TCVN7835-E10:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7835-E10:2013 (ISO 105-E10:1994) về Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần E10: Độ bền màu với chưng hấp TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 7835-E10:2013 ISO 105-E10:1994 VẬT LIỆU DỆT - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN MÀU - PHẦN E10: ĐỘ BỀN MÀU VỚI CHƯNG HẤP Textiles - Tests for colour fastness - Part E10: Colour f astness to decatizing Lời nói đầu TCVN 7835-E10:2013 hoàn toàn tương đương với ISO 105-E10:1994. TCVN 7835-E10:2013 do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 38 Vật liệu dệt biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề ngh ị , Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. VẬT LIỆU DỆT - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN MÀU - PHẦN E10: ĐỘ BỀN MÀU VỚI CHƯNG HẤP Textiles - Tests for colour fastness - Part E10: Colour f astness to decatizing 1. Phạm vi áp dụng Tiê u chuẩn này quy định phương pháp xác định độ bền màu của vật liệu dệt với tác động của h ơ i nước, được dùng để chưng hấp vải len . Tiêu chuẩn này quy định hai phương pháp thử, nhẹ và mạnh. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công b ố t hì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản m ớ i nhất bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 5466:2002 (ISO 105-A02:1993), Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần A02: Thang màu xám để đánh giá sự thay đổi màu ISO 105-A01:1994 1 , Textiles , Tests for colour f astness. Part A 01 : General princ i ples of testing (Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần A01: Nguyên t ắ c chung của phép t hử) ISO 105-F:1985 2 , Textiles , Tests for colour f astness - Part F : Standard adjacent f abr i cs (Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần F: Các vải thử kèm chu ẩ n) 3. Nguyên tắc Mẫu thử vật liệu dệt được qu ấ n quanh ống trụ đục lỗ và cho hơi nước đi qua mẫu thử trong 15 min. Sự thay đổi màu của mẫu thử đã sấy khô được đánh giá bằng thang xám. Việc áp dụng đúng phương pháp thử được kiểm soát bằng cách sử dụng mẫu thử kiểm chứng được thử ở các điều kiện tương tự. 4. Thiết bị, dụng cụ 4.1. Thiết b ị chưng hấp th í ch hợp Thiết bị bao g ồ m một nồi hấp (xem Hình 1) có dung tích khoảng 20 lít (ví dụ có đường k í nh 260 mm và chiều cao 400 mm) với áp suất vận hành an toàn lên đến 400 kPa và nguồn c ấ p nhiệt điều chỉnh được (điện hoặc gas). Ở giữa n ắ p nồi có một lỗ ren. Một ống trụ đục lỗ có đường kính 20 mm và chiều cao 160 mm được lấp vào l ỗ đó treo lơ lửng trong nồi hấp, bên dưới nắp . Đầu d ướ i của ố ng trụ đục lỗ được đậy kín bằng một t ấ m kim loại tròn có đường kính 200 mm. Một van điều chỉnh và đ ồ ng hồ đo áp suất được nối với ống trụ đục lỗ, được gắn ở phía trên của nắp. Van an toàn và nhiệt kế được gắn tách rời nhau ở trong nắp. CHÚ THÍCH 1 : C ó thể sử dụng các thiết bị khác nếu cho kết qu ả tương đương 4.2. N ỉ dày b ằ ng bông, đã nấu tẩy, được tạo tuyết ở cả hai mặt, có khối lượng tr ê n đơn vị diện tích khoảng 400 g/m 2 . 