TCVN9671:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9671:2013 (ISO 29822:2009) về Dầu mỡ thực vật - Các diacylglycerol dạng đồng phân - Xác định tỉ tệ tương đối của 1,2- và 1,3- diacylglycerol TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 9671:2013 ISO 29822:2009 DẦU MỠ THỰC VẬT - CÁC DIACYLGLYCEROL DẠNG ĐỒNG PHÂN - XÁC ĐỊNH TỈ LỆ TƯƠNG ĐỐI CỦA 1,2- VÀ 1,3-DIACYLGLYCEROL Vegetable fats and oils - Isomeric diacylglycerols - Determination of relative amount of 1,2- and 1,3-diacylglycerols Lời nói đầu TCVN 9671:2013 hoàn toàn tương đương v ớ i ISO 29822:2009; TCVN 9671:2013 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F2 D ầ u mỡ động vật và thực vật biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và C ô ng nghệ công bố. DẦU MỠ THỰC VẬT - CÁC DIACYLGLYCEROL DẠNG ĐỒNG PHÂN - XÁC ĐỊNH TỈ LỆ TƯƠNG ĐỐI CỦA 1,2- VÀ 1,3-DIACYLGLYCEROL Vegetable fats and oils - Isomeric diacylglycerols - Determination of relative amount of 1,2- and 1,3-diacylglycerols 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phép xác định mức độ đồng phân hóa của các diacylglycerol trong dầu mỡ thực vật. Trong quá trình bảo quản hoặc do phản ứng xúc tác axit, các 1,2-diacylglycerol được chuyển về dạng đồng phân 1,3 bền hơn. Phần khối lượng 1,2-diacylglycerol có thể sử dụng làm tiêu ch í về chất lượng đối với dầu mỡ thực vật. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 6128 (ISO 661), Dầu mỡ động vật và thực vật - Chuẩn bị mẫu thử . 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn này sử dụng thuật ngữ và định nghĩa sau đây: 3.1. Mức độ đồng phân hóa (degree of isomerization) Phần khối lượng của các diện tích pic của tất cả các 1,2-diacylglycerol (C 32 , C 34 , C 36 ) so với tổng của các pic diacylglycerol (C 32 , C 34 , C 36 ). CH Ú THÍCH: Phần khối lượng được biểu thị bằng phần trăm, đến một chữ số thập phân. 4. Nguyên tắc Sử dụng sắc k í cột thu nhỏ trên cột silica gel để tách các đồng phân diacylglycerol là phần phân cực hơn từ phần chính của các lipit khác. Các diện tích pic của các đồng phân 1,2- v à 1,3- được xác định bằng sắc kí khí sau khi silyl hóa. Chỉ có các C 32 -, C 34 - và C 36 -diacylglycerol được dùng để tính kết quả. 5. Thuốc thử CẢNH BÁO - Cần chú ý về các quy định đối với việc xử lý các chất nguy hại. Phải tuân thủ các biện pháp kỹ thuật an toàn cho tổ chức và cá nhân. Trong quá trình phân tích, chỉ sử dụng thuốc thử loại tinh khiết phân tích và nước cất hoặc nước đã khử k hoán g hoặc nước có độ tinh khiết tương đương, trừ khi có quy định khác. 5.1. Silica gel 60 1) , dùng cho sắc kí cột, (c ỡ hạt từ 0,063 mm đến 0,100 mm). 