26/QĐ-BYT

Quyết định 26/QĐ-BYT năm 2013 về tài liệu Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Vi sinh Y học do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành BỘ Y TẾ ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 26/QĐ-BYT Hà Nội, ngày 03 tháng 01 năm 2013 QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC BAN HÀNH TÀI LIỆU “HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT CHUYÊN NGÀNH VI SINH Y HỌC” BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ Căn cứ Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009; Căn cứ Nghị định số 63/2012/NĐ-CP ngày 31/8/2012 của Chính Phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế; Xét Biên bản họp của Hội đồng nghiệm thu Hướng dẫn Quy trình kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh chuyên ngành Vi sinh Y học của Bộ Y tế; Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, QUYẾT ĐỊNH: Điều 1 . Ban hành kèm theo Quyết định này tài liệu “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Vi sinh Y học”, gồm 231 quy trình kỹ thuật. Điều 2 . Tài liệu “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Vi sinh Y học” ban hành kèm theo Quyết định này được áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Căn cứ vào tài liệu hướng dẫn này và điều kiện cụ thể của đơn vị, Giám đốc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh xây dựng và ban hành tài liệu Hướng dẫn Quy trình kỹ thuật Vi sinh Y học phù hợp để thực hiện tại đơn vị. Điều 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Điều 4. Các ông, bà: Chánh Văn phòng Bộ, Chánh Thanh tra Bộ, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Cục trưởng và Vụ trưởng các Cục, Vụ thuộc Bộ Y tế, Giám đốc các bệnh viện, viện có giường bệnh trực thuộc Bộ Y tế, Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Thủ trưởng Y tế các Bộ, Ngành và Thủ trưởng các đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./. Nơi nhận: - Như Điều 4; - Bộ trưởng Bộ Y tế (để b/c); - Các Thứ trưởng BYT; - Bảo hiểm Xã hội Việt Nam (để phối hợp); - Cổng thông tin điện tử BYT; - Website Cục KCB; - Lưu VT, KCB. KT. BỘ TRƯỞNG THỨ TRƯỞNG Nguyễn Thị Xuyên DANH SÁCH CÁC QUY TRÌNH KỸ THUẬT CHUYÊN NGÀNH VI SINH HỌC (Ban hành kèm theo Quyết định số: 26/QĐ-BYT ngày 03 tháng 01 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế) TT TÊN QUY TRÌNH KỸ THUẬT Danh mục xét nghiệm vi khuẩn A. Vi khuẩn chung 1 Vi khuẩn nhuộm soi 2 Vi khuẩn test nhanh 3 Vi khuẩn nuôi cấy và định danh phương pháp thông thường 4 Vi khuẩn nuôi cấy và định danh hệ thống tự động 5 Vi khuẩn nuôi cấy, định danh và kháng thuốc hệ thống tự động 6 Vi khuẩn kháng thuốc định tính 7 Vi khuẩn kháng thuốc hệ thống tự động 8 Vi khuẩn kháng thuốc định lượng (MIC) (cho 1 loại kháng sinh) 9 Vi khuẩn kháng sinh phối hợp 10 Vi khuẩn kỵ khí nuôi cấy và định danh 11 Vi khuẩn khẳng định 12 Vi khuẩn định danh PCR 13 Vi khuẩn định danh giải trình tự gene 14 Vi khuẩn kháng thuốc PCR 15 Vi khuẩn kháng thuốc giải trình tự gene 16 Vi hệ đường ruột B. Mycobacteria 17 AFB trực tiếp nhuộm Ziehl-Neelsen 18 AFB trực tiếp nhuộm huỳnh quang 19 Mycobacterium tuberculosis nuôi cấy môi trường lỏng 20 Mycobacterium tuberculosis nuôi cấy môi trường đặc 21 Mycobacterium tuberculosis Mantoux 22 Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 1 môi trường đặc 23 Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 1 môi trường lỏng 24 Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 2 môi trường đặc 25 Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 2 môi trường lỏng 26 Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc PZA môi trường lỏng 27 Mycobacterium tuberculosis pyrazinamidase 28 Mycobacterium tuberculosis định danh và kháng RMP Xpert 29 Mycobacterium tuberculosis đa kháng LPA 30 Mycobacterium tuberculosis siêu kháng LPA 31 Mycobacterium tuberculosis PCR hệ thống tự động 32 Mycobacterium tuberculosis Real-time PCR 33 Mycobacterium tuberculosis spoligotyping 34 Mycobacterium tuberculosis RFLP typing 35 NTM (Non tuberculosis mycobacteria) nuôi cấy môi trường lỏng 36 NTM (Non tuberculosis mycobacteria) nuôi cấy môi trường đặc 37 NTM (Non tuberculosis mycobacteria) định danh LPA 38 Mycobacterium leprae nhuộm soi 39 Mycobacterium leprae PCR 40 Mycobacterium leprae mảnh sinh thiết C. Vibrio cholerae 41 Vibrio cholerae nhuộm soi 42 Vibrio cholerae nhuộm huỳnh quang 43 Vibrio cholerae nuôi cấy, định danh và kháng thuốc 44 Vibrio cholerae PCR 45 Vibrio cholerae giải trình tự gene D. Neisseria gonorrhoeae 46 Neisseria gonorrhoeae nhuộm soi 47 Neisseria gonorrhoeae nuôi cấy, định danh và kháng thuốc 48 Neisseria gonorrhoeae PCR 49 Neisseria gonorrhoeae Real-time PCR E. Neisseria meningitidis 50 Neisseria meningitidis nhuộm soi 51 Neisseria meningitidis nuôi cấy, định danh và kháng thuốc 52 Neisseria meningitidis PCR 53 Neisseria meningitidis Real-time PCR F. Các vi khuẩn khác 54 Chlamydia test nhanh 55 Chlamydia nhuộm huỳnh quang 56 Chlamydia Ab miễn dịch bán tự động 57 Chlamydia PCR 58 Chlamydia Real-time PCR 59 Chlamydia Real-time PCR hệ thống tự động 60 Clostridium nuôi cấy, định danh 61 Clostridium difficile miễn dịch bán tự động 62 Clostridium difficile PCR 63 Leptospira test nhanh 64 Mycoplasma pneumoniae Real-time PCR 65 Mycoplasma hominis nuôi cấy, định danh và kháng thuốc 66 Rickettsia Ab miễn dịch bán tự động 67 Salmonella Widal 68 Streptococcus pyogenes ASO 69 Treponema pallidum soi tươi 70 Treponema pallidum nhuộm soi 71 Treponema pallidum RPR định tính và định lượng 72 Treponema pallidum TPHA định tính và định lượng 73 Ureaplasma urealyticum nuôi cấy, định danh và kháng thuốc Danh mục xét nghiệm virus A. Virus chung 74 Virus test nhanh 75 Virus Ag miễn dịch bán tự động 76 Virus Ab miễn dịch bán tự động B. Hepatitis virus 77 HBsAg test nhanh 78 HBsAg miễn dịch bán tự động 79 HBsAg miễn dịch tự động 80 HBsAg khẳng định 81 HBsAg định lượng 82 HBsAb miễn dịch bán tự động 83 HBsAb định lượng 84 HBc IgM miễn dịch bán tự động 85 HBc IgM miễn dịch tự động 86 HBc total miễn dịch bán tự động 87 HBc total miễn dịch tự động 88 HBeAg miễn dịch bán tự động 89 HBeAg miễn dịch tự động 90 HBeAb miễn dịch bán tự động 91 HBeAb miễn dịch tự động 92 HBV đo tải lượng Real-time PCR 93 HBV đo tải lượng hệ thống tự động 94 HBV genotype PCR 95 HBV genotype Real-time PCR 96 HBV genotype giải trình tự gene 97 HBV kháng thuốc Real-time PCR (cho 1 loại thuốc) 98 HBV kháng thuốc giải trình tự gene 99 HCV Ab miễn dịch bán tự động 100 HCV Ab miễn dịch tự động 101 HCV Ag/Ab miễn dịch bán tự động 102 HCV Core Ag miễn dịch tự động 103 HCV PCR 104 HCV đo tải lượng Real-time PCR 105 HCV đo tải lượng hệ thống tự động 106 HCV genotype Real-time PCR 107 HCV genotype giải trình tự gene 108 HAV IgM miễn dịch bán tự động 109 HAV IgM miễn dịch tự động 110 HAV total miễn dịch bán tự động 111 HAV total miễn dịch tự động 112 HDV Ag miễn dịch bán tự động 113 HDV IgM miễn dịch bán tự động 114 HDV Ab miễn dịch bán tự động 115 HEV IgM test nhanh 116 HEV IgM miễn dịch bán tự động C. HIV 117 HIV Ab test nhanh 118 HIV Ag/Ab test nhanh 119 HIV Ab miễn dịch bán tự động 120 HIV Ag/Ab miễn dịch bán tự động 121 HIV Ag/Ab miễn dịch tự động 122 HIV khẳng định 123 HIV đo tải lượng Real-time PCR 124 HIV đo tải lượng hệ thống tự động 125 HIV genotype giải trình tự gene 126 HIV kháng thuốc giải trình tự gene D. Dengue virus 127 Dengue virus NS1Ag test nhanh 128 Dengue virus NS1Ag/IgM/IgG test nhanh 129 Dengue virus IgM/IgG test nhanh 130 Dengue virus IgM miễn dịch bán tự động 131 Dengue virus IgG miễn dịch bán tự động 132 Dengue virus PCR 133 Dengue virus serotype PCR E. Herpesviridae 134 CMV IgM miễn dịch bán tự động 135 CMV IgM miễn dịch tự động 136 CMV IgG miễn dịch bán tự động 137 CMV IgG miễn dịch tự động 138 CMV PCR 139 CMV Real-time PCR 140 CMV đo tải lượng hệ thống tự động 141 CMV Avidity 142 HSV 1+2 IgM miễn dịch bán tự động 143 HSV 1+2 IgG miễn dịch bán tự động 144 HSV Real-time PCR 145 VZV Real-time PCR 146 EBV-VCA IgM miễn dịch bán tự động 147 EBV-VCA IgG miễn dịch bán tự động 148 EBV EA-D IgG miễn dịch bán tự động 149 EBV EB-NA IgG miễn dịch bán tự động 150 EBV PCR 151 EBV Real-time PCR E. Enterovirus 152 EV71 PCR 153 EV71 Real-time PCR 154 EV71 genotype giải trình tự gene 155 Enterovirus PCR 156 Enterovirus genotype giải trình tự gene F. Các virus khác 157 Adenovirus Real-time PCR 158 BK/JC virus PCR 159 HPV PCR 160 HPV Real-time PCR 161 HPV genotype Real-time PCR 162 HPV genotype PCR hệ thống tự động 163 HPV genotype giải trình tự gene 164 Influenza virus A, B test nhanh 165 Influenza virus A, B Real-time PCR 166 Influenza virus A, B giải trình tự gene 167 JEV IgM miễn dịch bán tự động 168 Measles virus Ab miễn dịch bán tự động 169 Rotavirus test nhanh 170 RSV Ab miễn dịch bán tự động 171 RSV Real-time PCR 172 Rubella virus IgM miễn dịch bán tự động 173 Rubella virus IgM miễn dịch tự động 174 Rubella virus IgG miễn dịch bán tự động 175 Rubella virus IgG miễn dịch tự động 176 Rubella virus PCR 177 Rubella virus giải trình tự gene Danh mục xét nghiệm KST A. Ký sinh trùng trong phân 178 Hồng cầu, bạch cầu trong phân soi tươi 179 Hồng cầu trong phân test nhanh 180 Đơn bào đường ruột soi tươi 181 Đơn bào đường ruột nhuộm soi 182 Trứng giun, sán soi tươi 183 Trứng giun soi tập trung 184 Strongyloides stercoralis (giun lươn) ấu trùng soi tươi B. Ký sinh trùng trong máu 185 Angiostrogylus cantonensis (Giun tròn chuột) Ab miễn dịch bán tự động 186 Clonorchis/Opisthorchis (Sán lá gan nhỏ) Ab miễn dịch bán tự động 187 Cysticercus cellulosae (Sán lợn) Ab miễn dịch bán tự động 188 Entamoeba histolytica (Amip) Ab miễn dịch bán tự động 189 Fasciola (Sán lá gan lớn) Ab miễn dịch bán tự động 190 Filaria (Giun chỉ) ấu trùng trong máu nhuộm soi 191 Gnathostoma Ab miễn dịch bán tự động 192 Plasmodium (Ký sinh trùng sốt rét) nhuộm soi định tính 193 Plasmodium (Ký sinh trùng sốt rét) nhuộm soi định lượng 194 Plasmodium (Ký sinh trùng sốt rét) Ag test nhanh 195 Strongyloides stercoralis (Giun lươn) Ab miễn dịch bán tự động Toxocara (Giun đũa chó, mèo) Ab miễn dịch bán tự động 197 Toxoplasma IgM miễn dịch tự động 198 Toxoplasma IgG miễn dịch tự động 199 Toxoplasma Avidity C. Ký sinh trùng ngoài da 200 Demodex soi tươi 201 Demodex nhuộm soi 202 Phthirus pubis (Rận mu) soi tươi 203 Phthirus pubis (Rận mu) nhuộm soi 204 Sarcoptes scabies hominis (Ghẻ) soi tươi 205 Sarcoptes scabies hominis (Ghẻ) nhuộm soi D. Ký sinh trùng trong các bệnh phẩm khác 206 Cysticercus cellulosae (Sán lợn) ấu trùng soi mảnh sinh thiết 207 Gnathostoma ấu trùng soi mảnh sinh thiết 208 Pneumocystis jirovecii nhuộm soi 209 Taenia (Sán dây) soi tươi định danh 210 Toxocara (Giun đũa chó, mèo) soi mảnh sinh thiết 211 Trichinella spiralis (Giun xoắn) soi mảnh sinh thiết 212 Trichomonas vaginalis soi tươi 213 Trichomonas vaginalis nhuộm soi Danh mục xét nghiệm Vi nấm 214 Vi nấm soi tươi 215 Vi nấm test nhanh 216 Vi nấm nhuộm soi 217 Vi nấm nuôi cấy và định danh phương pháp thông thường 218 Vi nấm nuôi cấy và định danh hệ thống tự động 219 Vi nấm nuôi cấy, định danh và kháng thuốc hệ thống tự động 220 Vi nấm khẳng định 221 Vi nấm kháng thuốc định lượng (MIC) (cho 1 loại kháng sinh) 222 Vi nấm PCR 223 Vi nấm giải trình tự gene Danh mục xét nghiệm đánh giá nhiễm khuẩn bệnh viện 224 Vi sinh vật cấy kiểm tra không khí 225 Vi sinh vật cấy kiểm tra bàn tay 226 Vi sinh vật cấy kiểm tra dụng cụ đã tiệt trùng 227 Vi sinh vật cấy kiểm tra bề mặt 228 Vi sinh vật cấy kiểm tra nước sinh hoạt 229 Vi sinh vật cấy kiểm tra nước thải 230 Vi khuẩn kháng thuốc - Phát hiện người mang 231 Vi khuẩn gây nhiễm trùng bệnh viện - Phá (Tổng số 231 quy trình kỹ thuật) MỤC LỤC XÉT NGHIỆM VI KHUẨN 1. Vi khuẩn nhuộm soi 2. Vi khuẩn test nhanh 3. Vi khuẩn nuôi cấy và định danh phương pháp thông thường 4. Vi khuẩn nuôi cấy, định danh hệ thống tự động 5. Vi khuẩn nuôi cấy, định danh và kháng thuốc hệ thống tự động 6. Vi khuẩn kháng thuốc định tính 7. Vi khuẩn kháng thuốc hệ thống tự động 8. Vi khuẩn kháng thuốc định lượng MIC (cho 1 loại kháng sinh) 9. Vi khuẩn kháng sinh phối hợp 10. Vi khuẩn kị khí nuôi cấy và định danh 11. Vi khuẩn khẳng định 13. Vi khuẩn định danh giải trình tự gene 14. Vi khuẩn kháng thuốc PCR 15. Vi khuẩn kháng thuốc giải trình tự gene 16. Vi hệ đường ruột 17. AFB trực tiếp nhuộm Ziehl-Neelsen 18. AFB trực tiếp nhuộm huỳnh quang 19. Mycobacterium tuberculosis nuôi cấy môi trường lỏng 20. Mycobacterium tuberculosis nuôi cấy môi trường đặc 21. Mycobacterium tuberculosis Mantoux 22. Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 1 môi trường đặc 23. Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 1 môi trường lỏng 24. Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 2 môi trường đặc 25. Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 2 môi trường lỏng 26. Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc PZA môi trường lỏng 27. Mycobacterium tuberculosis pyrazinamidase 28. Mycobacterium tuberculosis định danh và kháng RMP XPERT 29. Mycobacterium tuberculosis đa kháng LPA 30. Mycobacterium tuberculosis siêu kháng LPA 31. Mycobacterium tuberculosis PCR hệ thống tự động 32. Mycobacterium tuberculosis Real-time PCR 33. Mycobacterium tuberculosis Spoligotyping 34. Mycobacterium tuberculosis RFLP typing 35. NTM (Non Tuberculosis Mycobacteria) nuôi cấy môi trường lỏng 36. NTM (Non Tuberculosis Mycobacteria) nuôi cấy môi trường đặc 37. NTM (Non Tuberculosis Mycobacteria) LPA 38. Mycobacterium leprae nhuộm soi 39. Mycobacterium leprae PCR 40. Mycobacterium leprae mảnh sinh thiết 41. Vibrio cholerae nhuộm soi 42. Vibrio cholerae nhuộm huỳnh quang 43. Vibrio cholerae nuôi cấy, định danh và kháng thuốc 44. Vibrio cholerae PCR 45. Vibrio cholerae giải trình tự gene 46. Neisseria gonorrhoeae nhuộm soi 47. Neisseria gonorrhoeae nuôi cấy, định danh và kháng thuốc 48. Neisseria gonorrhoeae PCR 49. Neisseria gonorrhoeae Real-time PCR 50. Neisseria meningitidis nhuộm soi 51. Neisseria meningitidis nuôi cấy, định danh và kháng thuốc 52. Neisseria menigititdis PCR 54. Chlamydia test nhanh 55. Chlamydia nhuộm huỳnh quang 56. Chlamydia Ab miễn dịch bán tự động 57. Chlamydia PCR 58. Chlamydia Real-time PCR 59. Chlamydia Real-time PCR hệ thống tự động 60. Clostridium nuôi cấy, định danh 61. Clostridium difficile miễn dịch bán tự động 62. Clostridium difficile PCR 63. Leptospira test nhanh 64. Mycoplasma pneumoniae Real-time PCR 65. Mycoplasma hominis nuôi cấy, định danh và kháng thuốc 66. Ricketsia Ab miễn dịch bán tự động 67. Salmonella Widal 68. Streptococcus pyogenes ASO 69. Treponema pallidum soi tươi 70. Treponema pallidum nhuộm soi 71. Treponema pallidum RPR định tính và định lượng 72. Treponema pallidum TPHA định tính và định lượng 73. Ureaplasma urealyticum nuôi cấy, định danh và kháng thuốc XÉT NGHIỆM VIRUS 74. Virus test nhanh 75. Virus Ag miễn dịch tự động 76. Virus Ab miễn dịch tự động 77. HBsAg test nhanh 78. HBsAg miễn dịch bán tự động 79. HBsAg miễn dịch tự động 80. HBsAg khẳng định 81. HBsAg định lượng 82. HBsAb miễn dịch bán tự động 83. HBsAb định lượng 84. HBc IgM miễn dịch bán tự động 85. HBc IgM miễn dịch tự động 86. HBc total miễn dịch bán tự động 87. HBc total miễn dịch tự động 88. HBeAg miễn dịch bán tự động 89. HBeAg miễn dịch tự động 90. HBeAb miễn dịch bán tự động 91. HBeAb miễn dịch tự động 92. HBV đo tải lượng Real-time PCR 93. HBV đo tải lượng hệ thống tự động 94. HBV genotype PCR 95. HBV genotype Real-time PCR 96. HBV genotype giải trình tự gene 97. HBV kháng thuốc Real-time PCR (Cho 1 loại thuốc) 98. HBV kháng thuốc giải trình tự gene 99. HCV Ab miễn dịch bán tự động 100. HCV Ab miễn dịch tự động 101. HCV Ag/Ab miễn dịch bán tự động 102. HCV Core Ag miễn dịch tự động 103. HCV PCR 104. HCV đo tải lượng Real-time PCR 105. HCV đo tải lượng hệ thống tự động 106. HCV genotype Real-time PCR 107. HCV genotype giải trình tự gene 108. HAV IgM miễn dịch bán tự động 109. HAV IgM miễn dịch tự động 110. HAV total miễn dịch bán tự động 111. HAV total miễn dịch tự động 112. HDV Ag miễn dịch bán tự động 113. HDV IgM miễn dịch bán tự động 114. HDV Ab miễn dịch bán tự động 115. HEV IgM test nhanh 116. HEV IgM miễn dịch bán tự động 117. HIV Ab test nhanh 118. HIV Ag/Ab test nhanh 120. HIV Ag/Ab miễn dịch bán tự động 121. HIV Ag/Ab miễn dịch tự động 122. HIV khẳng định 123. HIV đo tải lượng Real-time PCR 124. HIV đo tải lượng hệ thống tự động 125. HIV genotype giải trình tự gene 128. Dengue virus NS1Ag/IgM/IgG test nhanh 129. Dengue virus IgM/IgG test nhanh 130. Dengue virus IgM miễn dịch bán tự động 131. Dengue virus IgG miễn dịch bán tự động 132. Dengue virus PCR 133. Dengue virus serotype PCR 134. CMV IgM miễn dịch bán tự động 135. CMV IgM miễn dịch tự động 136. CMV IgG miễn dịch bán tự động 137. CMV IgG miễn dịch tự động 138. CMV PCR 139. CMV Real-time PCR 140. CMV đo tải lượng hệ thống tự động 141. CMV Avidity 142. HSV 1 + 2 IgM miễn dịch bán tự động 143. HSV 1+ 2 IgG miễn dịch bán tự động 144. HSV Real-time PCR 145. VZV Real-time PCR 146. EBV-VCA IgM miễn dịch bán tự động 147. EBV-VCA IgG miễn dịch bán tự động 148. EBV EA-D IgG miễn dịch bán tự động 149. EBV EB-NA IgG miễn dịch bán tự động 150. EBV PCR 151. EBV Real-time PCR 152. EV71 PCR 155. Enterovirus PCR 156. Entrovirus genotype giải trình tự gene 157. Adenovirus Real-time PCR 158. BK/JC virus PCR 159. HPV PCR 160. HPV Real-time PCR 161. HPV Genotype Real-time PCR 162. HPV genotype PCR hệ thống tự động 163. HPV genotype giải trình tự gene 164. Influenza virus A, B test nhanh 165. Influenza virus A, B Real-time PCR 166. Influenza virus A, B giải trình tự gene 167. JEV IgM miễn dịch bán tự động 168. Measle virus Ab miễn dịch bán tự động 169. Rotavirus test nhanh 170. RSV Ab miễn dịch bán tự động 171. RSV Real-time PCR 172. Rubella virus IgM miễn dịch bán tự động 173. Rubella virus IgM miễn dịch tự động 174. Rubella virus IgG miễn dịch bán tự động 175. Rubella virus IgG miễn dịch tự động 176. Rubella virus PCR 177. Rubella virus giải trình tự gene XÉT NGHIỆM KÝ SINH TRÙNG - VI NẤM 178. Hồng cầu, bạch cầu trong phân soi tươi 179. Hồng cầu trong phân test nhanh 180. Đơn bào đường ruột soi tươi 181. Đơn bào đường ruột nhuộm soi 182. Trứng giun, sán soi tươi 183. Trứng giun soi tập trung 184. Strongyloides stercoralis (Giun lươn) ấu trùng soi tươi 185. Angiostrongylus cantonensis (Giun tròn chuột) Ab miễn dịch bán tự động 186. Clonorchis/Opisthorchis (Sán lá gan nhỏ) Ab miễn dịch bán tự động 187. Cysticercus cellulosae (Sán lợn) Ab miễn dịch bán tự động 188. Entamoeba histolytica (Amip) Ab miễn dịch bán tự động 189. Fasciola (Sán lá gan lớn) Ab miễn dịch bán tự động 190. Filaria (Giun chỉ) ấu trùng trong máu nhuộm soi 191. Gnathostoma(Giun đầu gai) Ab Miễn dịch bán tự động 192. Plasmodium (Ký sinh trùng sốt rét) nhuộm soi định tính 193. Plasmodium (Ký sinh trùng sốt rét) nhuộm soi định lượng 194. Plasmodium (Ký sinh trùng sốt rét) Ag test nhanh 195. Strongyloides stercoralis (Giun lươn) Ab miễn dịch bán tự động 196. Toxocara (Giun đũa chó mèo) Ab miễn dịch bán tự động 197. Toxoplasma IgM miễn dịch tự động 198 . Toxoplasma IgG miễn dịch tự động 199 . Toxoplasma Avidity miễn dịch tự động 200. Demodex soi tươi 201. Demodex nhuộm soi 202. Phthirus pubis (Rận mu) soi tươi 203. Phthirus pubis (Rận mu) nhuộm soi 204. Sarcoptes scabies hominis (Ghẻ) soi tươi 205. Sarcoptes scabies hominis (Ghẻ) nhuộm soi 206. Cysticercus cellulosae (Sán lợn) ấu trùng soi mảnh sinh thiết 207. Gnathostoma ấu trùng soi mảnh sinh thiết 208. Taenia (Sán dây) soi tươi định danh 209. Toxocara (Giun đũa chó, mèo) soi mảnh sinh thiết 210. Trichinella spiralis (Giun xoắn) soi mảnh sinh thiết 211. Trichomonas vaginalis soi tươi 212. Trichomonas vaginalis nhuộm soi 213 . Pneumocystis jirovecii nhuộm soi 214. Vi nấm soi tươi 215. Vi nấm test nhanh 216. Vi nấm nhuộm soi 217. Vi nấm nuôi cấy và định danh bằng phương pháp thông thường 218. Vi nấm nuôi cấy và định danh hệ thống tự động 219. Vi nấm nuôi cấy, định danh và kháng thuốc hệ thống tự động 220. Vi nấm khẳng định (tham chiếu) 221. Vi nấm kháng thuốc định lượng (MIC) (Cho 1 loại kháng sinh) 222. Vi nấm PCR 223. Vi nấm giải trình tự gene XÉT NGHIỆM ĐÁNH GIÁ NHIỄM KHUẨN BỆNH VIỆN 224. Vi sinh vật cấy kiểm tra không khí 225. Vi sinh vật cấy kiểm tra bàn tay 226. Vi sinh vật cấy kiểm tra dụng cụ đã tiệt trùng 227. Vi sinh vật cấy kiểm tra bề mặt 228. Vi sinh vật cấy kiểm tra nước sinh hoạt 229. Vi sinh vật cấy kiểm tra nước thải 230. Vi khuẩn kháng thuốc - Phát hiện người mang 231. Vi khuẩn gây nhiễm trùng bệnh viện - Phát hiện nguồn nhiễm CÁC TỪ VIẾT TẮT BCĐN: Bạch cầu đa nhân CLIA: Chemiluminescence immunoassay CLSI: Clinical and laboratory standards institute CO: Cut off DNA: Deoxyribonucleic acid ELISA: Enzyme-linked immunosorbant assay EQAS: External quality assessment scheme HBV: Hepatitis B virus HCV: Hepatitis C virus HIV: Human immunodeficiency virus HPC: High positive control HT: Huyết thanh I: Intermediate IU: International unit KKT: Kháng kháng thể KN-KT: Kháng nguyên - Kháng thể KST: Ký sinh trùng LPC: Low positive control NC: Negative control OD: Optical density PC: Positive control PCR: Polymerase chain reaction QC: Quality control R: Resistant RNA: Ribonucleic acid RT - PCR: Reverse transcription polymerase chain reaction S: Susceptible VD: Ví dụ VK: Vi khuẩn VSV: Vi sinh vật 1. Vi khuẩn nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Nhận định sơ bộ hình ảnh vi khuẩn và các hình ảnh tế bào (nếu có) trực tiếp từ bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Đánh giá hình thể, kích thước, tính chất bắt màu, cách sắp xếp của vi khuẩn và các hình ảnh tế bào (nếu có) bằng kỹ thuật nhuộm và soi dưới kính hiển vi quang học. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm (cần cho một số loại bệnh phẩm) - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi quang học - Dụng cụ sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 1,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ fuchsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 95% ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Thuốc nhuộm xanh methylen ml 5,000 12 Bông Kg 0,001 13 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 14 Đèn cồn Cái 0,0001 15 Panh Cái 0,0001 16 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 17 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 18 Mũ Cái 0,020 19 Khẩu trang Cái 0,020 20 Găng tay Đôi 3,000 21 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 22 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 23 Acid ngâm lam ml 10,000 24 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 25 Bút viết kính Cái 0,020 26 Bút bi Cái 0,010 27 Bật lửa Cái 0,010 28 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 29 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 30 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 31 Khăn lau tay Cái 0,030 32 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 33 QC (nếu thực hiện) * 0,1 34 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Các loại bệnh phẩm được chỉ định xét nghiệm vi khuẩn. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. - Nhỏ dung dịch tím gentian, phủ kín nơi dàn đồ phiến, duy trì 1 - 2 phút - Đổ dung dịch tím gentian, rửa tiêu bản dưới vòi nước chảy nhẹ - Nhỏ dung dịch lugol, để 30 giây - Đổ dung dịch lugol, rửa nước - Tẩy màu: nhỏ vài giọt cồn 95% lên tiêu bản, nghiêng đi nghiêng lại để cho cồn chảy từ cạnh nọ sang cạnh kia. Khi thấy màu tím trên lam kính vừa phai hết thì rửa nước ngay. - Nhỏ dung dịch đỏ fuchsin, để 1 - 2 phút - Rửa nước kỹ, để khô tiêu bản, soi kính hiển vi. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Chỉ đọc kết quả khi QC đạt tiêu chuẩn. 1. Đánh giá hình ảnh vi khuẩn trên tiêu bản nhuộm Gram - Soi dưới vật kính dầu (x100) - Diễn giải và đọc kết quả: Vi khuẩn Gram (+) bắt màu tím sẫm của gentian. Vi khuẩn Gram (-) bắt màu đỏ của fuchsin. 2. Đánh giá hình ảnh tế bào trên tiêu bản nhuộm đơn (nếu có). V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Gram dương giả: Tẩy cồn chưa đủ thời gian Gram âm giả: + Tuổi của mẫu cấy vi khuẩn ảnh hưởng lên tính chất nhuộm Gram ở các mẫu cấy vi khuẩn để thời gian quá lâu. + Tẩy cồn quá lâu và tráng không kỹ. Nhuộm lại tiêu bản khi nghi ngờ kết quả không chính xác. 2. Vi khuẩn test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định nhanh sự có mặt của vi khuẩn gây bệnh trong bệnh phẩm thông qua phát hiện sự có mặt của kháng nguyên vi khuẩn. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng nguyên vi khuẩn dựa trên phản ứng kết hợp đặc hiệu giữa kháng nguyên với kháng huyết thanh mẫu. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1 . Trang thiết bị 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Đầu côn 200 ul Cái 2,000 11 Giấy thấm Cuộn 0,100 12 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 13 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 14 Bút viết kính Cái 0,020 15 Bút bi Cái 0,010 16 Mũ Cái 0,020 17 Khẩu trang Cái 0,020 18 Găng tay Đôi 0,100 19 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 20 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 21 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 22 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 23 Dung dịch khử trùng ml 10,000 24 Khăn lau tay Cái 0,010 25 QC (nếu thực hiện) * 0,1 26 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 Thực hiện xét nghiệm 05 mẫu bệnh phẩm/lần. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Các loại bệnh phẩm chỉ định làm test nhanh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC THỰC HIỆN Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Slidex Meningite - Kit 5 (VD) phát hiện 5 căn nguyên vi khuẩn gây viêm màng não. Các bước thực hiện Kỹ thuật 1. Đưa sinh phẩm ra ngoài nhiệt độ phòng Đánh số thứ tự các bệnh phẩm và số thứ tự trên tấm kính 2. Lắc nhẹ nhàng lọ chứa hạt latex, không được lắc quá mạnh 3. Dùng pipet nhỏ 1 giọt dịch não tủy của người bệnh vào ô tương ứng đã đánh số trên phiến kính. Nhỏ chứng dương và chứng âm 4. Lắc nhẹ nhàng lọ có chứa hạt latex và nhỏ một giọt vào cạnh giọt dịch não tủy của người bệnh 5. Trộn đều 2 loại với nhau bằng que trộn phủ đều bề mặt của mỗi ô. 6. Lắc đều cả phiến kính bằng tay hoặc dùng máy lắc 80-100 vòng trong 10 phút 7. Đọc kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Ô chứng dương: có nhiện tượng ngưng kết hạt latex - Ô chứng âm: không có nhiện tượng ngưng kết, hỗn dịch nhìn thấy mịn, đồng nhất - Ô không có hiện tượng ngưng kết, hỗn dịch nhìn thấy mịn, đồng nhất: Âm tính - Ô có hiện tượng ngưng kết, hỗn dịch nhìn thấy thô, có hạt ngưng kết rõ trên nền đen. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Lượng bệnh phẩm đưa vào quá nhiều hoặc quá ít đều có thể ảnh hưởng đến kết quả. Do vậy, phải tiến hành lấy thể tích bệnh phẩm đúng theo yêu cầu (Xem Phụ lục 6). 3. Vi khuẩn nuôi cấy và định danh phương pháp thông thường I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện và định danh vi khuẩn gây bệnh bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học và có thể kết hợp với tính chất kháng nguyên. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 3. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1 .Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi quang học - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Máy tính cài phần mềm đọc API (nếu có) 2.2 .Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 1,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ fuchsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 95 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Thuốc nhuộm xanh methylen ml 5,000 12 Môi trường nuôi cấy Đĩa 1,500 13 Bộ sinh vật hóa học (bộ API …) Test 0,500 14 Bông Kg 0,001 15 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 16 Đèn cồn Cái 0,0001 17 Panh Cái 0,0001 18 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 19 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 20 Mũ Cái 0,020 21 Khẩu trang Cái 0,020 22 Găng tay Đôi 3,000 23 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 24 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 25 Acid ngâm lam ml 10,000 26 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Bật lửa Cái 0,010 30 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 31 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 32 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 33 Khăn lau tay Cái 0,030 34 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 35 QC (nếu thực hiện) * 0,1 36 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 Môi trường nuôi cấy và hóa chất định danh vi khuẩn được tính trên tỉ lệ dương tính trung bình là 50 % cho các loại bệnh phẩm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Tất cả các loại bệnh phẩm được chỉ định nuôi cấy tìm vi khuẩn gây bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật - Nhuộm soi bệnh phẩm, đánh giá sơ bộ - Nuôi cấy bệnh phẩm vào môi trường phân lập - Ủ ấm qua đêm - Bắt khuẩn lạc nghi ngờ - Nhuộm soi, thử nghiệm các thử nghiệm sinh vật hóa học đơn giản và định danh bằng các bộ sinh vật hóa học (bộ API …) IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Phân lập và định danh được vi khuẩn gây bệnh. Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ chi và/hoặc loài. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi khuẩn gây bệnh. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng tìm vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện dễ nuôi cấy, không áp dụng cho các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc. Kết quả âm tính không có nghĩa là không có vi khuẩn gây bệnh trong bệnh phẩm mà là không tìm thấy căn nguyên vi khuẩn gây bệnh có thể phân lập được bằng quy trình nuôi cấy này. Nếu có yêu cầu tìm căn nguyên vi khuẩn hiếm gặp, phải ghi yêu cầu cụ thể. Bệnh phẩm lấy, vận chuyển và bảo quản không đúng yêu cầu có thể đưa đến kết quả âm tính hoặc dương tính giả (Xem Phụ lục 6). 4. Vi khuẩn nuôi cấy, định danh hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện vi khuẩn gây bệnh bằng phương pháp nuôi cấy, định danh trên hệ thống tự động. 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh bằng máy tự động dựa trên một số tính chất chuyển hóa kết hợp với các đặc điểm về hình thái học và tính chất bắt màu. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Hệ thống định danh tự động - Máy đo độ đục - Lò hấp ướt - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ fuchsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 95 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Thuốc nhuộm xanh methylen ml 5,000 12 Môi trường nuôi cấy Đĩa 1,500 13 Panel định danh theo hệ thống máy tự động Test 0,500 14 Bộ Panel chứng Bộ 0,0002 15 Bơm kim tiêm Cái 1,000 16 Bông Kg 0,001 17 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 18 Đèn cồn Cái 0,0001 19 Panh Cái 0,0001 20 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 21 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 3,000 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 27 Acid ngâm lam ml 10,000 28 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 29 Bút viết kính Cái 0,020 30 Bút bi Cái 0,010 31 Bật lửa Cái 0,010 32 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 33 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Khăn lau tay Cái 0,030 36 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 37 QC (nếu thực hiện) * 0,1 38 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 Môi trường nuôi cấy được tính trên tỉ lệ dương là 50 % so với tổng số bệnh phẩm gửi xét nghiệm. Bộ Panel sử dụng để kiểm chuẩn được tính trên 5000 Test/1 năm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Tất cả các loại bệnh phẩm được chỉ định nuôi cấy tìm vi khuẩn gây bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. II. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật - Nhuộm soi bệnh phẩm, đánh giá sơ bộ - Nuôi cấy bệnh phẩm vào môi trường phân lập - Ủ ấm qua đêm - Bắt khuẩn lạc nghi ngờ - Nhuộm soi, thử nghiệm các tính chất sinh vật hóa học đơn giản và định danh bằng hệ thống tự động. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Phân lập và định danh được vi khuẩn gây bệnh. Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ chi và/hoặc loài. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi khuẩn gây bệnh. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng tìm vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện dễ nuôi cấy, không áp dụng cho các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc. Kết quả âm tính không có nghĩa là không có vi khuẩn gây bệnh trong bệnh phẩm mà là không tìm thấy căn nguyên vi khuẩn gây bệnh có thể phân lập được bằng quy trình nuôi cấy này. Nếu có yêu cầu tìm căn nguyên vi khuẩn nào đó, phải ghi yêu cầu cụ thể. Bệnh phẩm lấy, vận chuyển và bảo quản không đúng yêu cầu có thể đưa đến kết quả âm tính hoặc dương tính giả (Xem Phụ lục 6). 5. Vi khuẩn nuôi cấy, định danh và kháng thuốc hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện vi khuẩn gây bệnh bằng phương pháp nuôi cấy, định danh và kháng thuốc trên hệ thống tự động. 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh bằng máy tự động dựa trên một số tính chất chuyển hóa kết hợp với các đặc điểm về hình thái học và tính chất bắt màu; và xác định mức độ nhạy cảm với kháng sinh bằng phương pháp kháng sinh pha loãng. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Hệ thống định danh tự động - Máy đo độ đục - Lò hấp ướt - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Que cấy Cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ Fuchsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 95 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Thuốc nhuộm xanh methylen ml 5,000 12 Môi trường nuôi cấy Đĩa 1,500 13 Panel định danh theo hệ thống máy tự động Test 1,000 14 Bộ Panel chứng Bộ 0,0002 15 Bơm kim tiêm Cái 1,000 16 Bông Kg 0,001 17 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 18 Đèn cồn Cái 0,0001 19 Panh Cái 0,0001 20 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 21 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 3,000 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 27 Acid ngâm lam ml 10,000 28 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 29 Bút viết kính Cái 0,020 30 Bút bi Cái 0,010 31 Bật lửa Cái 0,010 32 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 33 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Khăn lau tay Cái 0,030 36 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 37 QC (nếu thực hiện) * 0,1 38 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 Môi trường nuôi cấy được tính trên tỉ lệ dương là 50 % so với tổng số bệnh phẩm gửi xét nghiệm. Bộ Panel sử dụng để kiểm chuẩn được tính trên 5000 Test/1 năm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Tất cả các loại bệnh phẩm được chỉ định nuôi cấy tìm vi khuẩn gây bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật - Nhuộm soi bệnh phẩm, đánh giá sơ bộ - Nuôi cấy bệnh phẩm vào môi trường phân lập - Ủ ấm qua đêm - Bắt khuẩn lạc nghi ngờ - Nhuộm soi, thử nghiệm các tính chất sinh vật hóa học đơn giản và định danh bằng hệ thống tự động. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Phân lập và định danh được vi khuẩn gây bệnh. Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ chi và/hoặc loài. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi khuẩn gây bệnh. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng tìm vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện dễ nuôi cấy, không áp dụng cho các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc. Kết quả âm tính không có nghĩa là không có vi khuẩn gây bệnh trong bệnh phẩm mà là không tìm thấy căn nguyên vi khuẩn gây bệnh có thể phân lập được bằng quy trình nuôi cấy này. Sử dụng sai panel định danh cho loại vi khuẩn cần xác định. Cần chọn lựa chính xác panel định danh cho từng loại vi khuẩn. Nếu có yêu cầu tìm căn nguyên vi khuẩn nào đó, phải ghi yêu cầu cụ thể. Bệnh phẩm lấy, vận chuyển và bảo quản không đúng yêu cầu có thể đưa đến kết quả âm tính hoặc dương tính giả (Xem Phụ lục 6). 6. Vi khuẩn kháng thuốc định tính I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định mức độ nhạy cảm với kháng sinh của các chủng vi khuẩn gây bệnh. 2. Nguyên lý Mức độ nhạy cảm với kháng sinh của các chủng vi khuẩn thử nghiệm được đánh giá bằng phương pháp kháng sinh khuếch tán trong thạch. Sự phát triển của vi khuẩn sẽ bị ức chế khi kháng sinh đạt đến một nồng độ nhất định. Đường kính vùng ức chế tỷ lệ thuận với mức độ nhạy cảm được phiên giải ra các phân loại S (sensitive - nhạy cảm), I (intermediate - trung gian), hoặc R (resistant - đề kháng) khi so sánh với bảng chuẩn CSLI cập nhật hàng năm. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1 . Trang thiết bị - Tủ ấm - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy lắc - Ống độ đục chuẩn McFarland 0.5 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Khoanh giấy kháng sinh Khoanh 22,000 2 Que cấy Cái 1,000 3 Thạch Muller Hinton Đĩa 3,000 4 Thạch máu Đĩa 1,000 5 Giấy kháng sinh đồ Tờ 2,000 6 Bông Kg 0,001 7 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 8 Panh Cái 0,0001 9 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 11 Mũ Cái 0,050 12 Khẩu trang Cái 0,050 13 Găng tay Đôi 3,000 14 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,030 15 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 16 Nước muối sinh lý ml 5,000 17 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 18 Tăm bông vô trùng Cái 1,000 19 Bút viết kính Cái 0,020 20 Bút bi Cái 0,010 21 Bật lửa Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,050 26 QC (nếu thực hiện) * 0,1 27 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Chủng vi khuẩn được xác định là căn nguyên gây bệnh, thuần và mới. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Chủng vi khuẩn cần thử nghiệm đã được nuôi cấy thuần nhất trong điều kiện tối ưu và đang ở giai đoạn phát triển mạnh (nuôi cấy sau 16-24 giờ). 2 . Tiến hành kỹ thuật 2.1. Pha huyền dịch vi khuẩn Dùng que cấy lấy vi khuẩn từ 3-5 khuẩn lạc có hình thái giống nhau nghiền đều vào ống nước muối sinh lý 5 ml, lắc đều trên máy lắc để có huyền dịch đồng nhất. So sánh độ đục của huyền dịch vi khuẩn với độ đục của ống McFarland 0,5. 2.2 . Dàn đều canh khuẩn lên mặt đĩa thạch Dùng tăm bông vô trùng nhúng vào ống huyền dịch vi khuẩn đã pha ở trên, ép nhẹ và xoay tròn tăm bông trên thành bên của ống huyền dịch vi khuẩn để loại bớt phần huyền dịch vi khuẩn đã thấm vào đầu tăm bông. Sau đó, ria đều que tăm bông trên toàn bộ mặt đĩa thạch Mueller-Hinton sao cho vi khuẩn được dàn đều lên trên toàn bộ bề mặt đĩa thạch 2.3. Đặt các khoanh giấy kháng sinh lên mặt thạch Các khoanh giấy sau khi đặt cần được ấn xuống vừa phải để đảm bảo chúng được tiếp xúc hoàn toàn với mặt thạch. Trong vòng 15 phút sau khi đặt khoanh giấy kháng sinh, các đĩa thạch phải được lật úp để trong tủ ấm 35ºC. 2.4. Ủ đĩa thạch trong tủ ấm 16 - 24 giờ IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Chỉ đọc kết quả kháng sinh đồ chủng người bệnh khi kết quả QC đạt. Đo đường kính vùng ức chế (bao gồm cả đường kính của khoanh giấy kháng sinh) tính theo mm. Phiên giải đường kính vùng ức chế ra kết quả S, I, R theo hướng dẫn của CLSI cập nhật hàng năm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng cho các chủng vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện dễ nuôi cấy, không áp dụng cho các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc. Sai sót có thể gặp khi: - Lẫn hai hay nhiều chủng vi khuẩn - Vi khuẩn mọc quá dày hoặc quá thưa. Phải tiến hành làm lại khi thấy các hiện tượng như trên. 7. Vi khuẩn kháng thuốc hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định mức độ nhạy cảm với kháng sinh của các chủng vi khuẩn gây bệnh. 2. Nguyên lý Mức độ nhạy cảm với kháng sinh của các chủng vi khuẩn thử nghiệm được đánh giá dựa trên giá trị của nồng độ ức chế tối thiểu - MIC. Giá trị MIC sẽ được phiên giải ra phân loại S (sensitive - nhạy cảm), I (intermediate - trung gian), hoặc R (resistant - đề kháng) nhờ hệ thống tự động. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1 . Trang thiết bị - Máy định danh, kháng sinh đồ tự động (ví dụ Hệ thống Vitek 2 Compact) - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy vi tính - Máy in 2.2 . Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Thẻ kháng sinh đồ Thẻ 1,000 2 Que cấy Cái 1,000 3 Blood agar base 500G ml 75,000 4 Dụng cụ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 5 Mac Conkey agar ml 75,000 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Mũ Cái 0,030 8 Khẩu trang Cái 0,030 9 Găng tay Đôi 3,000 10 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,030 11 Quần áo bảo hộ Cái 0.0005 12 ống nghiệm thủy tinh ống 1,000 13 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 14 Khăn lau tay Cái 0,030 15 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 4,000 16 Presept Viên 1,000 17 QC (nếu thực hiện) * 0,1 18 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Chủng vi khuẩn được xác định là căn nguyên gây bệnh, thuần và mới. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Chủng vi khuẩn cần thử nghiệm đã được nuôi cấy thuần nhất trong điều kiện tối ưu và đang ở giai đoạn phát triển mạnh (nuôi cấy sau 16-24 giờ). 2. Tiến hành kỹ thuật - Chuẩn bị mẫu - Nạp ống nghiệm và card test đúng loại vào cassette - Nhập mẫu vào máy - Khai báo thông tin - Tạo thông tin bệnh nhân - Xem kết quả của mẫu IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Chỉ đọc kết quả kháng sinh đồ chủng người bệnh khi kết quả QC đạt. Ghi nhận các kết quả S, I hay R cùng với giá trị MIC. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng cho các chủng vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện dễ nuôi cấy, không áp dụng cho các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc. Sai sót có thể gặp khi: - Lẫn hai hay nhiều chủng vi khuẩn - Chọn thẻ làm kháng sinh đồ không phù hợp với chủng vi khuẩn cần thử nghiệm - Chủng vi khuẩn sau khi pha không được đưa vào máy trong vòng 30 phút Phải tiến hành làm lại khi thấy các hiện tượng như trên. 8. Vi khuẩn kháng thuốc định lượng MIC (cho 1 loại kháng sinh) I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định mức độ nhạy cảm và nồng độ ức chế tối thiểu của kháng sinh với chủng vi khuẩn gây bệnh. 2. Nguyên lý Etest là thanh plastic kích thước 5 x 57 mm được phân bổ dải MIC theo g/mL và có mã code tên kháng sinh. Có 15 nồng độ kháng sinh được pha loãng bậc 2 gắn cố định ở một mặt của băng plastic. Khi băng Etest được đặt lên mặt thạch đã dàn vi khuẩn, kháng sinh ở có bậc nồng độ nhanh chóng khuếch tán trong thạch. Sau khi nuôi cấy qua đêm, sẽ xuất hiện vùng ức chế hình elip đối xứng qua thanh plastic. Giá trị MIC được xác định trực tiếp tại điểm cắt của hình elip với thanh Etest. Giá trị MIC sẽ được phiên giải ra phân loại S (sensitive - nhạy cảm), I (intermediate - trung gian), hoặc R (resistant - đề kháng) khi so sánh với bảng chuẩn CLSI cập nhật hàng năm. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1 . Trang thiết bị - Tủ ấm - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy lắc - Ống độ đục chuẩn McFarland 0.5 2.2 . Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Thanh giấy kháng sinh Cái 1,000 2 Que cấy Cái 1,000 3 Thạch Muller Hinton Đĩa 1,000 4 Thạch máu Đĩa 1,000 5 Giầy kháng sinh đồ Tờ 2,000 6 Bông Kg 0,001 7 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 8 Panh Cái 0,0001 9 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 11 Mũ Cái 0,050 12 Khẩu trang Cái 0,050 13 Găng tay Đôi 3,000 14 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,030 15 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 16 Nước muối sinh lý ml 5,000 17 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 18 Tăm bông vô trùng Cái 1,000 19 Bút viết kính Cái 0,020 20 Bút bi Cái 0,010 21 Bật lửa Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,050 26 QC (nếu thực hiện) * 0,1 27 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3 Bệnh phẩm Chủng vi khuẩn được xác định là căn nguyên gây bệnh, thuần và mới. 4 Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Chủng vi khuẩn cần thử nghiệm đã được nuôi cấy thuần nhất trong điều kiện tối ưu và đang ở giai đoạn phát triển mạnh (nuôi cấy sau 16-24 giờ). 2 . Tiến hành kỹ thuật 2.1. Pha huyền dịch vi khuẩn Dùng que cấy lấy vi khuẩn từ 3-5 khuẩn lạc có hình thái giống nhau nghiền đều vào ống nước muối sinh lý 5 ml, lắc đều trên máy lắc để có huyền dịch đồng nhất. So sánh độ đục của huyền dịch vi khuẩn với độ đục của ống McFarland 0,5. 2.2. Dàn đều canh khuẩn lên mặt đĩa thạch Dùng tăm bông vô trùng nhúng vào ống huyền dịch vi khuẩn đã pha ở trên, ép nhẹ và xoay tròn tăm bông trên thành bên của ống huyền dịch vi khuẩn để loại bớt phần huyền dịch vi khuẩn đã thấm vào đầu tăm bông. Sau đó, ria đều que tăm bông trên toàn bộ mặt đĩa thạch Mueller-Hinton sao cho vi khuẩn được dàn đều lên trên toàn bộ bề mặt đĩa thạch 2.3. Đặt các khoanh giấy kháng sinh lên mặt thạch Đặt thanh Etest lên mặt thạch sao cho mặt có ghi dải nồng độ hướng lên trên và phải đảm bảo toàn bộ bề mặt của thanh Etest được tiếp xúc hoàn toàn với mặt thạch. Khi đã đặt xong thanh Etest không được dịch chuyển thanh Etest khỏi vị trí. 2.4. Ủ đĩa thạch trong tủ ấm 16 - 24 giờ IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Chỉ đọc kết quả kháng sinh đồ chủng người bệnh khi kết quả QC đạt. 2. Đọc kết quả Sau ủ ấm 16 - 24 h và khi thấy rõ vi khuẩn mọc, đọc giá trị MIC ở điểm cắt của hình elip với thanh E-test. Làm tròn giá trị MIC ở điểm giữa hai bậc pha loãng lên giá trị cao hơn một bậc trước khi phiên giải kết quả. Phiên giải kết quả MIC ra giá trị S, I hoặc R theo tài liệu của CLSI cập nhật hàng năm. Với các kháng sinh diệt khuẩn, phải đọc giá trị MIC tại điểm vi khuẩn bị ức chế hoàn toàn. Với các kháng sinh kìm khuẩn, phải đọc giá trị MIC tại điểm vi khuẩn bị ức chế 80%. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng cho các chủng vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện dễ nuôi cấy, không áp dụng cho các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc. Sai sót có thể gặp khi: - Lẫn hai hay nhiều chủng vi khuẩn - Vi khuẩn mọc quá dày hoặc quá thưa. Phải tiến hành làm lại khi thấy các hiện tượng như trên. 9. Vi khuẩn kháng sinh phối hợp I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Tìm cặp kháng sinh phối hợp có tác dụng hiệp đồng trên chủng vi khuẩn gây bệnh. 2. Nguyên lý Xác định tác dụng hiệp đồng, đối kháng hoặc không khác biệt (giá trị MIC) khi thử nghiệm phối hợp 2 kháng sinh khác nhau với vi khuẩn gây bệnh bằng thanh E-test dựa trên chỉ số FIC (Fractional Inhibitory Concentration). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 2.1. Trang thiết bị - Tủ ấm - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy lắc - Ống độ đục chuẩn McFarland 0.5 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Thanh giấy kháng sinh Cái 4,000 2 Thạch Muller Hinton Đĩa 3,000 3 Que cấy Cái 1,000 4 Thạch máu Đĩa 2,000 5 Giấy kháng sinh đồ Tờ 2,000 6 Bông Kg 0,001 7 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 8 Panh Cái 0,0001 9 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 11 Mũ Cái 0,050 12 Khẩu trang Cái 0,050 13 Găng tay Đôi 3,000 14 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,030 15 Quần áo bảo hộ bảo hộ Bộ 0,001 16 Nước muối sinh lý ml 5,000 17 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 18 Tăm bông vô trùng Cái 1,000 19 Bút viết kính Cái 0,020 20 Bút bi Cái 0,010 21 Bật lửa Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,050 26 QC (nếu thực hiện) * 0,1 27 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Chủng vi khuẩn được xác định là căn nguyên gây bệnh, thuần và mới. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. - Pha huyền dịch vi khuẩn có độ đục tương ứng với độ đục McFarland 0.5 - Dàn đều canh khuẩn lên mặt 2 đĩa thạch Mueller-Hinton và cấy thuần trên 1 đĩa thạch máu - Đặt 2 thanh E-test lên 2 đĩa thạch đã dàn đều vi khuẩn - Ủ các đĩa thạch trong tủ ấm 16 - 18 giờ - Đọc kết quả giá trị MIC của cả hai kháng sinh - Pha huyền dịch vi khuẩn có độ đục tương ứng với độ đục McFarland 0.5 rồi dàn đều canh khuẩn lên mặt 1 đĩa thạch Mueller-Hinton và cấy thuần trên 1 đĩa thạch máu - Đặt 2 thanh E-test vuông góc với nhau, giao nhau tại giá trị MIC của mỗi thanh đã đọc ở bước 5 lên đĩa thạch đã dàn đều vi khuẩn - Ủ các đĩa thạch trong tủ ấm 16 - 18 giờ - Đọc kết quả giá trị MIC của cả hai kháng sinh IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Chỉ đọc kết quả kháng sinh đồ chủng người bệnh khi kết quả QC đạt. Đọc kết quả: - Tính chỉ số FIC (Fractional Inhibitory Concentration) FIC của kháng sinh A = MIC của kháng sinh A trong thử nghiệm phối hợp/MIC của kháng sinh A thử nghiệm riêng FIC của kháng sinh B = MIC của kháng sinh B trong thử nghiệm phối hợp/MIC của kháng sinh B thử nghiệm riêng Chỉ số FIC = FIC của kháng sinh A/ FIC của kháng sinh B - Phiên giải kết quả chỉ số FIC o Hai kháng sinh có tác dụng hiệp đồng nếu chỉ số FIC ≤ 0.5 o Hai kháng sinh có tác dụng đối kháng nếu chỉ số FIC > 4 o Hai kháng sinh phối hợp không có tác dụng khác biệt nếu chỉ số FIC ≤ 4 và > 0.5 V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng cho các chủng vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện dễ nuôi cấy, không áp dụng cho các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc. Những trường hợp tác dụng đối kháng yếu có thể không phát hiện được vì vùng ức chế nằm dưới vùng bắt chéo của hai thanh E-test. Sai sót có thể gặp khi: - Lẫn hai hay nhiều chủng vi khuẩn - Vi khuẩn mọc quá dày hoặc quá thưa. - Phải tiến hành làm lại khi thấy các hiện tượng như trên. 10. Vi khuẩn kị khí nuôi cấy và định danh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện và định danh vi khuẩn kị khí gây bệnh bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học và có thể kết hợp với tính chất kháng nguyên. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Hệ thống máy nuôi cấy vi khuẩn kỵ khí 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Que cấy Cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ fuchsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 95 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Thuốc nhuộm xanh methylen ml 5,000 12 Môi trường nuôi cấy kỵ khí chai 1,000 13 Môi trường thạch máu thường Đĩa 2,000 14 Môi trường thạch máu kỵ khí Đĩa 2,000 15 Bộ giá đường API Test 1,000 16 Bình khí trộn (tính theo giờ) Giờ 168,000 17 Bơm kim tiêm Cái 1,000 18 Bông Kg 0,001 19 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 20 Đèn cồn Cái 0,0001 21 Panh Cái 0,0001 22 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 23 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 24 Mũ Cái 0,020 25 Khẩu trang Cái 0,020 26 Găng tay Đôi 3,000 27 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 28 Quần áo bảo hộ bảo hộ Bộ 0,001 29 Acid ngâm lam ml 10,000 30 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 31 Bút viết kính Cái 0,020 32 Bút bi Cái 0,010 33 Bật lửa Cái 0,010 34 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 37 Khăn lau tay Cái 0,030 38 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 39 QC (nếu thực hiện) * 0,1 39 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Tất cả các loại bệnh phẩm được chỉ định nuôi cấy tìm vi khuẩn kỵ khí gây bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật - Nhuộm soi bệnh phẩm, đánh giá sơ bộ - Nuôi cấy bệnh phẩm vào môi trường phân lập - Ủ ấm qua đêm - Bắt khuẩn lạc nghi ngờ - Nhuộm soi, thử nghiệm các thử nghiệm sinh vật hóa học đơn giản và định danh bằng các bộ sinh vật hóa học chuyên dụng. - Tất cả các bước tiến hành và ủ ấm đều được thực hiện bên trong hệ thống máy nuôi cấy vi khuẩn kỵ khí nhằm đảm bảo điều kiện môi trường kị khí. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Phân lập và định danh được vi khuẩn gây bệnh. Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ chi và/hoặc loài. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi khuẩn gây bệnh. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng tìm vi khuẩn kỵ khí bắt buộc và kị khí tùy tiện. Kết quả âm tính không có nghĩa là không có vi khuẩn gây bệnh trong bệnh phẩm mà là không tìm thấy căn nguyên vi khuẩn gây bệnh có thể phân lập được bằng quy trình nuôi cấy này. Tất cả các thao tác kỹ thuật phải diễn ra bên trong hệ thống máy tạo môi trường kị khí để đảm bảo điều kiện nuôi cấy thích hợp cho vi khuẩn kị khí mọc. Khí trường sử dụng để nuôi cấy vi khuẩn phải đảm bảo đúng nồng độ. Nếu có yêu cầu tìm căn nguyên vi khuẩn nào đó, phải ghi yêu cầu cụ thể. 11. Vi khuẩn khẳng định I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện vi khuẩn gây bệnh bằng phương pháp nuôi cấy, định danh trên hệ thống tự động. 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh bằng máy tự động dựa trên một số tính chất chuyển hóa kết hợp với các đặc điểm về hình thái học và tính chất bắt màu. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Hệ thống định danh tự động - Máy đo độ đục - Lò hấp ướt - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Que cấy Cái 1,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ Fuchsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 95 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Thuốc nhuộm xanh methylen ml 5,000 12 Môi trường nuôi cấy Đĩa 3,000 13 Panel định danh theo hệ thống máy tự động Test 1,000 14 Bộ Panel chứng Bộ 0,0002 15 Bơm kim tiêm Cái 1,000 16 Bông Kg 0,001 17 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 18 Đèn cồn Cái 0,0001 19 Panh Cái 0,0001 20 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 21 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 3,000 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 27 Acid ngâm lam ml 10,000 28 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 29 Bút viết kính Cái 0,020 30 Bút bi Cái 0,010 31 Bật lửa Cái 0,010 32 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 33 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Khăn lau tay Cái 0,030 36 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 37 QC (nếu thực hiện) * 0,1 37 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 Bộ Panel sử dụng để kiểm chuẩn được tính trên 5000 Test/1 năm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Tất cả các loại bệnh phẩm được chỉ định nuôi cấy tìm vi khuẩn gây bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật - Nhuộm soi bệnh phẩm, đánh giá sơ bộ - Nuôi cấy bệnh phẩm vào môi trường phân lập - Ủ ấm qua đêm - Bắt khuẩn lạc nghi ngờ - Nhuộm soi, thử nghiệm các tính chất sinh vật hóa học đơn giản và định danh bằng hệ thống tự động. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Phân lập và định danh được vi khuẩn gây bệnh. Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ chi và/hoặc loài. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi khuẩn gây bệnh. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng tìm vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện dễ nuôi cấy, không áp dụng cho các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc. Kết quả âm tính không có nghĩa là không có vi khuẩn gây bệnh trong bệnh phẩm mà là không tìm thấy căn nguyên vi khuẩn gây bệnh có thể phân lập được bằng quy trình nuôi cấy này. Nếu có yêu cầu tìm căn nguyên vi khuẩn nào đó, phải ghi yêu cầu cụ thể. Bệnh phẩm lấy, vận chuyển và bảo quản không đúng yêu cầu có thể đưa đến kết quả âm tính hoặc dương tính giả (Xem Phụ lục 6). 12. Vi khuẩn định danh PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Chẩn đoán nhanh vi khuẩn trực tiếp từ bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Xác định sự có mặt của gene đặc trưng cho vi khuẩn bằng kỹ thuật PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Micropipette - Tủ âm sâu (-20 0 C) - Bộ lưu điện. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 ml 0,0001 14 Primer 2 ml 0,0001 15 Ependoff 1,7ml Tube 3,000 16 Ependoff 0,2ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay Đôi 0,100 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch khử trùng ml 10,000 36 Khăn lau tay cái 0,010 37 QC (nếu thực hiện) * 0,100 38 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Vi khuẩn thuần và bệnh phẩm phân lập 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật - Tách chiết DNA tổng số - Thực hiện PCR - Điện di kiểm tra sản phẩm - Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét, không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với đoạn gene đích cần khuếch đại. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Khi kết quả khi chứng âm và/hoặc chứng dương không hợp lý, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, sau đó thực hiện lại xét nghiệm. 13. Vi khuẩn định danh giải trình tự gene I. NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Định danh mọi căn nguyên vi khuẩn gây bệnh đến mức độ chi và hoặc loài. 2. Nguyên lý Định danh chính xác các loại vi khuẩn dựa trên trình tự nucleotide đặc trưng của gene mã hóa cho 16S rRNA của vi khuẩn bằng kỹ thuật giải trình tự gene. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Primer 2 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 3 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Primer 4 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 17 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 18 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 19 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 20 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 21 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 22 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 23 Ethanol BDH ml 0,500 24 Water-DEPC Treated ml 2,000 25 Giấy thấm Cuộn 0,100 26 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 27 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 28 Bút viết kính Cái 0,020 29 Bút bi Cái 0,010 30 Mũ Cái 0,020 31 Khẩu trang Cái 0,020 32 Găng tay Đôi 0,100 33 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 34 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 35 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 36 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 37 Dung dịch khử trùng ml 10,000 38 Khăn lau tay cái 0,010 39 QC (nếu thực hiện) * 0,100 40 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Chủng vi khuẩn nuôi cấy thuần. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật - Tách chiết DNA tổng số - Thực hiện PCR gene 16S ARN ribosome - Điện di kiểm tra sản phẩm - Giải trình tự gene - Kiểm tra độ tương đồng DNA IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gene đích được so sánh với các trình tự của gene mã hóa cho 16S rRNA có trên “Genebank” để định danh căn nguyên vi khuẩn cần xác định. Trình tự nucleotide phải có độ tương đồng ≥ 97 % mới có thể kết luận được đến mức độ chi và/hoặc loài. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 14. Vi khuẩn kháng thuốc PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện đặc tính kháng thuốc của vi khuẩn thông qua xác định sự có mặt của gene kháng thuốc ở vi khuẩn. 2. Nguyên lý Sử dụng cặp mồi có trình tự đặc hiệu để xác định sự có mặt của gene kháng thuốc trong vi khuẩn gây bệnh bằng kỹ thuật PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Micropipette - Bộ lưu điện. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 ml 0,0001 14 Primer 2 ml 0,0001 15 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 16 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay Đôi 0,100 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch khử trùng ml 10,000 36 Khăn lau tay cái 0,010 37 QC (nếu thực hiện) * 0,100 38 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Bệnh phẩm hoặc chủng vi khuẩn cần xác định đặc tính kháng thuốc. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật - Tách chiết DNA tổng số - Thực hiện PCR - Điện di kiểm tra sản phẩm - Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét, không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với đoạn gene đích cần khuếch đại. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Khi kết quả khi chứng âm và/hoặc chứng dương không hợp lý, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, sau đó thực hiện lại xét nghiệm. 15. Vi khuẩn kháng thuốc giải trình tự gene I. NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gene kháng thuốc có trong vi khuẩn gây bệnh. 2.Nguyên lý Dựa trên trình tự nucleotide đặc trưng của gene mã hóa cho đặc tính kháng thuốc của vi khuẩn bằng kỹ thuật giải trình tự gene. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Primer 2 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 3 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Primer 4 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 17 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 18 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 19 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 20 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 21 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 22 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 23 Ethanol BDH ml 0,500 24 Water-DEPC Treated ml 2,000 25 Giấy thấm Cuộn 0,100 26 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 27 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 28 Bút viết kính Cái 0,020 29 Bút bi Cái 0,010 30 Mũ Cái 0,020 31 Khẩu trang Cái 0,020 32 Găng tay Đôi 0,100 33 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 34 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 35 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 36 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 37 Dung dịch khử trùng ml 10,000 38 Khăn lau tay cái 0,010 39 QC (nếu thực hiện) * 0,100 40 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Bệnh phẩm hoặc chủng vi khuẩn cần tìm gene kháng thuốc. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật - Tách chiết DNA tổng số - Thực hiện PCR gene kháng thuốc - Điện di kiểm tra sản phẩm - Giải trình tự gene - Kiểm tra sự thay đổi nucleotide của gene kháng thuốc và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gene đích được so sánh với các trình tự của gene của chủng hoang dại trên “Genebank” để xác định sự có mặt của các đột biến kháng thuốc. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 16. Vi hệ đường ruột I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đánh giá tỷ lệ các loại vi khuẩn có mặt trong phân. 2. Nguyên lý Dựa vào quan sát hình thể và tính chất bắt màu khi nhuộm đơn và nhuộm Gram để đánh giá một cách tương đối tỷ lệ các loại vi khuẩn Gram âm, Gram dương có mặt trong phân. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Dụng cụ sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Que cấy Cái 1,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ fuchsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 95 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Thuốc nhuộm xanh methylen ml 5,000 12 Bông Kg 0,001 13 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 14 Đèn cồn Cái 0,0001 15 Panh Cái 0,0001 16 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 17 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 18 Mũ Cái 0,020 19 Khẩu trang Cái 0,020 20 Găng tay Đôi 3,000 21 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 22 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 23 Acid ngâm lam ml 10,000 24 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 25 Bút viết kính Cái 0,020 26 Bút bi Cái 0,010 27 Bật lửa Cái 0,010 28 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 29 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 30 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 31 Khăn lau tay Cái 0,030 32 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 33 QC (nếu thực hiện) * 0,1 33 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Phân 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị 2 tiêu bản 2.2. Nhuộm đơn bằng xanh methylene 1 tiêu bản 2.3. Nhuộm Gram 1 tiêu bản - Nhỏ dung dịch tím gentian, phủ kín nơi dàn đồ phiến, duy trì 1 - 2 phút - Đổ dung dịch tím gentian, rửa tiêu bản dưới vòi nước chảy nhẹ - Nhỏ dung dịch lugol, để 30 giây - Đổ dung dịch lugol, rửa nước - Tẩy màu: nhỏ vài giọt cồn 95% lên tiêu bản, nghiêng đi nghiêng lại để cho cồn chảy từ cạnh nọ sang cạnh kia. Khi thấy màu tím trên lam kính vừa phai hết thì rửa nước ngay. - Nhỏ dung dịch đỏ fuchsin, để 1 - 2 phút - Rửa nước kỹ, để khô tiêu bản, soi kính hiển vi . IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Đánh giá hình ảnh tế bào trên tiêu bản nhuộm đơn. Đánh giá hình ảnh vi khuẩn trên tiêu bản nhuộm Gram - Soi dưới vật kính dầu (100x) - Diễn giải và đọc kết quả: Vi khuẩn Gram (+) bắt màu tím sẫm gentian. Vi khuẩn Gram (-) bắt màu đỏ fuchsin. Vi hệ đường ruột bình thường khi có 70% trực khuẩn Gram âm và 30% liên cầu và các trực khuẩn Gram dương khác. Loạn khuẩn khi tỷ lệ các loại vi khuẩn trên thay đổi và/hoặc xuất hiện bào tử nấm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Gram dương giả: Tẩy cồn chưa đủ thời gian. - Gram âm giả: + Tuổi của mẫu cấy vi khuẩn ảnh hưởng lên tính chất nhuộm Gram. Ở các mẫu cấy cũ, tế bào Gram dương thường trở thành Gram âm. + Tẩy cồn quá lâu và tráng không kỹ. 17. AFB trực tiếp nhuộm Ziehl-Neelsen I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện các trực khuẩn bền vững với acid (AFB - acid fast bacillus) thuộc chi Mycobacterium . 2. Nguyên lý Do đặc tính kháng acid của AFB nên khi được nhuộm bằng phương pháp Ziehl-Neelsen và soi dưới kính hiển vi quang học, hình ảnh của AFB sẽ có màu đỏ, các vi khuẩn và các tế bào (nếu có) không có đặc tính kháng acid sẽ có màu xanh. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi quang học - Thiết bị sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Dung dịch fuchsin 0,3% ml 5,000 2 Dung dịch cồn tẩy HCL 3% ml 10,000 3 Dung dịch xanh methylen 0,3% ml 5,000 4 Cồn 96 độ (vệ sinh dụng cụ và ngâm lam) ml 20,000 5 Dung dịch khử khuẩn ngâm que phết đờm ml 15,000 6 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 7 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 8 Lọ/cốc/ tuýp lấy bệnh phẩm Lọ 1,200 9 Que cấy Cái 1,000 10 Lam kính Cái 1,500 11 Que phết đờm Cái 1,500 12 Dầu soi kính ml 1,000 13 Giấy lau kính Tờ 2,000 14 Bông Kg 0,001 15 Đèn cồn Cái 0,0001 16 Panh Cái 0,0001 17 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 18 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 19 Hộp lưu tiêu bản Cái 0,0001 20 Bô can (bình chứa) vật nhiễm Cái 0,0001 21 Mũ Cái 0,020 22 Khẩu trang Cái 0,020 23 Găng tay Đôi 2,000 24 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 25 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 26 Khăn lau tay Cái 0,030 27 Túi chứa rác thải lây nhiễm Cái 0,0001 28 Khăn giấy vệ sinh các bàn làm việc Tờ 2,000 29 Bút viết kính Cái 0,020 30 Bút bi Cái 0,010 31 Bật lửa Cái 0,010 32 Sổ nhận bệnh phẩm Tờ 0,001 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 34 Sổ bàn giao kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 35 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 36 Nhãn mã vạch Cái 3,000 37 QC (nếu thực hiện) * 0,1 38 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản, phân, mủ, dịch não tủy, các loại dịch khác, … 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh. 2. Tiến hành kỹ thuật - Chuẩn bị tiêu bản đạt tiêu chuẩn của CTCLQG - Cố định tiêu bản - Nhỏ dung dịch fuchsin phủ kín nơi dàn đồ phiến, hơ nóng cho bốc hơi 3 lần (không được sôi) - Rửa nước - Tẩy màu bằng dung dịch cồn acid cho đến khi phai hết màu đỏ - Rửa nước - Nhỏ dung dịch xanh methylen phủ lên vùng dàn tiêu bản - Đọc và đánh giá kết quả tiêu bản trên kính hiển vi quang học IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Quan sát AFB bằng vật kính dầu (x100) trên kính hiển vi quang học. AFB có hình ảnh trực khuẩn mảnh, hơi cong, bắt màu đỏ đứng riêng lẻ hay xếp đôi hoặc từng đám trên nền xanh. Đếm số lượng AFB và ghi kết quả như bảng sau: Số lượng AFB Kết quả Phân loại Có > 10 AFB/ 1 vi trường (Soi ít nhất 20 vi trường) Dương tính 3 + Có từ 1-10 AFB/ 1 vi trường (Soi ít nhất 50 vi trường) Dương tính 2 + Có từ 10-99 AFB/ 100 vi trường Dương tính 1 + Có từ 1-9 AFB/ 100 vi trường Dương tính Ghi số lượng cụ thể Không AFB/ 100 vi trường Âm tính Lưu ý : 1 dòng tương đương 100 vi trường. Soi ít nhất 1 dòng (tiêu bản dương). Soi ít nhất 3 dòng (tiêu bản âm) V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Mỗi mẻ nhuộm không nên quá 12 tiêu bản, các tiêu bản để cách nhau ít nhất 1 cm. - Tiêu bản vẫn còn màu hồng do tẩy chưa đủ thời gian. - Tiêu bản có nhiều cặn fuchsin do chưa lọc hóa chất hoặc chai nhuộm không được súc rửa khi cho hóa chất mới. - Tiêu bản nhìn không rõ vi trường có thể do để ngược tiêu bản, điều chỉnh kính hiển vi chưa đúng... - AFB nhạt màu có thể do tẩy quá lâu hoặc nhuộm chưa đủ (thời gian, sức nóng). - Nếu AFB tối màu có thể do nhuộm nền quá lâu. - Tiêu bản có nhiều muội đen bám phía sau có thể do que đốt hết cồn. 18. AFB trực tiếp nhuộm huỳnh quang I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện các trực khuẩn bền vững với acid (AFB - acid fast bacillus) thuộc chi Mycobacterium. 2. Nguyên lý Với kỹ thuật nhuộm huỳnh quang, AFB được phát hiện bởi hình thể trực khuẩn mảnh phát quang trên nền tối khi soi dưới kính hiển vi huỳnh quang. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi huỳnh quang đèn LED - Thiết bị sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 FAST Auramin O stain ml 1,300 2 FAST Decolorizer ml 1,200 3 Cồn 96 độ (vệ sinh dụng cụ và ngâm lam) ml 20,000 4 Dung dịch khử khuẩn ngâm que phết đờm ml 15,000 5 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 6 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 7 Lọ/cốc/ tuýp lấy bệnh phẩm Lọ 1,200 8 Lam kính Cái 1,500 9 Que phết đờm Cái 1,500 10 Giấy lau kính Tờ 2,000 11 Bông Kg 0,001 12 Panh Cái 0,0001 13 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 14 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Hộp lưu tiêu bản Cái 0,0001 16 Bô can (bình chứa) vật nhiễm Cái 0,0001 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 2,000 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 22 Khăn lau tay Cái 0,030 23 Túi chứa rác thải lây nhiễm Cái 0,0001 24 Khăn giấy vệ sinh các bàn làm việc Tờ 2,000 25 Bút viết kính Cái 0,020 26 Bút bi Cái 0,010 27 Sổ nhận bệnh phẩm Tờ 0,001 28 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 29 Sổ bàn giao kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 30 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 31 Nhãn mã vạch Cái 3,000 32 QC (nếu thực hiện) * 0,1 33 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản, phân, mủ, dịch não tủy, các loại dịch khác, … 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật - Chuẩn bị tiêu bản đạt tiêu chuẩn của CTCLQG - Cố định tiêu bản - Nhuộm màu bằng FAST Auramin O - Tẩy và nhuộm nền bằng FAST Decolorizer - Đọc và đánh giá kết quả trên kính hiển vi huỳnh quang đèn LED IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Quan sát AFB bằng vật kính 40 trên kính huỳnh quang đèn LED. AFB có hình ảnh trực khuẩn mảnh, hơi cong, đứng riêng lẻ, xếp đôi, song song hoặc từng đám. AFB bắt màu vàng sáng phát quang trên nền tối. Đếm số lượng AFB và ghi kết quả như bảng sau: Số lượng AFB Kết quả Mức độ >50AFB/1 vi trường (Đọc ít nhất 8 vi trường) Dương tính 3 + 5-50AFB/1 vi trường (Đọc ít nhất 20 vi trường) Dương tính 2+ 20-199AFB/1 dòng (Đọc ít nhất 1 dòng) Dương tính 1 + 1-19AFB /1 dòng Dương tính Ghi số lượng cụ thể 0 AFB /ít nhất 1 dòng Âm tính Lưu ý : 1 dòng lam tương đương 40 vi trường. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Mỗi mẻ nhuộm không nên quá 12 tiêu bản, các tiêu bản để cách nhau ít nhất 1 cm. - AFB phát quang yếu có thể do tiêu bản sau khi nhuộm không đọc ngay, tiêu bản bị tiếp xúc nhiều với ánh sáng. - AFB phát quang yếu có thể do chất lượng hóa chất không đạt do bảo quản chưa đúng, quá hạn. 19. Mycobacterium tuberculosis nuôi cấy môi trường lỏng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện Mycobacterium tuberculosis bằng kỹ thuật nuôi cấy môi trường lỏng. 2. Nguyên lý Tube MGIT chứa môi trường lỏng Middlebrook 7H9 có oxy hòa tan và 1 hợp chất gồm: chất màu huỳnh quang, tris 4, 7-diphenyl-1, 10-phenonthroline ruthenium chloride pentahydrate được gắn vào lớp silicone ở đáy tube. Khi vi khuẩn phát triển oxy bị tiêu thụ, nồng độ oxy giảm, chất màu huỳnh quang thoát ức chế sẽ phát quang trong tube MGIT, có thể quan sát bằng tia UV. Cường độ phát quang tương ứng với mức độ tiêu thụ oxy, tương ứng nồng độ vi khuẩn phát triển trong tube môi trường. Máy tự động giám sát sự phát quang 60 phút một lần. Vi khuẩn mọc càng nhiều càng tăng độ phát quang. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy li tâm đủ tiêu chuẩn an toàn sinh học, đủ lực ly tâm (>= 3000 g). - Máy lắc: vortex - Tủ lạnh - Cân điện tử: max 220 g, d = 0,1 mg - Đồng hồ phút - Kính hiển vi - Nồi hấp - Hệ thống máy BACTEC- MGIT 960 hoặc 320 - Pipet loại 100-1000 l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hoá chất 1 MGIT tuýp loại 7 ml tuýp 1,100 2 MGIT supplement - PANTA ml 0,900 3 KH 2 PO 4 gam 0,250 4 Na 2 HPO 4 gam 0,250 5 Cồn 70 o ml 5,000 6 Nước cất ml 60,000 7 NaOH gam 0,020 8 NaCitrat gam 0,015 9 NALC mg 25,000 10 Dầu soi ml 0,100 11 Cồn 95 o ml 4,500 12 Cacbol fuchsin gam 0,030 13 HCL ml 0,300 14 Phenol ml 0,500 15 Methylen gam 0,030 16 Thanh định danh nhanh (SD, TBcID..) test 0,400 17 Presept 2,5 viên 0,050 18 Microshiel ml 1,000 19 Lòng trắng trứng ml 0,010 II Vật tư tiêu hao 20 Lam kính cái 2,200 21 Tuyp nắp xoáy vô trùng 50ml cái 1,100 22 Pipette Paster nhựa vô trùng cái 3,000 23 Chai thủy tinh trung tính 1000ml cái 0,001 24 Que phết đờm cái 0,500 25 Giấy lau kính hiển vi tờ 0,100 26 Bông thấm nước gam 0,500 27 Đầu côn nhựa loại 1ml cái 0,010 28 Găng tay đôi 0,200 29 Tuýp 18 x 24 mm cái 0,100 30 Bô can cái 0,010 31 Hộp đựng tiêu bản cái 0,001 32 Túi nilon loại 2 loại chịu nhiệt hấp cái 0,050 33 Túi rác vàng hủy vật liệu lây nhiễm cái 0,020 34 Thùng rác có nắp cái 0,001 35 Thùng vận chuyển vật liệu lây nhiễm cái 0,001 36 Hộp đựng vật sắc nhọn cái 0,003 37 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,001 38 Hộp vận chuyển bệnh phẩm cái 0,001 39 Giá đựng tuýp cái 0,001 40 Mũ cái 0,020 41 Khẩu trang cái 0,020 42 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 43 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 44 Dung dịch tẩy rửa dụng cụ ml 10,000 45 Bút chì đen HB cái 0,020 46 Bút bi cái 0,010 47 Bật lửa cái 0,010 48 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 49 Khăn lau tay cái 0,005 50 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 51 Nhãn mã vạch cái 4,000 52 QC (nếu thực hiện) * 0,1 53 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản, phân, mủ, dịch não tủy, các loại dịch khác… 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị môi trường hóa chất 2.2. Xử lý bệnh phẩm, nhuộm soi, nuôi cấy 2.3. Định danh: soi định danh và định danh nhanh bằng sắc kí miễn dịch 2.4. Xử lý vật liệu lây nhiễm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Kết quả nhuộm soi tìm AFB (hướng dẫn của Chương trình chống lao Quốc gia) Số lượng AFB Kết quả Phân loại Có > 10 AFB/ 1 vi trường (Soi ít nhất 20 vi trường) Dương tính AFB 3 (+) Có từ 1-10 AFB/ 1 vi trường (Soi ít nhất 50 vi trường) Dương tính AFB 2 (+) Có từ 10-99 AFB/ 100 vi trường Dương tính AFB 1 (+) Có từ 1-9 AFB/ 100 vi trường Dương tính Ghi số lượng AFB/100 vi trường Không AFB/ 100 vi trường Âm tính 2. Kết quả cấy - Kết quả cấy dương tính trung bình trong vòng 3 ngày đến 2 tuần: máy tự động đọc và báo kết quả dương tính bằng tín hiệu đèn đỏ và âm thanh, lấy tuýp cấy được máy báo dương ra khỏi máy để định danh. - Kết quả cấy âm tính được máy báo bằng tín hiệu đèn xanh và âm thanh sau 6 tuần, lấy tuýp cấy được máy báo âm ra khỏi máy quan sát bằng mắt thường để phát hiện tube cấy dương (có cặn vụn) trước khi khẳng định cấy âm tránh bỏ sót các trường hợp cấy dương tính máy không phát hiện được do số lượng vi khuẩn mọc ít. - Ngoài ra tube cấy máy báo âm tính có đầu vào nhuộm soi dương phải ly tâm lấy cặn nhuộm soi để kiểm tra kết quả. 3. Kết quả định danh 3.1. Soi định danh Các tube cấy do máy báo dương hoặc quan sát bằng mắt thấy cặn vụn hút cặn làm tiêu bản nhuộm ZN soi định danh gặp các tình huống sau: - AFB dạng cuộn thừng nghĩ đến M. tuberculosis (MTB) - AFB hình thể vụn xếp thành đám nghĩ đến NTM - AFB tạo dạng cuộn thừng lẫn AFB hình thể vụn: nghĩ đến mẫu cấy vừa có MTB vừa có NTM - AFB dạng cuộn thừng lẫn vi khuẩn khác: mẫu cấy có MTB và ngoại nhiễm - Không có AFB, có các vi khuẩn khác hoặc nấm mẫu cấy bị ngoại nhiễm - Soi không thấy gì tiếp tục ủ ấm làm tiêu bản khác sau 3 ngày. 3.2. Định danh nhanh bằng sắc ký miễn dịch (SD, TBcID..) Những tuýp cấy dương tiến hành soi AFB, định danh nhanh bằng sắc ký miễn dịch (SD, TBcID..) để khẳng định M. tuberculosis complex. - M. tuberculosis complex có kết quả định danh MTB dương tính - NTM có kết quả định danh MTB âm tính V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Máu lẫn trong bệnh phẩm ảnh hưởng đến kết quả cấy, vì vậy các bệnh phẩm lẫn nhiều máu không nuôi cấy lỏng yêu cầu lấy bệnh phẩm khác. Trường hợp dịch lẫn ít máu (tuýp dịch phân thành 2 lớp: dịch trên máu dưới) gạn lấy phần dịch thêm nước cất để phá vỡ hồng cầu trước khi Xử lý. Nhiễm chéo trong quá trình thao tác kỹ thuật: hạn chế nhiễm chéo bằng cách phân loại nguồn bệnh phẩm dịch, đờm, nghi MDR, người bệnh thường...