TCVN10763-1:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10763-1:2015 (ISO 5350-1:2006) về Bột giấy - Ước lượng độ bụi và các phần tử thô - Phần 1: Kiểm tra tờ mẫu xeo trong phòng thí nghiệm bằng ánh sáng truyền qua TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 10763-1:2015 ISO 5350-1:2006 BỘT GIẤY - ƯỚC LƯỢNG ĐỘ BỤI VÀ CÁC PHẦN TỬ THÔ - PHẦN 1: KIỂM TRA TỜ MẪU XEO TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM BẰNG ÁNH SÁNG TRUYỀN QUA Pulps - Estimation of dirt and shives - Part 1: Inspection of laboratory sheets by transmitted light L ờ i nói đầu TCVN 10763-1:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 5350-1:2006. ISO 5350-1:2006 đã được rà soát và phê duyệt lại vào năm 2015 với bố cục và nội dung không thay đ ổ i. TCVN 10763-1:2015 do Ban kỹ thuật Tiêu chu ẩ n quốc gia TCVN/TC6 Giấy và sản phẩm giấy biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ TCVN 10763:2015, Bột giấy - ước l ượ ng độ bụi và các phần tử thô gồm các tiêu chuẩn sau: TCVN 10763-1:2015 (ISO 5350-1:2006), Phần 1: Kiểm tra tờ mẫu xeo trong phòng thí nghiệm bằng ánh sáng truyền qua. TCVN 10763-2:2015 (ISO 5350-2:2006), Phần 2: Kiểm tra tờ m ẫ u sản xuất trong nhà máy bằng á nh s á ng truyền qua. TCVN 10763-3:2015 (ISO 5350-3:2007), Phần 3: Kiểm tra bằng mắt dưới ánh sáng phản xạ theo phương pháp diện tích màu đen tương đư ơn g (EBA). TCVN 10763-4:2015 (ISO 5350-4:2006), Phần 4: Kiểm tra bằng thiết b ị dưới ánh sáng phản xạ theo phương pháp diện tích màu đen tương đương (EBA). BỘT GIẤY - ƯỚC LƯỢNG ĐỘ BỤI VÀ CÁC PHẦN TỬ THÔ - PHẦN 1: KIỂM TRA TỜ MẪU XEO TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM BẰNG ÁNH SÁNG TRUYỀN QUA Pulps - Estimation of dirt and shives - Part 1: Inspection o f laboratory sheets by transmitted light 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp ước lượng độ bụi và các phần tử thô nhìn thấy có trong các tờ mẫu xeo trong phòng thí nghiệm từ bột giấy bằng ánh sáng truyền qua. Về nguyên tắc, phương pháp này áp dụng được cho tất cả các loại bột giấy, mặc dù nó ch ủ yếu áp dụng cho bột giấy không được sản xuất ở dạng tờ. Tiêu chuẩn này cũng có thể áp dụng cho tờ mẫu sản xuất trong nhà máy, nếu các tờ có đ ị nh lượng cao hoặc quá đục b ở i các lý do khác mà không thể áp dụng được theo TCVN 10763-2 (ISO 5350-2). Tiêu chuẩn này không áp dụng cho bột giấy tái chế. CHÚ THÍCH : Các phần tử thô trong bột giấy cơ học thường được xác định b ằ ng phương pháp sàng hoặc ph â n tích quang học. Một số loại bột gi ấ y cơ học có thể có các vấn đề đối với việc xeo mẫu hoặc kiểm tra dẫn đến việc thực hiện theo tiêu chuẩn này sẽ không thực tế. