TCVN2255:2008

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2255:2008 (ISO 2903 : 1993) về Ren ISO hình thang hệ mét - Dung sai TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 2255 : 2008 ISO 2903 : 1993 REN ISO HÌNH THANG HỆ MÉT - DUNG SAI ISO metric trapezoidal screw threads - Tolerantes Lời nói đầu TCVN 2255 : 2008 thay thế TCVN 2255 : 1977. TCVN 2255 : 2008 hoàn toàn tương đương với ISO 2903 : 1993. TCVN 2255 : 2008 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC5 Đường ống kim loại đen và phụ tùng đường ống kim loại đen biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. REN ISO HÌNH THANG HỆ MÉT - DUNG SAI ISO metric trapezoidal screw threads - Tolerantes 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này qui định hệ thống dung sai cho ren ISO hình thang hệ mét theo ISO 2902. Các dung sai dựa trên prôfin gốc theo 2254 : 2008 (ISO 2901 : 1993). 2. Tài liệu viện dẫn Trong tiêu chuẩn này có viện dẫn các tài liệu sau. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi. TCVN 2254 : 2008 (ISO 2901:1993), Ren ISO hình thang hệ Mét - Prôfin gốc và prôfin cực đại cần thiết; TCVN 4683 - 1:2008 (ISO 965 -1:1998) Ren hệ Mét thông dụng ISO - Dung sai - Phần 1: Nguyên lý và thông số cơ bản; TCVN 7290 : 2003 (ISO 5408 :1983) Ren trụ -Từ vựng. ISO 2902:1977, ISO metric trapezoidal screw threads - General plan (Ren ISO hình thang hệ Mét- Bản vẽ chung); 3. Định nghĩa Trong tiêu chuẩn này, các định nghĩa được áp dụng theo TCVN 7290 : 2003 4, Ký hiệu Các ký hiệu sau được áp dụng (xem Hình 1 đến Hình 4) D 4 Đường kính ngoài danh nghĩa của ren đai ốc, tính bằng milimét D 1 Đường kính trong danh nghĩa của ren đai ốc, tính bằng milimét D 2 Đường kính trung bình danh nghĩa của ren đai ốc, tính bằng milimét d Đường kính ngoài danh nghĩa của ren bu lông, tính bằng milimét d 3 Đường kính trong danh nghĩa của ren bu lông, tính bằng milimét d 2 Đường kính trung bình danh nghĩa của ren bu lông, tính bằng milimét P Bước ren, tính bằng milimét P h Bước ren nhiều đầu mối, tính bằng milimét N Ký hiệu cho nhóm chiều dài vặn ren “bình thường” L Ký hiệu cho nhóm chiều dài vặn ren “dài” l N Chiều dài vặn ren, tính bằng milimét T Dung sai, tính bằng micromét T D1 Dung sai đối với D 1 , D 2 , d, d 3 ,d 2 (đối với D± không qui định dung sai), được tính bằng micrômét T D2 T d T d3 T d2 ei,EI Các sai lệch dưới (EI đối với ren đai ốc bằng 0), tính bằng micrômét es, ES Các sai lệch trên, tính bằng micrômét 5. Cấu trúc của hệ thống dung sai Cấu trúc của hệ thống dựa trên hệ thống dung sai dựng cho ren hệ Mét thông dụng ISO của TCVN 4683-1, được hoàn thành với vị trí miền dung sai c và e và với các giá trị có bước ren lớn hơn 6 mm. Tuy nhiên các cấp chính xác khuyến cáo không giống như ren hệ Mét ISO trong TCVN 4683 -1 6. Cấp chính xác Các cấp chính xác sau được thiết lập: Thông số Cấp chính xác Đường kính trong của ren đai ốc D 1 4 Đường kính ngoài của ren bulông d 4 Đường kính trung bình