hirine/wikipedia-vietnamese-1M296K-dataset huggingface dataset:
Chữ Lontara

Chữ Lontara là một kiểu thuộc nhóm chữ Brahmic truyền thống được sử dụng viết các tiếng Bugis, Makassar và Mandar ở vùng Sulawesi, Indonesia. Nó còn được gọi là "chữ Bugis", vì các văn liệu Lontara viết cho tiếng Bugis là nhiều nhất.

Trong thời kỳ thuộc địa của Hà Lan chữ này phần lớn đã được thay thế bằng chữ Latinh, mặc dù ngày nay nó vẫn được sử dụng ở một mức độ hạn chế.

Thuật ngữ "Lontara" có nguồn gốc từ "lontar" là tên trong tiếng Malay của cây thốt nốt, có lá cây được sử dụng cho các bản viết. Trong tiếng Bugis chữ Lontara được gọi là "urupu sulapa eppa" có nghĩa là "những chữ bốn góc", ám chỉ niềm tin của Bugis-Makasar về "bốn yếu tố hình thành vũ trụ": lửa, nước, không khí và đất.

== Liên kết ngoài ==
- Lontara and Makasar scripts
- Article about Buginese script in JSTOR
- Unicode block of Buginese script
- Buginese script on www.ancientscripts.com
- Saweri , a font that supports only lontara script. (This font is Truetype-only, and will not properly reorder the prepended vowel /e/ to the left without the help of a compliant text-layout engine, still missing)
- Revised final proposal for encoding the Lontara (Buginese) script in the UCS, by Michael Everson (2003). Detailed description of the graphical features of the script, needed in conforming fonts (including a ligature), submitted to the ISO TC2 and Unicode working committee prior to the final encoding of the Bugis/Lontara script in the UCS. Note that this document describes a few other characters that were not encoded in the final release of Unicode 4.1 where the script was encoded (notably a vowel killer or virama, found in some transcriptions to disambiguate the script, a diacritic for annotating the gemination of consonants, an anusvara sign for noting the vowelless "ng", and a few other punctuation symbols).
Các vụ đánh bom ngày lễ Phục Sinh tại Sri Lanka 2019

Vào ngày 21 tháng 4 năm 2019, một loạt vụ nổ đã xảy ra tại ba nhà thờ và bốn khách sạn ở các thành phố ở Sri Lanka, bao gồm thủ đô thương mại Colombo. Ít nhất 258 người (bao gồm cả người nước ngoài) đã thiệt mạng và hơn 500 người bị thương trong các vụ đánh bom. Các vụ đánh bom xảy ra vào đúng ngày lễ Phục sinh tại ba nhà thờ ở Negombo, Batticaloa và Colombo và tại bốn khách sạn Shangri-La, Cinnamon Grand và Kingsbury, Tropical Inn ở Colombo.

Đây là lần đầu Sri Lanka trải qua một cuộc tấn công khủng bố lớn kể từ khi một vụ xảy ra vào năm 2009 và sau cuộc Nội chiến Sri Lanka.
Aimoto Mizuho

== Liên kết ngoài ==
- Trang chính
NGC 7027

NGC 7027 tinh vân hành tinh rất trẻ và rất đặc nằm cách Trái Đất khoảng 3.000 năm ánh sáng (920 pc) trong chòm sao Thiên Nga. Được phát hiện vào năm 1878 bởi Édouard Stephan sử dụng gương phản xạ 800 mm tại Đài thiên văn Marseille, nó là một trong những tinh vân hành tinh nhỏ nhất và cho đến nay được nghiên cứu rộng rãi nhất. helium hydride ion được phát hiện trong tinh vân vào năm 2019, phát hiện đầu tiên về phân tử đó trong không gian.
==Tổng quan==
NGC 7027 là một trong những tinh vân hành tinh sáng nhất có thể nhìn thấy được. Nó khoảng 600 tuổi. Nó nhỏ một cách bất thường, kích thước 0,2 x 0,1 năm ánh sáng trong khi kích thước điển hình cho một tinh vân hành tinh là 1 năm ánh sáng. It has a very complex shape, consisting of an elliptical region of ionized gas Nó có hình dạng rất phức tạp, bao gồm một vùng hình elip của khí ion hóa [9] trong một đám mây trung tính khổng lồ. Cấu trúc bên trong được bao quanh bởi một lớp khí mờ và bụi. Tinh vân có hình dạng như một lớp vỏ hình elip tăng sinh và chứa một vùng quang dẫn có hình dạng giống như "lá cỏ ba lá". NGC 7027 đang mở rộng với tốc độ . Các khu vực trung tâm của NGC 7027 đã được tìm thấy để phát ra tia X, cho thấy nhiệt độ rất cao. Bao quanh tinh vân hình elip là một loạt các vỏ đồng tâm mờ nhạt, màu xanh lam.

Có thể là sao lùn trắng trung tâm của NGC 7027 có một đĩa bồi tụ hoạt động như một nguồn nhiệt độ cao. Sao lùn trắng được cho là có khối lượng xấp xỉ 0,7 lần khối lượng Mặt trời và đang tỏa ra ở mức 7,700 lần độ sáng của Mặt trời. NGC 7027 hiện đang trong giai đoạn ngắn của quá trình tiến hóa tinh vân hành tinh, trong đó các phân tử trong vỏ bọc của nó đang được phân tách thành các nguyên tử thành phần của chúng và các nguyên tử đang bị ion hóa.

NGC 7027 có phổ phong phú và bị ion hóa cao do ngôi sao trung tâm nóng của nó gây ra. Tinh vân rất giàu carbon và là một đối tượng rất thú vị để nghiên cứu hóa học carbon trong vật liệu phân tử dày đặc tiếp xúc với bức xạ cực tím mạnh. Phổ của NGC 7027 chứa ít vạch quang phổ từ các phân tử trung tính hơn bình thường đối với tinh vân hành tinh. Điều này là do sự phá hủy các phân tử trung tính bởi bức xạ UV mạnh. Tinh vân chứa các ion có tiềm năng ion hóa cực cao. Ion helium hydride, được cho là phân tử sớm nhất được hình thành trong Vũ trụ (khoảng 100.000 năm sau Vụ nổ lớn), được phát hiện lần đầu tiên trong không gian trong NGC 7027. Ngoài ra còn có bằng chứng cho sự hiện diện của nanodihua trong NGC 7027.

Nó được chụp bởi Kính viễn vọng Không gian Hubble vào năm 1996. Trước những quan sát này, NGC 7027 được cho là một tinh vân nguyên sinh với ngôi sao trung tâm quá mát mẻ để ion hóa bất kỳ chất khí nào, nhưng giờ đây nó được biết đến là một tinh vân hành tinh trong giai đoạn đầu phát triển của nó. Ngôi sao tổ tiên được cho là có khối lượng gấp 3 lần4 Mặt trời trước khi tinh vân hình thành.

Trong kính viễn vọng 6 "ở khoảng 50x, nó xuất hiện như một ngôi sao màu xanh lam tương đối sáng. Ở độ phóng đại khoảng 180x, hình dạng ursine mơ hồ đã dẫn đến biểu tượng của "Tinh vân gấu Gummy". Nó được xem tốt nhất với độ phóng đại cao nhất có thể.

== Liên kết ngoài ==
- HubbleSite page
Ama Pui

Ama Pui ("cha của Pui"), tên thật Y Liă Mjâo là một chính khách Việt Nam, sắc tộc người Êđê là cựu Bí thư tỉnh ủy Đắk Lắk, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh. Ông sinh ngày ngày 26 tháng 6 năm 1932 tại buôn A Drơng, xã Cư Pơng, huyện Krông Buk, tỉnh Đắk Lắk.

