TCVN8099-4:2018

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8099-4:2018 (ISO 8968-4:2016) về Sữa và sản phẩm sữa - Xác định hàm lượng nitơ - Phần 4: Phương pháp xác định hàm lượng nitơ protein và nitơ không phải nitơ protein, tính hàm lượng protein thực (phương pháp chuẩn) TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8099-4:2018 ISO 8968-4:2016 SỮA VÀ SẢN PHẨM SỮA - XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG NITƠ - PHẦN 4: PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG NITƠ PROTEIN VÀ NITƠ KHÔNG PHẢI NITƠ PROTEIN, TÍNH HÀM LƯỢNG PROTEIN THỰC (PHƯƠNG PHÁP CHUẨN) Milk and milk product - Determination of nitrogen content - Part 4: Determination of protein and non protein-nitrogen content and true protein content calculation (reference method) Lời nói đầu TCVN 8099-4:2018 thay thế TCVN 8099-4:2009 và TCVN 8099-5:2009; TCVN 8099-4:2018 hoàn toàn tương đương với ISO 8968-4:2016; TCVN 8099-4:2018 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F12 Sữa và sản ph ẩ m sữa biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lư ờ ng Ch ấ t lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và C ô ng nghệ công bố; Bộ tiêu chuẩn TCVN 8099 (ISO 8968), Sữa và sản phẩm sữa - Xác định hàm lượng nitơ gồm các phần sau đây: - TCVN 8099-1:2015 (ISO 8968-1:2014), Sữa và sản phẩm sữa - Xác định hàm lượng nitơ - Phần 1: Nguyên tắc Kjeldahl và t í nh protein thô ; - TCVN 8099-3:2009 (ISO 8968-3:2004), Sữa - Xác định hàm lượng nitơ - Phần 3: Phương pháp phân hủy k í n (Phương pháp thông dụng nhanh Semi-macro) ; - TCVN 8099-4:2018 (ISO 8968-4:2016), Sữa và sản phẩm sữa - Xác định hàm lượng nitơ - Phần 4: Phương pháp xác định hàm lượng nitơ protein và nitơ không phải nitơ protein, tính hàm lượng protein thực (phương pháp chuẩn). SỮA VÀ SẢN PHẨM SỮA - XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG NITƠ - PHẦN 4: PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG NITƠ PROTEIN VÀ NITƠ KHÔNG PHẢI NITƠ PROTEIN, TÍNH HÀM LƯỢNG PROTEIN THỰC (PHƯƠNG PHÁP CHUẨN) Milk and milk product - Determination of nitrogen content - Part 4: Determination of protein and non-protein-nitrogen content and true protein content calculation (reference method) CẢNH BÁO - Việc áp dụng tiêu chuẩn này có thể liên quan đến các vật liệu, thiết bị và các thao tác g â y nguy hiểm. Tiêu chuẩn này không thể đưa ra được hết tất cả các vấn đề an toàn liên quan đến việc sử dụng chúng. Người sử dụng tiêu chuẩn này phải tự thiết lập các thao tác an toàn thích hợp và xác định khả năng áp dụng các gi ớ i hạn quy định trước khi sử dụng tiêu chuẩn. 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp trực tiếp và gián tiếp xác định hàm lượng nitơ protein trong sữa nguyên chất hoặc sữa đã tách chất béo dạng lỏng. