U-123 (tàu ngầm Đức) (1940)

U-123 là một tàu ngầm tuần dương thuộc phân lớp Type IXB được Hải quân Đức Quốc Xã chế tạo trước Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1940, nó đã thực hiện tổng cộng mười hai chuyến tuần tra, đánh chìm tổng cộng 43 tàu buôn với tổng tải trọng và hai tàu chiến với tổng tải trọng 3.892 tấn, đồng thời gây hư hại cho năm tàu buôn tải trọng và một tàu chiến tải trọng . "U-123" được xếp thứ ba trong số những tàu ngầm U-boat thành công nhất trong Thế Chiến II. Chiếc tàu ngầm bị đánh đắm tại cảng Lorient vào ngày 19 tháng 8, 1944 để tránh bị lọt vào tay lực lượng Đồng Minh, nhưng được trục vớt và sửa chữa trước khi tiếp tục phục vụ cùng Hải quân Pháp như chiếc "Blaison" (Q165) từ năm 1945 đến khi năm 1959.

== Thiết kế và chế tạo ==
=== Thiết kế ===
Thiết kế của tàu ngầm Type IXB là phiên bản nâng cấp nhỏ từ Type IXA, tăng thêm trữ lượng nhiên liệu để kéo dài tầm xa hoạt động. Chúng có trọng lượng choán nước khi nổi và khi lặn. Con tàu có chiều dài chung , lớp vỏ trong chịu áp lực dài , mạn tàu rộng , chiều cao và mớn nước .

Chúng trang bị hai động cơ diesel MAN M 9 V 40/46 siêu tăng áp 9-xy lanh 4 thì, tổng công suất , dẫn động hai trục chân vịt đường kính , cho phép đạt tốc độ tối đa , và tầm hoạt động tối đa khi đi tốc độ đường trường . Khi đi ngầm dưới nước, chúng sử dụng hai động cơ/máy phát điện Siemens-Schuckert 2 GU 345/34 tổng công suất . Tốc độ tối đa khi lặn là , và tầm hoạt động ở tốc độ . Con tàu có khả năng lặn sâu đến .

Vũ khí trang bị có sáu ống phóng ngư lôi , bao gồm bốn ống trước mũi và hai ống phía đuôi, và mang theo tổng cộng 22 quả ngư lôi . Tàu ngầm Type IX trang bị một hải pháo SK C/32 với 110 quả đạn, một pháo phòng không SK C/30 và hai pháo phòng không C/30. Thủy thủ đoàn bao gồm 4 sĩ quan và 44 thủy thủ.

=== Chế tạo ===
"U-123" được đặt hàng vào ngày 15 tháng 12, 1937, và được đặt lườn tại xưởng tàu AG Weser của hãng DeSchiMAG ở Bremen vào ngày 15 tháng 4, 1939. Nó được hạ thủy vào ngày 2 tháng 3, 1940, và nhập biên chế cùng Hải quân Đức Quốc Xã vào ngày 30 tháng 5, 1940 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Karl-Heinz Moehle.

== Lịch sử hoạt động ==
=== 1940 ===
==== Chuyến tuần tra thứ nhất ====
"U-123" khởi hành từ cảng Kiel vào ngày 21 tháng 9, 1940 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó tiến ra Bắc Hải, rồi băng qua khe GIUK giữa các quần đảo Shetland và Faroe để hoạt động trong vùng biển Bắc Đại Tây Dương về phía Tây Scotland và Ireland (Khu vực Tiếp cận phía Tây). Tại đây nó đã lần lượt đánh chìm các tàu buôn Anh "Benlawers" vào ngày 6 tháng 10; tàu buôn Anh "Graigwen" vào ngày 10 tháng 10; cùng các tàu buôn Hà Lan "Boekelo" , tàu buôn Anh "Clintonia" , tàu buôn Anh "Sedgepool" , và tàu buôn Anh "Shekatika" cùng vào ngày 19 tháng 10. "U-123" kết thúc chuyến tuần tra, và đi đến cảng Lorient bên bờ biển Đại Tây Dương của Pháp đã bị Đức chiếm đóng, đến nơi vào ngày 23 tháng 10. Lorient trở thành căn cứ hoạt động chủ yếu của chiếc tàu ngầm trong phần lớn quãng đời hoạt động còn lại.

