TCVN6716:2000

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6716:2000 (ISO 10298 : 1995) về Xác định tính độc của khí hoặc hỗn hợp khí Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6716 : 2000 (ISO 10298 : 1995 E) XÁC ĐỊNH TÍNH ĐỘC CỦA KHÍ HOẶC HỖN HỢP KHÍ Determination of toxicity of gas or gas mixture Lời nói đầu TCVN 6716 : 2000 hoàn toàn tương đương với ISO 10298 : 1995E TCVN 6716 2000 do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn TCVN/TC 58 Bình chứa ga biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành XÁC ĐỊNH TÍNH ĐỘC CỦA KHÍ HOẶC HỖN HỢP KHÍ Determination of toxicity of gas or gas mixture 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này qui định phương pháp thử để xác định liệu khí độc hoặc rất độc, để loại trừ các trở ngại khi áp dụng TCVN 6551:1999 (ISO 5145). Phương pháp tính toán có thể xác định tính độc của hỗn hợp khí trong khi không có các số liệu thực nghiệm có giá trị. 2. Tiêu chuẩn trích dẫn TCVN 6551:1999 (ISO 5145:1990) Đầu ra của van chai chứa khí và hỗn hợp khí - Lựa chọn và xác định kích thước. 3. Định nghĩa Trong tiêu chuẩn này sử dụng các định nghĩa sau: 3.1. Nồng độ gây chết LC 50 (lethal concentration LC 50 ) : Nồng độ của khí (hoặc hỗn hợp khí) trong không khí được cung cấp cho một lần phơi một nhóm chuột bạch mới trưởng thành (chuột đực và cái) trong chu kỳ thời gian ngắn (24 h hoặc ít hơn) làm một nửa số chuột đó bị chết trong vòng ít nhất 14 ngày. 3.2. Mức độc (toxicity level): Tính độc của khí và hỗn hợp khí được chia thành ba nhóm: - Nhóm 1: không độc [khi LC 50 > 5000 ppm (v/v)] - Nhóm 2: độc [khi 200 ppm <> 50 ≤ 5000 ppm (v/v)] - Nhóm 3: rất độc [khi LC 50 ≤ 200 ppm (v/v)] trong đó LC 50 giá trị tương ứng với một giờ phơi trong khí; ppm (v/v) chỉ phần triệu, tính theo thể tích. 4. Xác định tính độc Đối với khí một thành phần (đơn) phải sử dụng phương pháp thử được trình bày trong 4 1. Vì lý do bảo vệ động vật và khả năng có hạn của phòng thí nghiệm chuyên ngành, cần tránh sử dụng phương pháp thử tính độc bằng sự hít thở chỉ dùng để phân loại hỗn hợp khí, nếu như tính độc của từng khí thành phần đã có. Trong trường hợp này, tính độc được xác định phù hợp với 4.2. 4.1. Phương pháp thử 4.1.1. Tiến hành thử Nhóm chuột được phơi trong khi thử có nồng độ tăng dần. Quan sát kết quả của nhóm chuột được nuôi qua chu kỳ ít nhất 14 ngày để xác định nồng độ gây chết 50 % (LC 50 ). Cách tiến hành chi tiết xem phụ lục B. 4.1.2. Tính kết quả đối với khí sạch Tính độc của khí sạch đưọc liệt kê trong phụ lục A, trong đó giá trị của LC 50 tương ứng với 1 giờ phơi. Một số giá trị này được đánh giá phù hợp với phụ lục C. 4.2. Phương pháp tính toán Giá trị LC 50 của hỗn hợp khí được tính toán bằng công thức sau: trong đó C i là số mol (phân tử gam) của thành phần độc thứ i trong hỗn hợp khí; LC 50i là nồng độ gây chết của thành phần độc thứ i [LC 50 < 5000="" ppm="" (v/v)]="" tính="" bằng="" ppm="" theo="" thể=""> Sau khi tính được giá trị LC 50 , hỗn hợp được phân loại phù hợp với 3.2. Chú thích 1 - Hiệu ứng đồng thời 1) không được xét đến ở phần trên, do thiếu các số liệu khoa học. Phụ lục A (tham khảo) Giá trị LC 50 đối với các nhóm khí khác nhau Điều A.1 của phụ lục này nêu ra giá trị LC 50 đối với các nhóm khí khác nhau được liệt kê trong TCVN 6551:1999 (ISO 5145) và tương ứng với mã số FTSC. Đối với một số nhóm, được đề nghị thay cho mã số FTSC cũ một mã số mới (xem điều 3). Hơn nữa, điều A.2 liệt kê giá trị LC 50 và tài liệu tham khảo cho từng khí