hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Phong Châu

Phong Châu (峯州) hay bộ Văn Lang (文郎) là kinh đô của nhà nước Văn Lang. Vị trí của kinh đô này nằm trải từ thành phố Việt Trì ngày nay cho tới khu vực Đền Hùng thuộc huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.

==Vị trí==
Do thời Hùng Vương các tư liệu lịch sử để lại rất ít, các di tích khảo cổ cũng chưa được phát hiện nhiều cho nên tới nay, người ta vẫn chưa xác định được chính xác vị trí đặt kinh thành thời Hùng Vương.

Nhiều ý kiến cho rằng kinh đô thời này, nằm giữa khoảng từ thành phố Việt Trì ngày nay cho tới khu vực Đền Hùng thuộc huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ do Kiều Công Hãn sau này tiếp tục làm Thứ sử Phong Châu sử dụng. Những phát hiện khảo cổ tại Làng Cả (phường Thọ Sơn, thành phố Việt Trì) cuối năm 2005 cho thấy nhiều khả năng địa điểm này xưa kia chính là kinh đô Phong Châu.

Thời Loạn 12 sứ quân, Phong Châu là một trong 12 căn cứ lỵ sở quân sự của sứ quân, đây là nơi đóng quân của sứ quân Kiều Công Hãn.

==Xem thêm==
- Thủ đô Việt Nam
Nguyễn Hiền (định hướng)

Nguyễn Hiền có thể là:

- Trạng nguyên Nguyễn Hiền: Một thần đồng đỗ Trạng nguyên năm 12 tuổi đời vua Trần Thái Tông.
- Nhạc sĩ Nguyễn Hiền.
- Thiếu tướng Nguyễn Hiền.
- Trường phổ thông trung học Nguyễn Hiền, Thành phố Hồ Chí Minh.
Chăm sóc trẻ em

Chăm sóc trẻ em là hoạt động nuôi dưỡng, giáo dục, theo dõi quá trình phát triển của trẻ nhỏ.

Trẻ nhỏ từ khi mới lọt lòng mẹ cần sự chăm sóc về dinh dưỡng cũng như giáo dục về tinh thần. Trong nhiều xã hội hiện đại, công việc này được chia sẻ cho cả cha và mẹ đứa bé. Một số gia đình có thêm người giúp đỡ cho việc này, thường gọi là vú em. Ở nhiều xã hội, các thành viên khác của gia đình, như ông bà, cũng tham gia việc chăm sóc trẻ. Trẻ nhỏ sau độ tuổi 12 tháng ở nhiều quốc gia có thể đến trường mẫu giáo để nhận được sự chăm sóc, giúp cha mẹ của chúng có thời gian hoạt động xã hội. Từ sau 6 năm tuổi, nhiều quốc gia quy định trẻ phải bắt buộc đến trường tiểu học.

Trong trường hợp cha mẹ của trẻ bị mất tích hay chết, hoặc không đủ khả năng chăm sóc trẻ, trẻ có thể nhận được sự trợ giúp của cộng đồng, ví dụ như trường trẻ em mồ côi.

Việc thuê vú em để giúp chăm sóc trẻ nhỏ là một chủ đề có thể gây tranh cãi. Một số nghiên cứu cho thấy việc trẻ em nhận được sự chăm sóc liên tục của cha mẹ từ khi lọt lòng, đặc biệt là trong giáo dục, đạo đức, kỷ luật và giao tiếp xã hội sẽ làm tăng cơ hội giúp trẻ được phát triển hết tiềm năng.

Đa số các quốc gia có luật lệ liên quan đến bảo vệ trẻ em (và bà mẹ), ngăn chặn việc lạm dụng trẻ em.

==Chăm sóc trẻ dưới 1 tuổi==
Trẻ dưới 1 tuổi cần được quan tâm chăm sóc đặc biệt về dinh dưỡng.

===Dinh dưỡng===
Nhiều nghiên cứu cho thấy sữa mẹ là thức ăn tốt nhất dành cho trẻ sơ sinh và trẻ còn ẵm ngửa. Các chế độ ăn cho trẻ sơ sinh và trẻ còn ẵm ngửa thường được xây dựng với thực đơn chính là sữa mẹ.

Một chế độ nuôi dưỡng có thể được áp dụng là
- Sau khi trẻ đã được cắt rốn chừng 30 phút: bú sữa mẹ. Sữa mẹ lúc này còn được gọi là sữa non; nó có chứa các kháng thể của mẹ ít có ở các sữa sau này; có tác dụng giúp trẻ chống đỡ tốt hơn các nguồn bệnh.
- Trong 4 tháng đầu: bú sữa mẹ. Việc cho trẻ uống nước chỉ áp dụng khi trẻ bị bệnh cần bổ sung nước như ỉa chảy. Trong trường hợp mẹ thiếu sữa, các sản phẩm sữa trẻ em đảm bảo chất lượng có thể dùng thay thế. Thời gian này, trẻ chưa ăn bột hoặc cháo.

Có nguồn cho biết tại các vùng nông thôn Việt Nam, trẻ dưới 4 tháng tuổi vẫn uống nước thường xuyên, ăn bột sớm, thậm chí ngay từ tháng đầu. Bột có thể làm quá tải bộ máy tiêu hóa chưa hoàn thiện của trẻ; còn nước không đảm bảo vệ sinh sẽ mang bệnh đến cho trẻ. Các nghiên cứu và quan sát thực nghiệm cho thấy trong sữa mẹ đã có đủ nước cho trẻ rồi.
===Cai sữa cho trẻ===
Trẻ em từ 0 đến 6 tháng tuổi được khuyên nên bú hoàn toàn bằng sữa mẹ. Từ tháng thứ 6 trở đi, có thể bắt đầu cho trẻ ăn dặm, kèm theo bú sữa mẹ kết hợp sữa bình. Thức ăn dặm cho trẻ thường được điều chỉnh, thay đổi thường xuyên nhằm giúp trẻ đỡ ngán và cung cấp nguồn dinh dưỡng hợp lý cho trẻ. Nhưng trẻ em khi đã đến độ tuổi thích hợp cần được tiến hành cai sữa, điều này tốt cho sự phát triển của bé và cả người mẹ. Mỗi người làm cha mẹ khi tiến hành cai sữa cho con, cần trang bị đủ kiến thức, học hỏi kinh nghiệm cũng như tâm lý sẵn sàng để giúp trẻ cai sữa thành công.

==Xem thêm==
- Sữa mẹ
Sử dụng hợp lý

Học thuyết sử dụng hợp lý (tiếng Anh: "fair use") tại Hoa Kỳ dựa trên các tự do ngôn luận do Tu chính án số 1 của Hiến pháp Hoa Kỳ bảo vệ. Trong phạm vi của luật bản quyền Hoa Kỳ, học thuyết này cho phép trích dẫn hoặc sao chép các tư liệu của người khác đã đăng ký bản quyền một cách phi lợi nhuận mà không cần xin phép, trong tác phẩm của tác giả khác, theo cuộc thử nghiệm cân nhắc ("balancing test") có bốn điều kiện. Thuật ngữ "sử dụng hợp lý" chỉ được sử dụng tại nước Mỹ; một nguyên tắc tương tự, xử sự hợp lý ("fair dealing"), tồn tại ở một số phạm vi khác mà sử dụng hệ thống luật tập tục. Luật nhãn hiệu Hoa Kỳ cũng có điều kiện "sử dụng hợp lý". Tuy điều kiện đó có tên giống, học thuyết đó thực sự khác hẳn với "sử dụng hợp lý" trong luật bản quyền.

Luật bản quyền tại Philippines cũng có học thuyết sử dụng hợp lý phần lớn hay tất cả dựa trên học thuyết được chấp nhận tại Hoa Kỳ.

== Xem thêm ==
- Thử nghiệm ba bước Berne ("Berne three-step test")
- DRM
Nhóm Myosotis

Myosotis là một nhóm nhạc thời kỳ tiền chiến.

==Lịch sử==
Myosotis có nghĩa là hoa lưu ly, nhóm nhạc này gồm các nhạc sĩ Thẩm Oánh, Dương Thiệu Tước, Phạm Văn Nhượng, Trần Dư, Vũ Khánh... trong đó hai thành viên quan trọng nhất là Thẩm Oánh và Dương Thiệu Tước. Năm 1938 khi tân nhạc Việt Nam hình thành sau những buổi trình diễn của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tuyên, nhiều nhóm nhạc ở miền Bắc cùng tung ra các ca khúc của mình. Trong số đó đáng kể hơn cả là Myosotis và nhóm Tricéa.