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm c ô ng bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi. TCVN 4407 (ISO 638), Bột giấy - Xác định hàm lượng chất khô. TCVN 8845-1 (ISO 5269-1), Bột giấy - Xeo tờ mẫu trong phòng thí nghiệm để thử tính chất vật lý - Phần 1: Phương pháp th ô ng thường. TCVN 8845-2 (ISO 5269-2), Bột giấy - Xeo tờ mẫu trong phòng thí nghiệm để thử tính chất vật lý - Phần 2: Phương pháp Rapid-Kothen. TCVN 9573-1 (ISO 5263-1), Bột giấy - Đánh tơi ướt trong phòng thí nghiệm - Phần 1: Đánh tơi bột giấy hóa học. TCVN 9573-2 (ISO 5263-2), Bột giấy - Đánh tơi ướt trong phòng thí nghiệm - Phần 2: Đánh tơi bột giấy cơ học tại nhiệt độ 20 °C. TCVN 9573-3 (ISO 5263-3), Bột giấy - Đánh tơi ướt trong phòng thí nghiệm - Phần 3: Đánh tơi bột giấy cơ học tại nhiệt độ ≥ 85 °C. ISO 7213:1981 1) , Pulps - Sampling f or testing (Bột giấy - Lấy mẫu cho thử nghiệm). 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chu ẩ n này áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau: 3.1 . Tờ bột giấy (sheet) Tờ bột giấy được lấy ra từ bành hoặc một mảnh của cuộn bột. 3.2 . Tờ bột giấy xeo trong phòng thí nghiệm (laboratory sheet) Tờ xeo trong ph ò ng thí nghiệm t ừ bột giấy được đánh tơi. 3.3 . Mẫu th ử (test piece) Tờ bột giấy xeo trong phòng thí nghiệm dùng để kiểm tra. 3.4 . Các phần tử khác màu trong bột giấy (contrary in pulp) Các phần tử không mong muốn, có kích cỡ tối thiểu được quy định và có màu sắc hoặc độ đục khác với phần xung quanh của tờ bột giấy, theo biểu đồ so sánh được cho trong Phụ lục A. 3.4.1 . Bụi (dirt) Phần tử khác màu không phải là xơ sợi. 3.4.2 . Phần tử thô (shive) Các mảnh vụn của gỗ hoặc các bó xơ sợi. 4. Nguyên tắc Mẫu thử xeo từ bột giấy đánh tơi được kiểm tra dưới ánh sáng truyền qua. Tất cả các phần t ử khác màu có diện tích lớn hơn giá t rị quy định và có độ đục tương phản với diện tích xung quanh của tờ bột giấy dựa theo biểu đồ so sánh trong Phụ lục A sẽ được đếm. Cộng tất c ả các diện tích của các phần tử khác màu đếm được và tổng diện tích các hạt bụi và các phần tử thô được biểu thị bằng milimét vuông trên kilôgam bột giấy khô tuyệt đối (mm 2 /kg). CHÚ THÍCH : Nếu có yêu cầu, có thể ghi lại diện tí ch các hạt bụi và các phần tử thô ở các c ỡ khác nhau. 5. Thiết bị, dụng cụ 5.1 . Bàn quan sát , có dụng cụ chiếu sáng thích hợp để kiểm tra mẫu thử dưới ánh sáng ban ngày nhân tạo truyền qua. Độ chiếu sáng đo được trên bề mặt của bàn quan sát phải trong khoảng từ 2500 cd/m 2 đến 3000 cd/m 2 . Tránh nguồn chiếu sáng trực tiếp hoặc ánh sáng tự nhiên. CHÚ THÍCH : Độ chi ế u sáng có thể được đo bằng thiết b ị đo độ sáng. 5.2 . Bi ể u đồ so sánh : tấm phim trong suốt gồm một dãy các đ ố m màu đen và màu xám với h ì nh dạng, diện tích và độ tương phản khác nhau. Biểu đồ này được dùng để kiểm tra bằng mắt hoặc hiệu chuẩn dụng cụ đo. Biểu đồ này nêu tại Phụ lục A. Không sử dụng bản photocopy của biểu đồ này trong bất cứ trường hợp kiểm tra nào, v ì bản photocopy có thể làm thay đổi kích c ỡ và độ tương phản của các đốm. 5.3 . Thiết b ị xeo tờ bột giấy trong phòng thí nghiệm 5.3.1 . Quy định chung C ẩ n thận để bột giấy không bị bẩn trong quá trình thử nghiệm. Phải bảo đảm bề mặt các bộ phận của thiết bị đánh tơi và thiết bị xeo phải sạch, không có chất ăn mòn và cặn. Phải đảm bảo nước sử dụng không có các phần tử lạ; nếu cần thiết phải tiến hành lọc nước. 5.3.2 . Máy đánh tơi , theo quy định trong TCVN 9573-1 (ISO 5263-1), TCVN 9573-2 (ISO 5263-2) hoặc TCVN 9573-3 (ISO 5263-3). 