Chung kết môn Bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019 – Nam

Vào ngày 10 tháng 12 năm 2019, trận đấu tranh huy chương vàng môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019 giữa hai đội tuyển bóng đá quốc gia ở cấp độ U-22 tại khu vực Đông Nam Á là Indonesia và Việt Nam, đã diễn ra tại Sân vận động tưởng niệm Rizal tại Manila, Philippines. Trận đấu này nằm trong khuôn khổ ngày thi đấu cuối cùng của kỳ Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 30 diễn ra tại quốc gia này.

Việt Nam đã giành chiến thắng trước Indonesia với tỷ số 3–0, qua đó chính thức giành huy chương vàng ở nội dung thi đấu này. Đây là lần đầu tiên Việt Nam giành huy chương vàng ở nội dung bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games), đồng thời là lần đầu tiên Việt Nam giành được huy chương vàng ở nội dung bóng đá nam với tư cách là một quốc gia thống nhất, sau tấm huy chương vàng của đội tuyển Việt Nam Cộng hòa tại kỳ Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á 1959. Ngoài ra, thành tích này cũng là một trong những thành tích nổi bật của huấn luyện viên Park Hang-seo đối với bóng đá Việt Nam, và là một trong những dấu ấn nổi bật của bóng đá Việt Nam trong năm 2019.

== Bối cảnh ==
Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019 là lần tổ chức thứ 30 của Đại hội Thể thao Đông Nam Á, sự kiện thể thao đa môn lớn nhất khu vực Đông Nam Á, diễn ra tại Philippines từ ngày 30 tháng 11 đến ngày 11 tháng 12 năm 2019. Tuy nhiên, do lịch thi đấu dày đặc, một số môn thi đấu đã bắt đầu trước lễ khai mạc, sớm nhất là từ ngày 24 tháng 11. Môn bóng đá của kỳ đại hội này diễn ra từ ngày 25 tháng 11 đến ngày 10 tháng 12 năm 2019.

Trước kỳ đại hội này, Việt Nam và Indonesia đều bước vào kỳ đại hội với quyết tâm cao độ và kỳ vọng lớn từ người hâm mộ, trong bối cảnh cả hai nền bóng đá đều từng trải qua những giai đoạn dài không đạt được thành tích cao nhất tại đấu trường khu vực. Về phía Việt Nam, đội tuyển U-22 nước này bước vào kỳ đại hội với áp lực lịch sử nặng nề. Dù là một trong những nền bóng đá mạnh tại Đông Nam Á, bóng đá nam Việt Nam chưa từng giành được huy chương vàng SEA Games kể từ khi nội dung thi đấu này giới hạn độ tuổi cho các cầu thủ U23 (và sau này là U22) kể từ kỳ kỳ đại hội lần thứ 21 diễn ra tại Malaysia vào năm 2001. Đặc biệt, tại kỳ SEA Games lần thứ 29 diễn ra tại Malaysia hai năm trước đó, U22 Việt Nam khi đó được dẫn dắt bởi HLV Nguyễn Hữu Thắng đã gây thất vọng lớn khi không thể vượt qua vòng bảng, trong đó có thất bại 0–3 trước Thái Lan – trận đấu được xem là dấu chấm hết cho hành trình của đội tuyển tại giải đấu. Ngoài ra, Việt Nam còn có một kỳ SEA Games đáng thất vọng khác là ở kỳ đại hội lần thứ 26 tại Indonesia, nơi mà U-23 Việt Nam để thua 1–4 trước U23 Myanmar ở trận tranh huy chương đồng. Thành tích nghèo nàn ở các kỳ SEA Games trước đã khiến chiếc huy chương vàng trở thành nỗi khát khao kéo dài nhiều thập kỷ với bóng đá nam Việt Nam.