Myosotis được đánh giá là có chủ trương sáng tác rõ rệt hơn. Hai xu hướng chính của nhóm là:

- Sáng tác nhạc mới nhưng có âm hưởng nhạc dân tộc do Thẩm Oánh chủ trương.
- Sáng tác hoàn toàn theo nhạc ngữ Tây phương do Dương Thiệu Tước chủ trương.

Thẩm Oánh theo con đường trung dung. Ông từng tuyên bố trên báo Ngày Nay của Nhất Linh, tờ hậu thuẫn cho tân nhạc thời hình thành đó: ""Âm nhạc cải cách phải theo ý nhạc Việt Nam và phải có cảm tưởng thuần túy Á Đông"". Trong khi đó, Dương Thiệu Tước thì chủ trương phải sáng tác theo âm điệu Tây phương hoàn toàn. Ông viết trên báo Việt Nhạc số 5, ngày 16 tháng 10 năm 1948: ""Nếu đã có nhà văn Việt Nam viết văn bằng tiếng Pháp, thì nhà soạn nhạc Việt Nam cũng có thể viết được những bản nhạc có âm điệu Tây Phương"".

Có thể thấy rằng cả hai đã rất trung thành với chủ trương của mình. Sáng tác của Thẩm Oánh rất Á Đông, còn nhạc Dương Thiệu Tước đầy âm điệu khiêu vũ phương Tây. Từ năm 1938, nhóm Myosotis cũng đứng ra xuất bản các ca khúc mới, những bài như "Đôi Oanh Vàng, Hoa Tàn, Phút Vui Xưa"... cùng những bản nhạc không lời của Dương Thiệu Tước. Các ca sĩ nổi tiếng như Ái Liên và Kim Thoa được hãng đĩa Beka thuê thu thanh các bài hát này trên đĩa hát 78 vòng.

Từ 1938 cho tới 1942, nhóm Myosotis với hai nhạc sĩ chính là Thẩm Oánh và Dương Thiệu Tước đã để lại nhiều nhạc phẩm giá trị, phần lớn theo phong cách trữ tình lãng mạn. Theo Phạm Duy: ""Tác phẩm của nhóm Myosotis rất là nhiều, nhưng không lưu truyền cho tới về sau, trừ một số bài nào đó, ngẫu nhiên được một giọng ca lớn nào đó, ví dụ giọng Thái Thanh hay Kim Tước, hát lại trong những thập niên sau"".

Sau một thời gian ngắn tồn tại, Myosotis không còn là một nhóm thuần nhất. Các thành viên chia tay, tiếp tục đi theo con đường sáng tác riêng của mình.

== Xem thêm ==
- Tricéa
- Đồng Vọng
- Nhóm Tổng Hội Sinh Viên
- Nhạc tiền chiến
- Tự Lực Văn Đoàn

== Liên kết ngoài ==
- Nhóm MYOSOTIS - Bài viết của Phạm Duy
Tricéa

Tricéa là một nhóm nhạc thời tiền chiến với ba thành viên Văn Chung, Lê Yên và Doãn Mẫn. Tên nhóm Tricéa có nghĩa: 3 chữ C và 3 chữ A được viết tắt từ "Collection Des Chants Composés Par Des Artistes Annamites Associés" trong tiếng Pháp và có nghĩa là "Tuyển chọn các tác phẩm âm nhạc của nhóm người viết nhạc Annam".

Trước khi tân nhạc Việt Nam được chính thức khai sinh với những buổi diễn của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tuyên, Tricéa đã có những sinh hoạt âm nhạc. Nhưng chỉ sau khi Nguyễn Văn Tuyên công bố hai bản nhạc, hai nhóm Tricéa và Myosotis mới cho in những bản nhạc của mình.

Sư hình thành của nhạc cải cách khi đó được hậu thuẫn của tờ Ngày Nay do Nhất Linh là chủ bút. Theo nhạc sĩ Vũ Thành, người đã có những sinh hoạt tân nhạc từ thời đó, Nhất Linh từng đảm trách việc thổi kèn clarinette trong một ban nhạc tài tử do hai nhóm kể trên phối hợp để trình diễn vào một ngày mùa thu năm 1939.

Trong nhóm Tricéa, Văn Chung được coi như người có bài hát được dân chúng ưa thích cho nên Thẩm Oánh của nhóm Myosotis đã từng phê bình trong báo Việt Nhạc số 5: ""Nhóm Tricéa chủ trương đi sát quần chúng"", ngụ ý là loại nhạc thấp.

Trong một bài phỏng vấn của báo Thể thao Văn hóa năm 2002, Doãn Mẫn có kể lại một câu chuyện về nhóm Tricéa: ""Năm 1935, Lê Yên viết bài Bẽ bàng rất hay nhưng mãi không sao viết được câu kết, nghe anh kể tôi liền bảo: Anh đàn lên đi, khi nghe xong, tôi tức khắc ứng khẩu, bạn tôi mừng như vớ được vàng. Đến năm 1955, tôi làm bài Gọi nghé trên đồng, cũng không kết được và Lê Yên chính là người giúp tôi viết tiếp. Lúc đó, anh ấy nói với tôi: 20 năm mình mới trả nợ được cậu"".

Những năm khoảng 1939, nhiều ca khúc của nhóm được quần chúng yêu thích như: "Ca khúc ban chiều, Trên thuyền hoa, Bóng ai qua thềm" của Văn Chung; "Biệt ly", "Sao hoa chóng tàn", "Tiếng hát đêm thu" của Doãn Mẫn; "Bẽ bàng", "Vườn xuân" của Lê Yên. Cả ba nhạc sĩ của Tricéa đều thành công, trong đó hơn cả là Doãn Mẫn. Họ đã để lại nhiều nhạc phẩm giá trị, một số trong đó được đánh giá vượt thời gian:

- Doãn Mẫn: "Biệt ly", "Hương cố nhân"
- Văn Chung: "Bóng ai qua thêm", "Trên thuyền hoa"
- Lê Yên: "Ngựa phi đương xa", "Bẽ bàng", "Xuân nghệ sĩ hành khúc"

== Xem thêm ==
- Nhóm Myosotis
- Nhóm Đồng Vọng
- Nhóm Tổng Hội Sinh Viên
- Nhạc tiền chiến
- Tự Lực Văn Đoàn

== Liên kết ngoài ==
- Nhóm TRICÉA - Bài viết của Phạm Duy
Họ Liễu

Họ Liễu hay họ Dương liễu (danh pháp khoa học: Salicaceae) là một họ thực vật có hoa. Các nghiên cứu di truyền học gần đây của Angiosperm Phylogeny Group đã mở rộng định nghĩa và phạm vi của họ này tới 57 chi.

Trong hệ thống Cronquist cũ thì họ Salicaceae được xếp vào một bộ riêng của chính nó là bộ Liễu (Salicales), và chỉ chứa có 3 chi là ("Salix", "Populus" và "Chosenia", với "Chosenia" hiện nay được coi là đồng nghĩa của "Salix"), nhưng APG lại đưa họ này vào trong bộ Sơ ri (Malpighiales). Các chi bổ sung thêm vào thì trước đây được đặt trong họ Bồ quân (Flacourtiaceae), nhưng nói chung chúng có lịch sử hỗn tạp trước khi có điều này và đã từng được đặt trong các họ như Bembiciaceae, Caseariaceae, Homaliaceae, Poliothyrsidaceae, Prockiaceae, Samydaceae và Scyphostegiaceae.

Chi "Gerrardina" hiện tại được coi là chi duy nhất của họ tách biệt, gọi là Gerrardinaceae

== Các chi ==
Một số tác giả, như Mac H. Alford, lại tách các chi "Tetrathylacium", "Lunania", "Ryania", "Trichostephanus", "Osmelia", "Pseudosmelia", "Ophiobotrys", "Euceraea", "Neoptychocarpus", "Casearia", "Laetia", "Zuelania", "Hecatostemon" và "Samyda" ra thành họ Samydaceae. Chi "Scyphostegia" với 1 loài duy nhất "Scyphostegia borneensis" đôi khi cũng được tách ra thành họ đơn loài có danh pháp là Scyphostegiaceae. Họ Salicaceae sau khi tách hai họ này ra cũng được coi là họ Liễu nghĩa hẹp.
Bộ Lanh

Bộ Lanh (Linales) là một danh pháp thực vật cho một bộ thực vật có hoa. Hệ thống Cronquist phiên bản năm 1981 sử dụng tên gọi này cho bộ nằm trong phân lớp Hoa hồng ("Rosidae") với định nghĩa và giới hạn như sau:

- bộ "Linales"
- họ "Erythroxylaceae" - họ Côca
- họ "Humiriaceae" - ?
- họ "Hugoniaceae" - ?
- họ "Ixonanthaceae" - họ Hà nu
- họ "Linaceae" - họ Lanh

Hệ thống APG II, được sử dụng trong Wikipedia, đưa các loài thực vật trong bộ này vào bộ Sơ ri ("Malpighiales").
1789

Theo lịch Gregory, năm 1789 là năm thường bắt đầu từ ngày Thứ năm. 

