TCVN7835-Z09:2018

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7835-Z09:2018 (ISO 105-Z09:1995) về Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần Z09: Xác định độ hòa tan trong nước lạnh của thuốc nhuộm tan trong nước TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 7835-Z09:2018 ISO 105-Z09:1995 VẬT LIỆU DỆT - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN MÀU - PHẦN Z09: XÁC ĐỊNH ĐỘ HÒA TAN TRONG NƯỚC LẠNH CỦA THUỐC NHUỘM TAN TRONG NƯỚC Textiles - Tests for colour fastness - Part Z09: Determination of cold water solubility of water-soluble dyes Lời nói đầu TCVN 7835-Z09:2018 hoàn toàn tương đương với ISO 105-Z09:1995. ISO 105-Z09:1995 đã được rà soát và phê duyệt lại vào năm 2017 với bố cục và nội dung kh ô ng thay đổi. TCVN 7835-Z09:2018 do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 38 Vật liệu dệt biên soạn, Tổng cục Tiêu chu ẩ n Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. VẬT LIỆU DỆT - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN MÀU - PHẦN Z09: XÁC ĐỊNH ĐỘ HÒA TAN TRONG NƯỚC LẠNH CỦA THUỐC NHUỘM TAN TRONG NƯỚC Textiles - Tests for colour fastness - Part Z09: Determination of cold water solubility of water-soluble dyes 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ hòa tan của thuốc nhuộm tan trong nước ở 25 ° C trong dung dịch nước m à không gia nhiệt trước. Phương pháp này không dùng để đo độ hòa tan hoàn toàn. CH Ú THÍCH 1 Các y ế u tố có thể ảnh hưởng đến kết quả th ử được liệt k ê trong Phụ lục A. 2 Tài liệu viện d ẫ n Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chu ẩ n này. Đối với các t à i liệu viện dẫn ghi năm c ô ng bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các t à i liệu viện dẫn không ghi năm c ô ng b ố th ì áp dụng phiên bản mới nhất bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 4851:1989 (ISO 3696:1987), Nước dùng để phân tích trong phòng th í nghiệm - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử TCVN 7154:2002 (ISO 3819:1985), Dụng cụ th í nghiệm bằng thủy tinh - Cốc th í nghiệm có mỏ ISO 1773:1976 1) , Laboratory glassware - Boiling flasks (narrow-necked) [Dụng cụ th í nghiệm bằng thủy tinh - B ì nh đun (cổ hẹp) ] 3 Nguyên t ắc Chuẩn bị một số dung dịch có n ồ ng độ đã biết của thuốc nhuộm thử, kể cả giới hạn độ hòa tan, ở 25 ° C . Sau đó, lọc dung dịch dưới lực hút ở nhiệt độ này trong dụng cụ lọc Nutsch có thể gia nhiệt và xác định giới hạn độ hòa tan trong nước lạnh bằng cách đánh giá cặn lọc bằng mắt thường và đo thời gian phần lọc chảy qua. 4 Thiết b ị , dụng cụ và thuốc thử 4.1 Cốc có mỏ bằng thủy tinh, dung tích 400 ml, theo TCVN 7154 (ISO 3819). 4.2 Bể gia nhiệt, kiểm soát nhiệt tĩnh, đến 25 ° C ± 2 ° C , với thanh khuấy từ dài 40 mm và đư ờ ng kính 6 mm, tốc độ khuấy từ 500 vòng/min đến 600 vòng/min. 4.3 Dụng cụ lọc Nutsch (phễu lọc Büchner), có th ể gia nhiệt, bằng thủy tinh, thép kh ô ng g ỉ hoặc sứ, có đường k í nh trong 70 mm, dung tích t ố i thiểu là 200 m l , có trên 100 lỗ với tổng diện tích bề mặt của các lỗ (được phân bố đều nhau) không nhỏ hơn 200 mm 2 . 