TCVN9573-3:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9573-3:2013 (ISO 5263-3:2004) về Bột giấy - Đánh tơi ướt trong phòng thí nghiệm - Phần 3: Đánh tơi bột giấy cơ học tại nhiệt độ ≥ 85 độ C TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 9573-3:2013 ISO 5263-3:2004 BỘT GIẤY - ĐÁNH TƠI ƯỚT TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM - PHẦN 3: ĐÁNH TƠI BỘT GIẤY CƠ HỌC TẠI NHIỆT ĐỘ ≥ 85 °C Pulps - Laboratory wet disintegration - Part 3: Disintegration of mechanical pulps at ≥ 85 ° C L ời nói đầu TCVN 9573-3:2013 hoàn toàn tương đương với ISO 5263-3:2004. TCVN 9573-3:2013 do Ban kỹ thuật Tiêu chu ẩ n quốc gia TCVN/TC 6 Giấy và s ả n ph ẩ m giấy biên soạn, Tổng cục Tiêu chu ẩ n Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công b ố . Bộ TCVN 9573 (ISO 5263), Bột giấy - Đánh tơi ướt trong phòng thí nghiệm , gồm các phần sau: - TCVN 9573-1:2013 (ISO 5263-1:2004), Phần 1: Đánh tơi bột giấy h ó a học; - TCVN 9573-2:2013 (ISO 5263-2:2004), Phần 2: Đánh tơi bột giấy cơ học tại nhiệt độ 20°C; - TCVN 9573-3:2013 (ISO 5263-3:2004), Phần 3: Đánh tơi bột giấy cơ học tại nhiệt độ ≥ 85° C . BỘT GIẤY - ĐÁNH TƠI ƯỚT TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM - PHẦN 3: ĐÁNH TƠI BỘT GIẤY CƠ HỌC TẠI NHIỆT ĐỘ ≥ 85 °C Pulps - Laboratory wet disintegration - Part 3: Disintegration of mechanical pulps at ≥ 85 ° C 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n n à y quy định thiết bị và quy trình đánh tơi ướt bột giấy cơ học trong phòng thí nghiệm khi bột giấy thể hiện trạng thái ẩ n. Trong một số các tiêu chu ẩ n khác liên quan đến bột giấy yêu cầu phải sử dụ ng thiết b ị và quy trình này đối với việc chu ẩ n b ị mẫu thử. Tiêu chu ẩ n n à y áp dụng được cho tất cả các loại bột giấy cơ học (nghĩa là bột giấy cơ học, bột giấy hóa cơ và bột giấy bán hóa ) thể hiện trạng thái ẩn. Bột gi ấ y cơ học không thể hiện trạng thái ẩ n được đánh tơi theo TCVN 9573-2 (ISO 5263-2). Quy trình quy định trong TCVN 9573-2 (ISO 5263-2) được sử dụng đ ể đánh tơi tất cả các loại bột giấy cơ học sử d ụ ng cho phép th ử xác định độ trắng. CH Ú TH Í CH : Độ trắng của bột gi ấ y không thay đ ổ i đáng k ể khi có mặt xơ sợi ở trạng thái ẩ n; Tuy nhiên, đánh tơi n ó ng bộ t giấy cơ học sẽ làm giảm đáng k ể độ trắng. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn là rất cần thiết cho việc á p dụng tiêu chu ẩ n này. Đối với các t à i liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đ ố i với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thl áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi. TCVN 4407 (ISO 638), Giấy, cáctông và bột giấy - Xác đị n h hàm lượng chất khô - Phương pháp sấy khô. TCVN 8847 (IS O 14487), Bột gi ấ y - Nước tiêu chu ẩ n sử dụng trong các phép thử vật lý. ISO 4119, Pulps - Determination o f stock concentration (Bột giấy - Xác định nồng độ của huyền phù bột giấy). 