hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Vu San Quốc

Vu San Quốc hay Vu Sơn Quốc, là một quốc gia cổ đại tồn tại trên đảo Ulleung (Uất Lăng), và các đảo lân cận ở ngoài khơi xa bán đảo Triều Tiên trong thời kỳ Tam Quốc. Theo "Tam quốc sử ký", quốc gia này bị tướng Kim Isabu (Kim Dị Tư Phu) của Tân La (Silla) chinh phục vào năm 512. Ông được chép rằng đã sử dụng các con sư tử hay hổ bằng gỗ để đe dọa cư dân phải đầu hàng. Vu San Quốc hiếm khi được ghi trong sử sách, song dường như đã tiếp tục tồn tại với quyền tự trị lớn cho đến khi sáp nhập vào Cao Ly năm 930.

Theo "Thế Tông thực lục" ("Sejong Sillok"), "Cao Ly thư" ("Goryeosa"), và "Vạn cơ yếu lãm" ("Mangi Yoram"), Vu San Quốc bao gồm đảo Ulleung-do (Uất Lăng đảo) và Usan-do (Vu San đảo). Người Triều Tiên tin rằng Usan-do là Đảo Liancourt (Dokdo trong tiếng Hàn, Takeshima trong tiếng Nhật), mặc dù một số học giả Nhật Bản tranh cãi về điều này.

==Xem thêm==
- Bán đảo Triều Tiên
- Lịch sử Triều Tiên
Bài toán hôn nhân bền vững

Trong toán học và khoa học máy tính, bài toán hôn nhân bền vững (SMP) yêu cầu tìm một cặp ghép bền vững giữa các phần tử của hai tập hợp theo thứ tự ưu tiên của mỗi phần tử. Một cặp ghép là một ánh xạ từ các phần tử của tập hợp này tới các phần tử của tập hợp kia. Một cặp ghép là bền vững nếu hai điều kiện sau không đồng thời xảy ra:

Nói cách khác, một tổ hợp ghép là bền vững nếu không tồn tại cặp (A, B) trong đó cả A và B đều thích phần tử kia hơn phần tử được ghép với chúng.

Bài toán hôn nhân bền vững thường được phát biểu như sau:

Thuật toán để tìm lời giải cho bài toán hôn nhân bền vững được áp dụng cho nhiều bài toán thực tế, nổi tiếng nhất là cho việc phân công các bác sĩ mới tốt nghiệp đến các bệnh viện.

==Lời giải==
Năm 1962, David Gale và Lloyd Shapley chứng minh rằng, với số lượng đàn ông và phụ nữ bằng nhau, luôn tồn tại lời giải bền vững cho SMP. Họ đưa ra một thuật toán để tìm lời giải đó.

Thuật toán Gale-Shapley bao gồm nhiều "lượt" trong đó mỗi người đàn ông chưa đính hôn "cầu hôn" người phụ nữ anh ta thích nhất mà trước đó chưa cầu hôn. Mỗi phụ nữ xem xét tất cả mọi người cầu hôn và trả lời người cô thích nhất "có thể" và từ chối tất cả những người còn lại. Tạm thời cô được "đính hôn" với người đàn ông được cô chọn và anh ta cũng tạm thời "đính hôn" với cô. Như vậy trong lượt đầu tiên, đầu tiên "a") mỗi người đàn ông cầu hôn người phụ nữ anh thích nhất, rồi "b") mỗi người phụ nữ trả lời "có thể" với người cô thích nhất và từ chối tất cả những người khác. Ở những lượt tiếp theo, đầu tiên "a") mỗi người đàn ông chưa đính hôn cầu hôn người phụ nữ anh ta thích nhất mà anh ta chưa cầu hôn trước đó (bất kể người đó có đang đính hôn hay không), sau đó "b") mỗi người phụ nữ trả lời "có thể" với người cầu hôn cô thích nhất (bất kể đó là người đính hôn tạm thời hay người khác) và từ chối tất cả những người khác (có thể bao gồm cả người đính hôn tạm thời). Việc đính hôn tạm thời cho phép người phụ nữ đã đính hôn có thể tìm được người ngày càng tốt hơn ở những lượt về sau.

Thuật toán này đảm bảo rằng:

- Tất cả mọi người đều được kết hôn: Sau khi một phụ nữ đã đính hôn, cô luôn đính hôn với một người nào đó. Do đó cuối cùng không thể tồn tại một người đàn ông và một người phụ nữ đều chưa đính hôn vì anh ta nhất định cầu hôn với cô tại một thời điểm nào đó (vì một người đàn ông cuối cùng có thể cầu hôn với tất cả mọi phụ nữ nều cần thiết) và do cô chưa đính hôn, cô sẽ trả lời đồng ý.
- Hôn nhân bền vững: Giả sử Alice là một phụ nữ và Bob là một người đàn ông đều đã đính hôn, nhưng không đính hôn với nhau. Tại thời điểm thuật toán kết thúc, không thể xảy ra trường hợp cả Alice và Bob đều thích người kia hơn vợ/chồng của họ. Nếu Bob thích Alice hơn vợ anh ta, anh ta nhất định đã cầu hôn Alice trước khi cầu hôn vợ mình. Nếu Alice chấp nhận lời cầu hôn đó nhưng cuối cùng không kết hôn với Bob, cô nhất định bỏ anh ta theo một người khác cô thích hơn. Nếu Alice từ chối lời cầu hôn, cô nhất định đã đính hôn với người cô thích hơn Bob.

==Thuật toán==
 function stableMatching {
Thượng đại đẳng

Thượng đại đẳng (상대등, 上大等, Sangdaedeung) là một chức vụ trong triều đình Tân La. "Thượng đại đẳng" được lựa chọn từ những người đàn ông thuộc tầng lớp quý tộc "chân cốt" (jingeol), một chế độ cốt phẩm nghiêm ngặt trong xã hội quý tộc Tân La. Thượng đại đẳng sẽ chủ trì hội nghị Hwabaek (화백, 和白, Hòa Bạch), một hội đồng cố vấn và đưa ra các quyết định có thành phần là các quý tộc cao cấp khác nằm giữ chức vụ "Đại đẳng" (대등, 大等, Daedeung). Nhiệm vụ chính của hội đồng là quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, như kế vị ngai vàng và tuyên chiến. Sự tồn tại của nó bắt đầu từ sơ kỳ của nhà nước Tân La và cho thấy đây là nhà nước bắt nguồn từ các bộ lạc. Trong suốt lịch sử Tân La, hội nghị Hòa Bạch do Thượng đại đẳng chủ trì được coi là một cách kiểm soát quyền lực nhà vua.

Trong thời kỳ giữa của Tân La, sau khi thống nhất bán đảo, trọng tâm của quyền lực chuyển từ hội nghị Hòa Bạch và "Thượng đại đẳng" sang "chấp sự bộ" (Jipsabu, 집사부, 執事部) và "Thị trung" (Sijung, 시중, 侍中, hay "trung thị" Jungsi', 中侍), một hội đồng được thiếp lập tại Tân La năm 651 và là cơ quan cao nhất trong bộ máy chính quyền trung ương. Điều này phản ánh nỗ lực của chế độ quân chủ trong việc hạn chế sức mạnh của một quý tộc độc lập bằng việc dựa vào "chấp sự bộ" phỏng theo mô hình Trung Hoa thay vì hội nghị Hòa Bạch, một cơ cấu mà sự tồn tại dựa trên các quý tộc cao tuổi và đặc quyền bộ lạc. Khi xảy ra một số thách thức chống lại quyền lực của mình, Thần Văn Vương (Sinmun) thậm chí đã cho hành quyết "Thượng đại đẳng" Gungwan vào năm 681 vì ông đã đồng lõa trong cuộc nổi dậy của Kim Heumdol (김흠돌, 金欽突, Kim Khâm Đột).

Mặc dù có những nỗ lực để hạn chế sức mạnh của nó, chức vị "Thượng đại đẳng" vẫn được duy trì cho đến thời kỳ kết thúc của Tân La với vị thế cao nhất và uy tín mà một người có thể đạt được trừ ngai vàng. Vào thời kỳ sau của Tân La, khi việc nối ngôi xảy ra các tranh cãi, một vài vị quân chủ đã nổi lên từ chức danh "Thượng đại đẳng".

