13/HD-VKSTC

Hướng dẫn 13/HD-VKSTC về công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm án an ninh năm 2020 do Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 13 /HD-VKSTC Hà Nội, ngày 14 tháng 01 năm 2020 HƯỚNG DẪN CÔNG TÁC THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ VÀ KIỂM SÁT ĐIỀU TRA, KIỂM SÁT XÉT XỬ SƠ THẨM ÁN AN NINH NĂM 2020 Thực hiện Chỉ thị số 01/CT-VKSTC ngày 17/12/2019 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về công tác của ngành Kiểm sát nhân dân năm 2020 và Kế hoạch số 01/KH-VKSTC ngày 20/12/2019 về công tác trọng tâm của Viện kiểm sát nhân dân tối cao năm 2020, Vụ thực hành quyền công t ố và ki ể m sát điều tra án An ninh (Vụ 1) hướng dẫn Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (Viện ki ể m sát cấp tỉnh) một số nội dung trọng tâm công tác thực hành quyền c ô ng tố, ki ể m sát điều tra v à kiểm sát xét xử sơ th ẩ m (THQCT, KSĐT và KSXXST) các vụ án do Cơ quan An ninh đi ề u tra (ANĐT) thụ lý điều tra cụ thể như sau: 1. Quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm các ch ỉ thị, nghị quyết c ủ a Đảng, của Quốc hội về công tác tư pháp; Chỉ thị công tác của V i ện trư ở ng VKSND tối cao và K ế hoạch trọng tâm c ủ a VKSND tối cao năm 2020 - Viện trưởng VKSND c ấ p tỉ nh quán triệt và triển khai thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 96/2019/QH14 ngày 27/11/2019 c ủ a Quốc hội; các quy định của BLHS n ă m 2015, BLTTHS năm 2015, Luật tổ chức Cơ quan điều tra hình sự; xác định rõ th ẩ m quyền điều tra, thẩm quyền giải quyết các vụ việc thuộc trách nhiệm của Cơ quan ANĐT. - Phối hợp với Vụ 1 VKSND tối cao thực hiện các nhiệm vụ Viện trư ở ng VKSND tối cao giao trong Kế hoạch công tác trọng tâm năm 2020 của VKSND tối cao, cụ thể: + T ổ chức Hội nghị toàn Ngành về chuyên đề: " Các vụ á n hình sự c ó liên quan đến hành vi đảo nợ tại ngân hàng và c á c tổ chức tín dụng ". + Thực hiện chuyên đề " Thực hành quyền công t ố , kiểm sát việc áp dụng các biện pháp b ắ t, tạm giữ, tạm giam trong giai đoạn đi ề u tra, truy t ố " ; định kỳ hàng quý, 6 tháng, một năm xây dựng báo cáo phục vụ Viện trư ở ng Viện KSND tối cao báo cáo Quốc hội, phục vụ sơ kết, t ổ ng kết công tác của Ngành và ban hành thông báo rút kinh nghiệm. + Nghiên cứu, xâ y dựng chuyên đ ề " Giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết c á c vụ án tội phạm s ử dụng công nghệ thông tin đ ể thực hiện hành v i phạm tội, đặc biệt đ ố i với tội xâm phạm an ninh quốc gia, tội phạm khác liên quan đến an ninh quốc gia, tội phạm x â m phạm s ở hữu đáp ứng yêu cầu tình hình mớ i ". 2. Công tác THQCT, kiểm sát nguồn tin về tội phạm, KSĐT, KSXX sơ thẩm các vụ án thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan An ninh điều tra 2.1. Qu ả n lý tình hình vi phạm, tội phạm Phối hợp chặt chẽ với Cơ quan ANĐT và các cơ quan chức năng n ắ m ch ắ c tình hình vi phạm, tội phạm về an ninh quốc gia, các vụ việc về tiền giả, vũ khí, vật liệu nổ, làm lộ bí mật Nhà nước, xuất cảnh trái phép, t ổ chức người khác trốn đi nước ngoài,...; và xử lý kịp th ờ i, đúng pháp luật. Các th à nh ph ố trực thuộc Trung ương, các tỉnh có chung đường biên giới với nước ngoài, các địa phương tập trung nhiều khu công nghiệp, địa phương tiềm ẩn nguy cơ x ả y ra điểm nóng, địa phương đã và đang xảy ra những vấn đề phức tạp về tôn giáo, an ninh nông thôn,...chú ý theo dõi các vụ việc lợi dụng dân ch ủ , nhân quyền, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội,...