== Sự kiện ==
=== Tháng 1 ===
- Quang Trung, vị vua triều Tây Sơn, chỉ huy quân đội của mình tiêu diệt 20 vạn quân nhà Thanh, Trung Quốc trong trận Ngọc Hồi - Đống Đa.

=== Tháng 2 ===
- Ngày 4: George Washington được Đại hội đại biểu cử tri nhất trí bầu làm Tổng thống đầu tiên của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ

=== Tháng 7 ===
- Ngày 14: Cách mạng Pháp thành công.

=== Tháng 8 ===
- Ngày 7: Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ được chính thức thành lập.
- Cuối tháng 8 năm 1789, Quốc hội Pháp thông qua Tuyên Ngôn Nhân quyền và Dân quyền, nêu khẩu hiệu nổi tiếng :"Tự do - Bình đẳng - Bác ái".

== Sinh ==
- 4 tháng 1: Benjamin Lundy, Nhà hoạt động bãi nô người Mỹ (mất 1839)
- 21 tháng 1: William Machin Stairs, thương nhân người Canada (mất 1865)
- 16 tháng 3: Georg Ohm, Nhà vật lý người Đức, người tìm ra định luật Ohm (mất 1854)
- 17 tháng 7: John Martin, Họa sĩ người Anh (mất 1854)
- 21 tháng 8: Augustin Louis Cauchy, Nhà toán học người Pháp (mất 1857)

== Mất ==
- 7 tháng 4: Abdulhamid I, Hoàng đế của Đế quốc Ottoman (sinh 1725)
- Lý Hóa Long, võ tướng nhà Thanh, chết trận tại Việt Nam

== Xem thêm ==
- Thế giới trong năm 1789, tình trạng thế giới trong năm này
Dương lịch (định hướng)

Dương lịch có thể chỉ đến:

== Khái niệm ==
- Lịch Gregory là một loại dương lịch.
UEFA Cup Winners' Cup

Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Âu (tiếng Anh: UEFA Cup Winners' Cup; tên thường gọi: Cúp C2) là giải bóng đá hàng năm do Liên đoàn bóng đá châu Âu tổ chức cho các câu lạc bộ vô địch cúp quốc gia ở châu Âu. Giải tổ chức từ năm 1960 và sáp nhập vào Cúp UEFA năm 1999.

== Các kỷ lục ==
- Đội vô địch nhiều nhất : Barcelona (4 lần; 1979, 1982, 1989, 1997)
- Đất nước có nhiều câu lạc bộ vô địch nhất : Anh (8 lần)

== Liên kết ngoài ==
- Liên đoàn Bóng đá châu Âu
Nguyễn Trọng Cảnh

Nguyễn Trọng Cảnh có thể là:
1. Trần Quốc Hoàn: tên thật là Nguyễn Trọng Cảnh (23 tháng 1 năm 1916 - 1986) là Bộ trưởng Công an đầu tiên của Việt Nam và tại chức trong thời gian dài nhất từ năm 1952 đến năm 1981.
2. Nguyễn Trọng Cảnh (nhà khoa học): được biết đến vì đạt điểm tuyệt đối 42/42, huy chương vàng Olympic Toán học Quốc tế lần thứ 44 năm 2003; Khi đạt huy chương với điểm tuyệt đối, Cảnh đang là học sinh của Trường Trung học phổ thông Chuyên, Đại học Sư phạm Hà Nội. Nguyễn Trọng Cảnh sau đó theo học với học bổng về Toán và Vật lý Lý thuyết tại các trường đại học hàng đầu của Pháp và hiện là 1 nhà nghiên cứu về Trí tuệ Nhân tạo.
Họ Côca

Họ Côca (danh pháp khoa học: Erythroxylaceae) là một họ thực vật có hoa, chứa 4 chi và khoảng 240 loài. Loài được biết đến nhiều nhất là cây côca ("Erythroxylum coca").

== Các chi ==
- "Aneulophus"
- "Erythroxylum": Khoảng 230 loài
- "Nectaropetalum" (bao gồm cả "Peglera")
- "Pinacopodium"

== Phát sinh chủng loài ==
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Schwarzbach A. E. và Ricklefs R. E. (2000).

== Liên kết ngoài ==
- ITIS 29193
- Erythroxylaceae trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu. http://delta-intkey.com . Xem thêm Linaceae .
Họ Lanh

Họ Lanh (danh pháp khoa học: Linaceae) là một họ thực vật có hoa, chủ yếu là cây thân thảo hoặc đôi khi là cây thân gỗ, rất ít khi là các cây thân gỗ lớn ở vùng nhiệt đới. Các lá đơn mép trơn gần như luôn luôn mọc so le, đôi khi có lá kèm. Các hoa lưỡng tính, dạng tỏa tia là các loại hoa 5 cánh, rất ít khi 4 cánh (gặp trong vùng nhiệt đới). Họ này phân bổ rộng khắp thế giới với khoảng 250 loài. Trong họ này có 8 chi với chi lớn nhất là chi Lanh ("Linum") có khoảng 180-200 loài.

==Các chi==
- "Anisadenia"
- "Cliococca"
- "Hesperolinon"
- "Linum"
- "Radiola"
- "Reinwardtia"
- "Sclerolinon"
- "Tirpitzia"

Trong hệ thống Cronquist cũ thì họ Linaceae được đặt trong bộ riêng của chính nó là bộ Linales. Các phân loại mới hơn đặt nó trong bộ Sơ ri ("Malpighiales").
Đông Ba (định hướng)

Đông Ba là một danh từ riêng, có thể chỉ:

==Địa danh==
- Chợ Đông Ba, ngôi chợ lớn nhất tại Huế
- Cửa Đông Ba: tên gọi dân gian của cửa Chánh Đông Kinh thành Huế
- Sông Đông Ba: con sông đào chạy dọc theo ranh giới phía đông Kinh thành Huế

- Địa danh cũ
- Phường Đông Ba (quận Phú Xuân, thành phố Huế); nay là một phần phường Phú Xuân

==Khác==
- Chữ Đông Ba (东巴文), một loại chữ viết được sử dụng trong nền văn hóa Đông Ba của người Nạp Tây.
Họ Hà nu

Họ Hà nu (danh pháp khoa học: Ixonanthaceae) là một họ thực vật có hoa, chứa khoảng 30 loài trong 4 hoặc 5 chi, phân bổ ở vùng nhiệt đới châu Mỹ, châu Phi và châu Á. Loài được biết đến nhiều nhất ở Việt Nam là hà nu ("Ixonanthes cochinchinensis").

==Tham khảo==
- Información sobre Malpighiales - Angiosperm Phylogeny Website
- Clave de identificación de famílias de angiospérmicas
- Imágenes y descripción de famílias de angiospérmicas - segundo sistema Cronquist
Họ Sơ ri

Họ Sơ ri hay còn gọi là họ Kim đồng, họ Dùi đục (danh pháp khoa học: Malpighiaceae) là một họ của khoảng 65-70 chi thực vật có hoa trong bộ Sơ ri (Malpighiales), có nguồn gốc ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, chủ yếu phân bổ ở khu vực Nam Mỹ.

- Các chi
== Ghi chú ==
- Davis, C. C., and W. R. Anderson. 2010. A complete phylogeny of Malpighiaceae inferred from nucleotide sequence data and morphology. American Journal of Botany 97: 2031–2048.