của ren đai ốc D 2 7 8 9 Đường kính trung bình của ren bulông d 2 (6) 7 8 9 Đường kính trong của ren bulông d 3 7 8 9 Cấp chính xác 6 của đường kính trung bình (d 2 ) của ren bu lông được dùng để thiết lập dung sai đường kính trung bình của cấp 7, 8 và 9. xem 13.4.2; Cấp chính xác của đường kính trong (d 3 ) của ren bulông luôn giống như cấp chính xác của đường kính trung bình (d 2 ); Tuy nhiên giá trị dùng cho T d3 và T d2 không giống nhau đối với cùng một cấp bởi vì: T d3 = 1,25 d2 + | es | . 7. Vị trí miền dung sai Hình 1- Các vị trí miền dung sai so với đường không Các vị trí miền dung sai sau được tiêu chuẩn hóa đối với đường kính trung bình, a) Đối với ren đai ốc: H với sai lệch cơ bản bằng 0; b) Đối với cả hai loại ren: c và e có sai lệch cơ bản là âm; Vị trí miền dung sai đối với đường kính trong D1 và đường kính ngoài D4 của ren đai ốc luôn là H, nghĩa là với sai lệch cơ bản bằng 0. Vị trí miền dung sai đối với đường kính ngoài d và đường kính trong d 3 của ren bu lông trong toàn bộ các trường hợp là h, nghĩa là sai lệch cơ bản bằng 0 và nó không phụ thuộc vào vị trí miền dung sai của đường kính trung bình. Hình 2 - Ren đai ốc có vị trí miền dung sai H đối với đường kính trung bình Hình 3 - Ren bu lông đối với vị trí miền dung sai c và e dùng cho đường kính trung bình Bảng 1 – Các sai lệch cơ bản đối với đường kính trung bình của ren đai ốc và ren bu lông Bước ren P Sai lệch cơ bản Ren đai ốc Ren bu lông D 2 d 2 H EI c es e es mm m m m m m m 1,5 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12 14 16 18 20 22 24 28 32 36 40 44 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -140 -150 -170 -190 -212 -236 -250 -265 -280 -300 -335 -355 -375 -400 -425 -450 -475 -500 -530 -560 -600 -630 -67 -71 -85 -95 -106 -118 -125 -132 -140 -150 -160 -180 -190 -200 -212 -224 -236 -250 -265 -280 -300 -315 8. Chiều dài vặn ren Chiều dài vặn ren được phân loại thành nhóm N hoặc L theo chỉ dẫn trên Bảng 2 9. Dung sai đường kính đỉnh và đường kính chân ren. 9.1. Dung sai đường kính trong của ren đai ốc ( T D1 ) Đối với dung sai đường kính trong của ren đai ốc, chỉ có một cấp chính xác, 4 (xem Bảng 4) 9.2. Dung sai đường kính ngoài của ren bu lông ( T d ) Đối với dung sai đường kính ngoài của ren bu lông T d3 chỉ có một cấp chính xác, 4 (xem Bảng 4) 9.3. Dung sai đường kính trong của ren bu lông ( T d3 ) Đối với dung sai đường kính trong của ren bu lôngT d3 có ba cấp chính xác là 7,8 và 9 theo Bảng 5 10. Dung sai đường kính trung bình Đối với dung sai đường kính trung bình có ba cấp chính xác 7, 8 và 9 dùng cho ren đai ốc theo Bảng 6 và bốn cấp chính xác 6, 7, 8 và 9 dùng cho ren bu lông, theo Bảng 7. Bảng 2 – Chiều dài vặn ren Kích thước tính bằng milimét Đường kính ngoài danh nghĩa d Bước ren p Nhóm chiều dài vặn ren N L trên đến và bao gồm trên đến và bao gồm trên 1,6 11,2 1,5 5 15 15 2 6 19 19 3 10 28 28 11,2 22,4 2 8 24 24 3 11 32 32 4 15 43 43 5 18 53 53 8 30 85 85 22,4 45 3 12 36 36 5 