4.4 Thiết bị ổn nhiệt (tùy chọn), có bơm tuần hoàn để điều chỉnh nhiệt độ của dụng cụ lọc Nutsch. 4.5 Thiết bị tạo chân không 4.5.1 B ì nh hút, dung tích từ 1 L đến 2 L. 4.5.2 B ơ m piston hoặc bơm ki ể u màng, có công suất hút đủ cao để tạo được chân không hoàn toàn ở áp suất tối thiểu l à 50 kPa. 4.5.3 Thiết bị để điều chỉnh và duy tr ì độ chân không qu y đ ị nh, tốt nhất là có kèm theo áp kế. 4.6 Đ ồ ng hồ bấm giây, đ ể đo thời gian chảy qua. 4.7 Giấy lọc h ì n h tròn , đường kính 70 mm ± 2 mm. CH Ú THÍCH 2 Giấy lọc có các đặc t í nh sau là phù hợp: Đặc t í nh Hai nhóm giá trị điển hình Định lượng, g/m 2 92 121 Độ dày, µm 210 330 Độ cản kh ô ng khí, Gurley, s/100 ml 3,6 1 Đ ộ bền n ổ khi ướt, kPa > 1 > 4 Trạng thái bề mặt Trơn nhẵn Trơn nhẵn Xem TCVN 4536:2002 (ISO 105-A01:1994) 2) , Điều 8, chú th í ch 1 để biết thông tin về nguồn cung c ấ p giấy lọc phù hợp. Loại gi ấ y lọc sử dụng và nhà sản xuất phải được ghi trong báo cáo thử nghiệm. 4.8 Nước, theo loại 3 của TCVN 4851 (ISO 3696), được sử dụng làm dung môi nhuộm. Một lượng 200 mm được cho là b ì nh thường . Có thể thêm nhiều nước hơn vào dung dịch nhưng lượng nước thêm vào này phải được ghi lại cùng với các giá trị độ hòa tan trong nước lạnh. CHÚ THÍCH 3 Kh ô ng t í nh đến sự thay đ ổi v ề th ể tích tạo ra do sự th ê m thuốc nhuộm. 5 Chuẩn bị dung dịch 5.1 Phải chọn các n ồ ng độ của các dung dịch nhuộm sẽ chuẩn bị, có xem xét đến giới hạn hòa tan trong nước lạnh kỳ vọng của thuốc nhuộm: Giới hạn kỳ vọng nằm trong khoảng Sự gia tăng theo bậc thang về giới hạn tiệm cận nồng độ thuốc nhuộm 1 g/L đến 10 g/L 1 g/L 10 g/L đến 50 g/L 5 g/L 50 g/L đến 100 g/L 10 g/L Trên 100 g/L 20 g/L 5.2 Rắc một lượng đã biết thuốc nhuộm th ử vào cốc có mỏ b ằ ng thủy tinh (4.1) đang chứa 200 ml nước (4.8) và khuấy ở 25 °C ± 2 °C (thời gian rắc tối đa là 5 s) trong một b ể gia nhiệt kiểm soát được nhiệt tĩnh (4.2). Tiếp tục khu ấ y trong tổng thời gian khuấy tối đa là 2 min hoặc 5 min. Lọc ngay dung dịch (xem Điều 6). Thời gian khuấy phải được chỉ rõ trong báo cáo thử nghiệm kèm theo giới hạn hòa tan trong nước lạnh. Lặp lại qu y trình này đối với t ừ ng n ồ ng độ của thuốc nhuộm được thử. 6 Lọc dung dịch CHÚ THÍCH 4 Đ ể tránh b ấ t k ỳ ảnh hưởng nào của sốc nhiệt, lọc các dung dịch đã gia nhiệt qua thiết bị đã được đ ưa đến c ù ng nhiệt độ của dung dịch được th ử là quan trọng. Cách thực hiện lý tưởng nhất l à dùng phễu lọc giữ nhiệt, nhưng cũng c ó th ể ch ấ p nhận các kết quả từ việc sử dụng các phễu đ ã g i a nhiệt trư ớ c, hoặc là bằng cách ngâm trong thiết bị cách thủy hoặc tủ s ấ y, hoặc bằng c á ch cho nước đ ã gia nhiệt s ơ bộ đến nhiệt độ thử chảy qua thiết b ị lọc ngay trước khi thực hiện phép thử. Khi sử dụng kỹ thuật gia nhi ệ t nước, lượng nước phải đ ược xác định tại ch ỗ đ ể gia nhiệt phễu lọc đến cùng nhiệt độ, kh ô ng kể đến hình dạng của ph ễ u và đi ề u kiện xung quanh. Trong t