Juliana Maria xứ Braunschweig-Wolfenbüttel-Bevern

Juliana Maria xứ Braunschweig-Wolfenbüttel (, , 4 tháng 9 năm 1729 – 10 tháng 10 năm 1796), là Vương hậu Đan Mạch và Na Uy thế kỷ 18, nổi bật với vai trò nhiếp chính từ năm 1772 đến 1784 và là mẹ của Thế tử Frederik, người sau này là nhiếp chính khi anh trai cùng cha khác mẹ của ông là vua Christian VII bị tâm thần.

== Đầu đời ==
Nữ Công tước Juliana Maria xứ Braunschweig-Wolfenbüttel sinh ngày 4 tháng 9 năm 1729 tại Wolfenbüttel, thủ phủ của Thân vương quốc Braunschweig-Wolfenbüttel ở miền Bắc nước Đức, trong bối cảnh dòng họ Welf đang củng cố vị thế quý tộc châu Âu. Là con gái thứ 11 và thứ sáu của Ferdinand Albrecht II, Công tước Braunschweig-Wolfenbüttel và Antoinette Amalie xứ Braunschweig-Wolfenbüttel, con gái của Công tước Ludwig Rudolf xứ Braunschweig, Juliane Marie thuộc nhánh phụ Brunswick-Wolfenbüttel-Bevern của Nhà Welf. Cha bà kế thừa Thân Vương quốc Wolfenbüttel sau cái chết của người anh họ kiêm bố vợ là Ludwig Rudolf vào tháng 3 năm 1735, nhưng ông qua đời chỉ sáu tháng sau đó, để lại gia đình trong tình trạng bất ổn tài chính và chính trị. Bà lớn lên trong một gia đình đông đúc với nhiều anh chị em nổi bật, bao gồm anh trai Karl I, Công tước xứ Braunschweig-Wolfenbüttel, người kế vị cha; Anton Ulrich, người kết hôn với Nhiếp chính Nga Anna Leopoldovna; và Elisabeth Christine, vợ của vua Phổ Friedrich Đại Đế. Bà lớn lên tại Cung điện Wolfenbüttel, được nuôi dạy nghiêm khắc theo phong cách các triều đình quý tộc Đức nhỏ, với giáo dục đơn giản nhấn mạnh vào đức hạnh đạo Luther và kỹ năng xã hội, dù bà từng gặp khó khăn với tật nói lắp từ thời thơ ấu, một đặc điểm phổ biến trong dòng họ.

== Hôn nhân ==
Ngày 8 tháng 7 năm 1752, Juliane Marie kết hôn tại Nhà nguyện Lâu đài Frederiksborg với vua Frederik V của Đan Mạch và Na Uy, vị vua góa vợ sau cái chết của Louisa của Đại Anh chỉ hơn sáu tháng trước. Cuộc hôn nhân này, được sắp đặt bởi người sủng ái của nhà vua, Đại thần Adam Gottlob Moltke nhằm ổn định hành vi phóng túng của Frederik V và đảm bảo dòng dõi kế vị, nhưng ban đầu gặp phải sự phản đối từ công chúng Đan Mạch vì diễn ra quá sớm sau sự ra đi của người vợ yêu mến trước đó. Juliane Marie được phong làm hoàng hậu cùng ngày, nhận hộ gia đình hoàng gia với các hầu cận từ triều đại trước như Đại thần Carl Juel và Bá tước phu nhân Christiane Henriette Louise Juel.

Nhưng cuộc sống hôn nhân không hạnh phúc, Frederik V tiếp tục lối sống buông thả với rượu chè và tình nhân, trong khi Juliana Maria với tính cách kín đáo và trí tuệ, tập trung vào nghĩa vụ gia đình, ghi chép hàng ngày trong nhật ký về những lần thăm viếng và chăm sóc con cái. Bà kiên nhẫn chăm sóc chồng trong các cơn bệnh, đặc biệt là năm 1760 và giai đoạn cuối cùng năm 1765–1766, thậm chí song song với tình nhân lâu năm của ông, Charlotte Amalie Winge. Hôn nhân chỉ sinh ra một người con trai là Thế tử Frederik, người thừa kế dự kiến và là niềm tự hào của bà. Juliane Marie có ảnh hưởng lớn đến việc giáo dục con trai mình, bổ nhiệm các nhà giáo dục Đan Mạch như Jens Schielderup Sneedorff và Ove Høegh-Guldberg để đảm bảo ông nói tiếng Đan Mạch như ngôn ngữ mẹ đẻ, một bước tiến chủ nghĩa dân tộc hiếm hoi. Bà gọi các con riêng và con kế là "con cái của tôi" trong nhật ký, thể hiện sự tận tụy, dù mối quan hệ với Thế tử Christian căng thẳng do ký ức về mẹ ruột của ông.