một. A.1. Bảng nhóm khí Xem bảng từ A.1 đến A.6 Chú thích 2 - Một số khí được liệt kê trong bảng từ A.1 đến A.6 được coi là độc theo TCVN 6551:1999 (ISO 5145), nhưng còn phải cân nhắc lâu. Lần xuất bản sắp tới của ISO 5145 sẽ được sửa chữa cho phù hợp A.2. Nguồn tài liệu của giá trị LC 50 Xem bảng A.7. Bảng A.1 - Nhóm 4: Khí và hỗn hợp khí không cháy, độc và ăn mòn (hoặc ăn mòn do thủy phân) Khí Mã số FTSC Từ đồng nghĩa LC 50 [ppm (v/v)] Antimon pentaflorua 0302 30 Bo triclorua 0203 Bo clorua 2541 Bo triflorua 0253; 0263 Bo florua 387 Bromua aceton 0303; 0203 260 Cacbonyl florua 0213 360 Cyanogen clorua 0303 80 Denteri clorua 0213 3120 Denteri florua 0203 1100 Debromdiflometan 0200; 0100 R12B2 27000 Diclo (2-clovinyl) asen 0303 Levisit 8 Diphosgen 0303 2 Etyldicloasen 0303 7 Hexafloaceton 0203 Hexafloprapan-2-on, defloaceton 470 Hydrobromua 0203 Axit bromhydric (khan) 2860 Hydro clorua 0213 Axit clohydric (khan) 3120 Hydro florua 0203 Axit flohydric (khan) 966 Hydro iodua 0203 Axit iotthydric (khan) 2860 lot triflometan 0200; 0100 Triflometan iodua Metyl bromua 0300; 0200 Brommetan 850 Metyldicloasen 0303 10 Khí hạt cải 0303 4 Nitrosyl clorua 0203; 0303 35 Peflobut - 2 - en 0200; 0100 12000 Phenylcarbylamin clorua 0303 5 Phosgen 0303 Carbonyl clorua 5 Photpho pentaflorua 0203; 0303 190 Photpho triflorua 0203 420 Silic tetraclorua 0203 750 Silic tetraflorua 0253; 0263 Tetraflosilan 450 Lưu huỳnh dioxit 0201 2520 Lưu huỳnh tetraflorua 0203; 0303 40 Lưu huỳnh florua 0300 3020 Vonphram hexaflorua 0303 160 Uran hexaflorua 0303 25 Bảng A.2 - Nhóm 7: Khí và hỗn hợp khí cháy, độc và ăn mòn (cơ bản) Khí Mã FTSC Từ đồng nghĩa LC 50 [ppm (v/v)] Amoniac 0202; 2102 R 717 7338 Dimetylamin 2202; 2102 11100 Monoetylamin 2202; 2102 Etylamin R 631 16000 Monometylamin 2202; 2102 Metylamin R 630 7000 Trimetylamin 2202; 2102 7000 Bảng A.3 - Nhóm 8: Khí và hỗn hợp khí cháy, độc và ăn mòn (axit) hoặc không ăn mòn Khí Mã FTSC Từ đồng nghĩa LC 50 [ppm (v/v)] Arsin 2300 20 Cacbon monoxit 2250; 2260 3760 Cacbonyl sunfua 2301; 2201 Cacbonoxyl sulfua 1700 Clometan 2200; 2100 Metyl clorua R 40 8300 Khí than Hỗn hợp - Cyanogen 2300; 2200 350 Cyclo propan 2200; 2100 Trimetylen 22000 Denteri selenua 2301 2 Denteri sulfua 2301; 2201 710 Diclosilan 2203 314 Dimetylsilan 2300; 2100 - Floetan 2300; 2100 Etyl florua - German 2300 20 Heptaflobutyrmitril 2300 10 Hexaflocyclobuten 2100 - Hydro selenua 2301 2 Hydro sulfua 2301: 2201 712 Metyl mercaptan 2201 Metanthiol 1350 Metylsilan 2300; 2100 - Niken cacbonyl 2300 Niken tetracacbonyl 20 Pentafloproionnitril 2300 10 Chì tetraetyl 2300 63 Chì tetraetyl 2300; 2200 800 Trifloacetonitril 2300; 2200 500 Trifloetylen 2200 2000 Trimetylsilan 2300; 2100 - Bảng A.4 - Nhóm 9: Khí và hỗn hợp khí tự cháy Khí Mã số FTSC Từ đồng nghĩa LC 50 [ppm (v/v)] Kẽm dietyl 3300 10 Pentaboran 3300 10 Phosphin 3310 20 Silan 3150; 3160 Silic tetrahydrua 19000 Nhôm trietyl 3300 10 Trietylboran 3300 1400 Trietylstibin 3300 20 Bảng A.5 - Nhóm 12: Khí và hỗn hợp khí oxi hoá, độc và ăn mòn Khí Mã số FTSC Từ đồng nghĩa LC 50 [ppm (v/v)] Bis (triflometyl) peoxit 4300 10 Brom pentaflorua 4303 25 Brom triflorua 4303 180 Clorin 4203 293 Clorin pentaflorua 4303 122 Clorin triflorua 4303; 4203 299 Dinitơ trioxit 4301 Nitơ sesquioxit Nitơ trioxit Nitơ oxit 57 Florin 4343 185 lot pentaflorua 4303 120 Nitơ oxit 4351; 4361 115 Nitơ dioxit 4301 Dioxit lỏng Nitơ oxit Dinitơ tetraoxit Nitơ dioxit Nitơ tetraoxit 115 Oxi diflorua 4343 2,6 Ozon 4330 9 Tetraflohydrazin 