TCVN1822:1993

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1822:1993 về Thép cacbon dụng cụ do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 1822 : 1993 THÉP CÁCBON DỤNG CỤ Tool cacbon Steel Lời nói đầu TCVN 1822 : 1993 thay th ế cho TCVN 1822 : 1976. TCVN 18 2 2 : 1993 được xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn ST SEV 2883 : 1981. TCVN 1822 : 1993 do Trung tâm Tiêu chuẩn Chất lượng biên soạn, Tổng cục Ti ê u chuẩn Đo lường Chất lượng trì nh duyệt và được Bộ Khoa học. Công nghệ và Môi t rư ờ ng ban hành t heo quyết định số 595/QĐ ngày 27 tháng 10 năm 1993. TCVN 1822 : 1993 THÉP CÁCBON DỤNG CỤ Tool cacbon Steel Tiêu chuẩn này áp dụng cho thép cacbon dụng cụ cán hình nóng, rèn kéo nguội và thép có hình dáng đặc biệt. Về các ch ỉ tiêu thành phần h óa học của thép, tiêu chuẩn này cũng áp dụng cho các thỏi thép đúc và chồn, cá c dạng phôi thép lá vuông, băng dây, vật rèn và thép mài bóng từ các mác thép cácbon dụng cụ. 1. Mác Các mác thép cacbon dụng cụ đư ợ c quy định trong bảng 1. Bảng 1 Mác thép Hàm lượng các nguyên tố, % Cacbon Mangan Silic Lưu h uỳnh Phốtpho Crôm Niken Đ ồ ng Không lớn hơn 1 2 3 4 5 6 7 8 9 CD70 0,65 - 0,74 0,20 - 0,40 0,15 - 0,35 0,030 0,030 0,25 0,25 0,25 CD80 0,75 - 0,84 0,20 - 0,40 0,15 - 0,35 0,030 0,030 0,25 0,25 0,25 CD80Mn 0,80 - 0,90 0 , 35 - 0 60 0,15 - 0,35 0,030 0,030 0,25 0,25 0,25 CD90 0,85 - 0,94 0,15 - 0,35 0,15 - 0,35 0,030 0,030 0,25 0,25 0,25 CD100 0 ,95 - 1,04 0,15 - 0,35 0,15 - 0,35 0,03C 0,03 0 0,25 0,25 0,25 CD110 1,05 - 1,15 0,15 - 0,35 0,15 - 0,35 0,030 0,030 0,25 0,25 0,20 CD12 0 1,15 - 1,24 0,15 - 0,35 0,15 - 0,35 0,030 0,030 0,25 0,25 0,25 CD130 1,25 - 1,40 0,15 -0,35 0,15 - 0,35 0,030 0,030 0,25 0,25 0,25 CD70A 0,65 - 0,74 0,15 - 0,30 0,15 - 0,35 0,025 0,025 0,20 0,20 0,20 CD80A 0,75 - 0,84 0,15 - 0,30 0,15 - 0,35 0,025 0,025 0,20 0,20 0,20 CD 80MnA 0,80 - 0,90 0,15 - 0,30 0,15 - 0,35 0,025 0,025 0,20 0,20 0 CP100A 0,95 - 1,04 0,45 - 0,30 0,15 - 0,35 0,025 0,025 0,20 0,20 0 CD110A 1,05 -1,14 0,15 - 0,30 0,15 - 0,35 0,025 0,025 0,20 0,20 0 C D 120A 1,15 - 1,24 0,15 - 0,30 0,15 - 0,35 0,025 0,025 0,20 0,20 0 C D 130A 1,25 - 1,40 0,15 - 0,30 0,15 - 0,35 0,025 0,025 0,20 0,20 0 Những mác thé p có chữ "A" ký hiệu cho nhóm thép chất l ư ợng cao. Yêu c ầ u về độ sạch của nhóm này cao hơn hàm lượng các chất kim loại và phi kim loại. Chữ CD chỉ thép cacbon dụng cụ; sau chữ CD là số chỉ hàm trung bình của cacbon tính theo phần vạn. Chữ Mn ở cuối mác biểu thị thép được n â ng cao hàm l ượ ng Mangan. 