==Liên kết ngoài==
- Malpighiaceae Malpighiaceae - description, taxonomy, phylogeny, and nomenclature
- Malpighiaceae trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa. http://delta-intkey.com
Chi Sơ ri

Chi Cùm rìa (Xơ ri vuông) (danh pháp khoa học: Malpighia) là một chi của khoảng 45 loài cây bụi hoặc cây thân gỗ nhỏ trong họ Sơ ri (Malpighiaceae), có nguồn gốc ở khu vực Caribe, Trung Mỹ, và miền bắc Nam Mỹ. Các loài có thể cao tới 1–6 m, với tán lá dày, thường có gai. Lá thường xanh dạng lá đơn, dài 0,5–15 cm, với mép lá trơn hoặc có răng cưa. Hoa đơn hoặc mọc thành tán với từ 2 hoa trở lên trong một cụm, mỗi hoa có đường kính khoảng 1–2 cm với 5 cánh hoa có màu trắng, hồng, đỏ hay tía. Quả là loại quả mọng màu đỏ, da cam hay tía, chứa 2-3 hạt cứng. Nó là loại quả có vị ngọt và nhiều nước, rất giàu vitamin C.

==Một số loài điển hình==
- "Malpighia aquifolia"
- "Malpighia coccigera"
- "Malpighia cubensis"
- "Malpighia emarginata"
- "Malpighia glabra" (sơ ri)
- "Malpighia mexicana"
- "Malpighia suberosa"
- "Malpighia urens"
Cầu nguyện tử đạo ngày 15 tháng 7

Cầu Bosphorus (Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: "Boğaziçi Köprüsü" hay "1. Boğaziçi Köprüsü") là cây ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ bắc qua eo biển Bosphorus, là eo biển nằm giữa 2 lục địa Á-Âu.

Cây cầu treo có chiều dài 1.510 m, chiều rộng 39 m. Khoảng cách giữa những tháp (giữa những nhịp chính) là 1.074 m (dài thứ 12 thế giới vào năm 2004). Chiều cao thông thuyền là 64 m.
Cầu (định hướng)

Cầu trong tiếng Việt có nhiều nghĩa:

- Cầu: một công trình kiến trúc, bắc qua các chướng ngại vật, làm cho giao thông được thông suốt
- Mặt cầu: hình cầu trong không gian
- Cầu (nha khoa): bộ phận làm giả để thay chiếc răng bị mất
- Cầu nguyện
- Cầu (âm nhạc): cái cầu đàn của đàn tranh
- Cầu (thể thao): một dụng cụ thể thao
- Cầu (xe): một bộ phận của ô tô
- Cầu (kinh tế): là một thuật ngữ dùng để diễn đạt thái độ của người mua và khả năng mua về một loại hàng hóa. Chỉ lượng cầu của người tiêu dùng, của thị trường, của nền kinh tế
- Cầu, một thuật ngữ dùng trong xổ số
- Tên một con sông thuộc hệ thống sông Thái Bình: sông Cầu.
Vòng đàm phán Uruguay

Vòng đàm phán Uruguay là một loạt các cuộc đàm phán thương mại nối tiếp nhau từ tháng 9 năm 1986 cho đến tháng 4 năm 1994. Đây là vòng đàm phán thứ tám của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) với sự tham gia của 125 nước. Vòng đàm phán này mang tính chất lịch sử vì nó đã chuyển GATT thành Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Nó bắt đầu diễn ra tại Punta del Este, Uruguay (vì thế có tên là Vòng đàm phán Uruguay), tiếp theo là các cuộc đàm phán tại Montréal, Genève, Bruxelles, Washington, D.C. và Tokyo. Cuối cùng, các hiệp định của nó được ký trọn gói tại Marrakech, Maroc bao gồm một hiệp định về thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới và các phụ lục đi kèm là các hiệp định quy định về các vấn đề khác nhau trong thương mại quốc tế.

==Xem thêm==
- Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại
- Tổ chức Thương mại Thế giới
- Hiệp định về chống bán phá giá
- Hiệp định về tự vệ

==Liên kết ngoài==
- Lịch sử của Vòng đàm phán Uruguay
- Thỏa thuận cuối của Vòng đàm phán Uruguay
La Gioconda

La Gioconda có thể là:
- Bức họa Mona Lisa nổi tiếng của Leonardo da Vinci
- Vở opera của Amilcare Ponchielli
Tế bào nội mô

Tế bào nội mô (tiếng Anh: "endothelial cell") có nguồn gốc từ lớp trung bì phôi. Các tế bào này lót mặt trong của tất cả các mạch máu trong cơ thể và tạo nên một lớp màng ngăn chống đông máu. Bên cạnh chức năng là một màng thấm chọn lọc, tế bào nội mô mạch máu có thể được coi là tế bào đa chức năng độc đáo có vai trò nội tiết cực kỳ quan trọng trong điều kiện sinh lý cũng như trong điều kiện bệnh lý. Tế bào nội mô phản ứng với các kích thích hóa học cũng như vật lý trong hệ tuần hoàn và điều hòa hằng định nội môi ("homeostasis"), trương lực mạch máu và các đáp ứng miễn dịch cũng như đáp ứng viêm. Ngoài ra tế bào nội mô còn có vai trò cực kỳ quan trọng trong các quá trình tạo mạch ("angiogenesis"). Ngày nay, nội mô (endothelium) không chỉ được xem là một cơ quan có chức năng vật lý đơn thuần mà là một cơ quan có chức năng cận tiết ("paracrine") và nội tiết ("endocrine") khổng lồ tham gia vào rất nhiều các quá trình khác nhau trong cơ thể như miễn dịch, đông máu, phát triển, điều hòa lưu lượng máu... Nội mô ("endothelium") chứa từ 1–6×10 tế bào nội mô và có trọng lượng vào khoảng 1 kg.

Tổn thương tế bào nội mô, hoạt hóa hoặc rối loạn chức năng, là đặc trưng chính trong các tình trạng bệnh lý như xơ cứng mạch máu (atherosclerosis), mất chức năng thấm chọn lọc, huyết khối ("thrombosis") và đặc biệt là trong sinh lý bệnh của hội chứng rối loạn chức năng đa cơ quan ("Multiple Organ Dysfunction Syndrome", MODS) trong nhiễm trùng huyết và hội chứng đáp ứng viêm hệ thống ("Systemic Inflammatory Response Syndrome", SIRS).

==Tham khảo==
- Cohen J. The immunopathogenesis of sepsis. Nature 2002; 420: 885-891
- Sumpio BE, Riley JT, Dardik A. Cells in focus: endothelial cell. Int J Biochem Cell Biol. 2002; 34:1508-12.
Hội chứng mệt mỏi mãn tính

Hội chứng mệt mỏi kinh niên (tiếng Anh: "chronic fatigue syndrome", viết tắt CFS) cũng được gọi "myalgic encephalomyelitis" (viết tắt ME), hoặc là Myalgisk encefalopati là một tình trạng bệnh lý phức tạp, mệt mỏi, lâu dài được chẩn đoán bằng các triệu chứng và tiêu chí chính bắt buộc, thường bao gồm một loạt các triệu chứng. Phân biệt các triệu chứng cốt lõi là các đợt cấp kéo dài hoặc "bùng phát" bệnh sau hoạt động thể chất hoặc tinh thần nhỏ bình thường, được gọi là tình trạng khó chịu sau gắng sức (PEM); suy giảm đáng kể khả năng hoàn thành các công việc thường ngày trước khi bị bệnh; và rối loạn giấc ngủ. Không dung nạp tư thế đứng (khó ngồi và đứng thẳng) và rối loạn chức năng nhận thức cũng được chẩn đoán. Các triệu chứng phổ biến khác có thể liên quan đến nhiều hệ thống cơ thể và đau mãn tính là thường xảy ra.

Trong khi nguyên nhân của bệnh này còn chưa được hiểu rõ, các cơ chế gây bệnh được đề xuất bao gồm căng thẳng sinh học, di truyền, truyền nhiễm và thể chất hoặc tâm lý ảnh hưởng đến sinh hóa của cơ thể. Chẩn đoán bệnh dựa trên các triệu chứng của bệnh nhân vì không có xét nghiệm chẩn đoán chính thức được xác nhận nào. Sự mệt mỏi trong hội chứng này không phải do gắng sức liên tục, không thuyên giảm nhiều khi nghỉ ngơi và không phải do tình trạng bệnh lý trước đó. Mệt mỏi là một triệu chứng phổ biến trong nhiều bệnh, nhưng tình trạng mệt mỏi không rõ nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của suy giảm chức năng ở hội chứng này tương đối hiếm ở những chứng bệnh khác.

