478/VKSTC-V11

Công văn 478/VKSTC-V11 năm 2018 về trao đổi với Bộ Tư pháp quan điểm về kiểm sát việc bán đấu giá tài sản thi hành án do Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO -------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 478/VKSTC-V11 V/v trao đổi với Bộ Tư pháp quan điểm về kiểm sát việc bán đấu giá tài sản thi hành án Hà Nội, ngày 01 tháng 02 năm 2018 Kính gửi: Bộ Tư pháp Viện kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC) nhận được Công văn số 6484/BTP-BTTP ngày 13/12/2017 của Bộ Tư pháp; nội dung Công văn này cho rằng “Hoạt động đấu giá tài sản thi hành án của các tổ chức đấu giá không thuộc đối tượng kiểm sát của VKSND”, từ đó, Bộ Tư pháp đề nghị Viện KSNDTC chỉ đạo VKSND các cấp thống nhất thực hiện theo quy định của pháp luật. Tại Văn bản số 6484 nêu trên, Bộ Tư pháp có viện dẫn thêm Công văn số 1568/BTP-BTTP ngày 29/02/2012 của Bộ Tư pháp gửi VKSNDTC về vấn đề này. Tại các Văn bản số 6484/BTP-BTTP và số 1568/BTP-BTTP nói trên, Bộ Tư pháp cho rằng hoạt động bán đấu giá tài sản thi hành án của Tổ chức đấu giá tài sản không thuộc đối tượng kiểm sát của VKSND dựa trên các lý do sau đây: (1) Pháp luật về đấu giá tài sản trước đây cũng như hiện hành đều quy định việc đấu giá tài sản nói chung và đấu giá tài sản thi hành án nói riêng do tổ chức đấu giá thực hiện trên cơ sở hợp đồng dịch vụ đấu giá tài sản, được ký kết giữa người có tài sản với tổ chức đấu giá tài sản. Do đó việc thực hiện quyền, nghĩa vụ, giải quyết tranh chấp về hợp đồng dịch vụ thực hiện theo quy định của pháp luật dân sự, pháp luật về đấu giá tài sản và các quy định pháp luật có liên quan; (2) theo khoản 2 Điều 28 Luật Tổ chức VKSND năm 2014 thì Viện kiểm sát nhân dân có quyền “Trực tiếp kiểm sát việc thi hành án của Cơ quan THADS cùng cấp và cấp dưới, Chấp hành viên, cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan”. Bộ Tư pháp cho rằng “Cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan” quy định ở trên là các chủ thể như: Người phải thi hành án, người được thi hành án, người có quyền và nghĩa vụ liên quan đ ến việc thi h ành án, ngư ời đang nắm giữ th ông tin v ề t ài s ản, điều kiện thi h ành án c ủa đương sự, người đang thu ê, b ảo quản, gửi, giữ, quản l ý tài s ản của đương sự...l à đ ối tượng của hoạt động kiểm s át. Còn đ ối với tổ chức đấu gi á tài s ản được Cơ quan THADS k ý h ợp đồng dịch vụ để b án đ ấu gi á tài s ản thi h ành án, là quan h ệ tr ên cơ s ở hợp đồng d ân s ự n ên T ổ chức đấu gi á tài s ản “ kh ông ph ải l à t ổ chức c ó liên quan đ ến hoạt động thi h ành án theo quy đ ịnh của Luật Tổ chức VKSND năm 2014” ; (3) theo quy định tại Điều 74 Luật Đấu giá tài sản th ì Chính ph ủ thống nhất quản l ý nhà nư ớc về đấu gi á tài s ản. Bộ Tư ph áp ch ịu tr ách nhi ệm trước Ch ính ph ủ về thực hiện c ông tác này. T ại c ác đ ịa