"Thượng đại đẳng" cũng được đề cập đến với tên gọi "Thượng thần" (상신, 上臣, Sangsin).
Đông Uế

Đông Uế, là một quốc gia bộ lạc tồn tại ở phần đông bắc bán đảo Triều Tiên từ khoảng thế kỷ 3 TCN đến khoảng đầu thế kỷ 5 TCN. Quốc gia này giáp với Cao Câu Ly (Goguryeo) và Ốc Trở (Okjeo) ở phía bắc, Thìn Hàn ở phía nam, và giáp Lạc Lãng quận do người Hán cai quản ở phía tây. Ngày nay, lãnh thổ của quốc gia cổ này nằm thuộc hai tỉnh Hamgyong Nam và Kangwon tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, và tỉnh Gangwon tại Hàn Quốc.

== Lịch sử ==
Đông Uế xuất hiện trong lịch sử như là một nước chư hầu của Cao Câu Ly. Tuy nhiên vào đầu thế kỷ 5, Quảng Khai Thổ Thái Vương của Cao Câu Ly đã thôn tính Đông Uế, cùng với đó là sự thống trị của Cao Câu Ly với toàn bộ phần phía bắc bán đảo Triều Tiên và một phần lớn Mãn Châu. Một phần nhỏ của Đông Uế ở phía nam trở thành lãnh thổ Tân La.

==Con người và văn hóa==
Người Đông Uế tự coi mình tương đồng với người Cao Câu Ly, và có chia sẻ cũng nguồn gốc ngôn ngữ và dân tộc với người Ốc Trở và Cao Câu Ly. Điều này có thể chỉ ra rằng Đông Uế cũng chia sẻ cùng một nguồn gốc Phù Dư Quốc và Cổ Triều Tiên. Đông Uế có khoảng 2 vạn hộ.

Có rất ít thông tin về Đông Uế còn lưu lại; hầu hết các thông tin còn lại đến từ các thảo luận về Đông Di trong "Tam quốc chí" của Trung Hoa. Tục lệ "Mucheon" (무천, 舞天, Vũ Thiên), một lễ hội thờ phụng thượng đế bằng những lời ca và điệu nhảy vào tháng 10 âm lịch, được đề cập đến trong một số tư liệu. Điều này liên quan chặt chẽ với lễ hội Dongmaeng (Đông Minh) ở Cao Câu Ly, tổ chức vào cùng thời điểm trong năm, cũng được phối hợp với các màn võ thuật. Người dân thường thờ phụng con hổ như một vị thần.

Nền kinh tế của Đông Uế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, bao gồm cả nghề nuôi tằm và trồng cây gai dầu. Lễ hội Mucheon chủ yếu nhằm cầu mong một vụ mùa bội thu trong năm tới. Nền nông nghiệp của quốc gia này được tổ chức ở cấp thôn làng. Luật lệ Đông Uế trừng phạt nghiêm khắc những người lấn chiếm đất của chung.
Yên Thao

Yên Thao (24 tháng 12 năm 1927 – 16 tháng 1 năm 2024) là một nhà thơ, nhà báo người Việt Nam. Ông được biết từ thời Chiến tranh Đông Dương, với nhiều bài thơ mang chất lãng mạn chiến tranh, nổi bật nhất là bài "Nhà tôi", được nhạc sĩ Anh Bằng phổ nhạc với tên "Chuyện giàn thiên lý". Ngoài ra, ông còn có các bút danh khác như Nguyễn Bảo, Cử Yên, Lang Bang, Thái Dương

==Thân thế sự nghiệp==
Ông tên thật là Nguyễn Bảo Thịnh, sinh ngày 21 tháng 1 năm 1927, quê Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Sau khi người Pháp tái xâm lược Đông Dương năm 1946, ông tham gia Kháng chiến chống Pháp, chiến đấu trong quân đội. Thời gian này ông sáng tác nhiều bài thơ lãng mạn chiến tranh được nhiều người biết đến, nổi danh cùng với một số nhà thơ trẻ cùng thời như Quang Dũng, Tất Vinh, Hồng Nguyên...

== Tác phẩm ==
- Giọt lệ màu nâu (1927)
- Nhà tôi

=== Về bài thơ "Nhà tôi" ===
Năm 1949, ông công tác văn nghệ quân đội tại Liên khu 3. Một lần theo một đơn vị đánh vào một đồn binh Pháp đồn trú cạnh sông ở một làng đồi, trong lúc chờ đợi giờ nổ súng, ông trò chuyện với anh em và được biết ở đơn vị này có một chiến sĩ quê ở ngay làng đồi đó. Phía bên ấy đang còn mẹ và vợ. Anh lấy vợ được chừng tháng thì chiến tranh bùng nổ. Chàng trai lên đường đi kháng chiến, chia tay người vợ trẻ. Trong câu chuyện, mấy lần cậu ta nhắc tới giàn thiên lý của nhà mình. Ông rất thích câu chuyện và viết nên bài thơ "Nhà tôi". Có lẽ người viết đã hoà nhập được với người kể nên bài thơ được đông đảo anh em lính thuộc và nhanh chóng được phổ biến cả vào các chiến trường Nam Bộ. Không chỉ lính xuất thân từ nông thôn, cả những lính thành phố cũng tìm thấy thấp thoáng trong bài thơ những nét hợp với mình. Ở đây xin nói thêm, có nhiều văn bản ghi nhầm câu "Nhà tôi ở cuối thôn đồi" thành "Nhà tôi ở cuối thôn Đoài". Điều này không đúng với nguyên gốc bài thơ.

Bài thơ đã được nhạc sĩ Anh Bằng phổ nhạc, dưới tiêu đề "Chuyện giàn thiên lý" và "Chuyện giàn thiên lý 2". Tuy nhiên, bài hát "Chuyện giàn thiên lý" được nhiều người yêu thích hơn. Bài hát đã được nhiều ca sĩ như Mạnh Đình, Trường Vũ, Như Quỳnh, Duy Khánh... thể hiện và khá phổ biến ở cả trong nước và các kiều bào ở nước ngoài.

==Qua đời==
Ông qua đời lúc 02h43 ngày 16 tháng 1 năm 2024 tại Hà Nội, hưởng thọ 98 tuổi.

== Gia đình ==
Vợ ông là bà Đỗ Thị Phú, sinh 17 tháng 1 năm 1929, quê Đại Gia, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Tây. Hai người gặp nhau trong kháng chiến chống Pháp, cưới nhau ở Phú Thọ tháng 11 năm 1953. Hai ông bà đều là học sinh thoát ly gia đình đi kháng chiến.

==Liên kết ngoài==
- Yên Thao làm thơ trữ tình
Phòng thiết kế chế tạo khí cụ thành phố Tula

Phòng thiết kế chế tạo khí cụ thành phố Tula (tiếng Nga: "ФГУП «Конструкторское бюро приборостроения»"), thường viết tắt là KBP, là nhà thiết kế và chế tạo vũ khí chính xác của Nga. Tiền thân của nó là Phòng Thiết kế Công cụ thời Liên Xô, thành lập năm 1927 tại thành phố Tula.

Có các loại vũ khí sau đã được KBP thiết kế và chế tạo:
- Pháo Gatling AK-630
- Hệ thống phòng không hải quân Kashtan CIWS
- Hệ thống vũ khí có điều khiển GWS Hermes
- Tên lửa chống tăng 9K115-2 Metis-M (định danh của NATO: AT-13 "Saxhorn-2")
- Tên lửa chống tăng 9K121 Vikhr (AT-16 "Scallion")
- Tên lửa chống tăng 9M113 Konkurs (AT-5 "Spandrel")
- Tên lửa chống tăng 9M133 Kornet (AT-14 "Spriggan")
- Hệ thống phòng không Tunguska-M1 (SA-19 "Grison")
- Hệ thống phòng không Pantsir-S1 (SA-22 "Greyhound")
- Tên lửa phòng không 9K22 Tunguska (SA-19 Grisom)
- Khí cụ bay có điều khiển bằng laser 30F39 Krasnopol 152-mm
- Súng Gatling GShG-7,62
- Súng Gatling Yak-B 12,7 mm
- Pháo GSh-30-1
- Pháo GSh-30-2
- Pháo GSh-23
- Pháo Gatling GSh-6-23
- Pháo Gatling GSh-6-30
- Tiểu liên PP-90
- Tiểu liên PP-93
- Tiểu liên PP-2000
- Súng cạc bin 9A-91
- Súng bắn tỉa VSK-94
- Súng bắn tỉa VSSK Vykhlop
- Các loại súng ngắn "Rys"
- Súng ngắn GSh-18
- Shotgun RMB-93
- Súng phóng lựu 6G-30
- Súng phóng lựu GM-94
- Súng phóng lựu GP-25, GP-30
- Súng phóng lựu AGS-17, AGS-30
- Hệ thống phòng thủ chủ động Drozd
- Súng săn Berkut (súng săn)