==== Chuyến tuần tra thứ hai ====
Trong chuyến tuần tra thứ hai chỉ kéo dài hai tuần từ ngày 14 đến ngày 28 tháng 11, "U-123" tiếp tục hoạt động tại Khu vực Tiếp cận phía Tây. Chiếc U-boat đã tấn công và đánh chìm chiếc tàu buôn Anh "Cree" vào ngày 22 tháng 11 ở vị trí khoảng về phía Tây Gweedore, Ireland. Sang ngày hôm sau, nó tấn công Đoàn tàu OB-244 và đã đánh chìm các tàu buôn Anh "Oakcrest" , "King Idwal" , "Tymeric" , cùng tàu buôn Thụy Điển "Anten" . Trong quá trình tấn công, chiếc tàu ngầm bị hư hại nặng do va chạm với một vật thể không xác định, có thể là một chiếctrong đoàn tàu vận tải, nên phải kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về căn cứ Lorient. 

=== 1941 ===
==== Chuyến tuần tra thứ ba ====
Khởi hành từ cảng Lorient vào ngày 14 tháng 1, 1941 cho chuyến tuần tra tiếp theo, "U-123" quay trở lại Khu vực Tiếp cận phía Tây quen thuộc và tiếp tục nâng cao thành tích. Nó đã lần lượt đánh chìm tàu buôn Na Uy "Vespasian" vào ngày 24 tháng 1; các tàu buôn Anh vào ngày 4 tháng 2, và "Holystone" vào ngày 15 tháng 2; và cuối cùng là tàu buôn Hà Lan "Grootekerk" , bị đánh chìm sau chín giờ truy đuổi ở vị trí về phía Tây Rockall vào ngày 24 tháng 2. Chiếc U-boat kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về căn cứ Lorient vào ngày 28 tháng 2. 

==== Chuyến tuần tra thứ tư ====
Trong chuyến tuần tra tiếp theo diễn ra từ ngày 10 tháng 4 đến ngày 11 tháng 5, "U-123" hoạt động xa hơn về phía Tây Ireland, nhưng chỉ đánh chìm được thêm một mục tiêu. Chiếc U-boat phải tiêu phí đến năm quả ngư lôi mới đánh chìm được chiếc tàu buôn Thụy Điển (trung lập) "Venezuela" ở vị trí về phía Tây Nam Rockall vào ngày 17 tháng 4. 

==== Chuyến tuần tra thứ năm ====
"U-123" xuất phát từ cảng Lorient vào ngày 15 tháng 6 cho chuyến tuần tra thứ năm, và đã hướng xuống phía Nam để hoạt động dọc theo bờ biển Tây Phi và tại khu vực phụ cận quần đảo Azores và quần đảo Canary. Trên đường đi vào ngày 20 tháng 6, ở vị trí ngoài khơi Casablanca, nó dùng ngư lôi và hải pháo đánh chìm chiếc tàu buôn "Ganda" trước khi nhận ra mục tiêu mang quốc tịch Bồ Đào Nha trung lập. Sau đó nó tiếp tục đánh chìm thêm tàu buôn Hà Lan "Oberon" và tàu buôn Anh "P.L.M. 22" cùng vào ngày 27 tháng 6; tàu buôn Anh "Rio Azul" ba ngày sau đó; và tàu buôn Anh "Auditor" vào ngày 4 tháng 7. 

Trong đợt tấn công vào ngày 27 tháng 6, "U-123" bị các tàu hộ tống cho Đoàn tàu SL-78 phản công bằng mìn sâu trong suốt 11 giờ, và chỉ thoát được nhờ lặn sâu đến . Sau đó trong chặng quay trở về, vào ngày 12 tháng 8, tại vùng biển ngoài khơi Bồ Đào Nha, nó lại bị các tàu hộ tống của một đoàn tàu vận tải phát hiện và tấn công. Trong số 126 quả mìn được thả xuống, 30 quả đã kích nổ gần tàu, gây ra một số hư hại đáng kể, nhưng nó vẫn thoát được và về đến căn cứ vào ngày 23 tháng 8. 