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên b ả n mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 8099-1 (ISO 8968-1), Sữa - Xác đị nh hàm lượng nitơ - Phần 1: Phương pháp K j eldahl và t í nh hàm lượng protein thô. 3 Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau đây: 3.1 Hàm lượng nitơ không phải nit ơ protein (non-protein-nitrogen content) NPN Phần kh ố i lượng của nitơ xác định được b ằ ng phương pháp quy định trong tiêu chuẩn n à y. CH Ú THÍCH H à m lượng n i tơ kh ô ng phải nitơ protein được bi ể u thị b ằ ng phần tr ăm kh ố i lượng. 3.2 Hàm lượng nitơ protein (protein-nitrogen content) Phần khối lượng của nitơ xác định được bằng phương pháp trực tiếp hoặc gián tiếp quy định trong tiêu chuẩn này. CH Ú THÍCH Hàm lượng nitơ protein đ ược biểu thị b ằ ng phần tr ă m khối lượng. 4 Nguyên tắc 4.1 Xác định hàm lượng nitơ protein gián tiếp Protein trong phần mẫu thử được kết tủa bằng cách bổ sung dung dịch axit tricloaxetic sao cho n ồ ng độ cuối cùng của axit tricloaxetic trong hỗn hợp ở khoảng 12 %. Tách protein sữa kết tủa bằng cách lọc và dịch lọc còn lại có chứa các thành phần nitơ không phải nitơ protein. Hàm lượng nitơ của dịch lọc xác định được bằng phương pháp quy định trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1). Khi đã xác định được hàm lượng nitơ tổng số của mẫu sữa, có thể tí nh được hàm lượng nitơ protein thực theo sự chênh lệch giữa hàm lượng nitơ tổng số và h à m lượng nitơ không phải nitơ protein. 4.2 Xác định hàm lượng nitơ protein trực tiếp Protein trong phần mẫu th ử được kết tủa bằng cách bổ sung dung dịch axit tricloaxetic sao cho n ồ ng độ cuối cùng của axit tricloaxetic trong hỗn hợp ở khoảng 12 %. Tách protein kết tủa bằng cách lọc. (Phần kết tủa còn lại có chứa nitơ protein của mẫu). Xác định hàm lượng n i tơ của phần kết tủa bằng phương pháp quy định trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1). 5 Thuốc thử 5.1 Yêu c ầ u chung Ch ỉ sử dụng các thuốc thử loại tinh khiết phân tích, nước cất hoặc nước đã loại khoáng hoặc nước có độ tinh khiết tương đ ương, trừ khi có quy định khác. Các thuốc thử quy định để xác định hàm lượng nitơ tổng số được quy định trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1) và các thuốc th ử sau đây. 5.2 Dung dịch axit tricloaxetic (CC l 3 COOH) H òa tan 15,0 g axit tricloaxetic b ằ ng nước trong b ì nh định mức một vạch dung tích 100 ml. Pha loãng bằng nước đến vạch. Không sử dụng các n ồ ng độ và các lượng axit tricloaxetic khác với quy định. CHÚ TH Í CH Nếu sử dụng các n ồ ng độ axit tricloaxet i c và các thể tích dung dịch khác với quy định thì hiệu năng của phương ph á p đ ối với các gi á trị trung b ì nh và đặc tính hiệu năng giữa c á c phòng thử nghiệm sẽ khác nhau. 5.3 Dung dịch thể tích chuẩn axit clohydric Đối với phương pháp trực tiếp, dung dịch axit clohydric 0,1 mol/l được nêu trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1). Đối với phương pháp gián tiếp xác định nitơ protein, dung dịch axit clohydric yêu cầu n ồ ng độ c (HC l ) = (0,01 ± 0,0001) mol/l thay cho dung dịch axit clohydric 0,1 mol/l nêu trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1). 