== Liên kết ngoài ==
- KBP Trang web chính thức
- KBP Trang web chính thức
Trịnh Quốc

Trịnh Quốc (鄭國, "Zheng Guo" hay Cheng Kuo) là một kỹ sư thủy lợi, sống trong thời Chiến Quốc của Trung Hoa cổ đại. Ông vốn là người nước Hàn và được quốc gia này phái đến Tần với mục đích nhằm dụ dỗ Tần tập trung vào việc xây dựng các kênh đào dùng cho việc thủy lợi mà trễ nải trong việc chuẩn bị binh lực đánh các nước khác. Tuy nhiên, mưu kế của Hàn đã mang lại tác dụng ngược: quả thật quá trình chinh phạt của Tần bị chậm lại vài năm nhưng hệ thống kênh đào do Trịnh Quốc xây dựng đã khiến nền nông nghiệp Tần phát triển mạnh mẽ, khiến Tần có đủ tài lực xây dựng một đạo quân khổng lồ nghiền nát các nước còn lại. Một con kênh đào mang tên ông hiện vẫn còn tồn tại tới ngày nay.
Biện Hàn

Biện Hàn, cũng gọi là Biện Thần, là một liên minh lỏng lẻo của các bộ lạc tồn tại từ thời Công nguyên đến thế kỷ thứ 4 tại nam bộ bán đảo Triều Tiên. Biện Hàn là một trong Tam Hàn, cùng với Mã Hàn và Thìn Hàn.

==Lịch sử==
Biện Hàn, cũng như hai liên minh còn lại của Tam Hàn xuất hiện với vị thế là hậu duệ của Thìn Quốc ở miền nam bán đảo. Các bằng chứng khảo cổ đã cho thấy sự gia tăng của các hoạt động quân sự và sản xuất vũ khí tại Biện Hàn vào thế kỷ thứ 3, đặc biệt là gia tăng các mũi tên và áp giáp sắt. Điều này có thể liên hệ đến sự suy tàn của Biện Hàn và sự lớn mạnh của liên minh Già Da (Gaya) có tính tập trung cao hơn. Gìa Da về sau bị sáp nhập vào lãnh thổ Tân La, một trong Tam Quốc Triều Tiên.

==Văn hóa-thương mại==
Theo "Tam quốc chí", ngôn ngữ và văn hóa của Biện Hàn về cơ bản tương tự như Thìn Hàn, và các vật khảo cổ chỉ cho thấy những khác biệt nhỏ. Biện Hàn có thể đơn giản chỉ là các bộ lạc ở phía nam và tây của thung lũng sông Nakdong không là thành viên chính thức của liên minh Thìn Hàn.

Cũng theo "Tam quốc chí", Biện Hàn được biết đến với sản xuất đồ sắt; nó xuất khẩu các loại đồ sắt sang các quận do người Hán cai quản ở phía bắc, Yamato tại Nhật Bản cũng như các nơi khác trên bán đảo Triều Tiên. Biện Hàn cũng là trung tâm của sản xuất đồ đá.

==Tiểu quốc bộ lạc==
Theo "Tam quốc chí", Biện Hàn gồm 12 tiểu quốc bộ lạc:

- Mirimidong (, Di Li Di Đống Quốc), nay thuộc Miryang.
- Jeopdo (, Tiếp Đồ Quốc), nay thuộc Haman.
- Gojamidong (, Cổ Tư Di Đống Quốc), nay thuộc Goseong.
- Gosunsi (, Cổ Thuần Thị Quốc), nay thuộc Jinju, Sacheon hay Goseong.
- Ballo (, Bán Lộ Quốc), nay thuộc Seongju.
- Nangno (, Lạc Nô Quốc), nay thuộc Hadong hay Namhae.
- Gunmi (, Quân Di Quốc), nay thuộc Sacheon.
- Mioyama (, Di Ô Da Ma Quốc), nay thuộc Goryeong.
- Gamno (, Cam Lộ Quốc), nay thuộc Gimcheon.
- Guya (, Cẩu Da Quốc), nay thuộc Gimhae.
- Jujoma (, Tẩu Tào Mã Quốc), nay thuộc Gimcheon.
- Anya (, An Da Quốc), nay thuộc Haman.
- Dokgno (, Độc Lô Quốc), nay thuộc Dongnae.

==Xem thêm==
- Lịch sử Triều Tiên

==Tham khảo==
- Barnes, G.L. (2000). Archeological armor in Korea and Japan: Styles, technology and social setting. "Journal of East Asian Archeology 2" (3–4), 61–96. (Electronic Version).
- http://enc.daum.net/dic100/viewContents.do?&m=all&articleID=b09b2934a
- http://100.naver.com/100.php?id=75359
- http://100.empas.com/dicsearch/pentry.html/?i=146183
Thìn Hàn

Thìn Hàn hoặc Thần Hàn là một liên minh lỏng lẻo của các bộ tộc từng tồn tại từ khoảng thế kỷ 1 TCN cho đến thế kỷ 4 SCN ở nam bộ bán đảo Triều Tiên, phía đông thung lũng sông Nakdong, Gyeongsang. Thìn Hàn là một trong Tam Hàn, cũng với Biện Hàn và Mã Hàn. Thìn Hàn về sau bị hợp nhất vào Tân La, một trong Tam Quốc Triều Tiên. Thìn Hàn được hình thành sau sự hỗn loạn và làn sóng di cư sau khi Cổ Triều Tiên sụp đổ vào năm 108 TCN.

==Văn hóa==
Mối quan hệ giữa Thìn Hàn với Thìn Quốc trước đó là không rõ ràng, mặc dù biên niên sử "Tam quốc sử ký" đương thời đã đồng nhất Thìn Hàn với Thìn Quốc (trong khi một ghi chép khác mô tả Thìn là tiền thân của toàn bộ Tam Hàn). Thìn Hàn và Biện Hàn về cơ bản chia sẻ cùng một nền văn hóa, với nhiều phong tục tôn giáo khác nhau, và dường như không dược phân tách bằng một biên giới rõ ràng.

Người dân tuyên bố rằng họ là hậu duệ của những người Tần di cư, chạy trốn các chính sách lao động và chuyển đến Mãn Hàn, và họ được cấp vùng đất phía đông. Liên minh này cũng được gọi là Tần Hàn (秦韓). Có tài liệu cho rằng các vị vua là người Mã Hàn song không có các bằng chứng khảo cổ cho việc này.

==Tiểu quốc bộ tộc==
Theo "Tam quốc sử ký", Thìn Hàn có 12 tiểu quốc:

- Saro (사로국, 斯盧國, Tư Lô Quốc), tiểu quốc hùng mạnh nhất Thìn Hàn, cũng được gọi là Seorabeol. Năm 503, Saro đổi tên thành "Tân La".
- Gijeo (기저국, 己柢國, Kỷ Đế Quốc), nay thuộc Andong.
- Bulsa (불사국, 不斯國, Bất Tư Quốc), nay thuộc Changnyeong.
- Geun-gi (근기국, 勤耆國, Cần Kỳ Quốc), nay thuộc Pohang hay Cheongdo.
- Nanmirimidong (난미리미동국, 難彌理彌凍國, Nan Di Lý Di Đống Quốc), nay thuộc Miryang, cũng được gọi là "Mirimidong".
- Yeomhae (염해국, 冉奚國, Nhiễm Hề Quốc), nay thuộc Ulsan.
- Gunmi (군미국, 軍彌國, Quân Di Quốc), nay thuộc Sacheon.
- Yeodam (여담국, 如湛國, Như Đam Quốc), nay thuộc Gunwi.
- Horo (호로국, 戶路國, Hộ Lộ Quốc), nay thuộc Sangju.
- Juseon (주선국, 州鮮國, Châu Tiên Quốc), nay thuộc Gyeongsan.
- Mayeon (마연국, 馬延國, Mã Diên Quốc), nay thuộc Miryang.
- U-yu (우유국, 優由國, Ưu Do Quốc), nay thuộc Cheongdo hay Yeongdeok.

Theo Tam quốc sử ký, vương quốc Tân La (kinh đô tại Gyeongju ngày nay), được Hách Cư Thế thành lập vào năm 57 TCN, ông đã thống nhất 6 bộ tộc Thìn Hàn dưới quyền cai quản của mình. Các sử sách khá mâu thuẫn vè mối quan hệ của Thìn Hàn, Saro, Seorabeol, và vương quốc Tân La sau này.

Không có nhiều tư liệu về cuộc sống thường ngày của người Thìn Hàn. Tôn giáo thống trị tại đây là Shaman giáo, và nó cũng đóng một vai trò quan trọng trong chính trị. Nông nghiệp tập trung chủ yếu và trồng lúa gạo song cũng tồn tại lĩnh vực chăn nuôi.

