TCVN8048-5:2009

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8048-5:2009 (ISO 3132 : 1975) về Gỗ - Phương pháp thử cơ lý - Phần 5: Thử nghiệm nén vuông góc với thớ TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8048- 5 : 2009 GỖ - PHƯƠNG PHÁP THỬ CƠ LÝ - PHẦN 5: THỬ NGHIỆM NÉN VUÔNG GÓC VỚI THỚ Wood - Physical and mechanical methods of test - Part 5: Testing in compression perpendicular to grain 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này qu y định phương pháp thử nghiệm gỗ khi nén vuông góc với thớ để xác định giới hạn tải trọng tác dụng lên toàn bộ bề mặt (xuyên tâm hoặc tiếp tuyến) của mẫu thử (cường độ qu y ước cực đại). 2. Tài liệu viện dẫn C á c tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chu ẩ n này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên b ả n mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 8044 : 2009 (ISO 3129 : 1975) Gỗ - Phương pháp lấy mẫu và yêu cầu chung đối với các phép thử cơ lý. TCVN 8048-1 : 2009 (ISO 3130 : 1975) Gỗ - Phương pháp thử cơ lý - Phần 1: Xác định độ ẩ m cho các phép thử cơ lý. 3. Nguyên tắc Từ biểu đồ biến dạng và tải trọng, xác định tung độ của điểm mà tiếp tuyến của góc tạo bởi tiếp tuyến đường cong với trục tải trọng là lớn hơn 50 % so với gi á trị trong phần tiếp tuyến của biểu đồ. Tính ứng suất tại tải trọng tương ứng với tung độ. 4. Thiết bị, dụng cụ 4.1. Máy nén c ó khả n ă ng ghi tải trọng chính xác đến 50 N/mm và đồng h ồ ghi biến dạng của mẫu thử chính xác đến 0,01 mm/mm. Trong trường hợp máy nén không được trang bị bộ ghi kèm theo, thì sử dụng máy nén đo tải trọng ch í nh xác đến 1 % và thiết bị đo bi ế n dạng của mẫu thử ch í nh xác đến 0,01 mm. 4.2. Máy gia tải đ ồ ng đều bao gồm hai tấm ép bằng thép t ô i, ti ế p xúc v ớ i các bề mặt chỏm cầu. 4.3. Dụng cụ đo c ó khả năng xác định c á c kích thước của mẫu thử chính xác đ ế n 0,1 mm. 4.4. Dụng cụ xác định độ ẩm theo TCVN 8048-1 (ISO 3130). 5. Chuẩn bị mẫu thử 5.1. Tạo mẫu thử hình lăng trụ có mặt cắt h ì nh vuông kích thước 20 mm và chiều dài dọc thớ từ 30 mm đến 60 mm. Khi ti ế n hành thử gỗ có các vòng năm rộng hơn 4 mm, có thể tăng các k í ch t hước mặt cắt lên sao cho mẫu thử c ó số vòng năm không í t hơn 5 vòng. 5.2. Việc chu ẩ n bị mẫu thử, xác định độ ẩ m và số lượng các mẫu th ử thực hiện theo TCVN 8044 (ISO 3129). 6. Cách tiến hành 6.1. Đo chiều rộng (theo hướng tiếp tuy ế n đối với nén xuyên tâm hoặc theo hướng xuy ê n tâm đối với nén tiếp tuyến) và chi ề u d ài c á c mẫu thử dọc theo các trục đối xứng của mẫu, chính xác đến 0,1 mm. 6.2. Sử dụng máy gia tải đồng đều (4.2) để truyền tải lên m ẫ u thử. Tốc độ thử (tốc độ gia tải không đổi hoặc tốc độ di chuyển của đầu gia t ả i không đổi) ph ả i đảm bảo sao cho giới hạn (cường độ qu y ước cực đại) đạt được trong khoảng thời gian (1,5 ± 0,5) min kể từ khi bắt đầu gia t