==== Chuyến tuần tra thứ sáu ====
Rời cảng Lorient vào ngày 14 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ sáu, "U-123" hoạt động tại vùng biển Bắc Đại Tây Dương về phía Nam Greenland và phía Tây Newfoundland, Canada. Vào ngày 21 tháng 10, nó phóng ngư lôi tấn công chiếc tàu buôn tuần dương vũ trang HMS "Aurania" , vốn đang di chuyển trong nhóm năm tàu vũ trang phía sau Đoàn tàu SL-89. Hai quả ngư lôi trúng đích khiến "Aurania" bị nghiêng đến 25 độ và thủy thủ đoàn bắt đầu bỏ tàu, và một người bị chiếc U-boat bắt làm tù binh chiến tranh. Tuy nhiên "Aurania" tiếp tục nổi được và giảm độ nghiêng còn 15 độ, và đã tiếp tục di chuyển về cảng với tốc độ chậm. Ngay chiều tối hôm đó, chiếc U-boat bị hư hại nhẹ bởi hai quả bom thả từ một thủy phi cơ Short Sunderland. Nó kết thúc chuyến tuần tra và về đến Lorient vào ngày 22 tháng 11. 

=== 1942 ===
==== Chuyến tuần tra thứ bảy ====
"U-123" xuất phát từ Lorient vào ngày 23 tháng 12, 1941 cho chuyến tuần tra thứ bảy, và đã băng qua suốt Đại Tây Dương để đánh phá tàu bè dọc theo bờ biển phía Đông của Hoa Kỳ trong khuôn khổ Chiến dịch Paukenschlag (tiếng Anh: Chiến dịch Drumbeat). Nó đã đánh chìm tàu chở hàng Anh ở vị trí khoảng về phía Đông Nam đảo Cape Sable, Nova Scotia vào ngày 12 tháng 1, 1942. Sau đó chiếc U-boat di chuyển xuống phía Nam đến tận ngoài khơi thành phố New York, và đã lần lượt đánh chìm tàu chở dầu Panama "Norness" vào ngày 14 tháng 1; tàu chở dầu Anh "Coimbra" hai ngày sau đó; và tàu buôn Na Uy "Octavian" vào ngày 17 tháng 1; Sau đó đến lượt các tàu buôn Hoa Kỳ "Norvana" và "City of Atlanta" , cùng tàu buôn Latvia "Ciltvaira" bị đánh chìm, cũng như gây hư hại cho tàu chở dầu Hoa Kỳ "Malay" cùng trong ngày 19 tháng 1."Malay" thoát không bị phá hủy nhờ một sai lầm của Đại úy Hardegen hạm trưởng "U-123", khi ông ước lượng sai kích cỡ của mục tiêu nên tấn công bằng hải pháo thay vì phóng ngư lôi. 

Vào ngày 16 tháng 1, "U-123" bất ngờ bị một máy bay xuất phát từ thành phố New York tấn công với bốn quả bom được ném xuống, nhưng nó đã lặn khẩn cấp và né tránh được. Ba ngày sau đó, ở vị trí ngoài khơi vịnh Oregon, North Carolina, nó suýt bị chiếc "Kosmos II" húc trúng ở khoảng cách chỉ có . Trước khi quay trở về căn cứ, cho dù đã hết ngư lôi, chiếc tàu ngầm vẫn tiếp tục dùng hải pháo đánh chìm tàu buôn Anh "Culebra" vào ngày 25 tháng 1; và tàu chở dầu Na Uy "Pan Norway" hai ngày sau đó, cả hai ở vị trí về phía Đông Bắc Bermuda. "U-123" quay trở về đến Lorient vào ngày 9 tháng 2. 

