Hầu Doanh

Hầu Doanh (侯嬴,?-257 TCN), còn gọi là Hầu Sinh, là ẩn sĩ nước Ngụy thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc, có công giúp Tín Lăng Quân Nguỵ Vô Kỵ đánh bại quân Tần cứu nước Triệu trong trận Hàm Đan.

==Được Tín Lăng Quân trọng vọng==
Hầu Doanh nhà nghèo, làm người giữ cửa thành Di Môn ở kinh thành Đại Lương nước Nguỵ. Khi công tử Nguỵ Vô Kỵ - em của Nguỵ An Ly vương - biết đến ông, ông đã bảy mươi tuổi.

Tín Lăng Quân Vô Kỵ nghe tiếng ông là bậc hiền tài, bèn đến mời, muốn đem hậu lễ để biếu. Nhưng Hầu Doanh không chịu nhận, ông nói:

Vô Kỵ không chán nản, bèn đặt tiệc rượu, hội họp tân khách đông đủ. Khách ngồi xong đâu vào đấy, Vô Kỵ mang xe ngựa đi theo, để chỗ ngồi bên trái bỏ trống, thân hành đi đến cửa Di Môn chỗ ông đứng gác mà mời.

Hầu Sinh sửa qua áo mũ bước thẳng lên xe, ngồi chỗ ngồi phía trên, không từ chối, muốn để dò ý Nguỵ Vô Kỵ. Vô Kỵ cầm dây cương một cách cung kính, đích thân đánh xe cho ông. Hầu Doanh nói với Vô Kỵ muốn ghé thăm người khách làm nghề hàng thịt ở ngoài chợ. Nguỵ Vô Kỵ nghe theo, đánh xe vào chợ. Hầu Sinh xuống xe, thăm Chu Hợi, cố ý dùng dằng, nói chuyện một hơi lâu, trong khi nói chuyện lại liếc nhìn Vô Kỵ.

Hầu Doanh thấy sắc mặt Vô Kỵ trước sau không có ý sốt ruột, bèn từ tạ Chu Hợi mà lên xe. Khi đến nhà, Nguỵ Vô Kỵ dẫn ông lên ngồi ở ghế trên, giới thiệu và khen ngợi ông với các tân khách. Tân khách đều kính nể ông.

Vô Kỵ đến trước mặt Hầu Doanh chúc thọ, ông nói:

Vô Kỵ đãi tiệc, Hầu Doanh được làm thượng khách. Ông bèn tiến cử Chu Hợi với Vô Kỵ. Vô Kỵ bèn đến thăm Chu Hợi.

==Bày kế phá Tần==
Năm 257 TCN, Tần Chiêu Tương Vương sau khi phá quân Triệu ở Trường Bình, lại tiến binh vây kinh đô nước Triệu là Hàm Đan. Thừa tướng nước Triệu là Bình Nguyên Quân Triệu Thắng, anh rể của Nguỵ Vô Kỵ đưa thư cho Ngụy Vương và Vô Kỵ xin nước Ngụy cứu viện. Vua Ngụy đã sai tướng quân Tấn Bỉ cầm mười vạn quân đi cứu Triệu, nhưng lại sợ nước Tần nên vua Nguỵ sai người ngăn Tấn Bỉ, giữ quân lại để chờ xem tình thế.

Sứ giả của Triệu Thắng sang giục mấy lần. Vô Kỵ lo lắng, mấy lần xin Ngụy Vương, nhưng Ngụy Vương sợ Tần nên không nghe. Vô Kỵ bèn định tụ tập các tân khách, muốn cùng những người khách qua đánh quân Tần, rồi cùng chết với nước Triệu.

Vô Kỵ đi qua cửa Di Môn ghé thăm Hầu Doanh, kể lại đầu đuôi tại sao mình liều chết với quân Tần và từ biệt ra đi. Hầu Doanh nói:

Vô Kỵ đi được mấy dặm, trong lòng không vui nói:

Bèn quay xe về, hỏi Hầu Doanh. Ông cười và nói:

Vô Kỵ hỏi kế đánh Tần. Hầu Sinh bèn đuổi những người xung quanh ra rồi nói riêng với Vô Kỵ:

Nguỵ Vô Kỵ nghe theo kế của Hầu Sinh, nói với Như Cơ. Như Cơ quả nhiên trộm được binh phù của Tấn Bỉ dưa cho Vô Kỵ. Vô Kỵ ra đi, Hầu Sinh nói:

Vô Kỵ bèn đi mời Chu Hợi. Chu Hợi nhận lời cùng Vô Kỵ ra đi. Vô Kỵ đi qua tạ ơn Hầu Sinh, ông nói:

Vô Kỵ nhờ Như Cơ lấy được binh phù của vua Nguỵ, sau đó cùng Chu Hợi đến đất Nghiệp giả lệnh của vua Ngụy thay Tấn Bỉ nhưng Tấn Bỉ vẫn không chịu nghe theo. Chu Hợi bèn đánh chết Tấn Bỉ. Vô Kỵ nắm lấy quân đội ra mặt trận đánh thắng quân Tần, cứu được nước Triệu.

Kể từ khi Hầu Sinh từ biệt Vô Kỵ, ông áng chừng lúc Vô Kỵ đến quân doanh, bèn quay mặt về phía bắc mà tự đâm cổ chết.

==Xem thêm==
- Tín Lăng Quân

==Tham khảo==
- Sử ký Tư Mã Thiên - "Nguỵ công tử liệt truyện"