Tháng 4-1975, là Tỉnh ủy viên được phân công làm Phó Bí thư Thị ủy, Phó Chủ tịch UBND, Chủ tịch Mặt trận thị xã Buôn Ma Thuột. 
Tháng 6-1991, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng, ông làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng. 
Năm 1992 tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk lần thứ XI ông làm Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh. Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk giữa nhiệm kỳ khóa XI, ông làm Bí thư Tỉnh ủy (1994-5/1996) – Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Ông là đại biểu Quốc hội Khóa VIII, Khóa IX, Ủy viên Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Khóa VIII, Khóa IX.

Năm 1997 ông nghỉ công tác.
Nhân khẩu Đế quốc Nhật Bản

Dân số Nhật Bản tại thời kỳ Minh Trị Duy Tân được ước tính là 34.985.000 vào ngày 01 tháng 1 năm 1873, trong khi cơ quan đăng ký chính thức gia đình gốc (本籍, "honseki") và de facto (hay hiện tại cơ quan đăng ký (現住, "genjū") dân số trên cùng ngày lần lượt là 33.300.644 và 33.416.939. Chúng tương đương với dân số của Anh (31.000.000), Pháp (38.000.000) và Áo-Hung (38.000.000).

== Dân số ==
Chính phủ Minh Trị đã thành lập hệ thống đăng ký mặc đồng phục của sổ đăng ký gia đình (戸籍 "đăng ký gia đình") vào năm 1872, được gọi là "Jinshin koseki" (壬申戸籍).

Cuộc điều tra dân số quốc gia đầu tiên dựa trên một mẫu dân cư đầy đủ được tiến hành tại Nhật Bản vào năm 1920 và được tiến hành cứ năm năm một lần sau đó. Theo Cục Thống kê của Bộ Nội vụ và Truyền thông, sự phân bố dân số của Nhật Bản từ năm 1920 đến năm 1945 như sau.

== Liên kết ngoài ==
- Population of Japan, Statistics Bureau
- Kindai Digital Library at the National Diet Libray of Japan (văn bản gốc bằng tiếng Nhật)
- Imperial Japan Static Population Statistics kể từ December 31, 1908 ("de facto" dân số từ năm 1885 với các ký hiệu tiếng Pháp)
- Japan Registered Population Tables kể từ January 1, 1874 (chỉ bằng tiếng Nhật)
- DSpace at Waseda University
- (Bộ sưu tập Okuma Shigenobu, văn bản gốc bằng tiếng Nhật)
- Boys, Anthony FF, World Population, 2000
- Wendell Cox Consultancy
- New York Times, Mar 2, 1921
- Asian Population Statistics
Akaishi Michiyo

Câu chuyện đầu tay của bà là "Marshmallow Tea wa Hitori de", đăng vào tháng 1 năm 1980 trên "Bessatsu Shōjo Comic". "One More Jump " của Akaishi thắng giải Shogakukan Manga Award năm 1994 cho kodomo manga. Bà cũng là giám khảo cho Shogakukan Manga Awards lần thứ 53 vào năm 2008.

== Công việc ==
- "Moete Miko" ("燃えてＭＩＫＯ" | "Burning Miko") [1982]
- "Alpen Rose" ("アルペンローゼ" | "Arupen Rōze") [1983-1986]
- "6-byou no 9-gatsu" ("６秒の９月" | "Of 6 seconds in September") [1984]
- "Supākuringu sutorīto" ("スパークリング ストリート" | "Sparkling Street") [1984]
- "Naisho no Half Moon" ("ないしょのハーフムーン") [1985]
- "Andasutadi" ("アンダースタディー" | "Under study") (1985)
- "Kyatchi 30-byō" ("キャッチ30秒" | "Catch 30 seconds") [1986]
- "Hime 100%" ("姫100％" | "Princess 100%") [1987]
- ""Arudo" no "a"" ("「あると」の「あ」" | ""Alto" and "A"") [1989]
- "Vùng đất sao chổi" / "Ngôi sao cô đơn" ("天よりも星よりも" | "Ten yorimo hoshi yorimo") [1989]
- "Fushigi no Rin" ("ふ・し・ぎのRIN" | "Rin in wonderland") [1990]
- "SAINT" ("セイント") [1992]
- "P.A."（"プライベート・アクトレス" | "Private Actress"）[1992]
- "Ashita watashi ni korosareru" ("明日・わたしに・殺される" | "I will be killed tomorrow") [1992]
- "Asutarisuku" ("アスターリスク" | "Asterisk") [1992]
- "Wan moa janpu" ("ワン・モア・ジャンプ" | "One More Jump") [1993]
- "News 6:30" ("ニュースろくさんまる" | "News Roku San Maru") [1996]
- "Ame no Niau Jeya" ("雨の似合う部屋" | "Room look good rain") [1996]
- "Yoru ga Owaranai" ("夜がおわらない" | "The Lights Never End") [1997]
- "Fair Lady wa Namida wo Nagasu" ("フェアレディは涙を流す" | "Fair Lady shed tears") [1997]
- "Silent Eye" ("サイレント") [1997]
- "Eien kamo shirenai" ("永遠かもしれない" | "Perhaps Forever") [1998]
- "Alexander Daiou - Tenjou no Oukoku" ("アレクサンダー大王 ~天上の王国~" | "Alexander the Great – Kingdom") [1998]
- "Sutoroberīmūn" ("ストロベリームーン" | "Strawberry Moon") [2000]
- "Amakusa 1637" ("AMAKUSA 1637") [2001-2006]
- "Shichou Tooyama Kyouka" ("市長遠山京香" | "Mayor Kyoka Toyama") [2001-2008]
- "Vương quốc điện ảnh" ("シネマの帝国" | "Cinema no Teikoku") [2002]
- "Video J" ("ビデオジェイ") [2003]
- "Khúc tình ca ban mai" ("暁のARIA" | "Akatsuki no Aria") [2006-2012]
- "Keitai ga Ochiteita" ("ケータイが落ちていた" | "A Cell Phone Was Dropped") [2006]
- "Fice On Ice" ("ファイヤーオンアイ" | "Faiyāon'ai") [2009-2014]
- "Ten No Shinwa Chi No Eien" ("天の神話地の永遠" | "Eternal Heaven of Mythology Land") [2014]
- "Angel Trumpet" ("エンジェル・トランペット") [2012-2017]
Quyền LGBT ở Guyana

Quyền đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới ở Guyana phải đối mặt với những thách thức pháp lý mà những người không phải LGBT không gặp phải. Guyana là quốc gia duy nhất ở Nam Mỹ và là quốc gia duy nhất ở châu Mỹ ngoài Caribbean, nơi các hành vi đồng tính luyến ái (cũng như dị tính quan hệ tình dục qua đường hậu môn và quan hệ bằng miệng) vẫn còn bất hợp pháp. Theo luật pháp của Guyana, tham gia vào quan hệ tình dục qua đường hậu môn hoặc bằng miệng có thể bị phạt tù chung thân. Luật pháp không được thi hành, tuy nhiên. Gần đây, đã có những nỗ lực để coi thường các hành vi đồng tính luyến ái. Tổng thống David A. Granger ủng hộ những nỗ lực này.

Vào tháng 8 năm 2016, Tòa án Tối cao ở Belize đã bãi bỏ lệnh cấm thẩm quyền của Belize là vi hiến. Bởi vì Belize và Guyana (và tất cả các quốc gia thành viên của CARICOM) có chung một luật pháp giống nhau, lệnh cấm mua sắm của Guyana cũng là vi hiến. Tuy nhiên, không giống như Belize, Hiến pháp của Guyana có một "điều khoản tiết kiệm", bảo vệ các luật được thừa kế bởi Đế chế Anh trước khi xem xét hiến pháp, ngay cả khi những luật này chống lại các quyền cơ bản của con người. Mặc quần áo chéo là bất hợp pháp cho đến tháng 11 năm 2018, khi đạo luật bị Tòa án Công lý Caribbean, tòa án của khu nghỉ mát cuối cùng của Guyana.