Những người mắc bệnh này có thể phục hồi hoặc cải thiện theo thời gian, nhưng một số sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng và bị tàn tật trong một thời gian dài. Không có liệu pháp hoặc thuốc nào được chấp thuận để điều trị nguyên nhân gây bệnh; điều trị là nhằm vào triệu chứng học. CDC Hoa Kỳ khuyến nghị điều chỉnh nhịp độ (quản lý hoạt động cá nhân) để giữ cho hoạt động tinh thần và thể chất không làm cho các triệu chứng tồi tệ hơn. Bằng chứng hạn chế cho thấy rằng rintatolimod, tư vấn và tập thể dục được xếp loại đã giúp ích cho một số bệnh nhân.

Khoảng 1% bệnh nhân chăm sóc ban đầu bị hội chứng này; ước tính tỷ lệ mắc bệnh rất khác nhau vì các nghiên cứu dịch tễ học xác định bệnh không giống nhau. Người ta ước tính rằng 836.000 đến 2,5 triệu người Mỹ và 250.000 đến 1.250.000 người ở Vương quốc Anh có bệnh này. Hội chứng này xảy ra ở phụ nữ gấp 1,5 đến 2 lần so với nam giới. Nó thường ảnh hưởng đến người lớn từ 40 đến 60 tuổi; nó có thể xảy ra ở các lứa tuổi khác, kể cả thời thơ ấu. Các nghiên cứu khác cho thấy khoảng 0,5% trẻ em bị CFS và bệnh này phổ biến ở thanh thiếu niên hơn là ở trẻ nhỏ. Hội chứng mệt mỏi mãn tính là nguyên nhân chính của việc học sinh nghỉ học. Hội chứng này làm giảm sức khỏe, hạnh phúc và năng suất; nhưng có tranh cãi về nhiều khía cạnh của rối loạn. Các bác sĩ, nhà nghiên cứu và người bênh vực bệnh nhân quảng bá các tên gọi và tiêu chuẩn chẩn đoán khác nhau; và bằng chứng về nguyên nhân và phương pháp điều trị được đề xuất thường là nghèo nàn hoặc mâu thuẫn nhau.

== Liên kết ngoài ==
- Hội chứng mệt mỏi kinh niên - Medicine & Modern Life Home
Nguyễn Văn Lợi

Nguyễn Văn Lợi là một cái tên người Việt khá phổ biến. Một số nhân vật nổi bật cùng mang tên này như:
- Nguyễn Văn Lợi (Hữu Dũng), bí danh Hữu Dũng, Bí thư Thành ủy đầu tiên của Thành ủy Sài Gòn
- Trầm Tử Thiêng (1937-2000), tên thật là Nguyễn Văn Lợi, nhạc sĩ dòng nhạc vàng
- Nguyễn Văn Lợi (Thanh Hóa), Bí thư Tỉnh ủy Tỉnh Thanh Hóa.
- Nguyễn Văn Lợi, Bí thư Tỉnh ủy Bình Dương, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 15 tỉnh Bình Dương,
Nguyễn Văn Phụng

Nguyễn Văn Phụng có thể là:
- Nhạc sĩ Văn Phụng
- Thủ môn Nguyễn Văn Phụng
- Nguyễn Văn Phụng (chính trị gia), Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 đoàn Thành phố Hồ Chí Minh
- Chưởng cơ Nguyễn Văn Phụng, thân phụ của Nhu tần Nguyễn Thị Yên và Thục phi Nguyễn Thị Xuyên, phi tần của vua Thiệu Trị nhà Nguyễn.
Lý

Lý hay Lí trong tiếng Việt có thể là:

== Họ tên ==
- Lý (họ)
- Lý (họ 理)
- Nhà Lý, tên một số triều đại trong lịch sử khu vực Á Đông

== Địa danh ==
- Một đơn vị hành chính tại một số nước Đông Á: lý (đơn vị hành chính)
- Lý (huyện), thuộc châu tự trị người Tạng, Khương A Bá, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc.

== Vật lý ==
- Viết tắt của Vật lý.
- Lý (đơn vị đo lường), đơn vị đo chiều dài dùng tại Đông Á, tương đương 300 bước hay dài khoảng 500 mét.
- Hải lý.

== Sinh học ==
- Tên gọi khác của loài "Syzygium jambos".

== Âm nhạc ==
- Lý (âm nhạc), một làn điệu dân ca Việt Nam.
== Xem thêm ==
- Nhà Lý (định hướng)
- Lý (họ người)
Họ Óc chó

Họ Óc chó hay họ Hồ đào (danh pháp khoa học: Juglandaceae) là một họ thực vật có hoa bao gồm các loại cây thân gỗ trong bộ Dẻ ("Fagales"). Họ này có 9 chi, bao gồm nhiều loại cây có giá trị thương mại trong việc cung cấp các loại hạt giống như hạt dẻ là óc chó, hồ đào pêcan và mạy châu.

Các đặc trưng chung của tất cả các chi là các lá to hình lông chim, mọc so le, dài khoảng 20–100 cm, hoa dạng hoa đuôi sóc thụ phấn nhờ gió và quả là loại quả hạt dẻ thực thụ về mặt thực vật học.

==Phân loại==
- Phân họ Rhoipteleoideae
- "Rhoiptelea"
- Phân họ Engelhardioideae
- "Alfaroa"
- "Engelhardia" (gồm cả "Alfaropsis") - chẹo
- "Oreomunnea"
- Phân họ Juglandoideae
- Tông Platycaryeae
-  "Platycarya" - hòa hương, hương núi, hồ đào núi
- Tông Juglandeae
-  Phân tông Caryinae
-   "Carya" — mạy châu và hồ đào pêcan
-   "Annamocarya" - chò đãi, mạy châu khoằm. Đôi khi gộp trong "Carya".
-  Phân tông Juglandinae
-   "Cyclocarya" — phong dương, thanh tiền liễu
-   "Juglans" — óc chó, hạch đào, hồ đào
-   "Pterocarya" — cơi, ngón, cọ sôm, phong dương

==Phát sinh chủng loài==
Phát sinh chủng loài phân tử gợi ý về các mối quan hệ như sau:
Saint-Dié-des-Vosges

Saint-Dié-des-Vosges, thường được gọi là Saint-Dié, là một commune (đơn vị hành chính nhỏ nhất của Pháp) tại đông bắc nước Pháp. Saint-Dié là một quận lỵ nằm trong tỉnh Vosges.

== Thông tin ==
- Khu hành chính: Vosges
- Tọa độ thủ đô: 48°17' Bắc 6°57' Đông
- Diện tích: 46,15 km²
- Dân số: 22.569 (1999)
- Mật độ: 489/km²

== Lịch sử ==
1507: "Cosmographiae Introductio" (Martin Waldseemüller)

== Địa điểm nổi tiếng của Saint-Dié-des-Vosges ==
- Nhà thờ
- Viện bảo tàng Pierre-Noël
- Tháp Tự do (tiếng Pháp: "Tour de la Liberté")

== Đại học ==
IUT (tiếng Pháp: "Institut universitaire de technologie")
- Điện tử học
- Khoa học máy tính
- Internet

== Liên kết ngoài ==
- Saint-Dié-des-Vosges
- Institut universitaire de technologie
Đốt sách chôn nho

Đốt sách chôn Nho (chữ Hán: 焚書坑儒; bính âm: "Fénshūkēngrú"; Hán-Việt: "Phần thư khanh nho") là sự kiện Tần Thủy Hoàng cho đốt bỏ nhiều loại sách vở và chôn sống nhiều nho sĩ, diễn ra vào năm 213-212 TCN. Mục tiêu là để loại bỏ hết các tư tưởng, học thuyết tồn tại trong thời Xuân Thu Chiến Quốc (gọi là Bách gia chư tử), chỉ độc tôn thuyết Pháp gia phục vụ cho sự thống trị của vua chúa nhà Tần.
==Lịch sử==
Tần Thủy Hoàng thống nhất lục quốc, không phong đất lập chư hầu để tránh lặp lại chuyện các nước đánh nhau. Có người nước Tề là Thuần Vu Việt lấy chuyện lục khanh chia đất Tấn, họ Điền cướp ngôi Tề để đề xin hoàng đế theo phép xưa mà lập chư hầu trong tông thất làm phên dậu. Lời tâu này bị Lý Tư phản bác. Lý Tư cho rằng chuyện nhiều người lấy chuyện xưa phê phán chuyện nay, lấy cái học riêng của nhà mình mà chê bai pháp luật của nhà vua sẽ khiến uy thế vua giảm sút, bè đảng nổi lên, làm nhiễu loạn thiên hạ. Lý Tư nhân đó xin hủy bỏ hết sách vở của trăm nhà, trừ sách thuốc, sách bói, sách trồng cây. Ai muốn học phải lấy quan lại nhà Tần làm thầy. Ai không nghe thì bị thích chữ và đày đi làm lính.