4343 100 Bảng A.6 - Khóm 13: Khí và hỗn hợp khí cháy dùng để phân huỷ hoặc polyme hóa (trường hợp) Khí Mã số FTSC Từ đồng nghĩa LC 50 [ppm (v/v)] Buta - 1,3 - dien (bị cấm) 5100 - Clotrifloetylen 5200 2000 Diboran 5330; 5360 80 Etylen oxit 5200 Oxiran 2900 Hydro cyanua 5301 Axit hydrocyanic (khan) 140 Propylen axit 5200; 5100 Metyl oxiran 7200 Stibin 5300 Antimoan hydrua 20 Vinyl bromua (bị cấm) 5200; 5100 - Vinyl clorua (bị cấm) 5200: 5100 Cloetylen R 1140 - Vinyl florua (bị cấm) 5100 Floetylen R 1141 - Ete metyl vinyl (bị cấm) 5200; 5100 Metoxyetylen - Bảng A.7 - Nhóm 13: Danh sách các khí được nêu nguồn tài liệu của giá trị LC 50 Khí Mã số FTSC LC 50 Lưu ý Tài liệu tham khảo (xem phụ lục D) Amoniac 2102 7338 “Không độc” (1) Antimon pentaflorua 0303 30 Màu xám (2) Asenic triflorua 0303 20 Tương tự như arsin Arsin 2300 20 Màu xám, được hiệu chỉnh thời gian (3) Arsenic pentaflorua 0303 20 Tương tự như arsin Bis (triflometyl) peroxit 4300 10 Được công nhận Bo tribromua 0203 380 Tương tự như BF 3 Bo triclorua 0203 2541 (1) Bo triflorua 0253; 0263 387 (1) Brom clorua 4203 290 Được đánh giá từ clorin Brom pentaflorua 4303 25 Được hiệu chỉnh theo thời gian và hiệu ứng (4) Brom triflorua 4303 180 Được đánh giá từ F2 Brom aceton 0203 260 Tương tự như clo aceton Buta -1,3 - dien (bị cấm) 5100 - “Không độc” Cacbon monoxit 2250; 2260 3760 Được hiệu chỉnh theo thời gian (6) Cacbonyl florua 0213 360 (5) Cacbonyl sunfua 2301 1700 Được hiệu chỉnh theo thời gian (7) Clorin 4203 293 (1) Clorin pentaflorua 4303 122 (8) Clorin triflorua 4203 299 (8) Clo trifloetylen 5200 2000 Được hiệu chỉnh theo thời gian (10) Clometan 2100 8300 “Không độc” xám - được hiệu chỉnh theo thời gian Cyanogen 2200 350 Được hiệu chỉnh theo thời gian (11) Cyclopropan 2100 22000 “Không độc” - LC LO - Xám - Được hiệu chỉnh theo thời gian (12) Cyanogen clorua 0303 80 Được hiệu chỉnh theo thời gian Denteri clorua 0213 3120 Denteri florua 0203 1100 Denteri selenua 2301 2 Giống như hydro selenua Denteri sunfua 2201 710 Tương tự hydro sunfua Diboran 5350; 5360 80 Được hiệu chỉnh theo thời gian (13) Dibromdiflometan 0100 27000 “Không độc” - LC LO - Xám - Được hiệu chỉnh theo thời gian Diclo (2-clovinyl) arsin 0303 8 Ngoại suy từ tiêm tĩnh mạch (14) Diclo siran 2203 314 Dietyl kẽm 3300 10 Được công nhận (15) Dimetyl amin 2102 1100 “Không độc” - Được hiệu chỉnh theo thời gian (16) Dimetyl silan 2100 - “Không độc” Dinitơ trioxit 4301 57 Được tính toán từ hỗn hợp 50 % NO, 50 % NO 2 Diphosgen 0303 2 Nhận được từ phosgen Etyldicloarsin 0303 7 “Không độc” - Con người - Được hiệu chỉnh theo thời gian (17) Etylen oxit 5200 2900 Được hiệu chỉnh theo thời gian (18) Flonin 4343 185 (19) Floetan 2300 - Không độc German 2300 20 Tương tự như arsin Heptaflobytyronitril 2300 10 Được công nhận Hexaflo axeton 0203 470 Được hiệu chỉnh theo thời gian Hexaflo cyclobuten 2100 - “Không độc” Hydro bromua 0203 2860 Hydro clorua 0213 3120 (1) Hydro cyanua 5301 140 (1) Hydro florua 0203 966 (21) Hydro iodua 0203 2860 Tương tự như hyđro bromua Kydro selenua 2301 2 Vật thí nghiệm. Được hiệu chỉnh theo thời gian (22) Hydro sunfua 2201 712 (1) Hydro telurua 2301 2 Tương tự như hydro selenua lodin pentaflorua 4303 120 Giống như CIF5 lodtriflometan 0100 - Không độc tương tự như bromtriflometan Metyl bromua 0200 850 Được điều chỉnh theo thời gian (23) Metylclosilan 2223 600 Giống như metyldiclosilan Metyldiclosilan 2223 600 Được điều chỉnh theo thời gian (42) Metyldicloarsin 0303 10 Tương tự