TCVN6700-1:2000

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6700-1:2000 (ISO 9606-1 : 1994) về Kiểm tra chấp nhận thợ hàn - Hàn nóng chảy - Phần 1: Thép do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6700-1 : 2000 (ISO 9606-1 : 1994) KIỂM TRA CHẤP NHẬN THỢ HÀN - HÀN NÓNG CHẢY PHẦN 1: THÉP Approval testing of welders - Fusion welding Part 1: Steels Lời nói đầu TCVN 6700-1 : 2000 hoàn to à n tư ơ ng đương với ISO 9 6 06-1:1994 TCVN 6700-1 : 2000 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC 44/SC1 Hàn bi ê n soạn. Tổng cục Ti ê u chuẩn - Đo lường - Chất l ượ ng đ ề nghị, Bộ Khoa học , Công nghệ v à M ô i tr ườ ng ban hành . KIỂM TRA CHẤP NHẬN THỢ HÀN - HÀN NÓNG CHẢY PHẦN 1: THÉP Approval testing of welders - Fusion welding Part 1: Steels 1. Phạm vi áp dụng T iêu chuẩn này qu y định các y ê u c ầ u, các phạm vi chấp nh ậ n, các điều kiện kiểm tra, các yêu cầu chấp nhận và cấp chứng chỉ kiểm tra chấp nhận th ợ hàn thép. Mẫu chứng chỉ kiểm tra chấp nhận được nêu trong phụ lục B. Tr o ng quá trình kiểm tra chấp nhận thợ hàn cần thể hiện có đủ kinh nghiệm thực tế và kiến thức ngh ề nghiệp (kiểm tra không bắt buộc) v ề các quá trình hàn, vật liệu và các yêu c ầ u an toàn mà họ được chấp nhận các thông tin này được nêu trong phụ lục D. Tiêu chuẩn này áp dụng khi có yêu cầu kiểm tra chấp nhận thợ hàn của khách hàng, tổ chức có thẩm quyền kiểm tra hoặc các tổ chức khác. Tiêu chuẩn này áp dụng cho kiểm tra chấp nhận thợ hàn thép đối với phương pháp hàn nóng chảy. C ác phương pháp hàn đề c ậ p đến trong tiêu chuẩn này bao gồm các phương pháp hàn nóng chảy bằng tay hoặc được cơ kh í hóa một ph ầ n. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các phương pháp hàn hoàn toàn cơ kh í hóa và tự động hóa (xem 5.2). Tiêu chuẩn này bao gồm kiểm tra chấp nhận thợ hàn đối với công việc hàn bán sản phẩm và thành ph ẩm được chế tạo từ các loại vật liệu gia công áp lực, hoặc đúc được liệt kê trong 5.4. Chứng chỉ kiểm tra chấp nhận do người kiểm tra hoặc cơ quan kiểm t ra có trách nhiệm cấp. 2. Tiêu chuẩn trích dẫn ISO 857:1990 Các phương pháp hàn, hàn đ ồ ng và hàn vẩy - Từ vựng ISO 1106-1:1984 Kiến nghị thực hành đối với kiểm tra bức xạ mối hàn nóng chảy - Phần 1: Mối hàn giáp mép nóng chảy trên thép t ấ m chi ề u dày đến 50 mm. ISO 1106-2:1985 Kiến nghị thực hành đối với kiểm tra bức xạ mối hàn nóng chảy - Phần 2: Mối hàn giáp mép nóng chảy thép tấm chiều dày lớn hon 50 mm đến 200 mm. ISO 1106-3:1984 Kiến nghị thực hành đối với kiểm tra bức xạ mối hàn nóng chảy - Phần 3: Mối hàn theo chu vi thép ống có chiều dày thành đến 50 mm. ISO 2560:1973 Yêu cầu kỹ thuật của thép cacbon -mangan dùng để hàn hồ quang t ay. ISO 3452:1984 Th ử không phá h ủy - Kiểm tra bằng chất thẩm thấu - Nguyên l ý chung. ISO 3580:1975 Que hàn h ồ q uang bằng tay thép b ề n rão - Mã ký hiệu nhận biết, ISO 3581:1976 Que hàn hồ quang bằng tay thép không gỉ và thép hợp kim cao tương tự khác - Mã ký hiệu nh ậ n biết ISO 4063:1990 Hàn, hàn đ ồ ng, hàn v ả y v à hàn bằng đẩy thau các kim loại - Danh mục các phương pháp và số trích dẫn đ ể trình bày ký hiệu trên b ả n vẽ. ISO 5173 : 1981 Hàn - Mối hàn giáp mép vật liệu kim loại - Thử uốn. ISO 5817:1992 Mối hàn h ồ quan g từ thép - Hướng dẫn mức chấ t l ượ ng trên cơ sở các khuyết t ậ t. TCVN 6115:1996 ( ISO 6520:1982) Ph â n loại và giải thích các khuyết tậ t trong mối hàn do nóng chảy kim loại ISO 6947:1990 Mối hàn - Các tư thế hàn - Định nghĩa góc nghiêng và góc quay. ISO 9017 : - 1) Thử phá hủy mối hàn vật liệu kim loại - Thử phá hủy. ISO 995 6 -2: 1995 Y ê u c ầ u kỹ thuật và chấp nhận qu y trình công nghệ hàn vật liệu kim loại - Ph ầ n 2: Y ê u cầu kỹ thuật qu y trình hàn h ồ quang hàn đối với thép. ISO 9956-3: 19 9 5 Yêu cầu kỹ thuật và chấp nhận qu y trình công nghệ hàn vật liệu kim loại - Phần 3: Kiểm tra qu y trình hàn đối với h à n h ồ quang thép. 3. Định nghĩa Trong tiêu chuẩn này sử dụng các định nghĩa sau: 3.1. Thợ h à n tay (manual w elder): Th ợ hàn , người cầm v à thao tác bằng tay k ì m cặp que hàn, mỏ hàn, đ èn h à n ho ặ c m ỏ hàn h ơ i. 3.2. Th ợ h à n máy (welding operator): Thợ hàn , người thao tác thiết bị hàn được cơ giới hóa một ph ầ n chuyển đ ộ ng tương đối giữa kìm hàn , m ỏ hàn, đèn hàn hoặc mỏ hàn hai và chi tiết hàn. 3.3. Người kiểm tra hoặc c ơ quan kiểm tra (examiner or test body): Người hoặc tổ chức kiểm tra xác nhận sự phù hợp với tiêu chuẩn được áp dụng. Người kiểm tra hoặc cơ quan kiểm tra phải được các bên tham gia hợp đ ồ ng chấp nhận. 3.4. Yêu cầu kỹ thuật của qu y tr ì nh công nghệ h à n ( w elding procedure s pec i fication) : Tài liệu cung cấp một cách chi tiết những thông số cơ b ả n về h à n đ ể đ ả m bảo t í nh lặp lại của các qu y trình hàn. 3.5. Phạm vi chấp nhận (range of approval): Khoảng chấp nhận đối với các thông số c ơ b ả n về hàn. 3.6. Chi tiết kiểm tra (test piece): Li ê n kết hàn được sử dụng để kiểm tra chấp nhận. 3.7. M ẫ u kiểm tra (test specimen): Ph ầ n hoặc bộ phận cắt ra t ừ chi tiết kiểm t ra để thực h iện thử phá hủy theo qu y định. 3.8. Kiểm tra (test): Một loạt các thao t á c bao gồm việc chế tạo chi tiết kiểm tra h à n v à tiếp theo là báo cáo kết quả kiểm tra không phá hủy v à / h oặc phá h ủy . 4. Ký hiệu và chữ viết tắt 4.1. Qu y định chung Khi không sử dụng toàn b ộ từ th ì phải s ử d ụ ng các ký hiệu và chữ viết t ắ t sau đ â y khi điền v à o chứng ch ỉ kiểm tra (xem phụ lục B). 