Thủy Hoàng nghe theo lời của Lý Tư, cho tịch thu hết các sách Kinh thi, Kinh thư, sách của bách gia, chỉ để lại các sách nêu trên, và không cho dùng chuyện xưa để chê bai việc thời nay. Các sách vở của trăm nhà không bị đốt bỏ hoàn toàn mà bản sao vẫn được cho lưu trữ trong tàng thư của triều đình, quan lại nhà Tần vẫn được phép giữ bên mình. Tuy nhiên sau này khi nhà Tần đổ, cung điện bị quân khởi nghĩa thiêu hủy, nhiều sách vở của Bách gia lưu trữ trong tàng thư cũng chịu chung số phận.

Lý Tư chỉ trích giới trí thức đang dùng dối trá để tạo ra phản loạn. Tần Thủy Hoàng tin vào triết học của Pháp gia và muốn tiêu diệt những triết học khác như Bách Gia Chư Tử hay Nho giáo.

Thêm vào đó, năm 212 TCN, Tần Thủy Hoàng phát hiện ở Hàm Dương có một số nho sinh đã từng bình phẩm về mình liền hạ lệnh bắt đến thẩm vấn. Các nho sinh không chịu nổi tra khảo, lại khai ra thêm một loạt người. Tần Thủy Hoàng hạ lệnh đem tất cả trên 460 nho sinh đó chôn sống ngoài thành Hàm Dương.

== Ảnh hưởng ==
Sự sụp đổ của nhà Tần thường được cho là do chính sách này. Trong nhà Hán được hình thành sau khi nhà Tần sụp đổ, Nho giáo được phục hồi và trở thành quốc giáo, nhưng nhiều tư tưởng khác đã bị biến mất.

Câu "đốt sách chôn nho" đã trở thành một thành ngữ trong văn học Trung Hoa. Nhà thơ nhà Đường Chương Kiệt (章碣, "zhang jié") đã viết một bài thơ có câu:

Nghĩa là:

== Xem thêm ==
- Tần Thủy Hoàng

== Tham khảo ==
- Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
- "Tần Thủy Hoàng bản kỷ"
Tổ chức các quốc gia châu Phi, Caribe và Thái Bình Dương

Tổ chức các quốc gia châu Phi, Caribe và Thái Bình Dương là một hiệp hội gồm các quốc gia ở châu Phi, vùng Caribe và Thái Bình Dương được thành lập theo Hiệp định Georgetown vào năm 1975. Từng được gọi là Các nước ACP, mục tiêu của tổ chức là phát triển bền vững, xóa đói giảm nghèo tại các quốc gia thành viên và thúc đẩy hội nhập quốc tế. Tất cả các quốc gia thành viên, ngoại trừ Cuba, đều đã ký Hiệp định Cotonou với Liên minh châu Âu.

Công ước Lomé ra đời tại Lomé, Togo, vào năm 1975. Công ước được ký kết dựa trên ý muốn của châu Âu muốn có một sự tự đảm bảo đối với nguồn cung cấp nguyên liệu thô từ các nước khác, và nhằm duy trì một vị thế có lợi tại các thị trường nước ngoài. Nó cũng xuất phát một phần từ ý thức trách nhiệm của châu Âu đối với các thuộc địa cũ của nó.

Công ước Lomé là một chương trình hợp tác đầy hoài bão giữa 15 nước của Liên minh châu Âu và 71 nước ở Châu Phi, Caribbean, và khu vực Thái bình dương. Nó dựa chủ yếu trên một hệ thống thuế quan ưu đãi giúp các nước này tiếp cận được với thị trường Châu Âu và các quỹ đặc biệt nhằm bình ổn giá các mặt hàng nông sản và khai khoáng.

Công ước Lomé được thay thế bằng Hiệp định Cotonou, được ký tại Bénin vào tháng 6 năm 2000. Một trong những điểm khác biệt cơ bản của Hiệp định này với Công ước Lomé là tư cách đối tác được mở rộng cho các tổ chức phi chính phủ, khu vực tư nhân, công đoàn, chính quyền địa phương... Những đối tác mới này sẽ tham gia vào công việc tư vấn và hoạch định các chương trình phát triển quốc gia, được tiếp cận với các nguồn tài chính, cũng như được tham gia vào việc thực hiện các chương trình.

Nhiều quốc đảo có diện tích nhỏ tham gia Công ước Lomé. Tại sửa đổi Công ước Lomé lần thứ tư vào năm 1995 tại Mauritius, Công ước Lomé có sự chú trọng đặc biệt đến những quốc đảo như vậy: 

==Liên kết ngoài==
- Ban Thư ký của Các nước ACP
Björk

Björk Guðmundsdóttir (; ; sinh ngày 21 tháng 11 năm 1965) là một ca sĩ, nhà viết nhạc, nữ diễn viên, nhà sản xuất thu âm và DJ người Iceland. Trong sự nghiệp trải dài hơn bốn thập niên, cô đã phát triển một phong cách âm nhạc chung, nhờ trải nghiệm một loạt ảnh hưởng và thể loại đa dạng như nhạc điện tử, pop, nhạc thể nghiệm, nhạc cổ điển, trip hop, IDM và nhạc avant-garde. Cô cũng hợp tác với rất nhiều nghệ sĩ và khám phám ra một loạt dự án đa phương tiện.

Sinh ra và lớn lên tại Reykjavík, cô khởi nghiệp âm nhạc năm 11 tuổi và lần đầu giành được công nhận quốc tế với vai trò ca sĩ chính của ban nhạc alternative rock the Sugarcubes; đĩa đơn "Birthday" của nhóm năm 1987 trở thành hit tại các đài phát thanh độc lập ở Anh Quốc và Hoa Kỳ cũng như được các nhà phê bình âm nhạc yêu thích. Sau khi ban nhạc tan rã, Björk khởi nghiệp đơn ca vào năm 1993 với hai album nhạc pop "Debut" và "Post". Vào năm 1997, Björk cho ra mắt album thứ ba mang tên Homogenic.

== Danh sách đĩa nhạc ==
- "Björk" (1977)
- "Debut" (1993)
- "Post" (1995)
- "Homogenic" (1997)
- "Vespertine" (2001)
- "Medúlla" (2004)
- "Volta" (2007)
- "Biophilia" (2011)
- "Vulnicura" (2015)
- "Utopia" (2017)
- "Fossora" (2022)
Lơ xê mi

Lơ xê mi (lấy từ tiếng Pháp: Leucémie, tiếng Anh là: Leukemia) hay bệnh bạch cầu, bệnh máu trắng là bệnh ung thư trong đó tình trạng bạch cầu trong cơ thể người bệnh tăng đột biến. Nguyên nhân của bệnh chưa được xác định cụ thể, nhưng có thể là do các tác động của môi trường như ô nhiễm hóa học, nhiễm chất phóng xạ hoặc cũng có thể do di truyền.

Bạch cầu trong cơ thể vốn đảm nhận nhiệm vụ bảo vệ cơ thể nên chúng hoạt động khá mạnh. Khi loại tế bào này tăng số lượng một cách bất thường, chúng sẽ cạnh tranh nguồn dinh dưỡng và không gian sống với hồng cầu (tế bào máu vận chuyển oxy) và hoạt động không đặc hiệu (tiêu diệt tế bào bình thường trong cơ thể). Hồng cầu bị cạnh tranh nguồn sống và không thể hoạt động bình thường, vì vậy người bệnh sẽ có dấu hiệu bị thiếu máu dẫn đến chết. Đây cũng là căn bệnh ung thư duy nhất không tạo ra khối u rắn.

Hiện nay căn bệnh này đã có một số biện pháp điều trị nhưng hiệu quả không cao. Người dân ở các vùng nhiễm phóng xạ thường có tỉ lệ bị bệnh này rất cao (như 2 thành phố Hiroshima và Nagasaki sau thời Chiến tranh Thế giới thứ hai ở Nhật).

Lơ xê mi cấp tính hay mạn tính đều không liên quan đến yếu tố di truyền.

== Triệu chứng ==
Khi dạng bạch cầu ung thư phát triển nhanh trong tủy làm đau nhức, đồng thời chiếm chỗ và làm giảm sự phát triển những tế bào máu bình thường khác.

