hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Danh sách giám mục Công giáo ngoại quốc quản nhiệm tại Việt Nam

Dưới đây là danh sách 109 giám mục Công giáo ngoại quốc từng quản nhiệm các "giáo phận" tại Việt Nam được xếp theo thời gian nhiệm chức. Tất cả đều là giám mục hiệu tòa và đảm nhiệm chức vụ đại diện Tông Tòa hoặc phó đại diện Tông Tòa cho các hạt đại diện Tông tòa (còn là địa phận hoặc giáo phận Tông Tòa).

Khi Hàng Giáo phẩm Việt Nam ra đời với việc thành lập các giáo phận chính tòa vào năm 1960, về phía các giám mục ngoại quốc, có 4 vị ngừng làm đại diện Tông Tòa và nghỉ hưu (trong số đó, Jean-Baptiste Urrutia Thi của Huế được nâng lên bậc tổng giám mục hiệu tòa), trong khi đó có 2 vị khác được nâng lên bậc giám mục chính tòa là Paul Marcel Piquet Lợi của Nha Trang và Paul Léon Seitz Kim của Kon Tum. Vào năm 1988, có tất cả tám vị được tuyên thánh tử đạo là Berrio Ochoa, OP. Vinh, Etienne Cuénot Thể, Ignacio Delgado, OP. Y, Díaz Sanjurjo, OP. An, Pierre Dumoulin-Borie Cao, Melchor García Sanpedro, OP. Xuyên, Domingo Henares, OP. Minh và Jerónimo Hermosilla, OP. Vọng.

Trong danh sách này, có các giám mục dòng thuộc Dòng Phan Sinh (OFM. 1 vị), Dòng Barnabê (B. 1 vị), Dòng Âu Tinh (OAD. 1 vị), Dòng Đa Minh (OP. 34 vị). Có 70 giám mục triều thuộc Hội Thừa sai Paris (MEP.), và có 2 giám mục triều không thuộc hội đoàn nào. Về sắc tộc thì có một người lai Xiêm La, 1 người Đức, 4 người Ý, 30 người Tây Ban Nha, và 73 người Pháp.

Trong số các giám mục kể trên, chỉ có Pierre Dumoulin-Borie chưa được tấn phong. Ngoài ra, các thông tin về việc bổ nhiệm giám mục cho Pierre-Marie Le Labousse không nhất quán nên tên ông không xuất hiện trong bảng dưới đây.

==Xem thêm==
- Giáo phận Công giáo tại Việt Nam
- Danh sách phái viên của Tòa Thánh tại Việt Nam
- Danh sách giám mục người Việt
Trung tâm Huấn luyện Quốc gia Quang Trung

Trung tâm Huấn luyện Quang Trung (1953–1975), (tiếng Anh: "Quang Trung National Training Center", QTNTC) là một Quân trường cấp Quốc gia, trực thuộc Tổng cục Quân huấn trong hệ thống điều hành của Bộ Tổng tham mưu. Trung tâm tọa lạc tại địa phận Quán Tre, quận Hóc Môn, tỉnh Gia Định với mục đích đào tạo quân nhân và binh sĩ cho Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

- Bài ca chính thức: "Quang Trung hành khúc".

==Lịch sử hình thành==
Trung tâm được thành lập ngày 1 tháng 4 năm 1953 với danh xưng ban đầu là Trung tâm Huấn luyện Quán Tre. Trên danh nghĩa là Quân trường của Quân đội Quốc gia nhưng vẫn do Quân đội Pháp điều hành huấn luyện và Chỉ huy trưởng. Đến năm 1954 mới chuyển cho Quân đội Quốc gia điều hành và huấn luyện.

Ngày 1 tháng 6 năm 1955, Trung tâm được đổi tên thành Trung tâm Huấn luyện số 1. Ngày 1 tháng 6 năm 1957, để kỷ niệm vị Anh Hùng Dân tộc vua Quang Trung, Tổng thống Ngô Đình Diệm ra quyết định cải danh Trung tâm thành Trung tâm Huấn luyện Quốc gia Quang Trung.

Trung tâm Huấn luyện Quang Trung là xương sống của Quân đội. Chuyên đào tạo và huấn luyện tới 80% các binh sĩ tình nguyện và tân binh quân dịch, cung cấp cho các quân, binh chủng trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Thông thường các khóa sinh được huấn luyện trong thời gian là 3 tháng.

Ngoài ra, Trung tâm còn đảm nhận huấn luyện giai đoạn 1 "(căn bản quân sự)" cho các khóa sinh dự bị hạ sĩ quan, sinh viên dự bị dĩ quan để sau đó gởi đến các trường chuyên ngành, Trường Bộ binh Thủ Đức hoặc Trường hạ sĩ quan Nha Trang, học tiếp giai đoạn 2 để trở thành hạ sĩ quan và sĩ quan. Ngoài ra Trung tâm còn huấn luyện các khóa học do Bộ Tổng tham mưu, Tổng cục Quân huấn giao phó.

Có những giai đoạn Trung tâm cùng với Trung tâm Huấn luyện Quốc gia Lam sơn đảm nhận luôn việc đào tạo hạ sĩ quan "(Quang Trung trách nhiệm Quân khu 3 và 4, Lam Sơn trách nhiệm Quân khu 1 và 2, thời gian khóa sinh thụ huấn là 6 tháng)

Trung tâm Huấn luyện Quang Trung đã tròn trách nhiệm của mình cho đến ngày 30 tháng 4 năm 1975 thì chấm dứt nhiệm vụ và giải tán.

==Xem thêm==
- Quân lực Việt Nam Cộng hòa

==Tham khảo==
- Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân. Lê Đình Thụy (2011). "Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

==Liên kết==
- Chuyện của sinh viên sĩ quan ẩm thực
Les Femmes de l'ombre

Nữ tình báo (tựa tiếng Pháp: "Les Femmes de l'ombre"; tiếng Anh: "Female Agents") là một phim lịch sử của điện ảnh Pháp năm 2008, đạo diễn Jean-Paul Salomé với các diễn viên Sophie Marceau, Julie Depardieu, Marie Gillain, Deborah François, và Moritz Bleibtreu, viết bởi Salomé và Laurent Vachaud, phim kể lại hoạt động cảm tử của các nữ tình báo trong thời kháng chiến của chiến tranh thế giới thứ II. Đạo diễn Jean-Paul Salomé, lấy cảm hứng từ một tin Cáo phó trên tờ The Times (Thời báo Anh) của Lise de Baissac (Lise Villameur), một trong số ít nhân vật nữ anh hùng được công nhận của SOE, có tên là "Louise Desfontaines" trong phim với diễn viên Sophie Marceau. Bộ phim được tài trợ một phần bởi BBC Films.

==Diễn viên==
- Sophie Marceau vai Louise Desfontaines
- Julie Depardieu vai Jeanne Faussier
- Marie Gillain vai Suzy Desprez
- Deborah François vai Gaëlle Lemenech
- Moritz Bleibtreu vai Sĩ quan SS (Đức quốc xã) tại Pháp: Karl Heindrich
- Maya Sansa vai Maria Luzzato
- Julien Boisselier vai Pierre Desfontaines
- Vincent Rottiers vai Eddy

"Cùng với các diễn viên khác"

==Tiếp nhận==
Phim nhận được đánh giá tích cực từ các nhà phê bình của Pháp, tuy nhiên các cựu chiến binh của thế chiến II đã chỉ trích rằng những nữ đặc vụ trong phim như bị "ép buộc tham gia kháng chiến", không tham gia thông qua lòng yêu nước.
Perenco

Perenco là một công ty dầu khí Anh-Pháp trụ sở tại Luân Đôn và Paris. Công ty có hoạt động thăm dò và khai thác tại 16 quốc gia trên toàn thế giới: Biển Bắc, Cameroon, Gabon, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Guatemala, Ecuador, Colombia, Peru, Venezuela, Brasil, Belize, Tunisia, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq và Việt Nam.