để Xử lý thích hợp. Không cấy chuyển chủng không làm tiêu bản soi định danh cùng lúc Xử lý bệnh phẩm. Chia nhỏ hóa chất dung dịch đệm, thao tác nhẹ nhàng tránh tạo hạt mù, chắt dung dịch vào thành tuýp. Không mở đồng thời các tuýp mẫu Mỗi mẻ Xử lý 6 - 8 mẫu. Tỷ lệ ngoại nhiễm cao: giảm ngoại nhiễm bằng cách: Xử lý mẫu càng sớm càng tốt. Mẫu bảo quản 2 - 8 0 C không quá 72 giờ, dịch dạ dày, nước tiểu Xử lý sớm trước 4 giờ kể từ khi lấy mẫu. Tuân thủ quy trình xử lý, nồng độ và thời gian tiếp xúc với hóa chất. Đảm bảo chất lượng môi trường, sinh phẩm, hóa chất, dụng cụ trong hạn và vô trùng. Nhầm lẫn hành chính: Kiểm tra cẩn thận về hành chính từ khâu nhận bệnh phẩm, vào sổ, trả kết quả, tránh nhầm lẫn. Khi thao tác kỹ thuật xếp mẫu theo thứ tự, tuân thủ qui tắc để cách ô trống đầu tiên. 20. Mycobacterium tuberculosis nuôi cấy môi trường đặc I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện Mycobacterium tuberculosis bằng kỹ thuật nuôi cấy môi trường đặc. 2. Nguyên lý Xác định Mycobacterum tuberculosis có trong bệnh phẩm dựa vào hình ảnh khuẩn lạc mọc trên môi trường đặc, đặc điểm hình thể và các tính chất sinh vật hóa học của vi khuẩn nuôi cấy được. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy li tâm đủ tiêu chuẩn an toàn sinh học, đủ lực li tâm (>= 3000g). - Máy lắc - Tủ lạnh - Cân - Đồng hồ phút - Kính hiển vi - Nồi hấp - Tủ ấm hoặc buồng ấm (35 - 38 o C) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm). STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hóa chất 1 KH 2 PO 4 gam 0,300 2 MgSO 4 gam 0,0033 3 MgCitrat gam 0,0084 4 Asparagin gam 0,051 5 Glyxerol ml 0,168 6 Malachite gam 0,0026 7 Na 2 HPO 4 gam 0,250 8 Trứng gà quả 1/3 9 Cồn 70 o ml 150,000 10 Nước cất ml 65,000 11 NaOH gam 0,020 12 NaCitrat gam 0,015 13 NALC mg 25,000 14 Dầu soi ml 0,050 15 Cồn 95 o ml 4,500 16 Cacbol fuchsin gam 0,015 17 HCL ml 0,150 18 Phenol ml 0,250 19 Methylen gam 0,015 20 Thanh định danh Niacin test 0,400 21 Presept 2,5 viên 0,050 22 Microshiel ml 1,000 II Vật tư tiêu hao 23 Tuyp nắp xoáy vô trùng 50ml cái 1,100 24 Lam kính cái 1,200 25 Pipette Paster nhựa vô trùng cái 2,000 26 Que phết đờm cái 0,500 27 Giấy lau kính hiển vi tờ 0,100 28 Gạc lọc mét 0,030 29 Bông thấm nước gam 0,500 30 Bông mỡ gam 0,500 31 Pipette nhựa 10ml cái 0,200 32 Đầu côn nhựa loại 1ml cái 0,010 33 Găng tay đôi 0,200 34 Tuýp thủy tinh trung tính nút xoáy cái 0,300 35 Tuýp 18 x 24 mm cái 0,100 36 Bô can cái 0,010 37 Bình cầu 2000ml cái 0,001 38 ống đong 500 ml cái 0,001 39 ống đong 50 ml cái 0,001 40 Phễu thuỷ tinh 500ml cái 0,001 41 Cốc mỏ 500ml cái 0,001 42 Cốc có mỏ 200 ml cái 0,001 43 Chai thủy tinh trung tính 1000ml cái 0,002 44 Hộp đựng tiêu bản cái 0,001 45 Túi nilon loại 2 lớp chịu nhiệt hấp cái 0,050 46 Túi rác vàng hủy vật liệu lây nhiễm cái 0,020 47 Thùng rác có nắp cái 0,001 48 Thùng vận chuyển vật liệu lây nhiễm cái 0,001 49 Hộp đựng vật sắc nhọn cái 0,003 50 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,001 51 Hộp vận chuyển bệnh phẩm cái 0,001 52 Giá đựng tuýp cái 0,001 53 Khay đựng môi trường cái 0,001 54 Mũ cái 0,020 55 Khẩu trang cái 0,020 56 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 57 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 58 Dung dịch tẩy rửa dụng cụ ml 10,000 59 Bút chì đen HB cái 0,020 60 Bút bi cái 0,010 61 Bật lửa cái 0,010 62 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 63 Khăn lau tay cái 0,005 64 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 65 Nhãn mã vạch cái 4,000 66 QC (nếu thực hiện) * 0,1 67 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản, phân, mủ, dịch não tủy, các loại dịch khác… 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị môi trường hóa chất 2.2. Xử lý bệnh phẩm, nhuộm soi, nuôi cấy Xử lý mẫu càng sớm càng tốt. Mẫu bảo quản 2 - 8 o C không quá 72 giờ. Dịch dạ dày, nước tiểu xử lý sớm trước 4 giờ kể từ khi lấy mẫu. 2.3. Định danh 2.4. Xử lý vật liệu lây nhiễm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Kết quả nhuộm soi AFB có hình ảnh trực khuẩn mảnh, hơi cong, bắt màu đỏ đứng riêng lẻ hay xếp đôi hoặc từng đám trên nền xanh. Đếm số lượng AFB và ghi kết quả như bảng sau: Số lượng AFB Kết quả Phân loại Có > 10 AFB/ 1 vi trường (Soi ít nhất 20 vi trường) Dương tính AFB 3 (+) Có từ 1-10 AFB/ 1 vi trường Dương tính AFB 2 (+) (Soi ít nhất 50 vi trường) Có từ 10-99 AFB/ 100 vi trường Dương tính AFB 1 (+) Có từ 1-9 AFB/ 100 vi trường Dương tính Ghi số lượng AFB/100 vi trường Không AFB/ 100 vi trường Âm tính 2. Kết quả cấy - Kiểm tra nhiễm trùng: sau 24 - 48 giờ - Kiểm tra sau 72 giờ: mặt môi trường khô, xoáy nắp tuýp tránh bay hơi làm khô môi trường - Đọc kết quả cấy hàng tuần đến 8 tuần. - Khuẩn lạc M. tuberculosis điển hình dạng R khô, xù xì giống súp lơ, màu trắng ngà, mọc chậm sau 7 ngày. Quy định đánh giá kết quả Đọc kết quả cấy Nhận định kết quả cấy Không thấy khuẩn lạc Âm tính 1 - 19 khuẩn lạc Dương tính: số khuẩn lạc 20 - 100 khuẩn lạc (mọc 1/3 bề mặt môi trường) Dương tính: 1 + 100 - 200 khuẩn lạc (mọc ½ bề mặt môi trường) Dương tính: 2 + 200 - 500 khuẩn lạc (mọc 2/3 bề mặt môi trường) Dương tính: 3 + > 500 khuẩn lạc (phủ kín toàn bộ bề mặt môi trường) Dương tính: 4 + Nhiễm vi khuẩn hoặc nấm Ngoại nhiễm 3. Kết quả định danh - M. tuberculosis có kết quả Niacin dương tính - NTM (non tuberculosis mycobacteria) Niacin âm tính V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Tỉ lệ soi âm cấy dương thấp: có thể do khử tạp quá mạnh (nồng độ hóa chất, thời gian tiếp xúc) làm chết vi khuẩn lao. - Tỉ lệ ngoại nhiễm cao: có thể tăng thể tích hoặc nồng độ hóa chất, không kéo dài thời gian khử nhiễm. - Nhiễm chéo có thể xảy ra, đề phòng nhiễm chéo: mỗi mẻ chỉ Xử lý 6-8 bệnh phẩm không mở đồng thời các tuýp mẫu. Chia nhỏ lượng dung dịch khử nhiễm và dung dịch đệm, không chắt trực tiếp dung dịch khử nhiễm hay dung dịch đệm vào bệnh phẩm. 21. Mycobacterium tuberculosis Mantoux I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện nhiễm Mycobacterium tuberculosis. 2. Nguyên lý Phản ứng Mantoux bản chất là phản ứng quá mẫn muộn với tuberculin. Tiêm trong da 0.1 ml Tuberculin PPD (protein tinh khiết chiết tách từ vi khuẩn lao) cho người được chỉ định, nếu bị nhiễm lao sẽ có phản ứng dị ứng quá mẫn muộn (sau khi tiêm 72 giờ) tại nơi tiêm. Đọc kết quả phản ứng bằng cách xác định và đo đường kính cục sần hoặc vết phồng rộp. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hóa chất 1 Tuberculin Tùy hãng sản xuất, có loại dung dịch, có loại đông khô và dung môi. ml 0,150 2 Cồn 70 ml 0,300 3 Microshiel ml 1,000 II Vật tư tiêu hao 4 Bơm tiêm loại 1ml cái 1,100 5 Kim tiêm cỡ 25 - 26 cái 1,100 6 Bông thấm nước gr 0,050 7 Hộp inox đựng bông cồn cái 0,001 8 Khay inox cái 0,001 9 Kéo cái 0,001 10 Panh cái 0,001 11 Túi rác vàng hủy vật liệu lây nhiễm cái 0,020 12 Thùng rác có nắp cái 0,001 13 Hộp đựng vật sắc nhọn cái 0,003 14 Thước nhựa trong, mềm có chia vạch mm cái 0,001 15 Mũ cái 0,020 16 Khẩu trang cái 0,020 17 Găng tay Đôi 0,020 18 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 19 Bút bi cái 0,010 20 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 21 Khăn lau tay cái 0,005 22 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Người được chỉ định xét nghiệm 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Chuẩn bị sinh phẩm 2. Tiến hành kỹ thuật 3. Dặn dò, hẹn người bệnh đến đọc kết quả 4. Đọc kết quả 5. Xử lý vật liệu lây nhiễm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đọc kết quả Quan sát cục sần, hiện tượng phồng, rộp, đo đường kính cục sần, tính ra mm. 3. Diễn giải kết quả Biện luận kết quả phụ thuộc vào loại tuberculin và hướng dẫn của nhà sản xuất. Ví dụ Tuberculin RT23 SSI chuẩn quốc tế do viện Statens Serum của Đan Mạch sản xuất: Liều tiêm 02 đơn vị (2TU/ 0,1ml = 0,04 microgam tuberculin PPD) Đường kính cục sần Âm tính: 0-5mm Dương tính: 6-14mm Dương tính mạnh: ≥ 15 mm Kết quả dương tính thể hiện đáp ứng miễn dịch theo một trong các tình huống sau: - Nhiễm Mycobacterium tuberculosis complex. - Nhiễm NTM. - Tiền sử tiêm BCG (thường sau 4-8 tuần). Phản ứng dương tính mạnh thường do nhiễm Mycobacterium tuberculosis complex. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Phản ứng âm tính giả: Là phản ứng âm tính trong khi người thử phản ứng có mắc bệnh lao: Thể lao tiến triển nặng (lao kê, lao màng não...) phản ứng bị ức chế hoặc - Tiêm không đúng kỹ thuật, tuberculin bảo quản không đúng qui định về nhiệt độ và thời gian. - Trong vòng một tháng sau khi người bệnh tiêm vắc xin có chứa virus sống (sởi, quai bị, rubella) - Người bệnh bị các bệnh nhiễm virus (rubella, cúm,...) - Người bệnh bị bệnh có suy giảm miễn dịch: Hodgkin, sarcoidosis, HIV - Người bệnh rối loạn chuyển hoá nặng: Suy thận mãn, suy kiệt thiếu protein, bỏng nặng… - Người bệnh già hoặc bệnh nhi dưới 6 tuần tuổi. 2. Phản ứng dương tính giả : Là phản ứng dương tính trong khi người được thử phản ứng không bị nhiễm lao ( M. tuberculosis ): Phản ứng chéo với các NTM. 3. Hiệu ứng không mong muốn - Dị ứng có thể xảy ra với cá nhân mẫn cảm với thành phần thuốc thử. Chống chỉ định với người bệnh có tiền sử dị ứng với các thành phần thuốc thử tuberculin. Mặc dù rất hiếm, song cần phải có thuốc cấp cứu trong khi thử Mantoux - Những cá nhân quá nhạy cảm loét, hoại tử tạo thành sẹo tại chỗ tiêm - Có thể gặp đau đầu, sốt, nổi hạch nách. - Có thể xảy ra sưng tấy, đau, ngứa, khó chịu ngay sau khi tiêm 22. Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 1 môi trường đặc I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định mức độ đề kháng của Mycobacterium tuberculosis với các kháng thuốc hàng 1 trên môi trường đặc. 2. Nguyên lý Huyền dịch M. tuberculosis được pha loãng bậc hai và cấy vào môi trường không thuốc và môi trường có thuốc lao theo nồng độ xác định. Tính tỉ lệ phần trăm giữa số lượng khuẩn lạc mọc trên môi trường có thuốc và môi trường không có thuốc. Xác định sự kháng của M. tuberculosis với từng loại thuốc bằng cách so tỉ lệ trên với ngưỡng kháng: Nếu trên hoặc bằng ngưỡng là vi khuẩn lao kháng thuốc; dưới ngưỡng là vi khuẩn lao nhạy cảm. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy lắc - Tủ lạnh - Cân - Đồng hồ phút. - Nồi hấp - Tủ ấm hoặc buồng ấm (35 - 38 0 C) - Pipet tự động loại 20-100 l 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hoá chất 1 KH 2 PO 4 gam 0,100 2 MgSO 4 gam 0,010 3 MgCitrat gam 0,025 4 Asparagin gam 0,150 5 Glyxerol ml 0,500 6 Malachite gam 0,020 7 Trứng gà quả 1,000 8 Cồn 70 o ml 70,000 9 Nước cất ml 65,000 10 INH g 0,0005 11 RIF g 0,0005 12 SM g 0,0006 13 EMB g 0,0005 14 PNB g 0,0025 15 Dimethylformamide ml 0,010 16 Propylenglycol ml 0,100 17 Presept viên 0,050 18 Microshiel ml 1,000 19 Mcfarland số 1 ống 0,001 20 Chủng chuẩn quốc tế H37 Rv ống 0,001 II Vật tư tiêu hao 21 Tuýp nhựa vô trùng loại 15 ml cái 2,500 22 Đầu côn nhựa loại 0,1ml cái 2,000 23 Tuýp thủy tinh trung tính nút xoáy cái 0,300 24 Bông thấm nước gam 0,500 25 Bi thủy tinh 3 mm viên 5,000 26 Bô can cái 0,010 27 Găng tay đôi 0,200 28 Túi nilon loại 2 lớp chịu nhiệt hấp cái 0,050 29 Túi rác vàng hủy vật liệu lây nhiễm cái 0,020 30 Thùng rác có nắp cái 0,001 31 Thùng vận chuyển vật liệu lây nhiễm cái 0,001 32 Gạc lọc mét 0,030 33 Bông thấm nước gam 0,500 34 Pipette nhựa 10ml cái 0,200 35 Đầu côn nhựa loại 1ml cái 0,010 36 Găng tay đôi 0,200 37 Tuýp thủy tinh trung tính nút xoáy cái 2,000 38 Bình cầu 2000ml cái 0,001 39 ống đong 500 ml cái 0,001 40 ống đong 50 ml cái 0,001 41 Phễu thuỷ tinh 500ml cái 0,001 42 Cốc mỏ 500ml cái 0,001 43 Cốc có mỏ 200 ml cái 0,001 44 Chai thủy tinh trung tính 1000ml cái 0,003 45 Giấy nháp tờ 0,010 46 Giá đựng tuýp cái 0,001 47 Khay đựng môi trường cái 0,001 48 Mũ cái 0,020 49 Khẩu trang N95 cái 0,020 50 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 51 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 52 Dung dịch tẩy rửa dụng cụ ml 10,000 53 Bút bi cái 0,010 54 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 55 Khăn lau tay cái 0,005 56 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 57 Nhãn mã vạch cái 10,000 58 QC (nếu thực hiện) * 0,1 59 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Chủng đã định danh vi khuẩn lao. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Chuẩn bị môi trường dụng cụ 2. Tiến hành kỹ thuật 3. Xử lý vật liệu lây nhiễm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Kiểm tra ngoại nhiễm: sau 24 - 48 giờ - Kiểm tra sau 72 giờ: mặt môi trường khô, xoáy nắp tuýp tránh bay hơi làm khô môi trường - Theo dõi trong vòng 6 tuần - Đọc kết quả KSĐ 2 lần sau 4 tuần và sau 6 tuần - Đánh giá kết quả như kỹ thuật cấy Đọc kết quả cấy Nhận định kết quả cấy Không thấy khuẩn lạc Âm tính 1 - 19 khuẩn lạc Dương tính: số khuẩn lạc 20 - 100 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc mọc 1/3 bề mặt môi trường) Dương tính: 1 + 100 - 200 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc mọc ½ bề mặt môi trường) Dương tính: 2 + 200 - 500 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc mọc 2/3 bề mặt môi trường) Dương tính: 3 + > 500 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc phủ kín toàn bộ bề mặt môi trường) Dương tính: 4 + Nhiễm vi khuẩn hoặc nấm Ngoại nhiễm So sánh kết quả vi khuẩn lao mọc giữa ống chứng và ống có thuốc, so với ngưỡng kháng < 1% là nhạy cảm, >=1% là kháng thuốc. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Khi làm KSĐ, chọn các ống môi trường đều nhau, sản xuất cùng lô cho 1 chủng - Xếp dụng cụ, để trống vị trí đầu khi thao tác có ô trống tránh nhầm lẫn. - Gặt chủng hạn chế lẫn môi trường - Bảo quản chủng ở nhiệt độ 2- 8 o C qua đêm nghiền tan dễ dàng hơn - Lau pipet bằng bông cồn 70 o sau khi cấy mỗi chủng - Kiểm tra lượng huyền dịch đủ 0,1 ml mỗi lần hút - Thường xuyên theo dõi ủ ấm, phát hiện loại bỏ ngoại nhiễm, làm lại kịp thời. - Vi khuẩn mọc trên ống LJ - PNB, kiểm tra lại kết quả định danh. Làm lại kháng sinh đồ sớm nhất có thể trong các trường hợp sau: - Vi khuẩn không mọc trên tuýp chứng - Số lượng khuẩn lạc trên tuýp chứng ở nồng độ 10 -2 < 200 khuẩn lạc (mức độ < 2+), tuýp chứng ở nồng độ 10 -4 không mọc . - Tỷ lệ kháng xấp xỉ ngưỡng kháng . - Ngoại nhiễm 23. Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 1 môi trường lỏng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định mức độ kháng thuốc của M. tuberculosis với các thuốc hàng 1 bằng kỹ thuật nuôi cấy môi trường lỏng. 2. Nguyên lý Hệ thống Bactec MGIT 960 được dùng làm thử nghiệm kháng sinh đồ thuốc lao hàng 1. Hệ thống tự động so sánh lượng vi khuẩn mọc ở tuýp chứa thuốc với tuýp chứng không chứa thuốc, phân tích kết quả và trả lời kết quả nhạy hoặc kháng. - Chủng vi khuẩn lao được pha theo tỷ lệ qui định, cấy vào môi trường lỏng MGIT có và không có thuốc chống lao, nhập vào máy BACTEC. - Hệ thống máy BACTEC - MGIT giám sát liên tục sự phát quang của tuýp cấy dựa vào đơn vị sinh trưởng (GU). - Kết quả KSĐ được báo cáo trong 4-13 ngày khi tuýp chứng đạt 400 GU dựa trên so sánh định lượng sự phát triển của M. tuberculosis trong tuýp chứng và các tuýp có thuốc: + Tuýp có thuốc GU < 100 là nhạy cảm + Tuýp có thuốc GU > = 100 là kháng thuốc II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học loại cấp 2 - Máy lắc vortex - Tủ lạnh - Đồng hồ phút. - Nồi hấp - Hệ thống máy BACTEC- MGIT 960 hoặc 320 - Pipet loại 20-100 m l và 100-1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hóa chất 1 MGIT tuýp loại 7 ml tuýp 5,500 2 MGIT supplement - PANTA ml 5,000 3 SIRE KIT (gồm 4 loại thuốc S, I, R, E tính số ml riêng mỗi loại) ml 0,140 4 Cồn 70 o ml 5,000 5 Nước cất ml 10,000 6 Presept 2,5 viên 0,050 7 Microshiel ml 1,000 8 Mcfarland 1 ống 0,001 9 Mcfarland 0.5 ống 0,001 II Vật tư tiêu hao 10 Tuyp vô trùng 15ml cái 2,000 11 Pipette Paster nhựa vô trùng cái 3,000 12 Chai thủy tinh trung tính 1000ml cái 0,001 13 Đầu côn nhựa loại 1ml cái 2,000 14 Đầu côn nhựa loại 0,1 ml cái 5,000 15 Găng tay đôi 1,000 16 Bô can cái 0,010 17 Túi nilon loại 2 lớp chịu nhiệt hấp cái 0,050 18 Túi rác vàng hủy vật liệu lây nhiễm cái 0,020 19 Thùng rác có nắp cái 0,001 20 Thùng vận chuyển vật liệu lây nhiễm cái 0,001 21 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,001 22 Giá đựng tuýp cái 0,001 23 Giỏ AST 5 lỗ cái 0,001 24 Mũ cái 0,020 25 Khẩu trang cái 0,020 26 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 27 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 28 Dung dịch tẩy rửa dụng cụ ml 10,000 29 Bút bi cái 0,010 30 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 31 Khăn lau tay cái 0,005 32 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 33 Nhãn mã vạch cái 5,000 34 QC (nếu thực hiện) * 0,1 35 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm - Tuýp cấy MGIT dương đã định danh là MTB - Hoặc chủng MTB trên LJ 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Chuẩn bị môi trường dụng cụ 2. Tiến hành kỹ thuật 3. Xử lý vật liệu lây nhiễm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Máy tự động đọc kết quả. Khi có tín hiệu máy báo, lấy bộ AST ra khỏi máy, quét mã vạch, in kết quả KSĐ - Kết quả KSĐ: Nhạy (S), kháng (R), và không kết luận được (X). - Kết quả KSĐ được máy báo tại thời điểm tuýp chứng (GC) đủ 400 đơn vị sinh trưởng (GU - growth unit) trong vòng 4-13 ngày. Ngưỡng kháng thuốc là 100. Kết quả nhạy khi tuýp có thuốc có GU <100, kết quả kháng khi tuýp có thuốc có GU > = 100. Kết quả không kết luận được (X) có thể do: + GU > 400 thời gian máy báo < 4 ngày, có thể do pha huyền dịch vi khuẩn đặc hoặc chủng nhiễm trùng. + Một số chủng kháng thuốc đặc hiệu mọc chậm hoặc huyền dịch vi khuẩn loãng. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy không được bảo trì và hiệu chuẩn, phải bảo trì và hiệu chuẩn hệ thống BACTEC MGIT theo định kỳ 6 - 12 tháng, thay ống chuẩn theo lịch. - Chất lượng môi trường MGIT, SIRE, supplement không đạt: kiểm tra chất lượng trước khi sử dụng, hủy khi sinh phẩm không đạt. - Máy báo lỗi E 400 và E 200 phải kiểm tra toàn bộ quá trình thực hiện kĩ thuật: có thể do chủng nhiễm, vi khuẩn tạo thành cụm trong huyền dịch, pha huyền dịch đặc hoặc loãng. - Nhầm lẫn hành chính: Kiểm tra cẩn thận về hành chính từ khâu nhận chủng, vào sổ, trả kết quả, tránh nhầm lẫn. Khi thao tác kỹ thuật xếp chủng theo thứ tự, tuân thủ qui tắc để cách ô trống đầu tiên. 24. Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 2 môi trường đặc I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1 . Mục đích Xác định mức độ kháng thuốc của Mycobacterium tuberculosis với các thuốc kháng lao hàng 2 bằng kỹ thuật nuôi cấy môi trường đặc. 2. Nguyên lý Huyền dịch vi khuẩn được pha loãng bậc hai và cấy vào môi trường không thuốc và môi trường có thuốc lao theo nồng độ xác định. Tính tỉ lệ phần trăm giữa số lượng khuẩn lạc mọc trên môi trường có thuốc và môi trường không có thuốc. Xác định sự kháng của vi khuẩn lao với từng loại thuốc bằng cách so tỉ lệ trên với ngưỡng kháng: Nếu trên hoặc bằng ngưỡng là vi khuẩn kháng thuốc; dưới ngưỡng là vi khuẩn nhạy cảm. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy lắc - Tủ lạnh - Cân - Đồng hồ phút. - Nồi hấp - Tủ ấm hoặc buồng ấm (35 - 38 o C) - Pipet tự động loại 20-100 m l 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hóa chất 1 KH 2 PO 4 gam 0,100 2 MgSO 4 gam 0,010 3 MgCitrat gam 0,025 4 Asparagin gam 0,150 5 Glyxerol ml 0,500 6 Malachite gam 0,020 7 Trứng gà quả 1,000 8 Cồn 70 o ml 70,000 9 Nước cất ml 65,000 10 OF g 0,0005 11 AM g 0,0005 12 KM g 0,0006 13 CAP g 0,0006 14 PNB g 0,0025 15 Propylenglycol ml 0,100 16 Presept viên 0,050 17 Microshiel ml 1,000 18 McFarland số 1 ống 0,001 19 Chủng chuẩn quốc tế H37 Rv ống 0,001 II Vật tư tiêu hao 20 Tuýp nhựa vô trùng loại 15 ml cỏi 2,500 21 Đầu côn nhựa loại 0,1ml cái 2,000 22 Tuýp thủy tinh trung tính nút xoáy cái 0,300 23 Bông thấm nước gam 0,500 24 Bi thủy tinh 3 mm viên 5,000 25 Bô can cái 0,010 26 Găng tay đôi 0,200 27 Túi nilon loại 2 lớp chịu nhiệt hấp cái 0,050 28 Túi rác vàng hủy vật liệu lây nhiễm cái 0,020 29 Thùng rác có nắp cái 0,001 30 Thùng vận chuyển vật liệu lây nhiễm cái 0,001 31 Gạc lọc mét 0,030 32 Bông thấm nước gam 0,500 33 Pipette nhựa 10ml cái 0,200 34 Đầu côn nhựa loại 1ml cái 0,010 35 Găng tay đôi 0,200 36 Tuýp thủy tinh trung tính nút xoáy cái 2,000 37 Bình cầu 2000ml cái 0,001 38 ống đong 500 ml cái 0,001 39 ống đong 50 ml cái 0,001 40 Phễu thuỷ tinh 500ml cái 0,001 41 Cốc mỏ 500ml cái 0,001 42 Cốc có mỏ 200 ml cái 0,001 43 Chai thủy tinh trung tính 1000ml cái 0,003 44 Giấy nháp tờ 0,010 45 Giá đựng tuýp cái 0,001 46 Khay đựng môi trường cái 0,001 47 Mũ cái 0,020 48 Khẩu trang N95 cái 0,020 49 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 50 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 51 Dung dịch tẩy rửa dụng cụ ml 10,000 52 Bút bi cái 0,010 53 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 54 Khăn lau tay cái 0,005 55 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 56 Nhãn mã vạch cái 10,000 57 QC (nếu thực hiện) * 0,1 58 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Chủng đã định danh vi khuẩn lao. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Chuẩn bị môi trường dụng cụ 2. Tiến hành kỹ thuật 3. Xử lý vật liệu lây nhiễm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Kiểm tra ngoại nhiễm: sau 24 - 48 giờ - Kiểm tra sau 72 giờ: mặt môi trường khô, xoáy nắp tuýp tránh bay hơi làm khô môi trường - Theo dõi trong vòng 6 tuần - Đọc kết quả KSĐ 2 lần sau 4 tuần và sau 6 tuần - Đánh giá kết quả như kỹ thuật cấy Đọc kết quả cấy Nhận định kết quả cấy Không thấy khuẩn lạc Âm tính 1 - 19 khuẩn lạc Dương tính: số khuẩn lạc 20 - 100 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc mọc 1/3 bề mặt môi trường) Dương tính: 1 + 100 - 200 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc mọc ½ bề mặt môi trường) Dương tính: 2 + 200 - 500 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc mọc 2/3 bề mặt môi trường) Dương tính: 3 + > 500 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc phủ kín toàn bộ bề mặt môi trường) Dương tính: 4 + Nhiễm vi khuẩn hoặc nấm Ngoại nhiễm So sánh kết quả vi khuẩn mọc giữa ống chứng và ống có thuốc, so với ngưỡng kháng < 1% là nhạy cảm, >=1% là kháng thuốc. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Khi làm KSĐ, chọn các ống môi trường đều nhau, sản suất cùng lô cho 1 chủng - Xếp dụng cụ để trống vị trí đầu khi thao tác có ô trống tránh nhầm lẫn. - Gặt chủng hạn chế lẫn môi trường - Bảo quản chủng ở nhiệt độ 2 - 8 o C qua đêm nghiền tan dễ dàng hơn - Lau pipette bằng bông cồn 70 o sau khi cấy mỗi chủng - Kiểm tra lượng huyền dịch đủ 0,1 ml mỗi lần hút - Thường xuyên theo dõi quá trình ủ ấm, phát hiện loại bỏ ngoại nhiễm, làm lại kịp thời. - Vi khuẩn mọc trên ống LJ - PNB, kiểm tra lại kết quả định danh. Làm lại kháng sinh đồ sớm nhất có thể trong các trường hợp sau: - Vi khuẩn không mọc trên tuýp chứng - Số lượng khuẩn lạc trên tuýp chứng ở nồng độ 10 -2 < 200 khuẩn lạc (mức độ < 2+), tuýp chứng ở nồng độ 10 -4 không mọc . - Tỷ lệ kháng xấp xỉ ngưỡng kháng . - Ngoại nhiễm 25. Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc hàng 2 môi trường lỏng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định mức độ đề kháng của M. tuberculosis với các thuốc hàng 2 bằng kỹ thuật nuôi cấy môi trường lỏng. 2. Nguyên lý Hệ thống Bactec MGIT 960 được dùng làm thử nghiệm kháng sinh đồ thuốc lao hàng hai. Hệ thống tự động so sánh lượng vi khuẩn mọc ở tuýp chứa thuốc với tuýp chứng không chứa thuốc,phân tích kết quả và trả lời kết quả nhạy hoặc kháng. - Chủng vi khuẩn lao được pha theo tỷ lệ qui định, cấy vào môi trường lỏng MGIT có và không có thuốc chống lao, nhập vào máy Bactec. - Hệ thống Bactec - MGIT giám sát liên tục sự phát quang của tuýp cấy dựa vào đơn vị sinh trưởng (GU). - Kết quả KSĐ được báo cáo trong 4-13 ngày khi tuýp chứng đạt 400 GU dựa trên so sánh định lượng sự phát triển của M. tuberculosis trong tuýp chứng và các tuýp có thuốc: + Tuýp có thuốc GU < 100 là nhạy cảm + Tuýp có thuốc GU > = 100 là kháng thuốc II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy lắc - Tủ lạnh - Đồng hồ phút. - Nồi hấp - Hệ thống máy BACTEC- MGIT 960 hoặc 320 - Pipet tự động loại 20-100 m l và 100-1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hoá chất 1 MGIT tuýp loại 7 ml Tuýp 5,500 2 MGIT supplement - PANTA Ml 5,000 3 Amikacin G 0,0005 4 Capreomycin G 0,0006 5 Ofloxacin G 0,0005 6 Kanamycin G 0,0006 7 Cồn 70 o Ml 5,000 8 Nước cất Ml 10,000 9 Presept 2,5 Viên 0,050 10 Microshiel Ml 1,000 11 Mcfarland 1 ống 0,001 12 Mcfarland 0.5 ống 0,001 II Vật tư tiêu hao 13 Tuyp vô trùng 15ml Cái 2,000 14 Pipette Paster nhựa vô trùng Cái 3,000 15 Chai thủy tinh trung tính 1000ml Cái 0,001 16 Đầu côn nhựa loại 1ml Cái 2,000 17 Đầu côn nhựa loại 0,1 ml cỏi 5,000 18 Găng tay Đôi 1,000 19 Bô can cái 0,010 20 Túi nilon loại 2 lớp chịu nhiệt hấp cái 0,050 21 Túi rác vàng hủy vật liệu lây nhiễm cái 0,020 22 Thùng rác có nắp cái 0,001 23 Thùng vận chuyển vật liệu lây nhiễm cái 0,001 24 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,001 25 Giá đựng tuýp cái 0,001 26 Giỏ AST 5 lỗ cái 0,001 27 Mũ cái 0,020 28 Khẩu trang cái 0,020 29 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 30 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 31 Dung dịch tẩy rửa dụng cụ ml 10,000 32 Bút bi cái 0,010 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 34 Khăn lau tay cái 0,005 35 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 36 Nhãn mã vạch cái 5,000 37 QC (nếu thực hiện) * 0,1 38 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Tuýp cấy MGIT dương đã định danh là MTB. Hoặc chủng MTB trên LJ. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Chuẩn bị môi trường dụng cụ 2. Tiến hành kỹ thuật 3. Xử lý vật liệu lây nhiễm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Máy tự động đọc kết quả. Khi có tín hiệu máy báo, lấy bộ AST ra khỏi máy, quét mã vạch, in kết quả KSĐ - Kết quả KSĐ: Nhạy (S); kháng (R), và không kết luận được(X). - Kết quả KSĐ được máy báo tại thời điểm tuýp chứng (GC) đủ 400 đơn vị sinh trưởng (GU - growth unit) trong vòng 4-13 ngày. Ngưỡng kháng thuốc là 100. Kết quả nhạy khi tuýp có thuốc có GU <100, kết quả kháng khi tuýp có thuốc có GU > = 100. Kết quả không kết luận được (X) có thể do: + GU > 400 thời gian máy báo < 4 ngày, có thể do pha huyền dịch vi khuẩn đặc hoặc chủng nhiễm trùng. + Một số chủng kháng thuốc đặc hiệu mọc chậm hoặc huyền dịch vi khuẩn loãng. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Bảo trì và hiệu chuẩn hệ thống BACTEC MGIT theo định kỳ - Theo dõi và kiểm tra định kỳ chất lượng môi trường MGIT, SIRE, supplement - Máy báo lỗi E 400 và E 200 phải kiểm tra toàn bộ quá trình thực hiện kĩ thuật: có thể do chủng nhiễm, vi khuẩn tạo thành cụm trong huyền dịch, pha huyền dịch đặc hoặc loãng. 26. Mycobacterium tuberculosis kháng thuốc PZA môi trường lỏng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định mức độ kháng với pyrazinamid (PZA) của Mycobacterium tuberculosis . 2. Nguyên lý Hệ thống Bactec MGIT 960 được dùng làm thử nghiệm kháng sinh đồ thuốc lao pyrazinamid. Hệ thống tự động so sánh lượng vi khuẩn mọc ở tuýp chứa thuốc với tuýp chứng không chứa thuốc, phân tích kết quả và trả lời kết quả nhạy hoặc kháng. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Hệ thống Bactec MGIT 960/320 - Vortex - Tủ lạnh - Nồi hấp (khử nhiễm và hấp sạch) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tuýp MGIT loại 7 ml Tuýp 3,000 2 Tuýp MGIT loại 7 ml (kiểm chuẩn) Tuýp 0,300 3 PZA Supplement ml 2,000 4 PZA Supplement (kiểm chuẩn) ml 0,200 5 BD BACTEC MGIT. PZA ml 0,150 6 BD BACTEC MGIT. PZA (kiểm chuẩn) ml 0,015 7 Colombia Blood Sheep ( Thạch máu) đĩa 1,200 8 Mc Farland 1.0 ml 0,100 9 Mc Farland 0.5 ml 0,100 10 Nước cất ml 15,000 11 Presept viên 0,500 12 Tuýp loại 15 ml cái 5,000 13 Tuýp thủy tinh nắp xoáy cái 1,000 15 Bi thủy tinh viên 10,000 16 Pipet nhựa vô trùng cái 3,000 17 Que cấy nhựa vô trùng cái 1,000 18 Đầu côn loại 100 mcl cái 5,000 19 Đầu côn loại 1ml cái 2,000 20 Bông Kg 0,001 21 Cồn 96 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 22 Panh Cái 0,0001 23 Khay, giá đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 24 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 25 Chai thủy tinh 500 ml Cái 0,0001 26 Mũ Cái 0,020 27 Khẩu trang N95 Cái 0,050 28 Găng tay Đôi 3,000 29 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 30 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 31 Túi chứa rác thải lây nhiễm Cái 0,0001 32 Khăn giấy vệ sinh các bàn làm việc Tờ 2,000 33 Bút viết kính Cái 0,020 34 Bút bi Cái 0,010 35 Túi chứa rác thải lây nhiễm Cái 0,0001 36 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 37 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 38 Dung dịch nước rửa tay Microshiel ml 1,000 39 Khăn lau tay Cái 0,030 40 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 41 Nhãn mã vạch Cái 4,000 42 QC (nếu thực hiện) * 0,1 43 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Chủng vi khuẩn lao (môi trường đặc hoặc lỏng) 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Chuẩn bị chủng vi khuẩn - Môi trường đặc: ống chủng thuần khiết, đã định danh MTB (+) Pha độ đục tương đương McFarland 0,5 Pha loãng 1:5 - Môi trường lỏng: Ống MGIT (+) đã định danh MTB (+). Nếu: Máy báo dương ngày 1, 2 không pha loãng Máy báo dương ngày 3 - 5; pha loãng 1:5 Máy báo dương > 5 ngày: cấy lại ống MGIT khác. 2. Chuẩn bị nồng độ PZA Pha 2,5 ml nước cất. Hòa tan hoàn toàn. Cho 0,1 ml vào tuýp MGIT 7 ml (cho 1 bệnh phẩm) 3. Chuẩn bị ống chứng GC Từ nồng độ Mcfarland số 0,5 pha tỉ lệ 1: 10. 4. Cấy huyền dịch vi khuẩn vào ống chứng và ống PZA Nồng độ vi khuẩn; 1:5: cấy 0,5 ml ống chứa PZA 1:10: cấy 0,5 ml ống GC 5. Nhập vào máy Bactec-MGIT 960 IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Máy Bactec-MGIT tự động kiểm tra 60 phút/ 1 lần. Khi có dấu hiệu kết quả, máy sẽ báo trên màn hình và in kết quả xét nghiệm. Kết quả trong vòng 4 - 21 ngày. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Nồng độ vi khuẩn pha quá đặc. Máy báo không phân tích được. - Pha nồng độ thuốc, nồng độ vi khuẩn đảm bảo chính xác. 27. Mycobacterium tuberculosis pyrazinamidase I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện các chủng M. tuberculosis nhạy cảm với pyrazinamide. 2. Nguyên lý Phát hiện enzym pyrazinamidase ở chủng M. tuberculosis bằng phản ứng tạo màu đỏ nâu từ sự kết hợp của pyrazinoic với sắt 2. Chủng M. Tuberculosis có enzym pyrazinamidase sẽ nhạy cảm với pyrazinamide, chủng không có enzym pyrazinamidase sẽ đề kháng với pyrazinamide. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ ấm - Cân phân tích - Tủ đổ môi trường - Vortex - Tủ lạnh - Nồi hấp (khử nhiễm và hấp sạch) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Middlebrook 7H11 mg 200,000 2 Glyxerol ml 0,600 3 Pyrazinamide mg 1,000 4 Sodium pyruvate mg 20,000 5 Ferrous ammonium sulfate (sắt 2) g 0,200 6 Nước cất ml 30,000 7 Presept viên 0,010 8 Tuýp thủy tinh nắp xoáy cái 1,200 9 Pipet nhựa vô trùng cái 3,000 10 Que cấy nhựa vô trùng cái 1,500 11 Đầu côn loại 1ml cái 2,000 12 Bông Kg 0,001 13 Cồn 96 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 14 Panh Cái 0,0001 15 Khay, giá đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 17 Chai thủy tinh 500 ml Cái 0,0001 18 Chai thủy tinh 100 ml Cái 0,0001 19 Ống đong 500 ml Cái 0,0001 20 Mũ Cái 0,020 21 Khẩu trang N95 Cái 0,050 22 Găng tay Đôi 3,000 23 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 24 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 25 Túi chứa rác thải lây nhiễm Cái 0,0001 26 Khăn giấy vệ sinh các bàn làm việc Tờ 2,000 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Túi chứa rác thải lây nhiễm Cái 0,0001 30 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 31 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 32 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 33 Khăn lau tay Cái 0,030 35 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 36 Nhãn mã vạch Cái 4,000 37 QC (nếu thực hiện) * 0,1 38 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Chủng vi khuẩn lao 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Chuẩn bị chủng vi khuẩn Vi khuẩn lao thuần nhất. 2. Chuẩn bị môi trường PZA 3. Chuẩn bị chứng dương (H37RV hoặc M. avium ) và chứng âm ( M. bovis BCG) cho mỗi mẻ thử nghiệm. 4. Các bước - Gặt nhiều khuẩn lạc vi khuẩn lao (ở các vị trí khác nhau của ống chủng) - Cho lên bề mặt của ống môi trường PZA - Ủ ấm 37 o C/ 4 ngày - Pha dung dịch 1 % sắt II. - Nhỏ 1 ml dd 1% sắt II lên bề mặt ống PZA - Đọc kết quả phản ứng sau 30 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Xuất hiện băng màu hồng hoặc đỏ nâu: Kết luận: Nhạy cảm với PZA - Âm tính : Không có băng màu: Kết luận: Kháng với PZA - Không khẳng định được kết quả: làm lại thử nghiệm V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Chuẩn bị môi trường đảm bảo chất lượng, bảo quản môi trường ở nhiệt độ 2-8 o C. Chỉ chuẩn bị dung dịch Fe 1% vào ngày thứ 4, ủ ấm ống môi trường khi đọc kết quả thử nghiệm Chỉ sử dụng Fe II làm thử nghiệm. Nếu Fe III sẽ không cho phản ứng tạo màu. Dùng nền đen để so màu sẽ tạo sự tương phản tốt. 28. Mycobacterium tuberculosis định danh và kháng RMP XPERT I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện sự có mặt của gen đặc trưng cho M. tuberculosis và phát hiện kháng Rifampicin (RMP) 2. Nguyên lý Xét nghiệm Xpert MTB/RIF được thiết kế để nhân đoạn trình tự 192bp của gene rpoB trên vi khuẩn lao bằng phản ứng PCR (heminested real-time PCR) . Trình tự các đoạn mồi và 5 mẫu dò được thiết kế đặc biệt để có khả năng phát hiện đột biến cao nhất và đảm bảo chắc chắn xác định được vùng thường xuyên xảy ra đột biến chứa 81bp. Mẫu dò huỳnh quang chứa trình tự có thể cặp đôi với AND của chủng hoang dại. Chỉ cần một mẫu dò không bắt cặp là dấu hiệu có đột biến kháng Rif. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống GeneXpert MTB/RIF - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy Scan mã vạch 2D - Máy tính điều khiển phần mềm - Máy in (không bắt buộc) - UPS 1500 AV 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Giá 1 test bao gồm Cartridge, Dung dịch đệm RS, 1 pipet nhựa test 1,200 2 Tuýp Falcon 50 ml tuýp 1,100 3 Găng tay đôi 1,000 4 Khẩu trang N95 cái 0,500 5 Khăn giấy cuộn 0,200 6 Bút đánh dấu cái 0,010 7 Nhãn mã vạch Cái 2,000 8 QC (nếu thực hiện) * 0,1 9 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Bệnh phẩm đờm có thể tích tối thiểu là 1ml, tối đa 3ml và có chất nhầy mủ, không được lẫn các dị vật (máu, mảnh vụn thức ăn, đất,...) 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Xử lý mẫu bệnh phẩm 2.2. Cho mẫu vào Xpert Cartridge 2.3. Vận hành máy GeneXpert IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Máy báo trên ô “Test Result” Trả kết quả trên phiếu Xét nghiệm MTB NOT DETECTED √ vào cột tương ứng MTB DETECTED Rif Resistance DETECTED √ vào cột tương ứng MTB DETECTED Rif Resistance NOT DETECTED √ vào cột tương ứng MTB DETECTED Rif Resistance INDETERMINATE Ghi vào cột “Khác”: Có vi khuẩn lao và không xác định được kháng Rifampicin MTB INVALID Ghi vào cột “Khác”: Không hợp lệ MTB No RESULT Ghi vào cột “Khác”: Không có kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Sự cố Giải thích Xử lý 5006/5007/5008/5009 Sai thể tích tra mẫu vào Cartridge: quá ít hoặc quá nhày Lặp lại xét nghiệm 2008/2009 Lỗi phần áp lực vì mẫu quá nhầy hay bịt màng lọc Lặp lại xét nghiệm INVALID Đối chứng SPC không được nhân gene Lặp lại xét nghiệm NO RESULT Người sử dụng ấn vào nút STOP hoặc Mất điện Lặp lại xét nghiệm ERROR Lỗi hoá chất/Cartridge Lặp lại xét nghiệm Quét mã trên Cartridge Không nghe thấy tiếng BÍP khi khởi động hệ thống Cắm lại máy quét mã vạch từ cổng USB khác. Không nhận mã vạch khi quét Kiểm tra lại phần cài đặt máy quét mã vạch. 29. Mycobacterium tuberculosis đa kháng LPA I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện các gene rpoB (mã hóa cho tiểu phần β của RNA polymerase) đột biến mã hóa cho khả năng kháng Rifampicin, gene Kat G (gene mã hóa cho enzyme catalase - peroxidase) đột biến đột biến mã hóa cho khả năng kháng Isoniazid ở mức độ cao trên và gene inhA (mã hóa cho một NADH enoyl ACP reductase) đột biến mã hóa cho khả năng kháng Isoniazid ở mức độ thấp của các chủng M. tuberculosis . 2. Nguyên lý Kỹ thuật Genotype MTBDR plus dựa trên công nghệ LPA (Line Probe Assay) bao gồm kỹ thuật PCR và gắn kết các đoạn gene sau khi được nhân lên vào màng lai (STRIP) đã gắn sẵn các mẫu dò chuyên biệt (oligonucleotide probes). Mẫu dò cho phép xác định vi khuẩn lao ( Mycobacterium tuberculosis complex) có thể liên kết đặc hiệu với các đoạn gene được nhân lên từ các loài thuộc nhóm này. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ thao tác PCR có đèn tím - Máy ly tâm an toàn (có nắp đậy từng cối) cho tuýp 50ml - Máy ly tâm lạnh cho tuýp 1.5ml - Máy ủ nhiệt khô/ướt - Máy siêu âm (Ultrasonic) - Máy PCR - Lò vi sóng (Microwave Oven) - Bộ điện di - Máy lai GT Blot 20 - Tủ lạnh 4 o C và tủ lạnh - 20 o C - Nồi hấp khử trùng - Tủ sấy - Máy vortex - Pipette tự động các loại 10P, 20P, 1000P - Panh, kẹp (Forceps) - Máy ly tâm mini (Spin down) - Đồng hồ hẹn giờ 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 MTBDR plus (thế hệ 2 ) test 1,370 2 NALC gam 0,450 3 Nước tinh sạch pha PCR mix ml 0,700 4 NaOH gam 0,650 5 Natri Citrat gam 0,550 6 Thạch điện di gam 0,100 7 TAE x50 ml 0,500 8 Ethidium Bromid ml 0,050 9 Nước cất hai lần (ly tâm - Lai DNA) ml 90,000 10 Tuýp Falcon 50 ml tuýp 1,200 11 Đầu côn 10 µl hộp 0,050 12 Đầu côn 100 µl hộp 0,050 13 Đầu côn 1000 µl hộp 0,070 14 Eppendorf 0,2 ml cái 1,200 15 Eppendorf 1,5 ml cái 2,40 16 Pipette nhựa 5 ml cái 1,200 17 Pipette nhựa 20 ml cái 1,000 18 Găng tay đôi 1,000 19 Khẩu trang N95 cái 1,000 20 Khăn giấy cuộn 0,020 21 Cồn 70° ml 20,000 22 Bút MARKER cái 0,010 23 Bút chì kim 2B cái 0,010 24 Băng dính trong cuộn 0,010 25 Nhãn mã vạch Cái 2,000 3. Bệnh phẩm Đờm AFB dương tính/ âm tính; dịch phế quản, dịch màng phổi, dịch hút khí quản; chủng vi khuẩn nuôi cấy lao môi trường lỏng/ đặc. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Xử lý mẫu bệnh phẩm 2.2. Tách chiết DNA 2.3. Phản ứng khuếch đại 2.4. Lai tự động trên máy GT-blot 20 IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ STT Băng tín hiệu trên thanh STRIP Trên phiếu dán thanh STRIP Trên phiếu trả kết quả 1 Vùng đối chứng CC (AC) xuất hiện tín hiệu 1.1 TUB không hiện băng Đánh dấu ở cột TUB “N” Không tìm thấy vi khuẩn lao trong mẫu này 1.2 TUB hiện băng Đánh dấu ở cột TUB “P” Tìm thấy vi khuẩn lao trong mẫu 1.2.1 Các vùng đối chứng của rpoB/KatG, inhA không xuất hiện Không xác định được có tính kháng R/H hay không 1.2.2 Các vùng đối chứng của rpoB/KatG, inhA xuất hiện Tất cả các dải băng- hoang-dại (WT) đều xuất hiện tín hiệu Đánh dấu ở cột WT của gene tương ứng là “P”. Ít nhất 1 trong số các dải băng-hoang-dại (WT) không xuất hiện tín hiệu Đánh dấu ở cột WT của gene tương ứng là “N“ Tất cả các băng-đột- biến (MUT) đều không xuất hiện tín hiệu Đánh dấu ở cột MUT của gene tương ứng “N” Ít nhất 1 trong số các băng-đột-biến (MUT) xuất hiện tín hiệu Đánh dấu ở cột MUT của gene tương ứng “P” Ở cột WT của gene tương ứng là “N“ và/hoặc ở cột MUT của gene tương ứng “P” Đánh dấu ở cột resistant của gene tương ứng “+” Kháng thuốc ở gene tương ứng (R/H) Ở cột WT của gene tương ứng là “P “ và ở cột MUT của gene tương ứng “N” Đánh dấu ở cột sensitive của gene tương ứng “+” Nhạy cảm ở gene tương ứng (R/H) 2 Vùng đối chứng CC không xuất hiện tín hiệu Không nhận định được kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Lỗi Giải thích Các băng tín hiệu đều yếu kể cả băng CC - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - Nhiệt độ phòng quá thấp hoặc hóa chất không được đưa về đến nhiệt độ phòng. - Nhiệt độ ủ quá thấp - Lượng CON-C và/hoặc SUB-C không đủ - Hóa chất hết hạn Các băng tín hiệu đều yếu hoặc không có, trừ băng CC - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - PNM và HotstarTaq DNA Polymerase rã đông quá nhiều lần (tối ưu 5-6 lần) - PNM, HotstarTaq DNA Polymerase và các thành phần khác của Master Mix bị gia nhiệt. Sử dụng hộp giữ lạnh. - Nhiệt độ ủ quá cao hoặc quá thấp - Độ thuần, tinh sạch trong qúa trình xử lý mẫu - Có chất ức chế trong quá trình tách DNA ảnh hưởng đến quá trình nhân gene. - Kiểm tra sản phẩm PCR bằng điện di trên agarose 2%. Nếu không thấy có sản phẩm PCR thì lặp lại bước tách chiết DNA và PCR; Nếu xuất hiện băng mờ thì tăng lượng mẫu DNA từ 5ml thành 8ml; Nếu các băng sản phẩm PCR nhòe thì pha loãng lượng mẫu DNA. Các băng được nhuộm mầu không đều - Thanh Strips không hoàn toàn ngập trong dung dịch lai - Lắc khay có vấn đề trong khi lai Mầu nền bị đậm - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - CON-C và/hoặc SUB-C quá đậm đặc - Không đủ dung dịch rửa, bước rửa không sạch - Dung dịch rửa quá lạnh so với nhiệt độ phòng (25 o C) - Phụ thuộc vào lượng DNA đem lai mà mầu nền có thể đậm hơn. - Trong trường hợp này thì ngắt SUB-D ngay khi các băng tín hiệu đã nhìn rõ để tránh bị nhòe băng. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm - Nhiệt độ ủ sai - Dung dịch lai và nước rửa không được làm ấm và pha trộn trước khi thực hiện. - Nhiễm DNA trong bước tách chiết hoặc/và trong hóa chất sử dụng. Trong trường hợp các hóa chất PCR bị nhiễm thì mẫu đối chứng âm cũng xuất hiện băng. - Bị nhiễm bởi các giếng bên cạnh trong qua trình bổ sung dung dịch lai. 30. Mycobacterium tuberculosis siêu kháng LPA I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện sự có mặt của gene gyrA (mã hóa cho enzim DNA gyrase) đột biến tạo khả năng đề kháng fluoroquinolones (ofloxaxin và moxifloxacin), gene rRNA 16S ( rrs ) đột biến tạo khả năng đề kháng của các peptit aminoglycosides/cyclic (các thuốc tiêm capreomycin, viomycin/kanamycin, amikacin), gene embB (mã hóa enzim arabinosyl transferase) đột biến tạo khả năng đề kháng ethambutol của M. tuberculosis . 2. Nguyên lý Kỹ thuật Genotype MTBDR sl dựa trên công nghệ LPA (Line Probe Assay) bao gồm kỹ thuật nhân gene (PCR) và gắn kết các đoạn gene sau khi được nhân lên vào màng lai (STRIP) đã gắn sẵn các mẫu dò chuyên biệt (oligonucleotide probes). Mẫu dò cho phép xác định vi khuẩn lao ( Mycobacterium tuberculosis complex) có thể liên kết đặc hiệu với các đoạn gene được nhân lên từ các loài thuộc nhóm này. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ thao tác PCR có đèn tím - Máy ly tâm an toàn (có nắp đậy từng cối) cho tuýp 50ml - Máy ly tâm lạnh cho tuýp 1.5ml - Máy ủ nhiệt khô/ướt - Máy siêu âm (Ultrasonic) - Máy PCR - Lò vi sóng (Microwave Oven) - Bộ điện di - Máy lai GT Blot 20 - Tủ lạnh 4 o C và tủ lạnh -20 o C - Nồi hấp khử trùng - Tủ sấy - Máy vortex - Pipette tự động các loại 10P, 20P, 1000P - Panh, kẹp (Forceps) - Máy ly tâm mini (Spin down) - Đồng hồ hẹn giờ 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 MTBDRsl test 1,370 2 NALC gam 0,450 3 Nước tinh sạch pha PCR mix ml 0,700 4 NaOH gam 0,650 5 Natri Citrat gam 0,550 6 Thạch điện di gam 0,100 7 TAE x50 ml 0,500 8 Ethidium Bromid ml 0,050 9 Nước cất hai lần (ly tâm - Lai DNA) ml 90,000 10 Tuýp Falcon 50 ml tuýp 1,200 11 Đầu côn 10 µl hộp 0,050 12 Đầu côn 100 µl hộp 0,050 13 Đầu côn 1000 µl hộp 0,070 14 Eppendorf 0,2 ml cái 1,200 15 Eppendorf 1,5 ml cái 2,400 16 Pipette nhựa 5 ml cái 1,200 17 Pipette nhựa 20 ml cái 1,000 18 Găng tay đôi 1,000 19 Khẩu trang N95 cái 1,000 20 Khăn giấy cuộn 0,020 21 Cồn 70° ml 20,000 22 Bút MARKER cái 0,010 23 Bút chì kim 2B cái 0,010 24 Băng dính trong cuộn 0,010 25 Nhãn mã vạch Cái 3,000 26 QC (nếu thực hiện) * 0,1 27 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Thực hiện xét nghiệm MTBDR sl chủng vi khuẩn nuôi cấy lao lỏng/đặc. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Xử lý mẫu bệnh phẩm 2.2. Tách chiết DNA 2.3. Phản ứng khuếch đại 2.4. Lai tự động trên máy GT-blot 20 IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ STT Băng tín hiệu trên thanh STRIP Trên phiếu dán thanh STRIP Trên phiếu trả kết quả 1 Vùng đối chứng CC (AC) xuất hiện tín hiệu 1.1 TUB không hiện băng Đánh dấu ở cột TUB “N” Không tìm thấy vi khuẩn lao trong mẫu này 1.2 TUB hiện băng Đánh dấu ở cột TUB “P” Tìm thấy vi khuẩn lao trong mẫu 1.2.1 Các vùng đối chứng của gyrA/rrs/embB không xuất hiện Không xác định được có tính kháng fluoroquinolones/ peptit aminoglycosides/cyclic/ ethambutol hay không 1.2.2 Các vùng đối chứng của gyrA/rrs/embB xuất hiện Tất cả các dải băng-hoang-dại (WT) đều xuất hiện tín hiệu Đánh dấu ở cột WT của gene tương ứng là “P”. Ít nhất 1 trong số các dải băng-hoang-dại (WT) không xuất hiện tín hiệu Đánh dấu ở cột WT của gene tương ứng là “N” Tất cả các băng-đột-biến (MUT) đều không xuất hiện tín hiệu Đánh dấu ở cột MUT của gene tương ứng “N” Ít nhất 1 trong số các băng-đột-biến (MUT) xuất hiện tín hiệu Đánh dấu ở cột MUT của gene tương ứng “P” Ở cột WT của gene tương ứng là “N“ và/hoặc ở cột MUT của gene tương ứng “P” Đánh dấu ở cột resistant của gene tương ứng “+” Kháng thuốc ở gene tương ứng (fluoroquinolones/ peptit aminoglycosides/cyclic/ ethambutol ) Ở cột WT của gene tương ứng là “P “ và ở cột MUT của gene tương ứng “N” Đánh dấu ở cột sensitive của gene tương ứng “+” Nhạy cảm ở gene tương ứng (fluoroquinolones/ peptit aminoglycosides/cyclic/ ethambutol ) 2 Vùng đối chứng CC không xuất hiện tín hiệu Không nhận định được kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Lỗi Giải thích Các băng tín hiệu đều yếu kể cả băng CC - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - Nhiệt độ phòng quá thấp hoặc hóa chất không được đưa về đến nhiệt độ phòng. - Nhiệt độ ủ quá thấp - Lượng CON-C và/hoặc SUB-C không đủ - Hóa chất hết hạn Các băng tín hiệu đều yếu hoặc không có, trừ băng CC - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - PNM và HotstarTaq DNA Polymerase rã đông quá nhiều lần (tối ưu 5-6 lần) - PNM, HotstarTaq DNA Polymerase và các thành phần khác của Master Mix bị gia nhiệt. Sử dụng hộp giữ lạnh. - Nhiệt độ ủ quá cao hoặc quá thấp - Độ thuần, tinh sạch trong qúa trình xử lý mẫu - Có chất ức chế trong quá trình tách DNA ảnh hưởng đến quá trình nhân gene. - Kiểm tra sản phẩm PCR bằng điện di trên agarose 2%. Nếu không thấy có sản phẩm PCR thì lặp lại bước tách chiết DNA và PCR; Nếu xuất hiện băng mờ thì tăng lượng mẫu DNA từ 5ml thành 8ml; Nếu các băng sản phẩm PCR nhòe thì pha loãng lượng mẫu DNA. Các băng được nhuộm mầu không đều - Thanh Strips không hoàn toàn ngập trong dung dịch lai - Lắc khay có vấn đề trong khi lai Mầu nền bị đậm - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - CON-C và/hoặc SUB-C quá đậm đặc - Không đủ dung dịch rửa, bước rửa không sạch - Dung dịch rửa quá lạnh so với nhiệt độ phòng (25 o C) - Phụ thuộc vào lượng DNA đem lai mà mầu nền có thể đậm hơn. - Trong trường hợp này thì ngắt SUB-D ngay khi các băng tín hiệu đã nhìn rõ để tránh bị nhòe băng. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm - Nhiệt độ ủ sai - Dung dịch lai và nước rửa không được làm ấm và pha trộn trước khi thực hiện. - Nhiễm DNA trong bước tách chiết hoặc/và trong hóa chất sử dụng. Trong trường hợp các hóa chất PCR bị nhiễm thì mẫu đối chứng âm cũng xuất hiện băng. - Bị nhiễm bởi các giếng bên cạnh trong qua trình bổ sung dung dịch lai. 31. Mycobacterium tuberculosis PCR hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định DNA đặc trưng của Mycoterium tuberculosis 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy COBAS ® TaqMan 48 Analyzer (Roche) và hệ thống máy vi tính (VD). - Bộ lưu điện - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm thường - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (- 80 o C) (nếu có) - Micropipettes các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 30 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Lọ nhựa vô trùng Cái 2,000 9 Găng không có bột tal Đôi 0,100 10 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,100 12 Ngoại kiểm (nếu có)* 13 Kít tách DNA Test 1,050 14 Ống Falcol 50ml Cái 0,010 15 Ependoff 1,7ml Tube 2,000 16 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2,000 17 Đầu côn 30 µl Cái 2,000 18 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,000 19 Đầu côn 1ml có lọc Cái 2,000 20 K-Tube Rack, for CTM Cái 1,050 21 Giấy thấm Cuộn 0,100 22 Giấy xét nghiệm Tờ 3,000 23 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 24 Bút viết kính Cái 0,020 25 Bút bi Cái 0,010 26 Mũ Cái 0,020 27 Khẩu trang Cái 0,020 28 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 29 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 30 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 31 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 32 Dung dịch khử trùng ml 10,000 33 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản, dịch não tủy, các loại dịch khác, mảnh sinh thiết, phân. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm COBAS ® TaqMan MTB test - Roche (VD) 2.1. Thu nhận và Xử lý mẫu Phải đồng nhất và xử lý mẫu trước khi tách chiết DNA 2.2. Tách chiết DNA 2.3. Thực hiện phản ứng real-time PCR Khuyếch đại DNA, đọc kết kết trên máy COBAS ® TaqMan 48 IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng âm: không phát hiện (Target Not Detected). - Chứng dương: Dương tính (1Positive) * Không nhận các kết quả của chứng không có giá trị khi xuất hiện thông báo lỗi (cờ báo flags): - Chứng âm: Invalid (không giá trị) - Chứng dương: Invalid (không giá trị) 2. Phân tích mẫu - Mẫu dương tính : 1 Positive hoặc > 1 Positive - M ẫu âm tính: Target Not Detected V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Việc lấy mẫu, vận chuyển và bảo quản không đúng tiêu chuẩn có thể dẫn đến kết quả sai, cho dù phản ứng được thực hiện đúng. 32. Mycobacterium tuberculosis Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gene đặc trưng của Mycobacterium tuberculosis trong các loại bệnh phẩm (đờm, dịch phế quản, các loại dịch sinh học, phân hoặc mảnh sinh thiết). 