TCVN7486:2005

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7486:2005(ASTM D 4952:2002) về Sản phẩm dầu mỏ - Phương pháp phân tích định tính hợp chất lưu huỳnh hoạt tính trong nhiên liệu và dung môi TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 7486:2005 ASTM D 4952:2002 SẢN PHẨM DẦU MỎ - PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH ĐỊNH TÍNH HỢP CHẤT LƯU HUỲNH HOẠT TÍNH TRONG NHIÊN LIỆU VÀ DUNG MÔI (DOCTOR TEST) Petroleum p roducts - Tes t method for qualitative analysis for active sul f ur species in fuels and s o lvents (doctor test) L ờ i nói đ ầ u TCVN 7486 : 2005 hoàn toàn tương đương ASTM D 4952-02. TCVN 7486: 2005 do Tiểu ban kỹ thuật TCVN/TC28/SC4 Nhi ê n liệu hàng không biên soạn, Tổng c ục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. T iê u chuẩn này được chuyển đổi năm 2008 từ Tiêu chuẩn Việt Nam cùng số hiệu thành Ti ê u chuẩn Quốc gia theo quy định tại khoản 1 Điều 69 của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và điểm a khoản 1 Đi ề u 6 Nghị định số 127/2007/NĐ-CP ngày 1/8/2007 của Chính ph ủ quy định chi t i ết thi hành một số đi ề u của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật. SẢN PH Ẩ M D Ầ U MỎ - PHƯƠNG PH Á P PHÂN TÍCH ĐỊNH TÍNH HỢP CH Ấ T LƯU HUỲNH HOẠT TÍNH TR O NG NHIÊN LIỆU VÀ DUNG MÔI (DOCTOR TEST) Petroleum p roducts - Tes t method for qualitative analysis for active sul f ur species in fuels and s o lvents (Doctor test) 1 Phạm vi áp dụng 1.1 Tiêu chuẩn này quy định phương pháp phát hiện mercaptan trong nhiên liệu động cơ, dầu h ỏ a và các sản phẩm dầu mỏ tư ơ ng tự. Tiêu chuẩn này cũng cung cấp th ô ng tin v ề hydro sul f ua và lưu huỳnh dạng nguyên tố có trong mẫu thử. 1.2 Các giá tr ị tính theo h ệ đ ơ n vị SI là giá trị tiêu chuẩn. 1.3 Tiêu chuẩn này kh ô ng đề cập đến tất cả các vấn đề liên quan đến an toàn khi sử dụng. Người sử dụng tiêu chuẩn này c ó trách nhiệm thiết lập các nguy ê n tắc v ề an toàn và bảo vệ sức khoẻ cũng như khả năng áp dụng phù hợp với các giới hạn quy định trước khi đưa vào sử dụng. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau là rất c ầ n thiết cho việc áp dụng ti ê u chuẩn. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm ban hành th ì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn kh ô ng ghi n ă m ban hành th ì áp dụng phi ê n b ả n mới nhất, bao gồm c ả các sửa đổi (nếu có). ASTM D 1193 Speci fi cation for reagent w ater ( Tiêu chuẩn kỹ thuật đối với nư ớ c cất). ASTM D 3227 Test method for thio l mercaptan sul f ur in gasoline, kerosine, aviation turbine, and distillate fuels (Potentiometric method) [(Phương pháp xác định lưu huỳnh ở dạng thiol mercaptan trong xăng, d ầu hỏa, nhiên liệu chưng cất và nhiên liệu tuốc bin hàng không (Phương pháp chuẩn độ điện thế)]. 3 Tóm tắt phương pháp. M ẫ u được lắc cùng dung dịch natri hydroxit, cho thêm một lượng nhỏ lưu huỳnh bột sau đó hỗn hợp này được lắc tiếp. Mercaptan hoặc hydro sun f ua hoặc cả hai được thể hiện qua hiện tượng mất màu của lưu huỳnh nổi trên lớp phân cách giữa hai pha dầu - nước hoặc m ột trong hai pha trên bị mất màu. 4 Ý nghĩa và ứng dụng Trong dung môi và nhiên liệu chưng c ấ t, sự hiện diện của lưu huỳnh ở dạng mercaptan hoặc hydro sun f ua có thể ăn mòn vật liệu kim loại hoặc phi kim loại trong nhiên liệu và hệ thống phân phối khác. Kết quả âm tính từ phép thử Doc t or Test đảm bảo rằng nồng độ của các hợp chất này không đủ gây các vấn đề như vậy trong ứng dụng thông thường. 5 Thuốc thử và vật liệu 5.1 Độ tinh khiết của thuốc thử - Trong tất cả các phép thử phải dùng các hóa chất loại tinh khiết hóa học. Nếu không có các quy định khác thì các thuốc thử phải phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật quy định. Có thể dùng các loại thuốc thử tương đương, với đi ề u kiện là các thuốc thử này có độ tinh khiết đủ để không làm giảm đ ộ chính xác của phép xác định. 5.2 Độ tinh khiết của nước - Nếu không có quy định nào khác thì các viện dẫn liên quan đến nước được hiểu là nước cất loại II hoặc loại III theo ASTM D 1193. 