Perenco có những hoạt động trên đất liền và ngoài khơi với sản lượng vào khoảng 375.000 thùng dầu mỗi ngày .

==Lịch sử==
Từ năm 1975, những quyết định kinh doanh khôn ngoan và chính sách phát triển hoạt động đã cho ra đời Perenco nhằm theo đuổi một chiến lược mở rộng ổn định.

Được thành lập bởi Hubert Perrodo (1944-2006), tập đoàn Perenco bắt đầu hoạt động trong ngành công nghiệp dầu khí từ năm 1975, khởi nguồn là một công ty dịch vụ hàng hải có trụ sở tại Singapore.

Trong vòng một vài năm, tập đoàn đã cung cấp tàu dịch vụ, sà lan, và tàu lai dắt cho hoạt động thăm dò và khai thác của các công ty trong khu vực Đông Nam Á và vùng Vịnh Ba Tư. Các dịch vụ sớm được đa dạng hóa với sự có mặt của tàu chở dầu và sà lan dịch vụ.

Năm 1980, tập đoàn thành lập công ty khoan Techfor và xây dựng một đội giàn khoan, giàn khoan tự nâng, sà lan khoan và giàn khoan trên đất liền. Trong năm 1982, tập đoàn đã mua lại công ty khoan Cosifor của Pháp. Perenco sau đó mở rộng sang hoạt động thăm dò và khai thác, có được một mỏ dầu và khí với trữ lượng đã được chứng minh trên đất liền ở Mỹ. Sau khi thoái vốn của mảng khoan vào năm 1992, Perenco đã thành công trong việc mua lại các hoạt động khai thác ở nhiều nơi trên thế giới .

Tại Việt Nam, toàn bộ số tài sản của ConocoPhillips đã được chuyển nhượng cho Perenco vào đầu năm 2012 bao gồm cổ phần của 2 lô 15-1, 15-2 thuộc mỏ Cửu Long và 16,3% cổ phần của đường ống Nam Côn Sơn dài 393 km dẫn khí từ mỏ này về Vũng Tàu .

==Tham khảo==
- Perenco Oil & Gas
- Perenco Oil & Gas Vietnam
- Những cuộc 'hôn phối' trên thương trường khủng nhất Việt Nam
- Dầu khí dẫn đầu giá trị M&A của khối ngoại tại Việt Nam
Lý Viễn Triết

Lý Viễn Triết (; sinh ngày 19 tháng 11 năm 1936) là một nhà hóa học Đài Loan. Ông là người Đài Loan đầu tiên nhận giải Nobel. Năm 1986, ông cùng với hai nhà khoa học John C. Polanyi người Canada gốc Hungary và Dudley R. Herschbach người Mỹ giành giải Nobel Hóa học "cho những đóng góp của họ về động lực học của các quá trình hóa học cơ bản". Từ 15 tháng 1 năm 1994 đến 19 tháng 10 năm 2006, ông làm viện trưởng Viện Nghiên cứu Trung ương của Đài Loan. Năm 2011, ông được bầu làm chủ tịch Hội đồng Khoa học Quốc tế.
Boeing C-137 Stratoliner

Boeing C-137 Stratoliner là một loại máy bay vận tải chuyên chở VIP, được phát triển từ loại máy bay chở khách phản lực Boeing 707. C-137 do Không quân Hoa Kỳ sử dụng.

==Biến thể==
===C-18===
C-18 là tên định danh của quân đội Hoa Kỳ cho những chiếc 707-320B hoán cải.

- C-18A:
- C-18B:
- EC-18B:
- EC-18C:
- EC-18D:
- TC-18E:
- TC-18F:

===C-137 Stratoliner===
Không quân Hoa Kỳ mua một số chiếc 707 dưới tên định danh của C-137:

- VC-137A:
- VC-137B:
- C-137B:
- VC-137C:
- C-137C:
- EC-137D:

===Các biến thể khác của Hoa Kỳ===
- E-3 Sentry: (AWACS)
- E-6 Mercury
- E-8 Joint STARS
- CT-49A

===Biến thể của các quốc gia khác===
- CC-137 Husky: tên định danh của Canada cho 707-347C.
- KC-137: Không quân Brasil
- 707: Không quân cộng hòa hồi giáo Iran sử dụng 707 Tankers và Transports.
- 707T/T: Ý. Also, Omega Aerial Refueling Services operates K707 tankers for lease.
- KE-3A: Không quân Hoàng gia Ả rập Saudi
- Condor: (AEWC&C) của Israel

==Quốc gia sử dụng==
- Không quân Brasil
- Không quân Cộng hòa Hồi giao Iran
- Không quân Hoa Kỳ
Lockheed JetStar

Lockheed JetStar (định danh công ty là L-329 và L-1329; không quân Hoa Kỳ định danh C-140) là một loại máy bay thương mại phản lực, được chế tạo đầu thập niên 1960 và trong 1970.

==Biến thể==
- JetStar I
- JetStar II
- JetStar 731
- C-140A
- C-140B
- VC-140B
- C-140C
- T-40
- AAI FanStar

==Quốc gia sử dụng==
=== Từng sử dụng cho dân sự===
- Department of Transport
- Iraqi Airways
- TAESA
- National Aeronautics and Space Administration

===Quân sự===
- Không quân Cộng hòa Hồi giao Iran
- Không quân Mexicol

===Từng sử dụng cho quân sự===
- Luftwaffe
- Không quân Hoa Kỳ
- Không quân Hoàng gia Ả rập Saudi

==Tham khảo==
- Chú thích

- Tài liệu

- Taylor, John W.R. (ed) "Jane's All the World's Aircraft 1989-90". London:Jane's Yearbooks, 1989. ISBN 0-7106-0896-9
- Francillon, René J. "Lockheed Aircraft since 1913". London:Putnam, 1982. ISBN 0-370-30329-6.
Lockheed C-141 Starlifter

Lockheed C-141 Starlifter là một loại máy bay vận tải chiến lược quân sự của Hoa Kỳ, thuộc Bộ chỉ huy không quân cơ động (AMC) Không quân Hoa Kỳ (USAF).

==Quốc gia sử dụng==
- Không quân Hoa Kỳ - 284 C-141A, B và C
- NASA - 1 C-141A Construction Number 300-6110.

==Tham khảo==
- Chú thích
- Tài liệu

==Liên kết ngoài==
- C-141 history at amarcexperience.com
- C-141 Heaven
- C-141 Starlifter Narrative, Office of MAC History, Military Airlift Command, 1973
- 360 Degree Panorama of C-141 on display at Scott Field Heritage Air Park, IL
LTV XC-142

Ling-Temco-Vought (LTV) XC-142 là một loại máy bay vận tải thử nghiệm của Hoa Kỳ, nó được chế tạo nhằm thử nghiệm cấu hình máy bay vận tải cất hạ cánh thẳng đứng/đường băng ngắn.

==Tham khảo==
- Chú thích

- Tài liệu

- Markman, Steve and William G. Holder. "Straight Up A History of Vertical Flight." Atglen, PA: Schiffer Publications, 2000. ISBN 0-7643-1204-9.
- Taylor, John W. R. "Jane's All The World's Aircraft 1965–1966". London: Sampson Low, Marston & Company, 1965.

==Liên kết ngoài==
- factsheet at the National Museum of the United States Air Force
- XC-142
- (begins at 2:17 mark)
Internazionali BNL d'Italia

Rome Masters (tên chính thức Internazionali BNL d'Italia) là một giải quần vợt được tổ chức hằng năm tại Roma, Ý. Đây là giải đấu nằm trong hệ thống 9 giải ATP World Tour Masters 1000.

Giải được tổ chức trên mặt sân đất nện vào tuần thứ hai của tháng 5 hằng năm và được coi là giải đấu sân đất nện hay nhất, chỉ đứng sau Pháp Mở rộng.