6 Thiết bị, dụng cụ Sử dụng các thiết bị của phòng th ử nghiệm thông thường cùng với các thiết bị, dụng cụ để xác định hàm lượng nitơ tổng số quy định trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1) và cụ th ể như sau: 6.1 Nồi cách th ủy , c ó t hể duy trì ở nhiệt độ từ 38 °C đến 40 °C. 6.2 B ì nh nón, dung tích 125 ml (ch ỉ dùng cho phương pháp gián tiếp). 6.3 Pipet, dung tích 5 ml, 10 ml và 20 ml. 6.4 Phễu lọc, bằng thủy tinh, đường kính 75 mm. 6.5 Giấy lọc, không chứa nitơ, đường kính 15 cm. 2) 6.6 Pipet tự động, bơm pitong, có thể phân phối 10 ml. 6.7 Cốc có mỏ, dung tích 50 ml (chỉ dùng cho phương pháp gián tiếp). 7 Lấy mẫu Việc lấy mẫu không quy định trong tiêu chuẩn n à y. Nên lấy mẫu theo TCVN 6400 (ISO 707). Mẫu gửi đến phòng th ử nghiệm phải là mẫu đại diện. Mẫu không bị hư hỏng hoặc thay đổi trong suốt quá trình vận chuyển hoặc bảo quản. 8 Chuẩn bị mẫu thử L à m ấ m mẫu thử trên nồi cách th ủy (6.1) để ở nhiệt độ từ 38 °C đến 40 °C. Làm nguội mẫu đến nhiệt độ phòng trong khi vẫn lắc nhẹ chai đ ự ng mẫu đ ể trộn đều ngay trước khi cân phần mẫu thử (9.1 hoặc 10.2.1). 9 Cách tiến hành - Phương pháp xác định nitơ protein trực tiếp 9.1 Phần mẫu thử Dùng pipet l ấ y 5 ml ± 0,1 ml mẫu thử đã chuẩn bị (Điều 8) cho vào b ì nh Kjeldahl khô và sạch hoặc ống phân hủy đã cân chính xác đến 0,1 mg. Cân mẫu th ử chính xác đến 0,1 mg. Thêm ngay 5 ml ± 0,1 ml nước vào bình hoặc ống, tráng hết mẫu thử trên c ổ xuống đáy b ì nh hoặc ố ng. CHÚ THÍCH Việc sử dụng b ì nh Kjeldahl hoặc ống phân hủy tùy thuộc vào ph ò ng th ử nghiệm lựa chọn thiết bị phân hủy. 9.2 Tiến hành xác định 9.2.1 Kết tủa và lọc Dùng pipet lấy 40 ml ± 0,5 ml dung dịch axit tricloaxetic (5.2) cho vào b ì nh Kjeldahl hoặc ống phân h ủ y có chứa phần mẫu thử (9.1) và xoay b ì nh để trộn đều lượng chứa bên trong. Để yên bình hoặc ống khoảng 5 min cho kết tủa lắng xuống. Rót lượng chứa trong bình hoặc ống qua giấy lọc (6.5) đặt trên phễu lọc (6.4). Thu lấy toàn bộ dịch lọc vào một bình n ó n sạch. Một phần kết tủa sẽ được giữ lại trong b ì nh Kjeldahl hoặc ống phân hủy và một phần thu được trên giấy lọc. Không cần phải lấy hết phần kết tủa ra khỏi b ìn h hoặc ống. Ngay sau khi rót hỗn hợp và không để kết tủa d í nh trên cổ b ì nh hoặc ống, dùng pipet tự động (6.6) thêm 10 ml dung dịch axit triclo axetic (5.2). Sử dụng dung dịch đ ể tr á ng hết mọi chất kết tủ a trên cổ xuống đáy bình hoặc ống. Xoay để trộn lượng chứa b ê n trong. Rót lượng chứa trong bình hoặc ống này qua giấy lọc đã lọc trước đó, gộp phần d ị ch lọc này vào phần dịch lọc thu được trước đó đựng trong b ì nh nón. Tiếp tục tráng cổ b ì nh hoặc ống bằng 10 m l dung dịch axit tricloaxetic và xoay để trộn lượng chứa bên trong. Rót lượng chứa trong bình hoặc ống l ầ n thứ 3 qua cùng một giấy lọc, gộp phần dịch lọc này vào ph ầ n dịch lọc thu được trước đó trong b ì nh nón. Phần dịch lọc thu được phải trong và không chứa chất dạng hạt. Tại thời điểm này không cần dùng đ ến dịch lọc và có thể loại b ỏ theo cách thích hợp. Nếu tiến hành các phép thử lặp lại trên mẫu thử giống hệt nhau thì mỗi mẫu phải được thực hiện quy trình kết tủa và lọc riêng. 