Xã hội Guyan có xu hướng xem đồng tính luyến ái, chuyển giới và người không nhị phân tiêu cực, mặc dù thái độ đang dần thay đổi và trở nên dễ chấp nhận hơn. Lần đầu tiên cuộc diễu hành tự hào diễn ra vào tháng 6 năm 2018 với sự hỗ trợ của các nhà lãnh đạo chính trị và tôn giáo khác nhau.
Sông Detroit

Sông Detroit (tiếng Pháp: Rivière Detroit) dài 24 hải lý (44 km), bắt nguồn từ phía Tây hồ St Clair và đổ vào phía Nam hồ Erie như một eo biển trong hệ thống Ngũ Đại Hồ và tạo thành biên giới tự nhiên giữa Canada và Hoa Kỳ. Con sông phân chia 2 khu vực đô thị: Detroit, Michigan và Windsor, Ontario, khu vực ấy gọi là Detroit-Windsor. Hai thành phố được kết nối bởi cầu Ambassador (cầu Đại sứ), và hệ thống đường ray dưới lòng đất Trung tâm Michigan.

Tên của dòng sông xuất phát từ tiếng Pháp Rivière du Détroit, có nghĩa là "sông eo biển". Sông Detroit đã đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử của Detroit và Windsor, và là một trong những tuyến đường thủy nhộn nhịp nhất trên thế giới. Nó là một tuyến giao thông quan trọng nối hồ Michigan, hồ Huron và hồ Superior với kênh St. Lawrence và kênh Erie. Khi Detroit trải qua quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng vào đầu thế kỷ 20, sông Detroit trở nên ô nhiễm và độc hại. Tuy nhiên, từ cuối thế kỷ 20, một nỗ lực phục hồi rộng lớn đã được thực hiện vì tầm quan trọng sinh thái của dòng sông.

Đầu thế kỷ 21, dòng sông ngày nay có rất nhiều mục đích kinh tế và giải trí. Có rất nhiều hòn đảo trên sông Detroit và phần lớn hạ lưu của dòng sông được đưa vào Khu bảo tồn động vật hoang dã quốc tế sông Detroit. Sông Detroit được chỉ định là sông Di sản Hoa Kỳ và sông Di sản Canada - con sông duy nhất có 2 danh hiệu.
Sông Saint Clair

Sông Saint Clair (St. Clair) (tiếng Pháp: Rivière Sainte-Claire) là một con sông dài 65,2 km nằm ở trung tâm Bắc Mỹ chảy từ hồ Huron và đổ vào hồ St. Clair, là biên giới tự nhiên giữa tỉnh Ontario và bang Michigan. Con sông này là một thành phần quan trọng trong hệ thống Ngũ Đại Hồ, cùng với các kênh cho phép các tàu thuyền đi lại giữa hệ thống Ngũ Đại Hồ.
Chữ Brahmic

Các chữ Brahmic là một họ của hệ thống chữ viết abugida hoặc chữ cái. Chúng được sử dụng trên khắp tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á và một phần của Đông Á, bao gồm cả Nhật Bản dưới dạng "chữ Siddhaṃ". Chúng có nguồn gốc từ chữ Brahmi của Ấn Độ cổ đại, và được sử dụng ở các ngôn ngữ của một số họ ngôn ngữ: Ấn-Âu, Dravida, Tạng-Miến, Mongol, Nam Á, Austronesia và Ngữ chi Thái. Chúng cũng là nguồn cảm hứng để "kana" của tiếng Nhật Bản.

== Lịch sử ==
Chữ Brahmic xuất phát từ chữ Brahmi. Brahmi được chứng thực rõ ràng từ thế kỷ thứ 3 TCN dưới triều đại của Ashoka, người đã sử dụng chữ cho các sắc lệnh của đế quốc, nhưng có một số tuyên bố về sử thi trước đó được tìm thấy trên đồ gốm ở Nam Ấn Độ và Sri Lanka. Đáng tin cậy nhất trong số này là những dòng chữ Brahmi ngắn có niên đại từ thế kỷ thứ 4 TCN và được xuất bản bởi Coningham et al. (1996). Chữ Bắc Brahmi đã phát sinh chữ Gupta trong thời kỳ Gupta, từ đó đa dạng hóa thành một số chữ thời Ấn Độ trung cổ. Các ví dụ đáng chú ý của các chữ thời trung cổ như vậy, được phát triển vào thế kỷ thứ 7 hoặc thứ 8, bao gồm chữ Nagari (Nāgarī), chữ Siddhaṃ và chữ Sharada.

Chữ Siddhaṃ đặc biệt quan trọng trong Phật giáo, vì nhiều kinh điển đã được viết bằng chữ đó. Nghệ thuật thư pháp Siddham tồn tại đến ngày nay tại Nhật Bản. Bản chất âm tiết và trật tự từ điển của hệ thống chữ "kana" hiện đại của văn bản Nhật Bản được cho là xuất phát từ các chữ ở Ấn Độ, rất có thể thông qua sự truyền bá của Phật giáo.

Chữ Nam Brahmi phát triển thành các chữ Halegannada (Kannada cổ), chữ Pallava và chữ Vatteluttu, lần lượt được đa dạng hóa thành các chữ khác nhau ở Nam Ấn Độ và Đông Nam Á.

Bhattiprolu là một trung tâm lớn của Phật giáo trong thế kỷ thứ 3 TCN và từ đó Phật giáo lan sang Đông Á. Chữ Telugu hiện tại có nguồn gốc từ chữ Bhattiprolu hoặc "chữ Telugu-Kannada" hoặc chữ Kadamba, còn được gọi là "chữ Telugu cổ", do sự giống nhau của nó.

Ban đầu, những thay đổi nhỏ đã được thực hiện mà bây giờ được gọi là Tamil Brahmi, có ít chữ cái hơn so với một số chữ Indic khác vì nó không có phụ âm đọc "aspirate" hoặc hữu thanh.

== Liên kết ngoài ==
- Online Tool which supports Conversion between various Brahmic Scripts
- Windows Indic Script Support
- An Introduction to Indic Scripts
- South Asian Writing Systems
- Enhanced Indic Transliterator Transliterate from romanised script to Indian Languages.
- Indian Transliterator A means to transliterate from romanised to Unicode Indian scripts.
- Imperial Brahmi Font and Text-Editor
- Brahmi Script
- Xlit: Tool for Transliteration between English and Indian Languages
- Padma: Transformer for Indic Scripts – a Firefox add-on
Ảnh hưởng của việc thiếu ngủ đối với sinh viên đại học

Ngủ và ngủ đủ giấc là điều cần thiết cho một cơ thể khỏe mạnh và là một chức năng cơ bản hàng ngày. Thiếu ngủ, định nghĩa đơn giản là tình trạng ngủ không đủ giấc. Sinh viên đại học và sau đại học mang nhiều gánh nặng trách nhiệm từ học tập, công việc, đến đời sống xã hội đã làm cản trở lịch trình giấc ngủ bình thường. Ít nhất 50% sinh viên đại học có biểu hiện buồn ngủ vào ban ngày, bởi vì lý do thiếu ngủ, so với 36% thanh thiếu niên và người lớn. Trung bình mỗi sinh viên đại học có khoảng 6 đến 6,9 giờ thời gian ngủ mỗi đêm. Theo Khoa Chẩn đoán của Đại học Stanford. Hiện 68% sinh viên đại học không có được một giấc ngủ trọn vẹn mà họ cần. Dựa trên Điều trị Rối loạn Giấc ngủ, thời lượng ngủ khuyến nghị cần thiết cho mỗi sinh viên đại học là khoảng 8 giờ đồng hồ. Đa số các sinh viên đại học đều bị thiếu ngủ, với số liệu 70,6% sinh viên được báo cáo ngủ ít hơn 8 giờ. Có nhiều ảnh hưởng của việc thiếu ngủ đối với sinh viên đại học, bao gồm kết quả học tập thấp hơn, yếu kém trong học tập và suy giảm hoạt động thể chất. Một nguyên nhân chính tại sao sinh viên đại học lại bị thiếu ngủ là do vệ sinh giấc ngủ không đúng cách. Vệ sinh giấc ngủ là thói quen có lợi cho việc đem đến những giấc ngủ ngon thường xuyên. Mặc dù khó khăn, những sinh viên mong muốn có được kết quả cao trên con đường học tập, họ phải thường xuyên đối mặt với những thách thực của việc thiếu ngủ và rối loạn giấc ngủ, nhưng điều này lại có ảnh hưởng tiêu cực đến học tập.
Danh sách người ủng hộ quyền động vật