Trước đây giải còn có tên gọi là Giải vô địch Ý và từ năm 2002 còn được gọi là Roma Master
Giải được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1930 tại Milan và được thi đấu tại đây cho đến năm 1934 trước khi giải được tổ chuyển đến Roma vào năm 1935. Giải bị gián đoạn từ năm 1936 cho đến năm 1949 và được trở lại vào năm 1950.

==Các kỷ lục==
===Đơn nam===
- Vô địch đơn nam nhiều nhất: Rafael Nadal (10lần)
- Tham dự trận chung kết nhiều nhất: Rafael Nadal (12 lần)

===Đơn nữ===
- Vô địch đơn nữ nhiều nhất: Chris Evert (5 lần)
- Tham dự trận chung kết nhiều nhất: Chris Evert (7 lần)
Từ Hy Đệ

Từ Hy Đệ (sinh ngày 14 tháng 6 năm 1978) với nghệ danh Tiểu S, là nữ ca sĩ, MC Đài Loan của chương trình "Khang Hy đến rồi" nổi tiếng cùng Kevin Thái kể từ năm 2004. Hai người đã nhận giải "Người dẫn chương trình xuất sắc nhất lần thứ 40" vào năm 2005.

==Sự nghiệp==
Trước khi trở thành người dẫn chương trình, Từ Hy Đệ và chị gái Từ Hy Viên là bộ đôi song ca và lập nên nhóm nhạc "S.O.S." (Sisters of Shu). Sau này hai chị em chuyển công ty quản lý để tránh những vấn đề bản quyền nên đổi tên nhóm thành A.S.O.S.(All Sisters of Shu) vào cuối những năm 90 

Kể từ năm 1999, hai chị em ngừng sự nghiệp ca hát. Từ Hy Đệ chuyển sang dẫn các chương trình truyền hình trong đó tiểu mục "Tôi đoán" và "Khang Hy đến rồi" vào năm 2004 và nhanh chóng trở thành MC hàng đầu tại Đài Loan. Cô cũng là người phát ngôn của thương hiệu thời trang Shiatzy Chen.

Năm 2004, cô hợp tác cùng với La Chí Tường từng là bạn dẫn trong chương trình "100% Entertainment", song ca ca khúc "戀愛達人" (Chuyên gia tình yêu) và cùng tham gia với anh trong MV này. Bài hát được ra mắt trong album thứ hai của anh là "Expert Show".

Từ Hy Đệ kết hôn với doanh nhân Hứa Nhã Quân (許雅鈞) và ba cô con gái hiện đang cùng sống tại Đài Bắc. Hôn nhân và chuyện làm mẹ của cô luôn được ra đùa vui trong "Khang Hy đến rồi" khi phê bình các khách mời là nam giới.

==Tai tiếng==
Từ Hy Đệ và chị gái Từ Hy Viên cùng với 400 nghệ sĩ khác của Đài Loan bị cáo buộc trốn thuế vào năm 2009.

Ngày 26 tháng 8 năm 2013, Từ Hy Đệ và chồng là Hứa Nhã Quân, cũng với bố chồng là ông Hứa Khánh Tường bị kiện về việc sử dụng chất phụ gia trong chuỗi cửa hành bánh mỳ Top Pot Bakery và nghi vấn gian lận chứng khoán.

==Liên kết ngoài==
- Trang cá nhân của Từ Hy Đệ
Canadian Open

Canada Open, Canadian Open hay Canada Mở rộng có thể đề cập đến:

- Canadian Open (golf)
- Canadian Women's Open, giải golf nữ
- Giải quần vợt Canada Mở rộng
- Canadian Open of Curling, giải bi đá trên băng
- Canadian Open (cầu lông)
- Canadian Open (darts)
- Giải vô địch cờ vua Canada Mở rộng
- Canadian Open Mathematics Challenge, cuộc thi toán học
Iizasa Chō-isai Inenao

==Cuộc đời==
Iizasa Ienao là con trai của Iizuka Kinbei, chào đời trong gia đình hào sĩ làng Iizasa, quận Katori ở xứ Shimōsa (nay là thành phố Tako) vào năm Chūgen thứ 4 (1387).
Đầu tiên ông theo thờ họ Chiba, nhưng vào năm đầu niên hiệu Kōshō (1455) thì đương chủ đời thứ 18 của họ Chiba là Chiba Tanenobu gặp nạn Makuwari Yasutane phản bội, phải chạy đến làng Chida và tự vẫn ở đó. Sau khi Sōke họ Chiba diệt vong, Ienao chứng kiến cảnh này bỗng thấy cuộc đời của mình và sau khi giác ngộ được rằng "Võ sĩ sống dựa vào võ nghệ chỉ như hư vô" nên quyết tâm bắt đầu tu luyện đạt đến cảnh giới áo nghĩa của võ nghệ, cực ý của kiếm thuật dựa trên nền tảng tín niệm "võ thuật không phải là thứ để dùng trong các cuộc chiến làm hai bên đổ máu".
Ienao lui về ẩn dật trên núi Baiki gần đền phía trong của Katori thần cung, nơi thờ phụng võ thần Futsunushi no kami, sau khi trải qua nghìn ngày khổ luyện thì cuối cùng ngộ ra rằng "binh pháp là bình pháp". Trong khi khổ luyện thì một lần nọ ông được thần Futsunushi no kami ám thị trên một cây mơ già rằng "ngươi về sau sẽ là thầy của các kiếm khách trong thiên hạ" rồi trao cho một cuốn sách thần. Vì việc này nên lưu phái võ nghệ do ông sáng lập ra được gọi là Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū, trong đó "Tenshin Shōden" là "thiên chân chánh truyền", ý chỉ việc lưu phái này do thần thánh truyền thừa.

Khi Ienao sáng lập phái Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū thì có dựa vào kiếm pháp Kashima, kiếm pháp Katori vốn chỉ được truyền thừa cho các viên tư tế ở hai đền thần Kashima thần cung và Katori thần cung và hệ thống hóa lại hết các môn võ nghệ vốn không hề tồn tại các bài Kata quy ước trong giới võ lâm Nhật Bản trước đó.

Ông dạy các môn đệ rằng "sự chân thật của võ đạo nằm trong tâm người, là cái đạo của người. Nếu tâm thiện thì võ nghệ sẽ là công cụ giúp người, xây dựng nên thời thái bình, do vậy tự bản thân phải luôn nỗ lực để tiến đến gần con người hoàn thiện", ông giáo hóa đông đảo từ Võ sĩ đến thứ dân đều như vậy.

Những năm cuối đời ông còn xây dựng Jifuku-ji (Địa Phúc tự) ở núi Nyoi (Như Ý sơn). Iizasa Ienao mất vào năm Chōkyō thứ 2 (1488).

==Giai thoại==
Iizasa Ienao vốn không ưa tranh chấp, có kẻ đến võ đường thách đấu thì ông dẫn ra phía sau, nơi trúc Kumazasa mọc đầy, ném tấm thảm rơm lên bụi trúc rồi nhẹ nhàng ngồi lên đó như nổi trên hư không, chẳng làm bụi trúc lay động. Đương thời, các võ phái khác thường thách đấu lẫn nhau bằng mộc kiếm, có khi là kiếm thật và không ít trường hợp dẫn tới đổ máu. Nhưng kẻ đến thách đấu Ienao, thấy động tác của ông nhẹ nhàng như vậy thì tự biết chênh lệch tài nghệ nên rút lui mà không thương tổn gì.