phương, Sở Tư ph áp là cơ quan giúp UBND c ấp tỉnh thực hiện c ông tác qu ản l ý nhà nư ớc đối với hoạt động đấu gi á tài s ản; v ì v ậy, Bộ Tư ph áp cho r ằng nếu VKSND thực hiện chức năng kiểm s át đ ối với hoạt động đấu gi á tài s ản thi h ành án “ s ẽ dẫn đến t ình tr ạng chồng ch éo trong công tác qu ản l ý đ ối với hoạt động dịch vụ của tổ chức đấu gi á tài s ản; cụ thể vừa được cơ quan quản l ý nhà nư ớc về đấu gi á tài s ản kiểm tra, thanh tra theo thẩm quyền, vừa được VKSND kiểm s át”. V ề vấn đề Bộ Tư ph áp đ ặt ra n ói trên, Vi ện KSNDTC c ó quan điểm như sau: Th ứ nhất, trong hai Văn bản số 6484/BTP-BTTP ng ày 13/12/2017 và Văn b ản số 1568/BTP-BTTP ng ày 29/02/2012 g ửi VKSNDTC n êu trên, B ộ Tư ph áp có s ự nhầm lẫn giữa chức năng kiểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật trong hoạt động thi h ành án dân s ự, thi h ành án hành chính v ới phương thức kiểm s át; có s ự nhầm lẫn về bản chất giữa chức năng kiểm s át ho ạt động tư ph áp c ủa VKSND với chức năng quản l ý nhà nư ớc. T ại Văn bản số 1568/BTP-BTTP ng ày 29/02/2012, B ộ Tư ph áp cho r ằng “ Đối với hoạt động của c ác t ổ chức b án đ ấu gi á tài s ản chuy ên nghi ệp th ì không thu ộc đối tượng kiểm s át c ủa VKS. Bởi lẽ việc k ý và th ực hiện hợp đồng b án đ ấu gi á tài s ản với Cơ quan thi h ành án thu ộc lĩnh vực d ân s ự, quyền v à nghĩa v ụ c ác bên đư ợc thực hiện theo hợp đồng, tu ân theo pháp luật d ân s ự, ph áp luật về b án đ ấu gi á tài s ản v à pháp luật kh ác có liên quan” . Tuy nhiên t ại Văn bản n ày, B ộ Tư ph áp cũng cho r ằng; “ Đối với vụ việc m à Vi ện kiểm s át th ực hiện kiểm s át thi hành án có liên quan đ ến việc b án đ ấu gi á tài s ản m à phát hi ện c ó v ấn đề th ì có quy ền y êu c ầu tổ chức b án đ ấu gi á tài s ản cung cấp hồ sơ, t ài li ệu của vụ việc cụ thể đ ó đ ể phục vụ cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của VKS. Nếu ph át hi ện sai phạm th ì có quy ền y êu c ầu, kiến nghị với c ác cơ quan có th ẩm quyền giải quyết theo quy định của ph áp luật ”. Với quan điểm n ày, B ộ Tư ph áp công nh ận Viện kiểm s át có quy ền kiểm s át đ ối với hoạt động b án đ ấu gi á tài s ản thi h ành án c ủa Tổ chức đấu gi á tài s ản th ông qua phương th ức kiểm s át là “Yêu c ầu tổ chức b án đ ấu gi á tài s ản cung cấp hồ sơ, t ài li ệu của vụ việc cụ thể để kiểm s át, có quy ền y êu c ầu, kiến nghị” cơ quan c ó th ẩm quyền giải quyết theo quy định của ph áp luật . T ại Văn bản số 6484/BTP-BTTP ng ày 13/12/2017, B ộ Tư ph áp cho r ằng theo quy định của Luật Đấu gi á tài s ản th ì B ộ Tư ph áp là cơ quan ch ịu tr ách nhi ệm trước Ch ính ph ủ; Sở Tư ph áp là cơ quan giúp UBND c ấp tỉnh thực hiện c ông tác qu ản l ý nhà nư ớc về đấu gi á tài s ản, do vậy “ nếu VKS thực hiện việc kiểm s át đ ối với hoạt động n ày s ẽ dẫn đến t ình tr ạng chồng ch éo trong công tác