2. Phân loại Theo hình dạng và k í ch thước mặt cắt ngang, sản phẩm bằng thép cacbon dụng cụ được chia theo các loại như : - Thép cán nóng và thép rèn; - Thép kéo nguội; - Thép thanh và băng. 3. Yêu cầu kỹ thuật 3.1. Thép phải th ỏa m ã n các ch ỉ tiêu về thành phần hóa học như trong bảng 1. Đối với các sản phẩm bằng thép cacbon dụng cụ sai lệch cho phép khi phân tích thành phần hóa học như nêu ở bảng 2. B ả ng 2 Nguyên tố Cacbon Silic Mangan Phốt pho Lưu huỳnh Crôm Niken Đồng Đến 1,04% Lớn hơn 1,04% Sai lệch cho phép % ± 0,02 ± 0,03 ± 0,03 ± 0,03 ± 0,005 +0,002 +0,05 +0,05 .... 3.2. Sai lệch về h ì nh dạng và kích th ư ớc đối với s ả n phẩm bằng thép cacbon dụng cụ được quy định trong các tài liệu pháp quy kỹ thuật hiện hành cho từng loại cụ thể. 3.3. Trên b ề mặt củ a thép cán nóng, các thỏi thép rèn dùng để gia công áp lực nóng, cũng như để kéo dây ....... . không được phép c ó các khuyết tật: vết n ứ t, màng - vết nh ă n, gấp, có tạp chất phi kim , bọt và các vết bẩn. Các khuyết tật bề mặt phải được loại bỏ. T ùy theo kích th ư ớc th ực tế của thanh (đ ườ ng kính, cạnh h ì nh , chiều ...... băng, độ s â u làm sạch của thanh cán nóng không đ ượ c v ượ t quá giá trị sau: - Đối với thanh có đường kính hoặc bề dày dưới 80 mm, độ sâu làm sạch không vượt quá một nửa sai lệch cho phép về kích thước ; - Đ ố i với thanh có đường kính hoặc bề dày trên 80 mm đến 140 mm, độ sâu làm sạch không lớn hơn độ sai lệch cho phép về kích thước; - Đ ối với thanh có kích thước lớn hơn 140 mm, độ sâu làm sạch không được lớn hơn 4% k í ch thước. Nhũng thanh có vết xước nông lẻ tẻ, các chỗ rỗ hay lõm trên b ề m ặ t v ớ i kích thước ở trong gi ớ i hạn n ử a sai lệch cho phép cũng như vết n ứ t nhỏ v ớ i độ s â u không quá 1/4 sai lệch cho phép nhưng không lớn hơn 0,2 mm, không bị ........ phế phẩm. Trên b ề mặt thanh cán nóng và vật dùng để gia công cơ kh í ở trạng thái nguội, cho phép có khuyết tật cục bộ nếu độ sâu của chúng không lớn hơn 1/2 sai lệch cho phép v ề kích thước đến 100 mm; không lớn hơn độ sai lệch cho phép về kích th ư ớc với thanh có k í ch thước t ừ 100 mm và lớn hơn t í nh theo k í ch thước danh nghĩa. Cho phép có m ầ u sáng l ấ p lánh hay cá c màng - lớp ôxít mỏng trên các thanh thép nhiệt luyện, các vết graphít trên mặt các thanh thép biến cứng nguội. 3.4. Thép cần được cung cấp ở trạng thái ủ. Theo đơn đặt hàng, thép có thể cung cấp ở trạng th á i ch ư a ủ. 3.5. Độ cứng của thép ủ và độ cứng b ề m ặ t mẫu sau khi tôi phải phù hợp với qu y định trong b ả ng 3. B ả ng 3 Mác t hép Độ c ứ ng sau ủ của thép , HB , không lớn hơn Độ c ứ ng sau tôi Nhiệt độ tôi , °C với môi trường ngu ộ i là nước Độ cứng Rocven HRC không lớn hơn CD70. CD70A 187 800 - 820 62 CD80. CD80A 187 780 - 800 62 CD80Mn. CD80MnA 187 780 - 800 62 CD90, CD90A 192 760 - 780 62 CD100. CD100A 197 760 - 780 62 CD110. CD110A 207 760 - 780 62 CD120. CD120A 207 760 - 780 62 C D 130. CD130A 217 760 - 780 62 Nh ữ ng thanh thép ủ với kích thước nh ỏ hơn 5 mm, không phải kiểm tra độ cứng. Theo th ỏ a thuận với khách hàng, c ó thể kiểm tra độ bền k é o theo các ch ỉ tiêu th ỏa thuận. 