==Liên kết ngoài==
- Chuyện lịch sử về họ Chiba diệt vong và Iizasa Chō-isai Ienao
- Video giới thiệu cổ phái Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū
Mèo gấu

Mèo gấu hay Olinguito (, danh pháp khoa học: Bassaricyon neblina) một loài thú thuộc họ Gấu mèo Bắc Mỹ ("Procyonidae") sống ở vùng rừng dãy núi Andes tại miền tây Colombia và Ecuador. Chúng được mô tả như một loài mới vào năm 2013. Tên loài ("neblina") trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là sương mù, ý rằng loài này sống ở các khu rừng sương mù. 
==Mô tả==
Olinguito là một khác biệt trong chi "Bassaricyon", trong tiếng Anh, chi này có tên là "olingo", và đôi khi bị gọi một cách sai lệch là kinkajou (kinkajou có bề ngoài giống olingo, nhưng không có họ hàng gần). Cân nặng trung bình của nó là , là nó trở thành loài nhỏ nhất trong họ Procyonidae. Loài vật này ăn tạp, chủ yếu là trái cây (như sung), nhưng cũng ăn cả côn trùng và mật hoa; phân của chúng có kích thước cỡ trái việt quất xanh nhỏ. Olinguito sống đơn độc, về đêm và thích trốn tránh. Olinguito có vẻ sống hoàn toàn trên cây. Chúng có một cặp tuyến vú, và có lẽ chỉ sinh một con một lần.
==Phân bố và môi trường sống==
Các mẫu vật của loài này được tìm thấy ở khu rừng sương mù dãy Andes kéo dài từ miền tây Colombia tới Ecuador, ở độ cao 5,000 tới 9,000 feet. Việc phát hiện được công bố vào ngày 15 tháng 8 năm 2013. Olinguito hiện nay không bị đe dọa, nhưng ước tính khoảng 40% phạm vi phân bố thích hợp cho chúng đang có nạn phá rừng.

==Tham khảo==
- Phát hiện loài ‘gấu mèo’ độc đáo ở Tây bán cầu
== Liên kết ngoài ==
- Photographs of olinguito female and cub in La Mesenia Reserve Conservation Project, Colombia
Tĩnh mạch cảnh

Tĩnh mạch cảnh là một tĩnh mạch trong đôi tĩnh mạch ở cổ động vật bốn chân có nhiệm vụ nhận máu từ đầu và cổ để đưa về tim. Mỗi tĩnh mạch gồm nhánh ngoài và nhánh trong. Tĩnh mạch cảnh tập trung máu tĩnh mạch từ đầu và cổ, nhập với các tĩnh mạch dưới đòn rồi đổ vào tĩnh mạch chủ trước.
Verax (phim)

Verax là phim ngắn sản xuất vào 2013 với độ dài khoảng 5 phút, phim miêu tả những sự kiện liên quan đến Edward Snowden trong thời gian lẩn trốn ở Hồng Kông. Phim được nhà làm phim nghiệp dư tại Hồng Kông sản xuất và được đăng lên YouTube vào tháng 6 năm 2013. Phim có tên là Verax – mật danh mà Snowden dùng để liên lạc với nhà báo. Theo các nhà sản xuất thì đây là bộ phim đầu tiên được sản xuất về Snowden.
==Nội dung==
Bộ phim được chia làm bốn phần gồm: Phần một, nói cuộc đối thoại của các nhân viên ở văn phòng của Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) ở Hồng Kông về Edward Snowden. Phần hai nói về thư từ của Snowden ký tên là Verax gửi cho một phóng viên của một cơ quan thông tấn Hồng Kông. Phần ba nói về cảnh sát Hồng Kông thảo luận về sự kiện Snowden và phần cuối cùng nói về sự chờ đợi về phần "người thổi còi".

==Đọc thêm==
- Yenko, Athena. "SHORT FILM on NSA Leaker Edward Snowden, Verax, Created by Aussie Expat (Video) ." "International Business Times". ngày 3 tháng 7 năm 2013.
- "Edward Snowden's journey to Hong Kong dramatised in Chinese film – video." "The Guardian". Friday ngày 5 tháng 7 năm 2013.
- "Hong Kong filmmakers first to make Snowden movie." (Agence France Presse video report at YouTube) – alternate location at "Yahoo! Maktoob".

==Liên kết ngoài==
- "Verax." – The film about Edward Snowden, uploaded by JShotVideo
- Fallout Media – Website of Edwin Lee
- Marcus Tsui official website
- Wilstein, Matt. "WATCH: American English Teacher Stars In Hong Kong’s Instant Edward Snowden Biopic Film." "Mediaite". ngày 2 tháng 7 năm 2013.
Ma đói

Ma đói hoặc cô hồn (孤魂, "hồn ma cô độc"), vong linh (亡霊) hoặc còn biết đến với tên gọi ngạ quỷ hay dã quỷ (餓鬼) hay quỷ đói, âm hồn, dạ quỷ, tội hồn cách gọi của dân gian chỉ về những con ma hay những vong hồn phiêu dạt không nơi nương tựa, không người thờ cúng hoặc chết vì đói, khát, bệnh tật mà theo quan niệm tại một số quốc gia thì các cô hồn không (hoặc chưa) được cõi nào tiếp nhận, những vong hồn vật vờ, không có ai là thân nhân trên trần gian cúng bái. Các con ma đói này phải lang thang và chịu đói rét, hoặc quấy rối người sống để kiếm miếng ăn. Và nhiều người phải cúng cô hồn trong rằm tháng Bảy (Tết Trung nguyên) do người ta tin rằng, trong suốt tháng 7 và đặc biệt vào ngày Rằm tháng 7, những vong hồn từ dưới âm phủ, gồm cả vong hồn của tổ tiên và những cô hồn phiêu dạt sẽ từ dưới địa phủ quay về dương thế.

Theo Phật Giáo, Ngạ Quỷ (Preta trong tiếng Phạn) là một trong sáu đường luân hồi (Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sinh, A tu la, Người, Trời). “Ngạ” có nghĩa là đói khát, “Quỷ” chỉ loài ma quỷ. Như vậy, Ngạ Quỷ được hiểu đơn giản là loài quỷ đói khát, luôn chịu sự dày vò của cơn đói khát triền miên, không bao giờ thỏa mãn.

Trong văn hóa dân gian Việt Nam, hình ảnh Ngạ Quỷ được thể hiện qua nhiều câu chuyện truyền miệng, tranh vẽ, lễ hội và tín ngưỡng. Ngạ Quỷ thường được mô tả với hình dáng gầy gò, bụng to, cổ nhỏ như sợi chỉ, miệng bé như lỗ kim, tượng trưng cho sự thèm khát vô độ và không thể thỏa mãn. Họ là những linh hồn bất hạnh, bị đọa lạc vào cõi khổ đau vì những nghiệp xấu đã gây ra trong quá khứ.

Ngày nay, đôi khi người ta còn dùng từ cô hồn dùng để chỉ về những người phu đào huyệt, lấy việc tiễn đưa người chết làm cuộc mưu sinh, để cải thiện bữa cơm thường nhật. Nhiều người gọi họ là những cô hồn sống, quanh năm suốt tháng chỉ biết bám víu vào người chết sinh tồn.

== Xem thêm ==
- Lục đạo
- Giải thoát
Roger Y. Tsien

Roger Yonchien Tsien còn có tên khác là Tiền Vĩnh Kiện, (1 tháng 2 năm 1952– 24 tháng 8 năm 2016) là một nhà hóa sinh người Mỹ gốc Hoa. Ông là giáo sư Khoa Hóa học và Hóa sinh của Đại học California tại San Diego. Ông đã được trao giải Nobel Hóa học năm 2008 cho những khám phá và phát triển của ông về GFP cùng với hai nhà hóa học khác: Martin Chalfie của Đại học Columbia và Osamu Shimomura của Đại học Boston và Marine Biological Laboratory.

==Đời tư==
Theo gia phả dòng họ Tiền (Tsien), Roger Y. Tsien là hậu duệ đời thứ 34 của vua Tiền Lưu của nước Ngô Việt, Trung Quốc xưa.

Trong dòng họ của ông có nhiều kỹ sư tài năng, trong đó có cha ông là Hsue-Chu Tsien (Tiền Học Củ), một kỹ thuật cơ khí, và những người bác bên ngoại là các giáo sư cộng nghệ của MIT. Cả cha và mẹ của ông đến từ tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Nhà khoa học tên lửa nổi tiếng Tsien Hsue-shen (Tiền Học Sâm), là người đồng sáng lập JPL và Học viện Công nghệ California và sau đó làm giám đốc các chương trình không gian và tên lửa đạn đạo của Trung Quốc, là anh em họ của cha Roger Y. Tsien. Người anh Richard W. Tsien (Tiền Vĩnh Hựu) cũng là một nhà khoa học có tiếng của đại học New York. Ông đã từng nói rằng: "Vì di truyền tôi bị buộc phải làm loại công việc này".

