TCVN10414:2014

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10414:2014 (ISO 10519:1997) về Hạt cải dầu - Xác định hàm lượng clorophyl - Phương pháp đo phổ TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 10414:2014 ISO 10519:1997 HẠT CÓ DẦU - XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG CLOROPHYL - PHƯƠNG PHÁP ĐO PHỔ Rapeseed - Determination of chlorophyll content - Spectrometric method Lời nói đầu TCVN 10414:2014 hoàn toàn tương đương với ISO 10519:1997; TCVN 10414:2014 do Ban kỹ thuật tiêu chu ẩ n quốc gia TCVN/TC/F2 Dầu mỡ động vật và thực vật biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. HẠT CÓ DẦU - XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG CLOROPHYL - PHƯƠNG PHÁP ĐO PHỔ Rapeseed - Determination of chlorophyll content - Spectrometric method 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này quy định phương pháp đo phổ để xác định hàm lượng clorophyl của hạt cải dầu. Phương pháp n à y không áp dụng để xác định clorophyl trong dầu. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện d ẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn n à y. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi n ă m công bố thì áp dụng phiên b ả n được nêu. Đối với các t à i liệu viện d ẫ n không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 7151:2002 (ISO 648:1977) Dụng cụ th í nghiệm bằng thủy tinh - Pipet một mức ISO 664:1990 1) , Oilseeds - Reduction o f laboratory sample to test sample (Hạt có dầu - Phương pháp lấy mẫu thử từ mẫu phòng thử nghiệm) ISO 665:1977 2) , Oilseeds - Determination of moisture and volatile matter content (Hạt có dầu - Xác định độ ẩ m và hàm lượng chất bay hơi) 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn này, sử dụng thuật ngữ và định nghĩa sau: 3.1 . Hàm lượng clorophyl (chlorophyll content) Phần kh ố i lượng của các chất trong mẫu có dải h ấ p thụ ở bước s ó ng xấp xỉ 665 mm, được xác định trong các điều kiện quy định trong tiêu chu ẩ n này và được đo dưới dạng clorophyl A. CHÚ THÍCH H à m lượng clorophyl được biểu thị bằng miligam tr ê n kilogam. 4. Nguyên tắc Chiết phần mẫu thử trong thiết bị thích hợp với dung môi chiết quy định. Xác định hàm lượng clorophyl của dung dịch chiết được bằng phương pháp đo phổ. 5. Thuốc thử Chỉ sử dụng các thuốc thử loại tinh khiết phân tích trừ khi có quy định khác. 5.1 . Dung môi chiết Chuyển 100 ml etanol khan vào cốc có mỏ 500 ml. Thêm vào cốc có mỏ 300 ml iso-octan (2,2,5-trimetylpentan) khan hoặc n -heptan kỹ thuật khan hoặc ete dầu mỏ khan (các thành phần cơ bản gồm các hydrocacbon C 7 , với dả i sôi trong khoảng từ 90 °C đến 100 °C). 6. Thiết bị, dụng cụ Sử dụng các thiết bị, dụng cụ thông thường củ a phòng thử nghiệm và cụ thể như sau. 6.1 . C â n ph â n tích , có thể cân chính xác đến 0,001 g. 6.2 . Máy nghi ề n cơ học , kiểu lư ỡ i d ao hoặc kiểu xay cà phê hoặc tương đương. 6.3 . Máy nghiền tinh cơ học , (xem Hình 1), gồm các ống thép không g ỉ có thể tích 50 ml có thể đậy kín, các vòng bi bằng thép không g ỉ ( Æ 16 mm) và một dụng cụ lắc ngang các ống đã đóng k í n ở tần số 240 min -1 với khoảng cách dịch chuyển ngang là 3,5 cm, hoặc máy nghi ề n bi Dangoumau 3) . Hình 1 - Máy nghiền tinh c ơ học 6.4 . Giấy lọc , tốc độ trung b ì nh, gấp nếp hình chữ V. 6.5 . Máy đo phổ (tốt nhất là loại quét bước sóng), th í ch hợp để đo độ hấp thụ trong khoảng 600 nm v à 700 nm với chiều rộng dải phổ l à 2 nm. 6.6 . Cuvet quang học , có chi ề u dài đường quang ít nhất l à 1 cm. 6.7 . Pipet , dung tích 30 m l , tuân theo các yêu c ầ u loại A c ủ a TCVN 7151 (ISO 648) hoặc thiết bị phân phối lặp đi lặp lại có khả năng phân phối 30 ml với sai số ít hơn 1 %. 