5.3.3 . Thiết b ị xeo t ờ mẫu , theo quy định trong TCVN 8845-1 (ISO 5269-1) hoặc TCVN 8845-2 (ISO 5269-2) 5.3.4 . Giấy th ấ m , có kích cỡ tương ứng với thiết bị xeo tờ mẫu. 6. Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử 6.1 . Lấy mẫu Nếu phép thử được thực hiện để đánh giá một lô bột giấy th ì tiến hành lấy mẫu theo ISO 7213. Nếu phép thử được tiến hành trên một dạng mẫu khác thì báo cáo nguồn gốc của mẫu và nếu có thể, quy trình lấy mẫu được sử dụng. Từ mẫu nhận được, bảo đ ả m các phần thử nghiệm được lấy là đại diện cho toàn bộ mẫu. Tổng khối lượng của mẫu thử khô tuyệt đối phải ít nhất bằng 180 g. Lượng yêu cầu để kiểm tra là 100 g mẫu thử, nhưng 180 g là để dự phòng cho các khả năng có thể xảy ra khi thử nghiệm sơ bộ theo 6.2. 6.2 . Xử lý sơ bộ mẫu Mẫu phải được ngâm trong nước và được đánh tơi theo quy trình nêu trong TCVN 9573-1 (ISO 5263-1), TCVN 9573-2 (ISO 5263-2) hoặc TCVN 9573-3 (ISO 5263-3). Chọn số chu kỳ đánh tơi để bột giấy không b ị đánh tơi quá mức, nhưng phải đảm bảo tất cả các bó xơ sợi được phân tán h ế t. Nên tiến hành một s ố thử nghiệm sơ bộ để ước lượng được số chu kỳ đánh tơi cần thiết. Bảng 1 đưa ra số chu kỳ đánh tơi thích hợp đối với một số loại bột giấy khô. Bảng 1 - Khuyến cáo s ố chu kỳ đánh tơi, định lượng (khô tuyệt đ ố i) và số lượng t ố i thiểu tờ xeo trong phòng thí ngh i ệm Loại bột giấy S ố chu kỳ đánh tơi Đ ị nh l ượ ng lớn nhất g/m 2 S ố tờ bột giấy xeo t ố i thiểu Tờ hình vuông xeo theo phương pháp truyền thống Tờ hình tròn xeo theo phư ơ ng pháp truyền thống Tờ xeo theo ph ư ơng pháp Rapid-Kothen Bột giấy h ó a học tẩy trắng sấy khô nhanh 10000 700 6 7 5 Bột giấy cơ học, khô 6000 a 150 25 32 22 Bột gi ấ y chưa tẩy, bột giấy kraft, khô 8000 80 47 59 40 a Đối với một số loại, số chu k ỳ phải l à 12 000 để đánh tơi được ho à n to à n bột giấy Sẽ cần rất nhiều thời gian để kiểm tra bột giấy có một lượng rất lớn bụi đếm được, nhưng nếu bằng các thử nghiệm sơ bộ cho kết quả số lượng các phần t ử khác màu lớn hơn 300 trên kilogam bột giấy khô tuyệt đ ố i thì lượng bột giấy sử dụng đ ể ki ể m tra có thể giảm xuống còn 50 g khô tuyệt đối. Lượng bột giấy sử dụng phải ghi trong báo cáo thử nghiệm cùng với kết quả. 6.3 . Xeo tờ bột gi ấ y trong phòng thí nghiệm Xeo tờ bột giấy trong phòng thí nghiệm trên thiết b ị xeo. Số lượng tờ bột giấy cần xeo và định lượng phải tương ứng với í t nhất là 100 g bột giấy khô tuyệt đối. Bảng 1 đưa ra khuyến cáo về định lượng và số tờ tối thiểu cần xeo để kiểm tra đối với một số loại bột giấy. Đánh dấu mặt trên của mẫu thử. Nén ép tờ bột giấy trong phòng thí nghiệm ở lực nén khoảng 400 kPa. Độ khô cuối cùng được khuyến cáo là khoảng 30 %.Tuy nhiên, có thể sử dụng mẫu thử khô nếu chúng có độ trong suốt đ ủ để đảm bảo tất cả các phần tử khác màu có thể nhìn thấy được, nhưng việc sử dụng mẫu thử khô