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ và đ ị nh nghĩa sau. 3.1. Đ á nh tơ i b ộ t giấy cơ học (disintegration of mechanical pulp) Quá trình xử l ý cơ học bột giấy trong nước sao cho các bó xơ sợi trong huyền phù bột giấy tách rời nhau mà không làm thay đổi đ á ng kể các t í nh chất cấu trúc của nó. 3.2 . Trạng th ái ẩn (latency) Trạng thái của bột giấy cơ học khi mà một số tính chất của bột giấy này không thể hiện ra v à quá trình đánh tơi đòi hỏi phải thực hiện ở nhiệt độ cao. CHÚ TH Í CH 1 : Trạng thái ẩ n là do dạng vặn xoắn của xơ sợ i tạo ra trong quá trình nghiền bột giấy cơ học, đặ c biệt khi nghiền ở n ồ ng độ cao và sau đó được làm lạnh ở nồng độ cao. Hiện tượng này được cho l à do sự co cứng của lignin. CHÚ TH Í CH 2 : Mức độ của trạng thái ẩ n trong bột gi ấ y thường liên quan đến n ồ ng độ và năng lượng sử dụng trong quá trình nghi ề n cơ học. 3.3. Loại bỏ trạng thái ẩn (latency removal) Quy trình được thực hiện bằng cách kết hợp giữa xử lý cơ học và xử lý nhiệt, có nghĩa là bột giấy được đ á nh tơi tại nhiệt độ cao hơn nhiệt độ làm mềm lignin. CHÚ THÍCH : Trong ti ê u chuẩn này, nhiệt độ sử d ụ ng đ ể loại bỏ trạng thá i ẩ n của bột giấy không được nhỏ hơn 85 o C . 4. Thiết bị và dụng cụ Các thiết bị và dụng cụ thông th ườ ng trong phòng thí nghiệm và các thi ế t b ị , dụng cụ sau. 4.1. Máy đánh t ơ i c ó bộ phận cung cấp nhiệt hoặc cung cấp n ướ c nóng có khả năng duy tr ì được nhiệt độ ≥ 85 ° C của huyền phù bột giấy trong suốt quá trình đánh t ơ i. S ử dụng một trong hai loại máy đánh tơi là máy đánh tơi tiêu chuẩn (4.1.1) hoặc máy đánh tơi tuần hoàn (4.1.2) V ì hai loại máy đ á nh tơi này không xử lý xơ sợi theo cùng một phương pháp (xem [6]), nên trong báo cáo thử nghiệm phải ghi r õ loại máy đánh tơi được sử dụng. 4.1.1. Máy đánh tơi ti ê u chuẩn , c ó cấu tạo như mô t ả trong Phụ lục A. Để loại bỏ trạng thái ẩ n, máy đánh tơi tiêu chu ẩ n phải có cốc đánh tơi được gia nhiệt bằng điện hoặc phải có bộ phận cung cấp nước nóng có khả năng giữ được nhiệt độ của huyền ph ù bột giấy như yêu cầu trong 4.1. CHÚ TH Í CH 1 : Quy trình ki ể m tra máy đánh t ơ i tiêu chuẩn được nêu trong Phụ lục B. CHÚ THÍCH 2 : V ì lý do an toàn, kh ô ng n ê n sử dụng m á y đánh tơi tiêu chuẩn dùng để đánh tơi ở nhiệt độ 20 ° C và bếp điện đ ể đun nước. 4.1.2. Máy đ á nh t ơ i tuần hoàn , kiểu Domtar, c ó cấu tạo như mô tả trong Phụ lục C . M á y đánh tơi phải có bộ phận cung cấp nước n ó ng ở nhiệt độ từ 90 ° C đến 95 ° C . Phải có phương tiện đ ể chạy máy bơm trong một khoảng thời gian ngắn. Đ ể không làm hỏng bơm th ì không được đ ể bơm chạy khô trong th ờ i gian qu á 3 s. 4.2. Cân , có kh ả năng cân chính xác tới 0,2 g. 4.3. Nước ti ê u chu ẩ n , sử dụng trong phép th ử vật lý như quy định trong TCVN 8847 (ISO 14487). 