9.2.2 Chuẩn bị chất kết tủa Mang găng tay, cẩn thận lấy giấy lọc ra khỏi phễu lọc, gập giấy lọc chứa phần kết tủa. Nếu có phần kết tủa nào d í nh ph í a trong hoặc ngoài miệng bình Kjeldahl hoặc ống phân hủy thì dùng giấy lọc gấp n ế p lau sạch và cho giấy lọc vào b ì nh Kjeldahl hoặc ống phân hủy. 9.2.3 Phân hủy và chưng cất Thêm một lượng th í ch hợp chất trợ sôi (tùy chọn), kali sulfat, dung dịch ch ấ t xúc tác đ ồ ng và axit sulfuric vào b ì nh Kjeldahl hoặc ống phân hủy v ề tiếp tục thực hiện quy trình phân hủy và chưng cất theo TCVN 8099-1 (ISO 8968-1), theo 9.1 hoặc 9.2 tùy thuộc vào kiểu thiết bị Kjeldahl được sử dụng. 9.2.4 Chu ẩ n độ Chuẩn độ amoniac giải phóng ra theo quy tr ì nh quy định trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1). 9.3 Phép th ử mẫu trắng Thực hiện phép thử mẫu trắng, lấy giấy lọc (6.5) được rửa bằng dung dịch axit triclo axetic (5.2) thay cho phần mẫu thử nêu trong 9.2.1 và thực hiện theo 9.2.3. Luôn chuẩn độ mẫu trắng với cùng một loại thuốc thử và thiết bị như đã sử dụng đối với các phần mẫu thử. Ghi lại các giá trị thử mẫu trắng. Nếu các giá trị của phép th ử mẫu trắng thay đổi th ì phải tì m nguyên nhân. 9.4 Tính và biểu th ị kết quả 9.4.1 Tính hàm lượng nitơ protein Tính hàm lượng nitơ protein trong mẫu th ử , w pn , sử dụng công thức sau đây: (1) Trong đó: w pn là hàm lượng nitơ protein của mẫu, tính bằng phần trăm khối lượng (%); V s l à thể tích của dung dịch thể tí ch chu ẩ n axit clohydric đã dùng trong phép xác định theo TCVN 8099-1 (ISO 8968-1), chính xác đến 0,05 ml, tính bằng milil í t (ml); V b l à thể tích của dung dịch chuẩn thể tích axit clohydric đã dùng trong phép thử mẫu trắng theo TCVN 8099-1 (ISO 8968-1), chính x á c đến 0,05 ml, tính bằng milil í t (ml); M r là n ồ ng độ mol ch í nh xác của dung dịch thể tích chuẩn axit clohydric (5.3), lấy chính xác đến bốn chữ số thập phân. Nếu axit sulfuric được dùng để thay thế cho axit clohydric th ì M r là n ồ ng độ mol ch í nh xác của axit sulfuric nhân với hệ số 2, biểu thị đến bốn chữ số sau dấu phẩy; m là khối lượng của phần mẫu th ử (9.1), cân chính xác đến 0,1 mg, tính bằng gam (g). 9.4.2 Biểu thị kết quả Biểu thị kết quả chính xác đến bốn chữ số sau dấu phẩy, nếu cần để tính toán tiếp theo. Đối với kết quả cuối cùng, biểu thị hàm lượng nitơ thu đ ược đến ba chữ số sau dấu ph ẩ y và đối với hàm lượng protein đến hai chữ số sau dấu ph ẩ y. Không làm tròn các kết quả thu được cho đến khi tính giá trị cuối cùng của phép thử. Điều này đặc biệt đúng khi các giá trị được sử dụng để tính toán tiếp. Một ví dụ là khi các giá trị th ử nghiệm riêng lẻ thu được từ phép phân tích nhiều mẫu được dùng để tính toán thống kê hiệu năng của phương pháp về độ lệch trong một phòng hoặc giữa các phòng thử nghiệm. Một v í dụ khác l à khi các giá trị được sử dụng làm chuẩn để hiệu chu ẩ n thiết