TCVN7919-3:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7919-3:2013 (IEC 60216-3:2006) về Vật liệu cách điện - Đặc tính độ bền nhiệt - Phần 3: Hướng dẫn tính toán đặc trưng độ bền nhiệt TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 7919-3:2013 IEC 60216-3:2006 VẬT LIỆU CÁCH ĐIỆN - ĐẶC TÍNH ĐỘ BỀN NHIỆT - PHẰN 3: HƯỚNG DẪN TÍNH TOÁN ĐẶC TRƯNG ĐỘ BỀN NHIỆT Electr i cal insulating materials - Properties of thermal endurance - Part 3: Instructions for calculat i ng thermal endurance characteristics Lời nói đầu TCVN 7919-3:2013 hoàn toàn tương đương với IEC 60216-3:2001; TCVN 7919-3:2013 do Ban Kỹ thuật Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN/TC/E1 Máy điện và khí cụ điện biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ TCVN 7919 (IEC 60216) Vật liệu cách điện - Đặc tính độ bền điện gồm các phần sau: TCVN 7919-1:2013 (IEC 60216-1:2001), Phần 1: Quy trình lão hóa và đánh giá kết quả thử nghiệm TCVN 7919-2:2008 (IEC 60216-2:2005), Phần 2: Xác định đặc tính độ bền nhiệt của vật liệu cách điện - Chọn tiêu chí thử nghiệm TCVN 7919-3:2013 (IEC 60216-3:2006), Phần 3: Hướng dẫn tính toán đặc trưng độ bền nhiệt VẬT LIỆU CÁCH ĐIỆN - ĐẶC TÍNH ĐỘ BỀN NHIỆT - PHẰN 3: HƯỚNG DẪN TÍNH TOÁN ĐẶC TRƯNG ĐỘ BỀN NHIỆT Electr i cal insulating materials - Properties of thermal endurance - Part 3: Instructions for calculat i ng thermal endurance characteristics 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các quy trình tính toán cần sử dụng để xác định đặc trưng độ bền nhiệt từ dữ liệu thực nghiệm đạt được theo các hư ớ ng dẫn trong TCVN 7919-1 (IEC 60216-1) và TCVN 7919-2 (IEC 60216-2), sử dụng nhiệt độ lão hóa cố định và thời gian lão hóa thay đổi. Dữ liệu thực nghiệm có thể thu được bằng cách sử dụng thử nghiệm không phá hủy, thử nghiệm phá hủy hoặc thử nghiệm kiểm chứng. Dữ liệu thu được từ thử nghiệm phá hủy và thử nghiệm kiểm chứng có thể không đầy đủ, trong đó phép đo thời gian cần thiết để đạt đến điểm cuối có thể kết thúc tại một vài điểm sau thời gian trung bình nhưng trước khi tất cả các mẫu thử đạt đến điểm cuối. Quy trình được minh họa bằng các ví dụ đã được gia công và nên sử dụng các chương trình máy tính thích hợp để thuận lợi cho việc tính toán. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau đây là cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi. TCVN 7919-1:2013 (IEC 60216-1:2001), Vật liệu cách điện - Đặc tính độ bền nhiệt - Phần 1: Quy trình lão hóa và đánh giá các kết quả thử nghiệm TCVN 7919-2:2008 (IEC 60216-2:2005), Vật liệu cách điện - Đặc tính độ bền nhiệt - Phần 2: Xác định đặc tính độ bền nhiệt của vật liệu cách điện - Chọn tiêu chí thử nghiệm IEC 60493-1:1974, Hướng dẫn phân tích thống kê dữ liệu thử nghiệm lão hóa - Phần 1: Phương pháp dựa trên giá trị trung bình của các kết quả thử nghiệm phân bố chuẩn 3. Thuật ngữ, định nghĩa, ký hiệu và các từ viết tắt 3.1. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn này, áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa dưới đây. 3.1.1 . Dữ liệu đã sắp xếp (ordered data) Tập hợp dữ liệu được sắp xếp theo trình tự sao cho, khi đi theo chiều thích hợp trong dãy đó, từng thành phần trong dãy sẽ lớn hơn hoặc bằng thành phần đứng trước nó. CHÚ THÍCH 1: Trong tiêu chuẩn này, thứ tự tăng dần cho biết khi dữ liệu được sắp xếp theo cách này thì thành phần thứ nhất sẽ có giá trị nhỏ nhất. CHÚ THÍCH 2: Thuật ngữ “nhóm” được sử dụng trong tài liệu thống kê lý thuyết để thể hiện một tập hợp con của tập hợp toàn bộ dữ liệu. Nhóm bao gồm các dữ liệu có cùng một giá trị của một tham số của tập hợp (ví dụ như nhiệt độ lão hóa). Bản thân nhóm cũng có thể bao gồm một số nhóm con được đặc trưng bởi tham số khác (như tham số thời gian trong các thử nghiệm phá hủy). 3.1.2 . Thống kê thứ tự (order-statistics) Từng giá trị, trong tập hợp dữ liệu được sắp xếp, được tham chiếu đến như một thống kê thứ tự bằng số thứ tự trong dãy. 3.1.3 . Dữ liệu chưa hoàn ch ỉ nh (incomplete data) Dữ liệu đã được sắp xếp, trong trường hợp chưa biết các giá trị trên và dưới các điểm được xác định. 3.1.4 . Dữ liệu đã kiểm duyệt (censored data) Dữ liệu chưa hoàn chỉnh, trong trường hợp đã biết số lượng các giá trị chưa biết. CHÚ THÍCH: Nếu kiểm duyệt được bắt đầu bên trên/bên dưới một giá trị quy định bằng số thì được gọi là kiểm duyệt kiểu 1. Nếu kiểm duyệt được bắt đầu bên trên/bên dưới một thống kê thứ tự quy định thì được gọi là kiểm duyệt kiểu 2. Tiêu chuẩn này chỉ quan tâm tới kiểu 2. 3.1.5 . Bậc tự do (degrees of f reedom) Hiệu của số các giá trị dữ liệu và số các giá trị tham số. 3.1.6 . Phương sai của tập hợp dữ liệu (variance of a data set) Tổng bình phương của các độ lệch dữ liệu so với mức tham chiếu, được xác định bởi một hoặc nhiều tham số, chia cho số bậc tự do. CHÚ THÍCH: Ví dụ mức tham chiếu có thể là một giá trị trung bình (một tham số) hoặc một dãy (hai tham số, độ dốc và độ chặn) 3.1.7 . M ô men cấp hai trung tâm của nh ó m dữ liệu (Central second moment of data group) Tổng bình phương các chênh lệch giữa giá trị dữ liệu và giá trị trung bình nhóm, chia cho số lượng dữ liệu trong nhóm. 3.1.8 . Hiệp phương sai của tập hợp dữ liệu (covariance of data sets) Đối với hai tập hợp dữ liệu có số phần tử bằng nhau mà mỗi phần tử trong tập hợp này tương ứng với một phần tử trong tập hợp kia, tổng các tích số các độ lệch của các thành phần tương ứng so với trung bình tập hợp của chúng, chia cho số bậc tự do. 3.1.9 . Phân tích hồi quy (regression analysis) Quá trình tìm đường thẳng tối ưu thể hiện mối quan hệ giữa các phần tử tương ứng của hai nhóm dữ liệu bằng cách tối thiểu hóa tổng bình phương độ lệch của các phần tử của một trong hai nhóm so với đường thẳng đó. CHÚ THÍCH: Các tham số được tham chiếu đến là các hệ số hồi quy. 3.1.10 . Hệ số tương quan (correlation coefficient) Con số thể hiện tính đầy đủ của mối quan hệ giữa các phần tử của hai tập hợp dữ liệu, bằng với hiệp phương sai chia cho căn bậc hai của tích số giữa các phương sai của hai tập hợp. CHÚ THÍCH: Giá trị bình phương của nó nằm giữa 0 (không tương quan) và 1 (tương quan hoàn toàn). 3.1.11 . Đường điểm cuối (end-point line) Đường thẳng song song với trục thời gian cắt trục đặc tính tại giá trị điểm cuối. 3.2. Ký hiệu và thuật ngữ viết tắt Điều a Hệ số hồi quy (cắt trục y).................................................................... 4.3, 6.2 a p Hệ số hồi quy để tính toán thử nghiệm phá h ủ y .................................... 6.1 b Hệ số hồi quy (độ dốc) ....................................................................... 4.3, 6.2 b p Hệ số hồi quy để tính toán thử nghiệm phá hủy .................................... 6.1 b r Hằng số trung gian (tính X c ) ................................................................. 6.3 c Hằng số trung gian (tính ) ............................................................... 6.3 f Số bậc tự do ...................................................................................... Bảng C2 đến C5 F Biến số phân bố ngẫu nhiên Fisher...................................................... 4.2, 6.1, 6.3 F 0 Giá trị lập bảng của F (độ tuyến tính của đồ thị độ bền nhiệt) ................ 4.4, 6.3 F 1 Giá trị l ậ p bảng của F (độ tuyến tính của đồ thị đặc tính - có nghĩa 0,05) 6.1 F 2 Giá trị định bảng của F (độ tuyến tí nh của đồ thị đặc tính - có nghĩa 0,005).......................................................................................................... 6.1 g Số th ứ tự của thời gian lão hóa dùng cho thử nghiệm phá hủy .............. 6.1 h Số thứ tự của giá trị đặc tính dùng cho thử nghiệm phá hủy .................. 6.1 HIC Một nửa thời gian ở nhiệt độ bằng TI ................................................... 4.3, 7 HIC g Một nửa thời gian ứng với Tl g .............................................................. 7.3 i Số thứ tự của nhiệt độ phơi nhiễm ....................................................... 4.1, 6.2 j S ố thứ tự thời gian đến điểm cuối ....................................................... 4.1, 6.2 k Số các nhiệt độ lão hóa ...................................................................... 4.1, 6.2 m i Số lượng mẫu thử được lão hóa ở nhiệt độ .................................... 4.1, 6.2 N Tổng số thời gian đến điểm cuối .......................................................... 6.2 n g Số các giá trị đặc tính trong nhóm đã lão hóa trong thời gian τ g ............. 6.1 n i Số các giá trị của y tại nhiệt độ ...................................................... 4.1, 6.1 Giá trị trung bình của các giá trị đặc tính trong nhóm đã chọn ................ 6.1 p Giá trị đặc tính chẩn đoán .................................................................... 6.1 P Mức có nghĩa của phân bố ............................................................ 4.4, 6.3.1 P e Giá trị đặc tính chẩn đoán tại điểm cuối đối với các thử nghiệm phá hủy 6.1 Trung bình của các giá trị đặc tính trong nhóm đã lão hóa trong thời gian τ g .......................................................................................................... 6.1 P gh Giá trị đặc tính riêng ............................................................................ 6.1 q Cơ số logarit ...................................................................................... 6.3 r Số lần lão hóa được chọn đ ể đưa vào tính toán (thử nghiệm ph á hủy) .. 6.1 r 2 B ì nh phương hệ số tương quan 6.2.3 s 2 Trung bình có trọng số của và 6.3 Trung b ì nh có trọng số của , phương sai hợp nhất trong các nhóm đã chọn ................................................................................................... 4.3, 6.1-6.3 Giá trị được điều chỉnh của 4.4, 6.3 Phương sai các giá tri đăc tính trong nhóm đã lão hóa trong thời gian τ g . 6.1 Phương sai của các giá tr ị y ij t ạ i nhiệt độ ........................................ 4.3, 6.2 Phương sai với đường hồi quy .......................................................... 