5.3 Dung dịch Doctor (Natri plumbit) - (Cảnh báo - Có tính độc và gây ung thư). H òa tan khoảng 125 g natri hydroxit (NaOH) trong 1 lít nước cất. Cho thêm 60 g chì monoxit (PbO) và l ắ c mạnh trong 15 phút, hoặc để y ê n và th ỉ nh thoảng lắc trong khoảng th ờ i gian ít nhất 1 ngày. Để lắng và gạn hoặc dùng xi phông hút d ung dịch trong. Nếu dung dịch không lắng trong được thì lọc qua giấy lọc. Dung dịch lọc được bảo quản trong chai có nút kín, chặt, nếu dung dịch không thật trong thì l ọc lại trước khi dùng. Theo cách khác, phòng thí nghiệm có thể sử dụng dung dịch b á n sẵn phù hợp các yêu cầu theo cách chuẩn bị trong phòng thí nghiệm. CHÚ THÍCH 1: Dung dịch c ó thể mua hoặc chuẩn bị v ớ i các lượng khác nhau, miễn là nồng độ cuối cùng của d ung d ịch tương đương nhau. 5.4 Lưu hu ỳ nh - Loại tinh khiết, được thăng hoa và bảo quản trong bình chứa k í n. 6 Cách tiến hành Cho 5 ml dung dịch natri plumbit vào ống thử có 10 ml mẫu và lắc mạnh trong 15 giây. Cho th ê m một lượng nhỏ lưu huỳnh tinh khiết, sạch, sao cho sau kh i lắc toàn bộ lượng lưu huỳnh nổi trên lớp phân cách giữa mẫu và dung dịch natri plumbit. Lắc th ê m 15 giây. Để lắng và quan sát trong vòng 2 phút. CHÚ THÍCH 2: Đi ề u quan trọng là không cho th ê m lưu huỳnh, chỉ cho vừa đủ để phủ tr ê n mặt phân cách. Có thể ước lượng qua thực nghiệm, khoảng 20 mg đến 25 mg là lượng thích hợp. Nếu cho nhi ề u lưu huỳnh quá thì hiện tượng m ấ t màu sẽ bị che bởi lượng vượt của lưu huỳnh. 7 Báo cáo kết quả 7.1 Nếu dung dịch bị mất màu hoặc nếu phủ bằng màu vàng c ủ a lớp màng lưu huỳnh bị che r õ rệt thì báo cáo phép thử là dương tín h và mẫu được coi là chua . Nếu màu của mẫu không thay đổi và màng lưu huỳnh có màu vàng sáng hoặc chỉ h ơi bị đổi màu xám hoặc lốm đốm đen, báo cáo phép thử là âm tính và mẫu được coi là ngọt. CHÚ TH Í CH 3: Phải thực hiện kiểm tra thật cẩn thận. Đ ô i kh i lớp váng lưu huỳnh ch ỉ lốm đốm đi ể m màu ghi xám hoặc đen v à nếu có bất kỳ sự đổi màu nào c ủ a mẫu hoặc của dung dịch Doctor th ì những vết đốm này sẽ khó phát hiện. CHÚ THÍCH 4: Phải khẳng đ ị nh là, phép thử s ẽ không loại bỏ mẫu nếu ch ỉ dựa tr ê n c ơ s ở mercaptan. Chuẩn cứ c ơ bản để loại bỏ là ngoại quan của lớp váng lưu huỳnh sau khi lắc và chỉ các lượng nhỏ mercaptan làm mất màu lưu huỳnh. Tuy nhi ê n các mẫu c ó chứa mercaptan thì thư ờ ng c ũ ng c ó hàm lượng nh ỏ lưu huỳnh ở các dạng khác và s ẽ làm mất màu của lớ p lưu huỳnh tại m ặ t tiếp xúc giữa mẫu và dung dịch natri plumbit. CHÚ THÍCH 5: Khi mẫu có ch ứ a một lượng đáng kể hydro sulfua thì trong giai đoạn lắc đ ầ u ti ê n và trước khi cho th ê m lưu huỳnh có thể tạo thành kết tủa đen sẫm. N ế u nhìn th ấ y kết tủa như vậy thì dừng phép thử tại điểm đó và m ẫ u được báo cáo là “ không đạt". Tuy nhi ê n, nếu thấy nghi ngờ sự quan sát thì có thể tiến hành thử ti ếp. 7.1.1 Mối quan hệ giữa ngoại quan của mẫu và hợp chất chứa lưu huỳnh được mô tả trong Bảng 1. Bảng 1 - M ối quan hệ giữa mẫu và lưu huỳnh Ngoại quan Lư u huỳnh Kết tủa đen trước khi cho lưu huỳnh vào Lưu huỳnh có màu đen sau khi lắc Lốm đốm mất màu tr ê n lớp màng lưu huỳnh và mẫu ngả màu sẫm. Dung d ịch Doctor có màu vàng trong, lưu huỳnh không mất màu Lượng hydro sulfua là đáng kể Có vết của hy d ro sul f ua Không có hy d ro sulfua, có mercaptan hoặc lưu huỳnh nguyên tố hoặc có cả hai Không có hydro sul f ua và lưu huỳnh nguyên tố, có vết mer ca ptan 7.2 Nếu phép thử Doctor Test là dương t í nh , có thể xác định hàm lượng mercaptan theo ASTM D 3227. 8 Độ chụm và độ lệch Phương pháp này k hông có độ lặp lại và độ tái lập, cũng như không có độ lệch v ì phép thử này ch ỉ phát hiện có hoặc không có hợp chất lưu huỳnh hoạt tính như hydro sul f ua hoặc mercaptan.