==Vị trí==
Hầu hết các giải thuyết chỉ ra rằng vị trí của Thìn Hàn là các khu vực: bồn địa Gyeongju và vùng bờ biển Nhật Bản liền kề. Nó là láng giềng của liên minh Biện Hàn ở phía tây nam, và giáp với Mã Hàn ở phía tây. Ở phía bắc là các quận của Trung Hoa và tiểu quốc duyên hải Đông Uế. Tuy nhiên, một vài học giả cho rằng Thìn Hàn nằm tại thung lũng sông Hán, giáp với Mã Hàn ở phía bắc và Biện Hàn ở phía nam.

==Xem thêm==
- Lịch sử Triều Tiên
Vệ Mãn Triều Tiên

Vệ Mãn Triều Tiên (194 - 108 TCN) là một giai đoạn trong thời kỳ Cổ Triều Tiên (2333 TCN? - 108 TCN) trong lịch sử Triều Tiên. Giai đoạn này bắt đầu khi Vệ Mãn (Wiman) đoạt lấy ngai vàng của Chuẩn Vương và kết thúc với cái chết của Hữu Cừ Vương, cháu trai của Vệ Mãn.

==Thành lập==
Vệ Mãn được cho là một vị tướng của nước Yên tại Trung Quốc, người đã quy phục Chuẩn Vương. Chuẩn Vương đã chấp thuận và bổ nhiệm Vệ Mãn chức vị chỉ huy tại vùng biên giới phía tây của Cổ Triều Tiên, tương ứng với phía tây của tỉnh Liêu Ninh ngày nay. Mặc dù vậy, Vệ Mãn đã nổi dậy và tiêu diệt Cổ Triều Tiên. Năm 194 TCN, ông đã lập nên Vệ Mãn Triều Tiên và quyết định đặt kinh đô ở Wanggeom-seong (왕검성, 王險城, Vương Hiểm Thành). Sử ký tập giải ghi rằng Vương Hiểm Thành nằm tại Bình Nhưỡng ngày nay. Vị trí chính xác của Vương Hiểm Thành vẫn còn là một điều chưa được giải quyết do thiếu các bằng chứng khảo cổ học.

Trong giai đoạn này, Vệ Mãn Triều Tiên đã mở rộng kiểm soát trên lãnh thổ rộng lớn và kiểm soát thương mại giữa nhà Hán và các quốc gia tại Mãn Châu. Hán Vũ Đế nghĩ rằng Vệ Mãn Triều Tiên ngày càng là một mối đe dọa, và Vệ Mãn Triều Tiên sẽ liên minh với Hung Nô.

== Sụp đổ==
Cháu trai của Vệ Mãn, Hữu Cừ Vương (우거, 右渠), đã cho phép nhiều người Hán lưu vong sống tại Vệ Mãn Triều Tiên. Số người Hán tăng lên, tuy nhiên, Hữu Cừu lại ngăn cản Thìn Quốc giao thiệp với nhà Hán. Do vậy, năm 109 TCN, Hán Vũ Đế đã xâm lược Vệ Mãn Triều Tiên ở gần Loan Hà. Sau vài lần thất bại trong việc đè bẹp quân đội Vệ Mãn Triều Tiên, Hán Vũ Đế đã cố gắng thuyết phục các hoàng tử của Vệ Mãn giết Hữu Cừ Vương. Âm mưu thất bại song nó là nguyên nhân dẫn đến sự diệt vong của vương quốc. Sau chiến tranh, Hán Vũ Đế đã khép hai vị tướng vào tội chết vì thất bại trong việc đánh bại Vệ Mãn Triều Tiên. Chi tiết về cuộc chiến giữa nhà Hán và Cổ Triều Tiên được đề cập đến trong Sử ký Tư Mã Thiên (chương 115).

Sau một năm chiến tranh, Vương Hiểm Thành bị chiếm và Vệ Mãn Triều Tiên diệt vong. Nhà Hán lập nên Hán tứ quận trên các lãnh thổ chiếm được là Lạc Lãng, Chân Phiên, Lâm Đồn và Huyền Thổ tương ứng với các khu vực bán đảo Liêu Đông và tây bắc bán đảo Triều Tiên ngày nay. Các quận này cuối cùng bị Cao Câu Ly tiêu diệt vào thế kỷ 4 CN .

Một số quốc gia đã được hình thành trên lãnh thổ Vệ Mãn Triều Tiên. Trong số đó có Lạc Lãng Quốc (phân biệt với Lạc Lãng quận).

==Xem thêm==
- Lịch sử Triều Tiên
- Cổ Triều Tiên

== Tham khảo ==
4. Yap, Joseph P. Chapter 5. 109 BCE. "Wars With The Xiongnu, A Translation From Zizhi tongjian" AuthorHouse (2009) ISBN 978-1-4490-0604-4
- http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-9500.html
- http://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Korea-Democratic-People-s-Republic-of-DPRK-HISTORY.html
- http://www.bartleby.com/65/ko/Korea.html
- http://www.metmuseum.org/toah/ht/04/eak/ht04eak.htm
- http://www.metmuseum.org/explore/publications/pdfs/korea/divided/History-Religions.pdf
- http://www.nytimes.com/books/first/c/cumings-korea.html?_r=1&oref=slogin
- http://www.mmtaylor.net/Literacy_Book/DOCS/Part_2_Korea.html
Chuẩn Vương

Chuẩn Vương là vị vua của vương quốc Cổ Triều Tiên. Ông bị Vệ Mãn cướp ngôi và bắt đầu giai đoạn Vệ Mãn Triều Tiên của Cổ Triều Tiên.

Vệ Mãn đến Cổ Triều Tiên với vị thế là một người tị nạn từ nước Yên, và phục tùng Chuẩn Vương. Chuẩn Vương cử ông đến trấn giữa vùng biên giới phía tây bắc. Tuy nhiên, khoảng năm 194 đến 180 TCN, Vệ Mãn đã lãnh đọa một cuộc khởi nghĩa và lật đổ Chuẩn Vương, sau đó Vệ Mãn xưng vương.

Chuẩn Vương cùng tùy tùng chạy trốn bằng thuyền và lật đổ Đàn Quân và lập căn cứ tại Iksan, Jeolla Bắc, tự gọi mình là Thiên vương. Vương quốc mới của Chuẩn Vương có thể là nguồn gốc của Mã Hàn, mà về sau bị Bách Tế Ôn Tộ Vương sáp nhập.

== Xem thêm ==
- Lịch sử Triều Tiên
Vệ Mãn

Vệ Mãn là một người nước Yên sang lưu vong tại Cổ Triều Tiên và đã lập nên một vương quốc ở phía tây bắc Triều Tiên vào năm thứ 2 TCN. Ông là nhân vật đầu tiên trong lịch sử Triều Tiên được ghi chép trong sử sách cùng thời.

== Tiểu sử ==
Sau khi nhà Hán được thành lập, đã có một khoảng thời gian nổ ra các cuộc khởi nghĩa chính trị, và dân cư tìm cách lánh nạn về phía đông. Vệ Mãn được cho là nằm trong số những người này, ông được ghi chép rằng đã dẫn theo trên 1 nghìn người và họ ăn vận theo phong tục Triều Tiên, tóc của ông được gắn các lông chim khác nhau đến Cổ Triều Tiên. Ban đầu ông được Chuẩn Vương cử đến củng cố biên giới tây bắc, tuy nhiên bằng cách củng cố sức mạnh trong cộng đồng người Yên tị nạn, Vệ Mãn đã chiếm lấy ngai vàng và xưng vương (194~180 TCN). Chuẩn Vương được cho là đã sang tị nạn tại Thìn Quốc.

Vệ Mãn vẫn duy trì kinh đô tại Vương Hiểm Thành (왕검성, 王險城, Wanggeom-seong, nói chung được xác định là tại Bình Nhưỡng ngày nay). Khi nhà Hán chưa hoàn toàn ổn đinh, Tổng đốc Liêu Đông đã nhận Vệ Mãn là thần dân ngoại biên, đưa ra điều kiện rằng ông không được ngăn cản cư dân bản địa đi vào đế quốc. Việc bổ nhiệm diễn ra vào năm 191 hoặc 192 TCN. Có sức mạnh quân sự cao hơn, Vệ Mãn Triều Tiên đã có thể chinh phục Chân Phiên quận (진번, 眞番, Jinbeon) và Lâm Đồn quận (임둔, 臨屯, Imdun), mở rộng biên giới của mình. Vương quốc của ông cuối cùng bị Hán Vũ Đế diệt vào năm 108 TCN dưới thời trị vì của cháu trai ông là Hữu Cừ Vương.