6.1-6.3 Giá tr ị được điều ch ỉ nh của s 2 ............................................................ 6.3 Hằng số trung gian ............................................................... 6.3 Phương sai của Y............................................................................. 6.3 t Biến ngẫu nhiên được phân bố Student.............................................. 6.3 t c Giá trị điều chỉnh của t (dữ liệu chưa hoàn chỉnh)................................ 4.4, 7 TC Giới hạn dưới của độ tin cậy 95% của TI............................................ 7.1 TC a Giá trị được điều chỉnh của TC........................................................... 7.1 TI Chỉ số nhiệt độ.................................................................................. 4.3, 7 TI 10 Chỉ số nhiệt độ tại 10 kh.................................................................... 7.1 TI a Giá trị được điều chỉnh của TI 7.3 TI g Chỉ số nhiệt thu được bằng đồ thị hoặc không có các giới hạn độ tin cậy xác định.................................................................................................. 7.3 x Biến độc lập: nghịch đảo nhiệt độ nhiệt động..................................... Giá trị trung bình có trọng số của x.................................................... 6.2 X Giá trị quy định của x để ước lượng y................................................ 6.3 Giá trị ước lượng của x ở giá trị quy định của y.................................. 6.3 Giới hạn dưới của độ tin cậy 95% của .......................................... 6.3 x i Nghịch đảo nhiệt độ nhiệt động ứng với ....................................... 4.1, 6.1 Giá trị trung bình có trọng số của y.................................................... 6.2 y Biến độc lập: logarit của thời gian đến điểm cuối................................ Giá trị ước lượng của y ở giá trị quy định của x.................................. 6.3 Y Giá trị quy định của y để ước lượng x................................................ 6.3 Giới hạn dưới của độ tin cậy 95% của ........................................... 6.3 Các giá trị trung bình của y ij ở nhiệt độ .......................................... 4.3, 6.2 y ij Giá trị của y ứng với τ ij ...................................................................... 4.1, 6.1 Giá trị trung bình của Z g ..................................................................... 6.1 z g Logarit của thời gian lão hóa dùng cho thử nghiệm phá hủy-nhóm g .... 6.1 α Hệ số dữ liệu đã kiểm duyệt đối với phương sai ................................ 4.3, 6.2 β Hệ số dữ liệu đã kiểm duyệt đối với phương sai ................................ 4.3, 6.2 ε Hệ số dữ liệu đã kiểm duyệt đối với phương sai trung bình................. 4.3, 6.2 Nhiệt độ 0° C trên thang nhiệt động (273,15 K) ..................................... 4.1, 6.1 Ước lượng nhiệt độ đối với ch ỉ số nhiệt độ ........................................ 6.3.3 Giới hạn độ tin cậy của ................................................................. 6.3.3 Nhiệt độ lão hóa đối với nhó m i......................................................... 4.1, 6.1 µ Hệ số dữ liệu đã kiểm duyệt đối với giá trị trung bình .......................... 4.3, 6.2 µ 2 (x) Mômen cấp hai trung tâm của các giá trị x.......................................... 6.2, 6.3 v Tổng số các giá trị đặc tính được chọn tại một nhiệt độ lão hóa .......... 6.1 τ f Thời gian được chọn để ước lượng nhiệt độ ...................................... 6.3 τ ij Thời gian đến điểm cuối .................................................................... 6.4 Biến ngẫu nhiên theo phân bố ....................................................... 6.3 4. Nguyên tắc tính toán 4.1. Các nguyên tắc chung Các quy trình và chỉ dẫn tính toán chung cho trong Điều 6 dựa trên các nguyên tắc được thiết lập trong IEC 60493-1. Các nguyên tắc này có thể được đơn giản hóa như sau (xem 3.7.1 của IEC 60493-2:1974): a) quan hệ giữa giá trị trung bình logarit của thời gian để đạt đến điểm cuối quy định (thời gian đến điểm cuối) và nghịch đảo của nhiệt độ nhiệt động (trị tuyệt đối) là tuyến tính; b) giá trị sai lệch của logarit của thời gian đến điểm cuối so với quan hệ tuyến tính được phân bố chuẩn với phương sai độc lập với nhiệt độ lão hóa. Dữ liệu được sử dụng trong các quy trình tính toán chung được tính từ dữ liệu thực nghiệm bằng một tính toán sơ bộ. Chi tiết của tính toán này phụ thuộc vào đặc trưng của thử nghiệm chẩn đoán: thử nghiệm không phá hủy, thử nghiệm kiểm chứng hay thử nghiệm phá hủy (xem 4.2). Trong tất cả các trường hợp, dữ liệu bao gồm các giá trị x, y, m, n và k trong đó x i = 1/( + ) là nghịch đảo giá trị nhiệt động của nhiệt độ lão hóa tính bằng °C; y ij = log τ ij là logarit giá trị thời gian (j) đến điểm cuối ở nhiệt độ . n i là số các giá trị y trong nhóm số i được lão hóa ở nhiệt độ m i là số mẫu trong nhóm số i được lão hóa ở nhiệt độ (khác với n i đối với dữ liệu đã kiểm duyệt); k là số các nhiệt độ lão hóa hoặc các nhóm của giá trị y. CHÚ THÍCH: Có thể sử dụng các logarit theo cơ số khác (ví dụ 10) với điều kiện tuân thủ tính nhất quán trong suốt quá trình tính toán, nên sử dụng logarit cơ số tự nhiên (cơ số e) do hầu hết các ngôn ngữ chương trình máy tính và máy tính khoa học có tiện ích này. 4.2. Tính toán sơ bộ Trong tất cả các trường hợp, nghịch đảo của giá trị nhiệt động của nhiệt độ lão hóa được tính là các giá trị của x i . Các giá trị của y ij được tính là các giá trị logarit của thời gian đến điểm cuối riêng rẽ τ ij thu được như mô tả dưới đây. Trong nhiều trường hợp của thử nghiệm không phá hủy và thử nghiệm kiểm chứng, vì lý do kinh tế (ví dụ khi sự phân tán của dữ liệu là cao), nên dừng quá trình lão hóa trước khi tất cả các mẫu thử đạt đến điểm cuối, ít nhất là đối với một vài nhóm nhiệt độ. Trong những trường hợp như vậy, thực hiện quy trình tính toán trên dữ liệu đã kiểm duyệt (xem 6.2.1.2) trên bộ dữ liệu (x, y) có sẵn. Các nhóm dữ liệu hoàn chỉnh và chưa hoàn chỉnh hoặc các nhóm đã kiểm chứng ở một điểm khác đối với mỗi nhiệt độ lão hóa có thể được sử dụng cùng với nhau trong một tính toán theo 6.2.1.2. 4.2.1. Thử nghiệm không phá hủy Các thử nghiệm không phá hủy (ví dụ giảm khối lượng khi lão hóa) trực tiếp đưa ra giá trị đặc tính chẩn đoán của mỗi mẫu tại từng thời gian đo tại cuối của giai đoạn lão hóa. Do đó, có sẵn thời gian đến điểm cuối τ ij , trực tiếp hoặc bằng nội suy tuyến tính giữa các lần đo liên tiếp. 4.2.2. Thử nghiệm kiểm chứng Thời gian đến điểm cuối τ ij đối với một mẫu thử riêng được lấy là điểm giữa của giai đoạn lão hóa ngay trước khi đạt đến điểm cuối (6.3.2 của TCVN 7919-1 (IEC 60216-1)) 4.2.3. Thử nghiệm phá hủy Khi sử dụng tiêu chí của thử nghiệm phá hủy, từng mẫu thử đều bị phá hủy để đạt được giá trị đặc tính và do đó thời gian đến điểm cuối không thể đo trực tiếp. Để cho phép ước lượng thời gian đến điểm cuối thì có các giả thuyết sau ở lân cận điểm cuối: a) quan hệ giữa giá trị đặc tính trung bình và logarit của thời gian lão hóa xấp xỉ tuyến tính; b) giá trị sai lệch của các giá trị đặc tính riêng so với quan hệ tuyến tính là có phân bố chuẩn với phương sai độc lập với thời gian lão hóa; c) đồ thị của đặc tính theo logarit của thời gian đối với các mẫu thử riêng rẽ là các đường thẳng song song với đường thẳng biểu diễn quan hệ ở điểm a) ở trên. Để áp dụng các giả thuyết này, đồ thị lão hóa được vẽ theo các dữ liệu thu được tại mỗi thời gian lão hóa. Đồ thị thu được bằng cách vẽ các giá trị trung bình của đặc tính cho mỗi nhóm mẫu thử theo logarit thời gian lão hóa của nó. Nếu có thể, tiếp tục quá trình lão hóa tại từng nhiệt độ cho đến khi có ít nhất một nhóm vượt ra ngoài mức điểm cuối. Một vùng xấp xỉ tuyến tính của đồ thị này được vẽ ở lân cận đường điểm cuối (xem Hình D.2). Thử nghiệm thống kê (thử nghiệm F) được thực hiện để quyết định xem liệu các sai lệch so với tuyến tính của vùng đã chọn có thể chấp nhận được không (xem 6.1.4.4). Sau đó nếu có thể chấp nhận thì trên cùng một đồ thị, vẽ các điểm biểu diễn các đặc tính của từng mẫu riêng rẽ. Một đường thẳng song song với đường lão hóa được vẽ đi qua từng điểm dữ liệu của mẫu thử riêng. Ước lượng logarit thời gian đến điểm cuối đối với mẫu thử đó (y ij ) là giá trị logarit thời gian ứng với điểm giao nhau của đường thẳng với đường điểm cuối (Hình D.2). Với một vài giới hạn, cho phép ngoại suy đồ thị giá trị trung bình tuyến tính đến mức điểm cuối. Các phép toán trên được thực hiện bằng số trong các tính toán được nêu chi tiết trong 6.1.4. 