4.2. Chi tiết kiểm tra a chiều dày danh nghĩa của mối hàn góc. BW mối hàn gi á p mép. D đ ườ ng kính ngoài của ống. FW mối hàn góc P tấm t chiều dày tấm hoặc thành ống T ống z chiều dài cạnh của mối h à n góc 4.3. Vật liệu h à n (kể c ả kh i b ả o vệ, thuốc hàn) nm không có kim loại bổ sung mối hàn. wm có kim loại bổ sung mối hàn. A thuốc bọc hệ ax í t B thuốc bọc hệ bazơ C thuốc bọc hệ cenlulo R thu ố c bọc hệ rutin RA thuốc bọc hệ rutin-axít RB thuốc bọc hệ rutin-baz ơ RC thuốc bọc hệ rutin-cenlulo RR thuốc bọc h ệ rutin d ầ y S thuốc bọc que h à n các dạng khác 4.4. Những vấn đ ề khác bs hàn hai phía gg tạo rãnh mặ t sau hoặc mài m ặ t sau mối hàn mb h à n có đệm lót mặt sau mối h à n nb hàn kh ô ng có đệm lót mặt sau m ố i hàn ng không tạo rãnh m ặ t sau ho ặ c không mài m ặ t sau mối hà n . ss hàn một ph í a 5. Những yêu cầu cần thiết đối với kiểm tra chấp nhận 5.1. Yêu cầu chung Các yêu c ầ u được qu y định trong đi ề u này phải được xem xét theo thứ tự để đánh giá khả n ă ng của thợ hàn trong pham vi của các y ê u cầu này. Mỗi yêu cầu được xem l à một yếu tố quan trọng trong kiểm tra chấp nhận. Kiểm tra chấp nhận thợ hàn phải được tiến hành trên chi tiết kiểm tra và độc lập với dạng kết cấu. 5.2. Phương pháp hàn Phương ph á p hàn được định nghĩa trong ISO 857 và mã s ố tra cứu của chúng khi biểu thị ký hiệu được cho trong ISO 4063. Tiêu chuẩn này bao g ồ m các phư ơ ng pháp hàn sau: 111 - hàn h ồ quang điện cực kim loại có thuốc bọc (hàn h ồ quang tay): 114 - hàn h ồ quang d â y kim loại lõi thuốc không có khí b ả o vệ: 121 - hàn h ồ quang d â y kim loại dưới lớp thuốc hàn; 131 - hàn h ồ quang điện cực kim loại trong kh í tr ơ (hàn MIG); 135 - h à n h ồ q uang điện cực kim loại trong khí hoạt tính (hàn MAG); 136 - hàn h ồ quang d â y kim loại lõi thuốc trong kh í hoạt tính; 137 - h à n h ồ quang dây kim loại l õ i thuốc trong khí trơ; 141 - hàn h ồ quang điện cực vonphram trong kh í trơ (h à n TIG) 15 - hàn h ồ quang p l atma 311 - hàn oxy-axe t ylen Các phương pháp hàn nóng chảy khác theo th ỏa thuận. 5.3. Các kiểu mối nối (mối hàn giáp mép v à mối hàn góc) Các chi t iết kiểm tra để kiểm tra chấp nhận đối với mối hàn giáp mép (BW) và mối hàn góc (FW) tr ê n tấ m (P) hoặc ống 1) (T) phải đ ược chế t ạo phù hợp với 7.2. 5.4. Nhóm vật liệu 5.4.1. Yêu cầu chung Để giảm t ớ i mức tối thiểu sự lặp l ại không cần thiết các kiểm tra kỹ thuật giống nhau, các loại thép có đặc t í nh hàn và luyện kim giống nhau được phân thành các nhóm để kiểm tra chấp nhận th ợ hàn (xem 5.4.2). Nói chung, khi kiểm tra chấp nhận th ợ h à n phải dùng kim loại b ổ s ung có thành ph ầ n h óa học tương tự với bất kỳ loại thép n à o trong nhóm kim loại cơ bản. Khi hàn bất kỳ vật liệu nào trong một nhóm cho phép chứng nhận thợ hàn đối với việc hàn tất c ả các vật liệu khác trong chính nhóm đó. Khi hàn các kim loại cơ bản từ hai nhóm khác nhau mà chúng không đ ược phép chấp nhận lẫn nhau t heo b ả ng 4 và 5 (xem 6.4), phải qu y định việc kiểm tra chấp nhận đối với sự liên kết này là một nhóm riêng. Khi kim loại bổ sung khác với nhóm kim loại cơ bản , vi ệ c ch ấp nh ận đối với liên kết của nhóm kim loại cơ bản và kim loại bổ sung là c ầ n thi ết, trừ khi chú n g được phép theo bảng 4 và 5. 5.4.2. Nhóm thép của kim loại cơ bản Thép sử dụng để kiểm tra chấp nhận thợ hàn và qu y trình hàn phải phù hợp với ISO 9956-3 , xem ph ụ lục A. Thép được ph â n nhóm theo kim loại cơ bản như sau: 5.4.2.1. Nhóm W01 Thép không hợp kim các bon thấp (các bon-mangan) và / hoặc thép hợp kim thấp. Nhóm này cũng bao gồm thép kết cấu hạt mịn có giới hạn ch ả y R CH ≤ 360 N/mm 2 . 5.4.2.2. Nhóm W02 Thép b ề n rão crom-molybden (CrMo) và / hoặc crom-molybden-vanadi (CrMoV). 5.4.2.3. Nhóm W03 Thép kết c ấu hạt mịn thường h óa , tôi và ram cũng như thép được xử lý cơ nhi ệ t luyện có giới hạn ch ả y R CH > 360 N/mm 2 , cũng như thép niken h à n tương tự v ớ i hàm lượng niken từ 2 % đến 5 %. 5.4.2.4. Nhóm W04 Thép không g ỉ fer í t hoặc mactensit có hàm lượng crom từ 12 % đến 20 %. 5.4.2.5. Nhóm W11 Thép không g ỉ crom-niken (CrNi) ferít-austenít và austenit 5.5. Vật liệu hàn 5.5.1. Y ê u cầu chung Trong ph ầ n lớn các kiểm tra chấp nhận kim loại bổ sung phải giống như kim loại cơ bản. Khi tiến hành kiểm tra thợ hàn có sử dụng kim loại bổ sung, khí bảo vệ hoặc thuốc h à n thích hợp đối với một nhóm vật liệu , phép kiểm tra này cho phép chấp nhận thợ hàn sử dụng bất kỳ vật liệu hàn tương tự khác (kim loại bổ sung, khí bảo vệ hoặc thuốc hàn) đối với cùng nhóm kim loại đó. 5.5.2. Hàn hồ quang điện cực kim loại có thuốc bọc (hàn hồ quang tay) Nhóm điện cực có thuốc bọc (que hàn) được phân loại theo các đặc tính quan trọng nhất phù hợp vớ i ISO 2560 như sau: A thuốc bọc hệ axit; B thuốc bọc hệ bazơ; C thuốc bọc hệ cenlulo; R thuốc bọc hệ rutin; RA thuốc bọc hệ axít-rutin RB thuốc bọc hệ bazơ-rutin ; RC thuốc bọc hệ cenlulo-rutin ; RR thuốc bọc hệ rutin d ày; S thuốc bọc que hàn các dạng khác . Chú th ích 2 - C hi tiết h ơ n v ề điện c ự c có thuốc bọc tham khảo ISO 25 60 , ISO 3580 hoặc ISO 35 8 1 t ù y theo loại thép có yêu cầu. 5.6. Kích thước Kiểm tra chấp nhận thợ hàn dựa trên c ơ sở chiều dày của vật liệu (tức là chiều dày tấm hoặc chiều dày thành ống) và đường kính ống mà thợ hàn sẽ sử dụng trong sản xuất. Một phép kiểm tra được tiến hành cho mỗi một trong ba khoảng chiều dày tấm v à chiều dày thành ống hoặc đường kính ống như qu y định trong bảng 1 và 2. Không nhất thiết phải đo chính xác chiều dày hoặc đường kính nhưng nên có sự tìm hiểu chung khi lựa chọn các giá trị cho trong b ả ng 1 và 2. Bảng 1 - Chi tiết kiểm tra (t ấ m hoặc ống) và phạm vi chấp nhận Chiều d à y chi tiết kiểm tra , t mm Phạm vi chấp nhận t ≤ 3 t đến 2t 1) 3 <> ≤ 12 3 mm đến 2t 2) t > 12 ≥ 5 mm 1) Đối với hàn oxy-axetylen (311): t đến 1 , 5 t 2) Đ ố i với hàn oxy-axetylen (311): 3 mm đến 1 , 5 t Bảng 2 - Đường kính chi tiết kiểm tra và phạm vi chấp nhận Đường kính chi tiết kiểm tra , D 1) mm Phạm vi chấp nhận D ≤ 25 D đến 2D 25 < d="" ≤=""> 0,5D đến 2D (ít nhất 25 mm) D > 150 ≥ 0,5 D 1) Đối v ớ i các đoạn rỗng , D là kích thước của chỗ nhỏ nhất. 5.7. Tư thế hàn Phải sử dụng các tư thế hàn được giới thiệu trên các hình 1 và 2 (theo ISO 6947). Các góc nghiêng và quay đối với các mối hàn thẳng phải theo ISO 6947. Các tư thế hàn và các góc dùng trong kiểm tra chấp nhận phải dựa trên cùng một dung sai như dùng trong sản xuất. 6. Phạm vi chấp nhận thợ hàn 6.1. Qu y định chung Theo qu y tắc chung, chi tiết kiểm tra để chấp nhận thợ hàn không chỉ đối với các điều kiện dùng trong kiểm tra mà còn đối với t ất c ả các mối nối được xem là dễ hàn hơn. Phạm vi chấp nhận đối với mỗi kiểu kiểm tra được cho trong các điều và b ả ng thích ứng. Trong những bảng này, phạm vi chấp nhận được chỉ ra trong cùng một đường nằm ngang. 6.2. Ph ươ ng pháp hàn Mỗi phép kiểm tra thường chấp nhận một phương pháp hàn. Mỗi thay đổi phương pháp h à n c ầ n có một kiểm tra chấp nhận mới. Tuy nhiên, một thợ hàn có thể được chấp nhận nhiều hơn một phư ơ ng ph á p hàn bởi một hoặc hai kiểm tra chấp nhận riêng biệt dùng cho một mối nối có nhiều phương pháp hàn. V í dụ trong trường hợp cần chấp nhận một mối hàn giáp mép một phía có chân được thực hiện bằng hàn TIG (141) mà không có đệm lót và được hàn bằng hàn hồ quang điện cực kim loại có thuốc bọc (111) thợ hàn có thể được chấp nhận bằng một trong hai cách sau: a) thực hiện tốt kiểm tra chấp nhận đối với hàn mối nối có nhiều phư ơ ng ph á p hàn, nghĩa là chân mối hàn được hàn TIG (141) không có đệm lót mặt sau mối hàn, các đường h à n hoặc lớp hàn tiếp sau được hàn hồ quang điện cực kim loại có thuốc bọc (111) nằm trong các giới hạn của ph ạm vi ch ấp nhận đối với mỗi phương pháp hàn: b) thực hiện có kết quả các kiểm tra chấp nhận riêng biệt có liên quan, một đối với hàn TIG (141) kh ô n g có đệm lót mặt sau mối hàn cho đường hàn ở chân v à một kiểm tra riêng biệt cho hàn đi ề n đầy bằn g hàn hồ quang điện cực kim loại có thuốc bọc (111) có đệm lót mặt sau mối hàn hoặc được hàn hai ph ía có hoặc không có đệm lót mặt sau mối hàn. 6.3. Các kiểu mối nối T ùy theo chi ti ế t, phạm vi chấp nhận thợ hàn được giới thiệu trong bảng 3; có th ể áp dụng các chuẩn mức sau: a) ch ấ p nhận c á c m ối hàn giáp mép thép ống bao g ồ m các mối hàn giáp mép đối với các tấm; b) việc chấp nhận các m ố i hàn giáp mép các tấm ở tất cả các tư thế có liên quan bao gồm các mối hàn giáp mép thép ống có đưòng k í nh ngoài lớn hơn hoặc bằng 500 mm, trừ mục c) cũng áp dụng; c) chấp nhận các mối hàn giáp mép kiểm tra đối với các tấm được hàn ở tư thế bằng (PA) hoặc nằm ngang thẳng đứng (PC) phải bao gồm chấp nh ậ n các mối hàn giáp mép trên các ống có đường k í nh ngoài lớn hơn hoặc bằng 150 mm được hàn ở các tư thế tương tự như đã cho trong b ả ng 7; d) hàn một phía không có đệm lót mặt sau m ố i hàn chấp nhận các mối hàn một phía có đệm lót mặt sau mối hàn và các mối hàn hai phía có và không có việc tạo rãnh mặt sau mối hàn bằng điện cực.; e) hàn c á c tấm hoặc ống có đệm lót mặt sau mối hàn chứng nhận các mối hàn được hàn hai phía nhưng không chấp nhận các mối hàn không có đệm lót mặt sau mối hàn; f ) việc chấp nhận các mối hàn giáp mép được chấp nhận cho c ả các mối hàn góc đối với các điều kiện hàn t ươ ng tự; g) t rong trường hợp công việc gia công sản phẩm phần lớn là hàn góc, nên chấp nhận thợ hàn bằng một kiểm tra hàn góc thích hợp, nghĩa là hàn trên các tấm, ống hoặc mối nối nhánh (xem ISO 9956-3); h) khi h à n hai phía không tạo rãnh mặt sau mối hàn được phép chấp nhận các mối hàn một phía có đệm lót m ặ t sau mối hàn và các mối hàn hai phía có tạo rãnh mặt sau mối hàn; i) việc chấp nhận các mối hàn giáp mép ống không c ó đệm lót mặt sau mối hàn bao gồm việc chấp nhận đối với các mối hàn nối nhánh trong cùng một phạm vi chấp nhận như đã cho trong các bảng từ 3 đến 7. Đối với một mối hàn nhánh, phạm vi chấp nhận dựa trên đường kính của nhánh; j) trong tr ườ ng hợp công việc sản xuất phần lớn là hàn nối nhánh hoặc đòi hỏi một mối hàn nối nhánh phức tạp, thợ hàn nên được đào tạo đặc biệt. Trong một số t rường h ợ p, một phép kiểm tra chấp nhận thợ hàn trên một mối hàn nối nhánh có thể là cần thiết. 6.4. Nhóm vật liệu Theo nhóm vật liệu của chi tiết kiểm tra , phạm vi các vật liệu mà thợ hàn được chấp nhận được cho trong b ản g 4 v à 5 (xem 5.4). Đối với thép không thuộc bất kỳ nhóm thép nào, thợ hàn phải thực hiện việc kiểm tra chấp nhận chỉ đối v ớ i loại thép đó. 6.5. Điện cực có thuốc bọc (que hàn) Khi thay đổi l o ại thuốc bọc điện cực có thể yêu cầu thay đổi kỹ thuật hàn. Kiểm tra chấp nhận loại thuốc bọc điện cực sẽ tạo điều kiện chấp nhận thợ hàn đối với các hệ thuốc bọc khác như qu y định trong bả ng 6. 6.6. Khí bảo vệ và thuốc hàn Được phép thay đổi khí bảo vệ hoặc thuốc hàn (xem 5.5.1). Tuy nhiên việc thay đổi từ khí bảo vệ hoạt tính sang khí tr ơ hoặc từ khí trơ sang kh í hoạt tính cấn có việc kiểm tra chấp nhận mới đối với thợ hàn. 6.7. Kích thước Phạm vi chấp nhận tùy theo chi ề u d ầ y của tấm hoặc thành ống và / hoặc đường kính ống được giới thiệu trong b ả ng 1 và 2. 