21 63 63 6 25 75 75 7 30 85 85 8 34 100 100 10 42 125 125 12 50 150 150 45 90 3 15 45 45 4 19 56 56 8 38 118 118 9 43 132 132 10 50 140 140 12 60 170 170 14 67 200 200 16 75 236 236 18 85 265 265 90 180 4 24 71 71 6 36 106 106 8 45 132 132 12 67 200 200 14 75 236 236 16 90 265 265 18 100 300 300 20 112 335 335 22 118 355 355 24 132 400 400 28 150 450 450 180 355 8 50 150 150 12 75 224 224 18 112 335 335 20 125 375 375 22 140 425 425 24 150 450 450 32 200 600 600 36 224 670 670 40 250 750 750 44 280 850 850 Bảng 3 – Dung sai đường kính trong của ren đai ốc(T D2 ) Bảng 4 – Dung sai đường kính ngoài của ren bu lông(T d2 ) Bước ren p Cấp chính xác 4 Bước ren p Cấp chính xác 4 mm m m mm m m 1,5 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12 14 16 18 20 22 24 28 32 36 40 44 190 236 315 375 450 500 560 630 670 710 800 900 1 000 1 120 1 180 1 250 1 320 1 500 1 600 1 800 1 900 2 000 1,5 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12 14 16 18 20 22 24 28 32 36 40 44 150 180 236 300 335 375 425 450 500 530 600 670 710 800 850 900 950 1 060 1 120 1 250 1 320 1 400 Bảng 5 – Dung sai đường kính trong của ren bu lông (T d2 ) Đường kính ngoài danh nghĩa d Bước ren p Vị trí miền dung sai c của đường kính trung bình Vị trí miền dung sai e của đường kính trung bình trên đến và bao gồm Cấp chính xác Cấp chính xác 7 8 9 7 8 9 mm mm mm m m m m m m m m m m m m 5,6 11,2 1,5 352 405 471 279 332 398 2 388 445 525 309 366 446 3 435 501 589 350 416 504 11,2 22,4 2 400 462 544 321 383 465 3 450 520 614 365 435 529 4 521 609 690 426 514 595 5 562 656 775 456 550 669 8 709 828 965 576 695 832 22,4 45 3 482 564 670 397 479 585 5 587 681 806 481 575 700 6 655 767 899 537 649 781 7 694 813 950 569 688 825 8 734 859 1 015 601 726 882 10 800 925 1 087 650 775 937 12 866 998 1 223 691 823 1 048 45 90 3 501 589 701 416 504 616 4 565 659 784 470 564 689 8 765 890 1 052 632 757 919 9 811 943 1 118 671 803 978 10 831 963 1 138 681 813 988 12 929 1 085 1 273 754 910 1 098 14 970 1 142 1 355 805 967 1 180 16 1 038 1 213 1 438 853 1 028 1 253 18 1 100 1 288 1 525 900 1 088 1 320 90 180 4 584 690 815 489 595 720 6 705 830 986 587 712 868 8 796 928 1 103 663 795 970 12 960 1 122 1 335 785 947 1 160 14 1 018 1 193 1 418 843 1 018 1 243 16 1 075 1 263 1 500 890 1 078 1 315 18 1 150 1 338 1 588 950 1 138 1 388 20 1 175 1 363 1 613 962 1 150 1 400 22 1 232 1 450 1 700 1 011 1 224 1 474 24 1 313 1 538 1 800 1 074 1 299 1 561 28 1 388 1 625 1 900 1 138 1 375 1 650 180 355 8 828 965 1 153 695 832 1 020 12 998 1 173 1 398 823 998 1 223 18 1 187 1 400 1 650 987 1 200 1 450 20 1 263 1 488 1 750 1 050 1 275 1 537 22 1 288 1 513 1 775 1 062 1 287 1 549 24 1 363 1 600 1 875 1 124 1 361 1 636 32 1 530 1 780 2 092 1 265 1 515 1 827 36 1 623 1 885 2 210 1 343 1 605 1 930 40 1 663 1 925 2 250 1 363 1 625 1 950 44 1 755 2 030 2 380 1 440 1 715 2 065 Bảng 6 - Dung sai đường kính trung bình của ren đai ốc(T D2 ) Đường kính ngoài danh