6.8 . Ống trao đ ổ i , dung tích 20 ml, có nắp đậy. 7. Lấy mẫu Việc lấy mẫu không quy đ ị nh trong tiêu chuẩn này. Nên lấy mẫu theo phương pháp nêu trong TCVN 8946 (ISO 542). Điều quan trọng là mẫu gửi đến phòng thử nghiệm phải đúng mẫu đại diện và không bị thay đ ổ i hoặc hư h ỏ ng trong quá tr ì nh bảo quản hoặc vận chuyển. 8. Chuẩn bị mẫu thử Chu ẩ n bị mẫu thử theo ISO 664 từ mẫu phòng thí nghiệm nhận được sau khi tách tạp chất. Giảm nguy cơ các chất màu clorophyl bị phá hủy bằng cách làm khô hạt có h à m lượng ẩm lớn hơn 10 % (khối lượng) trong 12 h ở 45 °C để giảm độ ẩ m xuống 10 % (khối lượng) hoặc ít hơn. Chuyển 50 g mẫu thử vào máy nghiền cơ học (6.2) v à nghiền để thu được sản phẩm nghiền đồng nhất. Nếu sử dụng máy nghiền nh ỏ như máy xay cà phê, nghiền một số phần mẫu thử 10 g và sau đó gộp lại và trộn kỹ các phần mẫu đã nghiền. 9. Cách tiến hành 9.1 . Ph ầ n mẫu th ử Cân 2 g mẫu thử (Điều 8), chính xác đến 0,001 g, cho vào ống thép không g ỉ hoặc bình chiết của máy nghiền bi Dangoumau (6.3). 9.2 . Chiết 9.2.1 . Dùng pipet (6.7), thêm 30 ml dung môi chiết (5.1) cho vào ống hoặc bình. Nếu sử dụng ống, thêm ba viên bi thép không gỉ và lắc trong 1 h. Đối với máy nghiền bi Dangoumau, thêm ít nhất bốn viên bi thép cỡ vừa vào b ì nh và chiết trong 20 min. 9.2.2 . Để dịch chiết lắng 10 min và sau đó gạn một lượng vừa đủ dịch chiết qua giấy lọc (6.4) cho vào ống trao đổi (6.8) để đ ổ vào cuvet quang học (6.6). Đậy chặt ống nghiệm càng nhanh c à ng tốt để giảm thiểu sự bay hơi. CHÚ THÍCH Sự có mặt c ủ a nhiều hơn một pha trong dung m ô i chiết cho th ấ y độ ẩ m b ị vượt quá mức trong m ẫ u [m ẫ u ph ả i chứa độ ẩ m nhỏ hơn 10 % (khối lượng) ] hoặc trong dung môi (phải là dạng khan). 9.3 . Phép xác định Chuyển dịch chiết đ ã lọc vào cuvet (6.6) và đo độ hấp thụ bằng m á y đo ph ổ (6.5) ở bước sóng 665 nm, 705 nm v à 625 nm (số đọc ở 705 nm và 625 nm được sử dụng để tính hiệu chính nền). 10. Biểu thị kết quả Hàm lượng clorophyl, w , tính bằng miligam trên kilogam sản phẩm đ ã nhận được, tính theo công thức: Trong đó: A corr (độ hấp thụ hiệu chính) tính bằng A 665 - ( A 70 5 + A 625 )/ 2 ; A 665 là độ hấp thụ ở bước sóng 665 mm; A 705 là độ h ấ p thụ ở bước sóng 705 mm; A 6 25 l à độ hấp thụ ở bước sóng 625 mm; k là h ằ ng số, bằng 13; l là chiều d à i đường quang của cuvet quang học, tí nh bằng centimet (cm); m là khối lượng của phần mẫu th ử , t í nh bằng gam (g); V l à thể t í ch của dung môi được thêm vào ống (9.2.1), tính bằng mililit (ml). Đưa v à o công thức t í nh toán hàm lượng ẩ m của mẫu nếu muốn biểu th ị hàm lượng clorophyl tương ứ ng với sản phẩm khô, được xác định theo ISO 665. 11. Độ chụm Cá c chi tiết của phép thử liên phòng thử nghiệm về độ chụm c ủ a phương pháp được đưa ra trong Phụ lục A. Các giá trị thu được từ phép thử liên phòng thử nghiệm này có thể không áp dụng được cho các d ả i nồng độ và các chất nền khác với các giá tr ị đ ã nêu . 11.1 . Độ lặp lại Chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả thử đơn lẻ độc lập, khi sử dụng cùng một phương pháp, trên cùng một mẫu th ử , tiến hành trong một phòng thử nghiệm do cùng một người thực hiện, sử dụng cùng thiết bị trong một khoảng thời gian ngắn, không được qu á 10 % trung bình cộng của hai kết quả. 11.2 . Độ tái lập Chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả thử riêng rẽ thu được khi s ử dụng cùng phư ơ ng pháp, tiến hành thử trên vật liệu th ử giống hệt nhau, trong các phòng thử nghiệm khác nhau, do những người khác nhau thực hiện, sử dụng các thiết bị khác nhau, không được quá 20 % trung b ì nh cộng c ủ a hai kết qu ả. 12. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải ghi rõ: - phương pháp lấy mẫu đã thực hiện, nếu biết, - phương pháp thử đã s ử dụng, - các kết qu ả thu được, và - nếu độ lặp lại được kiểm tra th ì nêu kết quả cuối cùng thu được. Báo cáo cũng phải đề cập đến tất cả các chi tiết thao tác không qui định trong tiêu chuẩn này, cùng với mọi chi tiết bất thường khác có thể ả nh hư ở ng tới kết quả. Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm mọi thông tin cần thiết đ ể nhận biết đầy đ ủ về mẫu thử. PHỤ LỤC A (tham kh ả o) Các kết quả phép thử liên phòng thử nghiệm Phép th ử l iên phòng th ử nghiệm thực hiện bởi 16 phòng th í nghiệm theo ISO 5725 4) . Các giá trị v à độ lặp lại và độ tái lập được đưa ra trong B ả ng A.1. Bảng A.1 - Các kết qu ả th ố ng kê c ủ a phép thử nghiệm liên phòng Thông số Mẫu 1) A B C D E F H I J Trung b ì nh Số lượng p hò ng thử nghiệm tham gia 16 16 16 16 16 16 16 16 16 Số lượng phòng ngoại lệ 2) 1 1 1 1 1 1 1 1 4 G i á trị t rung b ì nh, mg/kg 25,8 31,0 40,4 49,8 75,7 82,9 10,5 20,4 31 , 2 Độ lệch chu ẩ n lặp lại , s r , mg/kg 1 , 13 1,47 1,45 1,75 2,74 2 , 99 0 , 49 0 , 68 0 , 99 Độ lệch chu ẩ n tái lập, s R , mg/kg 1,93 2,15 3,02 3,44 4 , 9 5,68 1,02 1 , 63 2 , 19 Hệ số biến thiên l ặ p lại, % 4,39 4,76 3,59 3,52 3 , 62 3,61 4,66 3,35 3,16 3 , 85 Hệ số biến thi ê n tái lập , % 7,47 6,94 7,49 6,91 6,47 6 , 85 9 , 79 8,00 7,04 7 , 44 Giới hạn lặp lại, r , mg/kg 3 , 17 4,13 4,06 4,90 7,68 8 , 38 1,38 1,93 2,79 Giới hạn tái lập , R , mg/kg 5 , 39 6 , 03 8,47 9 , 63 13,71 15,90 2,89 4 , 61 6 , 21 Độ lặp lại ( r ) , % 12 , 3 13 , 3 10 , 1 9 , 9 10 , 1 10 , 1 13,1 9 , 5 8 , 9 10 , 81 Độ tái lập ( R ), % 20,9 19 , 4 21 19,3 18,1 19,2 27,5 22,5 19,9 20 , 88 1) Từ mẫu A đến mẫu E được nghiên c ứ u từ n ă m 1992; các mẫu F đ ế n H được nghiên cứu t ừ năm 1990. A : 25 mg/kg clorophyl D: 50 mg/kg clorophyl H: 10 mg/kg clorophyl B: 30 mg/kg clorophyl E: 75 mg/kg clorophyl I : 20 mg/kg clorophyl C : 40 mg/kg clorophyl F: 80 mg/kg clorophyl J: 30 mg/kg clorophyl 2) một phòng th í nghiệm trong các nghi ê n cứu b ị loại ra vì không thực hiện đúng phương pháp. Với mẫu J, th ê m ba phòng th í nghiệm bị loại vì chênh lệch giữa hai giá trị lớn hơn 3 mg/kg THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 8946:2011 (ISO 542:1990) Hạt có dầu - Lấy mẫu [2] TCVN 6910-1:2001 (ISO 5725-1:1994), Độ ch í nh xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết qu ả đo. Phần 1: Nguyên tắc và định nghĩa chung 1) ISO 664:1990 đ ã hủy v à được thay thế b ằ ng ISO 664:2008. ISO 664:2008 đ ã được chấp nh ậ n th à nh TCVN 9608:2013 (ISO 664:2008) Hạt có d ầ u - Phương pháp lấy mẫu th ử từ mẫu phòng th ử nghiệm. 2) ISO 665:1997 đ ã hủy và được th a y thế b ằ ng ISO 664:2008. ISO 665:2005 đ ã được ch ấ p nh ậ n thành TCVN 8949:2011 (ISO 665:2005) Hạt có d ầ u - Xác định độ ẩ m và hàm lượng chất bay hơi. 3) Máy ngh iề n bi Dangoumau là ví dụ về sản phẩm phù hợp bán s ẵ n . Thông t i n n à y đưa ra t ạo thuận tiện cho người sử dụng tiêu chuẩn và không ấ n định phải sử d ụng chúng. 4) ISO 5725:1986 Precision of test methods - Determination of r e peatabi lity and reproducibili t y for a s tandard test method by inter-laboratory tests (Độ ch í nh xác của phương pháp th ử . Xác định độ lặp lại và độ tái lập đối với phương pháp thử chuẩn bằng các thử nghiệm liên phòng thí nghiệm ) (hiện nay đã hủy), được sử dụng đ ể đánh giá thông số về độ chụm.