như etyldicloarsin Metyl mercaptan 2201 1350 Được điều chỉnh theo thời gian (24) Metylsilan 2100 - Không độc Ete metyl vinyl (bị cấm) 5100 - Không độc tương tự ête etyl vinyl ete divinyl và ete dimetyl Monoetylamin 2102 16000 “Không độc” - Được hiệu chỉnh theo thời gian (25) Monometylamin 2102 7000 “Không độc” - Xám (26) Khí hạt cải 0303 4 LC LO - con người - Được hiệu chỉnh theo thời gian (17) Niken cacbonyl 2300 20 Được điều chỉnh theo thời gian (27) Nitơ monoxit 4351; 4361 115 Giống như nitơ dioxit Nitơ dioxit 4301 115 (28) Nitrosyl clorua 0303 35 Được hiệu chỉnh theo thời gian LC LO gây mòn (29) Oxi diflorua 4343 2,6 (8) Ozon 4330 9 Được điều chỉnh theo thời gian (30) Pentaflobutyronitril 2300 10 Pentaflopropionitril 2300 10 Được thỏa thuận Percloryl florua 4203 770 Được điều chỉnh theo thời gian (12) Perflobut - 2 - en 0100 12000 “Không độc” - LC LO - Được hiệu chỉnh theo thời gian (2) Pentaboran 3300 10 Được điều chỉnh theo thời gian (31) Phenylcarbylamin clorua 0303 5 Tương tự phosgen - Phosgen 0303 5 Được điều chỉnh theo thời gian (32) Phosphin 3310 20 Được điều chỉnh theo thời gian (33) Phospho pentaflorua 0203 190 Nhận được từ phân hủy trong HF - Phospho triflorua 0203 420 Nhận được từ phân hủy trong HF - Oxit propylen 5100 7200 “Không độc” (34) Selen hexaflorua 0303 50 Được điều chỉnh theo thời gian (39) Silan 3150; 3160 19000 “Không độc” - Được điều chỉnh theo thời gian (1) Silic tetraclorua 0203 750 Tương tự HCI - Stibin 5300 20 Tương tự arsin - Lưu huỳnh dioxit 0201 2520 (35) Lưu huỳnh tetraflorua 0203 40 (36) Sulfuryl florua 0200 3020 (1) Telu hexaflorua 0303 25 Được điều chỉnh theo thời gian (39) Tetraetyl chì 2300 63 (37) Tetraflohydrin 4343 100 Được điều chỉnh theo thời gian (38) Tetrametyl chì 2300 800 Được điều chỉnh theo thời gian (40) Trietyl nhôm 3300 10 Được thỏa thuận Trietylboran 3200 1400 Được điều chỉnh theo thời gian (13) Trifloaxetyl clorua 0303 10 Giống như tricloaxetyl clorua Triclosilan 2203 1040 Tương tự HCI Trifloaxetonitril 2200 500 Được điều chỉnh hiệu quả và thời gian từ tricloaxetonitril Trifloetyten 2200 2000 Được điều chỉnh theo thời gian từ clotrifloetylen Trimetylamin 2102 7000 LC LO - Được điều chỉnh theo thời gian (41) Trimetylsilan 2100 - Không độc Trimetylstibin 3300 20 Tương tự stibin Vonphram hexaflorua 0303 160 Phân hủy trong HF Uran hexaflorua 0303 25 Tương tự Telu hexaflorua Vinyl bromua (bị cấm) 5200 - Không độc Vinyl clorua (bị cấm) 5100 - Không độc Vinyl florua (bị cấm) 5100 - Không độc Phụ lục B (tham khảo) Hướng dẫn thử 2) B.1. Sản phẩm kiểm tra Thẻ nhận biết (số sản phẩm, lô và tinh chất chất hoá lý của sản phẩm) phải được kèm theo báo cáo kết quả. Chú thích 3 - Thẻ nhận biết có thể cung cấp các thông tin Iiên quan đến khả năng cháy và tính chất nổ của sản phẩm B.2. Vật liệu thử nghiệm B.2.1. Chuột Sử dụng chuột thuộc giống đã biết, được qui định trong báo cáo thử, việc thử nghiệm phải được tiến hành trên các con chuột trưởng thành khỏe mạnh cân nặng trong khoảng 150 g và 250 g, được làm quen với nhóm chuột trong thời gian ít nhất là 5 ngày. Độ tuổi của đàn chuột, nếu biết chính xác, phải được nêu ra trong báo cáo thử. B.2.2. Nhóm động vật và chuồng nuôi Động vật phải được nuôi dưỡng theo đàn trong điều kiện ăn ở được qui định trong báo cáo thử. Đáy chuồng nuôi phải là lưới hoặc phủ rơm mà động vật không thể phá hỏng. Các nhóm động vật khác nhau phải được nuôi dưỡng trong các điều kiện ăn ở, nhiệt độ, độ ẩm không khí, thức ăn và ánh sáng như nhau, thích hợp với