Vũ Thư (huyện)

Vũ Thư là một huyện cũ nằm ở phía Tây tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

== Vị trí địa lý ==
Huyện Vũ Thư có vị trí địa lý:

- Phía Bắc giáp huyện Hưng Hà và huyện Đông Hưng
- Phía Tây giáp huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam; huyện Nam Trực và thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định với ranh giới là sông Hồng
- Phía Nam giáp huyện Xuân Trường và huyện Trực Ninh thuộc tỉnh Nam Định với ranh giới là sông Hồng
- Phía Đông giáp thành phố Thái Bình và huyện Kiến Xương

Vũ Thư có quốc lộ số 10 chạy qua chia huyện làm đôi (đường số 10 chạy từ thành phố Thái Bình kéo đến điểm kết thúc, thuộc địa bàn huyện là cầu Tân Đệ, có tọa độ 20°26'30,90" vĩ bắc và 106°13'12,45" kinh đông).

== Lịch sử ==
Thời nhà Hậu Lê, toàn huyện Vũ Thư thuộc phủ Kiến Xương trấn Sơn Nam. Thời nhà Nguyễn, năm 1832 (triều Minh Mạng) Vũ Thư (Vũ Tiên-Thư Trì) thuộc phủ Kiến Xương tỉnh Nam Định (cũ) (Vũ Thư nằm ở khoảng giữa tỉnh Nam Định cũ), năm 1890 (triều Thành Thái) toàn huyện Vũ Thư thuộc phủ Kiến Xương tỉnh Thái Bình.

Huyện Vũ Thư được thành lập vào ngày 17 tháng 6 năm 1969 trên cơ sở hợp nhất hai huyện Vũ Tiên và Thư Trì và chuyển 13 xã: Vũ Đông, Vũ Tây, Vũ Sơn, Vũ Lạc, Vũ Quý, Vũ Trung, Vũ Thắng, Vũ Công, Vũ Lễ, Vũ An, Vũ Ninh, Vũ Hòa, Vũ Bình của huyện Vũ Tiên vào huyện Kiến Xương. Khi hợp nhất, huyện gồm 38 xã: Bách Thuận, Thanh Phú, Đồng Thanh, Dũng Nghĩa, Hiệp Hòa, Hòa Bình, Hồng Xuân, Minh Khai, Minh Lãng, Minh Quang, Nguyên Xá, Phú Xuân, Phúc Thành, Song An, Song Lãng, Tam Quang, Tam Tỉnh, Tân Hòa, Tân Lập, Tân Phong, Tiền Phong, Trung An, Tự Tân, Việt Hùng, Vũ Chính, Vũ Đoài, Vũ Hội, Vũ Hồng, Vũ Hợp, Vũ Nghĩa, Vũ Phong, Vũ Phúc, Vũ Thuận, Vũ Tiến, Vũ Vân, Vũ Việt, Vũ Vinh, Xuân Hòa.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, hợp nhất ba xã Hồng Xuân, Tam Tỉnh và Đồng Thanh thành xã Hồng Lý, hợp nhất hai xã Vũ Hồng và Vũ Phong thành xã Hồng Phong, hợp nhất hai xã Vũ Hợp và Vũ Nghĩa thành xã Duy Nhất, hợp nhất hai xã Vũ Thuận và Vũ Việt thành xã Việt Thuận.

Ngày 13 tháng 10 năm 1982, thành lập xã Tân Bình trên cơ sở tách thôn Đồng Thanh của xã Tiền Phong và ba thôn Trường Mai, Tân Quán, Tú Linh của xã Phú Xuân; thành lập xã Trần Lãm trên cơ sở tách một phần của phường Kỳ Bá, thị xã Thái Bình và hai xã Vũ Chính và Vũ Phúc. Đồng thời chuyển hai xã Tiền Phong và Trần Lãm vào thị xã Thái Bình

Ngày 20 tháng 3 năm 1986, chuyển 3 xã Phú Xuân, Vũ Chính, Vũ Phúc vào thị xã Thái Bình.

Ngày 13 tháng 12 năm 1986, thành lập thị trấn Vũ Thư trên cơ sở 92,55 ha diện tích tự nhiên với 3.670 nhân khẩu của xã Minh Quang và 17,86 ha diện tích tự nhiên với 1.575 nhân khẩu của xã Hòa Bình.

Ngày 13 tháng 1 năm 1989, chia xã Hồng Lý thành hai xã: Hồng Lý và Đồng Thanh.

Ngày 13 tháng 12 năm 2007, chuyển xã Tân Bình về thành phố Thái Bình quản lý.

Ngày 1 tháng 7 năm 2025, huyện Vũ Thư bị giải thể để thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, không tổ chức cấp huyện.

== Hành chính ==
Huyện Vũ Thư gồm thị trấn Vũ Thư (huyện lỵ) và 29 xã: Bách Thuận, Đồng Thanh, Dũng Nghĩa, Duy Nhất, Hiệp Hòa, Hòa Bình, Hồng Lý, Hồng Phong, Minh Khai, Minh Lãng, Minh Quang, Nguyên Xá, Phúc Thành, Song An, Song Lãng, Tam Quang, Tân Hòa, Tân Lập, Tân Phong, Trung An, Tự Tân, Việt Hùng, Việt Thuận, Vũ Đoài, Vũ Hội, Vũ Tiến, Vũ Vân, Vũ Vinh, Xuân Hòa.

== Một số địa điểm nổi bật ==
=== Chùa Keo (chùa Keo Trên hay chùa Keo Thượng) ===
Có tên chữ là Thần Quang Tự – nằm ở thôn Dũng Nhuệ, xã Duy Nhất xây dựng từ năm 1630; chùa được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt và lễ hội Chùa Keo là Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia. Là một trong những điểm du lịch nổi tiếng của tỉnh Thái Bình.

=== Làng vườn Bách Thuận ===
xã Bách Thuận khi xưa thuộc tổng Thuận Vi, một địa phương nổi tiếng với nghề tơ tằm, trồng lúa và trái cây. Từ những năm 2000, xã bắt đầu chuyển sang trồng cây cảnh, hoa quy hoạch lại để phát triển Làng vườn, trở thành điểm du lịch sinh thái, homestay. Vùng hoa trải dài ở các thôn Liên Hồng, Trung Hòa, Bách Tính. Cây ăn quả ở Chiến Thắng, Bình Minh.

=== Cầu Tân Đệ ===
Cây cầu hoàn thành năm 2002, bắc qua sông Hồng thay cho khu bến phà cũ, nối liền Thái Bình và Nam Định. Nằm trên quốc lộ 10 là đoạn đường huyết mạch nối liền các tỉnh duyên hải Bắc Bộ như: Quảng Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Thái Bình với phía Nam.

== Làng nghề ==
Vũ Thư là huyện nằm giữa hai thành phố là Thái Bình và Nam Định. Ngoài sản xuất nông nghiệp, lao động tại các công ty nhà máy hay các lao động tại các thành phố lớn, lao động ở ngoài nước và cộng thêm một số nghề phụ đã góp phần cho sự phát triển kinh tế ổn định của huyện. Các làng nghề, nghề phụ:

- Nấu rượu ở làng Keo (Duy Nhất)
- Làm chổi chít, đót Nghĩa Khê (Tam Quang)
- Làm chổi chít, đót Hợp Tiến (Tam Quang)
- Làm cốm và chế biến lương thực, thực phẩm thôn Thanh Hương (Đồng Thanh)
- Một số nuôi ốc nhồi, dâu tằm tơ Hồng Lý
- Nghề đan lát ở Phúc Trung (Phúc Thành)
- Trồng hoa, cây cảnh thôn Tăng Bổng
- Nghề mộc dân dụng thôn Thái (Nguyên Xá)
- Hoa, cây cảnh, ươm tơ ở làng vườn Bách Thuận
- Nghề đan lát thôn Kiến Xá (Nguyên Xá)
- Nghề thêu ở Minh Lãng
- Làm bánh gai ở Đại Đồng, Tường An (Tân Hòa)
- Một số làm cơ khí, chế biến lương thực Vũ Hội.

== Tham khảo ==
Nghị định số: 181/2007/NĐ-CP