để thực hiện các hành v i kêu gọ i , tổ chức biểu tình trái phép, phá rối an ninh, hủy hoại tài sản, tuyên truyền xuyên tạc, hoạt động gián điệp, xâm phạm an ninh biên giới, buôn bán ti ề n giả, vũ khí, vật liệu n ổ ,... Chủ động tham mưu, xin ý kiến chỉ đạo của C ấ p ủ y, lãnh đạo VKSND tối cao trong quá trình xử lý các vụ việc về an ninh, vụ việc khác được dư luận xã hội quan tâm. Tăng cường kiến nghị các biện pháp phòng ngừa vi phạm, tội phạm theo quy định c ủ a pháp luật. 2.2. Thực hành quyền công t ố , kiểm sát việc gi ả i quyết tố giác, tin b á o về tội phạm và kiến nghị khởi tố - Viện trư ở ng VKSND cấp tỉnh trực tiếp ch ỉ đạo công tác THQCT và ki ể m sát việc giải quyết tố giác, tin b á o về tội phạm và kiến nghị kh ở i tố; áp dụng các biện pháp để ch ố ng oan sai, bỏ lọt tội phạm ngay từ giai đ oạn này. Kiên quy ế t yêu cầu kh ở i tố, ra quyết định kh ở i tố, hủy bỏ quyết đ ịnh khởi t ố hoặc không khởi tố không có c ă n cứ, trái quy định của pháp luật của Cơ quan đi ề u tra; việc tạm đình chỉ, phục hồi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị kh ở i tố phải có căn cứ, đúng pháp luật; đảm bảo tỷ lệ giải quyết. - Phân công Kiểm sát viên hàng tuần phối hợp với Cơ quan ANĐT và các đơn v ị đ ược giao tiến hành một số hoạt động điều tra để chủ động nắm tin báo, tố giác tội phạm và rà soát kết quả giải quyết; hàng tháng đố i chiếu tình hình thụ lý, gi ả i quyết tin báo, tố giác tội phạm giữa VKS với CQĐT và các đơn vị được giao tiến hành một s ố hoạt đ ộng đi ề u tra đ ể kịp thời phát hiện, kh ắ c phục các vi phạm về thời hạn. Kiểm sát viên được giao thụ lý, giải quy ế t tin báo, t ố giác tội phạm phải thực hiện đúng các quy định của BLTTHS, Thông tư liên tịch 01/2017 ngày 29/12/2017 và Quy chế của ngành, đảm bảo ch ấ t lượng và thời hạn giải quyết. - Tiến hành kiểm sát trực tiếp việc tiếp nhận, phân loại và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của cơ quan ANĐT và các cơ quan an ninh được giao nhiệm vụ tiến hành một s ố hoạt động điều tra; trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm trong các trường hợp do B ộ luật tố tụng hình sự quy đị nh. - Chủ động phối hợp, yêu cầu Cơ quan ANĐT thụ lý giải quyết các tin báo tội phạm phát hiện qua phương tiện thông tin đại chúng, các hành vi xâm phạm an ninh quốc g i a xảy ra trên không gian mạng Internet. Đối với các địa phương có đường biên giới, c ử a khẩu, Viện ki ể m sát (VKS) ch ủ động phối hợp để nắm thông tin, thực hiện chức năng ki ể m sát. 2.3. Thực hành quyền công t ố và kiểm soát điều tra , ki ể m s á t xét x ử sơ th ẩm - Tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm Ch ỉ thị số 06/CT-VKSTC ngày 06/12/2013 v à C hỉ thị số 04/CT-VKSTC ngày 10/7/2015 của Viện trư ở ng viện KSND tối cao. Ch ỉ đ ạo các đơn vị áp dụng đ ồng bộ các giải pháp để nâng cao hơn nữa chất lượng công tác, phấn đấu đạt và vượt các chỉ tiêu nghiệp vụ c ủ a Ngành, của Quốc hội giao. - Đ ề cao trách nhiệm, bám sát, nắm chắc quá trình