== Gia đình ==
- Vệ Mỗ: con trai, đệ nhị đại vương, mất dấu tích trong lịch sử
- Vệ Hữu Cừ Hữu Cừ Vương: cháu trai, đệ tam đại vương
- Vệ Trưởng (衛長), hay Vệ Trưởng Hàng (衛長降): chắt

==Tham khảo==
- Mikami Tsugio 三上次男: "Kodai no seihoku Chōsen to Ei-shi Chōsen koku no seiji, shakaiteki seikaku" 古代の西北朝鮮と衛氏朝鮮国の政治・社会的性格, Kodai Tōhoku Ajiashi Kenkyū 古代東北アジア史研究, pp. 3–22, 1966.
- Ibaragi Kazuo 荊木計男: "Ei Man Chōsen ō Sakuhō ni tsuite" 衛満朝鮮冊封について, Chōsen Gakuhō 朝鮮学報 (Journal of the Academic Association of Koreanology in Japan) Vol. 113, pp. 1–25, 1984.
- Tani Toyonobu 谷豊信: "Rakurō-gun no ichi" 楽浪郡の位置, Chōsen shi kenkyūkai ronbunshū 朝鮮史研究会論文集 (Bulletin of Society for Study in Korean History), No 24, pp. 23–45, 1987.

== Xem thêm ==
- Vệ Mãn Triều Tiên
- List of Korea-related topics
Hữu Cừ vương

Hữu Cừ Vương (160—108 TCN) là vị vua cuối cùng của Vệ Mãn Triều Tiên, thực thể cuối cùng của Cổ Triều Tiên. Ông là cháu trai của Vệ Mãn.

Nhà Hán có vẻ như muốn thể hiện sức mạnh với vị thế là một triều đại Trung Quốc thống nhất. Hán Vũ Đế đã cử Thiệp Hà (涉何) làm sứ thần đi Cổ Triều Tiên vào năm 109 TCN. Sau một cuộc thương thảo thất bại, Thiệp Hà đã giết một tướng họ Trường (長) ở biên giới khi ông trở về đất Hán.

Thiệp Hà được Hán Vũ Đế tán thưởng vì hành động này và bổ nhiệm ông làm Liêu Đông quận Đông bộ đô úy ở vùng biên giới với Cổ Triều Tiên. Tức giận với hành động của Hán Vũ Đế, Hữu Cừ Vương đã cho tấn công lãnh thổ của Thiệp Hà và giết chết người này. Nhìn thấy đây là một cơ hội để phát động chiến tranh chống lại Cổ Triều Tiên, nhà Hán đã cử 50.000 bộ binh tinh nhuệ và 7.000 thủy binh tinh nhuệ đến Cổ Triều Tiên.

Hữu Cừ Vương bị phe ủng hộ đầu hàng ám sát. Tuy nhiên ngay cả sau cái chết của ông, Cổ Triều Tiên vẫn chống lại quân Hán cho đến năm 108 TCN song đã thất bại và Hán tứ quận được thành lập trên lãnh thổ mới chinh phục được.

==Xem thêm==
- Cổ Triều Tiên
- Vệ Mãn Triều Tiên
Nhà máy chưng cất rượu Glendronach

Glendronach là tên một nhà máy chưng cất rượu Scotch whisky nằm gần Forgue, Huntly, Aberdeenshire, Quận Speyside, Scotland. Nó thuộc sở hữu Công ty TNHH BenRiach Distillery.

==Lịch sử==
Nhà máy chưng cất rượu được thành lập vào năm 1826 bởi James Allardes (tên thường gọi Allardice), đây là một trong những nhà máy chưng cất rượu Scotch whisky đầu tiên được cấp phép.

Năm 1960, Nhà máy chưng cất rượu Glendronach đã được công ty TNHH Teachers and Sons mua lại và tăng số cột chưng cất từ 2 lên 4 cột.

Năm 2002 nhà máy chưng cất tái mở cửa với đầy đủ các dòng sản phẩm

Năm 2008 Công ty BenRiach Distillery chính thức là chủ sở hữu nhà máy.

Các chủ sở hữu đáng chú ý khác bao gồm Walter Scott, người đã mua lại nó vào năm 1881 và Charles Grant, con trai của người sáng lập nhà máy chưng cất Glenfiddich, vào năm 1920.

Năm 2011 là năm đánh dấu nhiều thành công của Nhà máy chưng cất rượu Glendronach khi các sản phẩm của họ được đánh giá cao tại Malt Maniacs Awards và Jim Murray's 2012 Whisky Bible.

==Liên kết ngoài==
Glendronach thêm sản phẩm mới 21 năm tuổi vào bộ sản phẩm cốt lõi
Serie A 2009-10

Serie A 2009–10 (còn được gọi là Serie A TIM) là mùa giải Serie A thứ 78 kể từ khi giải đấu được thành lập. Giải có 3 đội được thăng hạng từ Serie B, thay thế cho 3 đội phải xuống hạng ở mùa giải 2008–09. Nike là nhà tài trợ cho trái bóng mới - the T90 Ascente - được sử dụng ở mùa giải này.

Cuộc đua giành danh hiệu chỉ được định đoạt vào ngày cuối cùng của mùa giải với việc Inter Milan lên ngôi vô địch và đây cũng là danh hiệu thứ 5 liên tiếp của họ. Inter đồng thời cũng là đội bóng Ý đầu tiên giành được cú ăn 3 sau khi chiến thắng tại Coppa Italia và Champions League.

==Câu lạc bộ tham dự==
Có tất cả 20 đội bóng tham dự mùa giải 2009–10:

==Nhân sự==
- Davide Ballardini đã rút khỏi công việc huấn luyện vào ngày 5 tháng 6, ngay khi Walter Zenga được bổ nhiệm làm huấn luyên viên mới. Tiếp đó, ông đã kết thúc hợp đồng của mình bằng 1 thỏa thuận 2 bên vào ngày 13 tháng 6.
- Gennaro Ruotolo ban đầu đã chấp nhận ở lại Livorno sau khi dẫn dắt đội bóng thăng hạng Serie A. Tuy vậy, vào ngày 9 tháng 7, bộ phận kỹ thuật của liên đoàn bóng đá Ý thông báo Ruotolo không thể làm huấn luyện viên tại Serie A do thiếu chứng chỉ để hành nghề. Sau vụ việc này, Vittorio Russo đã được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng, dẫu vậy trên thực tế Ruotolo vẫn đóng vai trò huấn luyện viên câu lạc bộ dù ông chỉ giữ chức vụ trợ lý huấn luyện viên cho Russo. Ông sau đó đã rời khỏi vị trí trợ lý huấn luyện viên vào ngày 20 tháng 9.
- Huấn luyện viên đội Siena Primavera (đội U-19) - Marco Baroni đã được bổ nhiệm làm HLV đội 1 vào ngày 29 tháng 10, sau đó ông quay trở về công việc cũ vào ngày 23 tháng 11.
- Gennaro Ruotolo đã được phép đảm nhận ghế huấn luyện viên mà không cần chứng chỉ hành nghề yêu cầu sau khi nhận được giấy phép miễn trừ tạm thời trong 60 ngày từ liên đoàn bóng đá Ý.
- Huấn luyện viên đội trẻ Giorgio Melis được đảm nhận chức vụ huấn luyện viên tạm quyền mà không cần chứng chỉ hành nghề yêu cầu sau khi nhận được giấy phép miễn trừ tạm thời 60 ngày từ liên đoàn bóng đá Ý.

Danh sách trên không bao gồm việc xin từ chức của Serse Cosmi tại Livorno vào ngày 24 tháng 1 năm 2010, do nó đã bị câu lạc bộ từ chối 2 ngày sau đó sau cuộc gặp giữa Cosmi và chủ tịch câu lạc bộ Aldo Spinelli, và do không có trận đấu nào diễn ra trong khoảng thời gian ngắn đấy.

==Kết quả==
 

==Liên kết ngoài==
- 2009–10 Serie A Season at RSSSF
- 2009–10 Serie A Season at ESPN
Serie A 2010–11

Giải vô địch bóng đá Ý 2010–11 (Serie A 2010–11) cũng còn được gọi là Serie A TIM theo lý do tài trợ) là mùa giải thứ 79 của Serie A kể từ khi giải đấu được thành lập, và là mùa giải đầu tiên được tổ chức bởi một hội đồng riêng biệt với Serie B. Giải đấu được bắt đầu từ ngày 28 tháng 8 năm 2010 và kết thúc vào ngày 22 tháng 5 năm 2011. Inter Milan là đương kim vô địch của giải.

