TCVN11026-3:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11026-3:2015 (ISO 294-3:2002 sửa đổi 1:2006) về Chất dẻo - Đúc phun mẫu thử vật liệu nhiệt dẻo - Phần 3: Tấm nhỏ TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11026-3:2015 ISO 294-3:2002 SỬA ĐỔI 1:2006 CHẤT DẺO - ĐÚC PHUN MẪU THỬ VẬT LIỆU NHIỆT DẺO - PHẦN 3: TẤM NHỎ Plastics - lnjection moulding of test specimens of thermoplastic mater i als - Part 3: Small plates Lời nói đầu TCVN 11026-3:2015 hoàn toàn tương đương ISO 294-3:2002 và Sửa đổi 1:2006. TCVN 11026-3:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC61 Chất dẻo biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Ch ấ t lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ tiêu chu ẩ n TCVN 11026 (ISO 294), Chất dẻo - Đúc phun mẫu th ử vật liệu nhiệt dẻo , g ồ m các tiêu chu ẩ n sau: - TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Phần 1: Nguyên tắc chung, đúc mẫu thử đa mục đích v à mẫu thử dạng thanh; - TCVN 11026-2:2015 (ISO 294-2:1996), Ph ầ n 2; Thanh kéo nhỏ; - TCVN 11026-3:2015 (ISO 294-3:2002), Phần 3: Tấm nhỏ ; - TCVN 11026-4:2015 (ISO 294-4:2001), Ph ầ n 4: X á c định độ co ngót đúc. Bộ ISO 294, Plastics - lnjection moulding of test specimens of thermoplastic materials , còn tiêu chu ẩ n sau: - ISO 294-5:2011 [1] ) P a rt 5: Preparation of s tandard specimens for investigating anisotropy CHẤT DẺO - ĐÚC PHUN M Ẫ U THỬ V Ậ T LIỆU NHIỆT DẺO - PH Ầ N 3: T Ấ M NH Ỏ Plastics - lnjection moulding of test specimens of thermoplastic mater i als - Part 3: Small plates 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định khuôn hai ổ, khuôn ISO loại D1 và D2, để đúc phun tấ m nhỏ có kích thước 60 mm x 60 mm và độ dày 1 mm (loại D1) hoặc 2 mm (loại D2), có thể được sử dụng cho các phép thử khác nhau. Ngoài ra khuôn có th ể thích hợp với vật chèn để nghiên cứu tác động của đường hàn đối với các tính chất cơ học (xem Phụ lục A). 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau đây là cần th iế t để áp dụng tiêu chu ẩ n này. Đối với các t à i liệu viện d ẫ n ghi năm công bố th ì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện d ẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên b ả n mới nh ấ t, bao gồm c ả các sửa đ ổ i, bổ sung (nếu có). TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Ch ấ t dẻo - Đúc phun mẫu th ử vật liệu nhiệt dẻo -Phần 1: Nguyên tắc chung, đúc mẫu thử đa mục đích và mẫu thử dạng thanh. TCVN 11026-4:2015 (ISO 294-4:1996), Chất dẻo - Đúc phun m ẫ u th ử vật liệu nhiệt d ẻ o - Phần 4: Xác định độ co ngót đúc. ISO 6603-1:2000, Plastics - Determination of puncture impact behaviour of rigid plastics - Part 1: Non-instrumented impact testing (Chất d ẻ o - Xác định ứng xử va đập đâm thủng của chất dẻo rắn - Phần 1: Thử nghiệm va đập không sử dụng thiết bị) ISO 6603-2:2000, Plastics - Determ i nation of puncture impact behaviour of rig i d plastics - Part 2: Instrumented impact testing (Ch ấ t dẻo - Xác định ứng xử va đập đ âm th ủ ng của chất dẻo rắn - Phần 2: Thử nghiệm va đập sử dụng thiết bị) 3 Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chu ẩ n n à y, áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa nêu trong TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996). 