Những người ủng hộ quyền động vật cũng như các nhà hoạt động giải phóng động vật giữ quan điểm từ chối các nhu cầu cơ bản nhất của các sinh vật hữu tình - chẳng hạn như tránh gây đau đớn, tổn thương đến động vật không phải con người (hay còn gọi là động vật phi nhân), trên cơ sở tư cách hội viên loài một mình, là một hình thức phân biệt đối xử giống như phân biệt chủng tộc hay phân biệt giới tính. Nhiều người ủng hộ quyền động vật cho rằng động vật phi nhân nên được coi là người và thành viên của cộng đồng đạo đức xứng đáng được bảo vệ pháp lý.

== Danh sách ==
Dưới đây là danh sách những người ủng hộ quyền động vật có sức ảnh hưởng lớn từ tất cả các vị trí trong phong trào, từ các học giả đến các nhà hoạt động, được liệt kê theo quốc gia khai sinh của họ. 

== Xem thêm ==
- Danh sách các đảng phái vận động Động vật
- Danh sách các nhóm quyền động vật
- Danh sách những người ăn Thuần Chay
- Danh sách những người ăn Chay
- Danh sách những nhà hoạt động hòa bình

== Đọc thêm ==
- Beauchamp, Tom and Frey, R.G. (eds.). "The Oxford Handbook of Animal Ethics". Oxford University Press, 2011.
- Bekoff, Marc (ed.). "The Encyclopedia of Animal Rights and Animal Welfare". Greenwood, 2009.
- Linzey, Andrew (ed.). "Animal Encyclopedia". University of Princeton Press (forthcoming).
- Linzey, Andrew (ed.). "The Global Guide to Animal Protection". University of Illinois Press (forthcoming).
- Animal Friendly Cultural Heritage and royal decrees in the legal history of Sri Lanka
Chlorurus atrilunula

Chlorurus atrilunula là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1983.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Latinh: "atri" ("màu đen") và "lunula" ("hình lưỡi liềm"), hàm ý đề cập đến vệt hình lưỡi liềm trên vây đuôi của cá đực.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. atrilunula" là một loài bản địa của vùng biển Tây Ấn Độ Dương. Loài này có phạm vi trải dài dọc theo vùng bờ biển Đông Phi (từ Kenya đến vịnh Sodwana, Nam Phi), bao gồm Madagascar và đảo Rodrigues. "C. atrilunula" sống xung quanh các rạn san hô trên nền đáy bùn, cát và đá vụn, ở độ sâu đến ít nhất là 25 m.

== Mô tả ==
"C. atrilunula" có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 36 cm. "C. atrilunula" có thân hình bầu dục thuôn dài; mõm tròn. Cá đực có màu xanh lục lam với các lớp vảy được viền màu vàng hoặc màu hồng. Cuống đuôi có màu trắng với viền màu xanh lam và vàng ở rìa trên và dưới. Vây đuôi có một mảng màu xanh lam thẫm hình lưỡi liềm. Trên má và nắp mang có các vệt sọc hồng viền màu xanh lục. Cá cái có màu nâu (thân trên nhạt màu hơn), vảy có màu đỏ. Hai bên thân có các dải sọc trắng. Vây ngực màu vàng, đuôi màu trắng.

== Sinh thái ==
Thức ăn của "C. atrilunula" là tảo và san hô. "C. atrilunula" thường sống đơn độc và có tính cảnh giác cao khi bơi lang thang giữa các rạn san hô.
Chlorurus sordidus

Chlorurus sordidus là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1775.

== Từ nguyên ==
Tính từ định danh của loài này trong tiếng Latinh có nghĩa là "dơ bẩn", hàm ý đề cập đến màu gỉ sét (nâu đỏ) của cá cái.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. sordidus" được cho là có phạm vi trải rộng trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, tuy nhiên quần thể hiện tại của chúng chỉ giới hạn ở Ấn Độ Dương, và quần thể còn lại ở Thái Bình Dương là của loài "Chlorurus spilurus". Việc phân loại dựa trên sự khác biệt về trình tự ty thể và hình thái. Theo J. H. Choat, có khả năng quần thể "C. sordidus" ở Biển Đỏ cũng sẽ là một loài riêng biệt.

Từ Biển Đỏ và vịnh Ba Tư, loài này được ghi nhận tại bờ biển Oman và Yemen, dọc theo bờ biển Đông Phi về phía nam đến Nam Phi; bao gồm Madagascar và các đảo quốc xung quanh; từ bờ biển phía nam Ấn Độ trải dài đến Maldives, Sri Lanka và quần đảo Chagos; từ biển Andaman trải dài xuống đảo Sumatra và Java (Indonesia), cũng như quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (Úc).

"C. sordidus" sống gần các rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 50 m; cá con có thể sống trong các thảm cỏ biển.

== Mô tả ==
"C. sordidus" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 40 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục, mõm tròn. Vây đuôi cụt, hơi lõm ở nhiều cá thể đực lớn. "C. sordidus" đực có thân màu xanh lục lam sẫm với các vạch màu hồng tím trên vảy. Đầu và cuống đuôi có màu xanh sáng hơn thân. Trên mõm có một dải màu tím nổi bật. Trên môi và dưới cằm có các vệt màu xanh. Hai bên má có thể có màu vàng lục. Ở khu vực Biển Đỏ, nhiều cá thể "C. sordidus" đực có thân sẫm nâu.

Cá cái có màu nâu đỏ (đỏ tươi ở quanh miệng và vùng dưới đầu), có các hàng đốm trắng dọc hai bên thân. Một vùng màu trắng chứa một đốm nâu bên trong thường xuất hiện ở cuống đuôi. Vùng trắng này và các hàng đốm trắng có thể biến mất và nhanh chóng xuất hiện trở lại. Cá con màu nâu sẫm với các sọc ngang màu trắng đến vàng nhạt.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. sordidus" là tảo. "C. sordidus" có xu hướng hợp thành đàn và cùng kiếm ăn trên các rạn san hô. "C. sordidus" là một loài lưỡng tính tiền nữ, tức cá đực là từ cá cái chuyển đổi giới tính mà thành.

"C. sordidus" được đánh bắt để làm thực phẩm.
Chlorurus perspicillatus

Chlorurus perspicillatus là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1879.

== Từ nguyên ==
Tính từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có đeo kính", không rõ hàm ý, có lẽ đề cập đến vệt tím viền xanh ở trước mắt của cá đực.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. perspicillatus" là loài đặc hữu của quần đảo Hawaii và đảo Johnston gần đó. Chúng sống gần các rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 71 m.