thực tế phòng thí nghiệm tốt. B.2.3. Thiết bị sử dụng để xông khí B.2.3.1. Chuồng, bằng vật liệu trung tính (thủy tinh, thép không gỉ...) có thể tích nhỏ nhất là 100 lít, kín, và cho phép chuột tiếp xúc nhanh với không khí có nồng độ đã chọn. B.2.3.2 . Hệ thống sinh khí, được trộn với không khí với nồng độ theo qui định, bao gồm - nguồn không khí, được giữ ở nhiệt độ và độ ẩm tương đối theo qui định, - hệ thống bơm mạnh, tạo ra lưu lượng không nhỏ hơn 100 lít không khí trên giờ và cho một con chuột, - van, cho phép tính toán lưu lượng khí như là hàm số của lưu lượng không khí và nồng độ khí thử theo yêu cầu. Van này có thể lắp ghép với hệ thống đo liên tục, dùng để làm giảm hoặc tăng lưu lượng trong giới hạn đã định. B.2.3.3. Hệ thống, có thể dễ làm thay đổi nồng độ khí thử trong không khí một cách tin cây. Đối với chế độ phơi trong khoảng thời gian vài giờ, việc phân tích định lượng nồng độ này trong thời gian giờ đầu và giờ cuối của việc phơi phải đầy đủ. Nếu chỉ có khả năng kiểm tra nồng độ khí thử theo chu kỳ việc phân tích định lượng giá trị này phải được tiến hành ít nhất một lần trong một giờ. B.2.4. Chuồng thử Chuồng thử phải làm bằng lưới, kể cả đáy chuồng không được phủ rơm. B.3. Phương pháp thử B.3.1. Chuẩn bị sản phẩm thử Khí hoặc hơi phải được chuẩn bị sẵn ở nồng độ theo qui định. B.3.2. Nhóm động vật Số lượng nhóm động vật, được chọn ngẫu nhiên, phải tương ứng với số lượng của nồng độ khí thử cộng với một nhóm kiểm tra. Mỗi nhóm phải bao gồm ít nhất 10 con chuột (trong các chuồng riêng có năm chuột đực và năm chuột cái). Khối lượng của từng con chuột không được nặng hơn 20 % khối lượng trung bình của đàn chuột kể cả trong khi thử. B.3.3. Chọn nồng độ khí Nồng độ khí được chọn sao cho đối với ít nhất 3 nhóm chuột, số lượng chuột chết được tính trong ngày thứ 14 của mỗi nhóm phải đủ để xây dựng đường cong nồng độ - số lượng chuột chết, và khi có thể cho phép việc xác định LC 50 có thể chấp nhận được. B.3.4. Quản lý chăm sóc đàn chuột Cân chuột phải chịu đựng phép thử Để các con chuột (B.2.2.2) không bị đói vào trong chuồng (B.2.3.1) để trong chuồng thử (B.2.4). Chỉnh lưu lượng khí quyển đến khoảng 100 lít/h cho một con chuột. Giữ nhiệt độ ở (22 ± 2)°C và độ ẩm không khí tương đối ở (55 ± 15) % trong suốt quá trình thử. Việc nghiên cứu các nồng độ thử khác nhau có thể tiến hành trong một vài lần phơi, nhưng khoảng cách giữa hai lần phơi liên tục không được nhỏ hơn 48 h. Phơi từng nhóm chuột ở nồng độ thử yêu cầu trong 1h, nồng độ khí phải đạt được nhanh và được kiểm tra theo chu kỳ Phơi nhóm chuột kiểm tra trong dòng không khí sạch. Cho đàn chuột nước và thức ăn sau khi thử B.3.5. Quan sát lần phơi tiếp theo Quan sát đàn chuột trong thời gian phơi khí tiếp theo và quan sát chúng liên tục ít nhất hai lần một ngày. Cần chú ý các điểm sau - bất kỳ triệu chứng nhiễm độc nào (thời gian triệu chứng xảy ra, khoảng thời gian và số lượng chuột bị nhiễm độc): - số lượng chết (thời gian xảy ra và tỷ lệ chết). Cân lại chuột ít nhất vào các ngày thứ ba, thứ bảy và ngày thứ mười bốn. Có thể tiến hành khám nghiệm tử thi các con chuột chết trong khi thử. Tất cả các con chuột còn sống phải bị giết trong ngày thứ 14 và tiến hành khám nghiệm tử thi. Phổi và các bộ phận khác có đặc tính không bình thường phải được lấy ra và lưu giữ trong dung dịch để có thể kiểm tra mô. B.4. Tính toán LC 50 LC 50 có thể tính toán được (xem 4.2) Nồng độ này, được biết như là LC 50 - 1h -14 ngày được tính bằng phần triệu (ppm) theo thể tích. Chú