6.8. Tư thế hàn Phạm vi chấp nhận đối với mối tư thế hàn được cho trong bảng 7. Các tư thế hàn và mã hiệu theo h ì nh 1 và 2 (phù hợp với ISO 6947). a) Các mối hàn giáp mép b) Các mối hàn góc Hình 1 - Các tư thế hàn đ ối với các tấm k i m loại a) Mối hàn giáp mép b) Các m ố i hàn g ó c H ì nh 2 - Các tư thế hàn đối với các ống k i m loại B ả ng 3 - Phạm vi chấp nhận cho các kiểm tra trên các mối hàn giáp mép (chi tiết v ề các kiểu mối hàn) Loại mối hàn Ph ạ m vi chấp nh ậ n Mối hàn giáp mép tấm Mối hàn giáp mép ống Hàn một phía ss Hàn hai phía bs Hàn một phía ss mb nb gg ng mb nb Mối hàn giá p mép tấm Hàn một phía mb * - x - 1) - ss nb x * x x 1) 1) Hàn hai phía gg x - * - 1) - bs ng x - x * 1) - Mối h à n giáp mép thép ống H à n một phía mb x - x - * - ss nb x x x x x * Ch ỉ dẫn * ch ỉ m ố i hàn mà thợ hàn được chấp nhận trong kiểm tra chấp nhận. x ch ỉ mối hàn mà thợ hàn cũng đ ược chấp nhận. - ch ỉ mối hàn m à thợ hàn không đ ược chấp nhận. 1) Xem 6.3b) và 6.3. c ). Bảng 4 - Phạm vi chấp nhận đối với kim loại cơ bản Nhóm vật liệu của chi tiết kiểm tra Phạm vi chấp nhận W01 W02 W03 W04 W011 W01 * - - - - W02 x * - - - W03 x x * - - W04 x x - * - W011 x 1) x 1) x 1) x 1) * Ch ỉ dẫn * biểu thị nhóm vật liệu mà thợ hàn được chấp nhận khi kiểm tra chứng nhận. x bi ể u thị các nhóm vật liệu khác mà thợ hàn cũng đưọc chấp nhận. - biểu thị các nhóm vật liệu khác mà thợ hàn không được chấp nhận. Chú thích - Bảng này ch ỉ được áp dụng khi kim loại cơ bản được biểu thị bằng * và kim loại bổ sun g l à cùng mộ t nhóm. 1) Khi sử dụng kim loại bổ sung thuộc nhóm W11. B ả ng 5 - Phạm vi chấp nhận đ ối v ớ i các liên kết các nhóm vật liệu khác nhau Nhóm vật liệu của chi tiết kiểm tra Phạm vi chấp nhận W02 W02 hàn với W01 1) W03 W02 hàn với W01 1) W03 hàn với W01 1) W03 hàn với W02 1) W04 W02 hàn với W01 1) W04 hàn với W01 1) W04 hàn với W02 1) W11 W11 hàn với W01 2) W11 hàn với W02 2) W11 hàn với W03 2) W11 hàn với W04 2 ) 1) Đối với liên kết vật liệu khác nhóm, vật liệu bổ sung phải thuộc nhóm của một trong những nhóm kim loại cơ bản. 2) Khi sử dụng vật liệu bổ sung của nhóm kim loại W11. Bảng 6 - Phạm vi chấp nhận đối với điện cực có thuốc bọc Loại đ iện cực có thuốc bọc của chi tiết kiếm tra Ph ạ m vi chấp nh ậ n A; RA R; R B : RC: RR B C S A; RA * - - - - R ; RB ; RC ; RR x * - - - B x x * - - C - - - * - S 1) - - - - * Ch ỉ d ẫ n * ch ỉ loại điện cực có thuốc bọc mà thợ hàn đ ược chấp nhận khi kiểm tra chấp nhận. x ch ỉ các nhóm điện cực khác mà thợ hàn cũng được chấp nhận. - ch ỉ các nhóm diện cực khác mà thợ hàn không được chấp nhận 1) S chỉ được chấp nhận đối với loại thuốc bọc điện cực đặc biệt sử dụng khi khiểm tra. Bảng 7 - Phạm vi chấp nhận theo tư thế hàn Tư thế hàn của chi tiết kiểm tra Phạm vi chấp nhận Tấm Ống Mối hàn giáp mép Mối hàn góc Mối hàn giáp mép Mối hàn góc Trục-ống và góc Quay Cố định Quay 1) Cố định 0 o 90 o 45 o 0 o 90 o PA PC PG PF PE PA PB PG PF PD PA PG PF PC H-L045 J-L045 PA PB PG PF PD 2) Tấm Mối hàn giáp mép PA * - - - - x x - - - x - - - - - x x - - - PC x * - - - x x - - - x - - x - - x x - - - PG - - * - - - - x - - - - - - - - - - - - - PF x - - * - x x - x - x - - - - - x x - x - PE x x - x * x x - x x x - - - - - x x - x x Mối hàn góc PA - - - - - * - - - - - - - - - - x - - - - PB - - - - - x * - - - - - - - - - x x - - - PG - - - - - - - * - - - - - - - - - - - - - PF - - - - - x x - * - - - - - - - x x - - - PD - - - - - x x - x * - - - - - - x x - - x Ống Mối hàn giáp mép đường trục ống và góc Quay 0 o PA x - - - - x x - - - * - - - - - x x - - - Cố định PG - - x - - - - x - - - * - - - - - - x - - PF x - - x x x x - x x x - * - - - x x - x x 90 o PC x x - - - x x - - - x - - * - - x x - - - 45 o H-L045 x x - x x x x - x x x - x x * - x x - x x Mối hàn góc đường trục ống và góc J-L045 - - x - - - - x - - - x - - - * - - x - - Quay PA - - - - - x - - - - - - - - - - * - - - - 1) PB - - - - - x x - - - - - - - - - x * - - - Cố định 0 o PG - - - - - - - x - - - - - - - - - - * - - PF - - - - - x x - x x - - - - - - x x - * x Ch ỉ d ẫ n * chỉ tư th ế h à n m à th ợ h àn được chấp nhận tron g kiể m tra ch ấ p nhận. x c h ỉ tư thế h à n m à thợ h à n cũng được ch ấp nh ận. - ch ỉ t ư t h ế h à n mà thợ hàn không được chấp nhận. 1) PB đối với ống có thể được hàn ở hai tư thế. a) ống quay, đường trục: nằm ngang, mối hàn: bán ngang. b) ống quay, đường trục: thẳng đứng, mối hàn: bán ngang. 2) Đây là một tư thế hàn được chấp nhận và bao gồm các kiểm tra khác có liên quan. 7. Kiểm tra 7.1. Sự giám sát Việc hàn và kiểm tra chi tiết kiểm tra phải có sự chứng kiến của người kiểm tra hoặc cơ quan kiểm tra. Các ch i tiết kiểm t ra phải được đánh dấu nhận dạng của người kiểm tra và thợ hàn trước khi bắt đầ u hàn. Người kiểm tra hoặc cơ quan kiểm tra có thể ngừng việc kiểm tra nếu các điều kiện hàn không đúng hoặc thợ hàn có biểu hiện không có khả năng kỹ t hu ậ t để đạt được tiêu chuẩn yêu cầu, ví dụ có quá nhiều sửa chữa v à / hoặc sửa chữa có hệ thống. 7.2. Hình dạng và kích thư ớc của các chi tiết kiểm tra Hình dạng và kích thước của các chi tiết kiểm tra (xem 5.6) phải theo chỉ d ẫ n trong các hình từ 3 đến 6. 