4.3. Tính toán phương sai Bắt đầu với các giá trị của x và y thu được ở trên, thực hiện các tính toán dưới đây: Đối với mỗi nhóm các giá trị y ij , tính giá trị trung bình . và phương sai và từ phương sai đó tính được phương sai chung trong các nhóm, , lấy trọng số các nhóm theo cỡ nhóm. Đối với dữ liệu chưa hoàn chỉnh, các tính toán được xây dựng trên các dữ liệu của Saw [1] và cho trong 6.2.1.2. Các hệ số cần thiết (µ đối với trung bình, α, β đối với phương sai và ε để suy ra phương sai trung bình từ phương sai nhóm) được cho trong Bảng C.1. Đối với nhiều nhóm, các phương sai được dùng chung, lấy trọng số theo cỡ nhóm. Giá trị trung bình của các giá trị nhóm ε đạt được không cần lấy trọng số, và được nhân với phương sai chung. CHÚ THÍCH: Trọng số theo cỡ nhóm không được nêu cụ thể trong định nghĩa của ε, mà ở đây bằng với giá trị đề xuất ban đầu bởi Saw, nhân với cỡ nhóm. Điều này làm cho việc thể hiện công thức đơn giản hơn. Từ các giá trị trung bình và các giá trị của x i , tính các hệ số a và b (các hệ số của đường tuyến tính thích hợp nhất biểu diễn mối quan hệ giữa x và y) bằng cách phân tích hồi quy tuyến tính. Từ các hệ số hồi quy, tính các giá trị TI và HIC. Phương sai của các sai lệch so với đường hồi quy được tính từ các hệ số hồi quy và các trị trung bình nhóm. 4.4. Thử nghiệm thống kê Thực hiện các thử nghiệm thống kê dưới đây: a) thử nghiệm Fisher đối với độ tuyến tính (thử nghiệm Fisher, thử nghiệm F) trên các dữ liệu thử nghiệm phá hủy trước khi ước lượng thời gian đến điểm cuối (xem 4.2.3); b) đẳng thức phương sai (thử nghiệm của Bartlett) để thiết lập liệu các phương sai trong các nhóm giá trị y có khác nhau đáng kể. c) thử nghiệm F để thiết lập liệu tỷ số của các sai lệch so với đường hồi quy đến phương sai chung trong các nhóm dữ liệu có lớn hơn giá trị tham chiếu F 0 , nghĩa là để kiểm tra hiệu lực của giả thuyết Arrhenius khi áp dụng cho dữ liệu thử nghiệm. Trong trường hợp dữ liệu có độ phân tán rất nhỏ, có thể phát hiện độ không tuyến tính vì ý nghĩa thống kê có ít tầm quan trọng trong thực tiễn. Để có thể thu được kết quả ngay cả khi các yêu cầu của thử nghiệm F không đáp ứng vì lý do nào đó, đưa vào một quy trình như dưới đây: 1) tăng giá trị của phương sai chung trong các nhóm bằng hệ số F/F 0 sao cho thử nghiệm F đưa ra một kết quả có thể chấp nhận được (xem 6.3.2); 2) sử dụng giá trị đã điều chỉnh này để tính giới hạn dưới của độ tin cậy TC a của kết quả; 3) nếu khoảng giới hạn dưới của độ tin cậy (TI-TC a ) được cho là có thể chấp nhận, độ không tuyến được cho là không có ý nghĩa thực tế (xem 6.3.2); 4) từ các thành phần của độ phân tán dữ liệu, và khoảng tin cậy của ước lượng được tính toán sử dụng công thức hồi quy. Khi tính chỉ số nhiệt độ (TI), giới hạn dưới của độ tin cậy thấp (TC) và một nửa thời gian (HIC) (xem 7.1) thì kết quả được coi là có thể chấp nhận nếu TI - TC ≤ 0,6 HIC (1) Khi khoảng giới hạn dưới của độ tin cậy (TI - TC) vượt quá 0,6 HIC một lượng nhỏ, có thể vẫn thu được một kết quả sử dụng được, với điều kiện F ≤ F 0 , bằng cách thay (TC + 0,6 HIC) cho giá trị của TI (xem Điều 7). 4.5. Các kết quả Chỉ số nhiệt độ (TI), một nửa thời gian (HIC) và giới hạn dưới của độ tin cậy 95 % (TC) được tính từ công thức hồi quy, cho phép các sai lệch nhỏ, như mô tả ở trên, so với các kết quả quy định của thử nghiệm thống kê. Phương thức báo cáo chỉ số nhiệt độ và một nửa thời gian được xác định bằng các kết quả của thử nghiệm thống kê (xem 7.2). Cần nhấn mạnh sự cần thiết phải biểu diễn dạng đồ thị độ bền nhiệt như một phần của báo cáo, do một kết quả dạng số đơn giản, TI (HIC), không thể biểu diễn một cái nhìn tổng quát về chất lượng của dữ liệu thử nghiệm và việc xác định chất lượng dữ liệu không thể hoàn chỉnh khi không có điều này. 5. Yêu cầu và khuyến cáo cho các tính toán hợp lệ 5.1. Yêu cầu đối với dữ liệu thực nghiệm Dữ liệu thực nghiệm được sử dụng cho các quy trình của tiêu chuẩn này phải phù hợp với các yêu cầu từ 5.1 đến 5.8 của TCVN 7919-1 (IEC 60216-1). 5.1.1. Thử nghiệm không phá hủy Đối với hầu hết các đặc tính chẩn đoán trong thử nghiệm loại này, các nhóm gồm năm mẫu sẽ là thích hợp. Tuy nhiên, nếu độ phân tán dữ liệu (khoảng tin cậy, xem 6.3.3) được nhận thấy là quá lớn, có nhiều khả năng đạt được kết quả thỏa đáng hơn bằng cách sử dụng số lượng lớn hơn các mẫu thử. Điều này đặc biệt đúng nếu cần kết thúc lão hóa trước khi tất cả các mẫu đạt đến điểm cuối. 5.1.2. Thử nghiệm kiểm chứng Không được có nhiều hơn một mẫu thử trong mỗi nhóm đạt đến điểm cuối trong giai đoạn lão hóa ban đầu: nếu có nhiều hơn một nhóm chứa một mẫu như vậy thì quy trình thực nghiệm cần được xem xét cẩn thận (xem 6.1.3) và phải được nêu trong báo cáo thử nghiệm. Số lượng mẫu thử trong mỗi nhóm phải tối thiểu là năm, và vì lý do thực tế, số lượng lớn nhất có thể xử lý được hạn chế ở 31 mẫu (Bảng C.1). số lượng khuyến cáo cho hầu hết các mục đích là 21. 5.1.3. Thử nghiệm phá hủy Tại mỗi nhiệt độ, tiếp tục quá trình lão hóa cho đến khi trung bình giá trị đặc tính của ít nhất một nhóm nằm bên trên và ít nhất một nhóm nằm bên dưới mức điểm cuối. Trong một vài trường hợp, và với các giới hạn tương ứng, cho phép một phép ngoại suy nhỏ của trung bình giá trị đặc tính đi qua mức điểm cuối (xem 6.1.4.4). Điều này là không được phép đối với nhiều hơn một nhóm nhiệt độ. 5.2. Độ chính xác của các tính toán Nhiều bước tính toán có chứa phép tính tổng của các chênh lệch giữa các giá trị hoặc bình phương các chênh lệch này mà các chênh lệch có thể nhỏ so với bản thân các giá trị. Trong trường hợp này các tính toán cần được thực hiện với độ chính xác ít nhất là sáu số có nghĩa và nhiều hơn càng tốt, để thu được một kết quả chính xác gồm ba số có nghĩa. Vì các tính toán có bản chất lặp lại và dài dòng nên tốt nhất chúng được thực hiện bằng một máy tính lập trình hoặc một máy vi tính, khi đó sai số độ chính xác đến mười hoặc nhiều hơn các số có nghĩa sẽ dễ dàng thực hiện. 6. Quy trình tính toán 6.1. Các tính toán sơ bộ 6.1.1. Nhiệt độ và các giá trị x Đối với tất cả các kiểu thử nghiệm, biểu diễn nhiệt độ lão hóa tính bằng độ K trên thang nhiệt độ nhiệt động và tính nghịch đảo của nó và chính là giá trị x i . x i = 1/( + ) (2) trong đó = 273,15 K. 6.1.2. Thử nghiệm không phá hủy Đối với mẫu thử số j của nhóm số i, thu được một giá trị đặc tính sau mỗi giai đoạn lão hóa. Từ các giá trị này, nếu cần nội suy tuyến tính, thu được thời gian đến điểm cuối và tính được logarit của nó là y ij . 6.1.3. Thử nghiệm kiểm chứng Đối với mẫu thử số j của nhóm số i, tính được điểm giữa của giai đoạn lão hóa ưu tiên ngay trước khi đạt đến điểm cuối và lấy logarit của thời gian này là y ij . Thời gian đến điểm cuối trong giai đoạn lão hóa ban đầu được là không hợp lệ. Hoặc: a) bắt đầu lại với một nhóm mẫu thử mới, hoặc b) bỏ qua mẫu thử và giảm giá trị được gán cho số mẫu trong nhóm (m i ) đi một khi tính toán đối với các trung bình nhóm và phương sai nhóm (xem 6.2.1.2). Nếu có nhiều hơn một mẫu đạt đến điểm cuối trong giai đoạn đầu tiên, loại bỏ nhóm đó và thử nghiệm một nhóm khác, chú ý đặc biệt đến điểm tới hạn bất kỳ của quy trình thực nghiệm. 6.1.4. Thử nghiệm phá hủy Trong các nhóm mẫu thử được lão hóa tại mỗi nhiệt độ , thực hiện các quy trình được mô tả trong 6.1.4.1 đến 6.1.4.5. CHÚ THÍCH: Chỉ số i được bỏ qua trong các điều nhỏ 6.1.4.2 đến 6.1.4.4 để tránh gây nhầm lẫn giữa nhiều kết hợp chỉ số. Các tính toán trong các điều nhỏ này phải được thực hiện riêng rẽ trên dữ liệu của từng nhiệt độ lão hóa. 6.1.4.1. Tính giá trị trung bình của đặc tính cho nhóm dữ liệu thu được tại mỗi thời gian lão hóa và logarit của thời gian lão hóa. Vẽ các giá trị này trên một đồ thị với giá trị đặc tính p là tung độ và logarit thời gian lão hóa z là hoành độ (xem Hình D.2). Bằng phương pháp hình ảnh, dựng một đường cong trơn đi qua các điểm trung bình của đặc tính. 6.1.4.2. Chọn một khoảng thời gian mà tại đó đường cong dựng như trên sẽ gần tuyến tính (xem 6.1.4.4). Đảm bảo rằng khoảng thời gian này có chứa ít nhất ba giá trị trung bình của đặc tính với ít nhất một điểm trên mỗi phía của đường điểm cuối p = p e . Nếu không thực hiện được như vậy, và khi không thể tiến hành các phép đo thêm nữa tại các thời gian lớn hơn (ví dụ do không còn mẫu), cho phép một phép ngoại suy nhỏ, tùy theo các điều kiện của 6.1.4.4. Đặt số các trị trung bình đã chọn (và các nhóm giá trị tương ứng) là r, logarit của các thời gian lão hóa riêng là Z g và các giá trị đặc tính riêng là p gh , trong đó g = 1 ... r là số thứ tự của nhóm đã chọn được thử nghiệm ở thời gian τ g ; h = 1 ... n g là số thứ tự của giá trị đặc tính trong nhóm số g; n g là số các giá trị đặc tính trong nhóm số g. Trong hầu hết các trường hợp, số n g của các mẫu được thử tại mỗi thời gian thử nghiệm là đồng nhất, nhưng đây không phải là một điều kiện cần và có thể thực hiện tính toán với các giá trị khác của n g cho các nhóm khác nhau. Tính giá trị trung bình và phương sai cho mỗi nhóm giá trị đặc tính đã chọn. (3) (4) Tính các logarit của τ g z g = log τ g (5) 6.1.4.3. Tính các giá trị (6) (7) (8) Tính các hệ số của công thức hồi quy p = a p + b p z (9) a p = - b p (10) Tính phương sai chung trong các nhóm đặc tính (11) Tính phương sai có trọng số của độ lệch của các giá trị trung bình nhóm đặc tính so với đường hồi quy (12) trong đó (13) Cũng có thể biểu diễn là (14) 6.1.4.4. Thực hiện thử nghiệm F đối với độ không tuyến tính ở mức có nghĩa 0,05 bằng cách tính (15) Nếu giá trị tính được của F vượt quá giá trị đã được lập bảng F 1 với các bậc tự do f n = r - 2 và f d = v - r (xem Bảng C.2). F 1 = F(0,95, r - 2, v - r) sẽ thay đổi việc chọn trong 6.1.4.2 và lặp lại tính toán. Nếu không thể thỏa mãn thử nghiệm F theo mức có nghĩa 0,05 với r ≥ 3, thực hiện thử nghiệm F ở mức có nghĩa 0,005 bằng cách so sánh giá trị tính được của F với giá trị được lập bảng F2 với các bậc tự do f n = r - 2 và f d = v - r (xem Bảng C.3). F 2 = F(0,995, r - 2, v - r) Nếu thử nghiệm thỏa mãn ở mức này, có thể tiếp tục tính toán nhưng không cho phép điều chỉnh TI theo 7.3.2. Nếu không thể thỏa mãn thử nghiệm F ở mức có nghĩa 0,005 (nghĩa là F ≤ F2) hoặc các điểm đặc tính được dựng đồ thị theo 6.1.4.1 đều nằm trên cùng một phía của đường điểm cuối, có thể cho phép ngoại suy tùy thuộc vào điều kiện dưới đây. Khi thử nghiệm F ở mức có nghĩa 0,05 có thể phù hợp trong một phạm vi các giá trị (có r ≥ 3) trong trường hợp tất cả các giá trị trung bình đều nằm trên cùng một phía của giá trị điểm cuối P e , có thể thực hiện ngoại suy với điều kiện là giá trị tuyệt đối của chênh lệch giữa giá trị điểm cuối P e và giá trị trung bình sát nhất với điểm cuối (thường là ) nhỏ hơn 0,25 lần giá trị tuyệt đối của chênh lệch . Trong trường hợp này, có thể tiếp tục tính nhưng vẫn không cho phép điều chỉnh TI theo 7.3.2. 6.1.4.5. Đối với mỗi giá trị đặc tính trong mỗi nhóm đã chọn, tính logarit của thời gian ước lượng đến điểm cuối: (16) (17) trong đó: j = 1 ... n i là số thứ tự của giá trị y trong nhóm các giá trị y đã ước lượng tại một nhiệt độ và z g là các logarit thời gian lão hóa Các giá trị n i của y ij là các giá trị logarit theo thời gian cần được sử dụng trong các tính toán ở 6.2.1. 6.1.5. Dữ liệu chưa hoàn ch ỉ nh Trong trường hợp dữ liệu chưa hoàn chỉnh, sắp xếp từng nhóm các giá trị y theo thứ tự tăng dần (xem 3.1.1). 