Đội tuyển bóng đá quốc gia Uzbekistan

Đội tuyển bóng đá quốc gia Uzbekistan () là đại diện của Uzbekistan trong các trận đấu bóng đá quốc tế nam và được điều hành bởi Hiệp hội Bóng đá Uzbekistan – cơ quan quản lý bóng đá quốc gia. 

Uzbekistan được xem là đội tuyển có thành tích thi đấu nổi bật nhất trong số các đội bóng thuộc khu vực Trung Á. Tại Cúp bóng đá châu Á 2011 (Asian Cup), Uzbekistan lần đầu tiên lọt vào vòng bán kết. Ở các giải đấu khác như Đại hội Thể thao châu Á (Á vận hội), Uzbekistan giành huy chương vàng năm 1994 tại Nhật Bản, đồng thời giành vị trí á quân tại Cúp bóng đá Phi-Á năm 1995. Đặc biệt, đội tuyển đã lần đầu tiên giành quyền tham dự FIFA World Cup vào năm 2026.

== Lịch sử ==
=== Thời kỳ đầu ===
Bóng đá tại Uzbekistan được coi là bắt đầu từ năm 1912, khi những đội bóng đầu tiên thành lập ở Kokand. Giải vô địch Thung lũng Ferghana ra đời năm 1914, Giải vô địch Uzbekistan SSR vào năm 1926 và Cúp Uzbekistan SSR từ năm 1939. Từ 1924 đến 1991, Uzbekistan là một phần của Liên Xô với tư cách Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Uzbekistan (UzSSR). Năm 1928, đội tuyển Uzbekistan SSR ra đời và tham dự Spartakiade, có trận quốc tế đầu tiên thắng Thụy Sĩ 8–4. Trong thời Liên Xô, đội tham gia đầy đủ các kỳ Spartakiad và giành HCB năm 1986 sau khi thua Ukraine SSR 0–1 ở chung kết. Uzbekistan SSR cũng là một trong sáu trung tâm phát triển bóng đá lớn của Liên Xô, bên cạnh Nga, Ukraine, Belarus, Gruzia và Armenia. Các CLB hàng đầu của Uzbekistan góp mặt trong hệ thống giải Liên Xô, còn các đội nghiệp dư thi đấu ở giải và cúp cấp cộng hòa.

Sau khi Liên Xô tan rã, năm 1992, Uzbekistan độc lập và lập đội tuyển quốc gia mới, thi đấu trận đầu tiên gặp Tajikistan tại Cúp bóng đá Trung Á. Cùng năm, một số cầu thủ cũng khoác áo đội CIS dự Euro 1992, trước khi đội tuyển Uzbekistan không thi đấu trong năm 1993. Trong khi hầu hết các quốc gia Liên Xô cũ gia nhập UEFA, Uzbekistan cùng các nước Trung Á chọn AFC; riêng Kazakhstan sau đó chuyển sang UEFA năm 2002. Năm 1994, Hiệp hội bóng đá Uzbekistan chính thức trở thành thành viên của AFC và FIFA. Cũng trong năm này, đội tuyển giành chức vô địch Cúp Độc lập Uzbekistan.

=== Thập niên 1990 ===
Tại Á vận hội 1994, Uzbekistan nằm cùng bảng với các đối thủ mạnh như Ả Rập Xê Út, Thái Lan, Malaysia và Hồng Kông. Sau chiến thắng 4–1 trước Ả Rập Xê Út, đội tiếp tục đánh bại Malaysia 5–0 và Hồng Kông 1–0, trước khi giành ngôi nhất bảng bằng trận thắng nghẹt thở 5–4 trước Thái Lan. Ở tứ kết, Uzbekistan hạ Turkmenistan 3–0 để vào bán kết gặp Hàn Quốc – đội hình có đến 9 cầu thủ vừa tham dự World Cup 1994. Dù vậy, Uzbekistan đã tạo cú sốc lớn khi thắng 1–0 để lần đầu tiên giành quyền vào chung kết kể từ khi tách khỏi Liên Xô. Ở trận cuối, họ đánh bại Trung Quốc 4–2, qua đó đoạt danh hiệu châu lục đầu tiên và duy nhất cho đến nay, chỉ sau hai năm thành lập đội tuyển quốc gia.