5.1.1. Silica gel 60 , có hàm lượng ẩm = 5 % khối lượng. Hoạt hóa silica gel b ằ ng cách sấy qua đêm ở (160 ± 5) ° C . Sau khi sấy, đặt silica gel vào trong bình hút ẩ m để l à m nguội và sau đó chuyển silica gel vào bình kín. Thêm 5 % khối lượng nước và lắc cho đến khi hết mảng vón và bột có thể chảy tự d o (lắc 1 h trong máy lắc tự động). Bảo quản silica gel đã hoạt hóa qua đêm trước khi sử dụng. 5.2. Bông vải , đã khử chất béo. 5.3. Chất chuẩn 2) . 5.3.1. D ilaurin (1,3-dilauroyl- sn -glycerol). 5.3.2. Dipalmitin (hỗn hợp đồng phân 1,2- và 1,3- dipalmitoyl- sn -glycerol, w » 99 % khối lượng). 5.3.3. Distearin (hỗn hợp đồng phân 1,2- và 1,3- distearoyl- sn -glycerol, w » 99 % khối lượng). 5.3.4. Diolein (hỗn hợp đồng phân 1,2- và 1,3- dioleoyl- sn -glycerol, w » 99 % khối lượng). 5.4. Dung dịch chuẩn Đối với các chất chu ẩ n dipalmitin và distearin, chuẩn bị dung dịch trong toluen (nồng độ khối lượng r = 1 mg/ml). 5.5. Isooctan (2,2,4-trimetylpentan). 5.6. Dietyl ete , dung môi rửa giải. 5.7. Diisopropyl ete. 5.8. Hỗn hợp dung môi: isooctan/diisopropyl ete [phần thể tích j (isooctan) = 85 ml/100 ml v à j (diisopropyl ete) = 15 ml/100 ml]. 5.9. 1-metylimidazol. 5.10. N -metyl- N -(trimetyl-silyl)heptafluorobutyramid (MSHFBA). 5.11. Thuốc th ử silyl hóa: 50 m l 1-metyllimidazol trong 1 ml MSHFBA. 5.12. Toluen. 6. Thiết bị, dụng cụ Sử dụng thiết bị, dụng cụ phòng thử nghiệm thông thường và cụ th ể như sau: 6.1. Cân phân tích, có thể cân chính xác đến 0,001 g và hiển thị đến 0,000 1 g. 6.2. Bình hút ẩm, để bảo quản chất hấp phụ sau khi sấy. 6.3. Đầu tip pipet 3) , dung tích 5 ml, dài khoảng 150 mm. 6.4. B ì nh nhọn đầu, dung tích 10 ml, có đáy tròn và cổ th ủy tinh mài. 6.5. Cốc có m ỏ , dung tích 10 ml. 6.6. Máy cô quay. 6.7. Máy sắc kí khí cột mao quản , bơm chia dòng, detector ion hóa ngọn lửa (FID) và hệ thống tích phân thích hợp. Không sử dụng bơm trên cột hoặc bơm không chia dòng vì sử dụng các bơm này sẽ đồng phân hóa các 1,2-diacylglycerol. 6.8. Cột mao quản silica nung chảy , dùng cho sắc kí khí (đường k í nh trong 0,25 mm hoặc 0,32 mm, dài 12 m, 15 m, 30 m hoặc 60 m) được phủ b ằ ng lớp màng từ hỗn hợp 5 % diphenyl- và 95 % dimetylpolysiloxan dày 0,1 m m. Cũng có thể sử dụng các cột khác c ó độ chọn lọc và phân cực tương tự. 7. Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử 7.1. Lấy mẫu Việc lấy mẫu không quy định trong tiêu chu ẩ n này. Nên lấy mẫu theo TCVN 2625 (ISO 5555) [1] . Mẫu gửi đến phòng thử nghiệm phải đúng l à mẫu đại diện và không bị hư hỏng hoặc thay đ ổ i trong suốt quá trình bảo quản và vận chuyển. 7.2. Chu ẩ n bị mẫu thử Chuẩn bị mẫu thử theo TCVN 6128 (ISO 661). 