qu ản l ý đ ối với hoạt động dịch vụ của tổ chức đấu gi á tài s ản”. Bộ Tư ph áp đã có s ự nhầm lẫn về bản chất giữa chức năng kiểm s át ho ạt động tư ph áp c ủa VKSND với chức năng quản l ý nhà nư ớc. Chức năng kiểm s át ho ạt động tư ph áp c ủa VKSND l à m ột h ình th ức hoạt động đặc th ù c ủa bộ m áy nhà nư ớc so với hoạt động quản l ý nhà nư ớc. Khi thực hiện chức năng kiểm s át ho ạt động tư ph áp, VKSND th ực hiện c ác công tác c ụ thể quy định tại khoản 2 Điều 6 v à có nh ững nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại khoản 3 Điều 4 Luật Tổ chức VKSND 2014. Bản chất của chức năng kiểm s át ho ạt động tư ph áp c ủa VKSND l à ki ểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật của c ác cơ quan, t ổ chức v à cá nhân theo quy đ ịnh của ph áp luật . Điều 166, 167 Luật THADS 2014 quy định Ch ính ph ủ thống nhất quản l ý nhà nư ớc về thi h ành án dân s ự trong phạm vi cả nước. Bộ Tư ph áp ch ịu tr ách nhi ệm trước Ch ính ph ủ thực hiện quản l ý nhà nư ớc về thi h ành án dân s ự. Tuy nhi ên, Luật Tổ chức VKSND 2014, Luật THADS 2014 đều quy định VKSND kiểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật trong hoạt động thi h ành án dân s ự. Như vậy, hoạt động thi h ành án dân s ự của hệ thống Cơ quan THADS cũng chịu sự quản l ý nhà nư ớc của cơ quan quản l ý nhà nư ớc như Bộ Tư ph áp nhưng v ẫn l à đ ối tượng kiểm s át c ủa chức năng kiểm s át ho ạt động tư ph áp c ủa VKSND. C ông tác ki ểm s át thi hành án dân s ự của VKSND kh ông ch ồng ch éo v ới chức năng quản l ý nhà nư ớc về hoạt động thi h ành án dân s ự m à ch ỉ g óp phần bảo đảm bản án, quy ết định của T òa án có hi ệu lực ph áp luật được thi h ành nghiêm ch ỉnh; c ông tác thi hành án dân s ự đ úng pháp luật , bảo đảm quyền v à và l ợi ích nhà nư ớc, quyền v à l ợi ích h ợp ph áp c ủa cơ quan, tổ chức v à cá nhân trong ho ạt động thi h ành án dân s ự. Th ứ hai, theo khoản 5 Điều 3 Luật Tổ chức VKSND năm 2002 th ì VKSND ki ểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật trong việc thi h ành b ản án, quy ết định của TAND. Điều 23 Luật Tổ chức VKSND năm 2002 quy định: “ Viện KSND kiểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật của TAND, Cơ quan thi h ành án, Ch ấp h ành viên, cơ quan, t ổ chức, đơn vị v à cá nhân có liên quan trong vi ệc thi h ành b ản án, quy ết định đ ã có hi ệu lực ph áp luật v à nh ững bản án, quy ết định được thi h ành ngay theo quy đ ịnh của ph áp luật nhằm bảo đảm c ác b ản án, quy ết định đ ó đư ợc thi h ành đúng pháp luật , đầy đủ, kịp thời” . Điều 24 Luật Tổ chức VKSND năm 2002 quy định khi thực hiện c ông tác ki ểm s át thi hành án, Vi ện KSND c ó nh ững nhiệm vụ v à quy ền hạn, trong đ ó có quy ền hạn “Trực tiếp kiểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật trong việc thi h ành án c ủa Cơ quan thi h ành án cùng c ấp v à c ấp