Tại Asian Cup 1996, Uzbekistan rơi vào bảng đấu với Nhật Bản, Trung Quốc và Syria, nhưng sớm dừng bước ngay từ vòng bảng. Năm 1998, Uzbekistan có lần đầu tham dự vòng loại World Cup. Ở vòng đầu tiên, nằm cùng bảng với Yemen, Campuchia và Indonesia, họ thắng toàn bộ trận đấu ngoại trừ chuyến làm khách trước Indonesia. Tiếp đó, khi chạm trán Hàn Quốc, Nhật Bản và UAE, Uzbekistan không thể giành vé đến World Cup.

=== Thập niên 2000 ===
Tại Asian Cup 2000, Uzbekistan cùng bảng với Nhật Bản, Ả Rập Xê Út và Qatar, chỉ giành được 1 điểm nhờ trận hòa với Qatar. Ở vòng loại World Cup 2002, đội vượt qua vòng đầu tiên nhưng ở vòng hai, khi gặp Trung Quốc, UAE, Oman và Qatar, họ không đạt được bước tiến đáng kể. Những thất bại trước UAE, cũng như trên sân khách của Trung Quốc và Oman, cộng thêm trận hòa trước Qatar, khiến Uzbekistan không thể giành vé, dù đã thắng Trung Quốc (lúc đó đã đủ điểm đi tiếp) ở lượt cuối.

Uzbekistan chỉ tạo dấu ấn khi vào đến tứ kết Asian Cup 2004, sau khi toàn thắng vòng bảng, nhưng bị Bahrain loại trên chấm phạt đền. Ở vòng loại World Cup 2006, họ đánh bại Iraq ở vòng hai nhờ các bàn thắng của Maksim Shatskikh và Alexander Geynrikh, qua đó lọt vào vòng tám đội mạnh nhất. Tuy nhiên, Uzbekistan bị loại ở vòng cuối cùng sau khi thua Bahrain vì luật bàn thắng sân khách. Kết quả này gây tranh cãi khi trận lượt đi (Uzbekistan thắng 1–0) bị FIFA hủy bỏ do lỗi của trọng tài Nhật Bản Toshimitsu Yoshida. Trận đá lại kết thúc 1–1, còn lượt về hòa 0–0, khiến Uzbekistan phải dừng bước. Tại Asian Cup 2007, Uzbekistan vượt qua vòng bảng sau khi thắng Malaysia 5–0 và Trung Quốc 3–0. Tuy nhiên, họ bị Ả Rập Xê Út loại ở tứ kết sau trận thua 1–2.

=== Thập niên 2010 ===
Sau ba năm liên tiếp trao quyền dẫn dắt cho các HLV ngoại (người Đức Hans-Jürgen Gede, người Anh Bob Houghton và người Nga Valeri Nepomniachi), Hiệp hội bóng đá Uzbekistan đã chuyển sang dùng HLV nội – Rauf Inileev, cựu HLV đội Olympic Uzbekistan. Tại chiến dịch vòng loại World Cup 2010, Uzbekistan vượt qua vòng ba sau khi toàn thắng bốn trận đầu tiên, nhưng ở vòng cuối (vòng 4) họ chỉ giành được 4 điểm sau 8 trận, xếp cuối bảng A sau các đội mạnh là Úc, Nhật Bản, Bahrain và Qatar.

Tại Asian Cup 2011, Uzbekistan đạt thành tích tốt nhất lịch sử khi cán đích ở vị trí thứ tư. Sau khi vượt qua vòng bảng và tứ kết, đội bóng bỏ lỡ cơ hội lần đầu vào chung kết khi để Úc vùi dập 6–0 ở bán kết. Ở trận tranh hạng ba vài ngày sau, họ tiếp tục thua Hàn Quốc 2–3. Ở vòng loại World Cup 2014, Uzbekistan dẫn đầu bảng ở vòng ba với 16 điểm (5 thắng, 1 hòa), vượt qua cả Nhật Bản và giành chiến thắng lịch sử 1–0 ngay trên sân khách trước đối thủ này. Tuy nhiên, ở vòng bốn, Uzbekistan đứng thứ ba bảng A, bằng điểm Hàn Quốc (14 điểm) nhưng kém hiệu số bàn thắng – bại, nên mất suất trực tiếp dự World Cup. Họ phải bước vào vòng play-off châu Á gặp Jordan. Sau hai lượt trận hòa nhau, Uzbekistan bị loại cay đắng khi thua Jordan 8–9 trên chấm luân lưu ngày 10 năm 9 tháng 2013.