Tsien sinh ra tại New York năm 1952. Ông đã lớn lên tại Livingston, New Jersey và từng học trường trung học Livingston tại đây.

Khi còn bé ông bị bệnh hen suyễn, do đó ông thường ở trong nhà. Ông thường dành hàng giờ làm thí nghiệm hóa học trong phòng thí nghiệm dưới tầng hầm của ông. Năm 16 tuổi, ông đã giành giải thưởng đầu tiên tại cuộc thi Intel Science Talent Search toàn quốc với dự án nghiên cứu bằng cách nào kim loại kết hợp với thiocyanate.

Ông đã theo học đại học Harvard bằng học bổng quốc gia rồi được bầu vào Phi Beta Kappa khi học năm thứ 3. Năm 1972 ông tốt nghiệp loại "summa cum laude" (cao quý nhất) với bằng cử nhân khoa học về hóa học và vật lý. Nhà kinh tế học và chính trị gia bang Iowa Herman Quirmbach, bạn cùng phòng năm nhất của ông, đã nói "Cũng chẳng phải cường điệu khi nói rằng ông ấy là người thông minh nhất tôi từng gặp... và tôi cùng từng gặp rất nhiều người tài giỏi".
Người Nhện (định hướng)

Spider-Man là bộ truyện tranh về siêu anh hùng của Marvel Comics

Ngoài ra, người Nhện hay Spider-Man có thể là:
- Người nhện, nhân vật chính của loạt phim Người Nhện
- Người nhện, phiên bản tokusatsu ở Nhật Bản là chương trình truyền hình sản xuất bởi Toei Company cùng Marvel năm 1978.
- Phim "Người Nhện" (2002), phần đầu tiên của loạt phim về "Spider-Man" được đạo diễn bởi Sam Raimi với diễn viên vào vai "Spider-Man" là Tobey Maguire
- "Người Nhện 2" (2004), phần thứ hai của loạt phim về "Spider-Man" được đạo diễn bởi Sam Raimi
- "Người Nhện 3" (2007), phần thứ ba của loạt phim về "Spider-Man" được đạo diễn bởi Sam Raimi

Người Nhện cũng có thể là:
- Nhân vật chính của loạt phim tái khởi động về Người Nhện mang tên "The Amazing Spider-Man" (2012) với sự chỉ đạo của đạo diễn Marc Webb và Andrew Garfield vào vai người nhện.
- Nhân vật chính của phim , phim có ý nghĩa khởi động lại dự án Spider-Man của Marvel sau nhiều năm nhượng quyền lại cho Sony Pictures.
Văn Tổ

Văn Tổ (chữ Hán: 文祖) là miếu hiệu của một số vị vua chúa ở Trung Hoa và Việt Nam thời phong kiến.

==Danh sách==
- Hậu Hán Văn Tổ Lưu Thoan (truy tôn)
- Triều Tiên Văn Tổ Lý Hạo (truy tôn, còn có miếu hiệu khác là Dực Tông)
- Trịnh Văn Tổ Trịnh Tráng

==Xem thêm==
- Thái Tổ
- Thánh Tổ
- Thành Tông
- Hiển Tổ
- Dụ Tổ
- Hiến Tổ
Dictyostega

Dictyostega là một chi thực vật có hoa trong họ Burmanniaceae. Loài duy nhất hiện được công nhận trong chi này là "Dictyostega orobanchoides"
Aletris

Aletris là một chi thực vật có hoa trong họ Nartheciaceae. Chi này là bản địa khu vực Bắc Mỹ và miền đông cùng đông nam châu Á, đặc biệt là tại Trung Quốc.

==Các loài==
1. "Aletris alpestris" - Quý Châu, Thiểm Tây, Tứ Xuyên, Vân Nam
2. "Aletris aurea" - Từ Texas và Oklahoma tới Maryland
3. "Aletris bracteata" - Florida, Bahamas
4. "Aletris capitata" - Tứ Xuyên
5. "Aletris cinerascens" - Vân Nam, Quảng Tây
6. "Aletris farinosa" - Ontario và phần lớn miền đông Hoa Kỳ
7. "Aletris foliata" - Triều Tiên, Nhật Bản
8. "Aletris foliolosa" - Sumatra, Sabah, Mindoro
9. "Aletris foliosa" - Nhật Bản
10. "Aletris glabra" - Nepal, Bhutan, Sikkim, Tây Tạng, Phúc Kiến, Cam Túc, Quý Châu, Hồ Bắc, Giâng Tây, Thiểm Tây, Tứ Xuyên, Đài Loan, Vân Nam.
11. "Aletris glandulifera" - Cam Túc, Thiểm Tây, Tứ Xuyên
12. "Aletris gracilis" - Nepal, Bhutan, Arunachal Pradesh, Myanmar, Tây Tạng, Vân Nam.
13. "Aletris laxiflora" - Tây Tạng, Tứ Xuyên, Quý Châu
14. "Aletris lutea" - Florida, Georgia, Alabama, Mississippi, Louisiana
15. "Aletris megalantha" - Vân Nam
16. "Aletris nana" - Tây Tạng, Vân Nam, Nepal
17. "Aletris obovata" - - Florida, Georgia, Alabama, Mississippi, Nam Carolina.
18. "Aletris pauciflora" - Tây Tạng, Vân Nam, Nepal, Bhutan, Assam, Myanmar, bắc Ấn Độ.
19. "Aletris pedicellata" - Tứ Xuyên
20. "Aletris scopulorum" - Shikoku, Phúc Kiến, Quảng Đông, Hồ Nam, Giang Tây, Chiết Giang.
21. "Aletris simpliciflora" - Tây Tạng
22. "Aletris spicata" - Philippines, Đài Loan, Nhật Bản, Triều Tiên, quần đảo Lưu Cầu, phần lớn Trung Quốc
23. "Aletris stenoloba" - Cam Túc, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hồ Bắc, Thiểm Tây, Tứ Xuyên, Vân Nam, bắc Việt Nam (Hà Giang).
24. "Aletris × tottenii" - Georgia (lai ghép, "A. lutea × A. obovata)"
25. "Aletris yaanica" - Tứ Xuyên
Metanarthecium

Metanarthecium là một chi thực vật có hoa trong họ Nartheciaceae.

==Các loài==
- "Metanarthecium luteoviride"
- "Metanarthecium luteoviride" var. "nutans"
Androcymbium

Androcymbium là một chi thực vật có hoa trong họ Colchicaceae.

Chi này được mô tả lần đầu tiên năm 1808. Các loài cây thân thảo sống lâu năm trong chi này là bản địa châu Phi, Nam Âu, Trung Đông và quần đảo Canary. Chi này đôi khi được gộp trong chi "Colchicum" nhưng đôi khi vẫn được coi là một chi độc lập.