8. Cách tiến hành 8.1. Chu ẩ n bị cột sắc kí silica gel Chèn vào phần dưới của đầu tip pipet (6.3) một nút nhỏ bằng bông vải (5.2) có chiều cao khoảng 5 mm, tiếp theo là 1 g silica gel 60 (5.1). Phủ lớp silica lên trên nút nhỏ b ằ ng bông vải cao 5 mm. Nén ch ấ t nhồi bằng cách ấn nhẹ đũa có đầu phẳng. 8.2. Chuẩn bị phần chứa lipit không phân cực 8.2.1. Cân khoảng 100,0 mg mẫu thử, chính xác đến 0,1 mg, cho vào cốc có mỏ (6.5) và th ê m 1 ml toluen (5.12). 8.2.2. Chuyển phần mẫu thử vào cột, làm sạch bình cẩn thận bằng 1 ml hỗn hợp dung môi (5.8). Rửa cột hai lần, mỗi lần dùng 3,5 ml hỗn hợp dung môi (5.8). Rửa đầu tip pipet bằng hỗn hợp dung môi (5.8) và loại b ỏ dung môi. 8.2.3. Rửa giải diacylglycerol hai lần, mỗi lần dùng 3,5 ml dietyl ete (5.6) và thu dịch rửa giải vào trong b ì nh nhọn đầu (6.4). 8.2.4. Loại bỏ dung môi ra khỏi dịch rửa giải đến khi còn khoảng 1 ml bằng máy cô quay (6.6) ở 20 ° C . Chuyển dung dịch còn lại vào trong lọ phản ứng. Thổi hết dung môi trong lọ phản ứng b ằ ng dòng khí nitơ. 8.3. Chuẩn bị trimetylsilyl ete (silyl hóa) 8.3.1. Cho 200 m l thuốc thử silyl hóa (5.11) vào lọ phản ứng có chứa diacylglycerol, đậy kín và để hỗn hợp phản ứng trong 20 min ở nhiệt độ phòng. 8.3.2. Sau khi đã silyl hóa, thêm 1 ml axeton v à sử dụng từ 1 m l đến 2 m l dung dịch cho sắc kí khí. 8.4. Sắc kí khí Các điều kiện nêu trong Bảng 1 dùng cho máy sắc kí khí cho thấy thu được các sắc đồ thích hợp. Bảng 1 - Các điều kiện sắc kí khí Chức năng Điều kiện Cột GC mao quản Restek RTX5 4) , 60 m; đường kính trong 0,25 mm, màng mỏng 0,1 m m Thể tích bơm 1 m l (tỉ lệ chia dòng 1:50) Khí mang Hydro ở 2 ml/min, tốc độ dòng không đổi Khí cho FID Hydro ở 33 ml/min và không khí ở 420 ml/min Nhiệt độ bơm 340 ° C Nhiệt độ detector 340 ° C Nhiệt độ lò 240 ° C duy trì trong 1 min, tăng nhiệt độ 10 ° C /min đến 320 ° C duy tr ì trong 10 min Tối ưu hóa chương trình nhiệt độ và tốc độ dòng chảy của khí mang sao cho thu được sắc đồ như trong Bảng 1. Kiểm tra việc tách bằng các phần diacylglycerol silyl hóa. 8.5. Nhận biết các đồng ph â n diacylglycerol Chu ẩ n bị dung dịch dipalmitin (1,2-C 32 , 1, 3-C 32 ) (5.3.2), distearin (1,2- C 3 6 , 1 , 3-C 36 ) (5.3.3) và diolein (1,2-C 36 , 1,3-C 36 ) (5.3.4), mỗi dung dịch có nồng độ khối lượng r = 1 mg/ml toluen. Thêm 100 m l dung dịch này vào lọ tạo dẫn xu ấ t. Th ổ i hết dung môi trong lọ ph ả n ứng bằng dòng khí nitơ rồi silyl hóa. Không thêm axeton v à o các dung dịch chuẩn. 