== Vai trò chính trị ==
=== Vương hậu ===
Với tư cách là Vương hậu, Juliana Maria sống cuộc đời khiêm tốn và xa rời chính trị, tập trung vào các nghĩa vụ hoàng gia và gia đình tại các cung điện như Christiansborg và Fredensborg. Bà cố gắng hòa nhập với văn hóa Đan Mạch bằng cách học ngôn ngữ địa phương, dù không bao giờ thành thạo hoàn toàn, và tham gia các hoạt động từ thiện như hỗ trợ Fødselsstiftelsen (Quỹ Sinh sản) ở Copenhagen. Tuy nhiên, bà không bao giờ giành được sự yêu mến của công chúng, bị coi là người thay thế không xứng đáng cho Louisa được yêu quý, và triều đình của bà được mô tả là "đúng đắn nhưng thiếu sức sống" so với sự xa hoa của chồng. Bà tránh can thiệp chính trị, dù anh rể Friedrich Đại Đế thúc giục bà làm đại diện cho Phổ để lật đổ Bộ trưởng Ngoại giao Bernstorff; thay vào đó, bà duy trì thư từ với chị gái Elisabeth Christine và dần dần với Friedrich Đại Đế. Sau cái chết đột ngột của Frederik V ngày 14 tháng 1 năm 1766 ở tuổi 42 do bệnh tật, Juliana Maria trở thành Thái hậu ở tuổi 36, rút lui vào cuộc sống riêng tư tại Cung điện Fredensborg, nơi bà nuôi dạy con trai và duy trì mối quan hệ thân thiết với mẹ chồng, Thái hậu Sophie Magdalene.

=== Thái hậu ===
Vai trò chính trị của Juliane Marie đạt đỉnh cao trong giai đoạn nhiếp chính de năm 1772 đến 1784, một thời kỳ đầy biến động định hình lịch sử Đan Mạch hiện đại. Sau khi con riêng của bà, Thế tử Frederik được bổ nhiệm nhiếp chính danh nghĩa cho vua Christian VII ngày càng mất trí, quyền lực thực sự nằm trong tay bà và cố vấn Ove Høegh-Guldberg. Các sự kiện dẫn đến điều này bắt nguồn từ "Vụ Struensee": Sau chuyến du hành châu Âu của Christian VII năm 1768–1769, người tình của Vương hậu Caroline Matilda, Johann Friedrich Struensee lên nắm quyền, thực hiện các cải cách cấp tiến và loại trừ Juliana Maria ra khỏi triều đình, khiến bà bị sỉ nhục công khai, như bị từ chối thăm Fredensborg gần Hirschholm. Đến năm 1770, Struensee trở thành độc tài, và Juliana Maria trở thành trung tâm phe đối lập quý tộc. Ngày 16 tháng 1 năm 1772, dưới sự thuyết phục của Guldberg, bà thuyết phục vị vua không ổn định ký lệnh bắt giữ Struensee, Brandt và Caroline Matilda, dẫn đến cuộc đảo chính ngày 17 tháng 1 – "Đêm Tháng Một". Struensee và Brandt bị hành quyết tháng 4 năm 1772 vì tội phản quốc, Caroline Matilda bị lưu đày đến Celle, Đức. Juliana Maria được ca ngợi như "người cứu tinh" trong báo chí và thơ ca Đan Mạch, so sánh với Esther, Deborah và Judith, dù bị chỉ trích ở Đức là "quỷ dữ". Bà không giữ chức vụ chính thức nhưng tham dự các cuộc họp hội đồng ban đầu, trao đổi thư từ với Friedrich Đại Đế (người gọi bà là "Nhiếp chính Đan Mạch") và Yekaterina Đại Đế của Nga. Chính sách của bà mang tính bảo thủ phản ứng: khôi phục đặc quyền quý tộc, bãi bỏ cải cách Struensee, ban hành Luật Quyền Bản địa năm 1776 cấm người nước ngoài giữ chức vụ công, và hỗ trợ kinh tế qua thương mại, công nghiệp và cứu trợ sau Chiến tranh Cách mạng Mỹ. Bà tài trợ Nhà máy Porcelæn Hoàng gia (nay là Royal Copenhagen) năm 1775, dẫn đến bộ sưu tập "Juliane Marie-stel", và thúc đẩy biểu tượng dân tộc như Nordmandsdalen tại Fredensborg và đài tưởng niệm Julianehøj tại Lâu đài Jægerspris (thiết kế bởi Johannes Wiedewelt năm 1776 với các tượng đá cẩm thạch của các vị vua Đan Mạch cổ). Bà cũng hỗ trợ bốn đứa con của anh trai Anton Ulrich bị giam ở Nga đến sống tại Horsens năm 1780. Họ được Juliana chăm sóc và Yekaterina hỗ trợ tài chính.

== Cuộc sống sau này và qua đời ==
Những năm cuối đời của Juliana Maria đánh dấu sự suy giảm ảnh hưởng nhưng vẫn giữ phẩm cách hoàng gia. Cuộc đảo chính ngày 14 tháng 4 năm 1784 khi cháu trai bà, con của con chồng, Thái tử Frederik (sau là Frederik VI) lật đổ Guldberg là cú sốc lớn, khiến bà mất vị thế, nhưng bà nhanh chóng chấp nhận mà không âm mưu phản công, thậm chí từ chối lời mời nổi loạn từ vua Thụy Điển Gustav III năm 1785. Bà sống khiêm tốn tại Fredensborg, gặp khó khăn tài chính nhưng duy trì thư từ quốc tế và các dự án văn hóa. Trận hỏa hoạn Christiansborg năm 1794 khiến bà hoảng loạn, lo sợ bạo loạn kiểu Cách mạng Pháp.

Bà qua đời ngày 10 tháng 10 năm 1796 tại Cung điện Fredensborg ở tuổi 67, sau hơn 30 năm góa bụa, với sự ra đi tương đối lặng lẽ. Thi hài bà được an táng tại Nhà thờ chính tòa Roskilde bên cạnh chồng.