Trong khi đó, Indonesia cũng mang theo nhiều kỳ vọng nhưng đồng thời đối mặt với những thách thức riêng. Đội bóng của nước này đã từng giành huy chương vàng môn bóng đá nam SEA Games một lần duy nhất vào năm 1991, cũng tại Philippines, và từ đó đến nay liên tục hụt hơi trong cuộc đua giành huy chương vàng. Dù Indonesia là một trong những quốc gia có truyền thống bóng đá lâu đời và sở hữu lực lượng cổ động viên đông đảo, nhưng những năm gần đây, nền bóng đá nước này gặp nhiều biến động cả về chuyên môn lẫn tổ chức. Trước SEA Games 2019, đội U22 Indonesia được đánh giá là có tiềm năng khi sở hữu nhiều cầu thủ trẻ thi đấu nổi bật tại các giải trong nước, đồng thời có sự chuẩn bị kỹ lưỡng dưới sự dẫn dắt của HLV Indra Sjafri.

== Đường đến chung kết ==
=== Indonesia ===
Indonesia nằm ở bảng B – bảng đấu được đánh giá là khó khăn nhất giải với sự góp mặt của Thái Lan, Việt Nam, Singapore, Lào và Brunei. Ngay trong trận ra quân, đội bóng xứ vạn đảo đã tạo nên cú sốc khi đánh bại Thái Lan với tỷ số 2–0. Đây được xem là chiến thắng mang tính chất mở đầu, không chỉ giúp Indonesia tạo lợi thế về điểm số mà còn khẳng định vị thế của họ trước các đối thủ còn lại trong bảng đấu được xem là khó khăn nhất giải. Sự tự tin tiếp tục được duy trì trong các lượt trận sau, khi Indonesia lần lượt vượt qua Singapore với tỷ số 2–0 trong một trận đấu kiểm soát tốt thế trận, rồi giành chiến thắng áp đảo 8–0 trước Brunei – một trong những tỉ số đậm nhất của vòng bảng. Ở lượt trận áp chót, đội tiếp tục thể hiện sức mạnh tấn công với chiến thắng 4–0 trước Lào, cho thấy hiệu suất ghi bàn ổn định và khả năng giữ sạch lưới đáng nể.

Trận đấu duy nhất mà Indonesia đánh rơi điểm là trước Việt Nam. Trong trận đấu diễn ra ngày 1 tháng 12, Indonesia là đội mở tỷ số trước từ một tình huống phạt góc và giữ vững lợi thế cho đến phần lớn thời gian trận đấu. Tuy nhiên, trong khoảng 20 phút cuối, họ để Việt Nam gỡ hòa rồi thua ngược 1–2 bởi bàn thắng muộn ở phút 90. Dù thất bại, Indonesia vẫn có được 12 điểm sau 5 trận, ghi tới 16 bàn và chỉ để thủng lưới 2 lần. Với hiệu số bàn thắng bại vượt trội so với Thái Lan, đội bóng xứ vạn đảo giành vị trí nhì bảng B và tiến vào vòng bán kết.

Tại bán kết, Indonesia chạm trán Myanmar. Trong trận đấu đó, Indonesia để Myanmar gỡ hòa 2–2 trong thời gian thi đấu chính thức, nhưng ghi thêm hai bàn trong hiệp phụ để giành chiến thắng chung cuộc 4–2, qua đó giành vé vào chung kết. Trận thắng thuyết phục này không chỉ đưa Indonesia lần thứ hai liên tiếp vào chung kết SEA Games kể từ lần gần nhất vào năm 2011 mà còn khẳng định sự trở lại mạnh mẽ của một trong những thế lực bóng đá lớn nhất Đông Nam Á.
=== Việt Nam ===
Ngay từ những lượt trận đầu, Việt Nam đã thể hiện sức mạnh vượt trội với chiến thắng đậm 6–0 trước Brunei và 6–1 trước Lào. Đặc biệt, ở trận đấu mang tính bước ngoặt gặp Indonesia – một trong những đối thủ cạnh tranh trực tiếp, Việt Nam đã bị dẫn trước từ hiệp một nhưng thể hiện tinh thần kiên cường để lội ngược dòng giành chiến thắng 2–1, trong đó có bàn thắng quyết định được ghi ở phút 90. Tiếp đó, đội vượt qua Singapore với tỷ số tối thiểu 1–0 và kết thúc vòng bảng bằng trận hòa 2–2 với Thái Lan, dù bị dẫn trước 0–2 chỉ sau chưa đầy 15 phút đầu trận. Chung cuộc, Việt Nam giành ngôi đầu bảng với 13 điểm sau 5 lượt trận, ghi được 17 bàn thắng và chỉ để thủng lưới 4 lần.