4.3. Ha i miếng vải thử kèm bằng bông , phù hợp với ph ầ n F02 của ISO 105-F, mỗi mi ế ng có kích thước 40 mm x 100 mm. 4.4. M ẫ u kiểm chứng , v ả i len được nhuộm bằng thuốc cầm màu, màu nâu (Cl Mordant Brown 33) như sau: Đưa một mẫu vải len đ ã ngấm thấu tốt vào trong dung dịch nhuộm ở nhiệt độ 40 ° C c ó chứa thuốc cầm màu, màu nâu - Cl Mordant Brown 33 1 % [Từ điển thuốc nhuộm, xu ấ t bản lần th ứ 3 (Colour Index, 3rd edition)], natri sul f at decahydrat 10 % (Na 2 S O 4 .10H 2 O ) và axit axetic 3 % đ ế n 5 % (300 g/l), tất cả các ph ầ n trăm được tính toán dựa trên khối lượng của mẫu vải len . Dung tỷ 40:1. Gia nhiệt dung dịch nhuộm đến nhiệt độ sôi trong thời gian 30 min và giữ ở nhiệt độ sôi trong thời gian 30 min nữa. Nếu cần thiết, tận trích bằng cách c ẩ n thận cho thêm axit axetic 3 % đến 5 % (300 g/l). Gia nhiệt đến nhiệt độ sôi trong thời gian 15 min nữa sau khi thêm axit. Làm nguội dung dịch nhuộm bằng cách thêm nước lạnh, và thêm kali dicromat 0,5 % hòa tan trong nước . Gia nhiệt lại dung dịch nhuộm đến nhiệt độ sôi và giữ ở nhiệt độ sôi trong thời gian 45 min. Lấy mẫu, giũ dưới vòi nước lạnh và làm khô. 4.5. Thang xám đ ể đánh giá sự thay đổi màu phù hợp với TCVN 5466 (ISO 105-A02). 5. Mẫu thử 5.1. Nếu vật liệu dệt được thử là v ả i, sử dụng mẫu thử có k í ch thước 40 mm x 100 mm. 5.2. Nếu vật liệu dệt được thử là sợi th ì đan sợi thành v ả i và sử dụng một mẫu thử có kích thước 40 mm x 100 mm, hoặc tạo thành một lớp có các chiều dài sợi song song, đặt mẫu thử giữa hai miếng vải thử kèm bằng bông (4.3) và khâu xung quanh tất cả bốn cạnh để giữ sợi tại chỗ. 5.3. Nếu vật liệu dệt được thử là xơ rời, chải thẳng và ép đủ để tạo thành một mền có kích thước 40 mm x 100 mm , đặt mền gi ữ a hai miếng vải thử kèm bằng bông (4.3) và khâu xung quanh t ấ t cả bốn cạnh để giữ xơ tại chỗ. 5.4. Chu ẩ n bị một mẫu thử có kích thước 40 mm x 100 mm của mẫu kiểm chứng nhuộm màu (4.4). 6. Cách tiến hành 6.1. Trước thao tác đầu ti ê n, nghĩa là không có mẫu thử hoặc mẫu kiểm chứng, gia nhiệt thiết bị (4.1) để ngăn ngừa sự ngưng tụ của hơi nước. 6.2. Thực hiện các thao tác như mô tả trong 6.3 và 6.4 với các mẫu thử và mẫu kiểm chứng (4.4) song song. 6.3. Quấn một đoạn n ỉ dày bằng bông (4.2) ba lượt xung quanh ống đục lỗ của thiết bị chưng hấp. Quấn mẫu thử và mẫu thử kiểm chứng xung quanh ống đã quấn và quấn ti ế p ba lớp nỉ bọc ngo à i nữa. Cho hơi nước bão hòa khô, đi qua mẫu thử trong 15 min tại một trong các áp suất được cho trong B ả ng 1. Bảng 1 - Các điều kiện chưng hấp Chưng hấp Áp suất hơi nước Nhi ệ t độ hơi nước cấp vào kPa ° C Mức nhẹ 147 111 Mức mạnh 245 127 6.4. Làm khô các mẫu thử bằng cách treo trong không khí ở nhiệt độ không quá 60 ° C . Loại b ỏ sợi hoặc xơ rời ở giữa hai miếng v ả i thử kèm bằng bông trước khi làm khô. 6.5. Đánh giá sự thay đổi màu của mẫu kiểm chứng bằng cách so với thang xám. Nếu sự thay đổi không tương ứng như sau: Chưng hấp ở mức nhẹ: 4Y Chưng hấp ở mức mạnh: 3Y th ì coi như phép thử chưa được thực hiện đúng và phải lặp lại các thao tác mô tả từ 6.1 đ ế n 6.4 với một mẫu thử mới và một mẫu thử kiểm chứng mới. 6.6. Đánh giá sự thay đổi màu của mẫu thử b ằ ng cách so với thang xám. 7. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm các thông tin sau: a) Viện dẫn tiêu chu ẩ n này; b) Tất cả các chi tiết cần thiết để nhận biết mẫu đ ã thử; c) Sự thay đổi màu của mẫu thử được đánh giá bằng số của cấp màu thang xám; d) Mức độ khắc nghiệt của phép thử đã sử dụng, nghĩa là “nhẹ ” hoặc “ mạnh ” . 1 ISO 105-A01:1994: hiện nay đ ã hủy và thay thế bằng IS O 105-A01:2010 (được chấp nhận thành TCVN 783-A01:2011) 2 ISO 105-F:1985 thay thế bằng ISO 105-F01 đến ISO 105-F10 (được chấp nhận thành TCVN 7835-F01 đến TCVN 7835-F10)