==== Chuyến tuần tra thứ tám ====
"U-123" thực hiện chuyến tuần tra thứ tám từ ngày 2 tháng 3 đến ngày 2 tháng 5, khi tiếp tục tham gia Chiến dịch Paukenschlag dọc theo bờ biển Đại Tây Dương của Hoa Kỳ; đây trở thành chuyến tuần tra thành công nhất của chiếc U-boat, khi nó đánh chìm hay gây hư hại cho mười một tàu buôn tổng tải trọng . Trên đường đi gần quần đảo Bermuda, nó đã đánh chìm tàu chở dầu Hoa Kỳ "Muskogee" vào ngày 22 tháng 3; và tàu chở dầu Anh "Empire Steel" vào ngày hôm sau. Ba ngày sau đó, nó tấn công chiếc , một tàu Q ship Hoa Kỳ. Chiếc tàu buôn ngụy trang trúng ngư lôi bên mạn trái, và thủy thủ bắt đầu bỏ tàu bên mạn phải; nhưng khi chiếc U-boat tiến đến gần, "Atik" khai hỏa tất cả các vũ khí tấn công, trúng đích nhiều phát đạn 20-mm và khiến một thủy thủ Đức tử thương. "U-123" phải lặn xuống ẩn nấp, rồi vòng lại và kết liễu mục tiêu bằng một quả ngư lôi. Mọi thành viên thủy thủ đoàn của USS "Atik" đều tử trận. 
"U-123" tiếp tục chuyến tuần tra và lần lượt đánh chìm hay gây hư hại cho tám chiếc khác: tàu chở dầu Hoa Kỳ "Liebre" bị hư hại vào ngày 2 tháng 4; các tàu chở dầu Hoa Kỳ "Esso Baton Rouge" và "Oklahoma" cùng bị hư hại vào ngày 2 tháng 4; rồi đến lượt tàu buôn Hoa Kỳ "Esparta" bị đánh chìm vào ngày 9 tháng 4. Sau đó vào ngày 11 tháng 4, tàu chở dầu Hoa Kỳ bị đánh chìm ở vị trí khoảng ngoài khơi Jacksonville, Florida; tàu buôn Thụy Điển "Korsholm" và tàu buôn Hoa Kỳ "Leslie" cùng bị đánh chìm vào ngày 13 tháng 4; và tàu buôn Hoa Kỳ "Alcoa Guide" bị đánh chìm vào ngày 17 tháng 4. 

Sau khi kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về Lorient vào ngày 2 tháng 5, chiếc tàu ngầm tiếp tục vòng qua quần đảo Anh để đi đến cảng Bergen, Na Uy, và đã thực hiện nhiều chuyến đi ngắn đến Kristiansand, Aarhus, Kiel và Stettin trong tháng 5 và tháng 6.

==== Chuyến tuần tra thứ chín ====
Bắt đầu chuyến tuần tra thứ chín, "U-123" rời cảng Kiel vào ngày 5 tháng 12, rồi băng qua khe GIUK giữa Greenlandland và quần đảo Faroe để hoạt động tại khu vực giữa Bắc Đại Tây Dương. Ở vị trí về phía Bắc quần đảo Azores, nó đã tấn công Đoàn tàu ONS-154 vào ngày 29 tháng 12, đánh chìm chiếc tàu buôn Anh "Baron Cochrane" , vốn đã bị hư hại do trúng ngư lôi từ chiếc "U-406" và bị "U-591" bắn trượt. "U-123" cũng đã gây hư hại cho "Empire Shackleton", một CAM ship cùng thuộc Đoàn tàu ONS-154 mà sau đó bị tàu ngầm "U-435" đánh chìm cùng ngày hôm đó. "U-123" kết thúc chuyến tuần tra tại căn cứ Lorient vào ngày 6 tháng 2, 1943.

=== 1943 ===
==== Chuyến tuần tra thứ mười ====
Trong chuyến tuần tra thứ mười, diễn ra từ ngày 13 tháng 3 đến ngày 10 tháng 6, "U-123" hoạt động dọc theo bờ biển Tây Phi. Vào ngày 8 tháng 4, ở vị trí về phía Tây Conakry, Guinée, nó phóng ngư lôi đánh chìm tàu buôn Tây Ban Nha "Castillo Montealegre" mà không cứu giúp những người sống sót, sau khi nhận ra đã đánh chìm con tàu một nước trung lập. Sau đó vào ngày 18 tháng 4, "U-123" tấn công và đánh chìm tàu ngầm Anh ở vị trí khoảng về phía Tây Nam Freetown, Sierra Leone, và ngay sau đó là tàu buôn Anh "Empire Bruce" ở cùng vị trí trên. 