dưới, Chấp h ành viên, các cơ quan, t ổ chức, đơn vị v à cá nhân có liên quan”.Theo quy đ ịnh tại c ác Điều 4, 5, 6, 28 Luật Tổ chức VKSND 2014 th ì công tác ki ểm s át thi hành án dân s ự, thi h ành án hành chính là m ột trong c ác công tác đ ể thực hiện chức năng kiểm s át ho ạt động tư ph áp c ủa VKSND. Khi kiểm s át thi hành án dân s ự, thi h ành án hành chính, VKSND có các nhi ệm vụ, quyền hạn quy định tại Điều 28, trong đ ó có các nhi ệm vụ, quyền hạn như “ Trực tiếp kiểm s át vi ệc thi h ành án c ủa Cơ quan THADS c ùng c ấp v à c ấp dưới, Chấp h ành viên, cơ quan, t ổ chức v à cá nhân có liên quan” (khoản 2 Điều 28 ); c ó quy ền “ Y êu c ầu...cơ quan, tổ chức v à cá nhân có liên quan đ ến việc thi h ành án...thi hành b ản án, quy ết định theo quy định của ph áp luật ;...cung cấp hồ sơ, t ài li ệu, vật chứng c ó liên quan đ ến việc thi h ành án (điểm b và d khoản 6 Điều 28 ); c ó quy ền “ Kiến nghị...cơ quan, tổ chức, c á nhân th ực hiện đầy đủ tr ách nhi ệm trong việc thi h ành án” (khoản 7 Điều 28 ) . Những nhiệm vụ, quyền hạn của Viện KSND trong khi kiểm s át thi hành án dân s ự c òn đư ợc quy định tại Điều 12 Luật THADS năm 2014, trong đ ó Vi ện KSND c ó nhi ệm vụ, quyền hạn “ Y êu c ầu cơ quan, tổ chức v à cá nhân cung c ấp hồ sơ, t ài li ệu, vật chứng c ó liên quan đ ến việc thi h ành án” và “ Tr ực tiếp kiểm s át ho ạt động thi h ành án dân s ự của...c ác cơ quan, t ổ chức v à cá nhân có liên quan”. Theo quy đ ịnh của Luật Tổ chức VKSND c ác năm 2002, 2014 và Luật THADS năm 2014 n êu trên, ho ạt động của c ác cơ quan, t ổ chức v à cá nhân có liên quan đ ến hoạt động thi h ành án dân s ự - cho d ù dư ới h ình th ức k ý h ợp đồng dịch vụ giữa cơ quan, tổ chức v à cá nhân v ới Cơ quan THADS- đều l à đ ối tượng kiểm s át c ủa VKSND trong c ông tác ki ểm s át thi hành án dân s ự. Trong qu á trình t ổ chức thi h ành án b ản án, quy ết định của T òa án, Cơ quan THADS có th ể k ý các h ợp đồng dịch vụ với nhiều cơ quan, tổ chức, c á nhân khác như v ới Thừa ph át l ại để tống đạt văn bản, quyết định về thi h ành án; T ổ chức thẩm định gi á tài s ản để thẩm định gi á tài s ản thi h ành án, T ổ chức đấu gi á tài s ản để b án đ ấu gi á tài s ản thi h ành án; cơ quan, t ổ chức, c á nhân đ ể tr ông coi, b ảo quản t ài s ản thi h ành án v.v... Hình th ức k ý h ợp đồng dịch vụ giữa Cơ quan THADS với cơ quan, tổ chức, c á nhân có liên quan ch ỉ l à hình th ức ph áp lý đ ể tổ chức thực hiện một c ông vi ệc; c òn b ản chất c ông vi ệc theo hợp đồng l à vi ệc c ó liên quan đ ến qu á trình t ổ chức thi h ành b ản án, quy ết định của T òa án; có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền v à l ợi ích h ợp ph áp c ủa c ác bên đương s ự. C ác bên tham gia h ợp đồng dịch vụ phải thực hiện c ác quy ền v à nghĩa v ụ n êu trong h ợp đồng v à có trách nhi ệm tu ân th ủ, thực