4 Thiết bị, dụng cụ 4.1 Khuôn ISO l oại D1 và D2 Khuôn ISO loại D1 và D2 l à khuôn hai ổ (xem H ì nh 1) được dùng để chuẩn bị tấm có k í ch thước 60 mm x 60 mm. T ấ m được tạo ra bằng cách sử dụng các khuôn này phải có k í ch thước như được thể hiện trong H ì nh 2 và được nêu trong Bảng 1. Chi tiết k ế t cấu ch í nh của khuôn ISO loại D1 và D2 phải như được thể hiện trong H ì nh 1 và 2 và phải đáp ứng các yêu cầu sau: a) Xem TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 4.1.1.4, mục a). b) Không áp dụng. c) Xem TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 4.1.1.4, mục c). d) và e) Không áp dụng. f) Xem TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 4.1.1.4, mục f). g) Xem TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 4.1.1.4, mục g), nhưng viện d ẫ n đến ISO 6603. Kích thước ch í nh của ổ, tính bằng mi l imét, phải như sau (xem H ì nh 2): - Chiều dài: 60 đến 62; - Chiều rộng: 60 đến 62; - Chiều sâu: loại khuôn D2 2,0 đến 2,1 loại khuôn D1 1,0 đến 1,1 . h) Chốt đ ẩ y, nếu sử dụng, phải được đặt bên ngoài khu vực thử nghiệm của mẫu thử, tức l à ngoài phần tâm 50 mm 2 c ủ a tấm mẫu th ử . i) đến j) Xem TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Đi ề u 4.1.1.4. mục i) đ ế n j). k) H ì nh 2 cho thấy v ị trí của cảm biến áp su ấ t P trong ổ , chỉ b ắ t buộc đối với phép đo độ co ngót đúc [xem TCVN 11026-4:2015 (ISO 294-4)]. Tuy nhiên, nó có thể hữu í ch trong việc điều khiển thời gian phun với khuôn ISO [xem TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 4.1.1.4, mục k) ] . Cảm biến áp suất phải ngang v ớ i bề mặt ổ để tránh bị nhiễu bởi dòng nóng chảy. I) đến n) Xem TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 4.1.1.4, mục l ) đến n). CH Ú THÍCH 1: Cổ ng bị gi ớ i hạn chiều cao c ó ảnh hư ở ng l ớn l ê n hướng của vật liệu trong ổ, thậm ch í tại cả khoảng cách lớn t í nh từ cổng. Vì vậy , thay đổi về chiều cao tại cổng đã được cố định tại một giá trị mà giá trị này giúp cho phép đo ti ế p theo về độ co ngót đúc được thuận tiện [xem TCVN 11026-4 (ISO 294-4)]. CHÚ THÍCH 2: Chi ề u cao và chi ề u dài c ủ a cổng ảnh hư ở ng m ạ nh đến quá tr ì nh hóa rắn của ch ấ t nóng chảy khi chất n ó ng chảy chảy vào ổ v à do đó ảnh hưởng đến sự co ng ó t của vật đ ú c [xem TCVN 11026-4 (ISO 294-4)]. K í ch thước c ủ a cổng được xác định có dung sai nhỏ. CH Ú TH Í CH 3: Giá trị được xác định đ ố i với chiều dài c ổ ng l G cho phép hai mẫu thử được cắt từ r ã nh d ẫ n có khoảng cách cố định l c giữa phần cắt (xem H ì nh 1), thậm chí khi độ co ngót đúc thay đổi từ vật liệu này sang vật liệu khác. CHÚ TH Í CH 4: Khoảng cách l c giữa c á c đư ờ ng dọc theo đó mẫu th ử được cắt từ r ã nh dẫn (xem H ì nh 1) được đưa ra theo công thức l c = 2( l G + l R + l * ) ( xem H ì nh 2). L ấ y khoảng cách n à y là 80 mm có ưu điểm là có thể sử dụng máy cắt tương tự để cắt thanh c ó k í ch thước 80 mm x 10 mm x 4 mm từ các khu vực trung tâm của mẫu thử đa mục đích (xem TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 4.1.1.4, mục I )]. CHÚ DẪN: Sp R ã nh rót G Cổng lC là khoảng cách giữa các đường dọc theo đ ó mẫu thử được cắt từ r ã nh d ẫ n (xem 4.1, Chú th í ch 3 và 4) Th ể tích vật đúc V M ≈ 23 000 mm 3 ( tại độ dày 2 mm) Diện tích h ì nh chiếu AP ≈ 11 000 mm 2 Hình 1 - Tấm ổ đối với khuôn ISO l oại D1 và D2 Bảng 1 - Kích thư ớ c của các tấm đư ợ c tạo ra bằng khuôn ISO D1 và D2 l Chiều dài của tấm 60 ± 2 a b Chiều rộng của tấm 60 ± 2 a h Độ dày c ủ a tấm khuôn loại D 1 1,0 ± 0,1 khuôn loại D 2 2,0 ± 0,1 a l G Chiều dài c ủ a cổng 4,0 ± 0,1 b h G Chiều cao của cổng (0,75 ± 0,05) x h c l R Chiều d ài của rãnh dẫn 25 đến 30 d b R Chi ề u rộng của rãnh dẫn tại cổng ≥ (b + 6) h R Độ sâu của rãnh dẫn h l * Khoảng cách chưa xác định - l P Khoảng cách c ủ a cảm biến áp suất từ c ổ ng 5 ± 2 l P + r P ≤ 10 e l P - r P ≥ 0 CH Ú THÍCH: K í ch thước của các t ấ m nêu trong bảng này kh á c với k í ch thư ớ c ổ nêu trong 4.1 g), do sự co ngót có th ể được t í nh đến đối với kích thước khuôn lớn hơn so với k í ch t hước ph ầ n cuối cùng. a K í ch thước dành cho m ẫu thử ưa th í ch được sử dụng trong ISO 6603. b Xem 4.1, Chú th í ch 2 và 3. c Xem 4.1, Chú th í ch 1 và 2. d Xem 4.1, Chú th í ch 4. e r P l à bán k í nh của cảm bi ế n. CHÚ D Ẫ N: Sp Rãnh rót R Rãnh dẫn G Cổng P Cảm biến áp suất Đối với các ký hiệ u khác, xem B ả ng 1. Hình 2 - Chi tiết khuôn ISO loại D1 v à D2 4.2 Máy đúc phun Theo quy định trong TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 4.2, ngoại tr ừ : Trong 4.2.4, lực khóa tối thi ể u F M khuyến ngh ị đối với khuôn ISO loại D1 và D2 được đưa ra theo công thức: F M ≥ 11 000 x p max x 10 - 3 , nghĩa l à 880 kN đối với áp suất nóng chảy tối đa 80 MPa. 5 Cách tiến hành 5.1 Ổ n định vật liệu Theo quy định trong TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 5.1. 5.2 Đúc phun Theo quy định trong TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 5.2, nhưng có nội dung mới đối với 5.2.2 như sau: Đối với các khu ô n ISO loại D1 và D2, khuyến nghị chọn tốc độ phun v 1 có khả năng so sánh với tốc độ phun s ử dụng cho khuôn ISO loại A. 6 Báo cáo về chuẩn b ị mẫu thử Báo cáo phải bao gồm thông tin sau: a) v iện d ẫn tiêu chuẩn này: TCVN 11026-3:2015 (ISO 294-3:2002); b) đến h); xem TCVN 11026-1:2015 (ISO 294-1:1996), Điều 6, mục b) đến h). Phụ lục A (tham khảo) Đường hàn Ảnh hư ở ng c ủ a đường h à n đối với t í nh chất cơ học c ó th ể được nghiên cứu bằng cách lắp các vật chèn thích hợp trong ổ khuôn (xem H ì nh A.1 và A.2). H ì nh A.1 cho thấy vật chèn đơn (cửa đ ó ng) gần cổng, đường hàn (đường liền) được hình thành giữa hai d ò ng nóng chảy song song được tạo ra. Mẫu thử dạng thanh k é o loại 4 theo quy định trong ISO 8256 c ó thể được gia công bằng máy từ vật đúc (được th ể hiện bằng đường đứt đoạn) cho phép nghiên cứu ả nh hư ở ng c ủ a đư ờ ng hàn, sử d ụng thử kéo hoặc va đập kéo theo TCVN 4501-1 (ISO 527-1) v à ISO 8256, là hàm của khoảng cách từ vật chèn. Hình A.2 cho thấy việc s ử dụng nhiều vật chèn (cửa sập) tạo ra đường hàn (đường liền) từ d ò ng nóng ch ả y đối ngược, mỗi một đường hàn đại diện cho một đường chảy có chi ề u dài khác nhau. Dòng nóng chảy song song được thể