Bệnh nhân có thể có những chứng sau:

- Do sức công phá trong tủy: sốt, cảm lạnh, đau đầu, đau khớp.
- Do thiếu hồng cầu: mệt mỏi, yếu sức, da đổi thành màu trắng nhạt.
- Do bạch cầu không bình thường: hay bị nhiễm trùng.
- Do giảm khả năng làm đông máu: chảy máu nướu răng, dễ bầm.
- Biếng ăn, tụt cân.
- Nếu bệnh nhân là nữ thì sẽ có hiện tượng ra mồ hôi về ban đêm.

== Phân loại và chẩn đoán ==
Phân loại và chẩn đoán ung thư bạch cầu dựa trên các đặc tính hình thái học và miễn dịch của tế bào ung thư. Trong những năm gần đây, các đặc điểm di truyền và phân tử sinh học cũng ngày càng được coi trọng.

Tùy vào loại tế bào liên quan, ban đầu ta phân biệt ung thư tủy từ ung thư bạch cầu. Ung thư tủy xuất phát từ tế bào tiền sử của các tế bào vi khuẩn, trong một khía cạnh rộng hơn còn bao gồm cả tế bào hồng cầu và tiểu cầu, trong khi ung thư bạch cầu liên quan đến các tế bào lympho và các tế bào tiền sử của chúng.

Hơn nữa, ta phân biệt giữa ung thư bạch cầu cấp và mãn tính dựa trên mức độ không trưởng thành của các tế bào ung thư có trong tủy xương và máu. Trong trường hợp ung thư bạch cầu cấp, chủ yếu là các tế bào ở giai đoạn rất sớm, không trưởng thành, gần như không có chức năng. Trong ung thư bạch cầu mãn tính, ta có thể quan sát thấy tế bào ung thư tăng lên, chúng đã phát triển nhiều hơn và tương tự như các tế bào máu chín, nhưng vẫn chưa hoàn toàn có khả năng hoạt động.

Chẩn đoán nghi ngờ thường có thể được xác định dựa trên xét nghiệm máu và xét nghiệm phân loại bạch cầu, tuy nhiên phân loại chính xác thường đòi hỏi phải thực hiện thủ thuật lấy mẫu tủy xương.
Mandy Moore

Amanda Leigh Moore, thường được biết đến với nghệ danh Mandy Moore (sinh ngày 10 tháng 4 năm 1984 tại Nashua, New Hampshire, Hoa Kỳ), là một nữ ca sĩ kiêm diễn viên người Mỹ. Cô bắt đầu nổi tiếng và được khán giả biết đến sau khi phát hành album đầu tay "So Real".

==Tiểu sử==
Moore sinh ngày 10 tháng 4 năm 1984 tại Nashua, New Hampshire, Hoa Kỳ. Bố cô, Don Moore, là phi công cho Hàng không Mỹ và mẹ cô, Stacy, là nguyên phóng viên nhà báo. Cô là một ca sĩ, nhạc sĩ diễn viên và một nhà tạo mẫu. Cô lớn lên tại Florida. Moore trở nên sớm nổi tiếng vào cuối những năm 1990, sau khi phát hành những album So Real, I Wanna Be with You, và Mandy Moore. Moore bắt đầu sự nghiệp diễn xuất từ năm 2002 khi tham gia phim A Walk to Remember và sau đó đóng chính trong nhiều phim khác dành cho đối tượng thiếu niên. Hai phim sau này của Moore, American Dreamz và Saved!, bị châm biếm. Trong cuộc sống riêng, bao gồm mối quan hệ với vận động viên quần vợt Andy Roddick cùng với diễn viên Wilmer Valderrama và Zach Braff đã được thảo luận nhiều trên các phương tiện truyền thông. Album mới của cô Amanda Leigh, được phát hành vào 26 tháng 5 năm 2009. Mandy Moore đã bán được hơn 10 triệu bản trên toàn thế giới. Năm 2009, Mandy Moore đã đính hôn với rocker Ryan Adams. Năm 2010 cô lồng tiếng cho nhân vật chính Rapunzel trong bộ phim Công chúa tóc mây (Tangled). Cô song ca với Zachary Levi cũng là người lồng tiếng vai nam chính cho Eugene Fitzherbert (Flynn Rider) các ca khúc "I see the lịght", "I've Got a Dream" được sử dụng trong phim.

==Liên kết ngoài==
- Trang web chính thức
- Mandy Moore trên MySpace
Chi Sen

Chi Sen (danh pháp khoa học: Nelumbo) là một chi thực vật có hoa thuộc bộ Quắn hoa. Từ "Nelumbo" (tiếng Hindi: कमल) có nguồn gốc từ tiếng Sinhala නෙළුම්, "neḷum", để chỉ loài sen "Nelumbo nucifera".

Các loài trong chi Nelumbo có hoa rất giống với các loài hoa súng trong họ Nymphaeaceae (họ Súng). Lá của các loài sen có thể phân biệt được với lá của các loài trong họ Nymphaeaceae, do lá sen có hình khiên (lá tròn), trong khi đó Nymphaeaceae có vết khía hình chữ V đặc trưng từ mép lá vào tâm của lá. Quả ở trung tâm chứa các hạt của các loài cũng có đặc trưng phân biệt và được gọi là bát sen.

"Nelumbo nucifera" được biết đến nhiều như là một loại hoa linh thiêng của Ấn giáo và Phật giáo và là quốc hoa của Ấn Độ. Thân rễ (ngó sen) của nó cũng được sử dụng nhiều trong ẩm thực châu Á. Nhà thờ của Bahá'í giáo tại Ấn Độ có hình dạng của hoa sen.

"Nelumbo lutea" là loài sen thứ hai có màu trắng thấy phổ biến ở Bắc Mỹ.

== Phân loại ==
- "Nelumbo lutea" : Sen trắng, còn gọi là sen Mỹ, xuất hiện ở miền Đông Hoa Kỳ, Mexico, Đại Antilles, Honduras
- "Nelumbo nucifera" : Sen hồng, loài hoa được xem là linh thiêng trong Ấn giáo và Phật giáo, được xem là quốc hoa của Ấn Độ và Việt Nam.

- Các loài tuyệt chủng
- †"Nelumbo aureavallis"
- †"Nelumbo changchangensis".
- †"Nelumbo minima"
- †"Nelumbo nipponica"
- †"Nelumbo orientalis"
- †"Nelumbo protolutea"

== Lợi ích của sen với đời sống ==
- Hoa sen là một biểu tượng cho sự thanh cao theo người Việt và nhiều nơi khác ở châu Á. Hình ảnh tòa sen hiện diện trong ảnh thờ phụng, đặc biệt là Phật giáo.
- Hạt sen được dùng làm thuốc trị các chứng mất ngủ thông thường và có tác dụng an thần. Trong ngày Tết thì hạt sen được dùng làm mứt để thưởng thức với trà nóng.
- Ngó sen cũng được chế biến làm thực phẩm như "gỏi ngó sen"
- Trong ca dao tục ngữ:

== Xem thêm ==
- Sen hồng
- Sen trắng
- Quốc hoa

==Tham khảo==
- Họ Sen (Nelumbonaceae) trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). "Các họ thực vật có hoa : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu." Phiên bản ngày 3 tháng 5 năm 2006. http://delta-intkey.com .
- Nelumbonaceae trong "Thực vật Bắc Mỹ"
- Nelumbonaceae trong "Thực vật Trung Quốc"
- Phân loại của NCBI
- Liên kết tại csdl.tamu.edu
- Nelumbonaceae trên APG III
Sen trắng

Sen trắng, tên khoa học Nelumbo lutea, còn gọi là sen Mỹ hay sen vàng, là một loài thực vật có hoa trong họ Sen ("Nelumbonaceae"). Loài cây này có thân rễ lớn được người Mỹ bản xứ sử dụng làm nguồn thức ăn. Tại Illinois người ta gọi nó là ""macoupin"".

==Tham khảo==
- Sen Mỹ
- Nguồn thức ăn của Illiniwik
- đồng cỏ Sen (Macoupin Prairie), Cục các nguồn lực tự nhiên của Illinois
Thomas Benton Cooley

Bác sĩ Nhi khoa, sinh 1871, tại Ann Arbor, Michigan; mất 1945.

Tên của ông được dùng để gọi một số bệnh thiếu máu của trẻ em:
- Bệnh thiếu máu Cooley - Thalassemia
- Cooley's anaemia II - ông đang nghiên cứu về một dạng thiếu máu khác, nhưng chưa hoàn tất thì qua đời. Sau đó không ai theo dõi thêm về dạng này.
- Bệnh dạng Cooley - Thalassaemia loại nhẹ

Cha của Thomas Benton Cooley là một quan tòa ở Tòa án Tối cao và là Trưởng Khoa Luật của Trường Đại học Michigan. Tốt nghiệp đại học y tại trường Đại học Michigan năm 1895, Thomas Benton Cooley trở thành bác sĩ nội trú tại Bệnh viện Thành phố Boston rồi sau đó trở lại làm việc và giảng dạy tại Trường Y Khoa Michigan.

