TCVN11519:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11519:2016 về Dầu mỡ động vật và thực vật - Xác định các triglycerid đã polyme hóa - Phương pháp sắc ký lỏng thẩm thấu gel TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11519:2016 DẦU MỠ ĐỘNG VẬT VÀ THỰC VẬT - XÁC ĐỊNH CÁC TRIGLYCERID ĐÃ POLYME HÓA - PHƯƠNG PHÁP SẮC KÝ LỎNG THẨM THẤU GEL Animal and vegetable fats and oils - Determination of polymerized triglycerides - Gel-permeation liquid chromatographic method Lời nó i đầu TCVN 11519:2016 được xây dựng trên cơ sở tham khảo AOAC 993.25, Polymerized triglycerides in oils and fats, Gel-permeation liquid chromatographic method ; TCVN 11519:2016 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F2 Dầu mỡ động vật và thực vật biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố D Ầ U MỠ ĐỘNG VẬT VÀ THỰC VẬT - XÁC ĐỊNH CÁC TRIGLYCERID ĐÃ POL Y ME HÓA - PHƯƠNG PHÁP SẮC KÝ LỎNG TH Ẩ M TH Ấ U GEL Animal and vegetable fats and oils - Determination of polymerized triglycerides - Gel-permeation liquid chromatographic method 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định các triglycerid đã polyme h óa trong dầu mỡ động vật và thực vật được gia nhiệt, không gia nhiệt và dầu mỡ dùng để chi ê n rán bằng phương pháp sắc ký lỏng thẩm thấu gel. Hàm lượng các triglycerid đã polyme hóa trong dầu mỡ động vật và thực vật phải lớn hơn hoặc bằng 3 % khối lượng. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên b ả n được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các s ử a đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 6128 (ISO 661) Dầu mỡ động vật và th ự c vật - Chuẩn bị mẫu thử. 3 Nguyên tắc Dầu mỡ được hòa tan trong tetrahydrofuran, các triglycerid đã polyme hóa trong mẫu được tách bằng sắc ký l ỏ ng thẩm thấu gel (GPLC), dựa trên kích cỡ phân tử và được đ ị nh lượng bằng đo chỉ số khúc xạ. 4 Thuốc thử Chỉ sử dụng thu ố c thử loại tinh khiết phân tích, trừ khi c ó quy định khác. 4.1 Pha động , tetrahydrofuran (không có peroxit, không có chất ổ n định). 4.2 Dung dịch bảo quản , toluen. CẢNH BÁO - Tetrahydrofuran và toluen là các chất dễ cháy và độc khi hít phải, c ầ n sử dụng t ủ hút khi phân tích. 4.3 Ch ấ t chuẩn dầu Gia nhiệt khoảng 185 ml dầu đậu tương tinh khiết trong bình (5.7) đến nhiệt độ 180 ° C ± 2 ° C cho đến khi mức triglycerid đã polyme h óa đạt 10 % đến 15 % như phân tích trong Điều 8. 4.4 Natri sulfat , khan. 5 Thiết bị, dụng cụ Sử dụng các thiết bị và dụng cụ thông thường của phòng thử nghiệm và các thiết bị, dụng cụ sau: 5.1 Hệ thống sắc ký lỏng thẩm thấu gel (GPLC) , bao gồm: 5.1.1 Bể chứa dung môi, có gắn bộ lọc thẳng pha động (cỡ lỗ 1 μm) 5.1.2 Bơm LC , không xung, c ó tốc độ dòng từ 0,7 ml/min đến 1,5 ml/min 5.1.3 Đầu bơm , có thể tích chết thấp, có gắn vòng bơm mẫu 10 μl. 5.2 Xyranh , dung tích 50 μl đến 100 μl, tương thích với bộ bơm. 5.3 Cột GPLC , bằng thép không gỉ, đường kính trong 7,8 mm, dài 300 mm, được nhồi hạt siêu xốp polystyren-divinylbenzen hình cầu, đường kính hạt khoảng 5 μm, cỡ lỗ 100 A 1) . CHÚ TH Í CH: Bảo qu ả n cột trong toluen. 