ấ t cả các trư ờ ng hợp khi s ử dụng các kỹ thuật gia nhi ệ t trước m à không phải phễu lọc g i ữ nhiệt, cho dung dịch thử qua thiết b ị thử ngay sau khi lấy ra khỏi môi trường gia nhi ệ t. 6.1 Đưa dụng cụ lọc Nutsch (4.3) đến nhiệt độ hòa tan 25 ° C (xem 4.4) và duy trì ở nhiệt độ này trong toàn bộ quá trình lọc. 6.2 Ngay trước khi lọ c, sử dụng í t nhất 50 ml nước ở nhiệt đ ộ 25 ° C để làm ướt hai tờ giấy lọc (4.7) ở dạng một lớp kép trong dụng cụ lọc Nutsch. 6.3 Điều chỉnh thiết bị tạo chân không (4.5) từ 3 kPa đến 4 kPa, tương đương với áp su ấ t cột nước từ 300 mm đến 400 mm. 6.4 Lọc dung dịch nhuộm (5.2) ở 25 ° C ± 2 ° C và đo thời gian chảy qua bằng đ ồ ng hồ bấm giây (4.6). 6.5 Nếu dung dịch không được lọc trong vòng 2 min ở m ô i trường chân không ổ n định, lọc thêm tối đa 2 min nữa trong môi trư ờ ng chân không hoàn toàn (xem 4.5.2). 6.6 Sau khi dung dịch đã chảy qua, tiếp tục chiết dụng c ụ lọc một cách đ ồ ng đều trong môi trư ờ ng chân không hoàn toàn trong 1 min. 6.7 Để dụng cụ lọc khô hoàn toàn tại nhiệt độ phòng trư ớ c khi đánh giá. 7 Đánh giá 7.1 So sánh bằng mắt thường các dụng cụ lọc đã khô sau khi lọc các dung d ị ch nhuộm khác nhau có n ồ ng độ đ ã biết. Giới hạn độ h ò a tan trong nước lạnh được lấy b ằ ng n ồ ng độ tại đó nh ì n thấy các cặn lọc. Có thể phát hiện các cặn rất khó nhìn thấy bằng cách chà xát nhẹ bề mặt lọc bằng một đầu ngón tay. 7.2 Có thể dùng thời gian chảy qua làm tiêu ch í đánh giá thêm. Sự tăng nhanh đột ngột về thời gian chảy qua khi tăng dải n ồ ng độ dung dịch ch ỉ ra rằng giới hạn độ hòa tan trong nước lạnh đã bị vượt quá. 8 Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm các thông tin sau: a) Viện dẫn tiêu chuẩn này; b) Cách nhận biết đầy đ ủ thuốc nhuộm thử; c) Loại giấy lọc sử dụng và nhà sản xuất giấy lọc; d) Thời gian khuấy (2 min hoặc 5 min) sử dụng trong khi chu ẩ n bị các dung dịch thuốc nhuộm (xem 5.2); e) Giới hạn hòa tan trong nước lạnh (25 °C) của thuốc nhuộm, tính bằng gam trên l í t; f) Thời gian chảy qua, nếu áp dụng (xem 7.2); g) B ấ t kỳ quan sát đặc biệt n à o trong qu y trình thử hoặc đánh giá; h) Bất kỳ sai lệch nào, do thỏa thuận hoặc v ì lý do n à o khác, so với qu y trình thử quy định (v í dụ: lượng dung môi khác với 200 ml, v.v...). Phụ lục A (tham khảo) Các yếu t ố ảnh hưởng đến kết quả Phương pháp thử trong tiêu chuẩn này đã cho kết quả tốt trong một vài năm. Tuy nhiên, thực tế đã chỉ ra là các điều kiện thử khác với các điều kiện quy định có th ể dẫn đến các kết qu ả tương đối khác. V í dụ: các kết quả c ó thể bị ảnh hưởng khi: a) Sử dụng một dụng cụ lọc khác. Dụng cụ lọc được chọn cho phép thử phải có khả năng th ẩ m thấu phù hợp và thích hợp với các điều kiện thực hành. b) Sử dụng nước có độ cứng khác hoặc bổ sung chất đ iện phân. 1) ISO 1773 :1976 hiện nay đ ã hủy và t hay th ế b ằ ng ISO 1773:1997 ( TCVN 8830 :2 011) 2) TCVN 4536 : 2002 (ISO 105-A01:1994) hiện nay đ ã hủy và được thay th ế bằng TCVN 7835-A01:2011 (ISO 105-A01:2010)