phải được viết vào báo cáo thử nghiệm cùng với kết qu ả . CHÚ THÍCH : Tờ bột giấy c ó th ể sẽ tự khô nếu việc kiểm tra không tiến hành ngay sau khi xeo t ờ bột gi ấ y. Để tránh điều này có thể bọc tờ bột gi ấ y b ằ ng màng chất dẻo sạch cho đến khi sử dụng. Nếu tờ bột giấy quá khô thì có thể dùng b ì nh phun tay hoặc tự động đ ể làm ướt lại. Để khẳng định rằng tất cả các phần tử khác màu nhìn thấy được, tạo màng che nhỏ trên bề mặt mẫu thử và kiểm tra xem các đốm có thể nhìn thấy được khi nhìn mẫu thử từ mặt kia hay không. 7. Cách tiến hành 7.1 . Xác định hàm lư ợ ng chất khô Xác định hàm lượng chất khô của mẫu thử theo TCVN 4407 ( ISO 638). 7.2 . Kiểm tra Sử dụng bàn quan sát (5.1) kiểm tra mẫu thử (6.3) bằng mắt thường. Kiểm tra một nửa số mẫu thử từ mặt trên và một nửa từ mặt dưới. Sử dụng biểu đồ so sánh trong Phụ lục A để ước lượng diện tích của từng đốm. Chỉ đếm các đốm khác màu có diện tích ≥ 0,04 mm 2 . Kích thước các đốm ở loại 5 sẽ được bỏ qua nếu nhất trí như trên. Phân loại các phần tử khác màu theo diện tích của chúng (xem Bảng 2). Phân biệt giữa bụi và các phần tử thô nếu có yêu cầu. 7.3 . Phân loại các ph ầ n tử khác màu Thông thường chỉ cần báo cáo tổng diện tích của các phần tử khác màu, nhưng nếu có yêu cầu thì báo cáo diện tích của các phần tử khác màu theo từng loại. Trong trường hợp đó, sử dụng cách phân loại cho trong B ả ng 2. Kích thước loại 5 có thể bỏ qua nếu nh ấ t trí như trên, nhưng vẫn phải viết trong báo cáo thử nghiệm. Bảng 2 - Khuyến cáo cách phân loại các phần tử khác màu theo diện tích Loại kích thước Diện tích mm 2 Logarit của diện tích trung bình [(A m ax - A m in )/ln(A m ax /A min )] mm 2 1 Lớn hơn 5 - 2 1,00 đến 4,99 2,482 3 0,40 đến 0,99 0,651 4 0,15 đến 0,39 0,251 5 0,04 đến 0,14 0 , 080 Bụi và các phần tử thô có thể được báo cáo riêng theo thỏa thuận. 8. Biểu thị kết quả 8.1 . Tính toán Đối với tất cả các phần tử khác màu (hoặc tách riêng độ bụi và các phần tử thô, nếu có yêu cầu), tính tổng diện tích hoặc diện tích của từng loại theo công thức (1) (1 ) Trong đó X là tổng diện tích của các phần tử khác màu (hoặc diện tích của từng loại phần tử khác màu), biểu th ị bằng milimét vuông trên kilogam (mm 2 /kg); c i là logarit diện tích trung bình của các loại kích thước được cho trong Bảng 2, biểu thị bằng milimét vuông (mm 2 ); n i là số lượng các phần tử khác màu trong một loại k í ch thước; m là khối lượng khô tuyệt đối của mẫu thử, biểu thị bằng kilogam (kg). Các giá tr ị logarit diện tích trung bình được cho trong Bảng 2. Đối với các phần tử khác màu có diện tích lớn hơn 5 mm 2 , hệ số c i n i được thay thế bằng “diện tích thực ” của các phần tử khác màu và được đánh giá riêng đối với mỗi phần tử khác màu và phải ghi vào báo cáo thử nghiệm. CHÚ THÍCH : Biểu thị theo logarit diện t í ch trung b ì nh của một loại kích thước đ ã được chứng minh là đúng v ì có xu hướng tăng các ph ầ n tử khác màu về ph í a giới hạn dưới của loại đó. VÍ DỤ Nếu đếm được 8 phần tử khác màu trong khoảng k