Việt Nam đối đầu với Campuchia tại vòng bán kết – đội bóng lần đầu tiên góp mặt ở vòng bốn đội mạnh nhất của môn bóng đá nam tại SEA Games. Trận đấu cho thấy sự chênh lệch rõ rệt về đẳng cấp và bản lĩnh thi đấu, khi Việt Nam kiểm soát hoàn toàn thế trận, giành chiến thắng đậm 4–0 và tiến vào trận đấu chung kết.

== Trận đấu ==
=== Diễn biến ===
==== Hiệp 1 ====
Trận đấu bắt đầu vào lúc 20:00 () dưới sự chứng kiến của 11,500 khán giả có mặt tại sân.

Ngay từ những phút đầu, Indonesia nhập cuộc chủ động, triển khai lối chơi pressing tầm cao nhằm gây áp lực lên hàng phòng ngự của Việt Nam. Đội bóng xứ vạn đảo kiểm soát thế trận trong khoảng 15 phút đầu tiên, tạo ra một số tình huống tấn công nhưng không thực sự gây nguy hiểm cho khung thành thủ môn Văn Toản. Sau khoảng thời gian đầu bị ép sân, Việt Nam dần lấy lại thế trận. Các học trò của huấn luyện viên Park Hang-seo thi đấu gắn kết hơn ở tuyến giữa, tổ chức được các đợt phản công nhanh và kiểm soát bóng hiệu quả hơn. Những pha lên bóng của Việt Nam dần trở nên sắc nét, gây sức ép ngược lại cho hàng phòng ngự Indonesia.

Bàn mở tỉ số của trận đấu đến ở phút 39 sau một tình huống cố định. Từ quả đá phạt góc bên cánh phải do Đỗ Hùng Dũng thực hiện, hậu vệ Đoàn Văn Hậu bật cao đánh đầu chính xác, đưa bóng vào lưới, giúp Việt Nam vượt lên dẫn trước 1–0. Đây cũng là bàn thắng duy nhất trong hiệp 1, mang lại lợi thế tâm lý quan trọng cho đội tuyển Việt Nam trước khi bước vào giờ nghỉ giữa hai hiệp.
==== Hiệp 2 ====
Bước sang hiệp 2, Indonesia chủ động đẩy cao đội hình nhằm tìm kiếm bàn gỡ với việc tổ chức nhiều đợt tấn công ở biên và trung lộ, cố gắng gây áp lực lên hàng phòng ngự của Việt Nam. Tuy nhiên, các cầu thủ Việt Nam vẫn giữ được cự ly đội hình hợp lý, tổ chức bọc lót chắc chắn và chờ thời cơ phản công. Phút 59, U22 Việt Nam có pha phối hợp phản công nhanh ở biên phải. Đức Chiến thực hiện quả tạt vào vòng cấm, hậu vệ Indonesia trong nỗ lực phá bóng đã không thành công, khiến bóng bật đến vị trí của Nguyễn Tiến Linh. Tiền đạo mang áo số 22 dùng đùi khống chế, dù bóng bật ra hơi mạnh nhưng lại vô tình tạo thành đường chuyền thuận lợi cho Đỗ Hùng Dũng từ tuyến hai băng lên dứt điểm một chạm. Cú sút của Hùng Dũng đưa bóng đi chìm về góc xa, đánh bại hoàn toàn thủ môn Arga Nadeo, nâng tỉ số lên 2–0 cho Việt Nam.

