TCVN11206-1:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11206-1:2015 (ISO 12122-1:2014) về Kết cấu gỗ - Xác định các giá trị đặc trưng - Phần 1: Yêu cầu cơ bản TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11206-1:2015 ISO 12122-1:2014 KẾT CẤU GỖ - XÁC ĐỊNH CÁC GIÁ TRỊ ĐẶC TRƯNG - PHẦN 1: YÊU CẦU CƠ BẢN Timber structures - Determination of characteristic values - Part 1: Basic requirements Lời nói đầu TCVN 11206-1:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 12122-1:2014. TCVN 11206-1:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC8 9 Ván gỗ nh â n tạo biên soạn, T ổ ng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ tiêu chuẩn TCVN 11206 (ISO 12122), Kết c ấ u gỗ - Xác định các giá trị đặc trưng , gồm các tiêu chuẩn sau: - TCVN 11206-1:2015 (ISO 12122-1:2014), Phần 1: Yêu cầu cơ bản. - TCVN 11206-2:2015 (ISO 12122-2:2014), Phần 2: Gỗ xẻ. Lời giới thiệu Tiêu chuẩn này đưa ra một khuôn khổ để thiết lập các giá trị đặc trưng từ các kết qu ả thử nghiệm trên một mẫu rút ra từ một tập hợp chuẩn được xác định rõ. Giá tr ị đặc trưng là sự ước l ư ợng tính chất của tập hợp chuẩn với mức độ tin cậy thích hợp được qu y định trong tiêu chuẩn này. Tiêu chuẩn n à y có thể sử dụng cho mọi sản phẩm kết cấu, bao gồm nhưng không hạn chế b ở i: gỗ xẻ, glulam, gỗ kết cấu composit, dầm chữ I, ván gỗ nhân tạo, cột và gỗ tròn. Khi được áp dụng, tiêu chuẩn này sẽ cung cấp cho người sử dụng các yêu cầu cơ bản để xác định các giá trị đặc trưng phù hợp, song đối với một số loại s ả n phẩm, các y ê u cầu bổ sung nêu trong c á c phần tiêu chuẩn khác hoặc các Phụ lục của tiêu chuẩn n à y sẽ cung c ấ p thêm chi tiết và giải thích bắt buộc áp dụng. Điều này cho phép đánh giá các gi á tr ị đặc trưng dựa trên thử nghiệm các mẫu thử c ó kích thước dùng trong thương mại. Trong một số trường hợp, các giá trị đặc trưng được xác định theo tiêu chuẩn này có thể được sửa đổi để tr ở thành giá trị thiết kế. Tiêu chuẩn này có các Phụ lục sau: Phụ lục A tr ì nh bày chi tiết về một số phương pháp thống kê c ó thể được dùng để đánh giá các giá trị đặc trưng. Phụ lục B đưa ra các giải thích về các qu y định trong tiêu chuẩn này. Phụ lục C đưa ra các ví dụ về sử dụng các phương pháp thống kê. KẾT CẤU GỖ - XÁC ĐỊNH CÁC GIÁ TRỊ ĐẶC TRƯNG - PHẦN 1: YÊU CẦU CƠ BẢN Timber structures - Determination of characteristic values - Part 1: Basic requirements 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này đưa ra các phương pháp để x á c định các giá trị đặc trưng đối với một tập hợp các sản phẩm gỗ xác định, được t í nh toán từ các kết quả thử nghiệm. Tiêu chuẩn này trình bày các phương pháp để xác định: a) giá tr ị đặc trưng c ủ a các tính chất dựa trên giá trị trung bình, và b) giá trị đặc trưng của các tính chất ứng với phân vị chuẩn thứ 5. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau đây là cần thiết để áp dụng tiêu chuẩn này. Đ ố i với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu c ó ). AS/NZS 4063.2, Characterisation of structural timber - Part 2: Determination of characteristic values (Đặc trưng gỗ kết cấu - Phần 2: Xác định các giá trị đặc trưng) ASTM D2915, Sampling and data-analysis for structural wood and wood-based Products (Lấy mẫu và phân tích dữ liệu đối với sản phẩm gỗ kết cấu và các sản phẩm làm từ gỗ) EN 14358, Timber structures - Calculation of characteristic 5th percentile values and acceptance criteria for a sample (Kết cấu gỗ - Tính to á n giá trị phân vị chuẩn thứ 5 đặc trưng và tiêu ch í chấp nhận đối với một mẫu) 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn n à y áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau: 3.1. Giá trị đặc trưng (characteristic value) Giá trị của một tính chất lấy làm đại diện cho tính chất đó của một tập hợp đã được định danh bằng cách sử dụng một qu y tr ì nh lấy mẫu, thử nghiệm mẫu thử và phân tích. 3.2 . Giá trị đặc trưng của tính chất dựa trên giá trị trung bình (characteristic value of mean-based property) Giá trị đặc trưng đối với các tính chất dựa trên giá trị trung bình có thể được tr ì nh bày theo hai hình thức tương đương sau: a) tính chất trung bình nhận được từ c á c kết quả thử nghiệm trên sản phẩm xác định; b) t í nh chất trung bình với độ tin cậy 75 % nhận được từ các kết qu ả thử nghiệm trên sản phẩm xác định. 3.3. Giá trị đặc trưng của t í nh chất độ bền ứng với phân v ị chuẩn thứ 5 (characteristic value of 5th percentile-based strength property) Giá trị độ bền ứng với phân v ị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 % xác định từ các kết quả th ử nghiệm trên sản phẩm xác định. 3.4. Tập h ợ p (population) Tất cả sản phẩm gỗ kết cấu phù hợp với mô tả về tập hợp. CH Ú TH Í CH 1: Xem Phụ lục B về một số v í d ụ sử dụng thuật ngữ tập hợp. 3.5. M ẫ u (sample) Số lượng sản phẩm đơn lẻ của tập hợp, được lựa chọn để đại diện cho tập hợp. CHÚ TH Í CH 1: Xem Phụ lục B v ề một số v í dụ sử dụng thuật ngữ mẫu. 3.6 . M ẫ u thử (specimen) Phần tử đơn lẻ được sử dụng trong một thử nghiệm; phần tử này có thể là một bộ phận hoàn chỉnh, một bộ phận đã được cắt b ớ t chiều dài hoặc một phần c ủ a bộ phận được chế tạo cho thử nghiệm cụ thể. CHÚ TH Í CH 1: Xem Phụ lục B v ề một số v í dụ sử dụng thuật ngữ mẫu thử. 4. Ký hiệu và thuật ngữ viết tắt Trong tiêu chuẩn này s ử dụng các các ký hiệu đã được qu y định trong tiêu chuẩn về s ả n phẩm hoặc tiêu chuẩn thử nghiệm liên quan. Ngoài ra, còn sử dụng các ký hiệu.sau: f m là độ bền uốn đặc trưng k m ean , 0 , 75 l à hệ s ố để tính t í nh chất trung bình với độ tin cậy 75 % và được nêu trong Bảng A.1 k 0,05 , 0,75 l à hệ số đ ể tính giá tr ị phân v ị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 % của tính chất dựa trên phân vị chuẩn thứ 5 và được nêu trong Bảng A.2 M là khả năng chịu mômen n là số lượng mẫu thử trong dữ liệu thử nghiệm V là hệ số biến động c ủ a dữ liệu thử nghiệm X D là sự chênh lệch mục tiêu giữa giá tr ị đặc trưng được báo cáo và kết quả thử nghiệm ứng với phân vị chuẩn thứ 5 X i là giá trị thử nghiệm thứ i X m e an là giá tr ị trung b ì nh c ủ a các giá trị thử nghiệm ri ê ng rẽ ( X i ) X mean , 0 , 75 là tính chất trung b ì nh với độ tin cậy 75 % X 0 , 05 là giá trị ứng với phân vị chuẩn thứ 5 từ dữ liệu thử nghiệm X 0, 05 0 , 75 là giá trị ứng với phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 % Z là môđun tiết diện 5. Tập hợp chuẩn Tập hợp trong đó giá trị đặc trưng sử dụng phải được mô tả đầy đủ. Việc mô tả phải tham khảo t ấ t cả các thuộc tính có thể ảnh hư ở ng đến độ bền hoặc độ cứng vững và ch ỉ giới hạn trong số c á c miếng mẫu thử cần được xác định giá trị đặc trưng yêu cầu. Việc mô tả bao gồm nhưng không hạn chế đối với: a) viện dẫn tiêu chuẩn sản phẩm có liên quan hoặc các yêu c ầ u kỹ thuật; b) loài hoặc nhóm loài; c) sự định danh hạng của s ả n ph ẩ m; d) k í ch cỡ hoặc dải kích c ỡ c ủ a sản phẩm; e) đ iều kiện độ ẩ m của sản phẩm; f) xử lý sản ph ẩ m; g) thời gian gia công s ả n phẩm. Tập hợp chuẩn phải là một sự tạo nhóm, sao cho có thể rút ra được một mẫu đại diện từ đó và có thể thực hiện các thử nghiệm trên các mẫu thử thuộc mẫu đại diện đó để xác định được gi á trị đặc trưng c ủ a tính chất được yêu cầu. 6. Lấy mẫu 6.1 . Phương pháp lấy mẫu Phương pháp lấy mẫu phải nh ằ m mục đ í ch tạo ra một mẫu đại diện cho các tham biến trong tập hợp chuẩn đã được xác đ ị nh mà có thể ả nh hư ở ng đến các tính chất được thử. Việc lấy mẫu phải giảm đến mức tối thiểu việc lựa chọn độ chệch và phải phù hợp với mục đích của giá trị đặc trưng và b ả n chất của tập hợp chuẩn. Phương pháp lấy mẫu phải được ghi lại. Tài liệu phải bao gồm chi tiết về các bước tiến