í ch thước 0,15 mm 2 đ ế n 0,39 mm 2 th ì diện t í ch c i n i được tính toán như sau: 8 x 0,215 mm 2 = 2,0 mm 2 8.2 . Kết quả Báo cáo tổng d iện tích các phần tử khác màu theo milimét vuông trên kilogam bột giấy chính xác đến s ố nguyên. Các kết quả nhỏ hơn 5 m m 2 /kg sẽ báo cáo đến một chữ s ố thập phân. CHÚ THÍCH : Khi có yêu cầu, các kết quả c ó thể được bi ể u thị riêng cho từng loại k í ch thước hoặc tách ri ê ng bụi và các phần tử thô. Tuy nhiên, nếu đ ế m và báo cáo riêng theo từng loại, các loại có chứa í t các phần tử khác màu sẽ phụ thuộc nhi ề u vào việc lấy mẫu. 8.3 . Độ chụm Không có các số liệu cụ thể liên quan đến độ chụm, số liệu độ chụm thay đổi theo các trường hợp do b ả n chất của phương pháp thử. Kết quả phụ thuộc nhiều vào người thử nghiệm và mẫu thử. Tuy nhiên, các kết quả sau cũng đưa ra một số thông tin về độ chụm của phương pháp. 8.3.1 . Độ lặp lại Hai mẫu thử, một là bột giấy hóa học tẩy trắng và một là bột giấy hóa nhiệt cơ (CTMP) đã được kiểm tra trong một phòng thí nghiệm do cùng một người thực hiện theo tiêu chuẩn này. Mỗi trường hợp đã được tiến hành n ă m mẫu kiểm tra song song. Kết quả được cho trong Bảng 3. Bảng 3 - Độ lặp lại M ẫ u Giá trị trung bình mm 2 /kg Hệ số sai khác % Bột giấy t ẩ y trắng từ gỗ cứng 64 36 Bột giấy CTMP từ gỗ mềm 60 29 Trong một thử nghiệm liên phòng với bột gi ấ y mài từ gỗ cứng, thực hiện 5 phép thử song song, mỗi lần thử gồm 25 tờ bột gi ấ y được xeo trong phòng thí nghiệm với định lượng 150 g/m 2 và do cùng một người thực hiện. Kết quả được cho trong Bảng 4. Bảng 4 - Giá trị trung bình và hệ số sai khác đối với các ph ầ n tử khác màu có kích thước khác nhau Loại phần tử khác màu Giá trị trung b ì nh mm 2 /kg Hệ số sai khác % Tr ê n 5 mm 2 , các phần tử thô 0 - Trên 5 mm 2 , bụi 0 - 1 đến 4,99 mm 2 , các phần tử thô 12 91 1 đến 4,99 mm 2 , bụi 31 96 0,4 đến 0,99 mm 2 , các phần tử thô 7 108 0,4 đến 0,99 mm 2 , b ụ i 10 100 0,15 đ ế n 0,39mm 2 , các p hần tử thô 17 37 0,15 đ ế n 0,39mm 2 , bụi 41 33 0,04 đến 0,14 mm 2 , các phần tử thô 14 51 0 , 04 đến 0,14 mm 2 , bụi 80 23 T ổ n g các phần tử thô, mm 2 50 15 T ổ ng s ố bụi, mm 2 162 31 Tổng s ố bụi và các phần tử thô, mm 2 212 23 8.8.2 . Độ tái lập Hai mẫu thử, một là bột giấy hóa học tẩy trắng và một là bột giấy CTMP đã được kiểm tra trong bốn phòng thử nghiệm khác nhau theo tiêu chuẩn này. Kết quả được cho trong Bảng 5. Bảng 5 - Độ tái lập M ẫ u Giá tr ị trung b ì nh m m 2 /kg Hệ s ố sa i khác % Bột giấy tẩy tr ắ ng từ g ỗ cứng 16 79 Bột g i ấ y CTMP từ gỗ mềm 303 44 9. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm các thông tin sau: a) Viện dẫn tiêu chuẩn này; b) Thời gian và địa điểm thử nghiệm; c) Tất cả các thông tin cần thiết để nhận biết mẫu thử; d) Kết quả được biểu th ị theo milimét vuông các phần tử khác màu trên một kilôgam bột giấy khô tuyệt đối; khi có yêu cầu kết quả có thể được chia ra theo từng loại kích thước và/hoặc bản chất, nghĩa l à bụi hoặc các phần tử thô; e) Bất kỳ điểm b ấ t