Sau bàn thắng thứ hai, thế trận trở nên thuận lợi hơn cho các cầu thủ Việt Nam. Indonesia buộc phải dâng cao tìm kiếm bàn rút ngắn cách biệt, để lộ nhiều khoảng trống phía sau hàng phòng ngự. Phút 73, từ một tình huống đá phạt bên cánh phải, Nguyễn Hoàng Đức treo bóng vào khu vực 16m50. Bóng rơi vào khoảng trống giữa hàng thủ Indonesia và các tiền đạo Việt Nam, đập đất rồi bay về phía góc xa. Thủ môn Arga Nadeo bay người đẩy bóng ra, nhưng Đoàn Văn Hậu đã kịp ập vào từ cánh trái và tung cú sút bồi từ góc hẹp, đưa bóng vào lưới, nâng tỉ số lên 3–0. Nhưng đến phút 77, huấn luyện viên Park Hang-seo bị truất quyền chỉ đạo sau khi có những phản ứng gay gắt với trọng tài bên ngoài đường biên. Dù mất HLV trưởng trên băng ghế chỉ đạo, các cầu thủ Việt Nam vẫn thi đấu tập trung trong phần còn lại của trận đấu.

Phút 81, Indonesia có cơ hội nguy hiểm nhất trong hiệp 2. Sau một tình huống lỏng lẻo trong khâu kèm người, tiền đạo Egy Maulana thoát xuống phá bẫy việt vị, đối mặt với thủ môn Nguyễn Văn Toản. Dù vậy, thủ thành của Việt Nam đã xuất sắc dùng chân cản phá cú dứt điểm. Bóng bật ra đúng vị trí của Muhammad Rafli, người nhanh chóng tung cú đá bồi, nhưng trung vệ Nguyễn Thành Chung kịp lùi về phá bóng ngay trên vạch vôi, cứu thua cho Việt Nam.

Những phút cuối trận, Việt Nam chủ động giảm nhịp độ và chơi phòng ngự chặt chẽ. Trận đấu kết thúc với tỉ số 3–0 nghiêng về đội tuyển Việt Nam.

== Sau trận đấu ==
Với chiến thắng 3–0 trước U22 Indonesia, đội tuyển U22 Việt Nam lần đầu tiên trong lịch sử giành được huy chương vàng môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á. Đây là cột mốc quan trọng của bóng đá Việt Nam, khép lại 60 năm chờ đợi kể từ tấm huy chương vàng mà đội tuyển Việt Nam Cộng hòa từng đoạt được tại SEAP Games 1959. Cùng với chiến thắng của đội tuyển nữ Việt Nam trước Thái Lan vào tối ngày 9 tháng 12 năm 2019, bóng đá Việt Nam đã giành trọn vẹn cả hai danh hiệu cao nhất của môn bóng đá tại kỳ đại hội này. Thành tích kép này được đánh giá là một dấu ấn lịch sử, khẳng định sự phát triển vượt bậc của bóng đá Việt Nam trong giai đoạn huấn luyện viên Park Hang-seo nắm quyền. Sau trận đấu, huấn luyện viên Park Hang-seo được giới chuyên môn và người hâm mộ Việt Nam khen ngợi về khả năng dẫn dắt và chiến lược thi đấu hợp lý. Tuy nhiên, với tấm thẻ đỏ phải nhận ở phút 77 do phản ứng với trọng tài, ông đã bị Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) phạt cấm chỉ đạo 4 trận giao hữu quốc tế và nộp phạt 5.000 USD. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, khi đang trong chuyến thăm chính thức Liên bang Nga, đã nhận được tin về chiến thắng của đội tuyển, bà đã gửi thư chúc mừng thành tích của cả đội tuyển U22 và đội tuyển nữ Việt Nam. Trong thư, bà bày tỏ sự tự hào và khẳng định thành công này là nguồn động viên lớn lao cho người hâm mộ và cho phong trào thể thao nước nhà. Người hâm mộ Việt Nam sau trận đấu đã đổ ra đường "đi bão" để ăn mừng chiến thắng của đội tuyển trên phạm vi cả nước.