9. Kết quả của phép xác định 9.1. Nhận biết diacylglycerol Để nhận biết 1,2- và 1,3-diacylglycerol trong phần mẫu thử, cần xác định thời gian lưu của các chất chuẩn. CHÚ THÍCH: Thời gian lưu của các diacylglycerol chứa các axit béo chưa b ã o h òa c ó thể khác đáng kể với thời gian lưu của các diacylglycerol chứa các axit béo b ã o h òa . Trong phương ph á p này, giả định rằng các hệ số đáp ứng của t ấ t cả các diacylglycerol là nh ư nhau. 9.2. Xác định các diện tích pic của 1,2- và 1,3-diacylglycerol trong dầu Tính phần khối lượng của các 1,2-diacylglycerol, w 1 , 2 , theo phần trăm khối lượng, như sau: Trong đó: A 1,2 là diện tích pic của t ấ t cả 1,2-diacylglycerol (C 32 , C 34 , C 36 ) có trong phần mẫu thử; l à tổng các diện tích pic riêng l ẻ của 1,2- và 1,3-diacylglycerol (C 32 , C 34 , C 36 ). Báo cáo kết quả đến một chữ số thập phân. 10. Độ chụm của phương pháp 10.1. Phép th ử liên phòng thử nghiệm Các chi tiết của phép thử liên phòng thử nghiệm về độ chụm của phương pháp được nêu trong Phụ lục B. Các giá trị thu được từ phép thử liên phòng thử nghiệm này có thể không áp dụng cho các dải nồng độ và chất nền khác v ớ i các dải nồng độ và các chất nền đã nêu. 10.2. Độ lặp lại Chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả th ử nghiệm độc lập, riêng rẽ thu được khi sử dụng cùng phương pháp, tiến hành trên vật liệu thử giống hệt nhau, trong cùng một phòng thử nghiệm, do một người thực hiện, sử dụng cùng thiết bị, trong một khoảng thời gian ngắn, không được quá 5 % các trường h ợ p lớn hơn độ lặp lại r nêu trong Bảng B.1. 10.3. Độ tái lập Chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả thử riêng rẽ thu được khi sử dụng cùng phương pháp, tiến hành thử trên vật liệu giống thử giống hệt nhau, trong các phòng thử nghiệm khác nhau, do những người khác nhau thực hiện, sử dụng các thiết bị khác nhau, không được quá 5 % các tr ườ ng hợp lớn hơn độ tái lập R nêu trong Bảng B.1. 11. Báo cáo thử nghiệm B á o cáo thử nghiệm phải nêu rõ: a) mọi thông tin cần thiết để nhận biết đầy đ ủ về mẫu thử; b) phương pháp lấy mẫu đã sử dụng, nếu biết; c) phương pháp thử đã sử dụng, viện dẫn tiêu chuẩn này; d) mọi điều kiện thao tác không quy định trong tiêu chu ẩ n này hoặc được xem là tùy chọn, cùng với mọi t ì nh huống bất thường có thể ảnh hưởng đến kết quả; e) kết quả thử nghiệm thu được; f) kết quả cuối cùng thu được, nếu kiểm tra độ lặp lại. Phụ lục A (Tham khảo) Ví dụ về sắc đồ điển hình CHÚ D Ẫ N: 1 1,3-DG C 24 (dilaurin) 2 1,2-DG C 32 3 1,3-DG C 32 4 1,2-DG C 34 5 1,3-DG C 34 6 1,2-DG C 36 7 1,3-DG C 36 Các điều kiện: Cột: SGE, HT-5, 12 m x 0,22 mm, độ dày của màng 0,25 m m Chia dòng: 1:10 Chương trình nhiệt độ của lò: 1 min 140 ° C 8 ° C /min 320 ° C 20 ° C /min 420 ° C 3 min 420 ° C H ì nh A.1 - Sắc đồ thu được từ dầu ôliu Phụ lục B (Tham khảo) Kết quả của phép thử liên phòng thử nghiệm Độ chụm của phương pháp là kết quả của