A.C. Milan đã giành chức vô địch Serie A 2010–11 và cũng là chức vô địch thứ 18 trong lịch sử câu lạc bộ sau trận hòa không bàn thắng trên sân khách trước Roma vào ngày 7 tháng 5 năm 2011. Kết quả này giúp đảm bảo rằng với 2 vòng đấu còn lại, đội xếp sau - Inter cũng chỉ có thể bằng điểm với Milan, và Milan vẫn là đội nắm giữ lợi thế nhờ có thành tích đối đầu tốt hơn. Cúp vô địch sau đó được trao cho Milan trong trận đấu tiếp theo trên sân nhà vào ngày 14 tháng 5.

Đây là danh hiệu Scudetto đầu tiên của Milan kể từ năm 2004 và là dấu chấm hết cho 5 mùa giải thống trị liên tiếp của Inter Milan. Serie A 2010–11 cũng là danh hiệu đầu tiên của huấn luyện viên Massimiliano Allegri ngay trong năm đầu ông dẫn dắt Milan. Milan là đội dẫn đầu bảng xếp hạng trong phần lớn mùa giải và lên ngôi vô địch sớm trước 2 vòng đấu. Đáng chú ý, họ đã đánh bại đương kim vô địch Inter Milan 2 lần trong giải đấu và cũng làm điều tương tự với đội đứng thứ 3 Napoli. Trước đó trong kì chuyển nhượng mùa hè, Milan đã củng cố đội hình với 2 cầu thủ Zlatan Ibrahimović và Robinho. Sau đó họ tiếp tục mang về Antonio Cassano và Mark van Bommel trong kì chuyển nhượng mùa đông.

==Câu lạc bộ tham dự==
Giải đấu bao gồm 17 đội từng góp mặt tại Serie A 2009–10, 3 đội thăng hạng từ Serie B 2009–10 (2 đội lên hạng trực tiếp, 1 đội thắng trận playoff). Ngày 30 tháng 5 năm 2010, Lecce và Cesena, bằng việc kết thúc ở 2 vị trí dẫn đầu, đã giành được vé lên chơi tại Serie A. Brescia là đội bóng Serie B thứ 3 thăng hạng vào ngày 13 tháng 6 năm 2010 sau khi vượt qua Torino với tổng tỉ số 2–1 trong lượt trận playoff. Lần gần nhất Cesena tham dự Serie A là ở mùa giải 1990–91, trong khi Brescia đã phải chơi 5 mùa tại Serie B kể từ khi xuống hạng ở mùa giải 2004–05. Còn Lecce, xuống hạng ở mùa giải 2008–09 và chỉ mất 1 năm tại Serie B để quay trở lại giải đấu cao nhất nước Ý.

==Bảng xếp hạng==
 

==kết quả thi đấu==
Đỗ quyên lá nhọn

Đỗ quyên lá nhọn (tên khoa học: Rhododendron moulmainense, syn. "Rhododendron westladii" Hemsl.) là loài thực vật thuộc họ Thạch nam, bản địa của Hoa Nam (Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hồ Nam, Vân Nam), Myanmar, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam.

Đây là loài cây bụi hoặc gỗ nhỏ, thường xanh, cao 3 m -8 m. Lá dài 4–13 cm, hình elip.
Serie A 2011-12

Giải vô địch bóng đá Ý 2011–12 (Serie A 2011–12), hay còn được gọi là Serie A TIM vì lý do tài trợ, là mùa giải thứ 80 của Serie A kể từ khi giải đấu được thành lập, và là mùa giải thứ 2, Serie A được tổ chức bởi 1 hội đồng riêng biệt với Serie B. Giải được bắt đầu từ ngày 9 tháng 9 năm 2011 và kết thúc vào ngày 13 tháng 5 năm 2012. Ban đầu, giải theo kế hoạch sẽ khởi tranh từ ngày 27 tháng 8, nhưng sau đó phải hoãn lại do một cuộc đình công của cầu thủ. Lịch thi đấu được đưa ra vào ngày 27 tháng 7 năm 2011.

Đội vô địch Serie A 2011–12 đồng thời cũng là đội dẫn đầu giai đoạn lượt đi là câu lạc bộ Juventus, đây là danh hiệu scudetto thứ 28 của câu lạc bộ, và cũng là lần vô địch đầu tiên kể từ mùa giải 2002–03. Juventus đã trải qua một mùa giải bất bại và là câu lạc bộ đầu tiên tại Ý đạt được thành tích này kể từ khi giải đấu nâng lên 38 trận/mùa. Trước đó còn có 2 câu lạc bộ khác là: Perugia, bất bại mùa giải 1978–79 (30 trận/mùa) mặc dù chỉ đứng thứ 2 chung cuộc và Milan lập lại kì tích đó ở mùa giải 1991–92 (34 trận/mùa).

Kể từ khi Serie A bị tụt xuống vị trí thứ 4 trên Bảng xếp hạng hệ số của UEFA vào cuối mùa giải 2010–11, giải đấu chỉ còn lại 3 suất tham dự UEFA Champions League 2012–13.

== Thay đổi huấn luyện viên ==
Tại Ý, các huấn luyện viên chỉ được dẫn dắt một câu lạc bộ trong một mùa giải. Vì lý do trên, một "mùa giải" chỉ được tính là bắt đầu khi trận đấu đầu tiên khởi tranh, do đó Roberto Donadoni và Stefano Pioli, những người mất công việc tại Cagliari và Palermo vào ngày 12, 31 tháng 8 năm 2011 vẫn có thể đảm nhận chức huấn luyện viên tại Parma vào tháng 1 năm 2012 và Bologna vào tháng 10 năm 2011 bởi vì trận đấu đầu tiên được diễn ra vào ngày 9 tháng 9 năm 2011.

== kết quả thi đấu==
Ninh Sơn, Việt Yên

Ninh Sơn là một phường thuộc thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

==Địa lý==
Phường Ninh Sơn nằm ở phía nam thị xã Việt Yên, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp phường Nếnh và phường Quảng Minh
- Phía tây giáp xã Tiên Sơn
- Phía nam giáp phường Quang Châu và tỉnh Bắc Ninh
- Phía bắc giáp xã Trung Sơn.

Phường Ninh Sơn có diện tích 7,99 km², dân số năm 2022 là 10.203 người, mật độ dân số đạt 1.276 người/km².

==Hành chính==
Phường Ninh Sơn được chia thành 7 tổ dân phố: Cao Lôi, Giá Sơn, Hữu Nghi, Mai Vũ, Ninh Động, Nội Ninh, Phúc Ninh.

==Lịch sử==
Địa bàn phường Ninh Sơn ngày nay trước đây vốn là xã Ninh Sơn thuộc huyện Việt Yên.

Tên một số làng của Ninh Sơn cũng có những thay đối: làng Cao Lôi trước đây gọi là làng Chối, Mai Vũ là Mai Đường, rồi Mai Đình, Hữu Nghi là Hữu Lân, bốn làng Nội Ninh, Phúc Ninh, Mai Vũ, Ninh Động có tên chung là Tứ đình Nội. Có làng đã ghi vào văn tự, sổ sách như: Chối, Mai Đường, Mai Đình, Hữu Lân, nhưng cũng có những tên gọi chỉ tồn tại trong dân gian, trong quan hệ giao lưu như Nội. Tên làng cũ sau này đã được thay bằng tên mới.

Đầu thế kỷ XIX, các xã: Ninh Động, Mai Vũ, Phúc Ninh, Nội Ninh, Giá Sơn, Hữu Nghi thuộc tổng Quang Biểu, huyện Việt Yên, phủ Bắc Hà, trấn Kinh Bắc; xã Cao Lôi thuộc tổng Mật Ninh, huyện Yên Dũng, phủ Bắc Hà, trấn Kinh Bắc.

Cuối thế kỷ XIX – tồn tại đến trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, xã Ninh Động, Mai Vũ, Phúc Ninh, Nội Ninh, Giá Sơn, Hữu Nghi thuộc tổng Quang Biểu cắt về tổng Mật Ninh, huyện Việt Yên.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, xã Ninh Sơn được thành lập trên cơ sở các xã cũ: Ninh Động, Mai Vũ, Phúc Ninh, Nội Ninh, Hữu Nghi. Xã Cao Lôi cùng với Khả Lý Thượng và Khả Lý Hạ lập thành xã Khả Cao, xã Giá Sơn cùng với Chu Xá, Nam Ngạn, Đạo Ngạn lập thành xã Chu Ngàn.

