TCVN10581:2014

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10581:2014 (AOAC 992.24) về Thức ăn theo công thức từ sữa dành cho trẻ sơ sinh - Xác định hàm lượng IODUA - Phương pháp điện cực chọn lọc ion TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 10581 : 2014 THỨC ĂN CÔNG THỨC TỪ SỮA DÀNH CHO TRẺ SƠ SINH - XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG CLORUA - PHƯƠNG PHÁP ĐIỆN CỰC CHỌN LỌC ION Milk-based in f ant f ormula - Determination of iodide content - I on-selective electrode method Lời nói đầu TCVN 10581:2014 được xây dựng dựa trên cơ s ở AOAC 992.24 I odide in ready-to-feed milk-based in f ant f ormula. I on-selective electrode method ; TCVN 10581:2014 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F12 Sữa và sản phẩm sữa biên soạn, T ổ ng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất l ượng thẩm định, Bộ Khoa học v à C ô ng nghệ công bố. THỨC ĂN CÔNG THỨC TỪ SỮA DÀNH CHO TRẺ SƠ SINH - XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG CLORUA - PHƯƠNG PHÁP ĐIỆN CỰC CHỌN LỌC ION Milk-based in f ant f ormula - Determination of iodide content - I on-selective electrode method 1 . Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn n à y quy định phương pháp điện cực chọn lọc ion để xác định h à m lượng iodua có trong thức ăn công thức từ sữa dành cho trẻ sơ sinh. Tiêu chu ẩ n này có thể áp dụng để xác định hàm lượng iodua từ 75 μg/l đến 150 μg/l. 2 . Nguyên tắc Protein trong phần mẫu thử được lấy ra bằng cách tạo kết tủa với axit. I odua trong dịch lọc được xác định b ằ ng cách sử dụng điện cực chọn lọc ion v à phương pháp thêm chuẩn. Niken (II) nitrat được th ê m vào để giảm các chất gây nhiễu phản ứng iodua của điện cực. 3 . Thuốc th ử Chỉ sử dụng các thuốc thử loại tinh khiết ph â n tích và sử dụng nước cất hoặc nước đã loại khoáng, trừ khi có quy định khác. 3. 1. Dung dịch axit axetic , 3 % (thể tích) Chuy ể n 15 ml axit axetic băng sang b ì nh định mức 500 ml (4.7) có ch ứ a khoảng 250 ml nước. Thêm nước đến vạch và trộn đều. 3.2 . Dung dịch ngâm điện cực , dung d ị ch iodua 0,1 mg/l Pha lo ã ng 1 ml dung dịch chu ẩ n g ố c i ot (3.5.2) trong nước đến 1 lít và trộn đều. B ả o quản dung dịch tránh ánh sáng. Loại bỏ dung dịch sau 3 tháng. 3.3 . Ch ấ t điều chỉnh nồng độ ion (ISA) , dung dịch natri nitrat 5 M Hòa tan 42,5 g natri nitrat trong khoảng 50 ml nư ớ c đựng trong bình định mức 100 ml (4.7). Thêm nước đến vạch và trộn đều. 3.4 . Dung dịch nickel (II) nitrat , 2,0 M Hòa tan 58,2 g niken (II) nitrat ngậm sáu phân tử nước trong khoảng 50 ml nước đựng trong bình định mức 100 ml (4.7). Thêm nước đ ế n vạch và trộn đều. 3.5 . Dung dịch chuẩn iodua 3.5.1 . Dung dịch chuẩn đối chứng , 0,100 M ± 0,001 M (tương đương với nồng độ iodua 12 , 69 g/l) Nên sử dụng các dung dịch natri iodua (Na I ) hoặc kali iodua (K I ) đã được chuẩn hóa, có thể truy xuất nguồn gốc với chất chu ẩ n đã được chứng nhận. Bảo quản dung dịch chuẩn đối chứng iodua ở nhiệt độ phòng, tránh ánh sáng. Loại b ỏ dung dịch sau khi chuẩn hóa 12 tháng hoặc 6 tháng sau khi m ở vật ch ứ a. 3.5.2 . Dung dịch chuẩn gốc , 101,5 mg/l Dùng pipet lấy 8,00 m l dung dịch chuẩn đối chứng (3.5.1) cho vào b ì nh định m ứ c 1 l í t (4.7). Thêm nước đến vạch và trộn đều. Bảo qu