nghĩa d Bước ren p Cấp chính xác 7 8 9 trên đến và bao gồm mm mm mm m m m m m m 1,5 224 280 355 5,6 11,2 2 250 315 400 3 280 355 450 2 265 335 425 3 300 375 475 11,2 22,4 4 355 450 560 5 375 475 600 8 475 600 750 3 335 425 530 5 400 500 630 6 450 560 710 22,4 45 7 475 600 750 8 500 630 800 10 530 670 850 12 560 710 900 3 355 460 560 4 400 500 630 8 530 670 850 9 560 710 900 45 90 10 560 710 900 12 630 800 1 000 14 670 850 1 060 16 710 900 1 120 18 750 950 1 180 4 425 530 670 6 500 630 800 8 560 710 900 12 670 850 1 060 14 710 900 1 120 90 180 16 750 950 1 180 18 800 1 000 1 250 20 800 1 000 1 250 22 850 1 060 1 320 24 900 1 120 1 400 28 950 1 180 1 500 8 600 750 950 12 710 900 1 120 18 850 1 060 1 320 20 900 1 120 1 400 22 900 1 120 1 400 180 355 24 950 1 180 1 500 32 1 060 1 320 1 700 36 1 120 1 400 1 800 40 1 120 1 400 1 800 44 1 250 1 500 1 900 Bảng 7 - Dung sai đường kính trung bình của ren bu lông(T d2 ) Đường kính ngoài d Bước ren p Cấp chính xác trên đến và bao gồm 6 7 8 9 mm mm mm m m m m m m m m 1,5 132 170 212 265 5,6 11,2 2 150 190 236 300 3 170 212 265 335 2 160 200 250 315 3 180 224 280 355 11,2 22,4 4 212 265 335 425 5 224 280 355 450 8 280 355 450 560 3 200 250 315 400 5 236 300 375 475 6 265 335 425 530 22,4 45 7 280 355 450 560 8 300 375 475 600 10 315 400 500 630 12 335 425 530 670 3 212 265 335 425 4 236 300 375 475 8 315 400 500 630 9 335 425 530 670 45 90 10 335 425 530 670 12 375 475 600 750 14 400 500 630 800 16 425 530 670 850 18 450 560 710 900 4 250 315 400 500 6 300 375 475 600 8 335 425 530 670 12 400 500 630 800 14 425 530 670 850 90 180 16 450 560 710 900 18 475 600 750 950 20 475 600 750 950 22 500 630 800 1 000 24 530 670 850 1 060 28 560 710 900 1 120 8 355 450 560 710 12 425 530 670 850 18 500 630 800 1 000 20 530 670 850 1 060 180 355 22 530 670 850 1 060 24 560 710 900 1 120 32 630 800 1 000 1 250 36 670 850 1 060 1 320 40 670 850 1 060 1 320 44 710 900 1 120 1 400 Hình 4 - Bước xoắn và bước ren của nhiều đầu mối 11. Cấp chính xác nên dùng Để giảm số lượng ca líp và dụng cụ đo, nên ưu tiên lựa chọn dung sai từ Bảng 8 và Bảng 9. Các nguyên tắc chung sau có thể được đề ra để chọn loại dung sai a) Bình thường: cho sử dụng chung. b) Thô: cho trường hợp khi chế tạo có thể phát sinh những khó khăn. c) Nếu chiều dài vặn ren thực chưa biết, nên sử dụng nhóm N. Bảng 8 - Cấp chính xác nên dùng cho ren đai ốc Loại dung sai Dung sai cho đường kính trung bình N L Bình thường 7H 8H Thô 8H 9H Bảng 9 - Cấp chính xác nên dùng cho ren bu lông Loại dung sai Dung sai cho đường kính trung bình N L Bình thường 7H 8H Thô 8H 9H 12. Ren nhiều đầu mối Dung sai cho ren nhiều đầu mối (xem Hình 4) cũng giống như cho ren một đầu mối, trừ dung sai đường kính trung bình được mở rộng. Giá trị dung sai cho T D2 và T d2 quy định trong Bảng 6 và Bảng 7, đối với ren nhiều đầu mối phải được tăng lên với hệ số phù hợp cho trong Bảng 10. Bảng 10 - Các hệ số đối với ren nhiều đầu mối Số