5. Chuẩn bị mẫu thử Đối với bột giấy ư ớ t hoặc khô gió, hàm lượng chất khô được xác đị nh theo TCVN 4407 (ISO 638). Nếu bột giấy ở dạng huyền phù, xác đ ị nh h à m lượng chất khô theo ISO 4119. N ế u nồng độ của huyền phù bột giấy nhỏ hơn 1,5 % khối lượng, th ì phải cô đặc tới thể tích thích hợp, c ẩ n thận để tránh làm mất các xơ sợi mịn. Việc này có thể thực hiện dễ dàng bằng cách để lắng huyền phù bột giấy và loại b ỏ một phần nước bằng c á ch ch ắ t hoặc lọc qua gi ấ y lọc đặt trong phễu lọc sứ (Buchner). Việc sử dụng nước ti ê u chuẩn (4.3) để đánh tơi bột giấy dùng cho các phép thử tính chất thoát nước, bao gồm cả quá trình nghiền trong ph ò ng thí nghiệm l à rất quan trọng, Trong t ấ t cả các trường hợp đ ề u cần sử dụng nước có cùng chất lượng như quy định trong quy trình đánh tơi bột giấy. Đối với máy đánh tơi tiêu chuẩn (4.1.1), lấy (50 ± 5) g bột giấy khô tuyệt đối. Đối với máy đánh tơi tuần hoàn (4.1.2) lấy (56 ± 1) g bột giấy khô. Nếu mẫu bột giấy ở dạng tờ thì không được cắt và tránh lấy các mép cắt. N ế u bột giấy có hàm lượng chất khô lớn hơn ho ặ c bằng 20 % thì ngâm phần bột giấy lấy để thử nghiệm trong 1 L đến 1,5 L nước (nước tiêu chu ẩ n hoặc nước khác) ở nhiệt độ (20 ± 5) ° C với thời gian ngâm í t nhất như quy định trong Bảng 1. Nếu bột giấy ở dạng tờ hoặc dạng tấm th ì sau khi ngâm nước, xé phần mẫu thử thành các mảnh nhỏ có kích thước khoảng 25 mm x 25 mm. Ngâm mẫu trong th ờ i gian lâu hơn so với thời gian quy định tối thiểu, ví dụ như ngâm qua đêm, không có bất kỳ ảnh hưởng đáng kể nào tới kết quả. Tuy nhiên, thời gian ngâm mẫu không được lâu hơn 24 h đối với t ấ t c ả các loại bột giấy. CH Ú THÍCH : Bột gi ấ y cơ học được sấy khô b ằ ng đèn cần thời gian ngâm t ố i thiểu là 10 min. Bảng 1 - Thời gian ngâm nước khuy ế n cáo đố i với bột gi ấ y cơ học Hàm lượng ch ấ t kh ô của bột g iấ y % khối lượng Thời gian ngâm n ước tối thi ể u 20 0 min 20 đ ế n 60 30 min > 60 4 h Nếu vì lý do kh í hậu, c ó thể sử dụng nhiệt độ ngâm nước từ 25 ° C đến 30 ° C , nhưng phải ghi rõ trong báo cáo thử nghiệm. 6. Cách tiến hành 6.1. Đ á nh tơi và loại bỏ trạng thái ẩn CẢNH B Á O : V ì quy trình đánh tơi nóng bao gồm qu á trình xử lý mẫu thử ở nhiệt độ v ượ t quá 85 ° C nên phải c ẩ n thận để tránh b ị b ỏ ng. Thông tin về ảnh hưởng của trạng thái ẩ n trong bột giấy cơ học (hoặc bột giấy có hàm lượng lignin cao) được nêu trong Phụ lục D. 6.2. Máy đánh tơi tiêu chuẩn Chuyển phần mẫu thử sau khi đ ã được chuẩn b ị theo Điều 5 vào c ố c đánh tơi của máy đ á nh tơi tiêu chuẩn (4.1.1). Bổ sung nước có cùng cấp chất lượng như đã sử dụng trong Điề u 5 cho đến khi đạt tổng thể tích là (2500 ± 25) ml. S ử dụng thi ế t bị gia nhiệt để làm nóng hỗn hợp đến nhiệt độ ≥ 85 ° C . Đặt máy đếm số vòng quay v ề v ị tr í “0” . Bật mô tơ và cho cánh khuấy quay 30 000 vòng. Dừng khuấy v à kiểm tra bằng mắt xem bột gi ấ y đã được đánh t ơ i hoàn toàn chưa, bằng cách l ấ y một phần nhỏ bột giấy trong máy đánh tơi cho vào ố ng th ủ y tinh h ì nh trụ , pha loãng bằng nước và kiểm tra dưới ánh sáng truyền qua. Nếu bột giấy chưa được đánh tơi hoàn toàn, tiếp tục đánh tơi cho đ ế n khi t ấ t cả các xơ sợi tách rời nhau và/hoặc các bó xơ sợi và các mảnh tách khỏi nhau như yêu cầu đối với bột giấy tại thời đi ể m sản xuất. Tại thời điểm cuối của quá trình đ á nh tơi, nhiệt độ kh ô ng được nh ỏ hơn 85 ° C . Nếu v ì lý do n à o đ ó mà phải thay đ ổ i bột giấy hoặc sử dụng số vòng quay kh á c th ì phải ghi r õ trong báo cáo t hử nghiệm. Ngay sau khi đánh tơi, pha lo ã ng huyền phù bột giấy bằng nước lạnh có cùng ch ấ t lượng như nước đã sử dụng trong Điều 5 đến nồng độ không nh ỏ hơn 3 g/l. Nếu c ầ n thi ế t, làm nguội huyền phù bột giấy đến nhiệt độ khoảng 20 ° C . 6.3. M á y đánh tơi tuần hoàn Đ ể gia nhiệt cho máy đánh tơi tuần hoàn (4.1.2), cho n ước c ó nhiệt độ từ 90 ° C đến 95 ° C v à o c ố c đ á nh tơi cho đến khi cách miệng cốc 4 cm. Đậy chặt n ắ p cốc lại. Bật bơm tu ầ n hoàn và để chạy trong (2,0 ± 0,1) min. Sau khi bơm dừng, m ở nh ẹ phần thoát nước của cốc và đo nhiệt độ của nước chảy ra từ cốc. Cho nước chảy hết hoàn toàn và lặp lại chu trình cho t ớ i khi nhiệt độ vượt quá 90 ° C . CH Ú THÍCH : Đây là bước sơ bộ sử dụng n ước n ó ng đ ể g i a nhiệt cho cốc, ống dẫn và bơm. Bổ sung ngay nước c ó cùng ch ấ t lượng như nước đ ã dùng trong Đ iều 5 ở nhiệt độ trong khoảng từ 90 ° C đến 95 ° C cho đến gần một nửa cốc. Chuyển phần mẫu thử sau khi đã được chuẩn bị như Điều 5 vào cốc đánh t ơ i của thiết b ị đánh t ơ i tu ầ n ho à n và bổ sung nước có nhi ệ t độ trong khoảng từ 90 ° C đ ế n 95 ° C đến cách miệng cốc 4 cm. Đậy chặt nắp c ố c lại và bắt đầu cho bơm chạy trong k ho ả n g ( 2,0 ± 0,1) min. C ẩn thận kh i m ở miệng cốc v ì áp suất có thể tạo ra trong quá trình vận hành. Đo nhiệt độ và lặp lại quá trình đánh tơi n ế u nhiệt độ này thấp hơn 85° C . Nếu các b ó xơ sợi và các mảnh không tách kh ỏ i nhau như m ứ c độ yêu cầu đ ố i với bột giấy trong sản xuất thì tiếp tục quá trình đánh tơi. Khi quá trình đánh tơi kết th ú c, m ở van thoát và cho bơm chạy trong khoảng thời gian ngắn để thu phần mẫu thử v à o thùng thu hồi. M ở miệng cốc, đóng van thoát , cho khoảng 4 L nước nóng vào cốc. Đậy nắp cốc và cho bơm chạy 2 s, sau đó mở van thoát , rửa phần mẫu thử c ò n lại ra khỏi hệ thống. Không bao giờ được cho bơm chạy quá 3 s mà không c ó chất lỏng để tránh l à m hỏng bơm. Ngay sau khi đánh tơi, l à m nguội huyền phù bột giấy đến nhiệt độ khoảng 20° C . 7. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm ph ả i bao gồm c á c nội dung sau: a) Viện dẫn tiêu chuẩn này; b) Tất cả các thông tin cần thiết để nhận biết mẫu thử; c) Loại n ướ c sử d ụ ng (nước tiêu chuẩn, nước cất hoặc nước máy); d) Thời gian ngâm; e) Hàm lượng chất khô của mẫu; f) Phương pháp sử dụng để đánh tơi nóng; g) Bất kỳ sự khác thường nào xảy ra trong quá trình thử nghiệm; h) Bất cứ thao tác nào không quy định trong tiêu chuẩn này, hoặc bất kỳ yếu t ố nào ảnh hưởng tới kết quả thử. Phụ lục A (quy định) Cấu tạo của máy đánh tơi tiêu chuẩn A.1 . Vật liệu Tất c ả các bộ phận của máy ti ế p xúc với huyền phù bột giấy phải được làm từ vật liệu chịu nước, ch ị u axit v à kiềm lo ã ng. Vật liệu thường được sử dụng là thép không g ỉ hoặc chất d ẻo gia cường sợi thủy tinh. A.2 . Máy đánh tơi tiêu chuẩn C ố c đánh tơi h ì nh trụ có bốn vách ngăn xoắn được phân bố đ ề u, c á ch đáy 32 mm v à cách nắp 57 mm, m ỗ i vách xoay quanh một nửa đường tròn phía trong của cốc, Hình A.1. Các vách xoắn có hướng đi xuống theo chiều kim đồng hồ. Phần đáy bên trong của cốc đánh tơi được lượn tròn với bán kính 13 mm. Bộ phận khuấy có ba cánh khu ấ y được gắn vào trục giữa th ẳ ng đứng ở trong cốc đánh tơi và cách đáy một khoảng cách xác định. Bộ phận khuấy chuy ể n động v ớ i vận t ố c quy định và có máy đếm đ ể ghi số vòng quay. Máy đ ế m t ố t nh ấ t là loại có thể cài đặt trước s ố v ò ng quay để thiết bị tự dừng lại khi đ ã đạt được số vòng theo y ê u cầu. Nhìn từ trên xuống, cánh khuấy quay theo chi ề u kim đồng hồ. Với phần lớn các loại máy đánh tơi, c ố c đ á nh tơi phải c ó nấp được đ ó ng khít với tổ hợp bộ phận khuấy/mô tơ. Cốc đánh tơi phải được lắp chắc chắn vào đúng vị trí trong quá trình máy đánh t ơ i hoạt động, nh ưng cũng có thể được l ấ y ra và lắp lại một cách d ễ dàng và nhanh chóng. A.3 . Kích th ướ c Bộ phận K í ch thước Giá tr ị quy định (trừ khi có quy định khác) Dung sai C ố c đánh t ơ i Chi ề u cao b ê n trong 191 mm ± 2 mm Đ ườ ng k í nh bên trong 152 mm ± 2 mm Bán k í nh của đường lượn tròn 13 mm ± 2 mm Vách ngăn Mặt cắt vuông 6,5 mm ± 1 mm Chi ề u cao t ừ đáy cốc đánh tơi 32 mm ± 1 mm Kho ả ng cách từ miệng 57 mm ± 1 mm Bán k í nh ph ầ n đầu lượn tròn 3 mm ± 0,5 mm Bán kính ph ầ n cạnh lượn tr ò n 0,4 mm ± 0,1 mm Khoảng trống ( ở giữa) 51 mm ± 1 mm Bộ phận khuấy Đường kính (đường tr ò n đi qua các đỉnh) cánh khuấy 90 mm ± 0,5 mm Đường kính trục ≥ 22 mm - Khoảng cách giữa các cánh khuấy và đáy của cốc đánh tơi (điểm dưới cùng) 25 mm ± 2 mm C á c cánh khu ấ y Chi ề u rộng tại trục 18,2 mm ± 0,5 mm Chi ề u rộng lớn nhất 22,5 mm ± 0,5 mm Độ dày 1,6 mm ± 0,5mm Bán kính ph ầ n cạnh lượn tròn 0,8 mm ± 0,2 mm Bán kính phần đ ầ u lượn tròn 4 mm ± 1 mm Độ vát 2° ± 15' Trục khuấy Đường k í nh ≤ 20 mm - Đầu thon nhọn Đ ể lắp khít với trục của bộ phận khu ấ y b ấ t kỳ A.4 . Tần số quay T ầ n s ố q uay của trục khuấy l à (49,0 ± 1,5) s -1 . Kích thước tính b ằ ng milimét CHÚ DẪN 1 M ặ t cắt 6,5 mm x 6,5 mm 2 Đ ầ u R 3 3 Cạnh được lượn tr ò n R 0,4 4 B ố n vách ngăn, mỗi vách bao quanh một nửa c ố c đ á nh tơi (trên