6.2. Các tính toán chính 6.2.1. Tính phương sai và trung bình nhóm Tính toán phương sai và trung bình của nhóm các giá trị y, y ij , thu được tại từng nhiệt độ . 6.2.1.1. Dữ liệu hoàn chỉnh Đối với các thử nghiệm có dữ liệu hoàn chỉnh (nghĩa là chưa kiểm duyệt) thì cho phép sử dụng các công thức quy ước: (18) (19) Để lựa chọn, có thể sử dụng các công thức cho các dữ liệu chưa hoàn chỉnh (6.2.1.2), mặc dù chúng ít thuận tiện hơn đối với mục đích này. Khi đó, các hệ số sẽ có các giá trị dưới đây : a i = 1/(n i - 1) (20) (21) µ i = 1 – 1/n i (22) CHÚ THÍCH: Các biểu diễn này được suy ra bằng phép tính đại số đơn giản. Khi cho giá trị trung bình hoặc phương sai (xem công thức (18) và (19)) bằng với giá trị trong các công thức trong (23) và (24) tính được một ẩn số trong phương trình và kết quả có được như trong các công thức (20) đến (22). Giá trị ε hiển nhiên là 1. 6.2.1.2. Dữ liệu đã kiểm duyệt Thay vì các công thức (18) và (19), phải sử dụng các công thức dưới đây : (23) (24) Các giá trị µ i , α i , và β i sẽ được lấy từ các dòng tương ứng của Bảng C.1. Trong đó dữ liệu đã được kiểm duyệt một phần (nghĩa là một hoặc nhiều hơn các nhóm nhiệt độ là hoàn chỉnh và một hoặc nhiều nhóm đã kiểm duyệt), các giá trị phải được tính toán sử dụng các công thức (20) đến (22). 6.2.2. Trung b ì nh chung và phương sai chung Tính tổng số các giá trị y ij , N, giá trị trung bình có trọng số của x, và giá trị trung bình có trọng số của y, : (25) (26) (27) Đối với dữ liệu đã kiểm duyệt, tính tổng số các mẫu thử: (28) Đối với dữ liệu hoàn chỉnh, M = N. Đối với dữ liệu đã kiểm duyệt, lấy các giá trị ε i từ Bảng C.1. Đối với dữ liệu hoàn chỉnh hoặc khi n i = m i trong dữ liệu đã kiểm duyệt một phần, giá trị ε i sẽ là 1. Tính toán hệ số phương sai trung bình chung: (29) Tính phương sai chung trong các nhóm dữ liệu: (30) Tính mômen thứ cấp trung tâm của các giá trị x: (31) 6.2.3. Tính toán hồi quy Biểu diễn đường thẳng hồi quy: Y = a + bx (32) Tính độ dốc: (33) cắt trục y a = (34) và bình phương hệ số tương quan (35) Tính phương sai độ lệch của các giá trị trung bình y so với đường hồi quy (36) hoặc (37) 6.3. Thử nghiệm thống kê 6.3.1. Thử nghiệm đẳng thức phương sai Tính giá trị của hàm số của Bartlett (38) trong đó (39) q là cơ số của logarit được sử dụng trong công thức này. Cơ số này không cần phải giống với cơ số được sử dụng khi tính toán ở những phần khác của điều này. Nếu q = 10 thì In q = 2,303; nếu q = e thì In q = 1. So sánh giá trị của với giá trị đã được lập bảng đối với các bậc tự do f = (k - 1) (Bảng C.5). Nếu giá trị lớn hơn giá trị trong bảng với mức có nghĩa 0,05 thì ghi vào báo cáo giá trị và mức có nghĩa đối với giá trị cao nhất nhỏ hơn . Cách khác, nếu cả giá trị và mức có nghĩa của nó được tính bằng một chương trình máy tính thì ghi vào báo cáo các tham số này. 6.3.2. Thử nghiệm độ tuyến tính (thử nghiệm F) Phương sai của các độ lệch so với đường hồi quy được so sánh với phương sai chung trong các nhóm k của các phép đo s 1 2 bằng thử nghiệm F tại mức có nghĩa 0,05. Tính tỷ số (40) và so sánh giá trị của nó với giá trị đã lập bảng F 0 có các bậc tự do f n = k - 2 và f dn = N - k (Bảng C.2 và C.3). F 0 = F(0,95, k - 2, N - k) a) Nếu F ≤ F 0 , tính ước lượng phương sai chung (41) b) Nếu F > F 0 , điều chỉnh đến = và tính giá trị điều chỉnh s 2 (42) 6.3.3. Giới hạn độ tin cậy của các ước lượng X và Y Thu giá trị lập bảng của t trong Student có bậc tự do N - 2 ở mức tin cậy 0,95, t 0,95, N - 2 (Bảng C.4). Tính giá trị của t(t c ) được hiệu chỉnh theo lượng kiểm duyệt của dữ liệu: (43) a) Các ước lượng Y Tính giá trị ước lượng của Y ứng với X cho trước và giới hạn dưới của độ tin cậy 95 % của nó: (44) (45) Đối với đường cong giới hạn độ tin cậy của đồ thị độ bền nhiệt (xem 6.4), Y c được tính cho một số cặp (X, Y) của các giá trị nằm ngoài dải giá trị quan tâm, vẽ đường cong đi qua các điểm (X, Y c ) trên đồ thị. Nếu F > F 0 thì giá trị s 2 được thay bằng s a 2 (công thức (42)). b) Ước lượng X Tính giá trị và giới hạn trên của độ tin cậy 95 % của nó, ứng với thời gian tới điểm cuối τ f : (46) (47) (48) (49) Ước lượng nhiệt độ và giới hạn dưới của độ tin cậy 95 % được tính từ ước lượng X tương ứng và giới hạn trên của độ tin cậy: (50) 6.4. Đồ thị độ bền nhiệt Khi thiết lập đường hồi quy, đường này được vẽ trên đồ thị độ bền nhiệt, nghĩa là đồ thị có y = log( τ ) là trục tung và x = 1/( + ) là trục hoành. Thông thường X được vẽ theo chiều tăng từ phải sang trái và các giá trị tương ứng của tính bằng độ Celsius (°C) được đánh dấu trên trục này (xem Hình D.1a và D.1b). Có thể có giấy vẽ đồ thị đặc biệt cho mục đích này. Một cách khác, một chương trình máy tính thực hiện tính toán này có thể có một thủ tục con để dựng đồ thị trên thang không tuyến tính thích hợp. Các giá trị riêng y ij = log( τ ij ) và các giá trị trung bình thu được như trong 6.2.1 được vẽ trên đồ thị tại các giá trị x i tương ứng: x i = 1/( + q 0 ) (51) Đồ thị độ bền nhiệt có thể hoàn thành bằng cách sẽ đường cong giới hạn dưới của độ tin cậy 95 % (xem 6.3.3). 7. Tính toán và yêu cầu đối với các kết quả 7.1. Tính toán các đặc trưng độ bền nhiệt Sử dụng công thức hồi quy y = a + bx (52) (các hệ số a và b sẽ được tính theo 6.2.3) tính nhiệt độ theo độ Celsius (°C) ứng với thời gian đến điểm cuối ở 20 kh. Giá trị bằng số của nhiệt độ này là chỉ số nhiệt độ, TI. Với cùng phương pháp, tính giá trị bằng số của nhiệt độ ứng với thời gian đến điểm cuối ở 10 kh, TI 10 . Một nửa thời gian HIC là: HIC = TI 10 -TI (53) Tính theo phương pháp trong 6.3.3 b), với Y = log 20 000, giới hạn dưới của độ tin cậy 95 % của TI: TC hoặc TC a nếu sử dụng giá trị được điều chỉnh . Xác định giá trị (TI - TC)/HIC hoặc (TI - TC a )/HIC. Vẽ đồ thị độ bền nhiệt (xem 6.4). 7.2. Tổng hợp các thử nghiệm thống kê và lập báo cáo Trong Bảng B.1, nếu điều kiện trong cột “Thử nghiệm” không được đáp ứng thì thực hiện hành động như chỉ ra ở cột cuối cùng. Nếu điều kiện này được đáp ứng thì thực hiện hành động như chỉ ra ở bước tiếp theo. Trình tự tương tự cũng được chỉ ra trong lưu đồ các quyết định đối với tính toán độ bền nhiệt, xem Phụ lục A. 7.3. Báo cáo kết quả 7.3.1. Nếu giá trị (TI - TC)/HIC ≤ 0,6, kết quả thử nghiệm phải được lập báo cáo dưới dạng TI (HIC): XXX (XX,X) (54) theo 6.8 của TCVN 7919-1 (IEC 60216-1). 7.3.2. Nếu 0,6 < (ti="" -="" tc)/hic="" ≤="" 1,6="" và="" cùng="" lúc="" đó,="" f="" ≤=""> 0 (xem 6.3.2), giá trị Tl a = TC + 0,6 HIC (55) Cùng với HIC sẽ được báo cáo là TI (HIC): xxx(xx,x) 7.3.3. Trong tất cả các trường hợp khác kết quả được lập báo cáo dưới dạng Tl g = ... , HlC g = ... (56) 8. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm a) bản mô tả vật liệu được thử nghiệm về kích thước và ổn định bất kỳ của mẫu thử; b) đặc tính đã điều tra, điểm cuối đã chọn và, nếu có yêu cầu xác định, giá trị ban đầu của đặc tính; c) phương pháp thử được sử dụng để xác định đặc tính (ví dụ tham chiếu đến một tiêu chuẩn khác); d) thông tin bất kỳ liên quan đến quy trình thử nghiệm, ví dụ, môi trường lão hóa; e) nhiệt độ thử nghiệm riêng với các tham số thích hợp cho kiểu thử nghiệm; 1) đối với thử nghiệm không phá hủy, thời gian đến điểm cuối riêng; 2) đối với thử nghiệm kiểm chứng, số lượng và khoảng thời gian của các chu kỳ lão hóa, với số lượng mẫu thử đạt đến điểm cuối trong các chu kỳ; 3) đối với thử nghiệm phá hủy, thời gian lão hóa và giá trị đặc tính riêng, với các đồ thị sai lệch đặc tính theo thời gian lão hóa; f) đồ thị độ bền nhiệt g) chỉ số nhiệt và một nửa thời gian được báo cáo theo mẫu quy định trong 7.3; h) giá trị và P nếu có yêu cầu trong 6.3.1; i) các hỏng hóc trong chu kỳ đầu ti ê n theo 5.1.2. PHỤ LỤC A (quy định) LƯU ĐỒ CÁC QUYẾT ĐỊNH PHỤ LỤC B (quy định) BẢNG CÁC QUYẾT ĐỊNH Bảng B.1 - Các quyết định và hành động theo các thử nghiệm Bước Thử nghiệm hoặc hành động a Tham chiếu Hành động nếu “không” trong thử nghiệm 1 Thời gian đến điểm cuối dài nhất ≥ 5000h 5.5 trong TCVN 7919-1 (IEC 60216-1) Tới bước 15 2 Ngoại suy ≤ 25K 5.5 trong TCVN 7919-1 (IEC 60216-1) T ớ i bước 15 3 P( , k-1) ≥ 0,05 6.3.1 Báo cáo và p. Tới bước 4 4 F ≤ F 0 6.3.2 Tới bước 12 5 TI - TC ≤ 0.6 HIC 7.3 Tới bước 7 6 Báo cáo TI (HIC): xxx (xx,x) 7.3 7 TI - TC ≤ 1 , 6 HIC 7.3 Tới bước 14 8 Tiêu chí thử nghiệm phá hủy được sử dụng 6.1.4.4 Tới bước 11 9 Xử lý dữ liệu không cần ngoại suy 6.1.4.4 Tới bước 14 10 Khi tất cả các giá trị của F ≤ F 1 6.1.4.4 Tới bước 14 11 Báo cáo TI a = TC + 0,6 HIC (TI (HIC):... (...)) 