điều tra; chủ động, kịp thời đề ra yêu cầu điều tra có chất lượng để Cơ quan điều tra tiến hành đi ề u tra đúng hướng, toàn diện; bảo đảm các quy ế t định, phê chu ẩ n c ủ a VKS có căn cứ, đúng pháp luật. Ph ố i hợp với Cơ quan ANĐT đ ẩ y nhanh ti ế n độ đi ề u tra các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, các vụ án nhạy cảm v ề chính trị được dư luận xã hội quan t â m. - Đ ối với các vụ án về tham nhũng, kinh tế do Cơ quan ANĐT cấp tỉnh thụ lý gi ả i quyết cần phải th ể hiện rõ vai trò, trách nhiệm c ủ a VKS trong việc xác định hành vi phạm tội, tội danh, hậu quả tội phạm, đ ố i tượng x ử lý, đặc biệt là phải ch ủ động áp dụng các biện pháp thu hồi tr i ệt đ ể tà i sản bị chiếm đoạt và ph ối hợp chặt chẽ, đôn đ ốc Cơ quan đi ề u tra thực hiện (đề ra yêu cầu xác minh, kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản...). - Ki ể m sát viên phải xây dựng kế hoạch kiểm sát điều tra; trường hợp vụ án c ó nhi ề u Ki ể m sát viên, Ki ể m tra vi ê n tham gia, phải phân công nhiệm vụ cụ th ể , dự kiến các hoạt động của VKS tác động đến hoạt động điều tra, thời gian thực hiện đối với từng thành viên. Tham gia 100% các hoạt động khám xét, đối ch ấ t, nhận dạng, nhận biết giọng nói, thực nghiệm điều tra; tăng cường trực tiếp tiến hành các hoạt động đi ề u tra của VKS, nh ấ t là hoạt động hỏi cung, l ấ y lời khai; đặc biệt là các vụ án về an ninh chính trị khi xét phê chuẩn lệnh, quyết định của CQĐT thấy tài liệu, chứng cứ chưa bảo đảm; có d ấ u hiệu oan, sai, bỏ lọt tội phạm, quá trình điề u tra có d ấ u hiệu vi phạm pháp luật hoặc khi quyết định truy tố thấy t à i liệu, chứng cứ chưa vững chắc. Lãnh đạo đ ơn vị thường xuyên kiểm tra tiến độ thực hiện để đôn đốc, nh ắ c nh ở , giải quyết các khó khăn, vướng mắc. - Thực hiện nghiêm quy định tại khoản 5, Điều 88 Bộ luật TTHS năm 2015, yêu cầu CQĐT chuyển đầy đủ, đúng th ời hạn các tài liệu điều tra cho VKS; Ki ể m sát viên phải nghiêm túc thực hiện việc đ óng dấu bút lục, sao lưu các tài liệu đó theo đúng quy định. - Ki ể m sát chặt chẽ việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn theo quy định của Bộ luật TTHS năm 2015; không đ ể x ả y ra việc lạm dụng biện pháp b ắ t, giam, giữ. Qu ả n lý chặt chẽ thời hạn điề u tra, truy tố, tạm giữ, tạm giam; không đ ể xảy ra việc quá hạn hoặc tạm giữ, tạm giam không có lệnh; tuyệt đối không để xảy ra vi phạm Điều 377 BLHS. - Quá trình giải quy ế t vụ án, phải làm rõ hành vi, động cơ, mục đích phạm tội; th ế lực đứ ng sau chỉ đạo, cung c ấ p ti ề n, phương tiện; chủ động yêu cầu giám định tài liệu, thu thập chứng cứ vật chất (tài liệu, d ữ liệu điện t ử ,...) để chứng minh tội phạm; nghiên cứu kỹ h ồ sơ, th ố ng nhất việc khởi tố và áp dụng biện pháp ngăn chặn (diện, đ ố i tượng,...). - Đối với các vụ án có yếu tố nước ngoài, cần phối hợp, yêu cầu Cơ quan đi ề u tra thực hiện đúng những quy định tại các Công ước quốc tế mà Việt Nam đã ký k ế t hoặc tham gia, các quy định của pháp luật Việt Nam v ề việc giải quy ế t các vụ án có yếu tố nước ngoài, không để xảy ra sai sót, vi phạm dẫn đến khi ế u kiện Nhà nước Việt Nam. Trường hợp cần tương trợ tư ph á p thì thực hiện theo nội dung, quy trình, thủ tục tương trợ tư pháp về hình