hành để đảm bảo rằng mỗi tham biến liệt kê trong tập hợp như mô tả trong Điều 5 đều được bao gồm trong mẫu đại diện. 6.2 . Cỡ mẫu Mẫu phải đủ lớn để bao gồm cả các tham biến của sản phẩm tác động lên các t í nh chất được thử nghiệm và tạo cho kết quả có ý nghĩa về mặt thống kê. CHÚ THÍCH 1: Vật liệu có hệ số biến động tập hợp, ( V ), của các t í nh ch ấ t được thử nghiệm được giả định hoặc được chỉ định là l ớ n hơn th ì cần có c ỡ mẫu lớn hơn. CHÚ TH Í CH 2: Một số tiêu chu ẩ n sản ph ẩ m c ó th ể xác định số lượng thử nghiệm tối thi ể u ph ả i được thực hiện để xác định các giá trị đặc trưng được sử dụng với các s ả n ph ẩ m đ ã mô tả. CHÚ TH Í CH 3: Phụ lục B đưa ra một số hướng dẫn về lựa chọn c ỡ mẫu. CHÚ TH Í CH 4: Đ ố i với một số tập hợp, có thể cần được l ấ y mẫu v ớ i một lượng nhóm phụ khác nhau trong phạm vi tập hợp (v í dụ: các k í ch c ỡ mặt cắt ngang khác nhau). Trong trư ờ ng hợp này, k í ch c ỡ c ủ a m ỗ i nhóm phụ ph ả i có đ ủ khả năng đ ể c ó th ể cho phép gộp các k ế t quả một cách có ý nghĩa như nêu trong Phụ lục A. CH Ú THÍCH 5: Khi các giá trị đặc trưng là để hỗ trợ thiết k ế theo trạng thái giới hạn (hoặc thiết kế theo hệ số tải trọng (LRFD)), c ỡ mẫu nên phù hợp đối với phương pháp thống kê được chọn để xác định độ bền ứng với phân v ị chu ẩ n thứ 5 (phân đ ầ y đủ bộ hoặc phù hợp với ph ầ n đuôi). Tuy nhiên, đối với dữ liệu được dùng đ ể hỗ trợ phương pháp thi ế t k ế độ tin cậy hoàn toàn, c ỡ mẫu nên đủ để cho phép phân bố thống kê đ ầ y đủ của tính ch ấ t c ầ n được xác định. 7. Ổn định mẫu Dữ liệu thử nghiệm từ các nhóm mẫu phải tương thích với định nghĩa tập hợp bằng cách: a) phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của tập hợp chuẩn tại thời điểm thử nghiệm theo 7.1 và 7.2, hoặc b) điều ch ỉ nh dữ liệu thử nghiệm theo 8.2 khi không đạt được sự phù hợp với 7.1 hoặc 7.2. 7.1 . Độ ẩ m mẫu Mẫu phải được bảo quản sao cho độ ẩm tại thời điểm thử nghiệm phù hợp với quy định về tập hợp chuẩn như nêu trong Điều 5. 7.2 . Nhiệt độ mẫu Mẫu phải được b ả o qu ả n v à thử nghiệm sao cho nhiệt độ tại thời điểm thử nghiệm phù hợp với mô tả về tập hợp chuẩn như nêu trong Điều 5. 8. Dữ liệu thử nghiệm 8.1 . Phương pháp thử Dữ liệu thử nghiệm phải được tính toán theo một phương pháp thử thích hợp với các t í nh chất và với tập hợp chuẩn. CH Ú TH Í CH 1: Đ ố i với các thử nghiệm trên một số loại sản ph ẩ m, c ó thể yêu cầu phải phân biệt được các kết qu ả trên cơ sở kiểu ph á hủy đ ể đảm bảo rằng những k ế t quả đó tương th í ch với mục tiêu của chương tr ì nh thử nghiệm v à tính chất được xác định. CHÚ THÍCH 2: Những phương pháp thử liên quan đ ế n nhiều biến số có thể ảnh hư ở ng đến kết quả bao gồm h ì nh thức và tốc độ gia tải, cách đặt mẫu thử và phương pháp đo. Việc lựa chọn các biến số này phải phù hợp với mục tiêu của th ử nghiệm và có thể cần một số điều ch ỉ nh theo quy định trong 8.2. 8.2 . Dữ liệu thử nghiệm tương thích v ới mô tả sản phẩm Khi các giá trị đặc trưng áp dụng cho kích c ỡ chuẩn hoặc độ ẩm chuẩn, có thể cần phải đi ề u chỉnh các dữ liệu thử nghiệm thô. Bất kỳ sự điều chỉnh nào cũng phải phù hợp với các mô h ì nh ứng xử thích hợp và phải được ghi lại chi tiết trong báo cáo. CHÚ TH Í CH: Phụ lục B đưa ra v í dụ về các loại điều chỉnh c ó thể c ầ n thiết đ ể tính đến những thay đổi của các m ẫ u thử so với mô tả của tập hợp chu ẩ n. Khi dữ liệu thử nghiệm được tổ hợp từ một số dữ liệu tập hợp con khác nhau, cơ sở cho việc t ổ hợp phải th ỏ a m ã n các yêu cầu sau: a) dữ liệu phải có nguồn gốc từ các tập hợp con giống nhau đã chu ẩ n hóa bằng cách sử dụng các mô h ì nh điều ch ỉ nh giống nhau và ph ả i thỏa mãn các phép thử thống kê đối với việc t ổ hợp các tập hợp con vào một tập dữ liệu đơn; b) các phương pháp biến đổi phải tuân theo các mô hình ứng xử thích hợp và phải được ghi lại chi tiết trong báo c á o. CHÚ THÍCH: Phụ lục A đưa ra các yêu cầu để tổ hợp hoặc gộp dữ liệu từ một số chương tr ì nh thử nghiệm khác nhau. 9. Đánh giá giá trị đặc trưng đối với tính chất kết cấu 9.1 . Tính chất kết c ấ u Các giá trị đặc trưng đối với các t í nh chất phải được trình bày b ằ ng một trong hai cách tùy thuộc v à o việc sử dụng của sản phẩm: a) các tính chất vật liệu - khi tính chất đã xác định được nhân với một thông số hình học để được khả năng chịu lực hoặc độ cứng vững của bộ phận kết cấu; b) các tính chất của bộ phận kết cấu - khi tính chất đã xác định là khả năng chịu lựa hoặc độ cứng vững của bộ phận kết cấu. Các giá trị đặc trưng của các tính chất kết c ấ u phải được phân thành t í nh chất dựa trên trung b ì nh các kết quả thử nghiệm và tính chất dựa trên các kết quả thử nghiệm ứng với phân v ị chuẩn thứ 5 theo 3.2 và 3.3. 9.2 . Giá tr ị đặc trưng dựa trên giá tr ị trung bình Giá trị trung bình của các giá trị thử nghiệm phải được đánh giá theo khoản a) hoặc b): a) giá trị trung b ì nh s ố học của các giá trị thử nghiệm theo: (1) trong đ ó X mean là giá trị trung b ì nh của các giá trị thử nghiệm riêng lẻ ( X i ); X i là giá trị thử nghiệm t ổ ng quát; n là số lượng các giá trị thử nghiệm. b) giá trị trung bình của một phân bố thống kê được làm khớp với thông qua dữ liệu thử nghiệm Đối với các giá trị đặc trưng về độ bền dựa trên giá trị trung bình, th ì đánh giá giá trị trung b ì nh của t í nh chất với độ tin cậy 75 % nhận được từ các kết quả thử nghiệm. CHÚ THÍCH: Phương pháp thích hợp để ước lượng giá trị trung b ì nh với độ tin cậy 75 % được nêu trong Phụ lục A. Các giá trị đặc trưng đối với môđun đàn hồi hoặc môđun độ cứng phải là giá trị trung b ì nh. 9.3 . Giá trị đặc trưng dựa trên giá trị thử nghiệm ứng với phân v ị chuẩn thứ 5 Giá trị phân vị chuẩn thứ 5 của các giá trị thử nghiệm phải được đánh giá theo: a) ước lượng phi tham số của phân vị chuẩn thứ 5 của dữ liệu thử nghiệm được xác định bằng cách xếp theo trật tự và từ các t ầ n suất tích lũy của các dữ liệu thử nghiệm lựa ra giá trị nội suy phân vị chuẩn thứ 5 (xem A.2.1 và A.2.2) hoặc b) ước lượng phân vị chuẩn thứ 5 của dữ liệu thử nghiệm được xác định bằng cách làm khớp v ớ i một phân bố thống kê được chấp nhận vowis các dữ liệu thử nghiệm v à chọn điểm phân vị chuẩn thứ 5 từ ph â n bố đã được làm kh ớ p (xem A.2.3). Giá trị phân v ị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 % phải được đánh giá. CH Ú THÍCH: Phương pháp thích hợp để ước lượng giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin c ậ y 75 % được n ê u trong Phụ lục A. 10. Báo cáo 10.1 . Quy định chung Báo cáo phải bao gồm các chi tiết về sự xác định tập hợp chuẩn, chương tr ì nh l ấ y mẫu, mô tả mẫu thử, phương pháp thử, phương pháp phân tích đã sử dụng và các giá trị đặc trưng như nêu trong 10.2 đến 10.6. 10.2 . Tập hợp chuẩn Tập hợp chuẩn được xác định theo Điều 5. Mỗi thuộc tính dùng để xác định tập hợp chuẩn phải được ghi chi tiết trong báo cáo. Mỗi thuộc t í nh trong tập hợp chuẩn có thể ảnh hư ở ng đến độ bền hoặc độ cứng vững phải được thể hiện trong báo cáo. 10.3 . Lấy mẫu Mô tả lại phương pháp lấy mẫu được áp dụng để chọn mẫu thử. Phải tr ì nh b à y việc cân nhắc v à quyết định cỡ mẫu đã chọn (xem 6.2). 