7.3. Các điề u kiện hàn Việc kiểm tra chấp nhận đối với thợ hàn phải thích hợp với các điều kiện được dùng trong sản xuất và t heo “ WPS hoặc p W PS ” (xem 3.4) được chuẩn bị theo ISO 9956-2. M ẫ u chung đối với “ WPS hoặc dWPS ” được giới thiệu trong phụ lục C . K hi chuẩn bị “ WPS hoặc p W PS ” phải á p dụng các điều kiện sau: a) việc kiểm tra ph ả i được thực hiện với các phương pháp hàn được dùng trong sản xuất; b) kim loại bổ sung phải thích h ợ p với các phương pháp h à n và tư thế hàn; c) việc chuẩn bị cạnh rãnh hàn của các tấm và / hoặc ống cho chi tiết kiểm tra phải đại diện cho v iệc gia công cạnh rãnh hàn được dùng trong sản xuất; d) kích thước của chi tiết kiểm tra được qu y định trong các bảng và hình vẽ của tiêu chuẩn này (xem các b ả ng 1 và 2 và các hình từ 3 đến 6); e) việc hàn phải được thực hiện ở các tư thế và góc độ của các mối hàn n ối nhánh th ườ ng dùng trong sản xuất (xem các h ì nh 1 và 2); f) mối hàn phải được đánh gi á theo đi ề u 8: g) thời gian hàn chi tiết kiểm tra phải tương đương với th ờ i gian làm việc trong các điều kiện sản xuất thông thường; h) chi tiết kiểm tra phải có ít nh ấ t là một l ầ n ngừng hàn v à một lần bắt đầu hàn lại ở đường hàn lót và đường hàn trên mặt v à được nh ậ n diện trên chi ề u dài m ố i hàn được kiểm tra; i) yêu cầ u về gia nhiệt hoặc kiểm soát nhiệt lượng cấp vào được qu y định trong “ WPS hoặc pWPS ” là bắt buộc đối với chi tiết kiểm tra của thợ hàn; j) có thể b ỏ qua yêu cầu xử lý nhiệt sau khi hàn và / hoặc hóa già đã ghi trong “ WPS ” hoặc “ pWPS ” trừ khi có yêu cầu thử uốn; k) nhận d iện chi tiết kiểm tra; I) thợ hàn được phép sửa các khuyết tật nhỏ trừ các khuyết tật tr ê n lớp bề mặt, bằng mài, tạo rãnh hoặc b ằ ng các phương pháp khác được dùng trong sản xuất. Việc chấp nhận của người kiểm tra ho ặ c cơ quan ki ể m tra phải được chấp nhận 7.4. Phương pháp kiểm tra Mỗi mối hàn đã hoàn thành phải được kiểm tra bằng mắt trong điều kiện như k hi hàn. Khi cần (xem b ả ng 8) việc Kiểm tra bằng mắt có thể được bổ sung bằng kiểm tra hạt từ, thẩm thấu (xem ISO 34 hoặc các phương pháp kiểm khác và các kiểm tra th ô đại trên mối hàn giáp mép. Nếu được chấp nhận bởi kiểm tra bằng mắt c ầ n tiến hành thêm các kiểm tra bằng chụp tia bức xạ, kiểm tra phá h ủy và / ho ặ c kiểm tra thô đại (xem bảng 8). M ẫ u kiểm tra thô đại phải được lấy v à tấm thực trên mặt để thể hiện rõ mối hàn Khi sử dụng tia bức xạ, phải luôn luôn áp dụng các kiểm tra uốn đối với mối hàn giáp mé p được chế tạo bằng phương pháp hàn MIG/MAG (131, 135) hoặc bằng phương pháp hàn oxy-axêtylen (311). Trư ớ c khi kiểm tra cơ t í nh, đệm lót mặt sau mối hàn phải được tháo ra. Chi tiết kiểm tra có thể được cắt bằng nhiệt hoặc bằng cơ kh í để bỏ các đoạn đ ầ u và cuối cách các mặt mút của chi tiết kiểm tra dạng tấm 25 mm (hình 7 và 8). Bảng 8 - Các phương pháp kiểm tra Phương pháp kiểm tra Mối hàn giáp mép tấm Mối hàn giáp mép ố ng Mối hàn góc Bằng mắt * * * Chụp tia bức xạ * 1)2) * 1)2) - Uốn * 3) * 3) - Đ ứ t gãy (phá hủy) * 1) * 1) * 4)5) Thô đại (không đánh bóng) - - * 5) Hạt từ / th ẩ m thấu - - - Chỉ dẫn ch ỉ phương pháp kiểm l à bắt buộc . ch ỉ phương pháp kiểm là không b ắ t buộc 1) Kiểm tra bằng chụp tia bức xạ hoặc ki ể m phá h ủy phải được dùng nhưng không dùng c ả hai. 2) Kiểm tra bằng chụp tia bức xạ có thể được thay b ằ ng kiểm tra si ê u âm đối với chiếu d ầ y lớn hơn ho ặ c bằng 8 mm chỉ đối với thép pherit. 3) Khi sử dụng chụp tia bức xạ thi thử kéo là b ắ t buộc đối với phưong pháp 131 , 135 v à 311. 4) Ki ể m tra phá hủy n ê n được hỗ trợ b ở i kiểm tra hạt từ / thẩm thấu khi người kiểm tra hoặc c ơ quan kiểm tra yêu cầu. 5 ) Kiểm tra phá h ủy có thế đ ược thay thế bằng kiểm tra thô đ ại tại í t nhất là tại bốn mặt c ắ t, một trong các mặt cắt lấy tại vị tr í d ừng / bắt đ ầ u h à n. Kích thước tính bằng milimét Hình 3 - Các k í ch thước của chi ti ế t kiểm tra cho mối hàn giáp m é p các tấm Kích thước t í nh b ằ ng milimét H ì nh 4 - C á c kích thước của ch i tiết ki ể m tra cho m ố i hàn góc các tấm Kích thước t í nh b ằ ng mi l imé t Hình 5 - Các kích thước của ch i tiết kiểm tra cho mố i hàn giáp mép các ống Kích thước tính bằng milimét Hình 6 - Các kích th ướ c của chi tiết kiểm tra cho mối hàn góc trên ống 7.5. Chi tiết kiểm tra và các mẫu kiểm tra 7.5.1. Qu y định chung Trong các điều 7.5.2 và 7.5.5 gi ớ i thiệu chi tiết v ề kiểu, kích thước và việc chuẩn bị các chi tiết kiểm tra và mẫu kiểm tra. Ngoài ra đ ã chỉ định các yêu cầu về thử cơ t í nh. 7.5.2. Mối hàn giáp mép các tấm Khi dùng phương pháp chụp tia bức xạ, chiều dài kiểm tra (xem h ì nh 7a) của mối hàn trên chi tiết kiểm tra phải được chụp tia bức xạ như trong đi ề u kiện hàn phù hợp với ISO 1106-1 hoặc ISO 1106-2; bằng kỹ thuật cấp B. Khi th ử phá hủy theo ISO 9017, phải thử toàn bộ chi ề u dài kiểm tra chi tiết kiểm tra. Chi tiết kiểm tra phải được cắt thành nhiều mẫu kiểm tra (xem hình 7a). Chiều dài của mẫu thử phá hủy phải xấp xỉ bằng 50 mm. Nếu cần, ph ầ n kim loại mối hàn nh ô lên của mẫu thử có thể được loại b ỏ , ngoài ra các cạnh mép mối hàn có thể được kh í a rãnh có chiều sâu xấp xỉ 5 mm để dễ làm đứt g ã y kim loại mối hàn (xem hình 7b). Trong trường hợp hàn một ph í a (ss) không có đệm lót mặt sau mối hàn (nb), một nửa chi ề u dài kiểm tra được kiểm tra ở phía mặt mối hàn v à nửa chiều dài còn lại được kiểm tra ở phía chân mối hàn (xem c á c h ì nh 7c v à 7d) . Khi kiểm tra uốn ngang, phải kiểm tra hai mẫu thử uốn ở ch â n mối hàn và hai mẫu thử uốn m ặ t mối hàn phù hợp ISO 5173. Đ ườ ng kính của gối uốn trước hoặc gối uốn trong phải là 4 t và góc uốn nhỏ nhất l à 120° trừ trường hợp kim loại c ơ bản có độ dẻo thấp hoặc kim loại bổ sung có lẫn tạp chất khác. Trong quá trình kiểm tra, các mẫu kiểm tra không được để lộ ra bất kỳ vết nứt nào lớn h ơ n 3 mm theo mọi hướng. Các hư hỏng xuất hiện ở các góc của chi tiết ki ể m tra trong khi kiểm tra được bỏ qua trong đánh giá. Đối với chiếu dày tấm lớn hơn hoặc bằng 12 mm, các kiểm tra uốn ngang có thể được t hay thế bằng các kiểm tra uốn theo bốn ph í a. 7.5.3. Mối hàn góc các tấm Để kiểm tra phá hủy theo ISO 9017, nếu cần, chi tiết kiểm tra có thể được cắt thành nhi ề u m ẫ u kiểm tra (xem hình 8a). Mỗi mẫu kiểm tra phải được bố tr í để kiểm tra nh ư giới thiệu trên hình 8b, và được xem xét sau khi phá hủy. Khi kiểm tra thô đại, bốn mẫu kiểm tra được cắt đều nhau trên chiều dài kiểm tra. 7.5.4. Mối hàn giáp mép các ống Khi chụp tia bức xạ , toàn bộ chi ề u d ài kiểm tra của mối hàn trên chi tiết kiểm tra phải đưọc chụp tia bức xạ trong điều kiện như khi hàn phù hợp với ISO 1106-3 sử dụng kỹ thuật cấp B , trừ trường hợp c ầ n có kỹ thuật tường kép. Khi kiểm tra phá hủy theo ISO 9017, toàn bộ chiều dài kiểm tra của chi tiết kiểm tra phải được kiểm tra và chi tiết kiểm tra phải được cắt tối thiểu thành 4 m ẫ u kiểm tra (xem h ì nh 9a). C ầ n có chiều dài mối hàn nhỏ nhất là 150 mm để kiểm tra các ống. Nếu chu vi nh ỏ hơn 150 mm, cần có thêm các chi tiết kiểm tra mối hàn nhưng tối đa là 3 chi tiết kiểm tra. Chiều dài kiểm tra của bất kỳ mẫu kiểm tra nào phải xấp xỉ bằng 40 mm. Nếu c ầ n, phần kim loại mối hàn nhô lên của mẫ u kiểm tra có thể được loại bỏ , ngoài ra các cạnh mép mối hàn có thể được k hía rãnh với chiều sâu xấp x ỉ 5 mm để dễ phá h ủy k i m loại mối hàn (xem hình 9b). Trong trường hợp hàn một phía (ss) không có đệm lót mặt sau mối hàn (nb), một nửa chiều dài kiểm tra của chi tiết kiểm (xem hình 9a) được kiểm tra ở phía mặt mối hàn và n ử a kia được kiểm tra ở phía chân mối hàn (xem hình 9c và 9d) . Khi kiểm t ra uốn ngang phải kiểm tra hai mẫu kiểm tra uốn chân mối hàn v à hai m ẫ u kiểm tra uốn m ặ t mối hàn t heo ISO 5173. Đ ườ ng k í nh của gối u ốn trước hoặc gối uốn trong phải l à 4t v à góc uốn nhỏ nhất là 120° trừ tr ườ ng hợp kim loại c ơ bản có độ dẻo thấp hoặc kim loại bổ sung có lẫn tạp chất khác. Để cắt c ác chi tiết kiểm tra được hàn ở tư thế PF, PG và H-L O 45 (xem hình 2 và 9a), các mẫu kiểm tra phải được lấy từ các tư thế hàn khác nhau. Trong quá trình kiểm t ra, các mẫu kiểm tr a không đ ượ c để l ộ ra bất k ỳ vết n ứ t n à o lớ n h ơ n 3 mm t heo mọi h ướng. Các hư hỏng xu ấ t hiện tại các góc của mẫu kiểm tra trong khi kiểm được bỏ qua trong đánh giá. Đ ối với chiều dày thành lớn hơn hoặc b ằ ng 12 m m, các k iểm tra uốn ngang có thể được thay thế bảng các kiểm tra uốn bốn phía. 7.5.5. Mối hàn góc tr ê n ống Đố i với c á c kiểm tra ph á h ủy theo ISO 9017 , ch i tiế t kiểm tra phải được cắ t thành 4 hoặc nhiều h ơ n 4 mẫu kiểm tra và được kiểm tra phá hủy (xem hì nh 10). Khi kiểm tra th ô đại, tố i thiểu phải c ắt 4 mẫu kiểm tra được phân b ố cách đ ề u nhau xung quanh chu vi ống. 8. Các yêu cầu nghiệm thu các chi tiết kiểm tra Các chi ti ế t kiểm tra phả i được đ á nh gi á t heo các yêu c ầ u nghiệm thu được qu y định cho các kiểu khuyết tật thích ứng . Giải thích đ ầ y đủ v ề các khuyết tật này được giới thiệu t rong TCVN 6115:1995 (ISO 6 520). Các y ê u c ầ u ng h i ệ m thu đối với các khuyết tật được ph át h i ện bởi các phương pháp kiểm tra theo tiêu chuẩn này , n ế u kh ô n g có qu y định n à o khác, ph ải được đánh gi á phù hợp với I SO 5817. Mộ t thợ hàn được chứng n h ậ n nếu các knuyết t ật trong chi tiết kiểm tra n ằ m trong các giới hạn q u y định của mức B trong ISO 5817, trừ các d ạ ng khuyết t ật sau: kim loại hàn quá th ừ a, độ lồi m ố i hàn góc quá lớn , chi ề u dày mối hàn góc quá l ớ n , sự điền đ ầy của kim loại h à n trong rãnh h à n quá giới hạn cho phép, được áp dụng các khuy ế t t ật thuộc C. Nếu các khuyết tật tron g chi tiết kiểm tra vượt quá g iới h ạ n lớn nhấ t cho phép th ì th ợ hàn sẽ không được c hấp nhận . Các yêu c ầ u trên cũng được thực hiện đối với các tiêu ch u ẩn nghiệm thu kiểm t ra không phá hủy. Các thủ tục qu y định phải được áp dụng c h o tất c ả các kiểm tra phá hủy và kh ô ng phá hủy . 9. Kiểm tra lại Nếu m ột chi tiết kiểm tra nào đó không phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn n à y , thợ hàn phải làm một chi tiết kiểm tra mới. N ế u sự không đ ạt yêu câu l à d o th ợ hàn khôn g có đủ kỹ n ă ng th ì thợ hàn được coi là không thể phù h ợ p v ới các yêu c ầ u của tiêu chuẩn này mà không c ầ n có sự đào tạo thêm trước khi kiểm tra lại. N ế u sự hư hỏng là do các nguyên nhân về luyện kim ho ặ c các nguyên nhân b ê n ngo à i khác mà không phải do th ợ h à n không đ ủ kỹ n ă ng th ì c ầ n có kiểm tra bổ sung hoặc các mẫu kiểm t ra bổ sung để đánh g iá chất lượng và t ì nh trạng nguyên vẹn của vật liệu kiểm tra mới và / hoặc các điều kiện kiểm tra mới. Kích thước tính b ằ ng milimét Hình 7 - Chuẩn bị v à kiểm tra phá hủy các m ẫ u kiểm tra đố i với mố i h à n giáp mép các tấm Kích thước được tính bằng milimét Hình 8 - Chuẩn b ị và kiểm tra phá hủy các mẫu kiểm tra đố i với mối hàn góc các t ấ m H ì nh 9 - Chu ẩ n b ị và kiểm tra phá hủy các mẫu kiểm tra đối với mố i hán giáp mép các ống Hình 10 - Chuẩn b ị v à kiểm tra phá hủy các m ẫ u kiểm tra đối với m ối hàn góc trên ống 10. Thời gian có hiệu lực 10.1. Chấp nhận lần đ ầu Hiệu lực của việc chấp nhận lần đ ầ u b ắ t đầu từ ngày hoàn thành tốt tất cả các kiểm tra yêu cầu. Ng à y này có thể khác với ngày ghi trên chứng chỉ. Chấp nhận một thợ hàn c ó hiệu lực trong thời gian hai năm với điều kiện là trong các khoảng thời gian 6 tháng người chủ / người điều phối ký vào chứng ch ỉ của thợ hàn và các điều kiện sau đ â y được đáp ứng: a) Thợ hàn phải liên t ụ c tham gia vào c ô ng việc hàn trong phạm vi đang được chấp nhận. Cho phép c ó sự gián đoạn trong thời gian không lớn h ơ n 6 tháng; b) Công việc của thợ hàn nh ì n chung phải p hù h ợ p với các điều kiện kỹ thuật trong đó việc kiểm tra chấp nhận được thực hiện; c) Không có chứng cứ nào thể hiện s ự yếu kém về kỹ n ă ng và sự hiểu biết của th ợ hàn. Nếu một trong các điều ki ệ n trên không được