== Mô tả ==
"C. perspicillatus" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 66 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. "C. perspicillatus" đực có màu xanh lục lam, lốm đốm các chấm màu hồng da cam ở thân trước, vảy ở thân sau có viền cùng màu. Vùng trước mắt có một dải màu tím viền xanh lam băng ngang trán. Những con đực trưởng thành có bướu lớn trước trán. Cá cái có màu nâu sẫm, ửng đỏ tươi ở các vây. Cuống đuôi và gốc vây đuôi có màu trắng nổi bật.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. perspicillatus" là tảo. "C. perspicillatus" thường sống đơn độc hoặc bơi thành các đàn nhỏ trên các rạn san hô. Sự lai tạp giữa "C. perspicillatus" với "Chlorurus spilurus" đã được ghi nhận ở Hawaii. Là một loài lưỡng tính tiền nữ, "C. perspicillatus" chuyển đổi từ cá cái thành cá đực khi đạt đến chiều dài khoảng 44–50 cm.

"C. perspicillatus" đang bị đánh bắt quá mức ở Hawaii.
Chlorurus bowersi

Chlorurus bowersi là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1909.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài được đặt theo tên của George M. Bowers, người đứng đầu Ủy ban Cá Hoa Kỳ.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. bowersi" có phạm vi phân bố ở Tây Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận tại những vị trí sau: quần đảo Ryukyu (Nhật Bản); đảo Đài Loan và Hồng Kông; quần đảo Trường Sa (Việt Nam); Philippines; Palau; Chuuk (Liên bang Micronesia); rải rác ở một số các đảo thuộc Indonesia, bao gồm quần đảo Riau, Java, đảo Komodo, Halmahera và Tây Papua (bao gồm quần đảo Raja Ampat).

Loài này sống gần các rạn san hô ven bờ và trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 25 m.

== Loài bị đe dọa ==
"C. bowersi" có phạm vi tương đối nhỏ hẹp ở khu vực Thái Bình Dương. Tuy nhiên, loài này đang bị đánh bắt quá mức trong toàn bộ vùng phạm vi của chúng, dự kiến tỉ lệ suy giảm của loài này có thể sẽ gia tăng. Vì thế, "C. bowersi" được xếp vào danh sách Loài sắp bị đe dọa.

== Mô tả ==
"C. bowersi" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 40 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục; vây đuôi cụt ở cả hai giới. "C. bowersi" đực trưởng thành có màu xanh lục sẫm với các vạch màu hồng tím trên mỗi vảy. Trên mõm có một vùng màu tím. Sau mắt có một vùng màu cam phớt vàng, lan rộng thành hình tam giác. Vây lưng và vây hậu môn có các dải sọc ngang màu hồng tím (khi được quan sát dưới nước, nhưng có màu vàng cam khi vừa mới chết), 2 trên vây lưng và 1 trên vây hậu môn. Vây bụng vàng, có viền xanh. Vây ngực trong suốt, phớt vàng; rìa trên và gốc vây màu xanh. Quanh mõm và trên cằm có các vệt màu xanh lam.

"C. bowersi" là một loài chị em với "Chlorurus bleekeri". Cá cái của hai loài có hình thái tương tự nhau.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. bowersi" chủ yếu là tảo. "C. bowersi" thường sống đơn độc và ghép cặp vào mùa sinh sản.

"C. bowersi" được đánh bắt để làm thực phẩm và cũng được nuôi làm cá cảnh ở các thủy cung.
Chlorurus genazonatus

Chlorurus genazonatus là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1983.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của chi được ghép bởi hai từ trong tiếng Latinh: "genys" ("má") và "zonatus" ("có dải, vệt"), hàm ý đề cập đến dải màu xanh tím và xanh lục lam trên má của cá đực.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. genazonatus" là loài đặc hữu của Biển Đỏ và vịnh Aden. Chúng sống gần các rạn san hô viền bờ ở độ sâu khoảng từ 6 đến 31 m, nhưng được quan sát phổ biến ở độ sâu hơn 20 m.

== Mô tả ==
"C. genazonatus" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 31 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Như những loài cùng chi, "C. genazonatus" là loài dị hình giới tính. Cá đực có màu lục lam với các vạch màu hồng tím trên vảy. Dưới mắt của cá đực có vệt màu xanh lam sáng, bên dưới vệt xanh này là một vùng màu xanh tím. Cá cái có màu nâu sẫm với các vạch đỏ trên vảy; cuống đuôi phớt đỏ.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. genazonatus" là tảo. "C. genazonatus" có thể sống đơn độc hoặc hợp thành nhóm trên các rạn san hô.

"C. genazonatus" ít được đánh bắt vì chúng có kích thước nhỏ và sống ở vùng nước tương đối sâu.
Chlorurus rhakoura

Chlorurus rhakoura là một loài cá biển thuộc chi "Chlorurus" trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1997.

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Hy Lạp cổ đại: "rhákos" ("ῥάκος", "giẻ rách") và "ourá" ("οὐρά", "đuôi"), hàm ý đề cập đến vây đuôi có vẻ ngoài "rách rưới" của chúng.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
"C. rhakoura" được ghi nhận rải rác ở Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương. Loài này được biết đến tại những vị trí sau, bao gồm: Sri Lanka; vịnh Mannar (Ấn Độ); phía bắc bang Tây Úc (Exmouth và quần đảo Dampier); các đảo Sumatra, Simeulue và Halmahera (Indonesia); bờ biển Andaman thuộc Thái Lan; và bờ biển Bangladesh.

Năm 2017, một nhóm gồm 6 cá thể "C. rhakoura" được đánh bắt ngoài khơi đảo Sicilia (Ý) ở độ sâu khoảng 40–50 m. Đây là loài cá mó du nhập thứ hai được biết đến ở Địa Trung Hải, trước đó là "Scarus ghobban".

Môi trường sống của loài này là các rạn san hô gần bờ.

== Mô tả ==
"C. rhakoura" có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 44 cm. Cơ thể thuôn dài, hình bầu dục. "C. rhakoura" cùng với hai loài khác là"Chlorurus cyanescens" và "Chlorurus oedema" được xếp chung vào một nhóm phức hợp loài. Cả 3 loài này đều có chung đặc điểm là cục bướu lớn trên trán của cá đực trưởng thành. Khác với hai loài sau, vây đuôi của "C. rhakoura" có tia vây thò ra ngoài, làm vây đuôi của chúng mang vẻ "rách rưới".

"C. rhakoura" có màu nâu xám đến xanh lam tím rất thẫm, vảy trên thân có màu lục lam với viền màu tím sẫm. Vây hậu môn và vây bụng có viền màu xanh sáng. Tấm răng có màu trắng phớt xanh.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 14–15.

== Sinh thái học ==
Thức ăn của "C. rhakoura" là tảo. "C. rhakoura" có thể sống đơn độc hoặc hợp thành nhóm nhỏ.
Nhà thờ Zion, Batticaloa

Nhà thờ Zion là một nhà thờ Tin Lành nằm ở Batticaloa. Nhà thờ tọa lạc tại 34A, Đường Trung tâm, Tỉnh Miền Đông, Batticaloa.

Nhà thờ Zion được thành lập bởi Mục sư Inpam Moses vào năm 1974. Đây là một chi nhánh của Nhà thờ Ngọn hải đăng ở Kandy. Mục sư cao cấp là Mục sư Roshan Mahesan.

==Vụ đánh bom chủ nhật Phục Sinh 2019==
Nhà thờ là một trong những địa điểm bị ảnh hưởng trong các cuộc tấn công khủng bố xảy ra vào Chủ nhật Phục sinh vào ngày 21 tháng 4 năm 2019. Vụ nổ diễn ra tại nhà thờ trong khoảng thời gian từ 8h45 đến 9h30 sáng tại địa phương trong sự kiện lớn. Khoảng 25 thương vong đã được báo cáo trong các vụ đánh bom nhà thờ và một số thương vong cũng được báo cáo gần vị trí của nhà thờ. Mục sư của nhà thờ, Rev Roshan Mahesan, không ở Batticaloa vào thời điểm vụ đánh bom khi ông đến thăm Nhà thờ Faith Tamil Baptist ở Thung lũng Grorud của Oslo ở Na Uy.
Nhà thờ Thánh Sebastian, Negombo

Nhà thờ Thánh Sebastian, Negombo còn được gọi là Nhà thờ Thánh Sebastian, Wella Veediya là một nhà thờ Công giáo La Mã ở Negombo, Sri Lanka. Nó được tạo hình trên Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims ở Pháp và được xây dựng theo phong cách kiến trúc Gothic. Saint Sebastian là vị thánh bảo trợ của thành phố Negombo.