h ì nh có ba vách ngăn) a Không theo tỷ lệ. Hình A.1 - Ch i t iế t máy đánh t ơi tiêu chu ẩ n Phụ lục B (quy định) Kiểm tra máy đánh tơi tiêu chuẩn Máy đánh tơi tiêu chu ẩ n phải được kiểm tra thường xuyên. Quá trình bảo dưỡng phải bảo đảm: a) Trục k huấy chuyển động ê m và ở chính giữa cốc đánh tơi; b) Cánh khuấy quay với tần số quy định; c) Cánh khuấy được lắp đặt theo quy định (điều này có thể được kiểm tra bằng thiết bị đo cánh khu ấ y chu ẩ n) d) Các kích th ướ c của cánh khuấy đúng quy định (xem A.3) và cánh khuấy không bị hư h ỏ ng. N ế u thiết bị, dụng cụ được sử dụng th í ch hợp, các kích thước khác của máy đánh tơi tiêu chu ẩ n sẽ được giữ ở trạng thái không đổi, tuy nhiên phải được kiểm tra định kỳ. Phụ lục C (quy định) Máy đánh tơi tuần hoàn M á y đánh tơi tu ầ n hoàn, kiểu Domtar, gồm một cốc đánh tơi, bơm ly tâm và bộ phận hẹn giờ. C. 1 . Cốc đánh tơ i , được làm bằng thép không gỉ có đường k í nh 0,1 m và được trang bị hệ thống khép kín c ó t ổ ng thể tích l à 3 L. Để tránh tạo các lỗ khí đ ầ u vào bơm, huyền phù xơ sợi lúc cho v à o và lúc l ấ y ra ph ả i tiếp xúc với thành c ố c. Cốc phải có nắp kín. Để bay hơi và tránh áp suất tăng, trên nắp cốc ph ả i có lỗ thông hơi với đường kính 8 mm nằm ở chính giữa. V á ch ngăn đồng tâm trên miệng bằng nửa đường kính cốc để ngăn không cho xơ sợi bắn lên qua lỗ thông hơi, xem [5] và [6]. CH Ú THÍCH : Có thể sử dụng cốc đánh tơi lớn hơn (c ó đường k í nh 0,2 m) với th ể tí ch là 7L . Trong tr ườ ng hợp này lượng bột gi ấ y sử dụng được thay đổi là (136 ± 2) g bột kh ô . C. 2 . B ơ m ly tâm , dùng để bơm tuần hoàn huyền phù xơ sợi được liên tục, c ó mô tơ điện v ớ i c ô ng suất trong kho ả ng 0,56 kW đến 0,75 kW, khả năng bơm khoảng 240 L/ min tại 3 450 r/m. Bơm c ó đường ố ng v à o với kích thước danh nghĩa l à 38 mm và đ ầ u ra có kích thước danh nghĩa là 25 mm. Các bộ phận của bơm và đường ố ng tiếp xúc với huyền ph ù xơ sợi phải được làm bằng thép không gỉ hoặc các vật liệu không gỉ khác. Thiết b ị ph ả i có van thoát . C. 3 . Bộ phận hẹn giờ, để kiểm soát hoạt động tuần hoàn của bơm trong khoảng th ời gian (2,0 ± 0,1) min. Phụ lục D (tham khảo) Ảnh hưởng của trạng thái ẩn trong bột giấy cơ học D. 1 . Giới thiệu chung Từ năm 1966 Beath và các cộng sự [1] đã xác định rằng, thực tế hiện tượng các tính chất không thể hiện ra có thể xảy ra bởi các xử lý đơn giản thích hợp và d o đó nó ẩ n trong bột giấy, được gọi l à “trạng thái ẩn". Trạng thái ẩn có thể thể hiện trong bột giấy c ó chứa hàm lượng lignin cao, nghĩa là bột giấy được sản xuất bằng phương pháp cơ học. Phụ lục này mô t ả hiện tượng trạng thái ẩn và đưa ra c á c ví dụ về sự thay đ ổ i các tính chất của bột giấy khi trạng thái ẩn được giải phóng khỏi bột gi ấ y bằng cách đánh tơi nóng. D. 2 . Hiện tượng được gọi là trạng thái ẩ n Trong s ả n xuất bột giấy cơ học, xơ sợi được tách ra tại nhiệt độ cao hơn nhiệt độ làm mềm lignin. Nếu trong quá trình t á ch, vật li ệ u xơ sợi b ị quăn và xo ắ n, trạng thái này của xơ sợi s ẽ được giữ cố đ ị nh sau khi làm lạnh; xem H ì nh D.1. Trạng thái ẩn không được giải phóng khỏi bột gi ấ y bằng phương pháp đánh tơi trong nước tại nhiệt đ ộ thường. Đ ể loại b ỏ trạng thái ẩ n khỏi xơ sợi, nhất thi ế t phải đánh t ơi xơ sợi trong nước, tại nhiệt độ cao hơn nhiệt độ làm mềm lignin, có nghĩa l à quá trình đánh tơi được thực hiện tại nhiệt độ ≥ 85 ° C . CH Ú THÍCH : Nhiệt độ làm m ề m lignin bị tác động b ở i xử lý h ó a học và nhiệt độ mà tại đ ó xảy ra quá trình tách xơ sợi xem [3]. CH Ú D Ẫ N 1 Quá trình ngh iền a Làm nguội b Đánh tơi lạnh ở nhiệt độ 25 ° C . c Đ á nh tơi n ó ng ở nhiệt độ ≥ 85 ° C . Hình D.1 - Ảnh hưởng của quá trình đánh tơi nóng và đ á nh tơi lạnh đ ế n trạng thái ẩn của bột g iấy cơ học; Tà i liệu tham khảo [2] Hình D.2 - Ảnh SEM của xơ sợi bột g iấy thể hiện trạng thái ẩn (a) và không thể hiện trạng thái ẩn (b); Tài liệu tham khảo [4]. Ph ầ n x ơ sợi đi qua l ưới có kích c ỡ 30 mesh và còn lại trên lưới 50 mesh của hệ th ố ng Bauer McNett Bột giấy có xơ sợi quăn và xoắn sẽ cho kết quả về tính chất khác với bột giấy có xơ sợi thẳng. D. 3 . Ảnh h ưở ng của trạng thái ẩn đến các tính chất của bột giấy Đánh tơi nóng, là xử lý tại nồng độ thấp và ở nhiệt độ cao bột gỗ mài (SGW) và bột gỗ nghiền mảnh (RMP) sẽ làm giảm giá trị CSF và tăng độ chịu bục so với quá trình đánh tơi lạnh, nghĩa là xử lý tại nồng độ v à nhiệt độ thấp xem [1]. Các tính ch ấ t kéo và độ chịu bục là các tính chất của bột gi ấ y nhiệt cơ (TMP) bị ảnh hưởng mạnh bởi trạng thái ẩn của bột giấy xem [2]. Các tính chất liên kết (liên kết Scott and độ bền kéo hướng z) và chỉ số bền xé không bị ảnh hưởng bởi trạng thái ẩ n. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] BEATH L.R ., NEILL M.L., MASSE F.A. Latency in mechanical pulps. Pulp and paper Mag. of Canada , 67 (10), 1966, T 423. [2] MOHLIN, U-B. Latency in thermomechanical pulp - Contribution of the various f ractions. Tappi , 63 (3) 1980, pp 83-86. [3] SALM É N L., LUCANDER M., HÄ RK ÖNEN E., SUNDHO L M J. Fundamentals of mechanical pulping - Rheological behaviour of wood. Papermaking Science and Technology Handbooks - Part 5: Mechanical Pulping . Ed. J Sundholm. Fapet Oy, Jyväskylä, 1999, pp 35-39. [4] MOHL I N, U-B. The contribution of d i fferent pulp f ractions to the latency effect in thermomechanical pulps. 1979 International Mechanical Pulping Con f erence , Toronto, Ontario. 1979, pp. 13-22. [5] PAPTAC, Standard C.8P 1997. Latency removal by hot disintegration (DOMTAR method) . [6] DAWSON, J.A . MACLELLAN, A.D.G, SHALLHORN, P.M. and KARNIS, A. A rapid method f or development latent properties of mechanical pulps, Pulp and paper Canada , 79 , 1978, T 124-129.