sự; nội dung yêu c ầ u tương trợ tư pháp phải cụ th ể , rõ ràng, phục vụ t ố t việc giải quyết vụ án. - Truy t ố đúng thời hạn, tội danh, khung hình phạt; không truy tố oan, sai, bỏ lọt tội phạm; việc áp dụng, thay đ ổ i, hủy bỏ biện pháp ng ă n chặn trong giai đoạn truy tố đúng pháp luật, không để xảy ra sai sót dẫn đến xâm phạm quyền con người, quyền công dân, nhất là với các đ ối tượng có nhân thân đặc biệt (người nước ngoài, nhân s ỹ , trí thức, chức s ắ c tôn giáo,...); Trường hợp c ầ n thi ế t, trước khi truy tố, Viện ki ể m sát phối hợp với cơ quan t ố tụng địa phương báo cáo, xin ý kiến ch ỉ đ ạo c ủ a c ấ p ủy đ ịa phương và lãnh đạo VKSND tối cao. - Việc xây dựng cáo trạng, văn bản pháp lý khác trong các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia cần lưu ý viết ngắn gọn, tránh phân tích dài dòng, hạn chế trích dẫn nguyên văn các nội dung của kết luận giám đ ịnh, nội dung tài liệu bí mật Nhà nước, tránh việc các đối tượng lợi dụng đ ể tuyên truyền, xuyên tạc tại phiên tòa. Thực hiện sơ đồ hóa hành vi phạm tội trong các vụ án nhiều nội dung, nhiều bị can để xây dựng cáo trạng chất lượng hơn. - Tăng cường chỉ đạo công tác THQCT, KSXX sơ th ẩ m vụ án. Ki ể m sát viên đ ược phân công phải nghi ê n cứu kỹ hồ sơ, quy trình nghiệp vụ; chu ẩ n bị k ỹ dự thảo lu ậ n tội, đề cương thẩm vấn, dự kiến tình huống tranh tụng tại phiên tòa x e m xét thực hiện việc công bố tài liệu, chứng cứ bằng hình ảnh tại phiên tòa (nếu th ấ y phù hợp). Khi xét x ử các vụ án về an ninh, Viện ki ể m sát chủ động phối hợp với cơ quan Công an, Tòa án đ ể chuẩn bị tốt Kế hoạch xét xử, lựa chọn thời điểm xét xử, đáp ứng yêu cầu pháp luật và chính trị. Thông qua việc xét xử tại phiên tòa, Ki ể m sát viên làm r õ nội dung cáo trạng truy t ố , phản biện lại luận điệu tuyên truyền chống Nhà nước (nếu có), phát huy tính giáo dục, răn đ e, phòng ngừa tội phạm. Sau kh i xét xử, Ki ể m sát viên phải kiểm sát chặt chẽ bản án và kịp thời đ ề xuất kiến nghị, kháng nghị khi có căn cứ; chú trọng nâng cao số lượng, chất lượng kháng nghị phúc thẩm của Viện ki ể m sát ngang cấp. - Đối với các vụ án do Vụ 1 VKSND tối cao phân công Viện ki ể m sát cấp dưới THQCT và KSXX sơ thẩm, Lãnh đạo V KS địa phương phải có ý kiến thống nhất với Lãnh đ ạo Vụ 1 về đường lối xét xử. Kiểm sát viên cấp tỉnh đ ược phân công phối hợp với Kiểm sát viên do VKSND tối cao biệt phái chu ẩ n bị kỹ hồ sơ, tài liệu, xây dựng kế hoạch xét h ỏ i, tranh tụng. Lãnh đạo Vụ, lãnh đạo VKS địa phương ph ố i hợp chỉ đạo, kiểm tra việc Kiểm sát viên chuẩn bị tham gia xét xử, nhất là những vụ án bị cáo kêu oan, vụ án có nhiều bị cáo, phạm nhiều tội, có nhiều người bào chữa đ ể đảm b ả o giải quyết tốt vụ án trong quá tr ì nh xét xử. - Quản lý và ki ể m sát chặt chẽ các vụ án, bị can đình chỉ, tạm đình ch ỉ điều tra. Viện trưởng VKSND cấp t ỉ nh phải quản lý chặt chẽ, đ á nh giá từng vụ án, bị can đình chỉ đi ề u tra do không phạm tội, đình chỉ mi ễ n trách nhiệm hình sự. Phối hợp Điều tra viên xác minh căn cứ tạm đình chỉ , nếu đủ căn cứ phải yêu cầu Cơ quan điều tra phục hồi ngay. - T ă ng cường kiến nghị khắc phục vi phạm trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Kiến nghị phòng ngừa thiếu sót sơ hở trong quản lý nhà nước làm ảnh hưởng đ ến an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an toàn xã hội; những lĩnh vực dễ phát sinh tội phạm tham nhũng. 