7.3 12 TI - TC a ≤ 0,6 HIC 6.3.2 Tới bước 14 13 Báo cáo TI (HIC): xx ( xx ,x) 7.3 14 Báo cáo Tl g = xxx , HlC g = xx,x 7.3 15 Thử nghiệm nhóm mới ở nhiệt độ thấp hơn a Hành động được thể hiện bằng chữ in đậm. PHỤ LỤC C (tham khảo) BẢNG THỐNG KÊ Bảng C.1 - Các hệ số để tính toán dữ liệu đã kiểm duyệt m n α β µ ε 5 3 614,4705061728 -100,3801985597 0,0000000000 860 , 4482888889 5 4 369,3153100012 -70,6712934899 472,4937150842 874,0745894447 6 4 395 , 4142139605 -58,2701183523 222,6915218468 835,7650306465 6 5 272,5287238052 -44,0988850936 573 , 5126123815 887,1066681426 7 4 415,5880351563 -46,5401552734 0,0000000000 841,7746734375 7 5 289,1914470089 -38,0060438107 364,2642153815 837,3681267819 7 6 215,5146796875 -30,1363662109 642,2345606152 898,7994404297 8 5 302,2559543304 -32,0455510095 173 , 7451925589 823,1325022970 8 6 277 , 1320334900 -26,7149242720 462,3946896558 845,5891673417 8 7 178,0192047851 -21,8909055649 692,0882911498 908,7175231765 9 5 312,9812000000 -26,3842700000 0 , 0000000000 830,5022000000 9 6 236,3858000000 -23,2986100000 296,0526300000 821,3172600000 9 7 186,6401000000 -19,7898900000 534,4601800000 855,2096700000 9 8 151,5120000000 -16,6140800000 729,7119900000 917,0583200000 10 6 244 , 1191560890 -20,0047740729 142,3739002847 815,8210886826 10 7 193 , 6205880047 -17,6663604814 386,9526017618 825,7590437753 10 8 158,2300608320 -15,2437931582 589,6341322307 864,6219294884 10 9 131 , 8030382363 -13 , 0347627976 759,2533663842 924,0989192531 11 6 250 , 6859320988 -16,8530354295 0 , 0000000000 822,9729127315 11 7 199,4695468487 -15,5836545374 249,2599953079 812,6308986254 11 8 163,6996121337 -13 , 8371182557 457,2090965743 832,5488161799 11 9 137,2299243827 -12 , 1001907793 633,2292924678 873 , 3355410880 11 10 116,5913210464 -10,4969569718 783,0177949444 930,0880372994 12 7 204,5349924229 -13,5767110244 120 , 5748554921 810,9803051840 12 8 168,3292196600 -12,4439880795 332,5519557674 814,7269021330 12 9 141,6425229674 -11 , 1219466676 513,1493415383 840,0625045817 12 10 121,0884792448 -9,8359507754 668,5392651269 881,2400322962 12 11 104,5060800375 -8,6333795848 802,5441292356 935,2282230049 13 7 208,9406118284 -11,6456142827 0,0000000000 817,5921863390 13 8 172,3464251400 -11,0865264201 215,2023355151 807,2699422973 13 9 145,4178687827 -10,1472348992 399,3236520338 819,3180095090 13 10 124,7371924225 -9,1300085328 558,7461589055 847,5908596926 13 11 108,3018058633 -8,1510819663 697,7158560873 888,3591181189 13 12 94,6796149706 -7,2252117874 818,8697028778 939,6794196639 14 8 175,9018422090 -9,7746826098 104,5543516980 807,5106793327 14 9 148,7066543210 -9,1891433745 291,5140765844 807,9273940741 14 10 127 , 8816896780 -8 , 4224506929 454,0609002065 825,0398828063 14 11 111,3817699729 -7 , 6266971302 596,6235832604 854,8238304463 14 12 97 , 9278246914 -6,8636059259 722 , 2249188477 894,7614153086 14 13 86,5363075231 -6,1355268822 832 , 7192524487 943 , 5668941976 15 8 179,0513405762 -8,5071530762 0,0000000000 813 , 5568182129 15 9 151,6274451540 -8,2566923172 189,3157319524 803 , 6572346196 15 10 130,6387362674 -7 , 7228786289 354 , 3906973785 810,9441335713 15 11 114,0457797966 -7,0973951863 499,7526628800 831,1920110198 15 12 100,5718881836 -6,4648224487 628,5859288205 861,6352648315 15 13 89 , 3466123861 -5,8578554309 743 , 0997382709 900 , 5262051665 15 14 79,6796956870 -5,2751393667 844,6143938637 946,9889014846 16 9 154 , 2518689085 -7 , 3527348129 92 , 2865976624 804,8901545650 16 10 133 , 0926552303 -7,0374903483 259 , 4703005026 803,4179489468 16 11 116 , 3971900144 -6,5718807983 407,1074446942 815 , 2259119510 16 12 102 , 8620227960 -6 , 0590262781 538 , 4703518878 837,4056164917 16 13 91,6475110414 -5 , 5485234808 655 , 9153003723 867 , 9864133589 16 14 82 , 1334839298 -5,0573990501 761,0897304685 905 , 7302132374 16 15 73,8281218530 -4 , 5839766095 854 , 9400915790 950 , 0229759376 17 9 156,6104758421 -6 , 4764602745 0,0000000000 810,4190113397 17 10 135 , 3069770991 -6 , 3698625234 168 , 9795641122 801 , 0660748802 17 11 118 , 4974933487 -6 , 0543187349 318 , 5208867246 805,3180627394 17 12 104 , 8944939376 -5,6546733211 451 , 9486020413 820,1513691949 17 13 93 , 6414079430 -5 , 2310447166 571 , 6961830632 843,4861778660 17 14 84 , 1578079201 -4 , 8133017972 679,5480456810 873 , 8803351313 17 15 75 , 9876912684 -4,4100612544 776 , 7517032846 910 , 4428918550 17 16 68,7761850391 -4 , 0203992390 863,9866274899 952,7308021373 18 10 137,3196901001 -5,7208401228 82,5925913725 802 , 8356541137 18 11 120 , 3965503416 -5 , 5477052124 233 , 7625216775 800 , 2584198483 18 12 106 , 7179571420 -5 , 2548692706 368,9237739923 808,4878348626 18 13 95 , 4179152353 -4 , 9135219393 490,5582072725 825 , 3579958906 18 14 85 , 9129822797 -4,5606570913 600 , 5193900565 849,3339891000 18 15 77 , 7846697341 -4,2145025451 700 , 1840825530 879 , 3395044075 18 16 70 , 6902823246 -3,8792292982 790 , 5080136386 914 , 7252389325 18 17 64,3706903919 -3,5548196830 871,9769987244 955 , 1618993620 19 10 139,1496250000 -5,0900181250 0,0000000000 807,9096187500 19 11 122,1302375000 -5,0534809375 152,5838471875 799,1198428125 19 12 108,3704562500 -4,8618459375 289 , 2318165625 801,3602625000 19 13 97 0188250000 -4 5986040625 412,4553559375 812,3967434375 19 14 87,4809000000 -4,3069634375 524,1508350000 830 , 6312000000 19 15 79,3443750000 -4,0105056250 625,7586734375 854,9021531250 19 16 72,2973312500 -3,7204237500 718,3571609375 884,3945350000 19 17 66,0780873071 -3 , 4385965290 802 , 6848402810 918,6300659873 19 18 60,4951234568 -3,1657522324 879,0853247478 957 , 3563882895 20 11 123,7207246907 -4,5719038494 74,7399526898 801,1790116264 20 12 109 , 8822471135 -4,4770355488 212,6836623662 797,9482811738 20 13 98,4738232381 -4,2879392332 337,2732389272 803 , 6777212196 20 14 88 , 8993849835 -4,0546864523 450,4338248217 816,7130862373 20 15 80 , 7401190433 -3,8047814139 553,6438253890 835,8437320329 20 16 73,6945982033 -3,5536092812 648,0414354618 860,1735387686 20 17 67,5243573136 -3,3080573368 734 , 4814490502 889 , 0784510048 20 18 62,0270511202 -3 , 0688692068 813 , 5380807649 922 , 2028072690 20 19 57 , 0593311634 -2 , 8372923418 885 , 4495276379 959,3470694381 21 11 125,1805042688 -4,1027870814 0,0000000000 805,8572211871 21 12 111 , 2748584476 -4,1010407267 139,0856144175 797 , 6054376202 21 13 99 , 8073278954 -3 , 9827324033 264,8685742314 798,4725915308 21 14 90,1927034195 -3,8051093799 379 , 2915229528 806 , 7637854827 21 15 82,0068958400 -3 , 5996961022 483 , 8588877922 821 , 2259618217 21 16 74,9465754505 -3,3846323534 579,7432762887 840,9212051713 21 17 68,7848146833 -3,1701150195 667,8566522885 865,1477737296 21 18 63,3357410645 -2 , 9603773312 748 , 8832650493 893 , 4238105389 21 19 58,4412075437 -2,7556394531 823,2713052490 925,4824714209 21 20 53,9924872844 -2 , 5574642897 891 , 1802616762 961 , 1609917803 22 12 112,5622493763 -3,7339426543 68,2498992309 799,813,4564378 22 13 101,0383585659 -3,6836764565 195,0883064772 796,2007530338 22 14 91 , 3804604560 -3,5591868547 310,6161204268 800,1345064303 22 15 83 , 1655367136 -3,3963282816 416,3557572996 810,3242215503 22 16 76,0857406653 -3,2157585729 513 , 5029910799 825,8000270835 22 17 69,9154470902 -3,0297597429 603 , 0017042238 845,8218001615 22 18 64,4795955687 -2,8451649972 685,5911008461 869,8337436326 22 19 59,6311106506 -2,6645660073 761,8232057644 897,4613278831 22 20 55 , 2451821096 -2,4879744683 832,0484727783 928,5025656429 22 21 51,2381885483 -2,3171119644 896,3673255616 962 8206447076 23 12 113,7531148245 -3,3756614624 0,0000000000 804,1474989583 23 13 102,1805929155 -3,3910352539 127,7797799222 796,3938026565 23 14 92,4787143782 -3,3175684539 244,2868537307 796 , 3022860399 23 15 84,2320650394 -3,1954304107 351,0543166209 802 , 5583945106 23 16 77,1306716018 -3,0479567336 449,2947092156 814,1621969549 23 17 70,9462283196 -2,8891287395 539,9727159165 830,3483079467 23 18 65,5067730517 -2,7274270713 623,8577387905 850,5239901982 23 19 60,6745439037 -2,5674672567 701,5547596051 874,2452031077 23 20 56,3317476641 -2,4108249757 773,5119026250 901,2192903703 23 21 52,3789712444 -2,2574588071 840 , 0031107829 931,2919267259 23 22 48,7509673306 -2,1091382204 901,0843478372 964,3448710375 24 13 103,2433478819 -3,1048361929 62,7962963934 798,6676773352 24 14 93,4998991613 -3,0805979769 180,1796657031 794,8416535458 24 15 85,2198224000 -2,9975602432 287,8595445984 797,4563606400 24 16 78,0948480411 -2,8818367882 387,0601172274 805,4868099248 24 17 71,8941228860 -2,7491283441 478,7611920828 818 ,1 445544127 24 18 66,4447043048 -2,6091448018 563,7511952496 834,8153636945 24 19 61,6126915633 -2,4678299408 642,6640805184 855,0189514195 24 20 57,2879088000 -2,3283191552 715,9989838080 878,3981891840 24 21 53,3750541943 -2,1915606657 784,1214493452 904,7233952180 24 22 49,7942298597 -2,0575307047 847,2450550466 933,8754408471 24 23 46,4937670005 -1,9279731656 905,3922645488 965,7495722974 25 13 104,2328856132 -2,8250501511 0,0000000000 802,7013015441 25 14 94,4531438920 -2,8483968323 118,1726878830 795,4024387937 25 15 86,1396570015 -2,8030714582 226,6706783537 794,6305407379 25 16 78,9893820242 -2,7178609400 326,7248166681 799,3466482243 25 17 72,7708231743 -2,6102752025 419,3261414998 808,7406844958 25 18 67,3090611675 -2,4911808278 505,2766660081 822,1806443986 25 19 62,4704476832 -2,3674613613 585,2280935412 839,1665981029 25 20 58,1487801571 -2,2433309433 659,7075915449 859,3057874761 25 21 54,2547721412 -2 , 1209279325 729,1297472481 882,3094990236 25 22 50,7106344695 -2,0008151849 793,7938286936 907,9968030989 25 23 47,4515824664 -1,8830136520 853,8654746859 936,2746548624 25 24 44,4360844355 -1,7691959649 909,3419372255 967,0482582508 26 14 95,3449516529 -2,6209763465 58,1493461856 797,6921057014 26 15 87,0000110601 -2,6121400166 167,3864953313 793,7600455859 26 16 79,8235563470 -2,5563562391 268,2070524346 795,3879797465 26 17 73,5857124933 -2,4729505699 361,6097876691 801,7490889242 26 18 68,1102550823 -2,3739926858 448,4070425448 812,1940558767 26 19 63,2623426172 -2 , 2671844225 529,2628483474 826,2086884902 26 20 58,9367927789 -2,1574866751 604 , 7212241224 843 , 3813295696 26 21 55,0480429364 -2,0479145245 675,2239918901 863,3884840036 26 22 51,5229352216 -1,9399299519 741,1174467776 885,9958055677 26 23 48,2974664808 -1,8338615040 802,6472197534 911,0602971929 26 24 45,3186434134 -1,7297802734 859,9406706514 938,5082900934 26 25 42,5525832097 -1,6292615541 912,9761491712 968,2524787108 27 14 96,1799524157 -2,3983307950 0,0000000000 801,4620973787 27 15 87,8072339510 -2,4248248792 109,9084470023 794,5762402919 27 16 80,6049085854 -2 , 3975186913 211 , 4227629241 793 , 3158799216 27 17 74,3466955590 -2 , 3374412078 305 , 5459346098 796,8463988729 27 18 68 , 8563635730 -2,2578996096 393 , 0980364707 804,5028770565 27 19 63 , 9978278861 -2,1674187844 474 , 7524530084 815 , 7576173705 27 20 59 , 6654080049 -2,0715671753 551,0645680133 830 , 1867939907 27 21 55,7749666285 -1 , 9739678436 622 , 4924148013 847,4482192120 27 22 52 , 2566505091 -1,8767936096 689,4087818496 867,2739476397 27 23 49 , 0499538933 -1,7810451416 752,1042681971 889 , 4731593849 27 24 46,1018252034 -1,6869108574 810 , 7807829691 913,9324867793 27 25 43 , 3685376227 -1 , 5945075052 865 , 5349833899 940,5926719763 27 26 40 , 8220442466 -1,5053002920 916,3311456462 