==Vị trí==
Nhà thờ nằm trên đường phố San Sebastian ở Negombo.

==Lịch sử==
Nhà thờ được thiết kế bởi Cha G. Gannon, linh mục giáo xứ Sea Street. Mặc dù viên đá nền tảng được đặt bởi Tổng Giám mục của Colombo, Pierre-Guillaume Marque, vào ngày 2 tháng 2 năm 1936, việc xây dựng đã không được hoàn thành cho đến mười năm sau. Nó đã thay thế một nhà thờ nhỏ hơn để đáp ứng số giáo dân ngày càng tăng trong thành phố đa số công giáo. Nó được cho là mô phỏng theo phong cách kiến trúc Gothic trên các đường của Nhà thờ Reims ở Pháp. Một cái bóng của nhà thờ này được nhìn thấy ở đầm phá Negombo.

Nhà thờ này là một trong nhiều nhà thờ ở Sri Lanka dành riêng cho St Sebastian, người được coi là một vị tử đạo trong lịch sử Giáo hội Công giáo. Sự tôn kính của ông đặc biệt được tôn vinh để tìm kiếm sự cứu trợ từ dịch bệnh. Một lễ hội gọi là "Lễ St Sebastian" được tổ chức hàng năm tại đây vào tháng giêng. Một bộ phim truyền hình kể chuyện về Cuộc đời của Sebastian từng được ban hành ở đây trước năm 1950. Bây giờ, "Raja Tunkattuwa", một bộ phim ngôn ngữ Sinhalese về Ba vị vua được tổ chức tại đây vào dịp Giáng sinh.

==Lễ hội==
Tại nhà thờ St. Sebastian, một lễ hội hàng năm dành riêng cho thánh Sebastian được tổ chức vào ngày 20 tháng 1. Nhân dịp này, một cột cờ được trang trí được dán tại khuôn viên nhà thờ. Đám rước cũng được tổ chức và thực phẩm được phục vụ miễn phí cho người nghèo.
Khách sạn Cinnamon Grand

Khách sạn Cinnamon Grand (tiếng Anh: Cinnamon Grand Hotel), trước đây được gọi là Khách sạn Lanka Oberoi, là một khách sạn 5 sao sang trọng ở thủ đô Colombo, Sri Lanka. Đây là một trong ba khách sạn thu hút khách du lịch nổi tiếng ở Colombo cùng với khách sạn Kingsbury và khách sạn Shangri-La. Khách sạn tọa lạc tại 77 Galle Road, Western Province, Kollupitiya, Colombo.

==Cuộc tấn công khủng bố==
Vào ngày 28 tháng 1 năm 1984, một quả bom đã phát nổ trong khách sạn này. Một nhân viên đã bị giết.

Đây là một trong những địa điểm xảy ra tấn công khủng bố vào lễ Phục sinh 2019 cùng với hai khách sạn khác là khách sạn Kingsbury và khách sạn Shangri-La. Raadhika Sarathkumar, một nữ diễn viên người Ấn Độ Tamil đã thoát chết trong một vụ nổ bom xảy ra tại khách sạn Cinnamon Grand, nơi cô có mặt sau khi kết thúc việc quay phim.
Màng ngăn âm đạo

Màng ngăn âm đạo là một phương pháp kiểm soát sinh sản theo kiểu ngăn chặn. Nó có hiệu quả vừa phải, với tỷ lệ thất bại một năm khoảng 12% với việc sử dụng thông thường. Nó được đặt trên cổ tử cung với chất diệt tinh trùng trước khi quan hệ tình dục và để tại chỗ ít nhất sáu giờ sau khi quan hệ. Nói chung nên cần đến bác sĩ tư vấn để chọn kích thước màng ngăn phù hợp.

Tác dụng phụ của nó thường rất ít. Sử dụng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn âm đạo và nhiễm trùng đường tiết niệu. Nếu để trong âm đạo trong hơn 24 giờ hội chứng sốc nhiễm độc có thể xảy ra. Mặc dù sử dụng có thể làm giảm nguy cơ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, nhưng nó không hiệu quả lắm. Có một số loại màng ngăn với thiết kế vành và lò xo khác nhau. Chúng có thể được làm từ latex, silicone hoặc cao su tự nhiên. Màng ngăn âm đạo làm việc bằng cách chặn truy cập và giữ chất diệt tinh trùng gần cổ tử cung.

Màng ngăn âm đạo được sử dụng vào khoảng năm 1882. Nó nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần có trong hệ thống y tế. Ở Vương quốc Anh, giá cả theo NHS là dưới 10 bảng Anh mỗi người. Tại Hoa Kỳ, chúng có giá khoảng 15 đến 75 USD và là phương pháp ngừa thai của 0,3% người dân. Những chi phí này không bao gồm chi phí cho chất diệt tinh trùng.

== Sử dụng y tế ==
Trước khi chèn hoặc tháo màng ngăn, trước tiên người ta phải rửa tay để tránh đưa vi khuẩn có hại vào ống âm đạo.

Vành của một màng chắn được ép thành hình bầu dục hoặc hình vòng cung để chèn. Một chất bôi trơn gốc nước (thường là chất diệt tinh trùng) có thể được áp dụng cho vành của màng ngăn để hỗ trợ chèn. Một muỗng cà phê (5 mL) chất diệt tinh trùng có thể được đặt trong vòm của màng ngăn âm đạo trước khi chèn, hoặc với một dụng cụ sau khi đặt.

Màng ngăn âm đạo phải được đưa vào trước khi quan hệ tình dục, và ở lại trong âm đạo trong 6 đến 8 giờ sau khi xuất tinh lần cuối của một người đàn ông. Đối với nhiều hành vi giao hợp, nên đưa thêm 5 ml chất diệt tinh trùng vào âm đạo (không đưa vào màng ngăn. Không nên phá vỡ niêm phong của màng ngăn) trước mỗi hành vi tình dục. Sau khi đưa ra ngoài, màng ngăn phải được làm sạch bằng nước xà phòng nhẹ ấm trước khi lưu trữ. Màng ngăn âm đạo phải được gỡ bỏ để làm sạch ít nhất 24 giờ một lần và có thể được đưa vào lại ngay lập tức.

Các sản phẩm gốc dầu không nên được sử dụng với màng chắn latex. Chất bôi trơn hoặc thuốc âm đạo có chứa dầu sẽ làm cho chất lượng màng ngăn nhanh chóng xuống cấp và làm tăng đáng kể khả năng vỡ hoặc rách màng.

Màng làm bằng cao su tự nhiên sẽ xuống cấp theo thời gian. Tùy thuộc vào điều kiện sử dụng và lưu trữ, một màng chắn latex nên được thay thế sau mỗi một đến ba năm. Màng chắn silicon có thể tồn tại lâu hơn nhiều - tối đa đến mười năm.
Sông Saint Marys

Sông Saint Marys (St. Marys) (Tiếng Pháp: "rivière Sainte-Marie"), đôi khi được viết là St. Mary's, bắt nguồn từ vịnh Whitefish ở hồ Thượng và chảy 120 km về hướng Đông Nam và đổ vào hồ Huron khiến độ cao của dòng sông giảm 7 m. Nguyên chiều dài con sông là một biên giới tự nhiên giữa Canada và Hoa Kỳ, chia cắt bang Michigan của Hoa Kỳ và tỉnh Ontario của Canada.