5.4 Detector ch ỉ số khúc xạ, có độ đáp ứng tối thiểu trên toàn thang đo ≥ 1,10 × 10 -4 đơn vị chỉ số khúc xạ, có khả năng duy trì ở nhiệt độ cao hơn nhiệt độ môi trường vài độ. CH Ú THÍCH: Nếu detector không gắn bộ gia nhiệt th ì sử dụng nồi cách thủy có nhiệt đ ộ không đổi để tuần hoàn. 5.5 Bộ ghi , phù hợp để hiển thị và định lượng diện tích pic, thời gian đáp ứng là 1,5 s (độ đáp ứng 90 % với 100 % tín hiệu). Tốc độ vẽ đồ thị từ 0,1 mm/min đến 10 mm/min. Độ đáp ứng từ 1 mV đến 100 mV. Chấp nhận tín hiệu từ detector (5.4). 5.6 Máy tính và/hoặc bộ tích phân. 5.7 Bình cầu đáy tròn , dung tích 250 ml, có v ỏ bọc chịu nhiệt ở 180 ° C ± 2 ° C . 5.8 Bộ lọc , cỡ lỗ 1 μm, độ xốp trung b ì nh, được làm bằng polytetrafluoroethylen (Teflon TFE) hoặc este cellulose. CH Ú THÍCH : Có thể sử dụng bộ phận lọc xyranh LC dùng một lần có bán sẵn. 5.9 Bình nón. 5.10 Cân phân tích , có thể cân chính xác đến 0,01 mg. 6 Lấy mẫu M ẫ u gửi đến phòng thử nghiệm phải đ ú ng là mẫu đại diện và không bị hư hỏng hoặc thay đ ổ i trong suốt quá trình vận chuyển và bảo quản. Việc lấy mẫu không quy định trong tiêu chuẩn này. Nên lấy mẫu theo TCVN 2625 (ISO 5555) [1] . 7 Chuẩn bị mẫu thử Chuẩn bị mẫu thử theo phương pháp nêu trong TCVN 6128 (ISO 661). Nếu chất béo không tan chảy hết ở nhiệt độ môi trường thì gia nhiệt cao hơn nhiệt độ nóng chảy không quá 10 °C và trộn kỹ. 8 Cách tiến hành 8.1 Chuẩn bị hệ thống GPLC Để ổn định cột GPLC, từng bước thay đổi dung môi từ toluen (4.2) (dung môi B) đến tetrahydrofuran (4.1) (dung môi A). Bơm 10 ml các phần dung môi ở tốc độ dòng 1 ml/min như sau: Bước 1: 25 % dung môi A trong dung môi B; Bước 2: 50 % dung môi A trong dung môi B; Bước 3: 75 % dung môi A trong dung môi B; Bước 4: 100 % dung môi A. Tiếp tục bơm tetrahydrofuran ≥ 12 h để ổn định cột. Nối cột với van bơm và rửa bằng khoảng 30 ml tetrahydrofuran. N ố i cột với cuvet mẫu của detector. Đổ tetrahydrofuran v à o cuvet chuẩn. Điều chỉnh dòng chảy từ 0,8 ml/min đến 1 ml/min và đợi để ổn định đường nền (khoảng 15 min). CHÚ TH Í CH: Bảo quản cột trong to l uen. 8.2 Kiểm tra sự thích h ợ p của hệ thống Phân tích chất chuẩn dầu như trong 8.3, điều chỉnh độ đáp ứng detector để thu được sắc ký đồ có píc triglycerid không polyme hóa (pic 3) nhiều hơn một nửa độ rộng của đồ thị (xem Hình A.1). Sử dụng sắc k ý đồ đ ể kiểm tra hiệu quả và độ phân giải của cột. Tính số đĩa lý thuyết, n, và độ phân giải, R như sau: Trong đó: dR là khoảng thời gian lưu từ điểm đầu của sắc đồ đến pic triglycerid lớn nhất, tính bằng milimet (mm); w là độ rộng của pic triglycerid trên đường nền, đo được giữa đường tiếp tuyến và đường nền, tính bằng milimet (mm). ∆ là khoảng cách giữa pic triglycerid lớn nhất và pic triglycerid đ ã polyme hóa liền kề (pic 3 và pic 2, tương ứng, trong Hình A.1), tính bằng milimet (mm). Chọn các điều kiện phân tích như: n ≥ 6000 và R ≥ 1. 