thích 4 - Dựa trên xác chết theo giới tính, người có thẩm quyền thử có thể quyết định có thử lại hay không, để xác định giá trị LC 50 - 1h -14 ngày phân chia cho chuột đực và chuột cái. B.5. Báo cáo thử Báo cáo thử phải bao gồm tất cả các thông tin được qui định của thực hành thí nghiệm và đặc biệt: a) mẫu tham khảo thẻ nhận biết, được kèm theo của sản phẩm thử; b) các tính chất của các nhóm chuột (B.2.1 và B.2.2); c) điều kiện ăn ở của các nhóm chuột (B.2.2); d) các tính chất của thiết bị sử dụng để xông khí (B.2.3); e) tất cả các nồng độ ghi được trong quá trình thử (B.3.3); f) kết quả quan sát đàn chuột phơi khi xông khí (B.3.5); g) kết quả tính toán của LC 50 - 1h -14 ngày hoặc, tỷ lệ chết ở giới hạn trên của nồng độ; h) bất kỳ chi tiết thao tác không được nêu trong tiêu chuẩn này hoặc không bắt buộc, và bất kỳ tình huống nào có khả năng ảnh hưởng đến kết quả thử. Phụ lục C (tham khảo) Lựa chọn giá trị LC 50 cho từng loại khí C.1. Qui định chung Khi lựa chọn số liệu từ các tài liệu về tính độc xông cấp của các loại khí, khó khăn là kinh nghiệm. Điều đó giải thích cho ví dụ của các công bố những năm gần đây, mà nó không thể đạt được kết quả của phép thử tiêu chuẩn. Tuy nhiên số liệu của các nguồn báo cáo trở nên có giá trị đối với các chi tiết của nó trong việc xử lý và tổng hợp thông tin. Hơn nữa, rõ ràng là có sự thiếu toàn bộ các thông tin về tính độc xông. Vì thế cần phải cố gắng lớn trong việc phối hợp tất cả các thực tế đã có để bổ sung cho các tính chất độc của các khí. C.2. Điều chỉnh thời gian Trong phép thử tính độc xông, mối liên hệ liều lượng - sự phản ứng có thể được thể hiện bằng phương trình W = c x t, trong đó W là hằng số đặc trưng cho hiệu quả đã cho, tức là số chuột chết của 50 % số chuột bị phơi, và c x t là liều đã dùng được biểu thị như là kết quả của nồng độ và thời gian phơi. Phương trình này, được gọi là qui tắc Haber, có thể sử dụng được với điều kiện là chu kỳ nửa phân rã sinh học của vật chất đang được nói đến một cách hợp lý dài hơn thời gian phơi. Đối với khí và hơi với tốc độ giải độc hoặc thải ra xác định được hết thời gian đang xét, phát hiện rằng mối liên hệ giữa nồng độ và thời gian được thể hiện tốt hơn bằng phương trình W = c x t 0,5 . Khi ngoại suy từ 4 h đến 1 h phương trình W = c x t 0,5 dự đoán giá trị LC 50 thấp hơn theo qui tắc Haber. Trên khía cạnh an toàn, nguyên tắc này được sử đụng bởi khuyến cáo chuyển giao của liên hợp quốc chấp nhận hệ số đảo 2 (tức là ) cho phép phân loại vật liệu trên cơ sở số liệu 1 h - LC 50 . Mặt khác qui tắc Haber dự đoán LC 50 thấp hơn khi chuyển từ 1h đến 4 h - LC 50 . Sử dụng tất cả các số liệu có thể có về tính độc xông cấp dưới các chế độ phơi khác nhau, cần sử dụng lời giải thích tổng quát hơn. Việc sử dụng chu kỳ 1 h như là điểm đối chiếu đi lên từ các chu kỳ ngắn được ưu tiên hơn phép ngoại suy tuyến tính đi xuống từ các chu kỳ dài hơn sử dụng hệ số đảo . Tuy nhiên, kết quả thử đối với chu kỳ ngắn hơn 0,5 h không được dùng, vì nó được coi là không tin cậy. C.3. Chọn động vật Từ số liệu trên con người, nếu có thể dùng được, thường là không đủ để nhận được bất kỳ mối liên hệ liều lượng - sự phản ứng nào, động vật thí nghiệm được sử dụng để nghiên cứu tính độc của vật chất trên vật máu nóng. Trừ khi có chống chỉ thị, như là độ cảm nhận cao hoặc thấp khác thường của chuột so với các động vật khác nhau so với người, chuột là loài được ưu tiên trong phần lớn các phép thử tính độc thông thường. Vì vậy số liệu LC 50 của chuột thường dễ tìm