10.4 . Phương pháp thử Báo cáo về phương pháp thử nghiệm phải: a) tham khảo tiêu chuẩn thử nghiệm đã sử dụng, hoặc b) ghi lại đầy đủ các quy trình thử nghiệm đã sử dụng. Báo c á o sự chuẩn bị mẫu thử ph ả i bao gồm tóm tắt thống kê các đặc trưng của mẫu (ví dụ: độ ẩ m, nhiệt độ, dấu hiệu hạng). Dữ liệu này phải ghi chi tiết đầy đủ để cho phép dữ liệu có thể được điều ch ỉ nh theo các điều kiện khác nếu có yêu cầu. Các kết qu ả thử nghiệm phải được thể hiện đầy đủ các chi tiết trong báo cáo để cho phép kiểm tra và lập lại các phân tích th ố ng kê. Bất kỳ sự điều chỉnh nào về các kết quả thử nghiệm để đảm bảo tính tương th í ch v ớ i sự mô tả sản phẩm phải được ghi lại đầy đủ, cùng với những cơ s ở cho các phương pháp sửa đổi và các hệ số đ ã sử dụng. Nếu có thể áp dụng đ ố i với tập hợp chu ẩ n và các thử nghiệm đã thực hiện, phải báo cáo về kiểu phá hủy trong các thử nghiệm độ bền. 10.5 . Phương pháp ph â n tích Phương pháp phân tích phải được mô tả chi tiết. Đối với giá trị độ bền đặc trưng, phải viện dẫn phương pháp ước lượng giá trị phân vị chuẩn th ứ 5 với độ tin cậy 75 %. Khi s ử dụng dữ liệu gộp, phải mô tả phương pháp tổ hợp dữ liệu. Khi một phân bố được làm khớp với dữ liệu thử nghiệm, tất cả các thông số xác định của phân bố đã được làm khớp phải được báo cáo cùng với sự thích hợp của các tham s ố làm khớp. 10.6 . Các giá trị đặc trưng Các giá trị đặc trưng phải được báo cáo cùng với V của dữ liệu dẫn đến việc tính các giá trị này. PHỤ LỤC A (quy định) Phân tích dữ liệu đối với các giá trị đặc trưng A.1 . Đánh giá giá trị trung bình với độ tin cậy 75 % Trong trường hợp cần thiết, giới hạn độ tin cậy 75 % mức thấp trên tính chất trung bình theo công thức sau: ) (A.1) trong đó X mean, 0,75 là giá trị đặc trưng được biểu thị b ằ ng giá trị trung b ì nh với độ tin cậy 75 %; X mean l à giá trị trung bình của các giá trị thử nghiệm riêng lẻ ( X i ); k mean, 0,75 là hệ số điều ch ỉ nh để tính giá trị trung bình ứ ng với độ tin cậy 75 %, l ấ y theo Bảng A.1; V hệ số biến động của dữ liệu thử nghiệm nhận được b ằ ng cách chia độ lệch chuẩn của dữ liệu thử nghiệm cho giá trị trung b ì nh của dữ liệu thử nghiệm; n là số lượng mẫu thử trong dữ liệu thử nghiệm. Bảng A.1 - k mean, 0 , 75 S ố lượng mẫu thử n k m ean , 0,75 3 0,82 5 0,74 10 0,70 30 0,68 50 0,68 100 0,68 >100 0,67 A.2 . Đánh giá giá trị ph â n vị chuẩn thứ 5 ứng với độ tin cậy 75 % A.2.1 . Dùng dữ liệu phi tham số đ ược phân tích theo ASTM D 2915 Khi dùng phương pháp này, phải áp dụng hoàn toàn sự ước lượng giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 % bằng cách sử dụng phương pháp phi tham số theo ASTM D 2915. A.2.2 . Dùng dữ liệu ph i tham số được phân tích theo AS/NZS 4063.2 Khi dùng phương pháp này, phân vị chuẩn thứ 5 của dữ liệu thử nghiệm phải được đánh giá bằng cách xếp dữ liệu thử nghiệm theo trật t ự và xác định phân vị chuẩn thứ 5 của d ữ liệu đ ả được sắp xếp. Giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 % được đánh giá theo công thức (A.2): ) (A.2) trong đó n là s ố giá trị thử nghiệm; X 0, 05 , 0 , 75 l à giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 %; X 0 , 05 là giá trị phân vị chuẩn thứ 5 từ dữ liệu thử nghiệm đ ã nội suy trong khoảng sắp xếp dữ liệu Khi cần thiết; k 0, 05 , 0 , 75 là hệ số đưa ra giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 % được nêu trong Bảng A.2; V hệ số biến động của dữ liệu thử nghiệm nhận được bằng cách chia độ lệch chuẩn của dữ liệu thử nghiệm cho trung bình của dữ liệu thử nghiệm. Bảng A.2 - k 0,05, 0 , 75 S ố lượng mẫu thử n k 0,05, 0 , 75 5 a - 10 a - 30 2,01 50 1,94 100 1,85 >100 1 , 76 CH Ú TH Í CH: Phương pháp phân tích: phi tham số theo AS/NZS 4063. a R ấ t khó nhận được ước lượng tin cậy của giá trị phân vị chuẩn thứ 5 từ tập hợp dữ liệu nhỏ. A.2.3 . Đánh giá b ằ ng cách khớp dữ liệu với một phân bố Khi dùng phương pháp này, giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 % phải được đánh giá từ giá trị phân vị chuẩn thứ 5 của dữ liệu thử nghiệm bằng cách khớp một phân bố thông qua dữ liệu thử nghiệm và áp dụng công thức (A.2) v ớ i V nhận được bằng cách chia độ lệch chuẩn của dữ liệu thử nghiệm cho giá trị trung b ì nh của dữ liệu thử nghiệm. Đối với phân tích phương pháp này, k 0,05, 0 , 75 là hệ số đưa ra giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 % và được nêu trong Bảng A.3. K ế t quả ch ỉ hợp lệ nếu sự phân bố phù hợp với dữ liệu. Khi phân bố được khớp với dữ liệu, sự thích hợp của các thông số kh ớ p phải được đánh giá theo A.3. Bảng A.3 - k 0,05, 0 , 75 Phương pháp phân tích Logar i t chuẩn Thông thường Số lượng mẫu th ử n k 0,05, 0 , 75 k 0,05, 0 , 75 5 a 1,34 2,05 10 a 1,28 2,04 30 1,18 2,01 50 1,13 1,97 100 1,07 1 , 91 >100 1,05 1,90 CH Ú THÍCH 1: Các phân bố khác c ó th ể được sử dụng lâu như các giá trị k 0,05, 0 , 75 c ó th ể được đi ề u chỉnh. CHÚ TH Í CH 2: Đối với phân bố logarit chuẩn, V là độ lệch chuẩn của dữ liệu góc đã chia b ở i giá trị trung b ì nh của dữ liệu gốc, không có t ỷ lệ giữa độ lệch chuẩn của logarit đối v ớ i giá trị trung b ì nh của logarit. CHÚ THÍCH 3: Dữ liệu được th ể hiện trong Bảng này có nguồn gốc từ PN 05.2024 FWPA Australia. Dữ liệu đối với phân bố logarit chuẩn được hiệu chuẩn trong khoảng V từ 5 % đến 20 %. Hệ số Iogarit chuẩn đưa ra kết quả tương đương cho phân bố student t không tập trung được thể hiện trong EN 14358 và quy tr ì nh thực hiện US trong phạm vi 1 % đối với các c ỡ mẫu từ 10 hoặc lớn hơn. a R ấ t kh ó nhận được ước lượng tin cậy của giá trị phân vị chuẩn thứ 5 từ tập hợp dữ liệu nhô. A.3 . Thử nghiệm phù hợp khớp với sự phân bố Sự phân bố được coi là phù hợp đối với dữ liệu thử nghiệm khi thử nghiệm phù hợp Kolmogorov- Smirnov có ý nghĩa tại 0,05 hoặc cao hơn. CH Ú THÍCH: Khi d ữ liệu không đưa ra sự phân bố phù hợp hoặc d ữ liệu là tập hợp từ một số sự phân bố, sự phân b ố thay thế hoặc phương pháp phi số phải được sử dụng. A.4 . Gộp dữ liệu để phân tích A.4.1 . Quy định chung Phép gộp liên quan đến tập hợp dữ liệu từ một số các tập hợp dữ liệu rời rạc để có được các nguồn thay đổi có thể không xuất hiện trong tập hợp con đơn lẻ. Mỗi một tập hợp có thể bao gồm dữ liệu từ các loài gỗ khác nhau, phương pháp sản xuất khác nhau hoặc các sản phẩm có cỡ khác nhau. Trong Điều này, thuật ngữ dữ liệu tập hợp con là ứng với dữ liệu thử nghiệm từ cỡ đơn lẻ, hạng, mẫu thử s ả n phẩm. Dữ liệu gộp là tổng của tất cả tập hợp con hợp lệ như nêu trong H ì nh 1. Hình 1 - Biểu đồ Venn đối với thuật ngữ trong ph é p gộp (xem Phụ lục B) A.4.2 . Điều kiện đ ã gộp Gộp dữ liệu chỉ hợp lệ đối với dữ liệu từ các phép thử trên: a) cùng mô tả về sản phẩm (v í dụ: gỗ xẻ đã hong khô); b) cùng một cấp (ví dụ: cấp ứng su ấ t); c) tương tự về loài (ví dụ: cây lá kim). A.4.3 . Dữ liệu được chuẩn hóa Khi áp dụng giá trị đặc trưng đối với kích c ỡ chuẩn hoặc độ ẩm chuẩn, những điều chỉnh phải sử dụng cùng một kiểu tập hợp con dữ liệu. Kiểu tập hợp con dữ liệu đó phải phù hợp với vật liệu đã được thử nghiệm và phải ghi chi tiết trong báo cáo. CH Ú TH Í CH: V í dụ, khi dữ liệu gộp từ gỗ có độ ẩm không chuẩn, phải sử dụng cách t í nh điều chỉnh v ề cùng một độ ẩ m đ ố i v ớ i tất cả các tập hợp con dữ liệu tham gia vào tập hợp dữ liệu gộp. A.4.4 . Các yêu cầu đối v ới phép gộp Các tập hợp con được gộp phải có: a) phân bổ thống kê tương tự nhau; b) V tương tự nhau; c) t í nh phục hồi (các đặc trưng của dữ liệu đ ã gộp không có thay đổi đáng kể, nếu loại b ỏ tập hợp con), và d) t í nh hội tụ (dữ liệu đ ã gộp có các đặc trưng tương tự như của một lượng mẫu rất lớn của các tập hợp con). Phải sử dụng các phương pháp thống kê chuẩn để thừa nhận các tập hợp con đã chuẩn hóa và xác nhận t í nh hợp lệ của dữ liệu đã gộp. CH Ú THÍCH: V í dụ về các thử nghiệm thừa nhận và tính hợp lệ được n ế u trong Phụ lục B. A.4.5 . Báo cáo Khi sử dụng phép gộp, báo cáo phải ghi chi tiết sau: a) định nghĩa về dữ liệu được gộp; b) các kiểu chuẩn hóa hoặc kiểu điều chỉnh dữ liệu tập hợp con; c) sự điều chỉnh các tập hợp con được gộp bao gồm các đặc trưng phân bố thống kê, hệ số biến động, t í nh phục hồi và tính hội tụ; d) các thử nghiệm thống kê và tính hợp lệ, và e) người báo cáo v à