bị (ví dụ: m á y phân tích sữa bằng h ồ ng ngoại) có các giá trị từ nhiều mẫu được sử dụng trong t í nh toán hồi quy đơn biến hoặc hồi quy đa biến. Khi đó không làm tròn các giá trị thu được để tính toán tiếp theo. 9.4.3 Tính hàm lượng protein thực Tính hàm lượng protein thực trong mẫu thử, w t p , sử dụng Công thức (2) sau đ ây: w tp = w pn x 6,38 (2) trong đó: w t p là hàm lượng protein thực của mẫu, tí nh bằng phần trăm khối lượng (%); w pn là hàm lượng nitơ protein của mẫu, chính xác đến bốn chữ số sau dấu ph ẩ y, tí nh b ằ ng phần trăm khối lượng (%); 6,38 là hệ số thường được chấp nhận để biểu thị hàm lượng nitơ protein sang hàm lượng protein thực. 9.4.4 Biểu thị kết quả hàm lượng protein thực Biểu thị kết quả thu được đối với hàm lượng protein thực chính xác đến ba chữ số sau dấu phẩy, nếu cần đ ể tính toán tiếp theo. Đối với kết quả cuối cùng (xem 9.4.2), biểu thị kết quả đến hai chữ số sau dấu phẩy. 10 Cách tiến hành - Phương pháp gián tiếp xác định nitơ protein 10.1 Xác định nitơ Xác định hàm lượng nitơ tổng số của mẫu th ử (xem Điều 8), w n , bằng phần trăm khối lượng tiến hành theo quy định trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1). 10.2 Xác định nitơ không phải nitơ protein 10.2.1 Phần mẫu thử Chuyển 10 ml ± 0,1 ml mẫu thử đã chuẩn bị (Điều 8) cho vào bình nón (6.3) đã cân trước, rồi cân lại chính xác đến 0,1 mg. 10.2.2 Kết tủa và lọc Cho 40 ml ± 0,5 ml (hoặc khối lượng tương đương) dung dịch axit tricloaxetic (5.2) vào bình nón (6.2) có chứa phần mẫu thử (10.2.1). Cân b ì nh cùng với phần mẫu thử này chính xác đến 0,1 mg. Xoay bình để trộn. Để yên b ì nh khoảng 5 min cho kết tủa lắng xuống. Lọc lượng chứa trong bình nón qua giấy lọc gấp nếp (6.5) đặt trên phễu lọc (6.4). Thu lấy toàn bộ dịch lọc vào bình nón (6.2) khô và sạch. Dịch lọc phải trong v à không có kết tủa. Nếu không, c ầ n lặp lại quy tr ì nh tạo phần kết tủa và lọc với phần mẫu thử mới. Nếu tiến hành các phép thử lặp lại trên mẫu th ử giống hệt nhau thì mỗi mẫu phải được thực hiện quy tr ì nh kết tủa và lọc riêng. 10.2.3 Chu ẩ n bị dịch lọc Xoay b ì nh nón (6.2) để trộn kỹ lượng chứa bên trong. Dùng pipet lấy 20 ml dịch lọc cho vào cốc có mỏ (6.7) dung tích 50 ml và cân. Rót phần dịch lọc từ cốc có m ỏ sang bình Kjeldahl hoặc ống phân hủy có chứa chất trợ sôi (tùy chọn), kali sulfat và dung dịch đ ồ ng (II) sulfat như quy định trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1). Cân ngay cốc không chứa mẫu, chính xác đến 0,1 mg. 10.2.4 Phân h ủy và chưng cất Thêm một lượng thích hợp axit sulfuric vào bình Kjeldahl hoặc ống phân hủy và tiếp tục thực hiện quy tr ì nh phân h ủy và chưng c ấ t theo 9.1 hoặc 9.2, TCVN 8099-1 (ISO 8968-1) tùy thuộc vào kiểu b ì nh Kjeldahl được sử dụng. 10.2.5 Chuẩn độ Chuẩn độ amoniac giải phóng ra theo quy tr ì nh quy định trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1), nhưng thay dung dịch thể tích chuẩn axit clohydric 0,1 mol/l bằng dung dịch chuẩn axit clohydric 0,01 mol/l (5.3) như trong Điều 5. 