hiện đ úng quy đ ịnh ph áp luật c ó liên quan. Vì v ậy, Viện kiểm s át nhân dân có ch ức năng, nhiệm vụ v à quy ền hạn kiểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật của c ác cơ quan, t ổ chức, c á nhân có liên quan trong các ho ạt động thi h ành b ản án, quy ết định của T òa án. B ộ Tư ph áp cho r ằng “C ác cơ quan, t ổ chức v à cá nhân có liên quan trong THADS” ch ỉ l à các ch ủ thể: “Người phải thi h ành án, ngư ời được thi h ành án, ngư ời c ó quy ền v à nghĩa v ụ c ó liên quan đ ến việc thi h ành án, ngư ời đang nắm giữ th ông tin v ề t ài s ản, điều kiện thi h ành án c ủa đương sự; người đang thu ê, b ảo quản, gửi, giữ, quản l ý tài s ản của đương sự” l à không phù h ợp với quy định của ph áp luật , chưa đầy đủ, thu hẹp phạm vi đối tượng kiểm s át c ủa c ông tác ki ểm s át thi hành án dân s ự của Viện kiểm s át nhân dân. Th ứ ba, trong thực tiễn c ông tác thi hành án dân s ự hiện nay, số lượng c ác vi ệc thi h ành án dân s ự c ó ký h ợp đồng dịch vụ thẩm định gi á, bán đ ấu gi á tài s ản chiếm tỷ lệ cao trong tổng số việc thi h ành án. Đ ồng thời đ ây là lĩnh v ực li ên quan đ ến qu á trình t ổ chức thi h ành b ản án, quy ết định của T òa án có nhi ều khiếu nại, tố c áo ph ức tạp, k éo dài. Vi ph ạm trong qu á trình th ẩm định gi á, t ổ chức b án đ ấu gi á tài s ản thi h ành án d ẫn đến bị đương sự khiếu nại, tố c áo ph ức tạp l à m ột trong c ác nguyên nhân c ủa t ình tr ạng t ài s ản b án đ ấu gi á thành nhưng chưa giao đư ợc t ài s ản cho người tr úng đ ấu gi á. M ặt kh ác, qua công tác ki ểm s át, Vi ện KSND c ác c ấp đ ã phát hi ện một số dạng vi phạm ph áp luật trong hoạt động của cơ quan, tổ chức c ó liên quan đ ến việc thẩm định gi á, bán đ ấu gi á tài s ản thi h ành án như: Th ẩm định gi á không đúng quy trình theo quy đ ịnh của ph áp luật , dẫn đến kết quả thẩm định gi á không phù h ợp với gi á tr ị t ài s ản thi h ành án, làm th ất tho át tài s ản của nh à nư ớc, t ài s ản của đương sự. Việc tổ chức th ông báo bán đ ấu gi á không đúng quy đ ịnh, mang t ính hình th ức; tổ chức b án đ ấu gi á không đúng trình t ự, thủ tục, quy tr ình theo quy đ ịnh của ph áp luật , c ó hi ện tượng “qu ân xanh, quân đ ỏ”, thậm ch í có hi ện tượng “x ã h ội đen” tham gia v ào quá trình bán đ ấu gi á, d ẫn đến t ài s ản thi h ành án nhi ều lần “được cho l à” không bán đư ợc, phải giảm gi á nhi ều lần, sau đ ó m ới b án đư ợc t ài s ản, l àm gi ảm gi á tr ị t ài s ản, l àm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp ph áp c ủa c ác bên đương s ự. Thực tiễn cho thấy c ông tác ki ểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật trong việc thẩm định gi á, bán đ ấu gi á tài s ản thi h ành án có tác d ụng thiết thực v à c ần thiết, g óp phần bảo đảm việc tu ân theo pháp luật trong hoạt động THADS. T ừ những ph ân tích nêu trên, Vi ện kiểm s át nhân