Năm 1900 ông ra nước ngoài một năm và tiếp tục làm bác sĩ nội trú thêm một năm nữa tại Bệnh viện Thành phố Boston. Năm 1903, ông được phong làm trợ giáo sư chuyên ngành Vệ Sinh tại Đại học Michigan và làm việc tại đây cho đến năm 1905. Vào năm này Cooley chuyển đến Detroit, nơi ông ta là bác sĩ nhi khoa đầu tiên.

Cooley hoạt động tích cực trong lĩnh vực Nhi Khoa Cộng đồng trong cương vị giám đốc Quỹ Sữa Cho Nhũ Nhi (Babies Milk Fund) và cộng tác với các đồng nghiệp có cùng khuynh hướng trong Hiệp hội Nghiên cứu và Phòng chống Tử vong Nhũ nhi ("Association for the Study and Prevention of Infant Mortality"). Nhóm này đã đạt được những thành công đáng kể trong việc hạ thấp tỉ lệ tử vong do bệnh tiêu chảy ở nhũ nhi. Trong Thế Chiến thứ nhất, ông là trợ lý trưởng Phòng Nhi Đồng của Hội Chữ Thập Đỏ Hoa kỳ đóng tại Pháp. Nhờ những đóng góp này mà năm 1924, Cooley được chính phủ Pháp trao tặng Bội Tinh Danh Dự.

Sau chiến tranh, ông trở lại Detroit và trở thành trưởng khoa nhi tại Bệnh viện Nhi Michigan từ năm 1921 đến năm 1941. Ông cũng là giáo sư tại Đại học Wayne từ năm 1936 đến 1941. Chuyên ngành sâu của ông trong nhi khoa là huyết học và ông đặc biệt chú ý đến các bệnh thiếu máu ở trẻ em được gọi dưới tên "Thiếu máu Cooley", một cái tên mà tự trong lòng mình ông rất không thích.

Cooley là một người cao lớn. Ngoài y khoa, ông cũng rất quan tâm đến nghệ thuật, âm nhạc. Ông rất thích câu cá và chơi golf. Năm 1941, khi nghỉ hưu, ông được phong Tiến sĩ Khoa học Danh dự. Ông mất năm 1945 sau một vài năm mắc chứng bệnh tim do tăng huyết áp.
Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc

Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc ,viết tắt là UNICEF (tiếng Anh: "United Nations International Children's Emergency Fund") là một quỹ cứu tế được thành lập bởi Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào ngày 11 tháng 12 năm 1946.

Năm 1953, Liên Hợp Quốc thay tên của nó từ Quỹ Khẩn cấp Nhi đồng Quốc tế Liên Hợp Quốc (tiếng Anh: "United Nations International Children's Emergency Fund") mà được biết dưới tên tiếng Việt là Cơ quan Cứu trợ Nhi đồng Liên Hợp Quốc, nhưng nó vẫn được gọi tắt theo từ chữ đầu UNICEF bắt nguồn từ tên cũ.

== Hoạt động ==
Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc đã thực hiện một số hoạt động sau:

== Các ngày lễ quốc tế về trẻ em ==
Các ngày lễ quốc tế và năm hành động về trẻ em, trong đó phần lớn do Liên Hợp Quốc ban hành trong các Nghị quyết được Đại hội đồng thông qua.
== Ban điều hành ==
Hàng năm vào tháng Tư hoặc tháng Năm, Hội đồng Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc (ECOSOC) bầu từ các thành viên trong Liên Hợp Quốc từ 5 khu vực, để chọn ra các thành viên của "Ban điều hành UNICEF".

Thành viên mới được bầu bắt đầu phục vụ từ đầu năm dương lịch với nhiệm kỳ ba năm. Mỗi năm chỉ bầu một số lượng nhất định thành viên mới vào Ban chấp hành, để đảm bảo tính liên tục của kinh nghiệm điều hành. Phân phối lượng ủy viên cho 5 khu vực, nêu trong bảng.

Các thành viên Ban điều hành UNICEF gần đây:

== Đại sứ thiện chí quốc tế ==
Đại sứ thiện chí quốc tế đang còn hoạt động

== Các nước và vùng có cơ quan UNICEF ==
Các nước và vùng lãnh thổ có cơ quan UNICEF
1. : UNICEF Comitè d'Andorra "ws"
2. : UNICEF Australia "ws"
3. : UNICEF Österreich "ws"
4. : UNICEF Belgium "ws"
5. : UNICEF Canada "ws"
6. : Český výbor pro UNICEF "ws"
7. : UNICEF Danmark "ws"
8. : UNICEF Eesti "ws"
9. : Suomen UNICEF "ws"
10. : UNICEF France "ws"
11. : UNICEF Deutschland "ws"
12. : UNICEF "ws"
13. : Hong Kong Committee for UNICEF "ws"
14. : UNICEF Magyar Bizottság "ws"
15. : UNICEF Ísland "ws"
16. : UNICEF Indonesia "ws"
17. : UNICEF Ireland "ws"
18. : Israeli Fund for UNICEF "ws"
19. : Comitato Italiano per l'UNICEF Onlus "ws"
20. : UNICEF "ws"
21. : Korean Committee for UNICEF "ws"
22. : Lithuanian National Committee for UNICEF "ws"
23. : UNICEF "ws"
24. : UNICEF the Netherlands "ws"
25. : UNICEF New Zealand "ws"
26. : UNICEF Norge "ws"
27. : UNICEF Polska "ws"
28. : UNICEF "ws"
29. : National Committee for UNICEF of San Marino
30. : SV pre UNICEF "ws"
31. : UNICEF Slovenija "ws"
32. : UNICEF Comité Español "ws"
33. : UNICEF Sverige "ws"
34. : UNICEF "ws"
35. : UNICEF Türkiye Milli Komitesi
36. : UNICEF United Kingdom
37. : U.S. Fund for UNICEF
- UNICEF Việt Nam
== Xem thêm ==
- Lê Huỳnh Đức, Đại sứ Thiện Chí UNICEF tại Việt Nam

== Liên kết ngoài ==
- Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam
- Roger Federer trở thành Đại sứ thiện chí của UNICEF (2006)
- Đại sứ thiện chí của UNICEF
- Fanpage trên Facebook
Sen

Sen trong tiếng Việt có thể là:
- Loài thực vật thủy sinh thuộc họ Nelumbonaceae, gồm:
- Sen hồng ("Nelumbo nucifera").
- Sen trắng ("Nelumbo lutea").
- Sen còn được gọi là Kim Liên, hay Liên Hoa (Làng Sen: Làng Kim Liên, Chùa Sen: Chùa Kim Liên)
- Biểu tượng hoa sen trong Phật giáo.
- Tên Nôm của làng Kim Liên thuộc xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, Nghệ An: làng Sen.
- Họ người ở Bengal: Sen (họ người).
- Con sen: Kẻ ở, người hầu hạ, người giúp việc.
- Hoa sen còn có tên gọi khác là Liên hoa, tên tiếng anh là Lotus, xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là các khu vực Đông Nam Á, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc...
Đêm thu

Đêm thu là ca khúc đầu tay của nhạc sĩ Đặng Thế Phong được ông viết cho đêm lửa trại của học sinh Hà Nội năm 1940.

== Nhận xét của Phạm Duy ==
Bài "Đêm thu" được soạn với nhạc thuật Tây Phương dùng nhịp valse chậm để diễn tả lòng người trước cảnh đêm thu vắng vẻ:

Với một nét nhạc mineure rất đẹp, Đặng Thế Phong dẫn ta vào một vườn trăng để, cũng như Lê Thương trong "Bản đàn xuân", tình tự với các loài hoa. Nhưng có lẽ Đặng Thế Phong thấy trước được mệnh yểu của mình nên muốn mở lòng ra thật rộng để thâu tóm vào đó tất cả cảnh vật chung quanh, từ tiếng côn trùng trong gió tới ánh sao trong vũ trụ. Ca khúc có hai phần, một phần theo âm hưởng mineure của Tây Phương, một phần nghiêng hẳn về nhạc ngũ cung Việt Nam (Ré Mi Sol La Si):

== Liên kết ngoài ==
- Bài viết của Phạm Duy