Ngày 2 tháng 5 năm 1949, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu I ban hành Quyết định số 223/QĐ-UB về việc hợp nhất 3 xã: Ninh Sơn, Khả Cao, Quang Trung (gồm 2 làng Mật Ninh, Sen Hồ và làng Giá Sơn cắt từ Chu Ngàn sang) thành xã Quảng Minh.

Tháng 10 năm 1954, chia xã Quảng Minh thành xã Ninh Sơn và xã Quảng Minh.

Ngày 13 tháng 12 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 938/NQ-UBTVQH15 về việc thành lập thị xã Việt Yên (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2024). Theo đó, thành lập phường Ninh Sơn trên cơ sở toàn bộ 7,99 km² diện tích tự nhiên và dân số 10.203 người của xã Ninh Sơn.

==Văn hóa==
===Làng quan họ===
Phường Ninh Sơn có tới 4 làng quan họ cổ thuộc danh sách 23 làng quan họ Bắc Giang được quy hoạch bảo tồn và đưa vào phát triển du lịch văn hóa là Làng quan họ Hữu Nghi, Làng quan họ Giá Sơn, Làng quan họ Mai Vũ và Làng quan họ Nội Ninh.
Quang Châu

Quang Châu là một phường thuộc thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

==Địa lý==
Phường Quang Châu nằm ở phía nam thị xã Việt Yên, cách trung tâm thị xã khoảng 7 km, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp phường Vân Trung và tỉnh Bắc Ninh
- Phía tây giáp phường Ninh Sơn
- Phía nam giáp tỉnh Bắc Ninh
- Phía bắc giáp phường Nếnh.

Phường Quang Châu có diện tích 9,01 km², dân số năm 2022 là 15.001 người, mật độ dân số đạt 1.664 người/km².

==Hành chính==
Phường Quang Châu được chia thành 8 tổ dân phố: Chu Xá, Đạo Ngạn 1, Đạo Ngạn 2, Đông Tiến, Nam Ngạn, Núi Hiểu, Quang Biểu, Tam Tầng.

==Lịch sử==
Địa bàn phường Quang Châu ngày nay trước đây vốn là xã Quang Châu thuộc huyện Việt Yên.

Thời Nhà Nguyễn, huyện Yên Việt (sau huyện Việt Yên, phủ Bắc Hà (sau Thiên Phúc năm 1823, sau đó phủ Đa Phúc), trấn kinh Bắc (sau là tỉnh Bắc Ninh năm 1831). Tổng Quang Biểu có thay đổi:
- Đổi tên xã Đông Xá thành Đông Tiền, rồi Đông Tiến
- Thành lập xã Đạo Ngạn trên cơ sở một phần xã Nam Ngạn
- Đổi tên xã Hữu Lân thành xã Hữu Nghi
- Đổi tên xã Mai Đình đổi thành xã Mai Đường, rồi Mai Vũ.

Năm 1892, tổng Quang Biểu còn lại 4 xã: Quang Biểu, Đông tổng Mật Ninh, huyện Việt Yên từ phủ Đa Phúc chuyển về Phủ Lạng Giang, tổng Quang Biểu từ huyện Việt Yên chuyển sang huyện Yên Dũng.

Năm 1899, tổng Quang Biểu thành lập lập thêm xã Chu Xá.

Năm 1910, tổng Quang Biểu có 5 xã thuộc huyện Việt Yên.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945, hợp nhất các xã Chu Xá, Nam Ngạn, Đạo Ngạn thành xã Chu Ngàn và xã Quang Biểu, Đông Tiến hợp thành xã Quang Tiến thuộc huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.

Tháng 7 năm 1949, hợp nhất xã Quang Tiến và xã Chu Ngàn thành xã Quang Châu.

Ngày 13 tháng 12 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 938/NQ-UBTVQH15 về việc thành lập thị xã Việt Yên (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2024). Theo đó, thành lập phường Quang Châu trên cơ sở toàn bộ 9,01 km² diện tích tự nhiên và dân số 15.001 người của xã Quang Châu.

==Văn hóa==
===Làng quan họ===
Phường Quang Châu có 3 làng quan họ cổ thuộc danh sách 23 làng quan họ Bắc Giang được quy hoạch bảo tồn và đưa vào phát triển du lịch văn hóa là Làng quan họ Quang Biểu, Làng quan họ Núi Hiểu và Làng quan họ Tam Tầng.
Tiên Sơn, Việt Yên

Tiên Sơn là một xã thuộc thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

==Địa lý==
Xã Tiên Sơn có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp phường Ninh Sơn
- Phía tây giáp tỉnh Bắc Ninh
- Phía nam giáp xã Vân Hà và tỉnh Bắc Ninh
- Phía bắc giáp xã Trung Sơn và huyện Hiệp Hòa

Xã Tiên Sơn có diện tích 14,46 km², dân số năm 2022 là 12.489 người, mật độ dân số đạt 864 người/km².

==Hành chính==
Xã Tiên Sơn được chia thành 6 thôn: Lương Viên, Kim Sơn, Hạ Lát (Tiên Lát Hạ), Phù Tài, Thần Chúc, Thượng Lát (Tiên Lát Thượng).

==Lịch sử==
Xã Tiên Sơn là xã Tiên Lát, huyện Việt Yên, phủ Lạng Giang, trấn Kinh Bắc cũ.

Ngày 2 tháng 5 năm 1949, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu I ban hành Quyết định số 223/QĐ-UB về việc hợp nhất ba xã: Yên Hà, Thần Chúc, Tiên Sơn thành xã Sơn Hà.

Sau năm 1954, xã Sơn Hà chia thành Vân Hà và xã Tiên Sơn.

Ngày 13 tháng 12 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 938/NQ-UBTVQH15 về việc thành lập thị xã Việt Yên (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2024). Theo đó, xã Tiên Sơn thuộc thị xã Việt Yên.

==Văn hóa==
===Làng quan họ===
Xã Tiên Sơn có 3 làng quan họ cổ thuộc danh sách 23 làng quan họ Bắc Giang được quy hoạch bảo tồn và đưa vào phát triển du lịch văn hóa là Làng quan họ Thần Chúc, Làng quan họ Tiên Lát Thượng và Làng quan họ Tiên Lát Hạ.
Quảng Minh (phường)

Quảng Minh là một phường thuộc thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

==Địa lý==
Phường Quảng Minh nằm ở phía nam thị xã Việt Yên, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp phường Nếnh
- Phía tây giáp phường Ninh Sơn và xã Trung Sơn
- Phía nam giáp phường Nếnh và phường Ninh Sơn
- Phía bắc giáp phường Bích Động.

Phường Quảng Minh có diện tích 5,46 km², dân số năm 2022 là 12.573 người, mật độ dân số đạt 2.302 người/km².

==Hành chính==
Phường Quảng Minh được chia thành 5 tổ dân phố: Đình Cả, Đông Long, Kẻ, Khả Lý Hạ, Khả Lý Thượng.

==Lịch sử==
Địa bàn phường Quảng Minh ngày nay trước đây vốn là xã Quảng Minh thuộc huyện Việt Yên.

Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, xã Quảng Minh ngày nay thuộc tổng Mật Ninh, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, các làng Sen Hồ, Mật Ninh hợp lại thành xã Quang Trung và các làng Khả Lý Thượng, Khả Lý Hạ, Cao Lôi hợp lại thành xã Khả Cao.

Ngày 2 tháng 5 năm 1949, Ủy ban Kháng chiến hành chính Liên khu I ban hành Quyết định số 233-CP/4 về việc sáp nhập 3 xã: Quang Trung, Khả Cao, Ninh Sơn thành 
xã Quảng Minh.

Cuối năm 1954, tách thôn Cao Lôi (xã Khả Cao cũ) thuộc xã Quảng Minh để thành lập xã Ninh Sơn.

Ngày 20 tháng 2 năm 2003, Chính phủ ra Nghị định số 16/2003/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Nếnh trên cơ sở 211,97 ha diện tích tự nhiên và 2.861 nhân khẩu của thôn Sen Hồ thuộc xã Quảng Minh.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính thành lập thị trấn Nếnh, xã Quảng Minh còn lại 550,30 ha diện tích tự nhiên và 9.007 nhân khẩu.

Ngày 13 tháng 12 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 938/NQ-UBTVQH15 về việc thành lập thị xã Việt Yên (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2024). Theo đó, thành lập phường Quảng Minh trên cơ sở toàn bộ 5,46 km² diện tích tự nhiên và dân số 12.573 người của xã Quảng Minh.