thường nào xảy ra trong quá trình thử nghiệm; f) Bất kỳ các thao tác nào không theo quy định của tiêu chuẩn này hoặc trong các tiêu chuẩn viện d ẫ n đến tiêu chu ẩ n này mà ảnh hư ở ng đến kết qu ả thử. PHỤ LỤC A (quy định) Biểu đồ so sánh Sử dụng biểu đồ kèm theo Ước lượng độ bụi và phần tử thô Hình A.1 - Ước lượng kích thước các hạt - Biểu đồ so sánh Không sử dụng bản photocopy của biểu đồ để kiểm tra vì nó có thể làm thay đổi kích thước và độ tương phản của các đốm. Phần bên trái của biểu đồ được dùng để hỗ trợ cho việc kiểm tra bằng mắt. Các đốm có sự tương phản tối thiểu được tính đến trong từng loại kích thước được biểu thị, nghĩa là 30 % và 50 % sự tương phản tối thiểu đối với các phần tử khác màu lớn hơn hoặc bằng 0,40 mm 2 và 0,15 mm 2 . Các đốm ở phía bên phải chỉ ra các phần tử khác màu có t ỉ lệ tương quan khác nhau. T ỉ lệ tương phản l à 100 %. Phần này của biểu đồ được sử dụng để hỗ trợ cho việc phân loại kích thước. CH Ú THÍCH : Trong biểu đồ so sánh này, chấm nh ỏ được sử dụng là k ý hiệu thập phân. PHỤ LỤC B (tham khảo) Cách tiến hành sử dụng thiết bị B.1 . Giới thiệu Trong tương lai, các thiết bị, dụng cụ sẽ thường được sử dụng để kiểm tra các phần tử khác màu trong bột giấy. Kỹ thuật sử dụng thiết bị sẽ tốt hơn v ớ i bột giấy có số lượng lớn các phần tử khác màu. Tuy nhiên, cần phải lưu ý rằng các kết quả nhận được theo phương pháp quan sát bằng mắt thư ờ ng có thể không tương đương với các kết quả thu được khi tiến hành thử nghiệm bằng thiết bị. B.2 . Thiết bị, dụng cụ B.2.1 . Thiết b ị đếm bụi , bao gồm nguồn sáng thích hợp để kiểm tra bằng cách truyền sáng, được thiết kế sao cho có thể đếm và ghi lại các phần tử khác màu có diện tích và sự tương phản tương ứng với Bảng 2 và Bảng B.1. Nguồn sáng phải có quang phổ nằm trong vùng nh ì n thấy, với 95 % của bức xạ nằm trong khoảng bước sóng giữa 380 nm và 740 nm. Nguồn sáng quang phổ và detector quang phổ phải phù hợp với nhau (tài liệu tham khảo [1] và [2] trong thư mục tài liệu tham khảo). Độ lặp lại của dụng cụ phải đáp ứng yêu cầu về hệ số sai khác không được vượt quá 15 % khi một mẫu thử được kiểm tra năm lần. Thiết bị cũng phải có khả năng nhận biết được các phần tử khác m ẫ u có tỉ lệ tương quan vượt quá 3:1, nếu các phần tử thô được báo cáo riêng. Khuyến cáo thiết bị sử dụng phải thể hiện được điểm ảnh có k í ch thước lớn nhất là 0,01 mm 2 và độ ph â n giải theo thang xám nhỏ nhất l à ½ % của sự truyền sáng, như vậy ngưỡng phát hiện được đặt tại 10 % của sự tương phản. Đo sự chiếu sáng của diện tích xung quanh, T su , của 1 mm 2 hoặc bằng hai lần diện tích của các hạt bên ngoài hạt bụi, tùy theo giá trị nào l ớ n hơn. B.2.2 . Biểu đ ồ so sánh , dùng cho phép đếm bụi bằng thiết bị. Biểu đồ gồm một loạt các đốm c ó kích thước và độ tương phản khác nhau. Các độ tương phản được cho trong Bảng B.1. Biểu đồ này được dùng để hiệu chuẩn thiết bị. Biểu đồ này có trong Phụ lục A. B.3 . Cách tiến hành Theo nguyên tắc nêu trong phần nội d ung ch í nh và Phụ lục