ả n dung dịch này trong chai sẫm màu hoặc b ả o vệ tránh ánh sáng. Loại bỏ dung dịch sau 2 tuần. 3.5.3 . Dung dịch chuẩn trung gian I , 1,0 mg/l Dùng pipet lấy 5,00 ml dung dịch chuẩn gốc (3.5.2) cho vào b ì nh định mức 500 ml (4.7). Thêm nước đến vạch v à trộn đều. Bảo qu ả n dung dịch n à y trong chai sẫm màu hoặc bảo vệ tránh ánh sáng Loại bỏ dung dịch sau 2 tuần. 3.5.4 . Dung dịch chuẩn trung gian II , 0 , 1 mg/l Dùng pipet lấy 10,00 ml dung dịch chuẩn trung gian I (3.5.3) cho vào bình định mức 100 ml (4.7). Thêm nước đến vạch và trộn đều. Bảo quản dung dịch này trong chai sẫm màu hoặc bảo vệ tránh ánh sáng. Loại bỏ dung dịch sau 2 tuần. 3.5.5 . Dung dịch thêm chuẩn đã biết Dùng pipet lấy 10,00 ml dung dịch chuẩn gốc (3.5.2) vào b ì nh định mức 1 l í t (4.7). Thêm nước đến vạch và trộn đều. Pha loãng 100,00 ml dung dịch này với 1,0 ml mỗi dung dịch ISA (3.3) , dung dịch niken (II) nitrat (3 4) và nước , trộn đều . Chuẩn bị mới trong ng à y sử dụng . 3.6 . Axit nitric đặc , nồng độ từ 69 % đến 71 %. 4 . Thiết bị, dụng cụ Sử dụng các thiết bị, dụng cụ thông thường của phòng thử nghiệm v à cụ th ể như sau: 4.1 . Máy trộn , có mô tơ chống nổ. 4.2 . Điện cực chọn lọc iodua (ví dụ: loại Orion 94-53-00 1) là thích hợp) và điện cực so sánh, điện cực ống n ố i bạc/bạc clorua (v í dụ: Orion 90-01-00 1) là th í ch hợp). B ả o quản điện cực chọn lọc iodua trong dung dịch ngâm (3.2) khi không sử dụng, thay dung dịch ngâm hàng tuần. 4.3 . Máy đo pH , loại kỹ thuật số, có thể đọc đến 0,1 mV. 4.4 . Máy khuấy từ , được phủ l ớ p bọt styron hoặc vật liệu cách điện khác để ngăn truyền nhiệt v à o m ẫ u. 4.5 . Gi ấ y lọc gấp n ế p , lọc nhanh, có thể giữ lại các hạt k í ch thước 20 μm đến 25 μ m ( ví dụ : giấy W hatman 541). 4.6 . P i pet , có thể phân phối các thể tích thích hợp. 4.7 . B ì nh định mức , dung tích 100 ml, 250 ml, 500 ml và 1 lít. 4.8 . Cốc có mỏ 4.9 . C â n ph â n tích , có thể c â n chính xác đến 0,001 g. 5 . Lấy mẫu Việc lấy mẫu không quy định trong tiêu chuẩn n à y. Nên l ấ y mẫu theo TCVN 6400:2010 (ISO 707 : 2008) [ 1 ] . M ẫ u gửi đến ph ò ng thử nghiệm phải đúng l à mẫu đại diện và không bị hư hỏng hoặc thay đ ổ i trong suốt quá trình bảo qu ả n và vận chuyển. 6 . Cách tiến hành 6.1 . Chuẩn bị dung dịch th ử Chuyển 100 ml phần m ẫ u thử vào b ì nh định mức 250 ml (4.7). Thêm 10 ml d ung dịch axit axetic 3 % (3 . 1). Thêm nước đến vạch và trộn đều. Trộn trong máy trộn (4.1) ở tốc độ thấp, trong 2 min. Lọc để có được dịch lọ c trong, loại b ỏ 10 ml dịch lọc đầu tiên, nếu bị đục. 6.2 . Xác định Lưu ý: Ngay trước khi sử dụng, dùng máy khuấy từ để khuấy trộn tất cả các dung dịch. 6.2.1 . Kiểm tra độ dốc của điện cực Đặt các điện cực (4.2) vào 100,00 m l dung d ịch chu ẩ n trung gian iodua II (3.5.4), bổ sung dung dịch ISA (3.3), dung dịch nickel (II) nitrat (3.4) v à nước, mỗi loại 1,0 ml. Khi số đọc ổ n định (khoảng 2 min đến 5 min), ghi lại số đọc E 1 , ch í nh xác đến 0,1 mV. Lấy c á c điện cực ra, tráng điện cực b ằ ng nước và thấm khô. Đặt các điện cực đ ã thấm khô v à o 100,00 ml dung dịch chu ẩ n trung gian iodua I (3.5.3), bổ sung d ung dịch ISA (3.3), dung dịch nickel (II) nitrat (3.4) và nước, mỗi loại 1,0 ml. Khi số đọc ổ n định (khoảng 2 min đến 5 min), ghi lại số đọc E 