phép thử liên phòng thử nghiệm quốc tế do Ủy ban Phân t í ch dầu mỡ, các sản phẩm chất béo, các sản phẩm có liên quan và nguyên liệu thô (DIN/DGF) tổ chức. Nghiên cứu này được thực hiện năm 2005 trên năm mẫu, được đánh giá theo Phương pháp chuẩn DGF A-ll [4] , TCVN 6910-1 (ISO 5725-1) [ 2] và TCVN 6910-2 (ISO 5725-2) [ 3 ] . Trong phép thử n à y có 19 phòng th ử nghiệm từ Pháp, Đức và Ý tham gia. Bảng B.1 - Tóm tắt kết quả thống kê đối với dầu ôliu Màu A B C D F Số lượng phòng thử nghiệm tham gia, n p 19 19 19 19 19 Số lượng phòng thử nghiệm còn lại sau khi trừ ngoại lệ, n p 16 19 18 19 19 Số kết quả thử nghiệm riêng lẻ của tất cả các phòng thử nghiệm trên từng mẫu, n z 32 38 36 38 38 Giá trị trung bình, , % 42,18 34,91 60,27 55,44 35,14 Độ lệch chu ẩ n lặp lại, s r , % 0,51 0,76 1,24 1,63 0,72 Hệ số bi ế n thiên lặp lại , CV( r ) , % 1,2 2,2 2 , 0 2 , 9 2 , 0 Giới hạn lặp lại , r (= 2,8 s r ,), % 1,42 2 , 14 3,46 4,55 2,00 Độ lệch chu ẩ n tái lập, s R , % 1,56 1,60 2 , 15 2,19 2,95 Hệ số biến thiên tái lập, C V (R) , % 3 , 7 4 , 6 3,6 4,0 8,4 Giới hạn tái lập , R (= 2,8 s R ), % 4,36 4,48 6,02 6,14 8,27 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 2625 (ISO 5555), Dầu mỡ động vật và thực vật - Lấy mẫu [2] TCVN 6910-1:2001 (ISO 5725-1:1994), Độ ch í nh xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo - Phần 1: Nguyên tắc và định nghĩa chung [3] TCVN 6910-2:2001 (ISO 5725-2:1994), Độ ch í nh xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo - Phần 2: Phương pháp cơ bản xác định độ lặp lại và độ tái lập của phương pháp đo tiêu chuẩn [4] DGF Standard Method A-ll 1, Execution and evaluation o f ring tests 1) Merck Art-No. 612-1484 hoặc 613-2623 ( www.merc k .de ) là các ví dụ về sản phẩm th í ch hợp bán sẵn. Thông tin này đưa ra tạo thuận tiện cho ng ườ i sử dụng tiêu chuẩn và không ấn định phải sử dụng các sản ph ẩ m đó. Có thể sử dụng các sản ph ẩ m tương tự nếu cho kết qu ả tương đương. 2) Sigma-Aldrich ( www.sigmaaldrich.com ) là nhà cung cấp thích hợp. Thông tin này đưa ra tạo thuận tiện cho người sử dụng tiêu chu ẩ n và không ấ n định phải sử dụng sản ph ẩ m của nh à cung cấp này. 3) Merck Art-No. 612-1484 hoặc 613-2623 ( www.merck.de ) l à các ví dụ về sản ph ẩ m th í ch hợp bán sẵn. Thông tin này đưa ra tạo thuận tiện cho người sử dụng tiêu chu ẩ n và không ấn định phải sử dụng sản ph ẩ m đó. Có thể sử dụng các sản phẩm tương tự nếu cho kết quả tương đ ương. 4) V í dụ về sản ph ẩ m thích hợp bán sẵn. Thông tin này đưa ra tạo thuận tiện cho người sử dụng tiêu chu ẩ n và không ấn định phải sử dụng sản ph ẩ m đó. Có thể sử dụng các sản ph ẩ m tương tự nếu cho kết quả tương đương.