ng à y báo cáo. PHỤ LỤC B (tham khảo) Giải thích B.1 . Giải thích về phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này đưa ra các yêu cầu cơ bản để xác định các giá trị đặc trưng đối với các tính chất kết cấu của sản phẩm gỗ kết cấu. Các phần khác của bộ tiêu chuẩn đưa ra chi tiết yêu cầu đ ố i với c á c kiểu khác của sản phẩm gỗ kết cấu. Tiêu chuẩn này đưa ra cách thức chung để xác định các giá trị đặc trưng đối v ớ i các s ả n ph ẩ m kết cấu gỗ: - các sản phẩm có giá trị đặc trưng được mô tả trong Điều 5 Tập hợp chuẩn; - lấy mẫu thử được thực hiện theo mô tả trong Điều 6; - ổn định mẫu theo mô tả trong Điều 7, nếu thích hợp; - thực hiện thử nghiệm và các yêu cầu về kiểm tra lại dữ liệu thử nghiệm đ ố i với sản phẩm cũng được mô tả trong tập hợp chuẩn theo mô tả trong Điều 8; - thực hiện phân t í ch dữ liệu thử nghiệm để đánh giá các tính chất đặc trưng theo mô tả trong Điều 9. Tiêu chuẩn này đưa ra phương pháp luận thống nhất để đánh giá các giá trị đặc trưng. Các giá trị đặc trưng được thiết lập để đại diện cho các tính chất của tập hợp chuẩn và nói chung được dùng để t í nh sai số dự kiến thống kê trong việc ước lượng các tính chất của một tập hợp lớn từ mẫu được rút ngẫu nhiên. Các giá trị đặc trưng cho mục đích thiết kế thường được lựa chọn từ các giá trị đặc trưng thu được qua các kết quả thử nghiệm, nhưng cũng có thể bao gồm cả hệ số an toàn để tính đến bất kỳ hoặc tất cả các hệ số sau: - sự thay đổi dự kiến trong sản phẩm hoặc các tính chất sản phẩm qua một th ờ i gian dài: những thay đổi này có thể do sự thay đổi trong ch ấ t lượng nguồn gỗ, phương pháp sản xu ấ t hoặc chất lượng các nguyên liệu thô khác; - sự phức tạp của sản ph ẩ m đ ố i chứng: ví dụ, khi sản phẩm đối chứng có nhiều nhà s ả n xuất khác dẫn đ ế n ngu ồ n nguyên liệu lấy trên một diện tích rộng, việc lấy mẫu có thể không bao gồm được hết các tổ hợp có thể có về chất lượng của nguồn và phương pháp sản xuất. Bằng cách này, mẫu thử có thể không thực sự đại diện và cho phép sử dụng hệ số an toàn; - sự phức tạp của kiểu phá hủy: n ế u có nhiều kiểu phá hủy khác nhau, hoặc nếu cảm thấy rằng phép thử có thể chưa t ì m hiểu được hết các dạng phá hủy, th ì có lý do để sử dụng một hệ số an toàn bổ sung. B.2 . Giải thích về tài liệu viện dẫn Không có giải thích. B.3 . Giải thích về thuật ngữ và định nghĩa Tất cả các giá trị đặc trưng về độ bền l à ước lượng của giá trị tập hợp dựa trên giá trị từ mẫu thử. Khi lấy mẫu, sai số lấy mẫu thông thường nghĩa là các kết quả của mẫu thử có thể không đưa ra chính xác cùng một kết quả nếu mọi mẫu trong tập hợp đã được thử nghiệm. Do đó, việc hiệu c h ỉ nh chuẩn các kết quả thử nghiệm được thực hiện để đưa ra độ tin cậy 75 %. Hầu hết các giá trị đặc trưng độ bền được dựa trên độ bền phân vị chuẩn thứ 5 của tập hợp, vì vậy dữ liệu thử nghiệm được d ùng để ước lượng giá trị phân vị chuẩn th ứ 5 và giá trị này được dùng để ước lượng giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 %. Hai phân vị chuẩn này trong phép xác định có ý nghĩa khác nhau. Độ bền phân vị chuẩn thứ 5 là giá trị độ bền có 5 % tập hợp có mức thấp hơn. Độ tin cậy 75 % công nhận độ bền được tính như phân vị chuẩn thứ 5 từ một mẫu thử có thể kh ô ng cùng một kết quả nhận được nếu mọi mẫu thử đơn l ẻ trong tập hợp đ ã thử. Giá trị với độ tin cậy 75 % là giá trị có sự thay đổi vượt quá trong 75 % nếu toàn bộ tập hợp đều đã thử. Đối với môđun đàn h ồ i, giá trị đặc trưng đơn giản là giá trị trung b ì nh của dữ liệu thử nghiệm. Điều đó c ó nghĩa là độ tin cậy 50 % trong việc tính giá trị trung b ì nh tập hợp. Một số giá trị đặc trưng độ bền (ví dụ độ bền cục bộ) dựa trên giá trị trung bình của dữ liệu thử nghiệm. Đối với các tính chất n à y, sử dụng giá trị trung b ì nh của dữ liệu thử nghiệm độ bền. Tiêu chuẩn này khuyến cáo rằng chi tiết tính toán giới hạn độ tin cậy đối với t ấ t cả các giá trị đặc trưng phải được báo cáo để có thể sử dụng các dữ liệu thu được cho mục đích thiết lập các giá trị thiết kế hoặc cho mục đ í ch ch ấ p nhận. Tập hợp danh từ được dùng để mô tả nhóm gỗ như sau: - Tập hợp nghĩa là tất cả gỗ đều áp dụng các giá trị đặc trưng. Tập hợp bao gồm tất cả các vật liệu đã thử nghiệm và chưa thử nghiệm đáp ứng phép xác định của tập hợp chuẩn (xem B.5 để biết thêm chi tiết về định nghĩa tập hợp chuẩn). - M ẫ u nghĩa là các thanh của tập hợp chuẩn được lấy làm đại diện cho tập hợp chuẩn. Một mẫu l à lượng tổng các thanh được lấy từ một tập hợp và nhằm phản ánh tất cả các thay đổi được tạo ra trong tập hợp. Tập hợp mô tả đặc trưng của mẫu, yêu cầu cần xem xét c ẩ n thận để đảm bảo rằng mẫu là đại diện. (Xem B.6 để biết thêm chi tiết về lấy mẫu v à cỡ mẫu). - M ẫu thử nghĩa là một phần tử đơn l ẻ là đối tượng để thử nghiệm. Các mẫu thử thường được cắt ra từ thanh đơn l ẻ của khúc gỗ với một mẫu thử trên một thanh trong một mẫu. Trong một số trường hợp c ó nhiều hơn một phép thử có thể được thực hiện trên một mẫu thử, v í dụ thử nghiệm độ cứng vững uốn và thử nghiệm độ bền uốn có thể được thực trên cùng một mẫu thử. Ví dụ về các thuật ngữ này như sau: - Một nhà sản xuất cần ghi lại giá trị đặc trưng độ bền uốn trong quy trình sản xuất một sản phẩm đơn lẻ từ một máy nghiền đơn lẻ trong thời gian một tháng. Tập hợp chuẩn là t ấ t c ả các sản phẩm được sản xu ấ t b ở i máy nghiền đó trong thời gian một tháng. Tập hợp chuẩn này có thể là điển hình cho 100 000 thanh gỗ. - Cỡ mẫu là 120 thanh và mẫu này sẽ được rút ra ngẫu nhiên từ tập hợp chuẩn trong thời gian một tháng. Tỷ lệ mẫu là í t hơn 1 trên 1000 thanh sản phẩm, và mẫu có 120 thanh gỗ được lấy từ tập hợp chuẩn. - Mỗi một thanh gỗ trong mẫu sẽ được cắt thành một mẫu thử đơn l ẻ phù hợp v ớ i các yêu cầu phương pháp thử. Do đ ó , sẽ có 120 mẫu thử uốn được chuẩn bị từ việc lấy mẫu gỗ. Sau khi thử nghiệm sẽ có 120 phần t ử dữ liệu, mỗi một phần tử cho mỗi một mẫu thử. Tập hợp đơn lẻ có 120 thanh của mẫu đơn lẻ và 120 mẫu thử biến dạng uốn và 120 điểm dữ liệu. B.4 . Giải thích về k ý hiệu Không có giải thích. B.5 . Giải thích về tập hợp chuẩn Các gi á trị đặc trưng đại diện cho các tính chất của vật liệu thông qua các mẫu được lấy. Tập hợp chuẩn là một công bố của tập hợp có mẫu được lấy và do đó tập hợp chuẩn liên quan trực ti ế p đến các giá trị đặc trưng. Bối cảnh cho thử nghiệm và sử dụng các giá trị đặc trưng có thể gây ảnh hưởng đến cách mà tập hợp chuẩn được chọn và được xác định như nêu trong các v í dụ sau: - Khi các kết quả của sản phẩm thử nghiệm được rút ra từ một vùng rộng l ớ n hoặc một quốc gia được dùng để thiết lập các đặc trưng thi ế t k ế của sản ph ẩ m, th ì sự xác định tập hợp chuẩn nhất thiết phải rất rộng. Điều đó là hữu ích cho việc kết hợp có thể bằng nhi ề u sự thay đổi trong vùng tăng trưởng, kiểu sản phẩm và các loài hoặc nhóm loài trong phạm vi xác định cấp ứng suất. Trong trường hợp này, tập hợp chuẩn là toàn bộ quy tr ì nh sản xuất của s ả n phẩm xác đ ị nh trong vùng hoặc quốc gia. - Khi các kết qu ả của thử nghiệm được sử dụng để kiểm tra việc thực hiện đơn vị sản xuất đơn lẻ, tập hợp chuẩn sẽ ch ỉ được lấy từ đơn vị sản xu ấ t và giá trị nhận được sẽ liên quan đến việc s ả n xuất trong thời gian lấy mẫu. Tập hợp chuẩn sẽ là một sản phẩm hoặc dãy sản phẩm được chọn từ đơn vị sản xuất. - Khi các kết qu ả của thử nghiệm được sử dụn g để ki ể m tra các tính chất của một mẻ đơn l ẻ thì tập hợp chuẩn sẽ chỉ được lấy từ một dây truyền sản xuất trong khoảng thời gian s ả n xuất m ẻ đó. - Phải sử dụng các quá trình thống kê khác nhau để giám sát thị trư ờ ng vì không th ể xử lý một gói gỗ đơn lẻ như một tập hợp chuẩn. Nếu toàn bộ g ó i gỗ được xử lý như một tập hợp