thấy. Nếu các số liệu bị thiếu (mất), số liệu của động vật gần giống với chuột về khối lượng được đùng để đánh giá C.4. Điều chỉnh hiệu ứng Thay cho LC 50 , thường thấy thuật ngữ LC LO xuất hiện trong các tài liệu báo cáo và cơ sở dữ liệu. LC LO (nồng độ gây chết trị số thấp) được định nghĩa như là nồng độ thấp nhất của vật chất trong không khí, khác với LC 50 , đại lượng được ghi chép trong các tài liệu tham khảo chính thức như là nguyên nhân gây chết ở người hoặc động vật. Đáng tiếc, việc sử dụng định nghĩa này không đủ chắc chắn để khẳng định rằng liệu LC 50 là nhỏ hơn hoặc lớn hơn giá trị này hay không. Tuy nhiên, có vẻ hợp lý sử dụng LC LO như thể nếu có thông tin về nồng độ gây chết gần đúng. Để phân loại các khí, không yêu cầu độ chính xác cao hơn, nhưng công thức tính toán đối với hỗn hợp khí yêu cầu lấy giá trị LC 50 xác định. Giá trị LC khác phải được lấy thay cho LC 50 khi mà thông tin bổ sung chứng tỏ nó đúng như vậy. C.5. Sự đồng hoá Một số chất có tính chất tương tự các cấu trúc hóa học liên quan đến các đặc tính sinh lý đã biết. Mối liên quan hoạt động - cấu trúc phải được xét đến tới mức có thể. Hơn nữa trong một vài ví dụ, tác động của tính độc lên đường hô hấp trên cơ sở các tác động cơ bản như là sự thủy phân các khí khác nhau với sự có mặt của hơi ẩm dẫn tới nguyên tắc tác động như thế. C.6. Các cách áp dụng khác Đôi khi tính độc xông của các chất lỏng dễ bay hơi được đánh giá trên cơ sở triệu trứng ngoài đường tiêu hoá khác, đặc biệt là viêm bên trong màng bụng, giá trị LD 50 . Có sự tương quan tương đối tốt giữa LC 50 và LD 50 , về các hoạt chất ảnh hưởng tới toàn cơ thể. Lấy các thuốc trừ sâu độc hại làm ví dụ, có thể thấy rằng một LD 50 tương ứng với một liều lượng theo khối lượng cơ thể trong các phép đo sol khí mà các con chuột hít vào trong thời gian 4 giờ. Chẳng hạn một LD 50 của 100 mg/kg có thể chấp nhận sự tương đương với 4 giờ - LC 50 của khoảng 1 mg/lít không khí. C.7. Kết luận Việc lựa chọn một giá trị LC 50 cho một chất khí riêng biệt đã tuân theo thuật toán logic được giới thiệu trên hình C.1. Tiêu chuẩn đo nên dùng là LC 50 chuột nuôi trong 1 h. Khi thiếu các dữ liệu có giá trị cho các thông số chính xác này thì các giá trị LC 50 RAT (chuột) được chọn cho các thời gian khác với 1 giờ nhưng gần với thời gian 1 giờ nhất, loại bỏ tất cả các số liệu ứng với thời gian nhỏ hơn 0,5 giờ. Nếu không có được các số liệu LC 50 tin cậy đối với chuột (RAT), cần chọn con vật tiếp sau là chuột MUS, sau đó theo thứ tự sau: thỏ, chuột bạch, mèo, chó, khỉ và động vật có vú. Nên dùng các dữ liệu đối với thời gian 1 giờ. Nếu không tìm thấy các số liệu tin cậy của LC 50 đối với bất kỳ con vật nào thì cần tìm một giá trị LC LO có thể tin cậy được với việc dùng cùng một hệ thống cấp bậc các con vật. Nếu không nhận được giá trị LC 50 hoặc LC LO có thể tin cậy được, một giá trị được chọn tạm thời dựa trên một, một liên hợp hoặc tất cả các điều kiện sau 1) sự phản ứng (phân hủy) của sản phẩm trong không khí; 2) sự tương quan với giá trị LD 50 ; 3) sự so sánh với các mức nguy hiểm đã được công bố khác, và 4) sự giống nhau với các sản phẩm tương tự. Hình C.1 - Lựa chọn thuật toán lôgic Phụ lục D (tham khảo) Thư mục [1] VERNOT, E.H. et. al. Toxicol. Appl. Pharmacol., 42, 1977, pp. 417-423. [2] CHEKUNOVA, M.P. and MINKINA, N.A. Higiena / Sanitariya, 35 (7), 1970, pp. 25-28. [3] LEWY, G.A. A study of arsine poisoning. Q.J. Exper. PhysioL., 34, 1947, pp. 47-67. [4] Toxlit 65; (RTECS); HSDB. [5] SCHEEL, L.D. et al. Toxicity of carbonyl fluoride, silicon tetrafluoride. Am. Ind. Hyg. Assoc. J., 29, 1968, pp. 41-48. [6] ROSE, B.S. et al. Acute hyperbaric toxicity of carbon monoxide. Toxicol. Appl. Pharmacol., 17, 1970. pp. 752-760. [7] Ber. Dtsch. Chem. Ges. Abt. B: Alhandlungen. 