10.3 Phép thử mẫu trắng Phân hủy, chưng c ấ t và chuẩn độ mẫu trắng gồm 0,1 g sacarose và 16 ml ± 0,5 ml dung dịch axit tricloaxetic (5.2). Tiến hành th ử mẫu trắng theo quy tr ì nh quy định trong TCVN 8099-1 (ISO 8968-1). Luôn chu ẩ n độ mẫu trắng bằng cùng một loại thuốc thử và thiết bị như đã sử dụng đối với các phần mẫu thử. Ghi lại các giá trị thử mẫu trắng. Nếu các giá trị của phép thử mẫu trắng thay đ ổ i thì phải t ì m nguyên nhân. 10.4 Tính và biểu thị kết quả 10.4.1 Tính hàm lượng nitơ không phải nitơ protein Tính h à m lượng nitơ không phải nitơ protein, w npn , sử dụng Công thức (3) sau đây: ( 3) Trong đó w npn là hàm lượng nitơ không phải nitơ protein của mẫu, t í nh bằng phần trăm khối lượng (%); V s l à thể t í ch của dung dịch chuẩn axit clohydric (5.3) đã dùng trong phép xác định theo TCVN 8099-1 (ISO 8968-1), chính xác đến 0,05 ml, t í nh b ằ ng milil í t (ml); V b là thể tích của dung dịch chuẩn axit clohydric (5.3) đã dùng trong phép thử mẫu trắng theo TCVN 8099-1 (ISO 8968-1), chính xác đến 0,05 ml, tính bằng mililít (ml); M r là n ồ ng độ mol chính xác của dung dịch chuẩn axit clohydric (5.3), biểu thị đến đến bốn chữ số thập phân. Nếu axit sulfuric được dùng để thay th ế cho axit clohydric thì M r là n ồ ng độ mol chính xác của axit sulfuric nhân với hệ số 2, biểu thị đến bốn chữ s ố sau dấu phẩy; m f là khối lượng của 20 ml dịch lọc (10.2.3), cân chính xác đến 0,1 mg, t í nh bằng gam (g); m m là khối lượng phần mẫu thử (10.2.1), cân chính xác đến 0,1 mg, t í nh bằng gam (g); m t l à khối lượng phần mẫu th ử sau khi bổ sung 40 ml dung dịch axit tricloaxetic (10.2.2), cân chính xác đến 0,1 mg, tính bằng gam (g); 0,065 l à hệ số nhân dựa trên gi ả định rằng sữa chứa hàm lượng chất béo khoảng 3,5 % và protein thực là 3,0 % (do đó: 0,035 + 0,030 = 0,065). CHÚ THÍCH Có thể cần điều ch ỉ nh hệ số nhân 0,065 trong m ẫu số nếu sản phẩm sữa được phân tích có dạng lỏ ng với th à nh phần khác (ví dụ: các sản phẩm sữa nguyên chất hoặc sữa gầy hoặc sữa c ô đặc). 10.4.2 Tính hàm lượng nitơ protein T í nh hàm lượng nitơ protein trong mẫu thử, w pn , sử dụng Công thức (4) sau đây: w pn = w n - w npn (4) trong đó: w pn l à hàm lượng nitơ protein của mẫu, tính bằng phần trăm khối lượng (%); w n là hàm lượng nitơ của mẫu, tính bằng phần trăm khối lượng (%); w npn là hàm lượng nitơ không phải nit ơ protein của mẫu, tính bằng phần trăm khối lượng (%). 10.4.3 Biểu thị kết quả Biểu thị kết quả thu được chính xác đến bốn chữ số sau dấu ph ẩ y, nếu cần để tính toán tiếp theo. Đối với kết quả cuối cùng, biểu thị hàm lượng nitơ không phải nitơ protein thu được đến ba chữ số sau dấu phẩy và hàm lượng không phải nitơ protein đến hai chữ số thập phân. Không làm tròn các kết quả thu được cho đến khi tính giá trị cuối cùng của phép thử. Điều này đặc biệt đúng khi các giá trị được sử dụng để tính toán tiếp. Một ví dụ là khi các giá trị th ử nghiệm riêng lẻ thu được từ phép phân tích nhiều mẫu