Về phía Indonesia, thất bại này gây ra nỗi thất vọng lớn cho huấn luyện viên Indra Sjafri cũng như người hâm mộ. Trong buổi họp báo sau trận đấu, ông gửi lời chúc mừng U22 Việt Nam với tấm huy chương vàng và khen ngợi HLV Park Hang-seo là một “người tốt và có tài”. Tuy nhiên, trận thua 0–3 này cũng trở thành thất bại đậm nhất của Indonesia trong lịch sử các trận chung kết SEA Games. Theo thống kê, từ năm 1979 đến SEA Games 2019, Indonesia đã 7 lần vào chung kết (tính cả giải này) nhưng thua tới 5 lần. Trận thua đầu tiên của họ là thất bại 0–1 trước Malaysia năm 1979, tiếp đó là các thất bại trước Thái Lan (1–1, thua luân lưu năm 1997), U-23 Malaysia (1–1, thua luân lưu năm 2011) và U-23 Thái Lan (0–1 năm 2013). Họ chỉ có hai lần giành huy chương vàng vào các năm 1987 và 1991.

Dư luận và người hâm mộ bóng đá Indonesia không giấu được sự thất vọng sau thất bại này. Trên các nền tảng mạng xã hội, một số cổ động viên nước này đã có những phản ứng tiêu cực, cáo buộc rằng U22 Việt Nam “thi đấu thô bạo” và “không công bằng” trong trận chung kết, trong đó Hậu vệ Đoàn Văn Hậu là người bị chỉ trích nhiều nhất khi có pha va chạm dẫn đến chấn thương của cầu thủ Evan Dimas. Một số tài khoản quá khích thậm chí còn đưa ra những lời lăng mạ, quấy rối và đe dọa đối với các cầu thủ Việt Nam và gia đình họ. Trước những hành động này, Hiệp hội bóng đá Indonesia (PSSI) đã phải lên tiếng kêu gọi người hâm mộ kiềm chế, đồng thời Liên đoàn bóng đá Thế giới (FIFA) cũng gửi cảnh cáo về vấn đề hành vi của cổ động viên. Còn đối với Việt Nam, chiến thắng này là một trong những dấu ấn đáng nhớ của bóng đá nước nhà trong năm 2019. Đây cũng là thành tích nổi bật của huấn luyện viên Park Hang-seo kể từ khi ông bắt đầu làm việc tại Việt Nam vào tháng 11 năm 2017. Ba năm sau, tại kỳ đại hội lần thứ 31 (tổ chức ở Việt Nam vào năm 2022 do ảnh hưởng của dịch COVID-19), đội tuyển U-23 Việt Nam dưới sự dẫn dắt của chính huấn luyện viên Park Hang-seo đã bảo vệ thành công tấm huy chương vàng bằng chiến thắng 1–0 trước U23 Thái Lan trong trận chung kết, khép lại chu kỳ thành công của huấn luyện viên này đối với một đội tuyển trẻ của Việt Nam.

Một ngày sau trận chung kết, cả hai đội tuyển nữ quốc gia và đội tuyển U22 của Việt Nam trở về thủ đô Hà Nội. Riêng Đoàn Văn Hậu bay thẳng sang Hà Lan để tiếp tục thi đấu cho SC Heerenveen. Tối ngày 11 tháng 12, cả đội tuyển U22 nam và đội tuyển nữ đều có mặt tại Hà Nội và di chuyển đến Văn phòng Chính phủ để tham dự buổi tiệc mừng và Quốc yến do Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chủ trì. Đội tuyển U22 Việt Nam cũng nhận về một lượng lớn tiền thưởng từ các doanh nghiệp và tổ chức trong nước.

== Xem thêm ==
- Bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019