chuẩn và được thử nghiệm, hiệu qu ả mẫu là tập hợp chuẩn và t í nh toán giá trị đặc trưng là không phù hợp. C ầ n phải có một lượng hợp lý về tập hợp chuẩn để các tính chất kết cấu được coi như là giá trị đặc trưng liên quan đến tất cả các yếu t ố có thể đã gây ra ảnh hư ở ng đến quá trình s ả n xuất bằng các vật liệu đ ã thử nghiệm. Danh mục liệt kê dưới đây là một ví dụ, nhưng nội dung của các điều ch ỉ ra rằng mọi yếu t ố trong s ả n xuất sản phẩm có th ể ảnh hư ở ng đến các t í nh chất kết cấu đều phải được nêu trong phần mô tả. - Tiêu chuẩn hoặc yêu cầu kỹ thuật của sản ph ẩ m là trung tâm trong việc mô tả tập hợp chuẩn. Trong nhiều trường hợp, yêu cầu kỹ thuật đưa ra chi tiết các khía cạnh của s ả n phẩm có thể gây ảnh hư ở ng đến các tính chất kết cấu. Điều này nên bao gồm các phương pháp được dùng trong việc hong khô, gia công b ằ ng máy và phân hạng nếu thích hợp. Điều này cũng có thể giới hạn các loài được d ùng cho sản phẩm. - Các loài mà từ đó mẫu đư ợ c rút ra tạo thành các loài của tập hợp chuẩn. Khi số loài có thể được dùng cho một sản phẩm cụ thể, điều quan trọng l à tất c ả các loài đó đều đại diện trong mẫu do vậy tất cả chúng có thể l à một phần của tập hợp chuẩn. - Hạng của sản phẩm là liên kết trực tiếp với các tính ch ấ t kết cấu thiết kế được s ử dụng. Hạng của sản ph ẩ m là một mô tả rất quan trọng. - Hầu hết các s ả n phẩm gỗ đều c ó ảnh hư ở ng đến cỡ, vì vậy bất k ỳ công bố nào về các tính chất cần phải được kết hợp với các cỡ cụ thể. Trong một vài trường hợp, một giá trị đặc trưng sẽ là một cỡ cụ thể và trong một vài trường hợp khác, nó sẽ được chuẩn hóa thành c ỡ chuẩn. Trong cả hai trường hợp, k í ch thước mặt cắt ngang được dùng làm cơ sở cho giá trị đặc trưng là quan trọng. - Các tính chất kết cấu (đặc biệt là môđun đàn hồi) bị ảnh hư ở ng bởi độ ẩm trong gỗ tại thời điểm thử nghiệm. Độ ẩm và mối quan hệ của độ ẩm đối với yêu cầu kỹ thuật của sản phẩm cần phải được ch ú ý. Khi sản phẩm được quy định là chưa hong khô, điều đó đủ để biết rằng độ ẩ m th ì ở trên điểm bão hòa sợi gỗ tại thời điểm thử nghiệm. Khi s ả n ph ẩ m được quy định l à đ ã hong khô, cho phép d ả i độ ẩm trong phạm vi đ ị nh nghĩa của thuật ngữ "đ ã hong khô” là một phần của việc xác định tập hợp chuẩn. - Một số cách xử lý được chấp nhận rộng rãi là có thể gây ảnh hư ở ng đến các tính chất kết cấu. V í dụ, xử lý nhiệt có thể làm tăng khối lượng riêng v à môđun đàn h ồ i. Do đó, khi áp dụng cách xử lý, phải yêu cầu có một s ố chi tiết về cách xử lý. Mặt khác, khi cách x ử lý là xử lý nhiệt, cả nhiệt độ và khoảng thời gian x ử lý có th ể là rất quan trọng. Khi việc xử lý là một quy trình ngâm tẩm, th ì áp suất của ứng dụng v à nhiệt độ của mọi quá tr ì nh sấy khô lại có thể là quan trọng. - Các tính chất của gỗ khúc và sau đó l à gỗ được sản xuất từ chúng có thể thay đổi theo thời gian. Một số thay đổi có thể theo mùa và một số khác có thể ph ả n ánh thực tế sự khác nhau về lâm sinh tại thời điểm gỗ khúc trư ở ng thành. Điều quan trọng là khoảng thời gian lấy m ẫ u là một phần của việc xác định tập hợp chuẩn. B.6 . Giải thích về lấy mẫu Điều quan trọng trong yêu cầu này là việc lấy mẫu nên đại diện cho tất cả tham biến trong sản phẩm đ ã được xác định. Đối với s ả n phẩm nhận được từ các vùng địa lý rộng lớn khác nhau hoặc nhiều loài khác nhau, có thể có nhiều tổ hợp của môi trường tăng trưởng, các loài và phương pháp sản xu ấ t trong tập hợp chuẩn. Mỗi một tổ hợp này phải có một lượng mẫu đủ lớn để dải tính chất trong mỗi sự kết hợp được đại diện đầy đủ. B.6.1 . Giải thích v ề phương pháp lấy mẫu Một số ph ò ng thử nghiệm sử dụng cách lấy mẫu phân tầng để đảm bảo rằng tất cả các tham biến trong tập hợp chuẩn được đại diện. Các phòng thử nghiệm khác sử dụng một cỡ mẫu lớn nhận được một cách ngẫu nhiên bao gồm tất c ả các tổ hợp. Mẫu phải được lấy ngẫu nhiên để tránh bất kỳ độ chệch ngoài dự kiến hoặc độ chệch cố ý nào. - Độ chệch ngoài dự kiến có thể được đưa vào bằng cách hạn chế các đặc trưng mẫu thử. (Ví dụ, chỉ lấy mẫu trên chiều dài lớn hơn, sản phẩm nhận được bằng cách xếp vào b ã i bị loại ra khỏi mẫu dù cho nó có thể là một phần của tập hợp chuẩn). - Độ chệch cố ý có thể được được đưa vào bằng cách chỉ lấy mẫu từ một phần của hạng. (Ví dụ, nếu chỉ chọn một mẫu thử có thông số phân hạng cao thì các đặc điểm trong s ả n ph ẩ m có thông s ố phân hạng thấp không là một phần của mẫu, dù cho chúng có thể là một phần của tập hợp chuẩn). B.6.2 . Giải thích v ề c ỡ mẫu Điều quan trọng để đảm b ả o mẫu đại diện là phải có số lượng lớn các thanh. Tuy nhiên, phải cân nhắc giữa việc thu được đại d iện đầy đủ về tập hợp chuẩn và chi phí lấy mẫu cũng như chi phí khi thử nghiệm. Việc đánh giá độ bền đặc trưng cần ư ớ c lượng tính chất tập hợp với độ tin cậy 75 % từ dữ liệu thử nghiệm. Hệ số này là hàm số của cả c ỡ mẫu và V của tính ch ấ t. Cỡ mẫu càng lớn càng ít ảnh hư ở ng đến giới hạn độ tin cậy. Có thể dùng gi ớ i hạn độ tin cậy được kỳ vọng để ước lượng cỡ mẫu dựa trên việc giảm độ kỳ vọng của các đặc trưng được t í nh toán từ dữ liệu thử nghiệm. Ước lượng tính chất tập hợp với độ tin cậy 75 % theo công thức: ) (B.1) Điều này có thể áp dụng để ước lượng n . (B.2) trong đó X 0,05 l à ước lượng kết quả thử nghiệm phân vị chuẩn thứ 5. Thông thường giá trị đặc trưng thiết kế dự đoán là gần đúng; X D là sự khác nhau v ề mục tiêu giữa giá trị đặc trưng được báo cáo và kết quả thử nghiệm phân vị chuẩn thứ 5. ( X 0 , 0 5 - X 0,05, 0,75 ); k 0 , 05 , 0 , 75 l à hệ s ố đối với giá trị phân vị chuẩn th ứ 5 với độ tin cậy 75 % được lấy từ Phụ lục A của tiêu chuẩn n à y. Hệ số này là hàm số của phương pháp phân tích đã chọn và cỡ mẫu; V l à ước lượng của hệ số biến động của tập hợp. Chỉ ư ớ c lượng, không cần th ử nghiệm mẫu. VÍ DỤ: Lựa ch ọ n c ỡ mẫu Trong v í dụ này, t hử n ghiệm uốn s ẽ được thực hiện trên gỗ lá kim với giá trị thiết kế dự kiến khoảng 20 MPa. Giá trị V chưa biết, nhưng các ước t í nh một cách thiên về an toàn là 45 %. Định nghĩa v ề tập hợp chuẩn bao gồm nguyên liệu c ó th ể đ ã được rút ra từ hai vùng khác nhau. Cỡ mẫu được yêu cầu đ ể tạo ra chênh lệch giữa kết quả thử nghiệm v à giá trị đặc trưng là 1 MPa hoặc 2 MPa. Dữ liệu được phân t í ch theo phương pháp ph â n bố logarit chuẩn. Đ ể lấy mẫu trên toàn dải sản ph ẩ m từ cả hai vùng sinh trưởng, mỗi vùng c ầ n lấy khoảng 50 thanh. Đi ề u n à y sẽ cho tổng số khoảng 100 thanh trong mẫu tổng hợp. Đ ể phân t í ch dữ liệu theo phương pháp phân bố logarit chuẩn, lấy k 0 , 05 , 0 , 7 5 là 1 , 07 cho khoảng 100 m ẫ u thử. Khi sự ch ê nh lệch = 2 M P a , Khi sự ch ê nh lệch = 1 MPa, Có th ể nhận thấy rằng nếu c ỡ mẫu là khoảng 100, c ó th ể kỳ vọng sự chênh lệch là khoảng 1 MPa. R õ ràng l à t ấ t cả các tham bi ế n của loại sản ph ẩ m này không thể được đại diện trong m ẫ u với số lượng nhỏ hơn 100, do đó c ỡ mẫu lớn hơn là thích hợp hơn. B.7 . Giải thích về ổn định mẫu thử Sản phẩm khi được thử nghiệm vẫn phải thỏa m ã n các yêu cầu kỹ thuật. Sản phẩm phải được bảo quản bằng cách sao cho điều kiện ổn định sản phẩm tại thời điểm thử nghiệm vẫn phải thỏa mãn các yêu cầu kỹ thuật của tập hợp chuẩn sản phẩm. Khi không thể ổn định mẫu thử trước khi thử nghiệm, có thể t hấp nhận điều chỉnh dữ liệu thử nghiệm để tương đương với dữ liệu thử nghiệm được lấy tại điều kiện chuẩn, việc cung cấp các dạng tốt cho những điều chỉnh đó được ghi lại. B.7.1 . Gi ải thích v ề độ ẩm sản phẩm Nói chung, yêu cầu kỹ thuật của s ả n phẩm bao gồm các giới hạn về độ ẩ m của sản phẩm. V í dụ, nếu sản phẩm được phân loại là “đã hong khô ” , thì tiêu chuẩn liên quan sẽ định nghĩa “đã hong khô” có độ ẩm ch ấ p