969 , 3721656679 28 15 88,5660259125 -2,2411328182 54,1424788011 796,8511527567 28 16 81 , 3393701057 -2,2414413970 156,2886460959 792,8824325275 28 17 75,0603739817 -2,2039406070 251,0647971307 793,7610598373 28 18 69 , 5541501973 -2 , 1431471452 339,2962419039 798 , 8109866022 28 19 64,6839991218 -2,0684387560 421,6636413417 807 , 4913705645 28 20 60,3433137634 -1 , 9859661249 498 , 7308586043 819 , 3677667693 28 21 56,4479788544 -1,8998226295 570 , 9665830432 834 , 0869174986 28 22 52 , 9297209889 -1,8126830339 638 , 7593370987 851 , 3622108001 28 23 49 , 7308667081 -1 , 7261222115 702 , 4254764256 870 , 9707362940 28 24 46,8009654263 -1 , 6408249821 762 , 2097935366 892 , 7567254884 28 25 44,0957340937 -1 , 5568981499 818 , 2783352524 916,6300223837 28 26 41,5787804887 -1,4744958266 870,7030442470 942,5420886878 28 27 39 , 2265620349 -1,3949691273 919,4378349773 970,4159065169 29 15 89,2798839506 -2,0610683539 0,0000000000 800,3884370370 29 16 82 , 0315098349 -2,0881547819 102 , 7240365303 793,8770365482 29 17 75 , 7321296520 -2,0725597540 198,0959608027 792,2635822278 29 18 70,2093506173 -2,0299142798 286,9437737860 794 , 8680140741 29 19 65,3267056512 -1,9704535803 369,9535738121 801 , 1382490326 29 20 60 , 9768578172 -1 , 9009261993 447,6958995522 810,6292670577 29 21 57,0751222222 -1,8258524691 520,6472033745 822,9791690123 29 22 53 , 5535949791 -1,7482834402 589,2061520394 837,8907417215 29 23 50,3561788346 -1,6702113813 653,7044516931 855 , 1224584510 29 24 47,4347950617 -1,5927829630 714 , 4118941152 874,4882360494 29 25 44 , 7470712190 -1 , 5164662295 771 , 5353211803 895 , 8606629483 29 26 42,2557943767 -1 , 4413224717 825,2112044901 919 , 1678051803 29 27 39 , 9304194120 -1 , 3675341081 875,4915371353 944,3690905327 29 28 37,7509219731 -1,2963396833 922,3227345445 971,3911639175 30 16 82,6848208854 -1,9376644008 50,6520145730 796,1185722795 30 17 76,3662564658 -1,9433496245 146 , 5702475018 792,1584763197 30 18 70 , 8267629538 -1,9183170174 235,9811143595 792,4611315875 30 19 65,9309300986 -1 , 8736230328 319,5743135792 796,4671299289 30 20 61,5711678648 -1,8166270961 397 , 9256281462 803 , 7214545789 30 21 57 , 6621596530 -1 , 7522778385 471,5175920251 813 , 8538227737 30 22 54,1357421601 - 1, 6839506825 540 , 7560773794 826 , 5596155283 30 23 5 0, 9363946094 -1,6139463118 605 , 9825649718 841,5868189642 30 24 48,0175200857 -1,5437595603 667,4818601282 858 , 7309102420 30 25 45 , 3387017070 -1 , 4742282493 725 , 4850166532 877,8361298288 30 26 42,8641163652 -1,4056715102 780,1672310812 898 , 7980905027 30 27 40 , 5622887708 -1 , 3381271218 831 , 6404696499 921,5591821698 30 28 38 , 4073685313 -1,2717973971 879 , 9405903814 946,0847402411 30 29 36,3821129993 -1 , 2078131518 925 , 0887226562 972 , 3044539924 31 16 83,3019925385 -1,7899787388 0,0000000000 799,4492403168 31 17 76,9661360877 -1 , 8163270487 96,4208836722 793,2775680743 31 18 71 , 4103278105 -1,8084196718 186 , 3489334956 791,4083191149 31 19 66 , 5009117575 -1 7780597559 270,4755669886 793,2803915678 31 20 62 , 1305948377 -1,7332089792 349,3804542382 798,4306924738 31 21 58 , 2136500316 -1,6792554773 423,5510178697 806,4805828440 31 22 54,6814518197 -1,6198892883 493,3986895403 817,1187339274 31 23 51 , 4784579361 -1,5576656387 559,2717351874 830,0864157799 31 24 48,5587515564 -1 , 4943363914 621,4644612582 845,1685682487 31 25 45 , 8832580326 -1,4310299785 680,2226141518 862 , 1913335039 31 26 43,4177502831 -1,3683601397 735 , 7447851016 881 , 0240582666 31 27 41,1317569496 -1 , 3065437907 788 , 1796327268 901,5811029053 31 28 38,9984874307 -1,2456083418 837,6187354827 923,8161235884 31 29 36,9958879027 -1 , 1857687888 884 , 0848862383 947 , 6988227000 31 30 35,1089424384 -1,1280548995 927 , 5156412107 973,1614917466 CHÚ THÍCH: Đơn vị của α , β và ε đều là 1 x 10 -3 Bảng C.2 - Các điểm phân vị của phân bố F, F(0,95, f n .f d ) f f n f d 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 4,965 4,103 3,708 3,478 3 , 326 3,217 3,135 3,072 3,02 11 4,844 3,982 3,587 3,357 3,204 3,095 3,012 2,948 2,896 12 4,747 3,885 3,49 3,259 3,106 2,996 2,913 2,849 2,796 13 4,667 3,806 3,411 3,179 3,025 2,915 2,832 2,767 2,714 14 4,6 3,739 3,344 3 , 112 2,958 2,848 2,764 2,699 2,646 15 4,543 3,682 3,287 3,056 2,901 2,79 2,707 2,641 2,588 16 4,494 3,634 3,239 3,007 2,852 2,741 2,657 2,591 2,538 17 4,451 3,592 3 , 197 2,965 2,81 2,699 2,614 2,548 2,494 18 4,414 3,555 3,16 2,928 2,773 2,661 2,577 2,51 2,456 19 4,381 3,522 3,127 2,895 2,74 2,628 2,544 2,477 2,423 20 4,351 3,493 3,098 2,866 2,711 2,599 2,514 2 , 447 2,393 25 4,242 3,385 2,991 2,759 2,603 2,49 2 , 405 2,337 2,282 30 4,171 3,316 2,922 2,69 2,534 2,421 2,334 2,266 2,211 40 4,085 3,232 2,839 2,606 2,449 2,336 2 , 249 2 , 18 2,124 50 4,034 3,183 2,79 2,557 2,4 2,286 2 , 199 2,13 2,073 100 3,936 3,087 2,696 2,463 2,305 2 , 191 2,103 2,032 1,975 500 3,86 3,014 2,623 2,39 2,232 2,117 2,028 1,957 1,899 f f n f d 10 11 12 13 14 15 16 17 18 10 2,978 2,943 2,913 2,887 2,865 2,845 2,828 2,812 2,798 11 2,854 2,818 2,788 2,761 2,739 2 , 719 2,701 2 , 685 2,671 12 2,753 2,717 2,687 2,66 2,637 2,617 2,599 2,583 2,568 13 2,671 2,635 2,604 2,577 2,554 2,533 2,515 2,499 2,484 14 2,602 2,565 2,534 2,507 2,484 2,463 2,445 2,428 2,413 15 2,544 2,507 2,475 2,448 2,424 2,403 2,385 2,368 2,353 16 2,494 2,456 2,425 2,397 2,373 2,352 2,333 2,317 2,302 17 2,45 2,413 2,381 2,353 2,329 2,308 2,289 2,272 2,257 18 2,412 2,374 2,342 2,314 2,29 2,269 2,25 2,233 2,217 19 2,378 2,34 2,308 2,28 2,256 2,234 2,215 2,198 2,182 20 2,348 2,31 2,278 2,25 2,225 2,203 2,184 2,167 2 , 151 25 2,236 2,198 2,165 2,136 2,111 2,089 2,069 2,051 2,035 30 2,165 2,126 2,092 2,063 2,037 2,015 1,995 1,976 1,96 40 2,077 2,038 2,003 1,974 1,948 1,924 1,904 1,885 1 , 868 50 2,026 1,986 1,952 1,921 1,895 1,871 1,85 1,831 1,814 100 1 , 927 1,886 1,85 1,819 1,792 1,768 1,746 1,726 1,708 500 1,85 1,808 1,772 1 , 74 1,712 1 , 686 1,664 1,643 1,625 f f n f d 1 9 2 0 25 30 40 50 100 500 10 2,785 2,774 2,73 2,7 2,661 2,637 2,588 2,548 11 2,658 2,646 2,601 2,57 2,531 2,507 2,457 2,415 12 2,555 2,544 2,498 2,466 2,426 2,401 2 , 35 2,307 13 2,471 2,459 2,412 2,38 2,339 2,314 2,261 2,218 14 2,4 2,388 2 , 341 2,308 2,266 2,241 2,187 2,142 15 2,34 2,328 2,28 2,247 2,204 2,178 2,123 2,078 16 2,288 2,276 2,227 2,194 2,151 2,124 2,068 2,022 17 2,243 2,23 2 , 181 2,148 2,104 2,077 2,02 1,973 18 2,203 2 , 191 2 , 141 2,107 2,063 2 , 035 1,978 1,929 19 2,168 2,155 2,106 2,071 2,026 1 , 999 1,94 1,891 20 2,137 2,124 2,074 2,039 1,994 1,966 1,907 1,856 25 2,021 2,007 1,955 1,919 1,872 1,842 1,779 1,725 30 1,945 1,932 1,878 1,841 1,792 1 , 761 1,695 1,637 40 1,853 1,839 1,783 1,744 1,693 1,66 1,589 1,526 50 1,798 1 , 784 1 , 727 1,687 1,634 1,599 1,525 1,457 100 1,691 1,676 1 , 616 1,573 1,515 1,477 1 , 392 1,308 500 1,607 1 , 592 1,528 1,482 1,419 1,376 1,275 1,159 Bảng C.3 - Các điểm phân vị của phân bố F, F(0,995, f n , f d ) f f n f d 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12,826 9,427 8,081 7,343 6,872 6,545 6,302 6,116 5,968 11 12,226 8,912 7,6 6,881 6,422 6,102 5,865 5,682 5,537 12 11,754 8,51 7 , 226 6,521 6,071 5,757 5,525 5,345 5,202 13 11,374 8,186 6,926 6,233 5,791 5 , 482 5,253 5,076 4,935 14 11,06 7,922 6,68 5,998 5,562 5 , 257 5,031 4,857 4,717 15 10,798 7,701 6,476 5,803 5,372 5,071 4,847 4,674 4,536 16 10,575 7,514 6,303 5,638 5,212 4,913 4,692 4,521 4,384 17 10,384 7,354 6,156 5,497 5,075 4,779 4,559 4,389 4,254 18 10,218 7,215 6,028 5 , 375 4,956 4,663 4,445 4,276 4,141 19 10,073 7,093 5,916 5,268 4,853 4 , 561 4,345 4,177 4,043 20 9,944 6,986 5,818 5,174 4,762 4,472 4,257 4,09 3,956 25 9,475 6,598 5,462 4,835 4,433 4,15 3,939 3,776 3,645 30 9,18 6,355 5,239 4,623 4,228 3,949 3,742 3,58 3,45 40 8,828 6,066 4,976 4,374 3,986 3,713 3,509 3,35 3,222 50 8,626 5,902 4,826 4,232 3,849 3,579 3,376 3,219 3,092 100 8,241 5,589 4,542 3,963 3,589 3,325 3,127 2,972 2,847 500 7,95 5,355 4,33 3,763 3,396 3,137 2,941 2,789 2,665 f f n f d 1 0 11 12 13 14 15 16 17 18 10 5,847 5,746 5,661 5,589 5,526 5,471 5,422 5,379 5,34 11 5,418 5,32 5,236 5,165 5,103 5,049 5,001 4 , 959 4,921 12 5,085 4,988 4,906 4,836 4,775 4,721 4,674 4,632 4,595 13 4,82 4,724 4,643 4,573 4,513 4,46 4,413 4,372 4,334 14 4,603 4 , 508 4,428 4,359 4,299 4,247 4,2 4,159 4,122 15 4,424 4,329 4,25 4,181 4,122 4,07 4,024 3,983 3,946 16 4,272 4,179 4,099 4,031 3,971 3,92 3,875 3,834 3,797 17 4,142 4,05 3,971 3,903 3,844 3,793 3,747 3,707 3,67 18 4,03 3,938 3,86 3,793 3,734 3,683 3,637 3,597 3,56 19 3,933 3,841 3,763 3,696 3,638 3,587 3,541 3,501 3,465 20 3,847 3,756 3,678 3,611 3,553 3,502 3,457 3,416 3,38 25 3,537 3,447 3,37 3,304 3,247 3,196 3,151 3,111 3,075 30 3,344 3,255 3 , 179 3,113 3,056 3 , 006 2,961 2,921 2,885 40 3,117 3,028 2,953 2,888 2,831 2,781 2,737 2,697 2,661 50 2,988 2,9 2,825 2,76 2,703 2,653 2,609 2,569 2,533 100 2,744 2,657 2,583 2,518 2,461 2,411 2,367 2,326 2,29 500 2,562 2,476 2,402 2,337 2,281 2,23 2 , 185 2 , 145 2,108 f f n f d 1 9 2 0 25 30 40 50 100 500 10 5,305 5,274 5,153 5,071 4,966 4,902 4,772 4,666 11 4,886 4,855 4,736 4,654 4,551 4,488 4,359 4,252 12 4,561 4,53 4,412 4,331 4,228 4,165 4,037 3,931 13 4,301 4,27 4,153 4,073 3,97 3,908 3,78 3,674 14 4,089 4,059 3,942 3,862 3,76 3,698 3,569 3,463 15 3,913 3,883 3,766 3,687 3,585 3,523 3,394 3,287 16 3,764 3,734 3,618 3,539 3,437 3,375 3,246 3,139 17 3,637 3,607 3,492 3,412 3,311 3,248 3,119 3,012 18 3,527 3,498 3,382 3,303 3,201 3,139 3,009 2,901 19 3,432 3,402 3,287 3,208 3,106 3,043 2,913 2,804 20 3,347 3,318 3,203 3,123 3,022 2,959 2,828 2,719 25 3,043 3,013 2,898 2,819 2,716 2,652 2,519 2,406 30 2,853 2,823 2,708 2,628 2,524 2,459 2,323 2,207 40 2,628 2,598 2,482 2,401 2,296 2,23 2,088 1,965 50 2 , 5 2,47 2,353 2,272 2,164 2,097 1,951 1,821 100 2,257 2,227 2,108 2,024 1,912 1,84 1,681 1,529 500 2,075 2,044 1,922 1,835 1,717 1,64 1,46 1,26 Bảng C.4 - Các