3.6. Trong thép đã ủ có đư ờ ng k í nh hoặc độ dầy đến 60 mm, không cho phép có l ư ới Xêmentit. Phần dư của lưới Xêmentit bị phá vỡ Không lớn hơn c ấ p 3 của thang s ố 2 trong phụ lục tiêu chuẩn. Ph ầ n dư của lưới X ê mentit bị phá vỡ của các thanh làm lõi phải phù hợp với cấp 1 hoặc 2 của thang số 2 trong phụ lục tiêu chuẩn. Đối với thanh thép có kích thước hoặc b ề dầy lớn hơn 60 mm, việc đ á nh giá cấu trúc tế vi phụ thuộc vào th ỏa thuận ........ bên. Cấu trúc t ế vi của thép ủ ở trạng thái cung cấp là péctit được qu y định ở mẫu chuẩn thang số 1 và b ả ng 4. Bảng 4 Mác thép Kích th ư ớc của thép (đ ư ờng k í nh, bề dầy) M ẫ u chuẩn của thang 1 Không cho phép Cho phép TỪCD70 đến CD90 đến 60 mm S ố 1 và 10 Số: 2 , 3,4 " CD70A - CD90A 5,6,7, 8 và 9 "CD100-CD130 đến 60 mm Số 1,2,9 S ố : 3,4 , 5 " CD100A - CD130A và 10 6,7 và 8 3.7. Độ sâu của l ớ p thoát cacbon (Fer i t + cùng chuyển tiếp) của thanh cán nóng và rèn không vượt quá: 0,30 mm - đối với thép có kích thước t ừ 6 đến 10 mm; 0,40 mm - đối với thép có kích thước lớn hơn 10 đến 16 mm; 0,50 mm - đối với thép có kích th ư ớc lớn hơn 16 đến 25 mm; 0,60 mm - đối với thép có kích thước l ớ n h ơ n 25 đến 40 mm; 0, 75 mm - đối v ớ i thép có kích thước lớn hơn 40 đến 60 mm; 1,5% đường kính hay chiều dày đối với thép có kích th ư ớc 60 mm. Độ sâu lớp thoát cácbon của thép làm calip dùng để gia công các chi tiết đã tôi cao tần, không được vượt quá đ ường k í nh thực tế hay chiều d ầ y. Đ ố i với thép không qua tôi cao t ầ n có chi ề u dày đến 16 mm, độ sâu lớp thoát cácbon không vượt quá 1,5% chi ều ......... 1.3% - với chi ề u dày lớn h ơ n 16 mm. Độ sâu cho phép của lớp thoát cácbon ở thép làm lõi không được vượt qu á 2% đường kính thanh. Không cho phép tồn tại lớp thoát cácbon đối với thép dùng để gia công cơ như: tiện. mài. đánh bóng. 3.8. M ặ t g ẫ y của thanh thép cần phải đ ồ ng nhất và mịn hạt. Tr ê n mặt g ẫ y không cho phép có lỗ hổng, phân lốp n ú t, bọt khí và lẫn xỉ mà có thể nhìn th ấ y bằng m ắ t thường. 3.9. T í nh thẩm tôi của thép phải đ ượ c cơ s ở sản xuất kiểm tra. C ấp và loại tính thẩm tôi của thép được x á c định ........ thang số 3 ở phụ lục của tiêu chuẩn này. 4. Phương pháp thử 4.1. Việc xác định thành phần hóa học của các nguyên tố được tiến hành theo các tiêu chuẩn như bảng 5 hoặc b ằng các ph ươn g pháp khác nếu đảm b ả o được độ chính xác của các ch ỉ tiêu. B ả ng 5 Nguyên tố Cácbon Silic Mangan Crôm Niken L ư u huỳnh Đồng Phốt pho TCVN 298 - 85 1814 - 76 1819 - 76 1812 - 76 1813 - 76 1820 - 76 1818 - 76 1815 - .... 