nhận đối với sản phẩm. S ả n phẩm phải được bảo quản sao cho tại thời điểm thử nghiệm, độ ẩm của mẫu thử phải n ằ m trong phạm vi dải độ ẩm chấp nhận đã xác định từ yêu cầu kỹ thuật của sản phẩm. Ví dụ, một sản phẩm “chưa hong khô" có thể được l ấ y mẫu để thử nghiệm xác định các giá trị đặc trưng. Một định nghĩa chung của s ả n phẩm “ chưa hong khô” là sản phẩm có độ ẩm cao hơn 25 %. Do vậy sản phẩm phải được b ả o qu ả n đợi thử nghiệm đ ể có độ ẩ m duy tr ì trên 25 %. Đối với hầu hết các môi trường, điều này bao gồm cả việc bảo quản trong không khí ẩ m. Ví dụ khác có th ể là một sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật về độ ẩm: “ độ ẩ m trung bình từ 12 % đến 15 % và không có thanh nào có độ ẩm lớn hơn 19 % ” . Gỗ phải được b ả o quản trong không khí có độ ẩm cân bằng từ 12 % đến 15 %, có thể nằm gần giữa của d ả i. Tại th ờ i điểm thử nghiệm, độ ẩm phải được đánh giá để đảm bảo gỗ đã được thử phù hợp với yêu cầu kỹ thuật về độ ẩm tương đối chính xác của gỗ. Nếu độ ẩm đ ã đo n ằ m ngoài dải, cần một số điều chỉnh kết quả. Các điều chỉnh này phải sử dụng các dạng đã được thiết lập của m ố i quan hệ giữa các tính chất và độ ẩm đã thử nghiệm. B.7.2 . Giải thích v ề nhiệt độ sản phẩm Sản ph ẩ m có d ải nhiệt độ quy định là trường hợp hiếm gặp. Tuy nhi ê n, gỗ thư ờ ng được dự kiến sử dụng trong phạm vi dải nhiệt độ xác định bởi sự tiện nghi của con người. Do đó, thử nghiệm tại nhiệt độ môi trường phòng thí nghiệm nói chung là đủ. Nếu sản ph ẩ m được quy định là phù hợp đối với nhiệt độ khắc nghiệt (cao hoặc thấp), thì s ả n phẩm nên được thử nghiệm dưới các điều kiện đảm bảo đúng theo yêu cầu kỹ thuật. B.8 . Giải thích về thử nghiệm B.8.1 . Giải thích về phương pháp thử Các phương pháp thử phải phù hợp đối với sản phẩm được quy định t rong tập hợp chuẩn. Phải lường trước các kiểu phá h ủ y thông thường của s ả n phẩm khi chịu tải trong quá trình làm việc. Ví dụ, thử nghiệm trượt sẽ gây ra phá hủy do ứng suất cắt, tuy nhiên trong một số trường hợp, thử nghiệm trượt có thể gây ra phá h ủ y do ứng suất uốn trên một số mẫu thử. Khi ước lượng độ bền trượt đặc trưng, có thể gộp dữ liệu từ bất kỳ kiểu phá hủy nào khác có thể được bao gồm, nhưng các k ế t qu ả phải được tr ì nh b à y dưới dạng cận dưới của độ b ề n trượt của các mẫu thử đó. Phải thực hiện cẩn thận trong việc thiết lập các giá trị đặc trưng khi dữ liệu bao gồm nhiều kiểu phá hủy kết hợp lại do giá trị V thư ờ ng xuyên được ước lượng thiếu. Phương pháp thử cũng quy định dữ liệu phải được thu thập và yêu cầu tính toán để xác định độ bền phá hủy hoặc thử môđun đàn hồi. B.8.2 . Giải thích về dữ liệu thử ngh iệ m tương thích với mô tả s ả n phẩm Điều 7 mô tả sự cần thiết phải bảo quản mẫu thử để việc ổn định mẫu th ử phù hợp với các yêu cầu về quy định kỹ thuật của s ả n phẩm. Tuy nhiên, mặc dù đ ã có những nỗ lực để đạt được kết qu ả này, các điều kiện đo được trên mẫu thử trong một số phép th ử lại nằm ngoài yêu cầu kỹ thuật. Khi các phép đo tại thời điểm thử nghiệm cho th ấ y mẫu thử n ằ m ngoài các điều kiện quy định đối với sản phẩm, dữ liệu thô phải được hiệu ch í nh bằng cách sử dụng mô hình ứng xử thích hợp. Ví dụ, ASTM D 1900 đưa ra phương pháp hiệu ch í nh các kết qu ả đối với sự thay đổi nhỏ giữa độ ẩm đo được và độ ẩm quy định. Cũng có thể kết hợp các kết qu ả thử nghiệm từ các mẫu có sự thay đ ổ i khác nhau của sản phẩm cùng loại. Sự thay đổi thường là cỡ. Trong trường hợp này, dữ liệu thô có thể được chuy ể n thành cỡ chuẩn bằng cách xét đến yếu tố ảnh hư ở ng do kích c ỡ đã được ghi nhận lại. Việc biến đổi này phải thích hợp đối với s ả n phẩm cụ thể và phải được minh chứng b ở i dữ liệu nghiên cứu hoặc một mô hình về ảnh hư ở ng do kích c ỡ nêu trong tiêu chuẩn áp dụng cho s ả n phẩm. Xem giải thích trong A.4 cho ví dụ về dữ liệu gộp đ ố i với các cỡ khác nhau. B.9 . Giải thích về đánh giá các giá trị đặc trưng cho các tính chất kết cấu B.9.1 . Gi ả i thích v ề tính chất k ế t c ấ u Điều này phân biệt các giá trị đặc trưng thành hai loại. a) Độ bền và môđun đàn hồi, những t í nh chất phải kết hợp với một thông số hình học để t í nh toán khả năng đặc trưng. Ví dụ về điều này là gỗ xẻ có khả năng chịu uốn đặc trưng được tính bằng cách nhân độ bền uốn đặc trưng với môđun tiết diện của mặt c ắ t ngang. Trong trường hợp này, giá trị đặc trưng cần t ì m là độ bền uốn đặc trưng ( f m ) của vật liệu và có thể sử dụng cho các mặt cắt ngang khác nhau để đưa ra các khả năng chịu mômen uốn khác nhau ( M = f m Z ). b) Khả n ă ng và độ cứng vững, có thể so sánh trực tiếp với một tác động ảnh hư ở ng lên cấu kiện. V í dụ về điều này là dầm ch ữ I . Toàn bộ tính năng của d ầ m này là hàm số chế tạo cụ thể của dầm v à cỡ của d ầm. Khả năng chịu mômen ( M ) phải được công b ố trực tiếp khi không thể đặc trưng dầm bằng một độ bền uốn duy nhất. Cả hai phương pháp diễn giải dữ liệu đều đưa ra một giá trị đặc trưng. Đối với c á c tính ch ấ t trong (a) sẽ là các tính chất đặc trưng của vật liệu và đối với các tính chất trong (b) sẽ là khả năng hoặc độ cứng vững đặc trưng của bộ phận. Các phương pháp dùng trong tiêu chuẩn này đều tương th í ch với cả hai cách diễn giải. Loại giá trị đặc trưng được được báo cáo sẽ là hàm số của loại sản phẩm. Một số giá trị đặc trưng dựa trên giá trị trung bình và những gi á trị khác đều ứng với phân vị chuẩn thứ 5. Bảng 1 phân loại các giá trị đặc trưng thành hai loại dựa trên tính chất được đại diện. Bảng B.1 - Phân loại các giá tr ị đặc trưng đối với các tính chất kết cấu Các tính chất đặc trưng/giá trị Khả năng và độ cứng vững đặc tr ư ng Cơ s ở Độ bền uốn f m Khả năng chịu uốn M Phân vị chuẩn thứ 5 Độ bền kéo f t,0 song song với th ớ Khả n ă ng chịu kéo N t Phân vị chuẩn th ứ 5 Độ bền nén f c,0 song song với thớ Khả năng chịu nén N c Phân vị chuẩn thứ 5 Độ bền trượt f s Khả năng chịu trượt V Phân vị chu ẩ n thứ 5 Độ bền nén vuông góc với th ớ f c,90 Khả năng chịu nén vuông góc với thớ N c ,90 Giá trị trung bình Độ bền kéo vuông góc với thớ f t, 90 Kh ả năng chịu kéo vuông góc với thớ N t ,90 Phân vị chuẩn thứ 5 Môđun đàn hồi E Độ cứng vững uốn E I Độ cứng vững kéo EA Độ cứng vững nén EA Giá trị trung bình (phân vị chuẩn thứ 5) a Môđun trượt G Độ cứng vững trượt GA Giá trị trung bình (phân vị chuẩn thứ 5) a a Một số sản phẩm có thể cần bổ sung giá trị phân vị chuẩn thứ 5 vào giá trị dựa trên giá trị trung bình thông thường. B.9.2 . Giải thích về g i á trị đặc trưng dựa trên giá trị trung bình Căn cứ để ước lượng giá trị trung bình đối với giá trị đặc trưng có thể hoặc là trung bình số học của kết qu ả thử nghiệm hoặc là trung bình của sự phân bố được làm kh ớ p với dữ liệu. Đối với môđun đàn hồi đặc trưng, sử dụng giá trị trung bình như giá trị đặc trưng, nhưng bất kỳ độ bền nào dựa trên giá trị trung bình (ví dụ độ bền kéo) phải được thay đ ổ i để đưa ra giới hạn độ tin cậy 75 % mức thấp. Có thể s ử dụng phương pháp thống kê thông thường để t ì m ra giới hạn độ tin cậy về giá trị trung bình. B.9.3 . Giải th í ch về giá trị đặc trưng dựa trên phân v ị chuẩn thứ 5 Đối với hầu hết các tính ch ấ t kết cấu, giá trị đặc trưng được dựa trên sự ước lượng giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 %. Để thực hiện việc này cần: - ư ớc lượng phân vị chuẩn thứ 5 từ dữ liệu thử nghiệm, và - ước lượng giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 % từ tập hợp ước lượng nhận được từ thử nghiệm của một mẫu có c ỡ giới hạn. Thông tin hỗ trợ hai bước này được đưa ra trong Phụ lục A. B.10 . Giải thích về báo cáo B.10.1 . Giải thích về báo cáo chung Báo cáo phải đưa ra tất cả thông tin giúp người đọc có đầy đủ chi tiết để nhận biết