điểm phân vị của phân bố t, t 0 , 95 f t 1 6 , 314 2 2,920 3 2,353 4 2,132 5 2,015 6 1,943 7 1 , 895 8 1,860 9 1 , 833 10 1,812 11 1,796 12 1,782 13 1,771 14 1,761 15 1,753 16 1,746 17 1,740 18 1,734 19 1,729 20 1,725 25 1,708 30 1,697 40 1,684 50 1,676 100 1 , 660 500 1,64 Bảng C.5 - Các điểm phân vị của phân bố f p = 0,95 p = 0 , 99 p = 0 , 995 1 3,8 6,6 7,9 2 6,0 9,2 10,6 3 7,8 11 , 3 12,8 4 9,5 13,3 14,9 5 11,1 15,1 16,7 6 12,6 16 , 8 18,5 CHÚ THÍCH: Mức có nghĩa P bằng với (1 - p), ví dụ mức có nghĩa 0,05 tương ứng với p = 0,95 PHỤ LỤC D (tham khảo) CÁC VÍ DỤ ĐÃ GIA CÔNG Bảng D.1 - Ví dụ đã gia công 1 - Dữ liệu đã kiểm duyệt (các thử nghiệm kiểm chứng) 240 260 280 x i 0,001948747929 0,001875644753 0,001807827895 j 1 1764 7,475339237 756 6,628041376 108 4,682131227 2 2772 7 , 927324360 924 6,828712072 252 5 , 529429088 3 2772 7 , 927324360 924 6 , 828712072 324 5,780743516 4 3780 8 , 237479289 1176 7 , 069874128 324 5 , 780743516 5 4284 8,362642432 1176 7,069874128 468 6,148468296 6 4284 8,362642432 2184 7 , 688913337 612 6 , 416732283 7 4284 8,362642432 2520 7,832014181 684 6 , 527957918 8 5292 8 , 573951525 2856 7 , 957177323 756 6 , 628041376 9 7308 8,896724917 2856 7 , 957177323 756 6 , 628041376 10 7812 8 , 963416292 3192 8 , 068402959 828 6,719013154 11 7812 8 , 963416292 3192 8,068402959 828 6,719013154 12 3864 8 , 259458195 972 6 , 879355804 13 4872 8,491259809 1428 7 , 264030143 14 5208 8 , 557951184 1596 7 , 375255778 15 5544 8 , 620471541 1932 7 , 566311015 16 5880 8 , 679312041 1932 7,566311015 17 5880 8 , 679312041 2100 7 , 649692624 18 5880 8,679312041 2268 7,726653665 19 2604 7,864804003 20 2772 7 , 927324360 m i 21 21 21 n i 11 18 20 α i 0,12518050427 0,06333574106 0,05399248728 β i -0,00410278708 -0,00296037733 -0,00255746429 µ i 0 0,74888326505 0,89118026168 ε i 0,80585722119 0 , 89342381054 0 , 96116099178 83,0894872752 133,285066669 127,45272895 6,12724907570 19,9557443468 41,4224423138 8,963416292 8,050988496 6,84072074866 0,59127835553 0,66165281385 0,863951396023 Bảng D.1 - Ví dụ đã gia công 1 - Dữ liệu đã kiểm duyệt (các thử nghiệm kiểm chứng) (kết thúc) 0,886814007835 (29) 0,000170463415664 2986,41183881 0,711293042041 63 (28) 49 (25) 0,00186437531983 (26) 7,76183239007 (27) b 15327,98578 (33) a -20,8152860044 (34) 0,647296300122 (30) 0,395498398826 (36) F 0,611000555311 (40) 0,554692947413 (38) c 1,03161932965 (39) t 0,95, N-2 1,677926722 (43) t c 1,73895334031 (43) 2,9498844403 x 10 - 9 (31) s 2 0,641938897967 (41) 255,827791333 (50) 214,550619764 (50) HIC 11,5189953038 (53) (TI – TC)/HIC 0,979006525432 TI a 221,462017221 (55) Kết quả TI (HIC): 221,5(11,5) Bảng D.2 - Ví dụ đã gia công 2 - Dữ liệu hoàn chỉnh (các thử nghiệm không phá hủy) 180 200 220 x i 0,002206774799 0,002113494663 0,002027780594 j 1 7410 8,910585718 3200 8,070906089 1100 7,003065459 2 6610 8 , 796338933 2620 7,870929597 740 6,606650186 3 6170 8,727454117 2460 7 , 807916629 720 6,579251212 4 5500 8 , 612503371 2540 7,839919360 620 6,429719478 5 8910 9,094929520 3500 8,160518247 910 6 , 813444599 m i 5 5 5 n i 5 5 5 ε i 1 1 1 44,14181166 39,75018992 33,43213093 389,8355291 316,1130135 223,741618 8,828362332 7,950037984 6,686426187 0,03390545203 0,0024373442 0,00500357814 Bảng D.2 - Ví dụ đã gia công 2 - Dữ liệu hoàn chỉnh (các thử nghiệm không phá hủy) (kết thúc) 1 (29) 6,7243044211 x 10 -5 929,25690285 0,24921587814 15 (28) 15 (25) 2,1160166854 x 10 -3 (26) 7,8216088344 (27) b 11929,077582 (33) a -17,42051837 (34) 0,0361048918 (30) 0,18856369729 (36) F 5,222663409 (40) F 0 4,747 0,466116435248 (38) c 1,1111111111 (39) t 0,95, N-2 1,7709333962 (43) t c 1,7709333962 (43) 5,3430011710 x 10 -9 (31) 0,05119958608 (42) 163,428648665 (50) 158,670330155 (50) HIC 11,3632557756 (53) (TI – TC)/HIC 0,41874605344 Kết quả TI (HIC): 163(11,4) (54) Hình D.1a - V í dụ 1 Hình D.1b-Ví dụ 2 CHÚ THÍCH: Trong các hình trên, đường nét liền biểu diễn công thức hồi quy và đường nét đứt biểu diễn giới hạn dưới của độ tin cậy 95 % giá trị ước lượng nhiệt độ. Các hình được vẽ bằng chương trình cho trong Phụ lục E. Hình D.1 - Đồ thị độ bền nhiệt Bảng D.3 - Ví dụ đã gia công 3 - Các thử nghiệm phá hủy Ví dụ này nhằm minh họa các tính toán đặc trưng cho dữ liệu thử nghiệm phá hủy và liên quan đến một nhiệt độ thử nghiệm đơn lẻ. Dữ liệu từ tính toán này và các nhiệt độ thử nghiệm bổ sung sẽ được đưa vào một tính toán tương tự với tính toán trong ví dụ gia công 2 (Bảng D.2). Điểm cuối 70,0 288 336 432 624 720 P gh 139,5 121,9 101,2 77,8 69,6 125 109.3 99,5 74,6 69,4 120,8 98,3 98,4 71 , 4 67,2 112,7 96,5 92,4 68 , 2 60,4 112 93 78,1 60 , 5 59,4 n g 5 5 5 5 5 122,00 103,80 93 , 92 70 , 50 65,20 125,795 139,510 89,197 44,050 24,420 log 5,66296 5,817111 6,068426 6,43615 6,579251 n i 25 6,1128 91,084 b p -59,4937 a p 454,756 84,594 77,266 F 0,913 F 1 3 , 098 z gh 6 , 831151 6,689472 6,592851 6 , 567257 6,572528 6,587428 6 , 477685 5,564276 6 , 513469 6,569166 6,516832 6,292792 6,545787 6,459682 6,532187 6,380683 6,262536 6 , 444936 6,405895 6,41789 6,368917 6,203707 6 , 204574 6,27647 6,401081 Trong đồ thị hiển thị dữ liệu của ví dụ 3 dưới đây, đường thẳng đi qua các điểm E và E ’ chỉ thị điểm cuối được chọn. Các điểm D và D’ là hai điểm dữ liệu được chọn ngẫu nhiên, các đường thẳng song song với đường hồi quy cắt đường điểm cuối tại E và E’. Các điểm được đánh dấu khác trên đồ thị là điểm của nhóm giá trị đặc tính. Hình D.2 - Ví dụ 3 - Đồ thị đặc tính-thời gian (dữ liệu thử nghiệm phá hủy) Ngoại suy Trong tập hợp dữ liệu ở trên, nếu chỉ có sẵn dữ liệu cho thời gian lão hóa đến 624 h thì đường cong lão hóa sẽ không đi qua đường điểm cuối, vì 70,5 > 70,0. Trong trường hợp này, phép ngoại suy cần thiết sẽ như sau (70,5-70,0) / (122,0 - 70,5) = 0,0097 Điều này là được phép, với các hạn chế khác của 6.1.4.4. PHỤ LỤC E (tham khảo) CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH E.1 . Quy định chung Chương trình trên CD-ROM đi kèm để thực hiện các tính toán của tiêu chuẩn này được dùng kết hợp với hệ điều hành MSDOS hoặc hệ điều hành tương đương. Chế độ làm việc ưu tiên là hệ thống Windows 95 (hoặc mới hơn) trong một cửa sổ “DOS”. Nội dung của CD-ROM gồm các tệp: Annex E.doc Entry-3.bas, Entry-3.exe 216-3.bas 216-3.exe Test2.dta Cenex3.dta N3.dst Các tệp chương trình dựa trên ngôn ngữ văn bản (*.bas) được viết theo ngôn ngữ Basic gọi là “Quick Basic”. Chương trình có thể được biên tập nếu cần sử dụng hoặc bằng một trình soạn thảo hoặc bằng các chương trình “Quick Basic” QB45 hoặc QBX và được lưu dưới dạng các file ASCII có đuôi “.bas”. Sau đó chúng có thể được thừa hành sử dụng QB45 hoặc QBX hoặc biên dịch để thừa hành độc lập. Các tệp có thể thừa hành được tạo ra sẽ có đuôi “.exe” và có cùng tên với các tệp đuôi “.bas” Các tệp thừa hành này có thể phù hợp để thi hành trực tiếp trên DOS và cũng có thể được thi hành trên hệ điều hành Windows 95 hoặc mới hơn (ví dụ hệ điều hành Windows 98) bằng cách tạo một biểu tượng cho file đó và kích đúp vào biểu tượng đó. Nên đặt các tùy chọn tắt (short-cut) sao cho chương trình được chạy trong một cửa sổ thông thường (toàn màn hình). Để tạo một biểu tượng, trong trình duyệt Windows, nhấn chuột phải vào tên file vả chọn “Khởi tạo lối tắt - Create Shortcut’’ hoặc kéo thả chương trình vào màn hình nền. CHÚ THÍCH: Nếu không sửa đổi đáng kể thì không thể chạy các chương trình cơ sở trong môi trường “Visual Basic”. Mã chương trình trong hai file tách biệt, một file là bộ xử lý tính toán hiện thời và một file khác l à đường dẫn dữ liệu tới một file có định dạng phù hợp với việc thu nhận và xử lý từ file đầu tiên. Định dạng và cấu trúc hiện thời của các file này được mô tả ở phần kế tiếp và nội dung hiện thời của các file sử dụng trong các ví dụ đã gia công được đưa ra trong phần tiếp sau. E.1.1. 216-3.bas (hoặc .exe) Chương trình yêu cầu dữ liệu cần được đưa vào ở dạng file ASCII đạt được khi sử dụng chương trình kết hợp với Entry-3.bas đã mô tả dưới đây. Các thử nghiệm thống kê và phân tích dữ liệu theo tiêu chuẩn này được thực hiện và các kết quả được báo cáo ở định dạng thích hợp. Báo cáo được ghi dưới dạng file văn bản có đuôi “.rep” mà có thể được biên tập trong một chương trình xử lý dạng word. Các tham số kết quả như yêu cầu để tính toán RTE được tự động đưa vào một file có cùng tên với file dữ liệu thực nghiệm và có đuôi “.int”. E.1.2. Entry-3.bas (hoặc .exe ) Dữ liệu thu được khi sử dụng các quy trình thiết lập trong tiêu chuẩn này được đưa vào theo các chỉ dẫn trên màn hình để tạo ra một file dữ liệu. Các file có đuôi “.dta” và “.dst” được ưu tiên sử dụng cho dữ liệu thử nghiệm kiểm chứng hoặc thử nghiệm không phá hủy và dữ liệu thử nghiệm phá hủy tương ứng. Dữ liệu trong các file đi kèm có thể được in ra và sử dụng để hiểu rõ về chương trình vào dữ liệu . Các thử nghiệm thống kê được sử dụng trong các tính toán (F và t) được thực hiện với các giá trị của các hàm số thống kê thu được từ nhiều thuật toán xấp xỉ rất đơn giản. Chúng có thể có sai số 1 % hoặc 2 %. Sai số này có thể cải thiện đáng kể khi sử dụng các thuật toán chính xác, nhưng phải thêm vài trang mã máy tính. Các chương trình con tiện dụng (trong FORTRAN, Pascal hoặc C) được nêu trong tài liệu tham khảo [2], các chương trình con của FORTRAN được nhận thấy là rất dễ dàng để thích ứng. Để cho phép kiểm tra mã máy tính một cách dễ dàng, cung cấp ba file dữ liệu dạng bảng. Các file này được đưa vào bằng cách sử dụng một trình biên tập văn bản, mỗi số trên mỗi dòng có một ngăn trả về (vào) ở cuối mỗi dòng, không có dòng trống. Hai bộ dữ liệu đầu tiên là những bộ được dùng cho các ví dụ đã gia công (1) v à (2). Bộ dữ liệu thứ ba (N3.dst) là bộ dùng cho dữ liệu thử nghiệm phá hủy. Trong bộ thứ ba, dữ liệu được chọn là một vùng tuyến tính được chỉ ra trong báo cáo mẫu thử đã cung cấp. E.2. Cấu trúc các file dữ liệu được sử dụng bằng chương trình Đọc Bảng E.1 cùng với thủ tục con NDEntry trong file Entry.bas