được dùng để tí nh toán thống k ê hiệu n ă ng của phươ n g pháp về độ lệch trong một phòng hoặc giữa các phòng th ử nghiệm. Một ví dụ khác là khi các giá trị được sử dụng làm chuẩn để hiệu chu ẩ n thiết bị (ví dụ: máy phân tích sữa dùng tia h ồ ng ngoại) có các gi á trị từ nhiều mẫu được sử dụng trong tính toán hồi quy đ ơn biến hoặc hồi quy đa biến. Khi đ ó không làm tròn các giá trị thu được để tí nh toán tiếp theo. 10.4.4 Tính hàm lượng protein thực Tính hàm lượng protein thực, w tp , sử dụng Công thức (2) trong 9.4.3. 10.4.5 Biểu thị hàm lượng protein thực Biểu thị hàm lượng protein thực thu được theo 9.4.4. 11 Độ chụm 11.1 Phép thử liên phòng thử nghiệm Các giá trị giới hạn lặp lại và giới hạn tái lập thu được từ kết quả của phép thử liên phòng thử nghiệm phù hợp với TCVN 6910-1 (ISO 5725-1) và TCVN 6910-2 (ISO 5725-2). Chi tiết về kết quả th ử nghiệm liên phòng được nêu trong Tài liệu tham khảo [4] và [5] và các Bảng trong Phụ lục A. Các giá trị thu được từ phép thử liên phòng thử nghiệm này có th ể không áp dụng cho các dải n ồ ng độ và các chất nền khác với các giá tr ị đã nêu. 11.2 Độ lặp lại Nit ơ không phải nitơ protein: Chênh lệch tuyệt đối giữa các kết quả của hai phép thử độc lập, đơn lẻ thu được khi sử dụng cùng phương pháp trên vật liệu th ử giống hệt nhau trong cùng một phòng thử nghiệm, do một người thực hiện, sử dụng cùng thiết bị, thực hiện trong một khoảng thời gian ngắn, không quá 5 % các trường hợp vượt quá: - Phần khối lượng nitơ: 0,0025 % hoặc - Phần khối lượng nitơ không phải nitơ protein: 0,016 % Protein thực: Chênh lệch tuyệt đối giữa các kết quả của hai phép thử độc lập, đơn lẻ thu được khi sử dụng cùng phương pháp trên vật liệu thử giống hệt nhau trong cùng một phòng thử nghiệm, do một người thực hiện, sử dụng cùng thiết bị, thực hiện trong một khoảng thời gian ngắn, không quá 5 % các trường hợp vượt quá: - Phần khối lượng nitơ protein: 0,006 3 % hoặc - Phần khối lượng protein thực: 0,040 % 11.3 Độ tái lập Nitơ không phải nitơ protein: Chênh lệch tuyệt đối giữa các kết quả của hai phép thử đơn lẻ, thu được khi sử dụng cùng phương pháp trên vật liệu th ử giống hệt nhau trong các phòng thử nghiệm khác nhau, do những người khác nhau thực hiện, sử dụng các thiết bị khác nhau, không quá 5 % các trường hợp vượt quá: - Phần khối lượng nitơ: 0,0052 % hoặc - Phần khối lượng không phải nitơ protein: 0,033 % Protein thực: Chênh lệch tuyệt đối giữa các kết quả của hai phép thử đơn lẻ, thu được khi sử dụng cùng phương pháp trên vật liệu thử giống hệt nhau trong các phòng thử nghiệm khác nhau, do những người khác nhau thực hiện, sử dụng các thiết bị khác nhau, không quá 5 % các trường hợp vượt quá: - Phần khối lượng nitơ protein: 0,013 % hoặc - Phần khối lượng protein thực: 0,0 8 3 %. 