3. Công tác quản lý, hướng dẫn, ch ỉ đạo và kiểm tra nghiệp vụ đối với Viện k i ểm sát cấp huyện Ch ỉ đạo VKS cấp huyện phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng nắm ch ắ c diễn bi ế n tình hình an ninh chính trị trên địa bàn, yêu cầu VKS cấp huyện thực hiện nghiêm chế độ báo cáo đ ể ch ỉ đ ạo kịp th ờ i. Tăng cường tr ả lời thỉnh thị, hướng dẫn nghiệp vụ, kiểm tra văn bản pháp lý của VKS cấp huyện. Đối với những vụ việc đ ặc biệt nghiêm trọng, dư luận xã hội quan tâm hoặc có nguy cơ xảy ra điể m nóng, Lãnh đạo VKS cấp t ỉ nh trực t iếp hướng dẫn, ch ỉ đạo. Thông qua công tác hướng d ẫ n, ch ỉ đ ạo VKS cấp huyện, Phòng nghiệp vụ kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc, những vi phạm, thiếu sót để ban hành văn bản hướng dẫn, thông báo rút kinh nghiệm hoặc tham mưu cho Lãnh đạo VKS cấp tỉnh đánh giá nguyên nhân, t ổ ng kết thực tiễn để tổ chức tập huấn chuyên sâu; tham mưu ki ể m tra nghiệp vụ bảo đả m chất lượng. 4. Chế độ thông tin, báo cáo - Ch ấ p hành nghi ê m chế đ ộ thông tin, báo cáo và thỉnh thị, trả lời thỉnh thị theo Quyết định số 279/QĐ-VKSTC ngày 01/8/2017 và Quy ế t định 599/QĐ-VKSTC ngày 06/12/2019 của Viện trư ởn g VKSND t ối cao. Hàng tháng, VKSN D c ấ p tỉnh phải báo c á o đ ầy đủ, kịp thời số lượng các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia v à các vụ án v ề tội phạm khác do Cơ quan ANĐT Công an c ấ p tỉnh thụ lý điều tra trong đó cần tách riêng số liệu các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia và tội phạm khác đ ể Vụ 1 báo cáo Lãnh đạo VKSND tối cao. - VKSND cấp t ỉnh chủ động và ph ố i hợp với Vụ 1 VKSND tối cao để thực hiện các nhiệm vụ đ ã nêu ở Mục I Hướng dẫn này; Vụ I sẽ có kế hoạch cụ th ể đố i với từng nhiệm vụ để triển khai thực hiện trong toàn Ngành. Trong Quý I và Quý III/2020, Vụ 1 sẽ tổ chức ki ể m tra việc thực hiện chuyên đ ề “ Thực hành quy ề n công t ố , kiểm sát việc áp dụng các biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam trong giai đoạn đi ề u tra, truy tố ” tại một s ố đ ơn vị VKSND đ ịa phương. 5. Tổ chức thực hi ện Trên cơ s ở Ch ỉ thị số 01/CT-VKSTC ngày 17/12/2019 về công tác của ngành Kiểm sát nhân dân năm 2020, K ế hoạch số 01/KH-VKSTC ngày 20/12/2019 của Viện trưởng VKSND t ố i cao về nhiệm vụ công tác trọng t âm năm 2020 và Hướng dẫn này, Phòng nghiệp vụ V i ện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh xây dựng Chương trình công tác của đ ơn vị mình, hướng dẫn VKS cấp huyện để hoàn th à nh tốt chức năng, nhiệm vụ đ ược giao. Trong quá trình t ổ chức thực hiện, nếu có khó khăn vướng mắc, đ ề nghị báo cáo kịp thời về VKSND tối cao (V ụ 1) để ch ỉ đạo giải quy ế t./ . Nơi nhận: - Đ /c Viện tr ư ởng VKSNDTC (để báo cáo); - Đ /c Bùi Mạnh Cường, PVT ( để b á o cáo); - VKSND c á c tỉnh, TP trực thuộc TW (đ ể th ự c hiện); - Văn phòng VKSND t ối cao ( đ ể theo dõi); - Các đ/c L ã nh đ ạo Vụ; - Các Phòng thuộc V ụ ; - Lưu VT, Vụ 1 . TL. VIỆN TRƯỞNG VỤ TRƯỞNG VỤ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ VÀ KIỂM SÁT ĐIỀU TRA Á N AN NINH Lê Đức Xuân