76, 299, 43. [8] DARMER, K.L.Jr. HAUN, C.C. and MACEWEN, J.D.Am.lnd. Hyg. Assoc. J., 33, 1972, pp. 661-668. [9] DEICHMANN, W.B. Toxicology of drugs and Chemicals, Academic Press, New York, 1969. p. 386. [10] Fluor. Chem. Rev. 1, 197, 67. [11] MCNERNEY, J.M. and SCHRENK, H.H. Acute toxicity of cyanogen. Am. Ind. Hyg. Assoc. J., 21. 1960, pp. 121-124. [12] Toxic and Hazardous Industrial Chemicals Safety Manual, International Technical Information Institute, Tokyo, Japan, 1977. [13] ADAMS, R.M. Boron, Metalloboron Compounds and Boranes, Wiley, New York, 1964. p. 693. [14] J. Pathol. Bacteriol., 58, 411, 46. [15] Chemical Hygiene Fellowship Report 49-112, Union Carbide Corp., USA. [16] Am. Ind. Hyg. Assoc. J. 43, 411, 82. [17] National Technical Information Service. PB 214-270. [18] JACOBSON, K.H. et al. Toxicity of inhaled ethylene oxide and propylene oxide vapours. AMA Arch. Ind. Health, 13, 1956, pp. 237-244. [19] KEPLINGER, M.L. and SUISSA, L.W. Toxicity of fluorine short-term inhalation. Am. Ind. Hyg. Assoc. J., 29, 1968, pp. 10-18. [20] LEWIS, R.J. Registry of Toxic Effects of Chemical Substances, National Institute for occupational safety and health, Ohio, USA, 1978. [21] BORZELLA. J.F. and LESTER, D. Acute toxicology studies of some perhalogenated ketones. Toxicol. Appl. Pharmacol., 6. 1964, p. 341. [22] DUDLEY. H.C. and MILLER J N. J Ind. Hyg. Toxicol., 23, 1941, p. 470 [23] Br. J. Ind. Med.2, 24, 45. [24] TANSY, H.F, et al. Acute toxicity studies of rats exposed to methyl mercaptan. J. Toxicol. Environ. Health. 8. 1981. pp. 71-88. [25] SMYTH, H.F., CARPENTIER. C.P., WEIL, C.S. and POZZANI, U.C. AMA Arch. Ind. Hyg. Occup, Med., 10, 1954. pp. 61-68. [26] MEZENTEEVA, N.V. 1956. [27] Am. J. Clin. Pathol., 26, 107, 56. [28] CARSON, T.R. et al. Response of animals inhaling nitrogen dioxide. Am. Ind. Hyg. Assoc. J., 23, 1962, pp. 457-462. [29] PATTY Ind. Hyg. Toxicol., Vol. II, Toxicology 1963. [30] DEICHMANN, W.B. Toxicology of drugs and chemicals, Academic Press, New York, 1969. p. 446. [31] Am. Ind. Hyg. Assoc. J., 19. 46, 58. [32] RINEHART, W.E. and HATCH, T. Concentrationtime in sublethal exposures to phosgene. Am. Ind. Hyg. Assoc. J., 25, 1964, pp. 545-553. [33] WARITZ, T.S. and BROWN, R.M. Acute and subacute inhalation toxicities of phosphine. Am. Ind. Hyg. Assoc. J., 36, 1975, pp. 452-458. [34] AMA Arch. Ind. Health, 13, 228, 56. [35] NTIS PUBLICATION AD-A 148-952. [36] J. Occup. Med., 18, 277, 62. [37] Br. J. Ind. Med., 18, 277, 61. [38] DEICHMANN, W.B. Toxicology of Drugs and Chemicals. Academic Press, new York, 1969, p. 580. [39] KIMMERLE, G. Inhalation Toxicitat von Schwefelselen und Tellurhexafluorid. Arch. Toxikol., 18. 1960, pp. 140-144. [40] Documentation of the Threshold Limit Values and Biological Exposure Indices, 5 th edn., 1986, Cincinnati, Ohio, USA. Am. Conf. of Gov. Ind. Hygienists Inc. [41] Toxicologist, 4, 68, 84. [42] MARHOLD, J.V. Sbornik Vysledku Toxikologickeho Vysetheni Latek a Phipravku, 1972. [43] OCDE Doc. 403, Guideline for testing of chemicals - Acute inhalation toxicity. 1) Ví dụ, B.C. Levin. Sự tương tác độc chất giữa cácbon monoxit và cacbon dioxit. Độc chất học, 47.1987, pp 135 - 164 2) Chi tiết xem OECD. DOC 403.