dân t ối cao khẳng định: Theo quy định của Luật Tổ chức VKSND năm 2002, 2014 v à Luật THADS năm 2014, Viện KSND c ó ch ức năng kiểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật của cơ quan, tổ chức v à cá nhân có liên quan đ ến hoạt động THADS, trong đ ó có ho ạt động thẩm định gi á, bán đ ấu gi á tài s ản thi h ành án c ủa Tổ chức thẩm định gi á, T ổ chức đấu gi á tài s ản. Khi kiểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật trong việc thẩm định gi á, bán đ ấu gi á tài s ản thi h ành án, Vi ện KSND c ó các nhi ệm vụ, quyền hạn quy định tại Điều 28 Luật Tổ chức VKSND 2014 v à Điều 12 Luật THADS 2014 , trong đ ó có các quy ền “Trực tiếp kiểm s át”, “Yêu c ầu”, “Kiến nghị”. Tuy nhi ên, ho ạt động thẩm định gi á tài s ản thi h ành án và bán đ ấu gi á tài s ản thi h ành án ch ỉ l à m ột trong c ác ho ạt động thẩm định gi á và bán đ ấu gi á tài s ản của Tổ chức thẩm định gi á và T ổ chức đấu gi á tài s ản; do vậy để hoạt động kiểm s át không làm ảnh hưởng đến hoạt động b ình thư ờng của Tổ chức thẩm định gi á và T ổ chức đấu gi á tài s ản, Điều 25 Quy chế công tác kiểm sát THADS, THAHC ban hành kèm theo Quyết định số 810/QĐ-VKSTC ng ày 20/12/2016 c ủa Viện trưởng VKSNDTC quy định: “ Việc trực tiếp kiểm s át t ại cơ quan, tổ chức v à cá nhân có liên quan đ ến thi h ành án dân s ự chỉ tiến h ành khi có căn c ứ cho rằng c ó vi ph ạm ph áp luật nghi êm tr ọng trong hoạt động của cơ quan, tổ chức c ó liên quan đ ến hoạt động thi h ành án dân s ự” . Viện KSND c ác c ấp chủ yếu áp d ụng phương thức kiểm s át như: Tham gia phiên đ ấu gi á đ ể kiểm s át vi ệc b án đ ấu gi á tài s ản thi h ành án; yêu c ầu Tổ chức thẩm định gi á, T ổ chức đấu gi á cung c ấp hồ sơ, t ài li ệu c ó liên quan đ ến c ác v ụ việc thẩm định gi á và bán đ ấu gi á tài s ản thi h ành án đ ể kiểm s át, k ết luận; kiến nghị với cơ quan quản l ý nhà nư ớc c ó th ẩm quyền y êu c ầu khắc phục vi phạm trong việc thẩm định gi á, bán đ ấu gi á tài s ản thi h ành án, yêu c ầu xem x ét trách nhi ệm ph áp lý c ủa người c ó vi ph ạm v à có bi ện ph áp phòng ng ừa vi phạm. Vi ện kiểm s át nhân dân t ối cao đề nghị Bộ Tư ph áp th ống nhất quan điểm về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện KSND trong kiểm s át vi ệc tu ân theo pháp luật trong hoạt động thẩm định gi á tài s ản thi h ành án, đ ấu gi á tài s ản thi h ành án như nêu trên; ch ỉ đạo c ác đ ịa phương, c ác cơ quan có liên quan đ ến hoạt động thi h ành án dân s ự thống nhất nhận thức v à th ực hiện theo đ úng quy đ ịnh của ph áp luật . Trân tr ọng cảm ơn ! Nơi nh ận: - Như kính g ửi; - Đc Vi ện trưởng VKSNDTC (để b áo cáo); - Các đc Lãnh đ ạo Viện KSNDTC; - Tòa án nhân dân t ối cao; - Văn phòng Chính ph ủ; - Vi ện KSND c ác t ỉnh, th ành ph ố trực thuộc TW; - Lưu VT, V ụ 11. KT. VI ỆN TRƯỞNG PHÓ VI ỆN TRƯỞNG Nguy ễn Thị Thủy Khi êm