và danh sách các ký hiệu trong 3.2. File bao gồm một loạt các con số, với chỉ một giá trị trên mỗi dòng của file. Bảng E.1 - Dữ liệu thử nghiệm không phá hủy Dòng Hạng mục Ký hiệu 1 Số các nhiệt độ k 2 Số lượng mẫu thử lớn nhất tại nhiệt độ bất kỳ 3 Nhiệt độ lão hóa ban đầu 4 Số lượng mẫu thử tại nhiệt độ m 1 5 Số thời gian đến điểm cuối đã biết ở n 1 6 đến 5+ n 1 Thời gian đến điểm cuối ở 6 + n 1 Nhiệt độ lão hóa lần hai Số lượng mẫu thử được lão hóa tại m 2 Số các thời gian đã biết tại n 2 n 2 dòng chứa thời gian đến điểm cuối Nhiệt độ lão hóa lần ba, v.v... Đọc Bảng E.2 cùng với thủ tục con DestEntry trong file Entry.bas và danh sách các ký hiệu trong 3.2. Bảng E.2 - Dữ liệu thử nghiệm phá hủy Dòng Mục Ký hiệu 1 Số các nhiệt độ lão hóa k 2 Số lượng lớn nhất thời gian lão hóa tại nhiệt độ bất kỳ 3 Số lượng lớn nhất các mẫu thử lão hóa trong nhóm bất kỳ 4 Nhiệt độ lão hóa lần đầu 5 Số các nhóm được lão hóa tại 6 Thời gian lão hóa cho nhóm đầu tiên tại 7 Số các mẫu thử được lão hóa trong nhóm này 8 và sau đ ó Gi á trị đặc tính cho các mẫu thử trong nhóm này Thời gian lão hóa cho nhóm kế tiếp Số mẫu thử được lão hóa trong nhóm này Giá trị đặc tính cho các mẫu thử trong nhóm này Thời gian lão hóa cho nhóm kế tiếp Số lượng mẫu thử được lão hóa trong nhóm này Giá trị đặc tính cho các mẫu thử trong nhóm này v.v... Nhiệt độ lão hóa lần hai Số các nhóm được lão hóa tại Thời gian lão hóa cho nhóm thứ nhất tại Số lượng mẫu thử được lão hóa trong nhóm này Giá trị đặc tính cho các mẫu thử trong nhóm này Thời gian lão hóa cho nhóm kế tiếp Số lượng mẫu thử được lão hóa trong nhóm này Giá trị đặc tính cho các mẫu thử trong nhóm này v.v... Nhiệt độ lão hóa lần ba, v.v... E.3 . Các file dữ liệu cho chương trình máy tính Các trang dưới đây biểu diễn cấu trúc file cho dữ liệu của các ví dụ 1 và 2 và một file dữ liệu hoàn chỉnh cho một thử nghiệm phá hủy (được gọi là Material N3). Các kết quả đã tính toán cũng được đưa ra. Các file dữ liệu ở định dạng đã được chuẩn bị bằng chương trình Entry.bas ở trên nhưng cũng có thể được chuẩn bị sử dụng một trình biên tập văn bản. Vật liệu: ống lót Cenex 3 Tên file: ex-1.dta. Thời gian ước lượng: 20 000 02-27-1995 Đặc tính thử nghiệm: Thử nghiệm kiểm chứng điện áp Độ phân tán dữ liệu rất lớn không đáng kể, đã được bù TI (HIC): 221,5 (11,5) TC 214,6 Chi bình phương = 0,56 (2 DF) F = 0,610: F(0,95, 1,46) = 4,099 Thời gian đến điểm cuối Nhiệt độ 240 Số lượng mẫu 21, số thời gian 11 Thời gian 1764 2772 2772 3780 4284 4284 4284 5292 7308 7812 7812 Nhiệt độ 260 Số lượng mẫu 21, số thời gian 18 Thời gian 756 924 924 1176 1176 2184 2520 2856 2856 3192 3192 3964 4872 5208 5544 5880 5880 5880 Nhiệt độ 280 Số lượng mẫu 21, số thời gian 20 Thời gian 108 252 324 324 468 612 684 756 756 828 828 972 1482 1596 1932 1932 2100 2268 2604 2772 File dữ liệu Cenex3.dta (ví dụ 1) Dữ liệu ở cuối mỗi cột đ ược nối sang cột tiếp theo, không ngắt quãng. 3 924 324 21 1176 324 240 1176 468 21 2184 612 11 2520 684 1764 2856 756 2772 2856 756 2772 3192 828 3780 3192 828 4284 3864 972 4284 4872 1428 4284 5208 1596 5292 5544 1932 7308 5880 1932 7812 5880 2100 7812 5880 2268 260 280 2604 21 21 2772 18 20 756 108 924 252 Vật liệu: Chất tương tự nhựa thông tổng hợp nhân tạo chưa xác định Tên file: test2 Thời gian ước lượng: 20 000 12-02-1991 Đặc tính thử nghiệm: Tổn hao khối lượng Độ không tuyến tính nhỏ, đã được bù TI (HIC): 163 , 4 (11,4) TC 158,7 Chi bình phương = 0,48 ( 2 DF) F = 5,223 : F(0,95, 1, 12) = 4,743 Thời gian đến điểm cuối Nhiệt độ 180 Thời gian 7410 6610 6170 5500 8910 Nhiệt độ 200 Thời gian 3200 2620 2460 2540 3500 Nhiệt độ 220 Thời gian 1100 740 720 620 910 File dữ liệu test2.dta (ví dụ 2) 3 5 180 200 220 5 5 5 5 5 5 7410 3200 1100 6610 2620 740 6170 2460 720 5500 2540 620 8910 3500 910 Vật liệu: Ny lông N3 nhiều lớp Tên file: n3.dst Thời gian ước lượng: 20 000 12-02-1991 Đặc tính thử nghiệm: Độ bền tác động kéo (điểm cuối 30) TI (HIC): 113,8 (12,4) TC 112,4 Chi bình phương = 42,63 (3 DF) F = 1,772 : F(0,95, 2, 101) = 2,975 Nhiệt độ 180 Nhiệt độ 165 Thời gian Các giá trị đặc tính Thời gian Các giá trị đặc tính 312 70,1 68,5 58,8 68,0 60,5 528 70 , 9 56,5 70,9 74,5 65,6 432 42,6 62,0 62,3 68,9 69,8 840 62,2 46,6 46 , 0 57,4 48,8 576 39,5 45,4 36,7 43,7 47,4 1176 9,1 39,7 42,5 45,6 54,4 696 39,0 40,3 35 , 4 26,0 35,1 1274 33,0 33,1 37,6 54,9 39,2 744 31,2 32,4 34,3 32,4 31,8 1344 32,7 38,8 33,1 33,9 34,8 840 36,9 29,6 18,9 26,2 30,1 1512 23,4 31,7 32,5 25,7 25,8 888 32,5 27,5 58,9 19,4 37,7 1680 21,6 26,0 25,6 21,2 25,8 Chọn thời gian từ 432 đến 840 1848 21 , 6 22,1 25,8 20,9 19,6 F = 0,529 : F(0,95, 3, 20) = 3,062 Chọn thời gian từ 528 đến 1 848 F = 0,278 : F(0,95 , 6, 32) = 2,532 Nhiệt độ 150 Nhiệt độ 135 Thời gian Các giá trị đặc tính Thời gian Các giá trị đặc tính 984 83,4 83,4 82,6 81 , 3 82,6 3216 45,2 71 , 0 73,6 72,3 1680 71,0 71,8 74,8 71,0 68,8 4728 49,9 70,6 66,7 63,5 59,2 2160 49,8 54,2 54,2 48,6 43,6 5265 30,5 33,7 49,1 50,2 55,3 2304 52,4 50,1 47,1 37,5 42,4 6072 35,4 37,7 37,7 37,3 39,0 2685 29,6 37,4 34,1 39,0 35,3 7440 16,1 17,6 19,4 20,9 17,4 3360 39,5 37,8 27,8 36,3 26,9 7752 21 , 3 20,9 20,2 21,6 18 , 9 8088 19,7 18,9 18,9 18,5 18,5 Chọn thời gian từ 1680 đến 2 685 F = 0,342 : F(0,95, 2, 16) = 3,526 Chọn thời gian từ 4 728 đến 7 740 Không cắt qua đường điểm cuối: ngoại suy 0,140 F = 2,126 : F(0,95, 2, 16) = 3,526 Điểm cuối = 30 File dữ liệu n3.dst: file được tạo ra từ chương trình Entry.bas 4 56,5 82,6 55,3 8 70 , 9 81 , 3 6073 5 74,5 82 , 6 5 180 65 , 6 1680 35 , 4 7 840 5 37 , 7 312 5 71 , 0 37,7 5 62,2 71,8 37 , 3 70,1 46,6 74,8 39 , 0 68,5 46 , 0 71 , 0 7440 58,8 57,4 68,8 5 68,0 48,8 2160 16,1 60,5 1176 5 17 , 6 432 5 49,8 19 , 4 5 9 , 1 54 , 2 20 , 9 42 , 6 39 , 7 54 , 2 17,4 62,0 42,5 48,6 7752 62,3 45 , 6 43 , 6 5 68 , 9 54,4 2304 21,3 69,8 1274 5 20 , 9 576 5 52,4 20,2 5 33,0 50,1 21,6 39,5 33 , 1 47,1 18,9 45 , 4 37,6 37 , 5 8088 36 , 7 54,9 42,4 5 43,7 39,2 2685 19,7 47,4 1344 5 18,9 696 5 29,6 18,9 5 32,7 37,4 18,5 39,0 38,8 34 , 1 18,5 40,3 33 , 1 39,0 30 35,4 33 , 9 35,3 26,0 34,8 3360 35,1 1512 5 744 5 39 , 5 5 23,4 37 , 8 31,2 31,7 27 , 8 32,4 32 , 5 36 , 3 34,3 25,7 26,9 32,4 25 , 8 135 31,8 1680 7 840 5 3216 5 21,6 4 36,9 26,0 45,2 29,6 25,6 71,0 18,9 21,2 73,6 26,2 25 , 8 72 , 3 30 , 1 1848 4728 888 5 5 5 21,6 49,9 32,5 22,1 70 , 6 27,5 25,8 66,7 58,9 20,9 63,5 19,4 19,6 59,2 37 , 7 150 5265 165 6 5 8 984 30,5 528 5 33 , 7 5 83,4 49 , 1 70,9 83 , 4 50 , 2 E.4. Đồ thị và các file đầu ra Chương trình 216-3 tạo ra hai file đầu ra. File thứ nhất (đuôi file “.rep”) có định dạng của dữ liệu đầu vào và báo cáo dưới dạng yêu cầu của tiêu chuẩn này. File thứ hai (đuôi “.int”) gồm các dữ liệu trung gia được yêu cầu trong IEC 60216-5 [3] để tính RTE, trong trình được quy định bởi IEC 60216-5, có thể đọc bằng chương trình máy tính của tiêu chuẩn đó. E.4.1. Đồ thị độ bền nhiệt Đồ thị độ bền nhiệt được biểu diễn ở dạng các đồ thị mà có thể sao chép vào hồ sơ của Windows (xem dưới đây). Sau đó đồ thị có thể được nhập vào chương trình Windows khác (như một bộ xử lý word) theo cách thông thường. Các đồ thị dùng cho các vật liệu có các đặc tính lão hóa khác nhau được tạo ra với các thang nhiệt độ tương th í ch, mỗi đồ thị tồn tại thực tế một “cửa sổ” có chiều rộng cố định trong một thang đo nghịch đảo nhiệt độ tuyệt đối dài vô hạn. E.4.2. Sao chép các đồ thị sang các báo cáo xử lý dạng word Khi trong một báo cáo yêu cầu có các đồ thị thì chương trình xử lý word nên được bắt đầu trước chương trình 216-3 mà được cài để chạy trong một cửa sổ DOS. Tuy các đồ thị được hiển thị toàn màn hình nhưng có thể tự động ra khỏi và quay lại một cửa sổ DOS (dạng văn bản). Khi hiển thị đồ thị, đồ thị này được sao chép vào hồ sơ của Windows bằng cách nhấn nút Print Screen hoặc ALT + Print Screen (ALT + Print Screen sao chép cửa sổ kích hoạt; Print Screen sao chép màn hình kích hoạt). Sau đó bộ xử lý word có thể được đưa tới màn hình bằng cách nhấn ALT + Esc hoặc ALT + Tab lặp lại nhiều lần, nếu cần. Tiếp theo hoàn thành việc chuyển đổi bằng bảng chức năng Edit/Paste Special/ Device Independent Bitmap . Không sử dụng phím tắt Control +V, vì điều này sẽ chèn đồ thị ở định dạng không thuận tiện (thay đổi này là một quá trình rất dài dòng). Đồ thị có thể được biên soạn theo cỡ và vị trí theo cách thông dụng. Hình ảnh không mong muốn nhìn chung có thể được loại bỏ bằng chức năng crop trên thanh công cụ đồ họa. Sau đó quay tr ở về chương trình 216-3 được thực hiện từ nhãn 216-3 trên thanh công cụ Windows hoặc bằng cách nhấn ALT+Tab hoặc ALT Esc (lặp lại). File báo cáo *.rep có thể được nhập trực tiếp v à o báo cáo bộ xử lý word và được biên tập hoặc định dạng theo cách thông dụng. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] SAW, J.G., Estimation of the normal population parameters given a singly censored sample , Biometrika 46, 150, 1959 (Ước lượng các thông số phổ biến thông thường cho trước một ví dụ đã kiểm duyệt từng phần) [2] PRESS, W.H. et al., Numerical recipes , bản dịch FORTRAN, Cambridge University Press, Cambridge 1989 (Các phương pháp số hóa) . [3] IEC 60216-5, Electrical insulating materials - Thermal enclosure properties - Part 5: Determination of relative thermal endurance index (RTE) of an insulating material (Vật liệu cách điện - Đặc tính độ bền nhiệt - Phần 5: Xác định ch ỉ số độ bền nhiệt tương đối (RTE) của vật liệu cách điện). MỤC LỤC Lời nói đầu 1. Phạm vi áp dụng 2. Tài liệu viện dẫn 3. Thuật ngữ, định nghĩa, ký hiệu và các từ viết tắt 4. Nguyên tắc tính toán 5. Yêu cầu và khuyến cáo cho các tính toán hợp lệ 6. Quy trình tính toán 7. Tính toán và yêu cầu đối với các kết quả 8. Báo cáo thử nghiệm Phụ lục A (quy định) - Lưu đồ các quyết định Phụ lục B (quy định) - Bảng các quyết định Phụ lục C (tham khảo) - Bảng thống kê Phụ lục D (tham khảo) - Các ví dụ đã gia công Phụ lục E (tham khảo) - Chương trình máy tính Thư mục tài liệu tham khảo