hiện trong H ì nh A.1 v à dòng đối ngược trong H ì nh A.2 đại diện cho hai loại cơ bản của việc h ì nh thành đường hàn. Trong mỗi trư ờ ng hợp, ch ỉ được sử dụng những khuôn hai ổ bố trí đối xứng có những thiết bị cân đối c ủ a khuôn hai ổ mới được sử dụng. CHÚ THÍCH: Đối với một số vật liệu, số li ệ u có th ể đạt được từ h ì nh dạng khuôn được th ể hiện trong H ì nh A.1 và A.2 chỉ có th ể có hiệu lực n ế u kho ả ng cách dòng chảy được tính hệ s ố trong k ế t quả d o sự giảm sụt áp su ấ t của ch ấ t dẻo n ấ u chảy khi khoảng cách từ cổng gia tăng. Các yếu tố k hác như t í nh đi ề n đầy đồng nh ấ t và tỷ lệ tinh th ể hóa của vật liệu bán tinh th ể c ũ ng c ó th ể có ảnh hưởng. K ế t qu ả l à độ b ề n của đường hàn c ó thể thay đổi theo khoảng cách t ừ cổng. Hình A.1 - V ậ t đúc đư ợ c tạo ra bằng cách sử dụng vật chèn đơn (cửa đóng), cho th ấ y vị trí mẫu thử kéo có th ể đư ợ c tạo thành (đường đứt đoạn) Hình A.2 - Vật đúc được tạo ra bằng cách sử d ụng nhiều vật chèn (cửa đóng), cho th ấ y v ị trí mẫu thử kéo có thể đư ợ c tạo thành (đường đứt đoạn) THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 10521 (ISO 62) Chất dẻo - Xác định độ hấp thụ nước [2] ISO 489:1999, Plastics - Determination o f refractive index (Chất d ẻ o - X á c định hệ số khúc xạ) [3] TCVN 4501-1 (ISO 527-1) Chất dẻo -Xác định tính chất kéo - Ph ầ n 1: Nguyên tắc chung [4] TCVN 11023:2015 (ISO 2818:1994), Chất dẻo - Chu ẩ n bị mẫu thử bằng máy [5] ISO 4892-2, Plastics - Methods of exposure to laboratory light sources - Part 2: Xenon-arc lamps (Chất dẻo - Phương pháp phơi nhiễm với nguồn sáng phòng thí nghiệm - Phần 2: Đ è n hồ quang xenon) [6] ISO 6721-2, Plastics - Determination of dynamic mechanical properties - Part 2: Torsion-pendulum method (Chất dẻo - Xác định đặc t í nh cơ động lực - Phần 2: Phương pháp xoắn lắc) [7] ISO 8256, Plastics - Determination of tensile-impact strength (Ch ấ t dẻo - Xá c định độ bền va đập kéo) [ 8] ISO 10350-1, Plastics - Acquysition and presentation o f comparable single-point data - Part 1: Moulding materials (Chất dẻo - Thu thập và trình bày dữ liệu đơn điểm có th ể so sánh được - Phần 1: Vật liệu đúc) [ 9] ISO 11403-1, Plastics - Acquysition and presentation of comparable multipoint data - Part 1: Mechanica l proper ti es (Chất dẻo - Thu thập và trình bày dữ liệu đa đi ể m c ó thể so sánh được - Phần 1: Tính ch ấ t cơ học) [10] ISO 13468-1:1996, Plastics - Determination of the total l uminous transmittance of transparent materials - Part 1: Single-beam instrument (Chất dẻo - X á c định hệ số phát quang tổng của vật liệu trong suốt - Phần 1: Dụng cụ nguồn s á ng đơn) [11] ISO 13468-2:1999, Plastics - Determination of the total luminous transmittance of transparent materials - Part 2: Double-beam instrument (Chất dẻo - Xác định hệ số ph á t quang tổng của vật liệu trong suốt - Phần 2: Dụng cụ nguồn s á ng kép) MỤC LỤC Lời nói đầ u 1 Phạm vi áp dụng 2 Tài liệu viện dẫn 3 Thuật ngữ và định nghĩa 4 Thiết bị, dụng cụ 5 Cách ti ế n h à nh 6 Báo cáo về chuẩn b ị mẫu thử Phụ lục A (tham khảo) Đường hàn Thư mục tài liệu tham khảo [1] ISO 294-5 hiện đang được soát xét.