4.2. Kiểm tr a kích th ư ớc của sản phẩm bằng thép cácbon dụng cụ được ti ế n hành b ằ ng các dụng cụ đo vạn n ăng hoặc dưỡng kiểm: sản phẩm thép kéo nguội, mài nhẵ n hoặc đánh bóng được đổ bằng panme, calip cữ cặp và những dụng cụ đo thích ứng kh á c. 4.3. Kiểm tra chất l ượ ng bể mặt được tiến hành bằng mắt thường. 4.4. Kiểm tra độ cứng bề mặt được tiến hành sau khi loại b ỏ lớp thoát cácbon và bằng phương pháp đo độ ........ Brinen (TCVN 256 - 85) và độ c ứ ng Rôcven (TCVN 257 - 85). Thép sau khi đ ã được tôi kiểm tra độ cứng với các mẫu chuẩn bị như sau: - Thanh thép có kích th ư ớc £ 20 mm - thử ngay tr ê n mẫu cắt ngang từ thanh thép ra; - Thanh thép có kích thước ³ 20 mm - cắt hoặc rèn từ mặt cắt ngang để đ ược m ẫ u có đ ườ ng k í nh hoặc chi ều ....... . là 2 0 mm 4.5. Kiểm tra tổ chức tế vi bằng k í nh hiển vi với độ phóng đại 600 l ầ n với các mẫu mài ngang. Đánh giá phần d ư .......... lưới x ê ment í t bằng k í nh hiển vi với độ phóng đại 500 lần. 4.6. Xác định chi ề u sâu của lớp thoát cácbon theo TCVN 4507 - 37. 4.7. Kiểm tra dạng m ặ t gãy bằng mắt thường. 5. Ghi nhãn, bao gói, vận chuyển và bảo quản 5.1. Ghi nhãn đư ợ c tiến hành bằng cách đóng dấu hoặc khắc đ iện ho ặ c sơn mầu tr ê n s ả n phẩm. 5.2. Các sản phẩm được xếp thành chồng hoặc thánh bó , cuộn v à có treo nhãn hiệu. Nhãn hiệu phải g ắ n thật ch ặt vào đai buộc của bó hàng và vé phía d ễ quan sát. 5.3. Nội dung của nhãn hiệu gồ m: 1) T ê n gọi hoặc nh ã n hiệu hàng hóa của nơi sản xuất; 2) Mác thép: 3) Số lô hoặc số của mẻ nấu; 4) Biến dạng m ặ t cắt, k í ch th ướ c sản phẩm; 5) Khối lư ợ ng của bó, ch ồ ng hoặc cuộn hàng; khi khối lượng được quy chuẩn thì cần ghi độ dài của thanh … (tính theo mét). … Đóng gói, vận chuyển và bảo qu ả n phải đảm bảo được yêu c ầ u giữ gìn chất l ượ ng của sản phẩm. … Mỗi lô h à ng phải có chứng ch ỉ về chất lư ợ ng sản p hẩm kèm theo, nội dung gồm: 1) Tên hoặc nh ã n hiệu hàng hóa c ủa nơi sản xuấ t ; 2) Mác thép; 3) Số lô hàng hay số của mẻ nấu; 4) Biến dạng m ặ t cắt, kích t hướ c sản phẩm, số lượng sản phẩm và số thứ tự của chúng; khối lượng chung của hàng; 5) Thành phần hóa học của thép; 6) Kết quả thử nghiệm; 7) T ì nh trạng bề m ặ t của sản phẩm, ch ế độ nhiệt luyện; 8) Ký hiệu của ti ê u chuẩn này; 9) Dấu kiểm tra kỹ thuật. Phụ lục của TCVN 1822 - 1993 Thang số 1 M ẫ u chuẩn c ấ u trúc tế vi của thép cacbon dụng cụ ở độ phóng đại 600 lần Thang số 2 Đ á nh giá phần dư của l ư ới cacbit của thép cacbon dụng cụ ở độ phóng đại 500 l ầ n. Thang số 3 Đánh giá tính th ấ m tôi của thép cacbon dụng cụ. Chú thích: 1. Thời gian giữ nhiệt sau khi nung: 20 ph ú t ở nhiệt độ 760 và 800° C, 15 phút ở nhiệt độ 840°C; 2 . Nhóm (cấp) được xác định theo độ tôi sâu tính bằng mm, đặc điểm mặt g ã y theo sơ đ ồ tôi ở nhiệt độ 800°C. 3. Trong ch ứ ng từ c ầ n nêu rõ s ố hiệu nhóm (cấp) và đ ặc điểm m ặ t gãy v í dụ như: "Nhóm II khi tôi từ 760 o C, 800 o C, 840° C lõi đai".