đá p ứng, việc chấp nhận phải được hủy bỏ. 10.2. Sự gia hạn Hiệu lực của chấp nhận trên chứng chỉ có thể được gia hạn thêm các khoảng thời gian hai năm đối với phạm vi chấp nhận ban đ ầ u với điều kiện là từng điều kiện sau đây phù hợp với 10.1 được đáp ứng. a) các mối hàn sản xuất do thợ hàn tiến hành đạt chất lượng yêu cầu; b) các biên bản kiểm tra, v í dụ các tài li ệ u trong 6 tháng về kiểm tra tia x hoặc kiểm tra siêu â m ho ặ c các báo cáo kiểm tra phá hủy phải được lưu giữ trong h ồ sơ với chứng chỉ chấp nhận thợ hàn . Người kiểm tra hoặc cơ quan kiểm tra phải kiểm tra s ự phù hợp với các điều kiện trên và ký gia hạn v à o chứng chỉ kiểm tra chấp nhận th ợ h à n. 11. Cấp chứng chỉ Phải cấp chứng chỉ cho thợ hàn đã đỗ trong kỳ kiểm tra chấp nhận thợ hàn. Tất cả các điều kiện kiể m tra có liên quan phải được ghi tr ê n chứng chỉ. Nếu thợ hàn thi hỏng bất kỳ một mục kiểm tra n à o như đ ã m ô t ả thì không được cấp chứng chỉ. Chứng chỉ phải được chính ng ườ i kiểm tra hoặc cơ quan kiểm tra cấp và phải bao gồm tất c ả các thôn g tin được cho trong phụ lục B. Mẫu kiến nghị của phụ lục B được kiến nghị dùng làm chứng ch ỉ kiểm tr a chấp nhận thợ hàn. Nếu dùng các mẫu chứng chỉ kiểm tra chấp nhận thợ hàn khác thì các mẫu đó phải bao g ồ m các thôn g tin đã nêu trong phụ lục B. Y ê u cầu kỹ thuật của qu y trình hàn của cơ sở chế tạo (WPS) giới thiệu tron g p h ụ lục C cho các th ô ng tin về vật liệu, tư thế hàn, quá trình và phạm vi chấp nhận .v.v... phù hợp v ớ i t iêu chuẩn này. Ch ứ ng chỉ kiểm tra chấp nhận thợ hàn ngoài tiếng Việt nếu c ầ n b ằ ng một trong c á c thứ tiếng chính thức c ủa ISO (Anh, Pháp và Nga) . Vi ệc kiểm tra thực hành và hiểu biết công việc (xem phụ lục D) phải được ch ỉ định bằng “ chấp nhận ” h oặc “ không kiểm tra ” . V iệc thay đổi cơ bản đ ố i v ớ i kiểm tra chấp nh ậ n trong các phạm vi cho phép, c ầ n có một kiểm tra mới và một chứng ch ỉ chấp nhận mới. 12. Ký hiệu K ý hiệu của chứng chỉ thợ hàn phải bao gồm các mục sau theo tr ì nh tự đ ã cho (hệ thống được sắp xếp cho có thể sử dụng được máy t í nh). - s ố hiệu của tiêu chuẩn này; - các thông s ố cơ bản: ● các phương pháp hàn: xem 5.2 và ISO 4063 ; ● bán sản phẩm: tấm (P) , ốn g ( T), xem 5.3; ● kiểu mối nối: mối hàn giáp mép ( B W) , m ố i hàn góc (FW), xem 5.3; ● nhóm vật liệu: xem 5.4 ; ● kim loại bổ sung: xem 5.5; ● kích thước của chi tiết kiểm tra: chi ề u dày (t) và đường kính ố ng (D), xem 5.6; ● các tư thế hàn: xem 5.7, hình 1 v à 2 v à ISO 6947, ● chi tiết v ề các kiểu mối hàn: xem 6.3 và b ả ng 5 , đối với các chữ viết tắt theo 4.4. K ý hiệu dùng cho máy tính phải có dạng sau: "xxx xxxxxx", " xxx ", "x" , " xx ", " xxx ", " xx ", " xxx " , " xxxx " , "xxxxxx", " xx ", " xx " Ví dụ " TCVN 6700-1:2000", "111", "P", "BW" , "W 11", "RB" , "t10 ", "D200", "H- L 045", "ss" , "nb" T iếp theo là các ký hiệu khác về các chi tiết của kiểu mối hàn theo tr ì nh tự đã cho trong điều 4, được n găn cách b ở i", "Các ký hiệu đó không có s ẵ n trên máy tính". Ví dụ ký hiệu 1 Chấp nhận thợ hàn TCVN ..... 111 P BW W11 B t 09 PF ss nb Giải thích Phương pháp hàn: hàn hồ quang điện cực có vỏ bọc 111 Tấm P Mối hàn giáp mé p BW Nhóm vật liệu: thép austenít W11 Kim loại bổ sung: có thuốc bọc hệ bazơ B Kích thước chi tiết kiểm tra: chiều dày 9 mm t09 Tư thế hàn: mối hàn giáp mép các tấm: đứng hướng lên PF Các chi tiết về kiểu mối hàn : một ph ía ss không có đệm lót mặt sau mối hàn nb Ví dụ ký hiệu 2 Chấp nhận thợ hàn TCVN 311 T BW W01 nm t02 D20 PA ss nb Giải thích Phương pháp hàn: hàn oxy-axetylen 311 Ống T Mối hàn giáp mép BW Nhóm vật liệu: thép hợp kim cácbon thấp W01 Kim loại bổ sung: Không có kim loại bổ sung nm Kích thước chi tiết kiểm tra: chiều dày 2 mm t02 đường kính ống 120 mm D102 Tư thế hàn: mối hàn giáp mép các ống, ống quay, trục nằm ngang, bằng PA Các chi tiết về kiểu mối hàn: một phía ss không tạo rãnh mặt sau mối hàn nb Chú thích 3 - Để giải thích các ch ữ viết tắt dùng trong các v í d ụ v ề ký hiệu, xem đi ề u 4 . PHỤ LỤC A (qu y định) SO SÁNH NHÓM THÉP N hóm thép chấp nhận thợ hàn trong tiêu chuẩn này được so sánh với nhóm thép trong tiêu chuẩn qu y trì nh hàn ISO 9956-3. Chấp nhận thợ hàn Nhóm thép Phương pháp hàn phù hợp với ISO 9956-3 W01 1 W02 4, 5 , 6 W03 2, 3,7 không bao gồm 1 ) thép với hàm lượng niken 5 < ni="" %="" ≤=""> W04 8 W011 9 1) Y ê u cầu chấp nhận thợ hàn đặc biệt (xem 6.4 ) PHỤ LỤC B (tham khảo) CHỨNG CHỈ KIỂM TRA CHẤP NHẬN THỢ HÀN Ký hiệu .......................................................................... S ố của yêu cầu kỹ thuật của qu y trình hàn của cơ s ở sản xuất (nếu áp dụng) Số của người kiểm tra hoặc cơ quan kiểm tra Tên thợ hàn: Nhận dạng: Phương pháp nhận dạng: Ngày và nơi sinh: Người sử dụng lao động: Qu y phạm / Tiêu chuẩn kiểm t ra: Hiểu biết công việc: Chấp nhận / Không kiểm tra (x óa nh ữ ng nội dung không thích h ợ p) Các chi tiết v ề kiểm tra mối hàn Phạm vi chấp nhận Phương pháp hàn T ấm hoặc ống Kiểu mối nối Nhóm kim loại cơ bản Loại kim loại bổ sung / ký hiệu khí bảo vệ Vật liệu phụ C h iều dà y chi tiết kiểm tra (mm) Đ ư ờng kính ngoài của ống (mm) Tư thế hàn Tạo rãnh / đệm lót mặt sau mối hàn Các thông tin phụ t hê m (b ổ s ung) trên tờ kèm theo và hoặc s ố y ê u c ầ u kỹ thuật của qu y trình hàn Kiểu kiểm tra Được thực hiện và có thể chấp nhận Không yêu cầu Tên, ngày và chữ ký Người kiểm tra hoặc cơ quan kiểm tra Ngày phát Nơi phát Hiệu l ự c của chấp nh ậ n tới Bằng m ắ t Chụp tia b ức xạ Hạt từ/th ẩ m thấu Thô đại Phá hủy Uốn K iểm tra b ổ sung 1) 1) Kèm theo một tờ riêng nếu c ầ n Gia hạn chấp nhận b ở