Hai thành phố "sinh đôi": Sault Ste. Marie ở Hoa Kỳ và Sault Ste. Marie ở Canada được kết nối bởi cầu quốc tế Sault Ste. Marie. Ghềnh sông St. Marys nằm ngay trước lối thoát của St. Marys ra khỏi hồ Thượng, cho phép các tàu, thuyền chở hàng có thể đi qua thông qua âu thuyền Soo và kênh St. Marys.

Hai phụ lưu của sông nằm trong tỉnh Ontario là sông Bar và Garden. Các phụ lưu khác ở Canada là suối Fort, sông Root, sông Little Carp, sông Big Carp, sông Desbarats, sông Lower Echo và sông Two Trees. Các phụ lưu nằm trong Hoa Kỳ là sông Waiska, sông Charlotte, sông Munuscong, sông Little Munuscong và sông Gogomain.
Đặng Thị Kim Liên

Đặng Thị Kim Liên có thể là:
- Đặng Thị Kim Liên, sinh năm 1966, nữ chính trị gia, người Đà Nẵng, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng
- Đặng Thi Kim Liên, sinh năm 1980, nữ chính trị gia, người Yên Bái, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 tỉnh Yên Bái
Lý thuyết Automat

Lý thuyết Automata là nghiên cứu về máy trừu tượng và automata, cũng như các vấn đề tính toán có thể được giải quyết bằng cách sử dụng chúng. Đó là một lý thuyết trong khoa học máy tính lý thuyết và toán học rời rạc (một môn học trong cả toán học và khoa học máy tính). Từ automata (số nhiều của automaton) xuất phát từ tiếng Hy Lạp αὐτόματα, có nghĩa là "tự hành động".

Hình bên phải minh họa một máy trạng thái hữu hạn, thuộc về một loại máy tự động nổi tiếng. Máy tự động này bao gồm các trạng thái (được biểu thị trong hình bằng các vòng tròn) và chuyển tiếp (được biểu thị bằng mũi tên). Khi automaton nhìn thấy một biểu tượng của đầu vào, nó thực hiện chuyển đổi (hoặc nhảy) sang trạng thái khác, theo chức năng chuyển đổi của nó, lấy trạng thái hiện tại và biểu tượng tiếp theo làm đầu vào.

Lý thuyết tự động liên quan chặt chẽ với lý thuyết ngôn ngữ hình thức. Máy tự động là một đại diện hữu hạn của một ngôn ngữ hình thức có thể là một tập hợp vô hạn. Automata thường được phân loại theo lớp ngôn ngữ hình thức mà họ có thể nhận ra, thường được minh họa bằng hệ thống phân cấp Chomsky, mô tả mối quan hệ giữa các ngôn ngữ khác nhau và các loại logic chính thức.

Automata đóng vai trò chính trong lý thuyết tính toán, xây dựng trình biên dịch, trí tuệ nhân tạo, phân tích cú pháp và xác minh hình thức.
Dương Chính Ngọ

Dương Chính Ngọ (sinh tháng 1 năm 1941) là chính khách nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông từng giữ chức Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hồ Nam, Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân tỉnh Hồ Nam và Tỉnh trưởng Chỉnh phủ Nhân dân tỉnh Hồ Nam.

==Tiểu sử==
Dương Chính Ngọ là người dân tộc Thổ Gia, sinh tháng 1 năm 1941, người huyện Long Sơn, tỉnh Hồ Nam. Ông tham gia công tác từ tháng 8 năm 1960, là giáo viên huyện Long Sơn. Tháng 8 năm 1969, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc. 

Tháng 6 năm 1970, ông được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng huyện Long Sơn, Phó Bí thư Huyện ủy Long Sơn. Tháng 1 năm 1978, ông được bổ nhiệm giữ chức Bí thư Huyện ủy Long Sơn. Tháng 11 năm 1978, ông kiêm nhiệm chức vụ Ủy viên Ban Thường vụ Châu ủy Tương Tây. Tháng 7 năm 1981, ông được bổ nhiệm làm Ủy viên Ban Thường vụ Châu ủy Tương Tây, Phó Châu trưởng Chính phủ nhân dân Châu tự trị dân tộc Thổ Gia, dân tộc Miêu Tương Tây. Tháng 6 năm 1983, ông được bổ nhiệm giữ chức Bí thư Châu ủy Tương Tây. Tháng 6 năm 1985, ông kiêm nhiệm chức vụ Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hồ Nam.

Từ tháng 3 năm 1990, ông giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy Hồ Nam. Tháng 1 năm 1995, ông được bổ nhiệm làm Phó Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân, quyền Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hồ Nam. Tháng 2 năm 1995, ông được bầu bổ sung làm Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hồ Nam. Tháng 9 năm 1998, ông được Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc bổ nhiệm làm Bí thư Tỉnh ủy Hồ Nam. Tháng 2 năm 1999, ông được bầu kiêm nhiệm chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân tỉnh Hồ Nam.

Ông giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Hồ Nam cho đến tháng 12 năm 2005, thay ông ở vị trí này là Trương Xuân Hiền. Ông cũng thôi giữ chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân tỉnh Hồ Nam vào tháng 1 năm 2006.

Ông là Ủy viên dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XII và Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIII, XIV, XV, XVI.

== Xem thêm ==
- Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
- Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hồ Nam
- Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
- Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hồ Nam
Đặng Thị Kim Liên (Đà Nẵng)

Đặng Thị Kim Liên (sinh ngày 14 tháng 11 năm 1966) là nữ chính trị gia người Việt Nam. Bà từng giữ chức vụ Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng nhiệm kì 2019-2024.

==Tiểu sử==
Đặng Thị Kim Liên sinh ngày 14 tháng 11 năm 1966 tại xã Hòa Tiến, huyện Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Hòa Tiến, thành phố Đà Nẵng).

Bà có trình độ chuyên môn là Thạc sĩ quản lí giáo dục, là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Bà từng giữ chức vụ Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng.

Ngày 8 tháng 3 năm 2016, tại Hội nghị (bất thường) Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, 100% Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam (có mặt) đã bầu bổ sung bà Đặng Thị Kim Liên, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố, Bí thư Đảng đoàn Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, giữ chức vụ Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng.

Ngày 24 tháng 6 năm 2016, Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng khóa X nhiệm kỳ 2014-2019 đã hiệp thương bầu bà Đặng Thị Kim Liên, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng, giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng thay ông Nguyễn Mạnh Hùng nghỉ hưu theo chế độ.

Ngày 10 tháng 5 năm 2019, Đại hội Đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng lần thứ XI, nhiệm kỳ 2019-2024 đã khai mạc. Bà Đặng Thị Kim Liên tiếp tục được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng.
Chữ Tày Lự mới

Chữ Tày Lự mới (New Tai Lue) là bảng chữ cái dùng cho viết tiếng Lự hay tiếng Tày Lự (Tai Lü).

Chữ Tày Lự mới được phát triển ở Trung Quốc vào những năm 1950, dựa trên bảng chữ cái Tai Tham truyền thống được phát triển vào cỡ năm 1200. Vì thế chữ còn được gọi là Tây Song Bản Nạp tân Thái văn (西双版纳傣文) hay chữ Tày Lự giản thể. Chính phủ Trung Quốc quảng bá bộ chữ mới thay thế cho bộ chữ cũ hơn. Tuy nhiên, việc dạy chữ là không bắt buộc và kết quả là nhiều người không biết đến "chữ Tày Lự mới".

Các cộng đồng người Lự ở Myanmar, Lào, Thái Lan và Việt Nam vẫn sử dụng bảng chữ cái Tai Tham.

== Liên kết ngoài ==
- SeaSite: Tai Lue, under construction
- Omniglot - Tai Lue script
Trung Hoa Dân Quốc trong chiến tranh Việt Nam

Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan), thường được gọi là Quốc Dân Đảng Trung Quốc ủng hộ miền Nam Việt Nam (Việt Nam Cộng Hòa) trong chiến tranh Việt Nam. Cả hai đều là các quốc gia châu Á chống cộng chiến đấu chống lại các chế độ cộng sản đối địch, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ở tại đại lục và Bắc Việt Nam (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa).

Từ tháng 11 năm 1967, Trung Hoa Dân Quốc đã bí mật điều hành một đội vận tải hàng hóa để hỗ trợ Hoa Kỳ và ROV. Nó dựa trên sự hình thành hiện có của phi đội 34 của Không quân ROC. Sức mạnh của đơn vị bao gồm hai máy bay chở hàng, bảy sĩ quan bay và hai thợ máy, mặc dù số lượng nhân viên quân sự cao hơn đã tham gia thông qua luân chuyển. Nó được giao nhiệm vụ vận chuyển hàng không, airdrop và trinh sát điện tử. Khoảng 25 thành viên của đơn vị đã thiệt mạng, trong đó có 17 phi công và phi công phụ, và ba máy bay bị mất. Sự tham gia của ROC khác tại Việt Nam bao gồm một trạm nghe bí mật, các đội trinh sát và đột kích đặc biệt, cố vấn quân sự và các hoạt động hàng không dân sự (chi phí thêm hai máy bay do tên lửa AA do Việt Nam vận hành).

Trung Hoa Dân Quốc cũng cung cấp các đơn vị huấn luyện quân sự cho các đơn vị lặn Nam Việt Nam. Các đơn vị được đào tạo ROC cuối cùng sẽ trở thành đơn vị Liên Đội Người Nhái (LDMN) hoặc Frogman bằng tiếng Anh. Ngoài các huấn luyện viên lặn còn có hàng trăm nhân viên quân sự. Các chỉ huy quân sự từ Trung Hoa Dân Quốc đã bị quân đội cộng sản bắt ba lần, vào ngày 16 tháng 7 năm 1961 tháng 7 năm 1963 và một lần nữa vào ngày 23 tháng 10 năm 1963, cố gắng xâm nhập miền Bắc Việt Nam.

Đảo Đài Loan là một địa điểm R&R phổ biến cho các thành viên nghĩa vụ quân sự Hoa Kỳ.

== Xem thêm ==
- Quốc Dân Đảng ở Miến Điện
- Trung Hoa Dân quốc trong Chiến tranh Triều Tiên
Phan Hữu Dật

Phan Hữu Dật (1 tháng 6 năm 1928 – 18 tháng 4 năm 2019) là giáo sư, Nhà giáo nhân dân, tiến sĩ Sử học, nhà nghiên cứu dân tộc học hàng đầu của Việt Nam.

==Xuất thân và giáo dục==
Phan Hữu Dật sinh ngày 1 tháng 6 năm 1928 (Mậu Thìn) tại tỉnh Thừa Thiên – Huế, nguyên quán tại làng Thanh Lương, xã Hương Xuân, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

Năm 1961, Phan Hữu Dật tốt nghiệp đại học ngành Dân tộc học tại khoa Lịch sử, Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên M. V. Lomonosov.
Năm 1963, Phan Hữu Dật nhận bằng Tiến sĩ Sử học tại khoa Sử học, Đại học Quốc gia Moskva.

Năm 1996, Phan Hữu Dật được Nhà nước Việt Nam công nhận học hàm Giáo sư.

Năm 2008, Phan Hữu Dật được phong tặng danh hiệu Nhà giáo nhân dân.
==Sự nghiệp==
Phan Hữu Dật là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Từ năm 1970 đến năm 1975, Phan Hữu Dật là Chủ nhiệm Khoa Lịch sử Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.
Mùa xuân năm 1975, Phan Hữu Dật theo chân quân giải phóng tiếp quản Sài Gòn.

Từ năm 1975 đến năm 1977, ông làm Trưởng ban phụ trách Viện Đại học Sài Gòn, Trưởng ban Phụ trách Đại học Văn khoa Sài Gòn, Hiệu trưởng trường Đại học Văn khoa Sài Gòn.

Từ năm 1986 đến năm 1988, ông là Chủ nhiệm Bộ môn Dân tộc học, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Từ năm 1977 đến năm 1981, ông là Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Từ năm 1981 đến năm 1985, ông giữ chức vụ Quyền Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Từ năm 1985 đến năm 1988, Phan Hữu Dật giữ chức vụ Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Từ năm 1994 cho đến khi nghỉ hưu, Phan Hữu Dật giữ chức vụ Ủy viên Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển bách khoa Việt Nam, Phó tổng biên tập kiêm trưởng ban chuyên ngành Dân tộc học Từ điển bách khoa Việt Nam.
Ông là Giáo sư Danh dự Đại học Tổng hợp Lô-mô-nô-xốp (Liên Xô), Đại học Paris VII (Cộng hòa Pháp), nguyên Chủ tịch Hội Dân tộc học Việt Nam (1998–2003), nguyên Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Đại học Quốc gia Hà Nội khóa I.

==Qua đời==
Phan Hữu Dật qua đời vào lúc 2 giờ 52 phút ngày 18 tháng 4 năm 2019, hưởng thọ 92 tuổi, tại Hà Nội. Ông được điện táng tại nghĩa trang Văn Điển, huyện Thanh Trì, Hà Nội vào 13 giờ ngày 21 tháng 4 năm 2019.

==Tác phẩm==
Phan Hữu Dật để lại hơn 100 công trình nghiên cứu về Dân tộc học.

===Sách chuyên khảo===
Có 9 sách chuyên khảo gồm:

1. Cơ sở Dân tộc học (1973) (giáo trình)
2. Văn hóa lễ hội của các dân tộc ở Đông Nam Á (1992)
3. Lễ cầu mùa của các dân tộc ở Việt Nam (1994)
4. Văn hóa Thái Việt Nam (viết chung với Cầm Trọng, 1995)
5. Phương sách dùng người của cha ông ta trong lịch sử (1998)
6. Một số vấn đề về Dân tộc học Việt Nam (1998)
7. Góp phần nghiên cứu Dân tộc học Việt Nam (2003)

===Báo khoa học===
- Dân tộc học Xô-viết (1961)
- ASEMI (1978)

==Phong thưởng==
- Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhì (1957) và hạng Ba (1964)
- Huân chương chống Mỹ cứu nước hạng Nhì (1985)
- Huân chương Lao động hạng Ba (1985)
- Huân chương Lao động hạng Nhất (1998)
- Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
- Giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ (2005) cho công trình "Một số vấn đề về Dân tộc học Việt Nam" (1998)
Siu Pui

Siu Pui hay Ama Thương bí danh Siu Thoanh (19/8/1931 - 1/2/2019) là một chính khách Việt Nam, sắc tộc Gia Rai cự Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Đắk Lắk. Sinh tại làng Djrêk nay thị trấn Nhơn Hòa, huyện Chư Pưh, tỉnh Gia Lai.

Ông được đào tạo bác sĩ ở miền bắc, trưởng ban Tuyên huấn của tỉnh, Trưởng ban Kinh tài, Trưởng ban Thương binh. Năm 1975, ông giữ cương vị Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Đắk Lắk.

Chủ tịch Ủy ban Quân quản thị xã Cheo Reo (thị xã Ayun Pa ngày nay),

Ông về hưu sống tại đường Hùng Vương, phường Tự An, TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đến khi mất.

== Liên kết ngoài ==
Gặp ông Siu Pui - nguyên Chủ tịch Ủy ban Quân quản thị xã Cheo Reo