2 , ch í nh xác đến 0,1 mV. Lấy các điện cực ra, tráng điện cực bằng nước v à thấm khô. Tính độ dốc, S , của cặp điện cực iodua/điện cực chu ẩ n, S = E 2 - E 1 . Trong quá tr ì nh sử dụng điện cực, cứ 4 h lại đo điện thế và t í nh độ dốc. S ử dụng độ dốc vừa được xác định gần nhất để t ín h kết quả cho các phép đo iodua tiếp theo, nghĩa l à đ ố i với mỗi cặp E 4 và E 3 tiếp theo. 6.2.2 . Đo dung dịch m ẫ u thử Dùng pipet lấy 100,00 ml dịch lọc của ph ầ n mẫu thử (xem 6.1) cho vào cốc có m ỏ (4.8) và khuấy bằng máy khuấy từ (4.4). Bổ sung dung dịch ISA (3.3), dung dịch nickel (II) nitrat (3.4) và dung dịch axit nitric đặc (3.6), mỗi loại 1 , 0 ml. Đặt các điện cực (4.2) vào dung dịch m ẫ u thử trong cốc có m ỏ . Khi số đọc ổn định (khoảng 2 min), ghi lại số đọc E 3 , ch í nh xác đến 0,1 mV. Dùng pipet thêm nhanh 10,0 ml dung dịch th ê m chuẩn đ ã biết (3.5.5) vào dung dịch mẫu thử trong cốc có mỏ. Khi số đ ọ c ổ n định (khoảng 2 min), ghi lại số đọc E 4 , chính xác đến 0,1 mV. 7 . T í nh kết quả Hàm lượng iodua có trong phần mẫu thử, X , biểu thị bằng miligam trên lít (mg/ l ), tính được theo c ô ng thức sau: X = C 0 x D 1 x D 2 x Q Trong đó : C 0 l à n ồ ng độ iodua c ủ a dung dịch thêm ch uẩ n đã biết (3.5.5) , t ính bằng mil i gam trên l ít (trong trường hợp n à y C 0 = 0,9854 mg/l); D 1 là hệ số pha loãng dung dịch mẫu thử từ 100 ml đến 250 ml (xem 6.1) ( D 1 = 2,5); D 2 l à hệ số pha loãng 100 ml dịch lọc mẫu trong cốc có mỏ bằng các thuốc th ử để có tổng thể tích l à 103 ml (xem 6.2.2) ( D 2 = 1,03); Q là hệ số, tí nh được theo công thức sau: Trong đó : S là độ dốc của c ủ a cặp điện cực iodua/điện cực chu ẩ n (xem 6.2.1), t í nh bằng milivon (mV); E 1 , E 2 là các số đọc điện th ế (xem 6.2.1), tính bằng milivon (mV); V 1 là thể tích ban đầu của dịch lọc từ phần mẫu thử được lấy để đo (xem 6.2.2), tính bằng mililit (trong trường hợp này V 1 = 103 ml); V 2 l à thể t í ch dung dịch thêm ch uẩ n đã sử dụng (xem 6.2.2), tính bằng mililit (trong trường hợp này V 2 = 10 ml). 8 . Báo cáo thử nghiệm Báo cáo th ử nghiệm phải ghi rõ: a) m ọi thông tin c ầ n thiết về nhận biết đầy đủ về mẫu thử; b) phương pháp lấy mẫu đã sử dụng, nếu biết; c) phương pháp thử đã s ử dụng, viện dẫn tiêu chuẩn này; d) kết qu ả thử nghiệm thu được; e) m ọ i chi tiết thao tác không quy định trong tiêu chuẩn n à y, hoặc được coi là tùy chọn, cùng với mọi tình huống bất thường khác có thể ảnh hư ở ng đến k ế t quả. PHỤ LỤC A (Tham khảo) Kết quả của phép thử li ên phòng th ử nghiệm Kết qu ả nghiên cứu liên phòng thử nghiệm trên mẫu thức ăn công thức từ sữa dạng lỏng dành cho trẻ sơ sinh như sau: M ẫ u 1 M ẫ u 2 M ẫ u 3 Hàm lượng iodua trung bình, μg/l 75,9 143,5 149,2 Độ lệch chu ẩ n lặp lại ( s r ), μg/l 6,2 16,4 5,6 Hệ s ố biến thiên l ặ p lại, RSD r , % 8,2 11,4 4,0 Độ lệch chuẩn tái lập ( s R ), μg/l 13,7 26,1 18,9 Hệ số biến thiên tái lập, RSD R , % 18,1 18,2 13,5 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 6400:2010 (ISO 707:2008) Sữa và sản phẩm sữa - Hướng dẫn lấy mẫu. 1) Lo ạ i sản ph ẩ m thích hợp có bán sẵn , thông tin đưa ra tạo thuận tiện cho người s ử dụng tiêu chuẩn và không ấn địn h phải sử dụng các sản phẩm n à y . Có th ể sử dụng các sản ph ẩ m tương tự nếu cho các kết quả tư ơ ng đương.