ả i. 6.3. Khi máy nén không c ó bộ phận ghi k ế t quả, xác định độ biến dạng của mẫu thử b ằ ng đồng h ồ hiện số có độ chính xác 0,01 mm tại các khoảng tăng tải trọng bằng nhau. Khoảng này phải nhỏ hơn ít nh ấ t 10 lần so với giới hạn t ả i trọng tương ứng qu y định. Đối với gỗ m ề m có thể áp dụng kho ả ng tăng tải trọng bằng 250 N và đối với gỗ cứng áp dụng khoảng tăng tải trọng bằng 400 N. 6.4. Tiến hành thử liên tục đ ế n khi vượt được giới hạn qu y định (cường độ cực đại qu y ước). Đi ề u đó có thể quan sát tr ê n biểu đồ của máy nén hoặc khi nhận th ấ y sự tăng đáng kể v ề tốc độ biến dạng của mẫu thử. 6.5. Sau khi kết thúc phép thử, nếu cần thì xác định độ ẩm t heo TCVN 8048-1 (ISO 3130). Lấy phần mẫu dài bằng (25 ± 5) mm ở giữa của m ẫ u đã thử để xác định độ ẩ m. Để xác định độ ẩm trung b ì nh, ch ỉ cần sử dụng một số mẫu th ử tối thiểu, số lượng này được tính theo TCVN 8044 (ISO 3129). 7. Tính toán và biểu thị kết quả 7.1. T ả i trọng tương ứng với giới hạn quy định (cường độ cực đại qu y ước) được xác định từ biểu đồ của lực nén vuông góc với thớ gỗ theo tung độ của điểm m à tiếp tuyến của góc tạo b ở i tiếp tuyến đường cong với trục t ả i trọng là lớn hơn 50 % so với giá trị trong phần tiếp tuyến của biểu đồ. Khi máy nén không c ó bộ phận ghi kết quả thì phải vẽ đồ thị, sử dụng thang đo không lớn hơn 50 N/mm trên các trục tải trọng (tung độ) và không lớn hơn 0,01 mm/mm đối với biến dạng trục (tọa độ vuông góc Đề-các-tơ). 7.2. Giới hạn độ bền nén vuông góc với thớ gỗ, s y W (cường độ cực đại qu y ước) t í nh theo megapascal, tại độ ẩ m W tại thời điểm thử, tính theo công thức: trong đó: P l à tải trọng tương ứng với giới hạn nén vuông góc v ớ i thớ (cường độ cực đại qu y ước), tính bằng Niutơn; a và I là chiều rộng và chiều dài của mẫu thử, t í nh bằng milimét. Biểu thị kết qu ả chính xác đến 0,1 MPa. 7.3. Khi cần phải hiệu ch ỉ nh giới hạn độ b ề n nén vuông góc với thớ gỗ, s y W (cường độ cực đại qu y ước) về độ ẩ m 12 %, chính xác đến 0,1 MPa, áp dụng công thức sau: s y 12 = s y W [1 + a ( W - 12)] trong đó: a là hệ số hiệu ch ỉ nh độ ẩm rút ra từ thực nghiệm; W là độ ẩm của gỗ t í nh theo TCVN 8048-1 ( ISO 3130). 7.4. Kết quả giới hạn độ bền nén (cường độ cực đại qu y ước) của mẫu th ử được c ắ t từ t ấ m gỗ đã chọn được tính với độ chính xác đến 0,1 MPa là trung bình số học của các kết quả th ử của từng mẫu thử. 8. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo th ử nghiệm phải ít nhất bao gồm các thông tin sau: a) viện dẫn tiêu chu ẩ n này; b) các thông tin chi tiết về mẫu thử; c) chiều dài của mẫu thử; d) các chi tiết theo Điều 8 của TCVN 8044 (ISO 3129); e) các kết quả thử tính theo Điều 7 và các giá trị thống kê của các kết quả; f) giá trị của hệ số a dùng để đi ề u chỉnh kết quả thử về độ ẩm 12 %; g) ngày thử nghiệm; h) tên tổ chức tiến hành thử nghiệm.