A của tiêu chu ẩ n này. Áp dụng theo các chỉ dẫn được đưa ra bởi nhà sản xuất thiết b ị . Kiểm tra thiết b ị thư ờ ng xuyên bằng cách sử d ụng biểu đồ so sánh. Đặt biểu đồ lên trên bề mặt màu trắng, phẳng hoặc trên một tờ giấy. Tất cả các phần tử khác màu hiện có được ch ỉ ra trên biểu đồ so sánh phải được thiết bị ghi lại. Nếu không được như vậy th ì phải điều chỉnh thiết bị và nếu có thể liên hệ với nhà sản xuất thiết bị. Tất cả các ph ầ n tử khác màu có tỉ lệ tương quan l ớ n hơn 3:1 sẽ được thiết bị ghi lại là “các phần tử thô ” . Phải đảm bảo rằng, khi kiểm tra bằng mắt thường các “phần tử thô ” này là xơ sợi và việc phân loại là đúng. CHÚ THÍCH : Các thiết bị thường được trang bị bộ phận tính toán kết quả tự động, dựa trên diện tích thực của các phần tử khác màu. Trong trường hợp này, không c ầ n thiết phải sử dụng giá trị logarit diện tích trung b ì nh của các loại k í ch c ỡ bụi. B.4 . Phân loại các phần tử khác màu B.4.1 . Kích thước v ề bản ch ấ t Theo các khuyến cáo được nêu tại 7.3. Đối với phương pháp kiểm tra bằng thiết bị, các phần tử khác màu dạng xơ sợi được cho là các phần tử thô n ế u có tỉ lệ tương quan lớn hơn 3:1. Tỉ lệ tương quan là tỉ số giữa chiều dài và chiều rộng, v í dụ k í ch thước lớn nhất trên kích thước nhỏ nh ấ t. B.4.2 . Độ tư ơ ng phản Thông số được sử dụng để đo sự khác nhau về cường độ sáng giữa các phần tử ngoại lai và phần nền được gọi là độ tương phản. Giá trị này nhận được từ t ỉ số giữa cư ờ ng độ ánh sáng truyền qua các phần tử này với cường độ ánh sáng truyền qua bột giấy xung quanh theo công thức (B.1): (B.1) Trong đ ó C là độ tương phản; T p a là cường độ ánh sáng truyền qua phần tử; T su là cường độ ánh sáng truyền qua phần diện tích xung quanh. Các phần tử càng sẫm màu so với phần xung quanh th ì độ tương phản càng cao. Độ tương phản cần thiết để quan sát được một phần tử khác màu phụ thuộc vào k í ch thước của phần tử khác màu (các đốm nhỏ có thể nh ì n thấy chỉ khi chúng c ó độ tương phản cao hơn so với phần bột giấy xung quanh, trong khi các đốm lớn có thể nhìn thấy ở độ tương phản thấp). B ở i vậy, chỉ riêng độ tương phản không thể được đưa ra như là một giới hạn. Bảng B.1 đưa ra các giá trị độ tương phản tối thiểu có thể áp d ụng. Với mục đích của tiêu chuẩn này, các giá trị độ tương phản nhận được từ các giá trị cường độ và mật độ quang đã được đưa dưới dạng công thức mà giá trị zero nhận được khi cường độ ánh sáng truyền qua các ph ầ n tử khác màu và phần bột giấy xung quanh bằng nhau. Bảng B.1 - Các g i á trị độ tương phản tối thiểu của các loại kích th ư ớc khác nhau Loại k í ch thước Độ t ươn g phản tối thiểu % 1 30 2 30 3 30 4 50 5 80 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] PAPTAC Use f ul method D30.U, Basic Guidelines for Image Analysis Measurements . [2] Tappi Technical In f ormation Paper TIP 0804-09, Basic Guidelines for Image Analysis Measurements . 1) TCVN 4360:2001, Bột giấy - Lấy mẫu cho thử nghiệm tương đương c ó s ử a đổi với ISO 7213:1981.