chính xác tập hợp đã lấy mẫu, phép thử đã thực hiện, tất cả các quá tr ì nh thống kê và phân tích, các giới hạn về giá trị đặc trưng cuối cùng. Điều này này là cần thiết để đ ả m bảo rằng các giá trị đặc trưng không lấy ngoài phạm vi và thực hiện các diễn giải một cách ch í nh xác về các dữ liệu đại diện. Đối với thị trường quốc tế, báo cáo là đặc biệt quan trọng giúp người đọc h ì nh dung chi tiết về chương trình l ấ y mẫu và phương pháp thử đã dùng, đ ể c ó thể thực hiện bất kỳ sự hiệu chính nào đối với các yêu cầu của quốc gia khác nhau. Khi các giá trị đặc trưng được sử dụng làm dữ liệu thiết kế dựa trên độ tin cậy th ì bên cạnh giá trị đặc trưng có thể yêu cầu bổ sung thông tin về toàn bộ phân bố kết qu ả . B.10.2 . Giải thích về tập hợp chuẩn Việc mô tả tập hợp chuẩn phải bao gồm tất cả các yếu t ố có thể gây ảnh hưởng đến các tính chất kết cấu hoặc nằm trong nguồn gốc của sản phẩm hoặc n ằ m trong việc s ả n xuất sản phẩm. B.10.3 . G i ải thích về việc lấy mẫu Chương tr ì nh lấy mẫu cũng phải được mô tả đầy đủ chi tiết để xác định rõ ràng bất kỳ giới hạn nào trong việc áp dụng giá trị đặc trưng. Khi lập hợp chuẩn kết hợp sự thay đ ổ i đ ã biết, việc lấy mẫu dùng để thu thập các thay đổi đó phải được ghi lại trong báo c á o. Phương pháp và sự diễn giải dùng để chọn c ỡ mẫu cũng nên được ghi lại trong báo cáo. Việc chuẩn bị hoặc ổ n định mẫu thử cũng nên đ ược mô tả chi ti ế t qua đó điều kiện của mẫu có thể được liên hệ đến yêu cầu kỹ thuật của tập hợp chuẩn. B.10.4 . Giải thích v ề phương pháp thử Cách đơn giản nhất để dẫn chiếu đến phương pháp thử đã được thực hiện là đưa ra thông tin về tiêu chuẩn thử nghiệm. Khi tiêu chuẩn thử nghiệm không phải là một tiêu chuẩn ISO hoặc tiêu chuẩn quốc gia đ ã c ó , th ì báo cáo phải nêu chi tiết về phương pháp thử. Bất kỳ độ lệch nào so với tiêu chuẩn thử phải được mô tả chi tiết. Khi có sự khác nhau giữa điều kiện thử nghiệm và y ê u cầu kỹ thuật đối với sản phẩm đ ố i chứng, có thể cần phải sửa đổi kết quả để có sự tương thích giữa ch ú ng. Các sửa đổi này cần phải được mô tả chi tiết và nên bao gồm nêu cơ s ở cho mô h ì nh sửa đổi đó. B.10.5 . Giải th í ch về phương pháp phân tích Một số phương pháp phân tích tùy chọn được giới thiệu trong Phụ lục A. Phương pháp và tất cả các thông s ố sử d ụng phải xác định. Khi sử dụng một phương pháp thay thế (v í dụ từ một tiêu chuẩn quốc gia), th ì việc tham chi ế u đến phương pháp đó phải hoàn toàn đầy đủ để cho phép một b ê n thứ ba có thể lặp lại phân t í ch đ ó . B.10.6 . Giải thích về các giá tr ị đặc trưng Kết quả cuối cùng của việc sử dụng tiêu chuẩn này là một giá tr ị đặc trưng hoặc một tập hợp các giá trị đặc trưng có liên quan đến tập hợp chuẩn. Nhiều giả thiết và mô hình ứng xử được áp dụng để tìm ra giá trị hoặc các giá trị đặc trưng và việc sử dụng độ ch í nh xác bất kỳ có nhiều hơn ba chữ số có nghĩa hàm ý không thể chứng minh được bằng quá trình. B.11 . Giải thích về việc gộp dữ liệu Vì sự tương tự của các loài hoặc sự thuận tiện, thường mong muốn kết hợp hai hoặc nhiều loài vào trong cùng một nhóm giới thiệu sản ph ẩ m cho chào hàng. Ngoài ra, các giá tr ị đặc trưng đối với cấp riêng lẻ có th ể c ó nguồn gốc từ dữ liệu thử nghiệm về một số c ỡ . Khi thực hiện điều này cần phải xác định các giá trị đặc trưng đối với dữ liệu gộp được kết hợp. Không có giới hạn về việc bao nhiêu t ậ p hợp con dữ liệu có thể được kết hợp để tạo thành dữ liệu gộp. Dữ liệu thử nghiệm từ một số lượng các chương tr ì nh thử nghiệm khác nhau có thể được gộp để tăng c ỡ mẫu. Tuy nhiên, dữ liệu phải được chuẩn hóa và phải cung cấp đầy đủ thông tin về kiểu chuẩn hóa trong báo cáo để cho phép so sánh với các phương pháp chuẩn hóa khác. V í dụ, thường gộp dữ liệu từ các phép thử thực hiện trên các cỡ khác nhau của sản phẩm cùng loại. Trong trường hợp này, hệ số ảnh hư ở ng b ở i k í ch c ỡ được dùng để chuẩn hóa dữ liệu th à nh một c ỡ chuẩn duy nhất. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn quốc gia khác nhau sử dụng các dạng hoặc giá trị hệ số ảnh hư ở ng b ở i kích cỡ khác nhau. Chi tiết đầy đủ trong báo sẽ cho phép một bên liên quan ở một quốc gia khác sử dụng hệ số ảnh hưởng bởi k í ch cỡ của riêng quốc gia đó để kiểm tra ảnh hư ở ng giá trị đặc trưng được đã được báo cáo. Các ví dụ sau đây viện dẫn đến dữ liệu tập hợp con và dữ liệu gộp được mô tả trong Hình A.1. Ví dụ gộp Tập hợp con Dữ liệu đã gộp Nhóm loài Dữ liệu các loài riêng rẽ Dữ liệu các loài đ ã nh ó m lại Cỡ sản xuất Dữ liệu c ỡ riêng rẽ: a) các t í nh ch ấ t phụ thuộc c ỡ b) các tính chất không phụ thuộc cỡ Dữ liệu các c ỡ đã nh ó m lại Vùng sản xuất Dữ liệu từ cùng s ả n phẩm được lựa chọn ra trong chương tr ì nh lấy mẫu khu vực Dữ liệu tập hợp quốc gia Giám sát sản xuất Dữ liệu từ cùng sản phẩm được s ả n xuất trong khoảng thời gian khác nhau. Dữ liệu sản phẩm theo thời gian B.11.1 . Gi ả i thích về phương pháp gộp Phương pháp thống k ê tiêu chuẩn đ ố i với dữ liệu thành phần sử dụng các phép thử thống kê tiêu chuẩn như phép thử Chi Square, các phép thử Tukey và Kruskal-Wallis, được trình bày trong hầu hết các giáo tr ì nh thống kê. B.11.2 . Ví dụ gộp các giá trị đặc trưng dựa trên các giá trị trung b ì nh Phương pháp này dựa trên yêu cầu tạo nhóm trong ASTM D 1990:2007. Phương pháp này sử dụng để xác định các giá trị đặc trưng cho tập hợp dữ liệu tương đối nhỏ của các loài có số lượng nhỏ hơn được s ả n xu ấ t ở Bắc Mỹ và không cần nhóm lại với nhau. Các giá trị đặc trưng tương tự áp dụng được đối với các loài được s ả n xuất và bán trong cùng thị trường hoặc các th ị trường riêng rẽ kh á c. Phân tích phi tham số của biến số trong mỗi một tập hợp dữ liệu con đã chuẩn hóa theo với A.4.3 được tiến hành như sau: a) Sắp xếp trật tự mỗi một tập hợp con theo giá trị trung bình. b) Thực hiện phép thử Kruskal- W allis để xác định mức ý nghĩa. Giá trị đặc trưng được tính toán trên dữ liệu đã gộp từ dữ liệu tập hợp con như sau: a) Khi phép th ử có ý nghĩa tại mức 0,01, giá trị đặc trưng trung bình cho dữ liệu gộp là giá trị trung bình của dữ liệu tập hợp con đ ã kết hợp. b) Khi phép thử có ý nghĩa tại mức 0,01, lấy tập hợp d ữ liệu con có gi á tr ị trung bình thấp nhất được lấy làm tập hợp con chuẩn. Tất c ả các tập hợp con khác được so sánh v ớ i tập hợp con đối chứng để chọn nhóm tập hợp con không thể ph â n biệt được so với tập hợp con đối chứng dùng phép thử so sánh nhiều Tukey trên giá trị trung bình tại mức ý nghĩa 0,01. Giá trị đặc trưng trung bình đối với dữ liệu gộp được xác định từ dữ liệu kết hợp của tất cả các tập hợp con trong việc nhóm lại này. B.11.3 . Ví dụ gộp các giá trị đặc trưng dựa trên các giá tr ị phân vị chuẩn thứ 5 Phương pháp này dựa trên các yêu cầu nhóm lại trong ASTM D 1990:2007. Giá trị đặc trưng tạm thời dựa trên tất cả các dữ liệu gộp đã chuẩn hóa phù hợp với A.4.3 được tính toán theo 9.3. Mỗi một tập hợp con dữ liệu được so sánh với giá trị đặc trưng như sau: a) xác định tỷ lệ phần trăm các giá trị thử nghiệm nh ỏ hơn giá trị đặc trưng tạm thời trong mỗi tập hợp con dữ liệu; b) thực hiện phép thử Chi Square để xác định xem tỷ lệ phần trăm của các mẫu mẫu thử thấp hơn giá trị nhóm có ý nghĩa thống k ê đối với mỗi một loài trong nhóm hay không. CHÚ TH Í CH: Đ ể có một độ nhạy thích hợp từ phép thử Chi Square, mỗi một tập hợp con dữ liệu phải có hơn 100 k ế t quả thử nghiệm. Giá trị đặc trưng được tính toán trên dữ liệu gộp từ dữ liệu tập hợp con như sau: a) khi phép thử không có ý nghĩa tại mức 0,01, giá trị đặc trưng của dữ liệu gộp là giá trị đặc trưng tạm thời; b) khi phép thử có ý nghĩa tại mức 0,01: i. sắp x ế p trật tự các tập hợp con theo t ỷ lệ phần trăm các miếng mẫu thử thấp hơn giá trị đặc trưng tạm th ờ i; ii. bắt đầu thực hiện với hai tập hợp con dữ liệu có tỷ lệ phần trăm các mẫu mẫu thử th ấ p hơn giá trị đặc trưng tạm thời cao nh ấ t; iii. sử dụng phép thử Chi Square để xác đ ị nh xem tỷ lệ phần trăm các mẫu th ử thấp hơn giá trị đặc trưng tạm thời có tương đương nhau hay không; iv. khi phép thử Chi Square không có ý nghĩa tại mức 0,01, th ì thêm vào tập hợp con dữ liệu này một tập hợp có t ỷ lệ phần trăm các mẫu thử thấp hơn mức giá trị đặc trưng tạm thời cao nh ấ t kế tiếp; v . lặp lại bư ớ c iii và iv, thêm vài tập h ợ p con dữ liệu một tập hợp có tỷ lệ phần trăm các mẫu thử thấp hơn mức giá trị đặc trưng tạm thời cao nhất kế tiếp cho đến khi phép thử có ý nghĩa tại mức 0,01; vi. giá trị đặc trưng của dữ liệu gộp được xác định theo 9.3 từ dữ liệu kết hợp trong nh ó m tập hợp dữ liệu con cuối cùng để phép thử Chi Square không có ý nghĩa tại mức 0,01. PHỤ LỤC C (tham khảo) Các ví dụ C.1 . Dữ liệu các ví dụ Các dữ liệu sau đ â y l ấ y từ thử nghiệm trên 93 mẫu thử vật liệu gỗ xẻ k ế t cấu loại lá kim đã khô được xẻ có kích thước 90 mm x 35 mm được dùng để minh họa cách tính giá t rị đặc trưng. Dữ liệu được sắp xếp theo trật tự tăng dần của môđun đàn hồi và độ bền uốn. Bảng C.1 - Dữ liệu thô Sắp xếp theo mô đun đàn hồi (MOE) GPa Sắp x ế p theo độ bền uốn MPa Sắp xếp theo logarit cơ số tự nhiên của độ bền Sắp xếp theo mô đun đàn hồi (MOE) GPa Sắp x ế p theo độ bền u ố n MPa Sắp xếp the o logarit cơ số tự nhiên của độ bền 6 , 52 18,42 2,91 11,71 52,80 3,97 6,58 20,69 3,03 11,76 53,12 3,97 7,53 20,99 a 3,04 11,76 53,42 3,98 7,63 21,24 b 3,06 11,84 53,61 3,98 8,34 23,01 3,14 11,89 53,76 3,98 8,40 23,41 3,15 11,90 54,30 3,99 8,59 24,07 3,18 12,00 54,60 4,00 8,79 24,11 3,18 12,01 54,95 4,01 8,82 24,74 3,21 12,26 55,40 4,01 8,85 24,79 3,21 12,41 55,50 4,02 8,91 25,96 3,26 12,52 56,55 4,04 8,97 27,40 3,31 12,58 58,80 4,07 9,12 28,84 3,36 12,64 59,85 4,09 9,32 29,05 3,37 12,70 60,30 4,10 9,38 29,06 3,37 12,81 60,50 4,10 9,43 29,10 3,37 12,89 61,69 4,12 9,50 29,72 3,39 12,92 61,95 4,13 9,57 31,55 3,45 13,06 62,45 4,13 9,62 31,60 3,45 13,07 62,74 4,14 9,91 32,50 3,48 13,39 63,59 4,15 10,03 34,55 3,54 13,39 64,84 4,17 10,18 34,71 3,55 13,46 67,59 4,21 10,26 34,75 3,55 13,47 69,26 4,24 10,26 36,27 3,59 13,54 73,31 4,29 10,31 36,49 3,60 13,55 75,31 4,32 10,32 36,71 3,60 13,66 75,82 4,33 10,33 36,90 3,61 13,87 75,92 4,33 10,44 38,21 3,64 14,02 77,92 4,35 10,44 38,27 3,64 14,27 78,19 4,36 10,45 39,68 3,68 14,42 80,36 4,39 10,55 39,99 3,69 14,57 83,18 4,42 10,56 41,42 3,72 14,74 83,27 4,42 10,60 42.20 3,74 15,28 83,55 4,43 10,61 42,36 3,75 15,52 83,57 4,43 10,62 43,78 3,78 15,67 85,72 4,45 10,65 44,68 3,80 15,79 87,77 4,47 10,77 44,81 3,80 16,25 90,08 4,50 10,88 45,10 3,81 16,26 90,14 4,50 10,90 46,43 3,84 16,32 90,82 4,51 10,99 47,39 3,86 16,33 92,26 4,52 11,02 48,62 3,88 16,40 92,81 4,53 11,24 48,68 3,89 16,81 93,28 4,54 11,35 50,76 3,93 16,87 95,76 4,56 11,35 51,77 3,95 17,05 96,46 4,57 11,48 51,79 3,95 17,06 101,13 4,62 11,48 51,92 3,95 17,10 115,06 4,75 11,63 52,58 3,96 a dữ liệu đ ã sắp x ế p th ấ p thứ ba. b dữ liệu đ ã sắp xếp th ấ p thứ tư. Bảng C.2 - Tóm tắt các kết quả thử nghiệm Mô đun đàn h ồ i (MOE) GPa Độ bền uốn GPa Đối với logarit cơ số tự nhiên của phân bổ logarit chuẩn (độ bền) N 93 93 93 Giá trị trung bình hoặc giá tr ị trung bình cộng 11,907 54,133 3,897 Độ l ệch chuẩn 2,570 22,948 0,448 V 0,216 0,424 - Giá trị trung bình được xác định bằng: ( C.1) Độ lệch chuẩn được xác định bằng: (C.2) Hệ s ố biến động được xác định bằng: (C.3) C.2 . Đặc trưng môđun đàn hồi Xác định giá trị đặc trưng môđun đàn hồi theo 9.2. Giá trị đặc trưng dựa trên giá trị trung bình cộng ( xem 9.2). Giá trị MOE = trung bình cộng giá trị MOE = 11,9 GPa (trực tiếp từ t ó m tắt dữ liệu phía tr ê n) Sử d ụng A.1 t ì m được giá trị trung bình cộng môđun đàn h ồ i đạt yêu cầu với giới hạn độ tin cậy 75 %. Tại đây (C.4) Với: K mean,0,75 = 0,68 (nội suy giữa n = 50 và n = 100 trong Bảng A.1). C.3 . Đặc trưng độ bền uốn Xác định giá trị đặc trưng độ bền uốn theo 9.3. S ử dụng cách đánh giá sự khác nhau theo A.2. a) Dùng dữ liệu phi tham số được phân t í ch theo ASTM D 2915 (xem A.2.1). Xác đ ị nh thứ tự th ố ng kê đối với cỡ mẫu: Dùng B ả ng 2 trong ASTM D 2915: thứ tự thống kê = 4 với n = 102 và = 3 đối với 78 mẫu thử. Phép nội suy giữa hai cỡ mẫu, một mẫu của 93 mẫu thử tương ứng với một thứ tự thống k ê bằng 3.6. Xác định độ bền uốn đặc trưng: Điều này có thể được thực hiện bằng phép nội suy từ dữ liệu giữa dữ liệu được xếp thấp thứ ba và dữ liệu đ ược xếp thấp thứ tư. Dữ liệu xếp thấp thứ ba (thứ tự thống k ê = 3) = 20,99, và dữ liệu xếp thấp thứ tư (thứ tự th ố ng kê = 4) = 21,24. Do đó, đối với thứ tự thống kê = 3,6, độ bền uốn đặc trưng = 21,24 MPa. b) Đánh giá theo phương pháp phân tích phi tham số theo AS/NZS 4063 (xem A.2.2). Giá trị phân vị chuẩn thứ 5 từ dữ liệu đã sắp xếp có một tr ì nh tự thống kê = 93 x 0,05 = 4,65. Bằng phép nội suy dữ liệu độ bền uốn bên trên, cho ta kết quả: X 0 ,05 = 23,05 MPa Công thức (A.2) đưa ra giá trị đặc trưng như giá trị phân vị chuẩn thứ 5 với độ tin cậy 75 %. (C.5) Với: k 0,05, 0,75 = 1,868 (nội suy giữa n = 50 và n = 100 trong Bảng A.2). c) Đánh giá bằng cách khớp dữ liệu với sự phân bố (xem A.2.3). Chọn phân bố logarit chuẩn để thực hiện khớp dữ liệu. Giá trị logarit của độ bền được đưa ra ở kết quả trên: Giá trị trung bình logarit: m = 3,897. Độ lệch chuẩn logarit: s = 0,448. Công thức để khớp dữ liệu có dạng: X p = exp [3,897 + Z( p )0 , 448] Kết quả này được đưa ra trong đồ thị dư ớ i đây. Giá trị đặc trưng được đưa ra bởi công thức (A.2): (C.6) Với: X 0,05, log chuẩn = 23,59 MPa k 0,05, 0,75 = 1,078 (phép nội suy giữa n = 50 và n = 100 trong cột logarit chuẩn Bảng A.2). C ó thể sử dụng phép thử mức độ khớp của dữ liệu đã khớp theo Kolmogorov-Smirnov để đưa ra: - Thông số Kolmogorov-Smirnov = 0,076. - Giá trị tới hạn = 0,126. (mức đáng kể: 0,05). Do đó, sự phân bố thỏa mãn được phép th ử sự phù hợp. C.4 . So sánh các kết quả Ba phương pháp thử đều đưa ra các độ b ề n uốn đặc tr ư ng tương tự nhau: - dữ liệu đã phân tích phi tham số theo ASTM D 2915 = 21,14 MPa; - dữ liệu đã phân tích tích phi tham số theo AS/NZS 4063 = 21,17 MPa; - dữ liệu được làm khớp theo phương pháp phân bố tự nhiên chuẩn = 22,47 MPa. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ASTM D1990, Standard practice for establishing allowable properties for visually graded dimension lumber from in-grade tests of full-size specimens (Tiêu chuẩn thực hành thiết lập các t í nh ch ấ t cho phép đối với gỗ đ ã phân hạng kích thước bằng mắt từ các phép thử phân hạng của mẫu có toàn bộ kích cỡ) . MỤC LỤC Lời nói đầu Lời giới thiệu 1 . Phạm vi áp dụng 2 . Tài liệu viện dẫn 3 . Thuật ngữ và định nghĩa 4 . Ký hiệu và thuật ngữ viết tắt 5 . Tập hợp chuẩn 6 . Lấy mẫu 6.1 . Phương pháp lấy mẫu 6.2 . Cỡ mẫu 7 . Ổ n định mẫu 7.1 . Độ ẩm mẫu 7.2 . Nhiệt độ mẫu 8 . D ữ liệu thử nghiệm 8.1 . Phương pháp thử 8.2 . D ữ liệu thử nghiệm tương thích với mô tả sản xuất 9 . Đánh giá các giá tr ị đặc trưng c ủ a các tính chất kết c ấ u 9.1 . Các tính chất kết cấu 9.2 . Giá trị đặc trưng dựa trên giá trị trung b ì nh 9.3 . Giá trị đặc trưng dựa tr ê n giá trị th ử nghiệm phân vị chuẩn th ứ 5 10 . B á o cáo 10.1 . Qu y định chung 10.2 . Tập hợp chuẩn 10.3 . Lấy mẫu 10.4 . Phương pháp th ử 10.5 . Phương pháp phân tích 10.6 . Các giá tr ị đặc trưng Phụ lục A (qu y định) Phân tích dữ liệu đ ố i với các giá tr ị đặc trưng Phụ lục B (tham khảo) Giải thích Phụ lục C (tham khảo) Các v í dụ Thư mục tài liệu tham khảo