8.3 Xác định Nếu chất béo chưa tan chảy hoàn toàn ở nhiệt độ phòng thì gia nhiệt cho đến khi đạt được nhiệt độ cao hơn nhiệt độ tan chảy 10 ° C và trộ n kỹ. Dùng cân (5.10) cân chính xác 0,2 g ± 0,01 g phần mẫu thử đã chuẩn bị cho vào bình nón (5.9). Thêm 15 ml tetrahydrofuran tinh khiết, thu được sau khi pic cuối được rửa giải khỏi cột trong quá trình chạy sắc ký. Khu ấ y bình và để yên cho đến khi chất béo hòa tan hết. Thêm khoảng 50 mg natri sulfat (4.4), lắc và đợi khoảng 2 min. Lọc qua bộ lọc c ỡ lỗ 1 μm (5.8). Khi chất béo chứa các hạt huyền phù, để tránh bị tắc bộ lọc thủy tinh xốp trên miệng cột thì lọc chất béo qua bộ lọc cỡ lỗ 1 μm (5.8). Dùng xyranh (5.2) l ấ y từ 50 μl đến 100 μl dung dịch th ử đã chuẩn bị, đổ vào vòng bơm và bơm dung dịch thử lên cột GPLC (5.3). Rửa giải bằng tetrahydrofuran ở tốc độ 0,5 ml/min đến 1 ml/min. CH Ú THÍCH: ở tốc độ 1 ml/min th ì phân tích trong khoảng 10 min. 9 Tính và biểu thị kết quả Sử dụng diện tích chuẩn hóa để tính phần trăm triglycerid đã polyme hóa, gi ả định rằng tất cả các thành phần mẫu đã được rửa giải. Trong trường hợp có độ uốn giữa các pic triglycerid v à pic triglycerid đã polyme hóa cao nhất và điểm uốn thấp nhất thấp hơn 75 % chiều cao của pic triglycerid đã polyme hóa cao nh ấ t, thì tính hàm lượng triglycerid đã polyme hóa, PT, bằng phần trăm diện tích pic, theo Công thức: Trong đó: A PT là tổng diện tích pic của các pic triglycerid đã polyme hóa; là tổng diện tích của tất cả các pic. Báo cáo kết quả đến một chữ số thập phân. Có thể tính A TP bằng 2 cách sau: 1) Độ phân giải tốt giữa các pic (R > 1) T í nh diện tích riêng rẽ và diện tích tổng số bằng phương pháp tích phân chung (thông thường và điện tử). 2) Độ phâ n giải kém giữa các pic (R 1) Gi ả sử tất cả các thành phần rửa giải trước ( dR- w/ 2) là các triglycerid đã polyme h óa , nếu dùng kỹ thuật thông thường, thì xác định diện tích pic triglycerid theo diện tích tam giác cân. Nếu dùng phương ph á p tích phân điện tử thì điều chỉnh máy tích phân cẩn thận để tích phân tất cả bề mặt giữa đường cong và đường nền. Trong trường hợp không có độ uốn giữa các pic triglycerid và pic triglycerid đã polyme hóa cao nhất hoặc điểm uốn thấp nhất cao hơn 75 % chiều cao của pic triglycerid đã polyme hóa cao nhất, thì tính các triglycerid đã polyme h óa như sau: Trong đó: A ’ PT là diện tích được tính trên đường nền đo được từ điểm bắt đầu đến điểm kết thúc có khoảng cách tương ứng (dR - w/2), nêu trong 8.2 là tổng diện tích của tất cả các pic Báo cáo kết quả đến một chữ số thập phân. CH Ú THÍCH: Khi sử dụng dầu chi ê n sẽ làm tăng khả năng thủy phân, do đó kh ó có thể xác định biểu đồ pic triglycer i d và th ậ m chí không xu ấ t hiện. Trong trường hợp này, xác định lượng triglycerid đã polyme hóa bằng cách giả định tất cả các th à nh phần r ử a giải trong khoảng (dR - w/2) là các triglycerid đ ã polyme hóa. 10 Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm các thông tin sau: a) mọi thông tin cần thiết để nhận biết đầy đủ mẫu thử; b) phương pháp lấy mẫu đã sử dụng, nếu biết; c) phương pháp thử đã sử dụng, viện dẫn tiêu chuẩn này; d) mọi thao tác không quy định trong tiêu chuẩn này, hoặc được xem là tùy chọn, cùng với mọi tình huống bất thường có thể ảnh hưởng đến kết quả thử nghiệm; e) kết qu ả thử thu được; f) nếu kiểm tra độ lặp lại th ì nêu kết quả cuối cùng thu được. Phụ lục A (Tham khảo) Sắc ký đồ Khoảng thời gian lưu (dR) CH Ú D Ẫ N 1 và 2: triglycerid đã polyme hóa; 3: triglycerid; 4: các axit béo tự do. Hình A.1 - Sắc ký đ ồ điển hình của chu ẩ n dầu (dầu đậu tương đã gia nhiệt) phân tích bằng sắc k ý lỏng thẩm thấu gel để tính độ phân giải và s ố đĩa lý thuyết Sắc ký đồ (Hình A.1) cho thấy pic chính (triglycerid không polyme hóa, MW xấp xỉ 900) v à một hoặc nhiều pic nhỏ hơn có thời gian lưu ngắn hơn (triglycerid đã polyme hóa, dimer và oligomer). Có thể xuất hiện mẫu có phức chất phenomena phân rã (có khả năng thủy phân) do đó có thể không xác định rõ biểu đồ pic triglycerid. Phụ lục B (Tham khảo) Phép thử liên phòng thử nghiệm Kết qu ả của phép thử liên phòng thử nghiệm được cung cấp từ các phòng thử nghiệm chấp nhận phương pháp, tiến hành trên 5 mẫu bao gồm: - mẫu 1: nguyên liệu chuẩn (dầu đã biết trước hàm lượng polyme hóa); - mẫu 2: dầu chi ê n c ó hàm lượng polyme h óa thấp; - mẫu 3: dầu chi ê n có hàm lượng polyme h óa trung bình; - mẫu 4: dầu chi ê n có hàm lượng polyme hóa trung bình và có độ phân giải khác nhau giữa các triglycerid đã polyme h óa và các triglycerid không polyme hóa; - mẫu 5: dầu chi ê n nhiều lần. Bảng B.1 - K ế t quả của phép thử liên phòng thử nghiệm Số thứ tự mẫu Giá trị trung bình, % Độ lệch chuẩn lặp lại S r Độ lệch chuẩn tái lập S R Độ lệch chuẩn tương đối lặp lại RSD r, % Độ lệch chuẩn tương đối tái lập RSD R, % 1 3,6 0,1 0,5 3,3 12,5 2 5,2 0,1 0,3 2,3 6,7 3 9,7 0,3 0,4 3,2 4,6 4 10,0 0,2 1,2 2,2 12,2 5 22,0 0,2 1,5 0,8 6,8 Thư mục tài liệu tham khảo [1 ] TCVN 2625 (ISO 5555) Dầu mỡ động vật và thực vật - L ấ y mẫu . 1) Có thể sử dụng s ả n phẩm của PL Gel, Phenomenex, Torrance, CA, or Polymer Laboratories, Ltd, Stretton, Shropshire, Mỹ. Thông tin này đưa ra tạo thuận tiện cho người sử dụng tiêu chuẩn, có thể sử dụng các sản phảm tương tự nếu cho kết quả tương đương .