Tại Asian Cup 2015, Uzbekistan vượt qua vòng bảng với tư cách nhì bảng B (sau Trung Quốc), nhưng dừng bước ở tứ kết sau khi để thua Hàn Quốc 0–2 trong hiệp phụ. Tại vòng loại World Cup 2018, Uzbekistan khởi đầu thất vọng khi thua Triều Tiên 2–4, nhưng sau đó đã kịp trở lại mạnh mẽ, thắng toàn bộ các trận còn lại để đứng đầu bảng, đồng thời giành vé dự Asian Cup 2019 và vòng loại cuối cùng World Cup. Tuy nhiên, ở vòng cuối, Uzbekistan một lần nữa lỡ hẹn khi xếp thứ tư sau Iran, Hàn Quốc và Syria. Trận hòa 0–0 trước Hàn Quốc ở lượt cuối khiến họ chính thức mất cơ hội đến World Cup. Tại Asian Cup 2019, Uzbekistan thắng Oman 2–1 và Turkmenistan 4–0, qua đó lần thứ năm liên tiếp vượt qua vòng bảng, dù thua Nhật Bản 1–2 ở trận cuối. Ở vòng 16 đội, Uzbekistan hòa 0–0 trước đương kim vô địch Úc trong 120 phút, nhưng thất bại 2–4 trên loạt sút luân lưu.
=== Thập niên 2020 ===
Ở vòng loại World Cup 2022, Uzbekistan lại gây thất vọng khi dừng bước ở vòng hai, dù thắng 5 trận nhưng thua 3. Đáng chú ý, Triều Tiên bất ngờ rút khỏi giải do đại dịch COVID-19, và FIFA/AFC hủy toàn bộ kết quả các trận đấu có Triều Tiên. Điều này khiến Liban – vốn có kết quả tốt hơn so với Uzbekistan trong bối cảnh đó – giành vé đi tiếp, đẩy Uzbekistan ra ngoài cuộc đua. Tại vòng loại Asian Cup 2023, Uzbekistan là chủ nhà bảng C (do ảnh hưởng dịch COVID-19 tại châu Á). Họ toàn thắng cả 3 trận, không để lọt lưới bàn nào, và giành quyền tham dự vòng chung kết. Tại giải đấu, Uzbekistan nằm ở bảng B cùng Úc, Syria và Ấn Độ. Trước giải, chân sút số một lịch sử đội tuyển – Eldor Shomurodov – dính chấn thương nặng và phải rút lui. Uzbekistan hòa Syria 0–0, thắng Ấn Độ 3–0, và hòa Úc 1–1 để đứng nhì bảng, giành vé vào vòng 16 đội. Tại đây, họ thắng Thái Lan 2–1, nhưng bị loại ở tứ kết sau khi hòa chủ nhà Qatar 1–1 và thua 2–3 trên chấm luân lưu. Ở vòng hai của vòng loại World Cup 2026, Uzbekistan bất bại (4 thắng, 2 hòa), đứng nhì bảng và vào vòng ba. Tại vòng ba, đội bóng Trung Á viết nên lịch sử khi lần đầu tiên giành quyền tham dự World Cup, sớm một lượt trận sau trận hòa 0–0 trên sân UAE.

==Danh hiệu==
- Bóng đá nam tại Asiad:

==Thành tích tại các giải đấu==
===Giải vô địch bóng đá thế giới===
Uzbekistan có lần đầu tiên trong lịch sử giành quyền dự World Cup vào năm 2026, sau nhiều lần không thể vượt qua vòng loại.
===Đại hội thể thao châu Á===
- ("Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1998")

==Kỷ lục==
===Số lần khoác áo đội tuyển quốc gia===
Dưới đây là danh sách 10 cầu thủ khoác áo đội tuyển quốc gia Uzbekistan nhiều nhất.

===Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất===
Tính đến ngày 11 tháng 6 năm 2024, 10 cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất cho đội tuyển Uzbekistan là:
==Cầu thủ==
===Danh sách cập nhật===
Các cầu thủ sau đây được triệu tập tham dự Cúp các Quốc gia CAFA 2025.

"Thống kê số lần ra sân và bàn thắng được cập nhật đến ngày 10 tháng 6 năm 2025, sau trận đấu với Qatar."

===Triệu tập gần đây ===
 

Chú thích:
- Cầu thủ rút lui
- Rút lui do chấn thương
- Đã chia tay đội tuyển quốc gia
- Cầu thủ bỏ cuộc do chấn thương không rõ ràng

==Liên kết ngoài==
- Đội tuyển bóng đá quốc gia Uzbekistan trên trang chủ của FIFA