==Các loài==
Chi này chứa 56 loài như sau:
- "Androcymbium albanense" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium albomarginatum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium amphigaripense" – Namibia
- "Androcymbium austrocapense" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium bellum" – Tỉnh Cape, Namibia
- "Androcymbium buchubergense" – Namibia
- "Androcymbium burchellii" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium burkei" – Lesotho, Free State, Mpumalanga, Limpopo
- "Androcymbium capense" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium cedarbergense" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium ciliolatum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium circinatum" – Tỉnh Cape, Namibia
- "Androcymbium crenulatum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium crispum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium cruciatum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium cuspidatum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium decipiens" – KwaZulu-Natal
- "Androcymbium dregei" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium eghimocymbion" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium etesionamibense" – Namibia
- "Androcymbium eucomoides" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium europaeum" – Miền nam Tây Ban Nha và miền nam Maroc
- "Androcymbium exiguum" – Tỉnh Cape, Namibia
- "Androcymbium gramineum" – Bắc Phi + Sahara
- "Androcymbium greuterocymbium" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium hantamense" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium henssenianum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium hierrense" – Đảo El Hierro (quần đảo Canary)
- "Androcymbium hughocymbion" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium huntleyi" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium irroratum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium karooparkense" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium knersvlaktense" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium kunkelianum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium leistneri" – Free State, Lesotho, Tỉnh Cape
- "Androcymbium longipes" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium melanthioides" – Zimbabwe, Botswana, Namibia, Nam Phi
- "Androcymbium natalense" – Free State, KwaZulu-Natal
- "Androcymbium orienticapense" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium palaestinum" – Libya, Ai Cập, Israel, Palestine, Jordan, Liban, Syria
- "Androcymbium poeltianum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium praeirroratum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium psammophilum" – Các đảo Lanzarote và Fuerteventura (quần đảo Canary)
- "Androcymbium rechingeri" – Libya, các đảo Crete và Elaphonisos (Hy Lạp)
- "Androcymbium roseum" – Angola, Zimbabwe, Botswana, Namibia, Nam Phi
- "Androcymbium scabromarginatum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium schimperianum" – Ethiopia, Somalia, Yemen
- "Androcymbium stirtonii" – KwaZulu-Natal
- "Androcymbium striatum" – Từ Eritrea đến tỉnh Cape
- "Androcymbium swazicum" – Mpumalanga, Swaziland
- "Androcymbium undulatum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium vanjaarsveldii" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium villosum" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium volutare" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium walteri" – Tỉnh Cape
- "Androcymbium worsonense" – Tỉnh Cape
Colchicum

Colchicum là một chi thực vật có hoa trong họ Colchicaceae.

==Danh sách loài==
- "Colchicum alpinum"
- "Colchicum androcymbioides"
- "Colchicum antepense"
- "Colchicum antilibanoticum"
- "Colchicum arenarium"
- "Colchicum arenasii"
- "Colchicum asteranthum"
- "Colchicum atticum"
- "Colchicum autumnale"
- "Colchicum balansae"
- "Colchicum baytopiorum"
- "Colchicum bivonae"
- "Colchicum boissieri"
- "Colchicum bulbocodium"
- "Colchicum burttii"
- "Colchicum chalcedonicum"
- "Colchicum chimonanthum"
- "Colchicum chlorobasis"
- "Colchicum cilicicum"
- "Colchicum confusum"
- "Colchicum corsicum"
- "Colchicum cretense"
- "Colchicum crocifolium"
- "Colchicum cupanii"
- "Colchicum davisii"
- "Colchicum decaisnei"
- "Colchicum doerfleri"
- "Colchicum dolichantherum"
- "Colchicum eichleri"
- "Colchicum euboeum"
- "Colchicum fasciculare"
- "Colchicum feinbruniae"
- "Colchicum figlalii"
- "Colchicum filifolium"
- "Colchicum freynii"
- "Colchicum gonarei"
- "Colchicum gracile"
- "Colchicum graecum"
- "Colchicum greuteri"
- "Colchicum haynaldii"
- "Colchicum heldreichii"
- "Colchicum hierosolymitanum"
- "Colchicum hirsutum"
- "Colchicum hungaricum"
- "Colchicum ignescens"
- "Colchicum imperatoris-friderici"
- "Colchicum inundatum"
- "Colchicum kesselringii"
- "Colchicum kotschyi"
- "Colchicum kurdicum"
- "Colchicum laetum"
- "Colchicum lagotum"
- "Colchicum leptanthum"
- "Colchicum lingulatum"
- "Colchicum longifolium"
- "Colchicum lusitanum"
- "Colchicum luteum"
- "Colchicum macedonicum"
- "Colchicum macrophyllum"
- "Colchicum manissadjianii"
- "Colchicum micaceum"
- "Colchicum micranthum"
- "Colchicum minutum"
- "Colchicum mirzoevae"
- "Colchicum montanum"
- "Colchicum multiflorum"
- "Colchicum munzurense"
- "Colchicum nanum"
- "Colchicum neapolitanum"
- "Colchicum parlatoris"
- "Colchicum parnassicum"
- "Colchicum paschei"
- "Colchicum peloponnesiacum"
- "Colchicum persicum"
- "Colchicum polyphyllum"
- "Colchicum pulchellum"
- "Colchicum pusillum"
- "Colchicum raddeanum"
- "Colchicum rausii"
- "Colchicum ritchii"
- "Colchicum robustum"
- "Colchicum sanguicolle"
- "Colchicum schimperi"
- "Colchicum serpentinum"
- "Colchicum sfikasianum"
- "Colchicum sieheanum"
- "Colchicum soboliferum"
- "Colchicum speciosum"
- "Colchicum stevenii"
- "Colchicum szovitsii"
- "Colchicum trigynum"
- "Colchicum triphyllum"
- "Colchicum troodi"
- "Colchicum tunicatum"
- "Colchicum turcicum"
- "Colchicum tuviae"
- "Colchicum umbrosum"
- "Colchicum varians"
- "Colchicum variegatum"
- "Colchicum verlaqueae"
- "Colchicum wendelboi"
- "Colchicum woronowii"
- "Colchicum zahnii"
Wurmbea

Wurmbea là một chi thực vật có hoa trong họ Colchicaceae, bản địa châu Phi và Australia. Chi này chứa khoảng 50 loài, với khoảng 50% là đặc hữu cho mỗi khu vực.

Định nghĩa năm 2008 của chi "Wurmbea" đã được mở rộng để gộp cả "Onixotis punctata" và "Onixotis stricta".

==Các loài==
===Nhóm châu Phi===
Nhóm loài châu Phi được World Checklist of Selected Plant Families công nhận tại thời điểm tháng 1/2015 gồm:
- "Wurmbea angustifolia" – Đông Zimbabwe tới miền nam châu Phi
- "Wurmbea burttii" – Lesotho tới KwaZulu-Natal
- "Wurmbea capensis" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea compacta" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea dolichantha" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea elatior" – Miền nam châu Phi
- "Wurmbea elongata" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea glassii" – Nam tỉnh Cape
- "Wurmbea hiemalis" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea inusta" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea kraussii" – Miền nam châu Phi
- "Wurmbea marginata" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea minima" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea monopetala" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea punctata" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea pusilla" – Lesotho tới KwaZulu-Natal
- "Wurmbea recurva" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea robusta" – Tây nam tỉnh Cape
- "Wurmbea spicata" – Tỉnh Cape
- "Wurmbea stricta" – Tỉnh Cape
- "Wurmbea tenuis" – Nhiệt đới và miền nam châu Phi
- "Wurmbea variabilis" – Tỉnh Cape.

===Khu vực Australia===
Nhóm loài Australia được World Checklist of Selected Plant Families công nhận tại thời điểm tháng 1/2015 bao gồm:
- "Wurmbea australis" – Nam Australia
- "Wurmbea biglandulosa" – Đông nam Queensland tới đông nam Australia
- "Wurmbea calcicola" – Tây nam Australia
- "Wurmbea centralis" – Trung và nam Australia
- "Wurmbea cernua" – Nam Tây Australia
- "Wurmbea citrina" – Đông nam Australia
- "Wurmbea decumbens" – Nam Australia (bán đảo Eyre)
- "Wurmbea densiflora" – Tây Australia
- "Wurmbea deserticola" – Tây & trung Australia
- "Wurmbea dilatata" – Tây Tây Australia
- "Wurmbea dioica" – Tây nam & đông nam Australia
- "Wurmbea drummondii" – Tây nam Australia
- "Wurmbea fluviatilis" – Tây bắc Tây Australia
- "Wurmbea graniticola" – Tây nam Australia
- "Wurmbea inflata" – Tây trung Tây Australia
- "Wurmbea inframediana" – Tây Tây Australia
- "Wurmbea latifolia" – Đông nam Australia
- "Wurmbea monantha" – Tây & tây nam Tây Australia
- "Wurmbea murchisoniana" – Tây Tây Australia
- "Wurmbea nilpinna" – Nam Australia
- "Wurmbea odorata" – Tây Tây Australia
- "Wurmbea pygmaea" – Tây tây nam Tây Australia
- "Wurmbea saccata" – Tây bắc Tây Australia
- "Wurmbea sinora" – Tây nam & nam Tây Australia
- "Wurmbea stellata" – Nam Australia
- "Wurmbea tenella" – Tây Australia
- "Wurmbea tubulosa" – Tây tây nam Tây Australia
- "Wurmbea uniflora" – Đông nam Australia
Calochortus

Calochortus là một chi thực vật có hoa trong họ Liliaceae.
Cardiocrinum

Cardiocrinum là một chi thực vật có hoa trong họ Liliaceae.
Erythronium

Erythronium là một chi thực vật có hoa trong họ Liliaceae.

