2006

Giải vô địch điền kinh trong nhà thế giới 2006 (tiếng Anh: World Indoor Championships 2006) do Liên đoàn điền kinh thế giới (IAAF) tổ chức tại sân vận động Olympiysky, Moskva, Nga từ 10 đến 12 tháng 3 năm 2006. Chức vô địch toàn đoàn thuộc về Nga với 8 huy chương vàng.

==Huy chương vàng==
Nam
- 60 m
- Nam: Leonard Scott
- Nữ: Me'Lisa Barber
- 400 m
- Nam: Alleyne Francique
- Nữ: Olesya Krasnomovets
- 800 m
- Nam: Wilfred Bungei
- Nữ: Maria Mutola
- 1500 m
- Nam: Ivan Heshko
- Nữ: Yuliya Chizhenko
- 3000 m
- Nam: Kenenisa Bekele
- Nữ: Meseret Defar
- 60 m vượt rào
- Nam: Terrence Trammell
- Nữ: Derval O'Rourke
- 4x400 tiếp sức
- Nam: Hoa Kỳ
- Nữ: Nga
- Nhảy cao
- Nam: Yaroslav Rybakov
- Nữ: Yelena Slesarenko
- Nhảy sào
- Nam: Brad Walker
- Nữ: Yelena Isinbayeva
- Nhảy xa
- Nam: Ignisious Gaisah
- Nữ: Tatyana Kotova
- Nhảy 3 bước
- Nam: Walter Davis
- Nữ: Tatyana Lebedeva
- Đẩy tạ
- Nam: Reese Hoffa
- Nữ: Natallia Khoroneko
- 7 môn phối hợp
- Nam: André Niklaus
- Nữ: Lyudmila Blonska

==Liên kết ngoài==
- Giải vô địch điền kinh trong nhà thế giới 2006 của Liên đoàn điền kinh thế giới (IAAF)
No (hóa học)

Trong hóa hữu cơ, một hợp chất hữu cơ được gọi là no nếu nó có số lượng nguyên tử hydro lớn nhất có thể, nghĩa là không có liên kết đôi carbon-carbon, hay trong một mạch hydrocarbon, mỗi nguyên tử carbon được liên kết với hai nguyên tử hydro.

Ví dụ, trong các hydrocarbon đơn giản, alkan là no, còn alken là không no. Các hợp chất không no được đặc trưng bởi các hệ electron pi. Khái niệm này được dùng một cách tương tự đối với các thành phần acid béo của lipid, ở đó chất béo được mô tả là no hay không no phụ thuộc vào việc thành phần axít béo có chứa liên kết đôi carbon-carbon hay không. Với hợp chất không no, cấu trúc carbon chứa liên kết đôi hoặc đôi khi là liên kết ba. Nhiều loại dầu thực vật chứa các axít béo với một hay nhiều liên kết đôi.
==Xem thêm==
- Hợp chất không no