Ở vị trí ngoài khơi Monrovia, Liberia, chi trong vòng mười ngày, "U-123" liên tiếp đánh chìm các tàu buôn Thụy Điển "Nanking" vào ngày 29 tháng 4; tàu buôn Anh "Holmbury" vào ngày 5 tháng 5; và tàu buôn Anh "Kanbe" vào ngày 9 tháng 5.

==== Chuyến tuần tra thứ mười một ====
Trong chuyến tuần tra thứ mười một, diễn ra từ ngày 16 tháng 8 đến ngày 7 tháng 11, "U-123" hướng xuống phía Tây Nam để hoạt động tại vùng biển ngoài khơi phía Đông Bắc lục địa Nam Mỹ. Nó không đánh chìm được mục tiêu nào, mà lại hai lần bị lực lượng Đồng Minh tấn công. trong chặng đi ở vị trí ngoài khơi mũi Finistere, Tây Ban Nha vào ngày 25 tháng 8, nó bị các tàu hộ tống đối phương thả mìn sâu tấn công.Đến chặng quay trở về vào ngày 7 tháng 11, chiếc U-boat lại bị một máy bay ném bom De Havilland Mosquito thuộc Liên đội 618 Không quân Hoàng gia Anh trang bị pháo Molins 6-pounder (57 mm) tấn công. Đây là cuộc tấn công đầu tiên của kiểu vũ khí này nhắm vào một tàu ngầm U-boat, và nhiều phát đã bắn trúng tháp chỉ huy và lườn tàu. "U-123" không thể lặn với một lổ thủng trên lườn áp lực, và một thủy thủ đã tử trận cùng hai người khác bị thương.

=== 1944 ===
==== Chuyến tuần tra thứ mười hai ====
Xuất phát từ cảng Lorient vào ngày 9 tháng 1, 1944, "U-123" thực hiện chuyến tuần tra thứ mười hai, cũng là chuyến cuối cùng và là chuyến đi dài nhất lên đến 107 ngày. Nó hướng xuống phía Nam để hoạt động dọc bờ biển Tây Phi cho đến tận ngoài khơi Porto-Novo, Bénin. Nó không đánh chìm được mục tiêu nào và quay trở về Lorient vào ngày 24 tháng 4.

"U-123" được cho xuất biên chế tại Lorient vào ngày 17 tháng 6, 1944. Khi Lorient sắp được Đồng Minh giải phóng, chiếc tàu ngầm bị đánh đắm tại đây vào ngày 19 tháng 8 để tránh bị lọt vào tay lực lượng Đồng Minh.

=== "Blaison" (Q165) ===
Con tàu được lực lượng Pháp trục vớt sau khi Đức Quốc xã đầu hàng, rồi được sửa chữa và đưa vào phục vụ cùng Hải quân Pháp như là chiếc "Blaison" (Q165). Con tàu được cho xuất biên chế vào ngày 18 tháng 8, 1959, và bị đánh chìm như mục tiêu vào ngày 10 tháng 9, 1959. Xác tàu đắm nằm ở độ sâu , tại tọa độ .

=== "Bầy sói" tham gia ===
"U-123" từng tham gia sáu bầy sói:
- Schlagetot (20 - 23 tháng 10, 1941)
- Raubritter (1 - 11 tháng 11, 1941)
- Störtebecker (16 - 18 tháng 11, 1941)
- Spitz (22 - 31 tháng 12, 1942)
- Jaguar (13 - 24 tháng 1, 1943)
- Seeräuber (25 - 30 tháng 3, 1943)

=== Tóm tắt chiến công ===
"U-123" đã đánh chìm được 43 tàu buôn với tổng tải trọng và hai tàu chiến với tổng tải trọng 3.892 tấn, đồng thời gây hư hại cho năm tàu buôn tải trọng và một tàu chiến tải trọng ."U-124" được xếp thứ ba trong số những tàu ngầm U-boat thành công nhất trong Thế Chiến II.
== Xem thêm ==
- Danh sách tàu ngầm U-boat Đức thành công nhất
- Trận Đại Tây Dương (1939-1945)