== Các loài ==
- Bắc Mỹ
- "Erythronium californicum" - Purdy
- "Erythronium citrinum" - S. Wats.
- "Erythronium elegans" - Hammond & Chambers
- "Erythronium grandiflorum" - Pursh
- subsp. "candidum" Piper (sin. "Erythronium idahoense" H.St.John & G.N.Jones)
- "Erythronium helenae" - Applegate
- "Erythronium hendersonii" - S. Wats.
- "Erythronium howellii" - S. Wats.
- "Erythronium klamathense" - Applegate
- "Erythronium montanum" - S. Wats.
- "Erythronium multiscapoideum" -(Kellogg) A. Nels. & Kennedy
- "Erythronium oregonum" Applegate
- "Erythronium pluriflorum" Shevock, Bartel & Allen
- "Erythronium purpurascens" S. Wats.
- "Erythronium pusaterii" (Munz & J.T. Howell) Shevock, Bartel & Allen
- "Erythronium quinaultense" G A Allen
- "Erythronium revolutum" Sm.
- "Erythronium taylorii" Shevock & G A Allen
- "Erythronium tuolumnense" Applegate
- "Erythronium albidum" Nutt.
- "Erythronium americanum" Ker-Gawl.
- "Erythronium mesochoreum" Knerr
- "Erythronium propullans" Gray
- "Erythronium rostratum" W. Wolf
- "Erythronium umbilicatum" Parks & Hardin
- Châu Âu
- "Erythronium dens-canis" L.
- Châu Á
- "Erythronium caucasicum" Woronow
- "Erythronium japonicum" Decne.
- "Erythronium sibiricum" (Fisch. & C.A.Mey.) Krylov
Chi Bối mẫu

Fritillaria là một chi thực vật có hoa trong họ Liliaceae.
Chi gồm các loài sinh sống ở Á-Âu, Bắc Phi, Bắc Mỹ. Có khoảng 100-loài bản địa xứ ôn vùng Bắc bán cầu, đặc biệt là các vùng Địa Trung Hải, phía tây nam châu Á, và phía tây Bắc Mỹ.
Gagea

Gagea là một chi thực vật có hoa trong họ Liliaceae.
Lloydia

Lloydia là một chi thực vật có hoa trong họ Liliaceae.
Chionographis

Chionographis là một chi thực vật có hoa trong họ Melanthiaceae.
Heloniopsis

Heloniopsis là một chi thực vật có hoa trong họ Melanthiaceae.
Schoenocaulon

Schoenocaulon là một chi thực vật có hoa trong họ Melanthiaceae.
Cỏ duyên linh

Chi Cỏ duyên linh (tên khoa học: Trillium) là một chi thực vật có hoa trong họ Melanthiaceae. Nó là chi thực vật sống lâu năm bản địa khu vực ôn đới Bắc Mỹ và châu Á.

==Phân loại==
Trước đây nó được coi là họ Trilliaceae, một phần của bộ Liliales. Hệ thống APG III gộp Trilliaceae vào họ Melanthiaceae, nơi nó được coi là thuộc tông Parideae.

==Danh sách loài==
- "Trillium albidum"
- "Trillium amabile"
- "Trillium angustipetalum"
- "Trillium camschatcense"
- "Trillium catesbaei"
- "Trillium cernuum"
- "Trillium channellii"
- "Trillium chloropetalum"
- "Trillium crockerianum"
- "Trillium cuneatum"
- "Trillium decipiens"
- "Trillium decumbens"
- "Trillium discolor"
- "Trillium erectum"
- "Trillium flexipes"
- "Trillium foetidissimum"
- "Trillium govanianum"
- "Trillium gracile"
- "Trillium grandiflorum"
- "Trillium hagae"
- "Trillium japonica"
- "Trillium komarovii"
- "Trillium kurabayashii"
- "Trillium lancifolium"
- "Trillium ludovicianum"
- "Trillium luteum"
- "Trillium maculatum"
- "Trillium miyabeanum"
- "Trillium nivale"
- "Trillium ovatum"
- "Trillium parviflorum"
- "Trillium persistens"
- "Trillium petiolatum"
- "Trillium pusillum"
- "Trillium recurvatum"
- "Trillium reliquum"
- "Trillium rivale"
- "Trillium rugelii"
- "Trillium sessile"
- "Trillium simile"
- "Trillium smallii"
- "Trillium stamineum"
- "Trillium sulcatum"
- "Trillium taiwanense"
- "Trillium tschonoskii"
- "Trillium underwoodii"
- "Trillium undulatum"
- "Trillium vaseyi"
- "Trillium viride"
- "Trillium viridescens"
- "Trillium yezoense"
Veratrum

Veratrum là một chi thực vật có hoa trong họ Melanthiaceae.
Dicranopygium

Dicranopygium là một chi thực vật có hoa trong họ Cyclanthaceae.
Evodianthus

Evodianthus là một chi thực vật có hoa trong họ Cyclanthaceae.
Sphaeradenia

Sphaeradenia là một chi thực vật có hoa trong họ Cyclanthaceae.
Freycinetia

Freycinetia là một chi thực vật có hoa trong họ Pandanaceae.

==Các loài==
- "Freycinetia arborea" Gaudich.
- "Freycinetia auriculata" Merr.
- "Freycinetia banksii" A.Cunn.
- "Freycinetia cumingiana" Gaudich.
- "Freycinetia maxima" Merr.
- "Freycinetia mariannensis" Merr.
- "Freycinetia multiflora" Merr.
- "Freycinetia ponapensis" Martelli
- "Freycinetia storckii" Seem.
- "Freycinetia urvilleana" Hombr. & Jacq. = "Freycinetia milnei" Seem.
==Liên kết ngoài==
- Germplasm Resources Information Network: "Freycinetia"
Chi Bách bộ

Stemona là một chi thực vật có hoa trong họ Stemonaceae.
Barbacenia

Barbacenia là một chi thực vật có hoa trong họ Velloziaceae.
Vellozia

Vellozia là một chi thực vật có hoa trong họ Velloziaceae.
Xerophyta

Xerophyta là một chi thực vật có hoa trong họ Velloziaceae.
Chamaecostus

Chamaecostus là một chi thực vật có hoa trong họ Costaceae. Chi này được miêu tả năm 2006. Chi này đặc hữu Nam Mỹ.