i người kiểm tra hoặc c ơ quan kiểm tra cho 2 năm sau (theo 10.2) Ngày Chữ ký Chức vụ Gia hạn chấp nhận b ở i người chủ/người điều phối cho 6 tháng sau (theo 10.2) Ngày Chữ ký Chức vụ PHỤ LỤC C (tham khảo) YÊU CẦU KỸ THUẬT CỦA QUY TRÌNH HÀN CỦA CƠ SỞ SẢN XUẤT (WPS) (xem ISO 9956-2 / sửa đổi 1) Địa điểm Người kiểm tra hoặc cơ quan kiểm tra S ố qu y trình hàn của cơ s ở s ả n x u ất Phương pháp chuẩn bị và làm sạch Số W PAR Đặc tính kỹ thuật của kim loại cơ bản Cơ s ở sản xuất Tên thợ hàn Phương pháp hàn Chiều dày vật liệu (mm) Kiểu mối nối Đường k í nh ngoài (mm) Chi tiết về chuẩn bị mối hàn (phác th ả o) Tư thế hàn Kết cấu mối nối Trình tự hàn C á c chi tiết về công việc hàn Đường hàn Phương pháp Cỡ kim loại b ổ sung Dòng điệ n hàn A Điện á p h ồ quang V Loại dòng Tốc đ ộ cấp dây Tốc đ ộ hàn* Gia nhi ệ t* * Nếu c ầ n thiết Loại kim loại bổ sung và ký hiệu hàng hóa Các thông tin khác Sự nung khô hoặc sấy khô: ví dụ dao động (để t ă ng chiều rộng đường hàn (chiều rộng max) Khí/thuốc hàn Lắc: biê n độ, t ầ n số, thời gian dừng bảo vệ bề m ặ t (phun nhiệt) đệm lót mặt sau mối hàn chi tiết về sự hàn xung lưu lượng khí bảo vệ mặt sau mối hàn Kích thước loại điện cực vol f am Chi tiết về tạo rãnh mặt sau mối hàn Khoảng cách giữa mỏ hàn và chi tiết Chi tiết về hàn plasma Nhiệt độ nung nóng sơ bộ: N h iệt đ ộ bổ sung giữa các đường hàn: Góc nghiêng mỏ hàn X ử lỷ nhiệt sau khi hàn và/hoặc hóa già Thời gian, nhi ệ t độ, phương pháp Tốc độ nung nóng và làm nguội Cơ sở sản xuất Tên, ngày và chữ ký Người kiểm tra hoặc cơ quan kiểm tra Tên, ngày và chữ ký PHỤ LỤC D (tham khảo) HIỂU BIẾT CÔNG VIỆC HÀN D.1 . Qu y định chung Nên kiểm tra hiểu biết công việc hàn nhưng việc kiểm t ra này không bắt buộc. Nếu thực hiện việc kiể m tra này thì k ết qu ả c ầ n được ghi trên chứng chỉ thợ hàn. Phụ lục này vạch ra những nét chung về hiểu biết c ô ng việc hàn mà thợ hàn cần có để tu â n theo các qu y trình hàn và đáp ứng được các yêu cầu về thực hành công việc hàn. Hiểu biết c ô ng việc hàn được giớ i thiệu trong ph ụ lục này chỉ là những kiến thức ở mức cơ bản nhất. Do chương t rì nh đào tạo khác nha u , nên ở đây chỉ tiêu chuẩn hóa những đối tượng hoặc hạng mục chung của hiểu biết công việc hàn. Các câu hỏi thực tế được dùng bao g ồ m các câu hỏi được nêu trong D.2 có liên quan tới kiểm tra chấp nhận th ợ h à n. Các ki ể m t ra thực tế v ề hiểu biết công việc hàn của thợ hàn có thể được đưa ra bằng các phương phá p sau hoặc liên hợp của các phương pháp này. a) các kiểm tra viết (chọn theo kiểu rút th ă m) ; b) hỏi vấn đáp theo một bộ các câu hỏi viết; c) kiểm tra máy tính; d) kiểm tra sự thao diễn / quan sát nhận xét theo một bộ các chỉ tiêu viết. Việc kiểm tra hiểu biết c ô ng việc hàn được giới hạn cho những vấn đề có liên quan đến quá trình hà n được dùng trong kiểm tra. D.2 . Yêu cầu D.2.1 . Thiết bị hàn D.2.1.1 . Hàn oxi-axetylen a) Nhận biết chai khí; b) Nhận biết và l ắ p ráp các chi tiết c ầ n thiết ; c) Lựa chọn đúng vòi và mỏ hàn. D.2.1.2 . Hàn hồ quang a) Nhận biết và lắp ráp các chi tiết và thiết bị c ầ n thiết; b) loại dòng điện hàn ; c) Nối đúng cáp hàn. D.2.2 . Phương pháp hàn D.2.2.1 . Hàn ox i -axetylen (311) a) Áp suất khí; b) L ự a chọn cỡ vòi ; c) Loại ngọn l ử a hàn; d) Hiệu qu ả c ủa quá nhiệt. D.2.2.2 . Hàn hồ quang điện cực kim loại có thuốc bọc (111) (h à n h ồ quang tay) a) B ả o qu ả n và sấy điện cực (que hàn) ; b) Sự khác nhau của các loại điện cực (que hàn). D.2.2.3 . Hàn hồ quang trong m ô i trường khí bảo vệ (114, 131, 135, 136, 141, 15) a) Loại và cỡ điện cực; b) Nh ậ n biết k hí b ả o v ệ và lưu lượng (114); c) Loại, cỡ và b ả o qu ả n vòi/đ ầ u nối; d) Lựa chọn v à hạn chế phương pháp di chuyển giọt kim loại ; e) Bảo vệ hồ quang hàn khỏi gió lùa. D.2.2.4 . Hàn hồ quang dư ớ i l ớ p thuốc (12) a) Làm kh ô , cho thêm và phủ lại đúng chất thuốc hàn; b) Hiệu chỉnh và chuyển dịch đầu hàn. D.2.3 . Kim loại cơ bản a) Nhận biết vật liệu; b) phương pháp và kiểm tra nung sơ bộ; c) Kiểm tra nhiệt độ nung nóng giữa các đường hàn. D.2.4 . Vật liệu hàn a) Nhận biết vật liệu hàn; b) Tồn chứa, bảo quản và các điều kiện của vật liệu hàn; c) Lựa chọn đúng cỡ kích ; d) Làm sạch que hàn và d â y hàn; e) Kiểm tra cuộn dây hàn; f) Kiểm tra chất lượng và điều khiển lưu lượng khí. D.2.5 . An toàn và ngăn ngừa sự cố D.2.5.1 . Yêu cầu chung a) Qu y trình lắp ráp, m ở v à đóng an toàn; b) Kiểm tra an toàn khói và khí hàn ; c) Bảo vệ con người; d) Nguy hiểm cháy; e) Hàn trong các không gian hạn hẹp ; f) Nhận thức về m ô i trường hàn. D.2.5.2 . Hàn oxi-axetylen a) An toàn về t ồ n chứa, xếp dỡ và sử dụng an toàn kh í nén ; b) Phát hiện sự rò rỉ ở ố ng dẫn khí và phụ tùng đ ườ ng ống dẫn kh í ; c) Qu y trình cần phải l àm trong trường hợp có ngọn lửa cháy ngược. D.2.5.3 . Phương pháp hàn hồ quang a) Nguy hiểm do điện giật; b) Bức xạ nhi ệ t của h ồ quang; c) Hiệu quả của h ồ quang phun. D.2.5.4 . Hàn hồ quang trong khí bảo vệ a) T ồ n chứa, xếp dỡ và sử dụng an toàn khí nén; b) Phát hiện rò rỉ ở ống dẫn khí và phụ tùng đường ống dẫn khí. D.2.6 . Qu y trình hàn Đánh giá các yêu cầu của qu y tr ì nh hàn và ảnh hưởng của các thông số hàn. D.2.7 . Chu ẩn bị mép hàn và thể hiện mối hàn a) Phù hợp với sự chuẩn bị mối hàn theo yêu cầu kỹ thuật của qu y trình (WPS); b) Làm s ạ ch bề mặt nóng chảy. 2.8. Khuyết tật a) Nhận biết các khuyết tật; b) Nguyên nhân; c) Ngăn ngừa v à tiến hành sửa chữa . 2.9. Chấp nhận thợ h à n Thợ hàn phải nhận thức được phạm vi được chấp nhận. 1) Đang in. 1) Từ “ống” đứng riêng hoặc trong liên hiệp từ được dùng với nghĩa “ống” hoặc “đoạn rỗng”.