đầu mối 2 3 4 5 và lớn hơn Hệ số 1,12 1,25 1,4 1,6 13. Công thức 13.1. Sai lệch cơ bản Sai lệch cơ bản cho ren đai ốc và ren bu lông được tính toán theo với công thức sau đối với EI h = 0 es c = - (125 + 11P) đối với P đến và bằng 2 es c = - 5 + 94,12 đối với P = 3 đến P = 44 es e = - (50 + 11P) đối với P đến và bằng 3 es e = - 47, 49 đối với P = 4 đến P = 44 13.2. Chiều dài vặn ren Để tính toán các giới hạn của chiều dài vặn ren chuẩn l N trong Bảng 2, phải áp dụng quy tắc sau. Đối với mỗi bước ren trong dải đường kính nào đó, d được đặt bằng đường kính nhỏ nhất (nằm trong dải) cho trong Bảng 2. l N min = 2,24Pd 0,2 l N max = 6,7Pd 0,2 13.3. Dung sai đường kính đỉnh profin ren 13.3.1. Dung sai cho đường kính trong của đai ốc (T D1 ) Dung sai T D1 đối với cấp 4 được tính toán theo công thức sau: T d1 = 0,63 (230P 0,7 ) 13.3.2. Dung sai cho đường kính ngoài của ren bu lông (T d ) Dung sai T d đối với cấp 4 được tính toán theo công thức sau: 13.3.3. Dung sai cho đường kính trong của ren bu lông (T d3 ) Dung sai T d3 nhận được từ giá trị T d2 được tính toán theo công thức sau: T d3 = 1,25T d2 + | es | 13.4. Dung sai đường kính trung bình 13.4.1. Dung sai cho đường kính trung bình của ren đai ốc (T D2 ) Dung sai T D2 nhận được từ dung sai cho cấp 6, T d2 (6), (xem Bảng 7) theo Bảng 11. Bảng 11 - Dung sai cho đường kính trung bình của ren đai ốc (T D2 ) Cấp chính xác 7 8 9 1,7T d2 (6) 2,12T d2 (6) 2,65T d2 (6) 13.4.2. Dung sai cho đường kính trung bình của ren bu lông (T d2 ) Dung sai T d2 được tính toán theo công thức sau (d bằng giá trị trung bình nhân của các giới hạn của khoảng đường kính ): T d2 (6) = 90P 0,4 x d 0,1 T d2 (7) = 1,25T d2 (6) T d2 (8) = 1,6T d2 (6) T d2 (9) = 2T d2 (6) 13.5. Quy tắc làm tròn Giá trị dung sai đường kính trung bình và đường kính ngoài đối với sai lệch cơ bản được tính bằng các công thức ở trên được làm tròn tới giá trị gần nhất trong dãy R40 của dãy số ưu tiên. Không làm tròn các giá trị tính toán cho dung sai đường kính trong T d3 . 14. Ký hiệu Ký hiệu đầy đủ cho ren vít phải bao gồm một ký hiệu cho hệ ren và cỡ ren, và một ký hiệu cho dung sai ren. Ký hiệu ren phải theo ISO 2902. Ký hiệu dung sai chỉ bao gồm ký hiệu dung sai đường kính trung bình. Không phải ký hiệu dung sai đường kính ngoài từ: - vị trí dung sai như nhau; - chỉ một cấp chính xác đã định cho đường kính trong của đai ốc (D 1 ) và cho đường kính trong của bu lông (d). Mỗi ký hiệu dung sai phải bao gồm: - chữ số thể hiện cấp của dung sai đường kính trung bình; - chữ cái chỉ ra vị trí miền dung sai đường kính trung bình, viết hoa cho đai ốc, viết thường cho bu lông. VÍ DỤ: Đối với ren đai ốc: Tr 40 x 7 - 7H Đối với ren bu lông: Tr 40 x 7 - 7e Đối với ren hai đầu mối, ren bu lông hướng trái: Tr 40 x 14 (P7) LH - 7e Mối ghép ren được chỉ ra bằng ký hiệu dung sai ren đai ốc kèm theo ký hiệu dung sai ren bu lông được tách biệt bởi một nét gạch chéo. VÍ DỤ Tr 40 x 7 - 7H/7e Tr 40 x 14 (P7) - 7H/7e