12 Báo cáo thử nghiệm Báo cáo th ử nghiệm phải ghi rõ: a) mọi thông tin cần thiết để nhận biết đầy đ ủ về mẫu th ử ; b) phương pháp lấy mẫu đã sử dụng, nếu biết; c) phương pháp thử nghiệm đã dùng, viện dẫn tiêu chuẩn này; d) mọi chi tiết thao tác không được quy định trong tiêu chu ẩ n này hoặc những điều được coi là tùy ý cũng như các sự cố bất kỳ mà có thể ảnh hưởng đ ến kết quả th ử ; e) kết quả thử nghiệm thu được; f) nếu thỏa mãn yêu cầu về độ lặp lại thì nêu kết quả cuối cùng thu được; g) nếu thỏa mãn yêu cầu về độ thu hồi th ì nêu kết quả cuối cùng thu được. Phụ lục A (Tham khảo) Kết quả của nghiên cứu liên phòng thử nghiệm - Đánh giá dữ liệu độ chụm của phương pháp trực tiếp và gián tiếp về xác định protein thực Một nghiên cứu cộng tác đã thực hiện sử dụng các mẫu sữa tươi nguyên liệu từ các tr a ng trại riêng rẽ , được phân tích lặp lại hai lần tại 10 phòng th í nghiệm bằng cả hai phương pháp trực tiếp và gián tiếp như đã được báo cáo trong Tài liệu tham khảo [5]. Phân tích dữ liệu đã công bố cho thấy chỉ có sai lệch nhỏ giữa hai phương pháp. Họ đã quyết định rằng phép phân tích tổng thể tất cả các dữ liệu cần được thực hiện với các kết quả của cả hai phương pháp để có được dữ liệu về độ chụm. Phân tích thống kê được thực hiện theo TCVN 6910-2 (ISO 5725-2). Xem Bảng A.1. Bảng A.1 - Dữ liệu độ lặp lại và độ tái lập từ nghiên cứu liên phòng của phương pháp M ẫ u 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Tổng thể Số phép thử 20 18 19 19 18 19 20 20 19 172 Trung bình Y (g/100 g) 2,993 2,966 2,894 2,967 2,920 3 , 287 2,741 2,976 3,113 2,984 s L (g/100g) 0,026 0,026 0,029 0,020 0 , 024 0,031 0,021 0,026 0,028 0,026 s r (g/100g) 0,010 0 , 011 0,018 0,020 0,013 0,007 0,015 0,015 0,015 0,014 s R (g/100g) 0,028 0,028 0,034 0,028 0,027 0,032 0,026 0,030 0,032 0,030 r (g/100g) 0,028 0,030 0,051 0,055 0,037 0,020 0,041 0,041 0,041 0,040 R (g/100g) 0,078 0,079 0,095 0,079 0,077 0,089 0,072 0,083 0,089 0,083 RSDr (%) 0,3 0,4 0 , 6 0,7 0,4 0,2 0 , 5 0 , 5 0,5 0,5 RSD R (%) 0,9 1 , 0 1 , 2 0,9 0 , 9 1,0 0,9 1 , 0 1 , 0 1,0 r rel (%) 0 , 9 1 , 0 1 , 8 1,9 1,3 0 , 6 1,5 1 , 4 1,3 1,3 R rel (%) 2,6 2,7 3,3 2 , 7 2 , 6 2,7 2 , 6 2 , 8 2 , 9 2,8 Thư mục tài liệu tham khảo [1] TCVN 6400 (ISO 707), S ữ a và sản phẩm sữa - Hướng dẫn lấy mẫu. [2] TCVN 6910-1 (ISO 5725-1 ), Độ chính xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo - Phần 1: Các định nghĩa và nguyên tắc chung. [3] TCVN 6910-2 (ISO 5725-2), Độ c hí nh xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo - Phần 2: Phương pháp cơ bản để xác định độ lặp lại và độ tái lặp của phương pháp đo tiêu chu ẩ n. [4] AOAC International, Official Methods of Analysis, 16 th ed. (1995), methods 991.20, 991.21, 991.22 and 991.23 [5] BARBANO, D.M. and LYNCH, J.M. Direct and indirec determination of true protein content in milk by Kjeldahl analysis: Collaborative study. J. Assoc. Off. Anal. Chem., 74 , 1991, pp. 281-288. 2) Whatman No.1 l à ví dụ về sản ph ẩ m thương mại thích hợp có bán sẵn. Thông tin này đưa ra tạo thuận lợi cho người sử dụng tiêu chuẩn này và không ấ n định phải sử dụng sản phẩm n à y. Các sản phẩm tương tự có thể được sử dụng nếu cho kết quả tương đương.