==Các loài==
1. "Chamaecostus congestiflorus" - Venezuela, N Brazil, Guyana, Suriname, Guiana thuộc Pháp
2. "Chamaecostus curcumoides" - Guiana thuộc Pháp
3. "Chamaecostus cuspidatus" - Đông Brazil
4. "Chamaecostus fragilis" - Colombia, Bắc Brazil
5. "Chamaecostus fusiformis" - Pará
6. "Chamaecostus lanceolatus" - Colombia, Venezuela, Brazil, Guyana, Suriname, French Guiana
7. "Chamaecostus subsessilis" - Brazil, Bolivia
Cheilocostus

Cheilocostus là một chi thực vật có hoa trong họ Costaceae.
Costus

Costus là một chi thực vật có hoa trong họ Costaceae.
Dimerocostus

Dimerocostus là một chi thực vật có hoa trong họ Costaceae.
Monocostus

Monocostus là một chi thực vật có hoa trong họ Costaceae.
Paracostus

Paracostus là một chi thực vật có hoa trong họ Costaceae.
Tapeinochilos

Tapeinochilos là một chi thực vật có hoa trong họ Costaceae.
Afrocalathea

Afrocalathea là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Ataenidia

Ataenidia là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Calathea

Calathea là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae, được Georg Friedrich Wilhelm Meyer mô tả khoa học năm 1818.

Cho tới năm 2012, nó được mở rộng để chứa khoảng 285 loài. Tuy nhiên, theo kết quả nghiên cứu phát sinh chủng loài của Borchsenius "et al." (2012) thì "Calathea" nghĩa rộng ("sensu lato") là đa ngành, với nhóm "Calathea" nghĩa hẹp ("sensu stricto") chứa loài điển hình "Calathea lutea" và các họ hàng gần nhất của nó tạo thành một nhánh có quan hệ chị - em với "Sanblasia", trong khi phần còn lại của "Calathea" có quan hệ chị - em với nhánh bao gồm ["Monotagma" + s.s]]" + "[[Sanblasia]]"]. Vì thế, "Calathea" bị thu hẹp lại để đảm bảo tính đơn ngành của nó; trong khi ở phần còn lại (cũng đơn ngành) thì danh pháp "Goeppertia" có độ ưu tiên cao hơn so với các danh pháp "Endocodon" , "Psydaranta" , "Zelmira" (các danh pháp của Constantine Samuel Rafinesque-Schmaltz in trong quyển 4 sách "Flora Telluriana" với bìa ghi năm 1836, nhưng các thông tin khác cho thấy thời gian in thật sự là khoảng giữa năm 1838), "Monostiche" và "Thymocarpus" nên chi "Goeppertia" được phục hồi để chứa các loài thuộc nhánh này.

==Các loài==
59 loài hiện tại được công nhận trong chi "Calathea" bao gồm:
- "Calathea anderssonii"
- "Calathea anulque"
- "Calathea asplundii"
- "Calathea barryi"
- "Calathea brenesii"
- "Calathea caesariata"
- "Calathea calderon-saenzii"
- "Calathea carlae"
- "Calathea casupito"
- "Calathea chiriquensis"
- "Calathea cofaniorum"
- "Calathea confusa"
- "Calathea congesta"
- "Calathea croatii"
- "Calathea crotalifera"
- "Calathea erythrolepis"
- "Calathea fredgandersii"
- "Calathea fredii"
- "Calathea galdamesiana"
- "Calathea gentryi"
- "Calathea grandifolia"
- "Calathea guzmanioides"
- "Calathea hagbergii"
- "Calathea harlingii"
- "Calathea inscripta"
- "Calathea ischnosiphonoides"
- "Calathea jondule"
- "Calathea lanibracteata"
- "Calathea lanicaulis"
- "Calathea lasiostachya"
- "Calathea lateralis"
- "Calathea latrinotecta"
- "Calathea lutea" (đồng nghĩa: "Calathea discolor" , "Maranta lutea" )
- "Calathea marantina"
- "Calathea monstera"
- "Calathea multispicata"
- "Calathea neillii"
- "Calathea neurophylla"
- "Calathea nitens"
- "Calathea oscariana"
- "Calathea platystachya"
- "Calathea pluriplicata"
- "Calathea plurispicata"
- "Calathea ravenii"
- "Calathea recurvata"
- "Calathea retroflexa"
- "Calathea rubribracteata"
- "Calathea shishicoensis"
- "Calathea similis"
- "Calathea spiralis"
- "Calathea striata"
- "Calathea tarrazuensis"
- "Calathea timothei"
- "Calathea toroi"
- "Calathea trianae"
- "Calathea utilis"
- "Calathea velutinifolia"
- "Calathea verruculosa"
- "Calathea yawankama"
Cominsia

Cominsia là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Ctenanthe

Ctenanthe là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Halopegia

Halopegia là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Haumania

Haumania là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Hylaeanthe

Hylaeanthe là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Hypselodelphys

Hypselodelphys là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Ischnosiphon

Ischnosiphon là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae, được Friedrich August Körnicke mô tả khoa học năm 1859.

==Phân bố==
Các loài trong chi này là bản địa khu vực nhiệt đới châu Mỹ, từ miền nam Trung Mỹ (Costa Rica, Nicaragua, Panama), Tiểu Antilles (Trinidad và Tobago, các quần đảo Leeward, Windward) tới miền bắc Nam Mỹ (Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guiana thuộc Pháp, Guyana, Peru, Suriname, Venezuela).

==Các loài==
Danh sách các loài được công nhận dưới đây lấy theo Plants of the World Online:
- "Ischnosiphon annulatus"
- "Ischnosiphon arouma"
- "Ischnosiphon bahiensis"
- "Ischnosiphon cannoideus"
- "Ischnosiphon caudatus"
- "Ischnosiphon centricifolius"
- "Ischnosiphon cerotus"
- "Ischnosiphon colombianus"
- "Ischnosiphon crassispicus"
- "Ischnosiphon elegans"
- "Ischnosiphon enigmaticus"
- "Ischnosiphon flagellatus"
- "Ischnosiphon foliosus"
- "Ischnosiphon fusiformis"
- "Ischnosiphon gracilis"
- "Ischnosiphon grandibracteatus"
- "Ischnosiphon heleniae"
- "Ischnosiphon hirsutus"
- "Ischnosiphon idrobonis"
- "Ischnosiphon inflatus"
- "Ischnosiphon killipii"
- "Ischnosiphon lasiocoleus"
- "Ischnosiphon leucophaeus"
- "Ischnosiphon longiflorus"
- "Ischnosiphon macarenae"
- "Ischnosiphon martianus"
- "Ischnosiphon obliquus"
- "Ischnosiphon ovatus"
- "Ischnosiphon parvifolius"
- "Ischnosiphon paryrizinho"
- "Ischnosiphon petiolatus"
- "Ischnosiphon polyphyllus"
- "Ischnosiphon puberulus"
- "Ischnosiphon rotundifolius"
- "Ischnosiphon surumuensis"
- "Ischnosiphon ursinus"
Koernickanthe

Koernickanthe là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Maranta

Maranta là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.

==Danh sách loài==
- "Maranta amazonica"
- "Maranta amplifolia"
- "Maranta anderssoniana"
- "Maranta arundinacea"
- "Maranta bracteosa"
- "Maranta burchellii"
- "Maranta cordata"
- "Maranta coriacea"
- "Maranta cristata"
- "Maranta cyclophylla"
- "Maranta depressa"
- "Maranta foliosa"
- "Maranta friedrichsthallana"
- "Maranta furcata"
- "Maranta gibba"
- "Maranta hatschbachiana"
- "Maranta humilis"
- "Maranta incrassata"
- "Maranta leuconeura"
- "Maranta lietzei"
- "Maranta lindmanii"
- "Maranta linearis"
- "Maranta longiflora"
- "Maranta longipes"
- "Maranta longiscapa"
- "Maranta noctiflora"
- "Maranta parvifolia"
- "Maranta phrynioides"
- "Maranta pleiostachys"
- "Maranta pluriflora"
- "Maranta pohliana"
- "Maranta protracta"
- "Maranta pulchra"
- "Maranta purpurea"
- "Maranta pycnostachys"
- "Maranta ruiziana"
- "Maranta rupicola"
- "Maranta sobolifera"
- "Maranta subterranea"
- "Maranta tuberculata"
- "Maranta zingiberina"
Megaphrynium

Megaphrynium là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Monophrynium

Monophrynium là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Monophyllanthe

Monophyllanthe là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.
Phacelophrynium

Phacelophrynium là một chi thực vật có hoa trong họ Marantaceae.