==Văn hóa==
===Làng quan họ===
Phường Quảng Minh có tới 4 làng quan họ cổ thuộc danh sách 23 làng quan họ Bắc Giang được quy hoạch bảo tồn và đưa vào phát triển du lịch văn hóa là làng quan họ Đông Long, làng quan họ Mật Ninh, làng quan họ Khả Lý Thượng và làng quan họ Đình Cả.
Mansoor Al-Jamri

Mansoor al-Jamri () (cũng "Mansour" và "Mansur") là nhà báo người Bahrain nổi tiếng về việc bênh vực quyền tự do báo chí và tự do ngôn luận ở nước ông.

==Tiểu sử==
Mansoor sinh tại Bahrain ngày 17.12.1961, là con của Sheik Abdul-Amir Al-Jamri người lãnh đạo tinh thần phái Hồi giáo Shia ở Bahrain. Ông học tập ở Vương quốc Anh.

Sau khi những cải cách chính trị được đưa ra ở Bahrain, ông từ Vương quốc Anh trở về Bahrain trong tháng 12 năm 2001 và lập ra tờ nhật báo độc lập "Al-Wasat" của Bahrain, đảm nhiệm chức trưởng ban biên tập (chủ bút) của nhật báo này. Ngày 3.4.2011, ông bị chính phủ Bahrain buộc phải từ chức trong vụ Nổi dậy ở Bahrain 2011–2012, nhưng sau đó ngày 4.8.2001 ông được Ban giám đốc báo bổ nhiệm lại vào chức vụ cũ.

==Chống phân biệt chủng tộc ở Bahrain==
Mansoor là người chỉ trích thẳng thừng cái mà ông gọi là phân biệt chủng tộc tại Bahrain, ông nói với phóng viên báo Los Angeles Times trong năm 2011 rằng chính phủ Bahrain thi hành một chế độ "phân biệt chủng tộc... Họ đã làm một quyết định là không ưa một nửa dân số, và họ muốn loan truyền nỗi sợ hãi trong số dân này và làm cho họ mất nhân tính".

==Giải thưởng==
Dr. Al-Jamri đã được Ủy ban bảo vệ các nhà báo trao Giải Tự do Báo chí Quốc tế năm 2011 chung với 3 người khác.

==Liên kết ngoài==
- "Al-Wasat" Newspaper
- "Islam21"
Natalya Radina

Natalya Radina là nhà báo người Belarus, trưởng ban biên tập trang web tin tức độc lập "Hiến chương 97", nơi công bố nhiều bài báo chỉ trích chế độ cai trị của tổng thống Aliaksandr Lukašenka.

==Hoạt động==
Tiếp theo cuộc tranh cãi về vụ bầu cử tổng thống Belarus năm 2010—trong đó ứng cử viên ủng hộ dân chủ Andrej Sannikau bị thua Aliaksandr Lukašenka, người thường được gọi là ""nhà độc tài cuối cùng của châu Âu""—một số lớn những người phản đối đã xuống đường biểu tình chống cuộc bầu cử gian lận. Radina và ban biên tập đã đăng lên trang "Hiến chương 97" rất nhiều bài chứng minh bằng tài liều các vụ bắt bớ và gây thương tích cho những người biểu tình phản đối bởi "Lực lượng an ninh" nhà nước Belarus.

Ngày 21.12.2010, trụ sở của trang "Hiến chương 97" đã bị các nhân viên mật vụ của Ủy ban An ninh Nhà nước Cộng hòa Belarus bố ráp. Radina chỉ kịp post lên trang này câu: ""Tất cả chúng tôi đều ở trong tay KGB"" rồi bị bắt đem đi.

Sau đó bà bị truy tố tội "gây mất trật tự công cộng có tổ chức", một tội danh có thể bị xử phạt 15 năm tù giam. Tổ chức Ân xá Quốc tế đã gọi bà là tù nhân lương tâm và đòi chính quyền Belarus thả bà ra, và Ủy ban bảo vệ các nhà báo cũng đòi như vậy.

Natalya Radina được phóng thích ngày 31.1.2011 với điều kiện là bà phải lìa bỏ thủ đô Minsk về cư ngụ ở thành phố quê hương Kobrin, không được đi khỏi thành phố này và hàng ngày phải tới trình diện với cảnh sát; ngoài ra, hộ chiếu của bà bị tịch thu, và bà bị cấm không được nói gì về vụ việc của mình.

Do không thể làm việc được, Radina đã trốn sang Nga trong tháng 3 năm 2011. Bà sống trốn tránh ở Moskva trong 4 tháng rồi xin được tỵ nạn ở Litva, nơi bà hiện đang sống. Bà tiếp tục làm trưởng ban biên tập trang tin "Hiến chương 97".

==Giải thưởng==
Tháng 11 năm 2011, Ủy ban bảo vệ các nhà báo đã trao tặng Radina Giải Tự do Báo chí Quốc tế, "để công nhận lòng dũng cảm trong nghề báo". Trong bài diễn văn nhận giải, Radina đã chê trách "sự dửng dưng của nước ngoài" đối với nạn độc tài tiếp tục của Aleksandr Lukashenko và kêu gọi các chính phủ nước ngoài hãy nhớ rằng "tất cả Belarus ngày nay là một nhà tù lớn".
Tốt Bản

Tốt Bản là một tiểu quốc bộ tộc xuất hiện ở miền bắc bán đảo Triều Tiên vào khoảng thế kỷ 1 TCN.

Năm 37 TCN, Đông Minh Vương (Jumong) chạy khỏi Đông Phù Dư để trốn khỏi nguy cơ bị xử tử bởi Thái tử Đông Phù Dư là Đại Tổ, người đã sẵn có lòng ghen ghét với ông. Sau khi chạy trốn, Jumong lập nên một vương quốc mới vào năm 37 TCN gọi là Cao Câu Ly trong khu vực Tốt Bản.

Tốt Bản cũng là kinh đô đầu tiên của vương quốc Cao Câu Ly từ năm 37 TCN – 3 CN.

== Xem thêm ==
- Phù Dư Quốc
- Cao Câu Ly
A La Già Da

A La Già Da (아시량국, 阿尸良國)), và Alla (안라, 安羅, An La), là một thành bang của liên minh Già Da vào thời Tam Quốc Triều Tiên. Lãnh thổ thành bang thuộc địa phận huyện Haman ngày nay. Khi chính sách đối ngoại mang tính đối đầu của Đại Già Da thất bại. A La Già Da và các chính sách ít mang tính đối đầu hơn của nó đã giúp đỡ liên minh trong thập niên 540.

Trong thế kỷ thứ 6, liên minh Già Da không thể mạo hiểm để có thái độ thù địch với Tân La hay Bách Tế. A La Già Da đã đưa ra một thỏa thuận quan trọng trong nỗ lực theo đuổi các giải pháp ngoại giao nhằm duy trì nền độc lập của mình, bao gồm cả việc tổ chức đàm luận giữa Bách Tế, Tân La và Nụy Quốc (Nhật Bản).

Liên minh Già Da đã bị suy yếu phần lớn vào thời điểm đó, các thành bang phía tây bắc của liên minh nằm dưới sự ảnh hưởng của Bách Tế (đời vua Bách Tế Thánh vương) trong khi các thành bang ở phía tây nam chịu ảnh hưởng của Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương). A La Già Da tìm cách duy trì nền độc lập của mình bằng cách tự liên minh mình với Cao Câu Ly, và sau đó mời Cao Câu Ly (đời vua Cao Câu Ly Dương Nguyên Vương) xâm lược Bách Tế (đời vua Bách Tế Thánh vương) và năm 548. Vua Cao Câu Ly Dương Nguyên Vương đã cử 6.000 lính tấn công thành Ngốc Sơn (Doksan) của Bách Tế song Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương) đã cho một đội quân chi viện cho Bách Tế. Nỗ lực của A La Già Da nhằm làm suy yếu ảnh hướng của Bách Tế này đã không thành công khi Cao Câu Ly thất bại trong chiến tranh.

Năm 553, Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương) đã đè bẹp Bách Tế (đời vua Bách Tế Thánh vương) trong một cuộc chiến và chiếm được khu vực Gyeonggi (bồn địa sông Hán), chấm dứt 120 năm liên minh giữa hai nước. Tân La của vua Tân La Chân Hưng Vương bắt đầu sáp nhập các thành bang Già Da đã chịu ảnh hưởng của mình từ trước và xâm chiếm các thành bang còn lại nằm trong tầm ảnh hưởng của Bách Tế (đời vua Bách Tế Uy Đức vương). A La Già Da đầu hàng Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương) và bị sáp nhập vào Tân La năm 559.

==Xem thêm==
- Lịch sử Triều Tiên