2. Nguyên lý Xác định sự có mặt gene đặc trưng của Mycobacterium tuberculosis dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Micropipettes các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 10 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ vô trùng Cái 1.000 2 Bơm kim tiêm 10 ml Cái 1,000 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 5 Găng không có bột tal Đôi 0,020 6 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 7 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,300 8 Kit tách DNA Test 1,300 9 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 10 Ống Falcol 50ml Cái 1,000 11 Ependoff 1,7ml Tube 2,200 12 Ependoff 0,2ml Tube 2,200 13 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2,200 14 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 15 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 16 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 25 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 26 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 27 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 28 Dung dịch khử trùng ml 10,000 29 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản, dịch não tủy, các loại dịch khác, mảnh sinh thiết, phân. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1.Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 3). - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (Xem phụ lục 6). 2.Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Mycobacterium tuberculosis PCR Kit - GeneProof (VD) 2.1. Thu nhận và Xử lý mẫu Phải đồng nhất và xử lý mẫu trước khi tách chiết DNA (nếu cần) 2.2. Tách chiết DNA 2.3. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR 0,2 ml cần dùng. Phân phối MasterMix vào từng tube. - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube MasterMix Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real-time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu và chứng trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “JOE” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM tuyến tính vượt quá tín hiệu nền ( đường biểu diễn dương tính ) và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu JOE dương tính hoặc thẳng và không vượt qua tín hiệu nền ( đường biểu diễn âm tính ). - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu JOE dương tính 2. Phân tích mẫu - Mẫu dương tính: Mẫu có đường biểu diễn dương tính rõ ràng và bắt đầu từ chu kỳ 36 trở về trước. - Mẫu nghi ngờ: Mẫu có đường biểu diễn dương tính và bắt đầu từ sau chu kỳ 36 → đề nghị lấy mẫu lại để thực hiện xét nghiệm. - Mẫu âm tính: Mẫu có đường biểu diễn âm tính, chứng nội phải dương tính. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân: Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả . 33. Mycobacterium tuberculosis Spoligotyping I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phân nhóm di truyền các chủng M. tuberculosis . 2. Nguyên lý Phương pháp Spoligotyping (Spacer Oligonucleotide Typing) dựa trên nguyên tắc của phương pháp lai phân tử Southern blot. Các trình tự chuyên biệt trên các chủng Mycobacterium tuberculosis được nhân gene (PCR) và lai với các đoạn nucleotide đặc hiệu. Trên DNA của các chủng M. tuberculosis có một trình tự bảo tồn đặc biệt chỉ có ở các chủng này được gọi là Direct Repeat (DR), kích thước khoảng 36bp. Giữa các DR này là các spacer kích thước khoảng 35bp đến 41 bp. Có 43 spacer được xác định ở M. tuberculosis . Sự có mặt hoặc thiếu hụt các trình tự này được xác định bằng lai ghép sản phẩm PCR với 43 oligonucleotide tổng hợp từ các trình tự đệm của M. tuberculosis H37Rv. Spoligotyping có thể phân biệt được các chủng thuộc nhóm M. tuberculosis dựa trên sự mất hoặc hiện diện các DR được phân tích , so sánh với dữ liệu spoligotyping quốc tế SpolDB4. Khả năng mất các đoạn DR có thể xảy ra nhiều lần, độc lập ở các chủng, dẫn đến sự tiến hóa, xuất hiện các nhóm spoligotype khác nhau. Hinh 1. Các vùng DR trên bộ gene M. tuberculosis II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ ATSH cấp II - Cân điện tử - Máy siêu ly tâm 1.5ml tuýp - Pipette tự động loại 10, 200, 1000µl. - Máy ly tâm mini (Spin down) - Panh, kẹp (Forceps - Máy ủ nhiệt khô/ướt - Tủ sấy - Máy siêu âm (Ultrasonic) - Nồi hấp khử trùng - Máy nhân gene - Tủ thao tác PCR - Lò vi sóng (Microwave Oven) - Đồng hồ hẹn giờ - Bộ điện di - Hộp giữ lạnh - Máy vortex - Lò lai DNA - Máy lắc ngang - Hộp ủ phim X-ray - Tủ lạnh 4 o /- 20 o /-80 o - Hộp rửa phim - Máy đọc gel - Hệ thống buồng tối tráng phim - Miniblotter - Hệ thống máy tính 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hóa chất 1 PuReTag PCR Beads test 1,500 2 Dra gắn Biotinylabed 5” µl 0,500 3 Drb µl 0,500 4 Thạch điện di gam 0,100 5 TAE x50 ml 0,500 6 Ethidium Bromid ml 0,050 7 Streptavidin - POD- Conjugate ml 0,500 8 ECL Detection Reagents ( 1 + 2 ) ml 0,500 9 Amersham Hyperfilm ECL ( 18 * 24 cm ) Tờ 0,100 10 Miếng đệm Tờ 0,100 11 SDS gam 0,700 12 Na2HPO4 * 2H2O gam 0,500 13 EDTA gam 0,500 14 NaCl gam 2,500 15 NaOH gam 0,100 16 Tris-HCl gam 0,100 17 Boric Acid gam 0,100 18 Deverlop Film ml 10,000 19 Nước tinh sạch (pha PCR Mix) ml 0,500 20 Nước cất hai lần (pha buffer) lít 0,500 II Vật tư tiêu hao 21 Đầu côn 10 µl cái 3,000 22 Đầu côn 100 µl cái 4,000 23 Đầu côn 1000 µl cái 3,000 24 Eppendorf 0,2 ml cái 2,000 25 Eppendorf 1,5 ml cái 1,000 26 Găng tay đôi 1,000 27 Khẩu trang N95 cái 1,000 28 Khăn giấy cuộn 0,020 29 Cồn 70° ml 10,000 30 Bút MARKER cái 0,010 31 Bút chì kim 2B cái 0,010 32 QC (nếu thực hiện) * 0,1 33 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Thực hiện xét nghiệm phân nhóm M. tuberculosis cho các bệnh phẩm là chủng vi khuẩn lao mọc trên môi trường đặc hoặc lỏng. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Lập danh sách, cập nhập thông tin mẫu cần xét nghiệm. 2.2. Xử lý mẫu theo danh sách đã trích lọc 2.3. Tách chiết DNA vi khuẩn theo quy trình chuẩn 2.4. Thực hiện phản ứng nhân gene 2.5. Lai sản phẩm PCR với màng lai Biodyne C 2.6. Phát hiện tín hiệu lai 2.7. Xử lý và phân tích kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Tín hiệu lai được thể hiện bằng những ô màu đen. Mỗi chấm đen tương ứng với một đoạn đệm. Phim được đọc từ trái sang phải và từ trên xuống dưới. Hai chủng đầu tiên được sử dụng làm mẫu chứng dương là H37Rv và P3. Một mẫu chứng âm là nước cất giúp kiểm soát các trường hợp dương tính giả, đồng thời kiểm tra sự nhiễm chéo giữa các rãnh lai DNA. Hinh 2. Kết quả Spoligotyping Các tín hiệu lai được nhập vào máy tính và xử lý trên phần mềm Bionumeric. Chủng Beijing có kết quả từ vị trí 1-34 là nốt trắng, vị trí số 35 đến 43 là các nốt đen. Các chủng khác cũng sẽ được xác định và nhóm theo từng phân nhóm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Lỗi Giải thích và cách Xử lý Không có tín hiệu lai được phát hiện - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - Enzym đã bất hoạt. Chia nhỏ lượng enzym, bảo quản theo đúng điều kiện cần thiết và sử dụng hộp giữ lạnh khi pha mix. - Điện di 5 µl sản phẩm PCR trên thạch Agarose 2% để kiểm tra quá trình nhân gene có thang DNA hay không. - Streptavidin peroxidase bất hoạt hoặc nhiệt độ ủ không đúng - Quá trình biến tính chưa tốt. - Hóa chất ủ phim ECL hết hạn - Kiểm tra hoạt tính của màng Biodyne bẳng sản phẩm PCR của các chủng chứng dương. Nếu tín hiệu lai yếu thì nên thay màng mới. Thông thường màng dùng được 8-10 lần. Hình nền quá đậm - Kiểm tra các rãnh trên Miniblotter có bị sứt mẻ không. - Minibloter không sạch. Ngâm với Extran (Merck) qua đêm và rửa sạch bằng bàn trải mềm chuyên dụng. - Vặn chặt các ốc vít trên Minibloter khi lai DNA - Dung dịch, thời gian và nhiệt độ rửa màng không đảm bảo. - Nước rửa phim dùng nhiều lần và thời gian ủ phim quá lâu. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm - Nhiệt độ ủ sai. Dung dịch lai và nước rửa không được ủ ấm trước khi thực hiện. - Nhiễm DNA trong bước tách chiết hoặc/và trong hóa chất sử dụng. Trong trường hợp các hóa chất PCR bị nhiễm thì mẫu đối chứng âm cũng xuất hiện băng. - Bị nhiễm bởi các rãnh bên cạnh trong qua trình bổ sung mẫu lai DNA. - Tín hiệu lai không đều. ECL không được láng đều trên toàn bộ bề mặt của màng lai. - Lộ sáng trong quá trình ủ phim 34. Mycobacterium tuberculosis RFLP typing I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phân nhóm di truyền các chủng M. tuberculosis. 2. Nguyên lý Kỹ thuật phân nhóm vi khuẩn M. tuberulosis - Restriction fragement length polymophism (RFLP) dựa trên phương pháp lai phân tử với mẫu dò đặc hiệu với DNA của vi khuẩn lao được cố định trên màng lai. Tính đa hình về kích thước tạo ra do sự khác biệt về số lượng bản sao và vị trí của các đoạn IS6110 trên nhiễm sắc thể vi khuẩn cho phép phân loai M.tuberculosis thành các nhóm nhỏ. Trên nhiễm sắc thể Mycobacterium tuberculosis có các đoạn IS 6110. Trên đoạn IS 6110 có các vị trí cắt của enzyme cắt giới hạn, đồng thời ngoài đoạn IS6110 cũng có các vị trí cắt giới hạn tương ứng. Sử dụng enzyme cắt giới hạn chia bộ gene vi khuẩn thành nhiều đoạn có kích thước khác nhau. Số lượng bản sao IS6110 khác nhau cho ta số đoạn cắt khác nhau. Điện di, chuyển DNA lên màng lai, lai với mẫu dò đặc hiệu để phát hiện số lượng và kích thước các đoạn cắt. Hinh 1. Vị trí đoạn IS 6110 và enzyme cắt giới hạn PvuII II. CHUẨN BỊ Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất 2.1. Trang thiết bị - Tủ ATSH cấp II - Cân điện tử - Máy siêu ly tâm tuýp 1.5ml - Pipette tự động 10, 200, 1000µl. - Máy ly tâm mini (Spin down) - Panh, kẹp (Forceps - Máy ủ nhiệt khô/ướt - Tủ sấy - Máy siêu âm (Ultrasonic) - Nồi hấp khử trùng - Máy nhân gene - Tủ thao tác PCR - Lò vi sóng (Microwave Oven) - Đồng hồ hẹn giờ - Bộ điện di - Hộp giữ lạnh - Máy vortex - Lò lai DNA - Máy lắc ngang - Hộp ủ phim X-ray - Tủ lạnh 4 o /- 20 o /-80 o - Hộp rửa phim - Hệ thống chụp ảnh điện di Pringraph - Hệ thống US Stralinker - Hệ thống Vacuum Blotter - Hệ thống Gel Documentation - Máy đo nồng độ DNA Spec™ Plus 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hóa chất 1 Protein K µl 10,000 2 SDS gam 0,500 3 TE buffer ml 5,000 4 Lysozym mg 0,010 5 Chloroform ml 0,500 6 Alcohol ml 0,500 7 Isopropanol ml 0,500 8 Ethanol ml 0,500 9 CTAB gam 0,200 10 NaCL gam 0,500 11 Sodium acetat gam 0,500 12 TAE buffer ml 5,000 13 Hybridization buffer solution ml 5,000 14 SSC buffer stock solution 20 X ml 1,000 15 ECL Direct Nucleic Acid Labelling System ml 0,200 16 ECL Detection Reagents ml 0,200 17 Hot start TagDNA polymerase µl 0,500 18 100 bp DNA ladder µl 0,500 19 (CGG) 5 primer µl 0,500 20 LightCycler FastStart DNA Master plus Hybprobe gam 0,100 21 Pvu II µl 0,300 22 Alu I µl 0,300 23 Primer INS 1, 2 µl 0,300 25 SeaKem Gold agarose gam 0,100 26 Agarose gam 0,100 27 Ethidium Bromid ml 0,050 28 Streptavidin - POD- Conjugate ml 0,500 29 Standard chemical for pH metter ml 0,500 30 Nước tinh sạch ( pha PCR Mix ) ml 0,500 31 Nước cất hai lần ( pha buffer ) lít 0,500 II Vật tư tiêu hao 32 Đầu côn 10 µl cái 3,000 33 Đầu côn 100 µl cái 4,000 34 Đầu côn 1000 µl cái 3,000 35 Eppendorf 0,2 ml cái 2,000 36 Eppendorf 1,5 ml cái 1,000 37 Cryotube 1.5 ml cái 1,000 38 Giấy tráng kim Hộp 0,01 39 Capillary(20mcl) cái 1,000 40 Màng hybbond cái 0,100 41 Plastic Wrap Hộp 0,050 42 Găng tay đôi 1,000 43 Khẩu trang N95 cái 1,000 44 Khăn giấy cuộn 0,020 45 Cồn 70° ml 10,000 46 Bút MARKER cái 0,010 3. Bệnh phẩm Thực hiện xét nghiệm phân nhóm M. tuberculosis cho các bệnh phẩm là chủng vi khuẩn lao mọc trên môi trường đặc. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Lập danh sách, cập nhập thông tin mẫu cần xét nghiệm. 2.2. Xử lý mẫu theo danh sách đã trích lọc 2.3. Tách chiết DNA vi khuẩn theo quy trình chuẩn 2.4. Chuẩn bị thang DNA và mẫu dò IS6110 2.5. Thực hiện phản ứng cắt bằng Enzyme cắt giới hạn 2.6. Ước lượng/đo nồng độ DNA sau phản ứng cắt 2.7. Điện di DNA 2.8. Xử lý gel sau khi điện di 2.9. Chuyển DNA lên màng lai 2.10. Lai với ECL kít 2.11. Rửa màng sau khi lai 2.12. Phát hiện tín hiệu lai bằng ECL 2.13. Đọc và phân tích kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Tín hiệu lai được thể hiện bằng những vach màu đen trên phim. Scan các phim này vào máy tính và phân tích bằng chương trình Bionumerics. Sau khi chuẩn hóa các phim, dựa trên hình ảnh các băng vạch, các mẫu chủng sẽ được so sánh với nhau và so với mẫu chuẩn để phân nhóm chủng M. tuberculosis. Trong một số trường hợp khó nhận biết các băng vạch với nhau nên đôi khi kết quả không đồng nhất, cần lặp lại xét nghiệm để xác định kết quả. Hình 2. Kết quả RFLP được phân tích bằng Bionumerics V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Lỗi Giải thích và cách Xử lý Không có tín hiệu lai được phát hiện - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - Enzym đã bất hoạt. Chia nhỏ lượng enzym, bảo quản theo đúng điều kiện cần thiết và sử dụng hộp giữ lạnh khi pha mix. - Điện di 5 µl sản phẩm PCR trên thạch Agarose 2% để kiểm tra quá trình nhân gene có thang DNA hay không. - Enzym cắt mất hoạt tính - Hóa chất ủ phim ECL hết hạn - Kiểm tra quá trình thấm DNA lên màng Ảnh điện di không đặc hiệu, các đoạn cắt không rõ ràng - Quá trình tách DNA chưa tốt. DNA không tinh sạch, lẫn nhiều protein. - Enzyme cắt giới hạn (RE) cần được bảo quản tốt trong dung dịch đệm có 50% glycerol ở -20 o C. - Khi thực hiện phản ứng cắt bằng RE, cần sử dụng nồng độ NaCl của dung dịch đệm từ thấp đến cao. - Tối ưu hiệu quả hoạt động của Enzyme cắt giới hạn, đảm bảo thể tích RE không quá 1/10 thể tích phản ứng Các yếu tố khác ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm - Nhiệt độ ủ sai. Dung dịch lai và nước rửa không được ủ ấm trước khi thực hiện. - Nhiễm DNA trong bước tách chiết hoặc/và trong hóa chất sử dụng. - Tín hiệu lai không đều. ECL quá hạn hoặc ECL không được láng đều trên toàn bộ bề mặt của màng lai. - Đánh số, mã đánh dấu lên màng DNA bằng bút bi để phân biệt các file trên hệ thống máy tính. 35. NTM (Non Tuberculosis Mycobacteria) nuôi cấy môi trường lỏng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện các Mycobacteria không phải là Mycobacterium tuberculosis bằng kỹ thuật nuôi cấy môi trường lỏng. 2. Nguyên lý Tube MGIT chứa môi trường lỏng Middlebrook 7H9 có oxy hòa tan và 1 hợp chất gồm: chất màu huỳnh quang, tris 4, 7-diphenyl-1, 10-phenonthroline ruthenium chloride pentahydrate được gắn vào lớp silicone ở đáy tube. Khi vi khuẩn phát triển oxy bị tiêu thụ, nồng độ oxy giảm, chất màu huỳnh quang thoát ức chế sẽ phát quang trong tube MGIT, có thể quan sát bằng tia UV. Cường độ phát quang tương ứng với mức độ tiêu thụ oxy, tương ứng nồng độ vi khuẩn phát triển trong tube môi trường. Máy tự động giám sát sự phát quang 60 phút một lần. Vi khuẩn mọc càng nhiều càng tăng độ phát quang. Vi khuẩn mọc sẽ được định danh để xác định các Mycobacteria khác không phải là Mycobacterium tuberculosis. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy li tâm đủ tiêu chuẩn an toàn sinh học, đủ lực li tâm (>= 3000g). - Máy lắc - Tủ lạnh - Cân - Đồng hồ phút. - Kính hiển vi - Nồi hấp - Hệ thống máy BACTEC- MGIT 960 hoặc 320 - Pipet tự động loại 100-1000 l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hóa chất 1 MGIT tuýp loại 7 ml tuýp 1,100 2 MGIT supplement - PANTA ml 0,900 3 KH 2 PO 4 gam 0,250 4 Na 2 HPO 4 gam 0,250 5 Cồn 70 o ml 5,000 6 Nước cất ml 60,000 7 NaOH gam 0,020 8 NaCitrat gam 0,015 9 NALC mg 25,000 10 Dầu soi ml 0,100 11 Cồn 95 o ml 4,500 12 Cacbol Fuchsin gam 0,030 13 HCL ml 0,300 14 Phenol ml 0,500 15 Methylen gam 0,030 16 Thanh định danh nhanh (SD, TBcID..) test 0,400 17 Presept 2,5 viên 0,050 18 Microshiel ml 1,000 19 Lòng trắng trứng ml 0,010 II Vật tư tiêu hao 20 Lam kính cái 2,200 21 Tuyp nắp xoáy vô trùng 50ml cái 1,100 22 Pipette Paster nhựa vô trùng cái 3,000 23 Chai thủy tinh trung tính 1000ml cái 0,001 24 Que phết đờm cái 0,500 25 Giấy lau kính hiển vi tờ 0,100 26 Bông thấm nước gam 0,500 27 Đầu côn nhựa loại 1ml cái 0,010 28 Găng tay đôi 0,200 29 Tuýp 18 x 24 mm cái 0,100 30 Bô can cái 0,010 31 Hộp đựng tiêu bản cái 0,001 32 Túi nilon loại 2 lớp chịu nhiệt hấp cái 0,050 33 Túi rác vàng hủy vật liệu lây nhiễm cái 0,020 34 Thùng rác có nắp cái 0,001 35 Thùng vận chuyển vật liệu lây nhiễm cái 0,001 36 Hộp đựng vật sắc nhọn cái 0,003 37 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,001 38 Hộp vận chuyển bệnh phẩm cái 0,001 39 Giá đựng tuýp cái 0,001 40 Mũ cái 0,020 41 Khẩu trang cái 0,020 42 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 43 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 44 Dung dịch tẩy rửa dụng cụ ml 10,000 45 Bút chì đen HB cái 0,020 46 Bút bi cái 0,010 47 Bật lửa cái 0,010 48 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 49 Khăn lau tay cái 0,005 50 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 51 Nhãn mã vạch cái 3,000 52 QC (nếu thực hiện) * 0,1 53 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản, phân, mủ, dịch não tủy, các loại dịch khác, … 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 4) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị môi trường hóa chất 2.2. Xử lý bệnh phẩm, nhuộm soi, nuôi cấy 2.3. Định danh: soi định danh và định danh nhanh sắc ký miễn dịch 2.4. Xử lý vật liệu lây nhiễm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Kết quả nhuộm soi: Số lượng AFB Kết quả Phân loại Có > 10 AFB/ 1 vi trường (Soi ít nhất 20 vi trường) Dương tính AFB 3 (+) Có từ 1-10 AFB/ 1 vi trường (Soi ít nhất 50 vi trường) Dương tính AFB 2 (+) Có từ 10-99 AFB/ 100 vi trường Dương tính AFB 1 (+) Có từ 1-9 AFB/ 100 vi trường Dương tính Ghi số lượng AFB/100 vi trường Không AFB/ 100 vi trường Âm tính 2. Kết quả cấy - Máy báo tự động mỗi giờ, kết quả dương tính trung bình trong vòng 3 ngày đến 2 tuần - Kết quả cấy âm tính máy báo sau 6 tuần - Ngoài ra tuýp cấy máy báo âm tính có đầu vào nhuộm soi dương phải ly tâm lấy cặn nhuộm soi, các tuýp máy báo âm phải quan sát bằng mắt thường phát hiện cặn vụn trước khi hủy 3. Kết quả định danh 3.1. Soi định danh (phân biệt NTM với MTB) NTM ( Mycobacteria không phải lao) soi định danh không thấy cuộn thừng, AFB vụn thành đám 3.2. Định danh nhanh bằng sắc ký (SD, TBcID…)(phân biệt NTM với MTB) NTM ( Mycobacteria không phải lao) âm tính (có 1 vạch màu tại vị trí “C”) V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Nhiễm chéo trong quá trình thao tác kỹ thuật: hạn chế nhiễm chéo bằng cách phân loại nguồn bệnh phẩm dịch, đờm, nghi MDR, người bệnh thường... để Xử lý thích hợp. Không cấy chuyển chủng không làm tiêu bản soi định danh cùng lúc Xử lý bệnh phẩm. Chia nhỏ hóa chất dung dịch đệm, thao tác nhẹ nhàng tránh tạo hạt mù, chắt dung dịch vào thành tuýp. Không mở đồng thời các tuýp mẫu Mỗi mẻ Xử lý 6 - 8 mẫu. - Tỷ lệ ngoại nhiễm cao: giảm ngoại nhiễm bằng cách Xử lý mẫu càng sớm càng tốt. Mẫu bảo quản 2 - 8 0 C không quá 72 giờ, dịch dạ dày, nước tiểu Xử lý sớm trước 4 giờ kể từ khi lấy mẫu. Tuân thủ quy trình xử lý, nồng độ và thời gian tiếp xúc với hóa chất. Đảm bảo chất lượng môi trường, sinh phẩm, hóa chất, dụng cụ trong hạn và vô trùng. - Nhầm lẫn hành chính: Kiểm tra cẩn thận về hành chính từ khâu nhận bệnh phẩm, vào sổ, trả kết quả, tránh nhầm lẫn. Khi thao tác kỹ thuật xếp mẫu theo thứ tự, tuân thủ qui tắc để cách ô trống đầu tiên. 36. NTM (Non Tuberculosis Mycobacteria) nuôi cấy môi trường đặc I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện các Mycobacteria không phải Mycobacterium tuberculosis bằng kỹ thuật nuôi cấy môi trường đặc. 2. Nguyên lý Xác định Mycobacterum tuberculosis có trong bệnh phẩm dựa vào hình ảnh khuẩn lạc mọc trên môi trường đặc và được xác định khi các thử nghiệm khẳng định MTB cho kết quả âm tính. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy li tâm đủ tiêu chuẩn an toàn sinh học, đủ lực li tâm (>= 3000g). - Máy lắc - Tủ lạnh - Cân - Đồng hồ phút. - Kính hiển vi - Nồi hấp - Tủ ấm hoặc buồng ấm (35 - 38 o C) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng I Hóa chất 1 KH 2 PO 4 gam 0,300 2 MgSO 4 gam 0,0033 3 MgCitrat gam 0,0084 4 Asparagin gam 0,051 5 Glyxerol ml 0,168 6 Malachite gam 0,0026 7 Na 2 HPO 4 gam 0,250 8 Trứng gà quả 1/3 9 Cồn 70 o ml 150,000 10 Nước cất ml 65,000 11 NaOH gam 0,020 12 NaCitrat gam 0,015 13 NALC mg 25,000 14 Dầu soi ml 0,050 15 Cồn 95 o ml 4,500 16 Cacbol fuchsin gam 0,015 17 HCL ml 0,150 18 Phenol ml 0,250 19 Methylen gam 0,015 20 Thanh định danh Niacin test 0,400 21 Presept 2,5 viên 0,050 22 Microshiel ml 1,000 II Vật tư tiêu hao 23 Tuyp nắp xoáy vô trùng 50ml cái 1,100 24 Lam kính cái 1,200 25 Pipette Paster nhựa vô trùng cái 2,000 26 Que phết đờm cái 0,500 27 Giấy lau kính hiển vi tờ 0,100 28 Gạc lọc mét 0,030 29 Bông thấm nước gam 0,500 30 Bông mỡ gam 0,500 31 Pipette nhựa 10ml cái 0,200 32 Đầu côn nhựa loại 1ml cái 0,010 33 Găng tay đôi 0,200 34 Tuýp thủy tinh trung tính nút xoáy cái 0,300 35 Tuýp 18 x 24 mm cái 0,100 36 Bô can cái 0,010 37 Bình cầu 2000ml cái 0,001 38 ống đong 500 ml cái 0,001 39 ống đong 50 ml cái 0,001 40 Phễu thuỷ tinh 500ml cái 0,001 41 Cốc mỏ 500ml cái 0,001 42 Cốc có mỏ 200 ml cái 0,001 43 Chai thủy tinh trung tính 1000ml cái 0,002 44 Hộp đựng tiêu bản cái 0,001 45 Túi nilon loại 2 lớp chịu nhiệt hấp cái 0,050 46 Túi rác vàng hủy vật liệu lây nhiễm cái 0,020 47 Thùng rác có nắp cái 0,001 48 Thùng vận chuyển vật liệu lây nhiễm cái 0,001 49 Hộp đựng vật sắc nhọn cái 0,003 50 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,001 51 Hộp vận chuyển bệnh phẩm cái 0,001 52 Giá đựng tuýp cái 0,001 53 Khay đựng môi trường cái 0,001 54 Mũ cái 0,020 55 Khẩu trang cái 0,020 56 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 57 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 58 Dung dịch tẩy rửa dụng cụ ml 10,000 59 Bút chì đen HB cái 0,020 60 Bút bi cái 0,010 61 Bật lửa cái 0,010 62 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 63 Khăn lau tay cái 0,005 64 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 65 Nhãn mã vạch cái 4,000 66 QC (nếu thực hiện) * 0,1 67 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản, phân, mủ, dịch não tủy, các loại dịch khác… 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 4) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị môi trường hóa chất 2.2. Xử lý bệnh phẩm,nhuộm soi, nuôi cấy 2.3. Định danh 2.4. Xử lý vật liệu lây nhiễm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Kết quả nhuộm soi AFB có hình ảnh trực khuẩn mảnh, hơi cong, bắt màu đỏ đứng riêng lẻ hay xếp đôi hoặc từng đám trên nền xanh. Đếm số lượng AFB và ghi kết quả như bảng sau: Số lượng AFB Kết quả Phân loại Có > 10 AFB/ 1 vi trường (Soi ít nhất 20 vi trường) Dương tính AFB 3 (+) Có từ 1-10 AFB/ 1 vi trường (Soi ít nhất 50 vi trường) Dương tính AFB 2 (+) Có từ 10-99 AFB/ 100 vi trường Dương tính AFB 1 (+) Có từ 1-9 AFB/ 100 vi trường Dương tính Ghi số lượng AFB/100 vi trường Không AFB/ 100 vi trường Âm tính 2. Kết quả cấy - Kiểm tra nhiễm trùng: sau 24 - 48 giờ - Kiểm tra sau 72 giờ: mặt môi trường khô, xoáy nắp tuýp tránh bay hơi làm khô môi trường - Theo dõi trong vòng 7 ngày để phát hiện chủng Mycobacteria mọc nhanh - Đọc kết quả cấy hàng tuần đến 8 tuần. - Khuẩn lạc nhóm Mycobacteria không phải lao (NTM) dạng S trơn bóng, nhày, có hoặc không sắc tố, có thể mọc nhanh trong vòng 7 ngày. Quy định đánh giá kết quả Đọc kết quả cấy Nhận định kết quả cấy Không thấy khuẩn lạc Âm tính 1 - 19 khuẩn lạc Dương tính: số khuẩn lạc 20 - 100 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc mọc 1/3 bề mặt môi trường) Dương tính: 1 + 100 - 200 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc mọc ½ bề mặt môi trường) Dương tính: 2 + 200 - 500 khuẩn lạc Dương tính: 3 + (ước tính khuẩn lạc mọc 2/3 bề mặt môi trường) > 500 khuẩn lạc (ước tính khuẩn lạc phủ kín toàn bộ bề mặt môi trường) Dương tính: 4 + Nhiễm vi khuẩn hoặc nấm Ngoại nhiễm 3. Phân biệt NTM với MTB - NTM ( Mycobacteria không phải lao): Niacin âm tính - NTM: thử nghiệm TBcID cho kết quả âm tính V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Tỉ lệ soi âm cấy dương thấp: có thể do khử tạp quá mạnh (nồng độ hóa chất, thời gian tiếp xúc) làm chết NTM (NTM nhạy cảm với khử tạp hơn so với MTB). - Tỉ lệ ngoại nhiễm cao: có thể tăng thể tích hoặc nồng độ hóa chất, không kéo dài thời gian khử nhiễm. - Nhiễm chéo có thể xảy ra, đề phòng nhiễm chéo: mỗi mẻ chỉ Xử lý 6-8 bệnh phẩm không mở đồng thời các tuýp mẫu. Chia nhỏ lượng dung dịch khử nhiễm và dung dịch đệm, không chắt trực tiếp dung dịch khử nhiễm hay dung dịch đệm vào bệnh phẩm. 37. NTM (Non Tuberculosis Mycobacteria) LPA I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Định danh các loại mycobacteria không phải M. tuberculosis thường gặp trong lâm sàng: M. avium spp; M. chelonae; M. abscessus; M fortuitum; M. gordonae; M. intracellulare; M. scrofulaceum; M. interjectum; M. kansasii; M. malmoense; M. peregrrinum; M. marinum/M. ulcerans; M. xenopi 2. Nguyên lý Sử dụng kỹ thuật LPA (Line Probe Assay) để khuếch đại đoạn gene của chủng vi khuẩn NTB, sau đó lai với mẫu dò được thiết kế sẵn đặc hiệu cho từng loài Mycobacterium . Tùy theo đoạn gene của chủng NTM có trong bệnh phẩm lai đặc hiệu với mẫu dò nào thì sẽ xác định được tên của chủng NTB. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ thao tác PCR có đèn tím - Máy ly tâm an toàn (có nắp đậy từng cối) cho tuýp 50ml - Máy ly tâm lạnh cho tuýp 1.5ml - Máy ủ nhiệt khô/ướt - Máy siêu âm (Ultrasonic) - Máy PCR - Lò vi sóng (Microwave Oven) - Bộ điện di - Máy lai GT Blot 20 - Tủ lạnh 4 o C và tủ lạnh - 20 o C - Nồi hấp khử trùng - Tủ sấy - Máy vortex - Pipette tự động các loại 10P, 20P, 1000P - Panh, kẹp (Forceps) - Máy ly tâm mini (Spin down) - Đồng hồ hẹn giờ 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 GenoType Mycobacterium CM (thế hệ 1 ) test 1,370 2 NALC gam 0,450 3 Nước tinh sạch pha PCR mix ml 0,700 4 NaOH gam 0,650 5 Natri Citrat gam 0,550 6 Thạch điện di gam 0,100 7 TAE x50 ml 0,500 8 Ethidium Bromid ml 0,050 9 Nước cất hai lần (ly tâm - Lai DNA) ml 90,000 10 Tuýp Falcon 50 ml tuýp 1,200 11 Đầu côn 10 µl hộp 0,050 12 Đầu côn 100 µl hộp 0,050 13 Đầu côn 1000 µl hộp 0,070 14 Eppendorf 0,2 ml cái 1,200 15 Eppendorf 1,5 ml cái 2,400 16 Pipette nhựa 5 ml cái 1,200 17 Pipette nhựa 20 ml cái 1,000 18 Găng tay đôi 1,000 19 Khẩu trang N95 cái 1,000 20 Khăn giấy cuộn 0,020 21 Cồn 70° ml 20,000 22 Bút MARKER cái 0,010 23 Bút chì kim 2B cái 0,010 24 Băng dính trong cuộn 0,010 25 Nhãn mã vạch Cái 20,000 26 QC (nếu thực hiện) * 0,1 27 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Thực hiện xét nghiệm GenoType Mycobacterium CM với chủng vi khuẩn nuôi cấy lao lỏng/đặc. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Xử lý mẫu bệnh phẩm 2.2. Tách chiết DNA 2.3. Phản ứng khuếch đại 2.4. Lai tự động trên máy GT-blot 20 hoặc GT48 IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Vùng đối chứng liên hợp: CC: phải xuất hiện băng tín hiệu - Vùng đối chứng cho họ Mycobacteria- UC: xuất hiện băng tín hiệu cho tất cả các mycobacteria và vi khuẩn Gram (+) có G+C cao - Vùng đối chứng cho giống Mycobacterium: GC: xuất hiện băng khi có mặt các thành viên của giống mycobacterium - Các vùng khác: đặc hiệu với các mẫu dò cho từng loài đã đề cập trong phần nguyên lí. Trong trường hợp không định danh được chủng vi khuẩn với GenoType Mycobacterium CM, sử dụng GenoType Mycobacterium AS kit để có thể định danh các mycobacterium hiếm gặp hơn trong lâm sàng (sẽ được trình bày trong quy trình về GenoType Mycobacterium AS) V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Lỗi Giải thích Các băng tín hiệu đều yếu kể cả băng CC - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - Nhiệt độ phòng quá thấp hoặc hóa chất không được đưa về đến nhiệt độ phòng. - Nhiệt độ ủ quá thấp - Lượng CON-C và/hoặc SUB-C không đủ - Hóa chất hết hạn Các băng tín hiệu đều yếu hoặc không có, trừ băng CC - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - PNM và HotstarTaq DNA Polymerase rã đông quá nhiều lần (tối ưu 5-6 lần) - PNM, HotstarTaq DNA Polymerase và các thành phần khác của Master Mix bị gia nhiệt. Sử dụng hộp giữ lạnh. - Nhiệt độ ủ quá cao hoặc quá thấp - Độ thuần, tinh sạch trong qúa trình xử lý mẫu - Có chất ức chế trong quá trình tách DNA ảnh hưởng đến quá trình nhân gene. - Kiểm tra sản phẩm PCR bằng điện di trên agarose 2%. Nếu không thấy có sản phẩm PCR thì lặp lại bước tách chiết DNA và PCR; Nếu xuất hiện băng mờ thì tăng lượng mẫu DNA từ 5ml thành 8ml; Nếu các băng sản phẩm PCR nhòe thì pha loãng lượng mẫu DNA. Các băng được nhuộm mầu không đều - Thanh Strips không hoàn toàn ngập trong dung dịch lai - Lắc khay có vấn đề trong khi lai Mầu nền bị đậm - Kiểm tra thiết bị, hóa chất, nhiệt độ. - CON-C và/hoặc SUB-C quá đậm đặc - Không đủ dung dịch rửa, bước rửa không sạch - Dung dịch rửa quá lạnh so với nhiệt độ phòng (25 o C) - Phụ thuộc vào lượng DNA đem lai mà mầu nền có thể đậm hơn. - Trong trường hợp này thì ngắt SUB-D ngay khi các băng tín hiệu đã nhìn rõ để tránh bị nhòe băng. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm - Nhiệt độ ủ sai - Dung dịch lai và nước rửa không được làm ấm và pha trộn trước khi thực hiện. - Nhiễm DNA trong bước tách chiết hoặc/và trong hóa chất sử dụng. Trong trường hợp các hóa chất PCR bị nhiễm thì mẫu đối chứng âm cũng xuất hiện băng. - Bị nhiễm bởi các giếng bên cạnh trong qua trình bổ sung dung dịch lai. 38. Mycobacterium leprae nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện các trực khuẩn Mycobacterium leprae còn goi là Bacillus Hansen (BH) bền vững với acid. 2. Nguyên lý Do đặc tính kháng acid của Mycobacterium leprae nên khi được nhuộm bằng thuật nhuộm Ziehl-Neelsen và soi dưới kính hiển vi quang học, hình ảnh của Mycobacterium leprae sẽ có màu đỏ, các vi khuẩn và các tế bào (nếu có) không có đặc tính kháng acid sẽ xanh. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi quang học - Dụng cụ sấy lam (nếu có) - Cán dao rạch da số 3 (Inox) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lưỡi dao rạch da số 15 Cái 2,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Dầu soi kính ml 1,000 4 Xylen lau kính ml 1,000 5 Dung dịch fuchsin 1% ml 5,000 6 Dung dịch cồn tẩy HCL 1% ml 10,000 7 Dung dịch xanh methylen 0,2% ml 5,000 8 Bông Kg 0,001 9 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 10 Đèn cồn Cái 0,0001 11 Panh Cái 0,0001 12 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 13 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 14 Mũ Cái 0,020 15 Khẩu trang Cái 0,200 16 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,0200 17 Quần áo bảo hộ Bộ 0,0010 18 Hộp đựng dung dịch khử khuẩn ngâm lưỡi dao 19 Bút viết kính Cái 0,020 20 Bút bi Cái 0,010 21 Bật lửa Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,01 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,300 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 27 QC (nếu thực hiện) * 0,1 28 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Chất tiết và tế bào dưới da ở vị trí: dái tai, tổn thương 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị tiêu bản 2.2. Nhuộm Fuchsin 2.3. Tẩy màu bằng dung dịch cồn acid 2.4. Nhuộm nền bằng dung dịch xanh methylen IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ BH có hình ảnh trực khuẩn mảnh, hơi cong, bắt màu đỏ đứng riêng lẻ hay xếp đôi hoặc từng đám trên nền xanh. Đếm số lượng BH và ghi kết quả như bảng sau: Số lượng BH Kết quả Phân loại Có từ 1-10 BH/ 100 vi trường Dương tính BH 1 (+) Có từ 1-10 BH/ 10 vi trường Dương tính BH 2 (+) Có từ 1-10 BH/ 1 vi trường Dương tính BH 3 (+) Có từ 1-100 BH/ 1 vi trường Dương tính BH 4 (+) Có từ 100 -1000 BH/ 1 vi trường Dương tính BH 5 (+) Có >1000 BH/ 1 vi trường Dương tính BH 6 (+) Không thấy BH/ 100 vi trường Âm tính Lưu ý : 1 dòng lam tương đương 100 vi trường. Soi ít nhất 3 dòng. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ X TRÍ 1. Bệnh phẩm Phòng xét nghiệm sẽ yêu cầu lấy lại bệnh phẩm khi phát hiện bệnh phẩm lấy, vận chuyển, bảo quản không đúng qui định. Nếu lâm sàng vẫn yêu cầu, phòng xét nghiệm sẽ thông báo mức độ kém chính xác của kết quả xét nghiệm. 2. Kỹ thuật - BH nhạt màu có thể do tẩy quá lâu hoặc nhuộm chưa đủ (thời gian, sức nóng). - Nếu BH tối màu có thể do nhuộm nền quá lâu. - Mỗi mẻ nhuộm không nên quá 12 tiêu bản, các tiêu bản để cách nhau ít nhất 1 cm. 39. Mycobacterium leprae PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện sự có mặt bộ gene của Mycobacterium leprae có trong bệnh phẩm. 2. Nguyên lý dựa trên nguyên lý kỹ thuật PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học tối thiểu cấp 2 - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy vortex - Máy chạy PCR - Các loại pipet điều chỉnh được: 1000 µl, 200 µl, 100 µl, 10 µl - Máy điện di - Máy đọc ảnh gel - Tủ lạnh thường - Tủ âm sâu (-20 o C) - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Dụng cụ lấy bệnh phẩm Que 2,000 2 Găng không có bột (DNase-RNase free) Đôi 0,500 3 Ống nhựa Ependoff 1.5ml ống 2,000 4 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 5 Hộp lưu bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Bộ KIT chiết tách DNA Đóng gói 50 phản ứng Hộp 0,020 8 Khấu hao sinh phẩm cho chứng và QC kiểm tra lại, standard các loại Test 1,350 9 PBS Buffer Đóng gói 500ml Chai 0,002 10 Absolute Ethanol Đóng gói 1000ml Chai 0,002 11 10mM dNTP mix Đóng gói 100µl ống 0,005 12 Taq DNA Polymerase, Native Đóng gói: 5 units/ µl, 500 units (100 µl) ống 0,002 13 Primer đặc hiệu cho vi khuẩn phong Đóng gói 50nM bp 0,100 14 UltraPure DNase/RNase Distilled Water Đóng gói 500ml Chai 0,001 15 Ultrapure Agarose Đóng gói 100g Lọ 0,001 16 Ultrapure TBE Buffer 10X Đóng gói 1000ml Chai 0,001 17 100bp DNA ladder Đóng gói 50ug ống 0,001 18 10X BlueJuice Gel Loading dye Đóng gói 3x1ml ống 0,001 19 Utrapure 10mg/ml Ethidium Bromide Đóng gói 10ml lọ 0,001 20 Ống ly tâm 1,7ml Đóng gói 500c/túi túi 0,004 21 ống PCR 0,2 ml, nắp phẳng Đóng gói: 500c/túi, 1000c/hộp hộp 0,001 22 Đầu côn 1000ml có lọc túi 0,001 23 Đầu côn 200ml có lọc túi 0,004 24 Đầu côn 0,2-10µl có lọc túi 0,001 25 Dung dịch khử trùng ml 1,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 27 Giấy xét nghiệm Tờ 1,000 28 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Giấy thấm Cuộn 0,100 33 Bút viết kính, bút bi, diêm Cái 0,020 34 Xà phòng Bánh 0,010 35 Khăn lau tay Cái 0,010 36 Bông, cồn Túi 0,010 37 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Các loại dịch tiết và mô sinh thiết 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA từ bệnh phẩm 2.2. Pha hỗn hợp phản ứng PCR 2.3. Chạy phản ứng PCR 2.4. Điện di sản phẩm PCR 2.5. Đọc kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Phản ứng dương tính: có vạch sản phẩm PCR tương ứng với cặp mồi - Phản ứng âm tính: không có vạch sản phẩm PCR tương ứng với cặp mồi V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Bệnh phẩm Phòng xét nghiệm sẽ yêu cầu lấy lại bệnh phẩm khi phát hiện bệnh phẩm lấy, vận chuyển, bảo quản không đúng qui định. Nếu lâm sàng vẫn yêu cầu, phòng xét nghiệm sẽ thông báo mức độ kém chính xác của kết quả xét nghiệm. 2. Kỹ thuật - Phản ứng dương tính giả: do tạp nhiễm từ môi trường - Phản ứng âm tính giả: do phản ứng PCR bị ức chế Để hạn chế các hiện tượng trên phải tuân thủ chặt chẽ quy trình kỹ thuật 40. Mycobacterium leprae mảnh sinh thiết I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện các trực khuẩn Mycobacterium leprae còn goi là Bacillus Hansen (BH) bền vững với acid từ bệnh phẩm mảnh sinh thiết tổ chức da. 2. Nguyên lý Do đặc tính kháng acid của Mycobacterium leprae nên khi được nhuộm bằng thuật nhuộm Ziehl-Neelsen và soi dưới kính hiển vi quang học, hình ảnh của Mycobacterium leprae sẽ có màu đỏ, các vi khuẩn và các tế bào (nếu có) không có đặc tính kháng acid sẽ xanh. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy chuyển - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy đúc - Máy cắt - Bể nhuộm - Tủ ấm 56 độ - Kính hiển vi quang học 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Formaldehyt ml 30,000 2 Toluen ml 50,000 3 Cồn tuyệt đối ml 50,000 4 Paraplasts gr 40,000 5 Cassett đúc bệnh phẩm Cái 3,000 6 Dao cắt bệnh phẩm sử dụng 1 lần Cái 1,000 7 Lam kính Cái 3,000 8 Lamelle Cái 3,000 9 Keo gắn Lamelle (Bom Canada) ml 1,000 10 Thuốc nhuộm fucshin ml 20,000 11 Thuốc nhuộm xanhmethylen ml 20,000 12 Cồn Acid 1% ml 20,000 13 Nước cất ml 300,000 14 Gạc 30x30 (cm) Cái 1,000 15 Bộ giá đựng tiêu bản Cái 0,003 16 Mũ Cái 0,200 17 Khẩu trang Cái 0,200 18 Găng tay đôi 1,000 19 Dung dịch rửa tay ml 20,000 20 Bút bi Cái 0,020 21 Giấy in A4 tờ 1,000 3. Bệnh phẩm Mảnh sinh thiết tổ chức da. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Cố định bệnh phẩm trong formon 2.2. Chuyển đúc bệnh phẩm 2.3. Cắt bệnh phẩm 2.4. Nhuộm bệnh phẩm theo phương pháp nhuộm Ziehl - Neelsen III. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Dựa vào số lượng, độ tập trung của trực khuẩn kết hợp với đặc điểm mô bệnh học trên nhuộm tiêu bản nhuôm HE để chẩn đoán các thể IV. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trực khuẩn bị mất lớp mỡ do bước tẩy nến bằng xylen - Khắc phục: phủ lại lam bằng dung dịch xylen với parafin tỷ lệ 1:1 41. Vibrio cholerae nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Nhận định sơ bộ hình ảnh vi khuẩn vi khuẩn thuộc chi Vibrio trực tiếp từ bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Đánh giá hình thể, kích thước, tính chất bắt màu bằng kỹ thuật nhuộm và soi dưới kính hiển vi quang học. II. CHUẨN BỊ Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi quang học - Dụng cụ sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm lọ 1,000 2 Que lấy bệnh phẩm cái 1,000 3 Lam kính cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Xylen lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ fuchsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 95 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Bông kg 0,001 12 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 13 Đèn cồn cái 0,0001 14 Panh cái 0,0001 15 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,0001 16 Hộp vận chuyển bệnh phẩm cái 0,0001 17 Mũ cái 0,020 18 Khẩu trang cái 0,020 19 Găng tay đôi 3,000 20 Găng tay xử lý dụng cụ đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ bộ 0,001 22 Acid ngâm lam ml 10,000 23 Ống nghiệm thủy tinh ống 1,000 24 Bút viết kính cái 0,020 25 Bút bi cái 0,010 26 Bật lửa cái 0,010 27 Sổ lưu kết quả xét nghiệm tờ 0,001 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 29 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 30 Khăn lau tay cái 0,030 31 Giấy trả kết quả xét nghiệm tờ 2,000 32 QC (nếu thực hiện) * 0,1 33 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Phân của người bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị tiêu bản 2.2. Nhuộm - Nhuộm tím gentian trong vòng 60 giây - Đổ toàn bộ phần thuốc nhuộm thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Hỗ trợ bắt màu tím bằng lugol trong vòng 30 giây - Đổ toàn bộ phần lugol thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Tẩy màu bằng cồn 95% cho đến khi vừa hết màu tím phai ra - Đổ toàn bộ phần cồn thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Nhuộm tương phản bằng fuchsin trong vòng 60 giây - Đổ toàn bộ phần thuốc nhuộm thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Để tiêu bản khô và soi. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Vibrio cholerae có hình ảnh phẩy khuẩn, bắt màu Gram âm (màu đỏ). Khi có hình ảnh nghi ngờ trên tiêu bản nhuộm soi, cần đề nghị nuôi cấy để chẩn đoán xác định. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Vibrio cholerae có thể bắt màu không đúng do tẩy cồn chưa đủ hoặc làm lam quá dầy; thuốc nhuộm không đảm bảo chất lượng. - Một số trường hợp trực khuẩn do cố định quá lâu tạo hình ảnh gần giống phẩy khuẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước của quy trình nhuộm Gram. - Kiểm tra chất lượng thuốc nhuộm hàng tuần với chủng chuẩn. 42. Vibrio cholerae nhuộm huỳnh quang I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện nhanh Vibrio cholerae từ bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Nếu trong bệnh phẩm có V. cholerae , vi khuẩn sẽ kết hợp với kháng thể đặc hiệu gắn huỳnh quang. Khi soi dưới kính hiển vi huỳnh quang sẽ thấy hình ảnh phẩy khuẩn phát sáng màu vàng xanh. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi huỳnh quang - Dụng cụ sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm lọ 1,000 2 Que lấy bệnh phẩm cái 1,000 3 Lam kính cái 1,000 4 Nước muối sinh lý ml 3,000 5 Thuốc nhuộm Cholerae DFA ml 3,000 6 Bông kg 0,001 7 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 8 Đèn cồn cái 0,0001 9 Panh cái 0,0001 10 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,0001 11 Hộp vận chuyển bệnh phẩm cái 0,0001 12 Mũ cái 0,020 13 Khẩu trang cái 0,020 14 Găng tay đôi 3,000 15 Găng tay xử lý dụng cụ đôi 0,020 16 Quần áo bảo hộ bộ 0,001 17 Acid ngâm lam ml 10,000 18 Ống nghiệm thủy tinh ống 1,000 19 Bút viết kính cái 0,020 20 Bút bi cái 0,010 21 Bật lửa cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm tờ 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay cái 0,030 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm tờ 2,000 27 QC (nếu thực hiện) * 0,1 28 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Phân của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị tiêu bản 2.2. Nhuộm Cholerae DFA (direct fluorescent antibody) - Phủ dung dịch nhuộm huỳnh quang lên tiêu bản, để 2 phút - Rửa lại bằng nước để loại bỏ huỳnh quang thừa rồi để khô, soi dưới kính hiển vi huỳnh quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Vibrio cholerae có hình ảnh phẩy khuẩn, bắt màu vàng xanh trên nền tím đen dưới kính hiển vi huỳnh quang. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có thể gây âm tính giả nếu số lượng vi khuẩn quá ít. 43. Vibrio cholerae nuôi cấy, định danh và kháng thuốc I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện và định danh V. cholerae bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. Xác định mức độ nhạy cảm với kháng sinh của V. cholerae . 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học và tính chất kháng nguyên. Mức độ nhạy cảm với kháng sinh của V. cholerae được xác định bằng phương pháp kháng sinh đồ khoanh giấy khuếch tán và được phiên giải ra phân loại S, I, R dựa trên tái liêu hướng dẫn CLSI được cập nhật hàng năm. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi quang học - Dụng cụ sấy lam (nếu có) - Tủ ấm thường 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu bệnh phẩm/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm lọ 1,000 2 Que lấy bệnh phẩm cái 2,000 3 Lam kính cái 4,000 4 Dầu soi kính ml 2,000 5 Xylen lau kính ml 2,000 6 Nước muối sinh lý ml 15,000 7 Thuốc nhuộm đỏ Fuchsin ml 10,000 8 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 10,000 9 Cồn tẩy 95 độ ml 20,000 10 Lugol ml 10,000 11 Môi trường nuôi cấy test 1,500 12 Bộ sinh vật hóa học API 20 NE test 1,000 13 Kháng sinh đồ Muller - Hinton đĩa 1,000 14 Khoanh giấy kháng sinh khoanh 5,000 15 Tăm bông vô trùng cái 1,000 16 Ống nghiệm thủy tinh ống 1,000 17 Bông kg 0,003 18 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 30,000 19 Đèn cồn cái 0,0002 20 Panh cái 0,0001 21 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,0001 22 Hộp vận chuyển bệnh phẩm cái 0,0001 23 Mũ cái 0,060 24 Khẩu trang cái 0,060 25 Găng tay đôi 9,000 26 Găng tay xử lý dụng cụ đôi 0,060 27 Quần áo bảo hộ bộ 0,002 28 Acid ngâm lam ml 20,000 29 Ống nghiệm thủy tinh ống 1,000 30 Bút viết kính cái 0,040 31 Bút bi cái 0,020 32 Bật lửa cái 0,020 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm tờ 0,001 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 6,000 37 Dung dịch nước rửa tay ml 24,000 38 Khăn lau tay cái 0,090 39 Giấy trả kết quả xét nghiệm tờ 2,000 40 QC (nếu thực hiện) * 0,1 41 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Phân của người bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nhuộm Gram và soi dưới kính hiển vi quang học 2.2. Nuôi cấy, định danh - Nuôi cấy trên môi trường pepton kiềm, thạch kiềm và TCBS để ở điều kiện 37 o C. Sau mỗi 6 giờ cấy chuyển váng ỏe ống pepton kiềm sang môi trường thạch kiểm và TCBS. Khi nhìn thấy có khuẩn lạc nghi ngờ V. cholera mọc thì dừng không cấy chuyển nữa. - Bắt khuẩn lạc nghi ngờ. - Xác định tính chất sinh vật hóa học bằng kít API 20E. - Ngưng kết với kháng huyết thanh đặc hiệu. 2.3. háng sinh đồ Lựa chọn các khoanh giấy kháng sinh thử nghiệm cho V. cholerae theo hướng dẫn của CLSI để làm kháng sinh đồ bằng phương pháp khoanh giấy khuếch tán. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Định danh - Hình thái học: Vibrio cholerae có hình ảnh phẩy khuẩn, bắt màu Gram âm (màu đỏ). - Tính chất nuôi cấy: Nuôi cấy trên môi trường thạch kiềm (37 o C), khuẩn lạc dạng S, trong như giọt sương; trên môi trường TCBS, khuẩn lạc dạng S, màu vàng. Trong môi trường pepton kiềm, vi khuẩn mọc nhanh, sau 6-8 h tạo thành váng trên mặt môi trường. - Một số tính chất sinh vật hóa học: lên men không sinh hơi đường glucose, saccharose, maltose, mannitol. Không lên men đường lactose, arabinose. Oxydase (+), indol (+), citrate simmons (+), LDC (+), ODC (+), ONPG (+). Urease (-), VP (±), ADH (-). 2. Phát hiện kháng thuốc Đọc kháng sinh đồ và trả kết quả theo hướng dẫn của CLSI. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Vibrio cholerae có thể bắt màu Gram dương do tẩy cồn chưa đủ hoặc làm đồ phiến quá dầy. - Vibrio cholerae có thể không mọc do đốt ăng quá nóng, điều kiện nuôi cấy không đảm bảo, lượng bệnh phẩm quá ít. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước của quy trình nhuộm Gram. - Kiểm tra chất lượng thuốc nhuộm hàng tuần với chủng chuẩn. Để ăng nguội trước khi tiến hành nuôi cấy. 44. Vibrio cholerae PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự có mặt gene đặc trưng của vi khuẩn Vibrio cholera 2. Nguyên lý Bằng kỹ thuật PCR, sử dụng cặp mồi có trình tự đặc hiệu. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 ml 0,0001 14 Primer 2 ml 0,0001 15 Ependoff 1,7ml Tube 3,000 16 Ependoff 0,2ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay Đôi 0,100 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch khử trùng ml 10,000 36 Khăn lau tay cái 0,010 37 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Bệnh phẩm phân. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Bệnh phẩm phân có thể lấy qua bô, lấy bằng tăm bông trực tràng. Đặc điểm phân thường trắng như nước vo gạo, không màu, không mùi, rất hiếm khi có nhày, máu. Dụng cụ lấy phân phải có nắp xoáy, tốt nhất là 2 lớp, bên ngoài có thêm một lớp bảo vệ để tránh lây nhiễm. Bệnh phẩm sau khi lấy phải gửi ngay đến phòng xét nghiệm càng sớm càng tốt, nếu quá 2 tiếng phải bảo quản trong môi trường Cary - Blair. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng so với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại xét nghiệm. 45. Vibrio cholerae giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định chính xác Vibrio cholera 2. Nguyên lý Bằng kỹ thuật giải trình tự nucleotide dựa trên trình tự gen 16S RNA ribosome của vi khuẩn. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Micropipette - Bộ lưu điện 4.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 ml 0,0001 14 Primer 2 ml 0,0001 15 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 16 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay Đôi 0,100 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch khử trùng ml 10,000 36 Khăn lau tay cái 0,010 37 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Bệnh phẩm phân hoặc chủng Vibrio cholera nuôi cấy thuần. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Bệnh phẩm phân có thể lấy qua bô, lấy bằng tăm bông trực tràng. Đặc điểm phân thường trắng như nước vo gạo, không màu, không mùi, rất hiếm khi có nhày, máu. Dụng cụ lấy phân phải có nắp xoáy, tốt nhất là 2 lớp, bên ngoài có thêm một lớp bảo vệ để tránh lây nhiễm. Bệnh phẩm sau khi lấy phải gửi ngay đến phòng xét nghiệm càng sớm càng tốt, nếu quá 2 tiếng phải bảo quản trong môi trường Cary - Blair. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện PCR gen 16S ARN ribosome 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Giải trình tự gen 2.5. Kiểm tra độ tương đồng DNA IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen đích phải có độ tương đồng ≥ 95 % mới có thể kết luận được loài. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 46. Neisseria gonorrhoeae nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Nhận định sơ bộ hình ảnh vi khuẩn và các hình ảnh tế bào (nếu có) trực tiếp từ bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Đánh giá hình thể, kích thước, tính chất bắt màu, cách sắp xếp đặc trưng của vi khuẩn N. gonorrhoeae và các hình ảnh tế bào (nếu có) bằng kỹ thuật nhuộm và soi dưới kính hiển vi quang học. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Bàn phụ khoa - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi quang học - Đèn phụ khoa 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lam kính Cái 2,000 2 Dầu soi kính ml 1,000 3 Xylen lau kính ml 1,000 4 Dung dịch tím Gentian 1% ml 5,000 5 Dung dịch Lugol 2% ml 2,000 6 Dung dịch cồn tẩy Aceton 25% ml 10,000 7 Dung dịch Fuchsin 1% ml 5,000 8 Bông Kg 0,001 9 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 10 Đèn cồn Cái 0,0001 11 Panh Cái 0,0001 12 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 13 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 14 Mũ Cái 0,020 15 Mỏ vịt (to, vừa và nhỏ) Cái 1,000 16 Thùng đựng dung dịch khử khuẩn ngâm mỏ vịt 17 Khẩu trang Cái 0,020 18 Găng tay Đôi 3,000 19 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 20 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 21 Bút viết kính Cái 0,020 22 Bút bi Cái 0,010 23 Bật lửa Cái 0,010 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 25 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 26 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 27 Khăn lau tay Cái 0,030 28 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 29 QC (nếu thực hiện) * 0,1 30 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Mủ hoặc dịch tiết đường sinh dục, hậu môn, họng… 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật - Chuẩn bị tiêu bản nhuộm - Nhuộm tím gentian trong vòng 60 giây - Đổ toàn bộ phần thuốc nhuộm thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Hỗ trợ bắt màu tím bằng lugol trong vòng 30 giây - Đổ toàn bộ phần lugol thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Tẩy màu bằng cồn aceton 25% cho đến khi vừa hết màu tím phai ra - Đổ toàn bộ phần cồn thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Nhuộm tương phản bằng fuchsin trong vòng 60 giây - Đổ toàn bộ phần thuốc nhuộm thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Để tiêu bản khô và soi. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Nghĩ đến Neisseria gonorrhoeae khi quan sát thấy hình ảnh cầu khuẩn Gram âm xếp đôi, hình hạt cà phê nằm trong và ngoài bạch cầu đa nhân trung tính. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Vi khuẩn nhạt màu có thể do tẩy quá lâu hoặc nhuộm chưa đủ (thời gian). - Nếu vi khuẩn tối màu có thể do tẩy chưa đủ thời gian. - Mỗi mẻ nhuộm không nên quá nhiều tiêu bản, các tiêu bản để cách nhau ít nhất 1 cm. 47. Neisseria gonorrhoeae nuôi cấy, định danh và kháng thuốc I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện và định danh V. cholerae bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. Xác định mức độ nhạy cảm với kháng sinh của V. cholerae . 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học. Mức độ nhạy cảm với kháng sinh của N. gonorrhoeae được xác định bằng phương pháp kháng sinh đồ khoanh giấy khuếch tán và được phiên giải ra phân loại S, I, R dựa trên tái liêu hướng dẫn CLSI được cập nhật hàng năm. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2. - Kính hiển vi quang học. - Bàn phụ khoa. - Đèn phụ khoa. - Tủ ấm CO 2 35 - 37 o C. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lam kính Cái 2,000 2 Dầu soi kính ml 1,000 3 Xylen lau kính ml 1,000 4 Dung dịch tím Gentian 1% ml 5,000 5 Dung dịch Lugol 2% ml 2,000 6 Dung dịch cồn tẩy Aceton 25% ml 10,000 7 Dung dịch Fuchsin 1% ml 5,000 8 Que lấy bệnh phẩm hoặc tăm bông vô trùng Cái 2,000 9 Mỏ vịt (to, vừa và nhỏ) Cái 1,000 10 Pince dài 25 cm (thẳng hoặc cong) Cái 1,000 11 Môi trường nuôi cấy (Thayer - Martin) Đĩa 1,000 12 Môi trường làm kháng sinh đồ (Thayer - Martin) Đĩa 2,000 13 Chủng chuẩn (Neisseria) ,000 14 Khoanh giấy tẩm kháng sinh làm KSĐ Khoanh 12,000 15 Oxidase Tube 1,000 16 Neisseria 4H Thanh 1,000 17 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 18 Đèn cồn Cái 0,0001 29 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 20 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 21 Mũ Cái 0,020 22 Khẩu trang Cái 0,020 23 Găng tay Đôi 3,000 24 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 25 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 26 Thùng có dung dịch sát khuẩn ngâm mỏ vịt và Pince ml 10,000 27 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 28 Bút viết kính Cái 0,020 29 Bút bi Cái 0,010 30 Bật lửa Cái 0,010 31 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 32 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Khăn lau tay Cái 0,030 35 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 36 QC (nếu thực hiện) * 0,1 37 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch, mủ: âm đạo, niệu đạo, họng, hậu môn… 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nuôi cấy bệnh phẩm trên môi trường Thayer - Martin 2.2. Để vào tủ ấm 35 - 36 độ có 5% - 10% CO 2 , độ ẩm >80% 2.3. Chọn khuẩn lạc nghi ngờ 2.4. Phản ứng Oxidase (+) 2.5. Thử nghiệm tính chất sinh vật hóa học. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Định danh Neisseria gonorrhoeae dựa vào: - Nhuộm Gram: cầu khuẩn Gram âm, xếp đôi, hình hạt cà phê nằm trong và ngoài tế bào - Khuẩn lạc điển hình trên môi trường Thayer - Martin. - Tính chất sinh vật hóa học: Oxidase dương tính; Lên men đường glucose. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Vi khuẩn không mọc do nồng độ CO 2 và độ ẩm không đủ tiêu chuẩn. - Chất lượng môi trường Thayer - Martin không đủ tiêu chuẩn. 48. Neisseria gonorrhoeae PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện sự có mặt bộ gen của Neisseria gonorrhoeae (vi khuẩn lậu) có trong bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý thuật PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học tối thiểu cấp 1 - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy vortex - Máy chạy PCR - Các loại pipet điều chỉnh được: 1000µl, 200µl, 100µl, 10µl - Máy điện di - Máy đọc ảnh gel - Tủ lạnh thường - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Giấy xét nghiệm Tờ 1,000 2 Dụng cụ lấy bệnh phẩm Que 2,000 3 Găng không có bột (DNase-RNase free) Đôi 0,500 4 Ống nhựa Ependoff 1.5ml ống 2,000 5 Bút viết kính, bút bi, diêm Cái 0,020 6 Xà phòng Bánh 0,010 7 Khăn lau tay Cái 0,010 8 Bông, cồn Túi 0,010 9 Nước muối sinh lý ml 5,000 10 Bộ KIT chiết tách DNA Đóng gói 50 phản ứng Hộp 0,020 11 Khấu hao sinh phẩm cho chứng và QC kiểm tra lại, standard các loại Test 1,350 12 PBS Buffer Đóng gói 500ml Chai 0,002 13 Absolute Ethanol Đóng gói 1000ml Chai 0,002 14 10mM dNTP mix Đóng gói 100µl ống 0,005 15 Taq DNA Polymerase, Native Đóng gói: 5 units/µl, 500 units (100 µl) ống 0,002 16 Primer đặc hiệu cho vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae Đóng gói 50nM bp 0,100 17 UltraPure DNase/RNase Distilled Water Đóng gói 500ml Chai 0,001 18 Ultrapure Agarose Đóng gói 100g Lọ 0,001 19 Ultrapure TBE Buffer 10X Đóng gói 1000ml Chai 0,001 20 100bp DNA ladder Đóng gói 50ug ống 0,001 21 10X BlueJuice Gel Loading dye Đóng gói 3x1ml ống 0,001 22 Utrapure 10mg/ml Ethidium Bromide Đóng gói 10ml lọ 0,001 23 ống ly tâm 1,7ml Đóng gói 500c/túi túi 0,004 24 ống PCR 0,2 ml, nắp phẳng Đóng gói: 500c/túi, 1000c/hộp hộp 0,001 25 Đầu côn 1000ml có lọc túi 0,001 26 Đầu côn 200ml có lọc túi 0,004 27 Đầu côn 0,2-10µl có lọc túi 0,001 28 Dung dịch khử trùng ml 1,000 29 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 30 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 31 Hộp lưu bệnh phẩm Cái 0,0001 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Mũ Cái 0,020 34 Khẩu trang Cái 0,020 35 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 36 Giấy thấm Cuộn 0,100 37 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Các loại dịch tiết và mô sinh thiết 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA từ bệnh phẩm 2.2. Pha hỗn hợp phản ứng PCR 2.3. Chạy phản ứng PCR 2.4. Điện di sản phẩm PCR 2.5. Đọc kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Phản ứng dương tính: có vạch sản phẩm PCR tương ứng với cặp mồi. - Phản ứng âm tính: không có vạch sản phẩm PCR tương ứng với cặp mồi. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Phản ứng dương tính giả: do tạp nhiễm từ môi trường - Phản ứng âm tính giả: do phản ứng PCR bị ức chế 2. Xử trí Để hạn chế các hiện tượng trên phải tuân thủ chặt chẽ quy trình kỹ thuật 49. Neisseria gonorrhoeae Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện DNA đặc trưng của Neisseria gonorrhoeae từ các vết loét hoặc dịch đường sinh dục của người 2. Nguyên lý Phát hiện DNA đặc trưng của Neisseria gonorrhoeae dựa trên nguyên lý của kỹ thuật real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C -8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Micropipettes các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Ví dụ cho loại sinh phẩm/ kỹ thuật hoặc tương đương (tùy quy trình cụ thể) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tăm bông vô trùng Kg 0,001 2 Găng không có bột tal Cái 0,500 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0.001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,200 7 Kit tách DNA Test 2,200 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 ống Falcol 50ml Cái 0,010 10 Ependoff 1,7ml Tube 2,200 11 Ependoff 0,2ml Tube 2,200 12 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2,200 13 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 14 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 15 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Water-DEPC Treated ml 1,000 22 Giấy thấm Cuộn 0,100 23 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 25 Bút viết kính Cái 0,020 26 Bút bi Cái 0,010 27 Mũ Cái 0,020 28 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 31 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 32 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 33 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 34 Dung dịch khử trùng ml 10,000 35 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm).. 3. Bệnh phẩm Dịch niệu đạo, dịch âm đạo, nước tiểu, dịch vết loét 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1.Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm NGN rPCR Mix (VD) 2.1. Thu nhận và Xử lý mẫu Phải đồng nhất và xử lý mẫu trước khi tách chiết DNA 2.2. Tách chiết DNA: Tách chiết bằng hóa chất phenol/chloroform 2.3. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cầnTrước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dước đáy tube . - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube NGN rPCR Mix. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real- time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “HEX” và “CY5” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM và màu HEX tuyến tính vượt quá tín hiệu nền (đường biểu diễn dương tính) và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu CY5 dương tính hoặc thẳng và không vượt qua tín hiệu nền (đường biểu diễn âm tính). - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM và màu HEX âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu CY5 dương tính 2. Phân tích mẫu - Mẫu dương tính: Mẫu có đường biểu diễn dương tính rõ ràng tương ứng với màu của từng tác nhân và bắt đầu từ chu kỳ 36 trở về trước. Một mẫu có thể dương tính với 1 trong 2 tác nhân hoặc dương tính đồng thời cả 2 tác nhân. - Mẫu nghi ngờ: Mẫu có đường biểu diễn dương tính và bắt đầu từ sau chu kỳ 36 → đề nghị lấy mẫu lại để thực hiện xét nghiệm hoặc thực hiện lại xét nghiệm sau 1-3 tháng. - Mẫu âm tính: Mẫu có đường biểu diễn âm tính, chứng nội phải dương tính. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân: Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 50. Neisseria meningitidis nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Nhận định sơ bộ hình ảnh vi khuẩn N. meningitidis và các hình ảnh tế bào (nếu có) trực tiếp từ bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Đánh giá hình thể, kích thước, tính chất bắt màu, cách sắp xếp đặc trưng của vi khuẩn N. menigitidis và các hình ảnh tế bào (nếu có) bằng kỹ thuật nhuộm và soi dưới kính hiển vi quang học. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi quang học - Dụng cụ sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu bệnh phẩm/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm lọ 1,000 2 Que lấy bệnh phẩm cái 1,000 3 Lam kính cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Xylen lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ Fuchsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 95 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Bông kg 0,001 12 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 13 Đèn cồn cái 0,0001 14 Panh cái 0,0001 15 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,0001 16 Hộp vận chuyển bệnh phẩm cái 0.0001 17 Mũ cái 0,020 18 Khẩu trang cái 0.020 19 Găng tay đôi 3,000 20 Găng tay xử lý dụng cụ đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ bộ 0,001 22 Acid ngâm lam ml 10,000 23 Ống nghiệm thủy tinh ống 1,000 24 Bút viết kính cái 0,020 25 Bút bi cái 0,010 26 Bật lửa cái 0,010 27 Sổ lưu kết quả xét nghiệm tờ 0,001 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 29 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 30 Khăn lau tay cái 0,030 31 Giấy trả kết quả xét nghiệm tờ 2,000 32 QC (nếu thực hiện) * 0,1 33 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch não tủy, dịch ngoáy họng mũi, hồng ban trên da. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị tiêu bản 2.2. Nhuộm Gram - Nhuộm tím gentian trong vòng 60 giây - Đổ toàn bộ phần thuốc nhuộm thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Hỗ trợ bắt màu tím bằng lugol trong vòng 30 giây - Đổ toàn bộ phần lugol thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Tẩy màu bằng cồn 95% cho đến khi vừa hết màu tím phai ra - Đổ toàn bộ phần cồn thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Nhuộm tương phản bằng safranin trong vòng 60 giây - Đổ toàn bộ phần thuốc nhuộm thừa rồi rửa nhẹ tiêu bản dưới vòi nước chảy - Để tiêu bản khô và soi. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Nghĩ đến Neisseria meningitidis khi quan sát thấy hình ảnh cầu khuẩn Gram âm xếp đôi, hình hạt cà phê nằm trong và ngoài bạch cầu đa nhân trung tính. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Neisseria meningitidis có thể bắt màu không đúng do tẩy cồn chưa đủ hoặc làm đồ phiến quá dầy. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước của quy trình nhuộm Gram. - Kiểm tra chất lượng thuốc nhuộm hàng tuần với chủng chuẩn 51. Neisseria meningitidis nuôi cấy, định danh và kháng thuốc I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện và định danh N. meningitidis bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. Xác định mức độ nhạy cảm với kháng sinh của N. meningitidis . 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học. Mức độ nhạy cảm với kháng sinh của N. meningitidis được xác định bằng phương pháp kháng sinh đồ khoanh giấy khuếch tán và được phiên giải ra phân loại S, I, R dựa trên tái liêu hướng dẫn CLSI được cập nhật hàng năm. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi quang học - Dụng cụ sấy lam (nếu có) - Tủ ấm CO 2 Advatage - Lab 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm lọ 1,000 2 Que lấy bệnh phẩm cái 2,000 3 Lam kính cái 4,000 4 Dầu soi kính ml 2,000 5 Xylen lau kính ml 2,000 6 Nước muối sinh lý ml 15,000 7 Thuốc nhuộm đỏ fuchsin ml 10,000 8 Thuốc nhuộm tím gentian ml 10,000 9 Cồn tẩy 95 độ ml 20,000 10 Lugol ml 10,000 11 Môi trường nuôi cấy test 1,500 12 Kháng sinh đồ sô cô la đĩa 4,000 13 Khoanh giấy kháng sinh khoanh 8,000 14 Dải giấy kháng sinh cái 3,000 15 Tăm bông vô trùng cái 1,000 16 Ống nghiệm thủy tinh ống 1,000 17 Bông kg 0,003 18 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 30,000 19 Đèn cồn cái 0,0002 20 Panh cái 0,0001 21 Khay đựng bệnh phẩm cái 0,0001 22 Hộp vận chuyển bệnh phẩm cái 0,0001 23 Mũ cái 0,060 24 Khẩu trang cái 0,060 25 Găng tay đôi 9,000 26 Găng tay xử lý dụng cụ đôi 0,060 27 Quần áo bảo hộ bộ 0,002 28 Acid ngâm lam ml 20,000 29 Ống nghiệm thủy tinh ống 1,000 30 Bút viết kính cái 0,040 31 Bút bi cái 0,020 32 Bật lửa cái 0,020 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm tờ 0,001 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 6,000 35 Dung dịch nước rửa tay ml 24,000 36 37 Khăn lau tay Giấy trả kết quả xét nghiệm cái tờ 0,090 2,000 38 QC (nếu thực hiện) * 0,1 39 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch não tủy, dịch ngoáy họng mũi, tổn thương da. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nhuộm soi 2.2. Nuôi cấy Nuôi cấy trên môi trường sô cô la để ở điều kiện 37 o C/5% CO 2 . 2.3. Định danh Thử nghiệm tính chất sinh vật hóa học. 2.4. Kháng sinh đồ Thử nghiệm các khoanh giấy kháng sinh và thanh Etest trên môi trường Muller-Hinton máu theo hướng dẫn của CLSI. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Neisseria meningitidis có hình ảnh song cầu, hình hạt cà phê, bắt màu Gram âm (màu đỏ). Nuôi cấy trên môi trường sô cô la (37 0 C/5% CO 2 ), khuẩn lạc dạng S, xám. Một số tính chất sinh vật hóa học: oxydase (+), glucose (+), maltose (+), lactose (-), saccarose (-. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Neisseria meningitidis có thể bắt màu không đúng do tẩy cồn chưa đủ hoặc làm đồ phiến quá dầy. - Neisseria meningitidis có thể không mọc do đốt ăng quá nóng, điều kiện nuôi cấy không đảm bảo, lượng bệnh phẩm quá ít. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước của quy trình nhuộm Gram. - Kiểm tra chất lượng thuốc nhuộm hàng tuần với chủng chuẩn. - Để ăng nguội trước khi tiến hành nuôi cấy; thường xuyên kiểm tra nhiệt độ, nồng độ CO 2 cho nuôi cấy. 52. Neisseria menigititdis PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự có mặt gen đặc trưng của Neisseria meningitides (não mô cầu) 2. Nguyên lý Thực hiện bằng kỹ thuật PCR sử dụng cặp mồi đặc hiệu. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 ml 0,0001 14 Primer 2 ml 0,0001 15 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 16 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay Đôi 0,100 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch khử trùng ml 10,000 36 Khăn lau tay cái 0,010 37 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Máu, dịch ngoáy họng, dịch não tủy,… 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1.Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 3) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước phù hợp tương ứng với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại xét nghiệm. 53. Neisseria meningitidis Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện DNA đặc trưng của Neisseria meningititdis từ dịch não tủy. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy realime PCR và hệ thống máy vi tính - Bộ lưu điện - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) - Micropipettes các thể tích từ 5-1000µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 03 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tăm bông vô trùng kg 0,001 2 Găng không bột tal cái 0,500 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,200 7 Kit tách chiết DNA Test 2,200 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Ống Falcol 50 ml Cái 0,010 10 Eppendorf 1,7 ml Tube 2,200 11 Eppendorf 0,2 ml Tube 2,200 12 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 13 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 14 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 15 Đầu côn 1ml có lọc Cái 3,200 16 Water-DEPC treated ml 1,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mủ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 25 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 26 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 27 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 28 Dung dịch khử trùng ml 10,000 29 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Dịch não tủy. 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm NHS Meningitidis Real-TM (Sacace -VD) 2.1. Thu nhận và xử lý mẫu 2.2. Tách chiết DNA 2.3. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay đá lạnh hoặc đá đang tan. - PCR 0.2 ml. - Chỉ lấy đủ số tube PCR 0.2 ml cần. Chuẩn bị MasterMix và phân phối vào các tube sau đó ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dưới đáy tube. - Cho các chứng dương, chứng âm và IC (internal control) hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube PCR mix. Xong đặt các tube vào máy realtime PCR - Khởi động máy realtime PCR. Khởi động máy tính và chương trình real-time PCR - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “JOE” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy realtime PCR hoạt động. - Lưu file dữ liệu vào máy tính. - Cho máy realtime chạy chương trình IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu JOE dương tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM âm tính. - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM dương tính, đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu JOE âm tính. 2. Phân tích mẫu - Mẫu dương tính: Mẫu có đường biểu diễn dương tính rõ ràng với màu bắt đầu từ chu kỳ 36 trở về trước. - Mẫu nghi ngờ: Mẫu có đường biểu diễn dương tính và bắt đầu từ sau chu kỳ 36 → đề nghị lấy mẫu lại để thực hiện xét nghiệm. - Mẫu âm tính: Mẫu có đường biểu diễn âm tính, chứng nội phải dương tính. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT CẦN XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân : Có thể mẫu âm thật sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 54. Chlamydia test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định nhanh Chlamydia có trong bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Sử dụng kháng thể đặc hiệu kháng lại lipopolysacchride (LPS) của vi khuẩn Chlamydia trachomatis để phát hiện sự có mặt của Chlamydia trachomatis trong bệnh phẩm. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Bàn phụ khoa - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Đèn phụ khoa 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bộ Kit làm xét nghiệm test 1,000 2 Micropipette 50 - 200 µl cái 1,000 3 Đầu côn 200 µl cái 3,000 4 Bông Kg 0,001 5 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 6 Đèn cồn Cái 1,000 7 Panh Cái 1,000 8 Mỏ vịt (to, vừa và nhỏ) Cái 1,000 9 Thùng đựng dung dịch khử khuẩn ngâm mỏ vịt 10 Khay đựng bệnh phẩm Cái 1,000 11 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 1,000 12 Mũ Cái 1,000 13 Khẩu trang Cái 1,000 14 Găng tay Đôi 2,000 15 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 2,000 16 Quần áo bảo hộ Bộ 1,000 17 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 18 Bút viết kính Cái 1,000 19 Bút bi Cái 1,000 20 Bật lửa Cái 1,000 21 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 1,000 22 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 23 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 24 Khăn lau tay Cái 1,000 25 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Dịch, mủ âm đạo, mủ niệu đạo 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Bỏ thanh thử ra khỏi túi bảo quản 2.2. Xoay tăm bông bệnh phẩm trong lọ, tách chiết tế bào 3 - 4 lần, bỏ tăm bông ra 2.3. Sử dụng micropipette hút 150µl dung dịch bệnh phẩm nhỏ vào thanh thử. 2.4. Để thanh thử ở nhiệt độ phòng. Đọc kết quả sau 20 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Trên thanh thử xuất hiện 2 vạch màu tím đỏ: C là vạch kiểm tra (Control line), T là vạch thử nghiệm (Test line) hoặc chỉ có 1 vạch Ghi kết quả như bảng sau: Hiện tượng Kết quả Trên thanh thử xuất hiện 2 vạch màu tím đỏ Dương tính Trên thanh thử xuất hiện 1 vạch (kiểm tra C) Âm tính Trên thanh thử không xuất hiện vạch C Test hỏng Lưu ý : Bệnh phẩm chưa cho vào dung dịch tách chiết tế bào có thể giữ ở nhiệt độ phòng 24h và 72h ở tủ lạnh 2 - 8 độ C V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Dịch nhầy ở niệu đạo (nam giới) và ở cổ tử cung (nữ giới) cần được lau sạch để tránh cho kết quả dương tính giả. - Bệnh phẩm để trong ống nghiệm khô có thể bảo quản trong tủ lạnh (2-8 o C) lâu nhất là 72h. Không được bảo quản trong ngăn đá. - Phải làm lại mẫu xét nghiệm mới khi thanh thử bị hỏng (thanh thử không xuất hiện vạch tím tại vạch C). 55. Chlamydia nhuộm huỳnh quang I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện nhanh sự có mặt của Chlamydia trong bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Phát hiện các tiểu thể Chlamydia có trong bệnh phẩm bằng phương pháp nhuộm soi trên kính hiển vi huỳnh quang, các tiểu thể Chlamydia được phát sáng trên nền tối. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Kính hiển vi huỳnh quang đèn LED - Thiết bị sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 FAST Auramin O stain ml 1,300 2 FAST Decolorizer ml 1,200 3 Cồn 96 độ (vệ sinh dụng cụ và ngâm lam) ml 20,000 4 Dung dịch khử khuẩn ngâm que phết đờm ml 15,000 5 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 6 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 7 Lọ/cốc/ tuýp lấy bệnh phẩm Lọ 1,200 8 Lam kính Cái 1,500 9 Lam kính (kiểm chuẩn) Cái 0,200 10 Que phết đờm Cái 1,500 11 Giấy lau kính Tờ 2,000 12 Bông Kg 0,001 13 Panh Cái 0,0001 14 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Hộp lưu tiêu bản Cái 0,0001 17 Bô can (bình chứa) vật nhiễm Cái 0,0001 18 Mũ Cái 0,020 19 Khẩu trang Cái 0,020 20 Găng tay Đôi 2,000 21 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 22 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 23 Khăn lau tay Cái 0,030 24 Túi chứa rác thải lây nhiễm Cái 0,0001 25 Khăn giấy vệ sinh các bàn làm việc Tờ 2,000 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Sổ nhận bệnh phẩm Tờ 0,001 29 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 30 Sổ bàn giao kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 31 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 32 Nhãn mã vạch Cái 3,000 33 QC (nếu thực hiện) * 0,1 34 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch niệu đạo, dịch cổ tử cung, các loại dịch khác. … 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị tiêu bản 2.2. Cố định tiêu bản 2.3. Nhuộm màu bằng FAST Auramin O 2.4. Tẩy và nhuộm nền bằng FAST Decolorizer 2.5. Đọc và đánh giá kết quả trên kính hiển vi huỳnh quang đèn LED IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Quan sát các tiểu thể Chlamydia trachomatis bằng vật kính 40 trên kính huỳnh quang đèn LED. Các tiểu thể Chlamydia trachomatis có hình tròn, bầu dục, riêng lẻ hoặc từng đám. tiểu thể bắt màu vàng sáng phát quang trên nền tối. Đếm số lượng tiểu thể và ghi kết quả như bảng sau: Số lượng tiểu thể Kết quả Mức độ > 50 tiểu thể/ 1 vi trường (Đọc ít nhất 8 vi trường) Dương tính 3 + 5-50 tiểu thể/ 1 vi trường (Đọc ít nhất 20 vi trường) Dương tính 2+ 20-199 tiểu thể/ 1 dòng (Đọc ít nhất 1 dòng) Dương tính 1 + 1-19 tiểu thể/ 1 dòng Dương tính Ghi số lượng cụ thể 0 tiểu thể/ ít nhất 1 dòng Âm tính Lưu ý : 1 dòng lam tương đương 40 vi trường. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Mỗi mẻ nhuộm không nên quá 12 tiêu bản, các tiêu bản để cách nhau ít nhất 1 cm. - Tiểu thể phát quang yếu có thể do tiêu bản sau khi nhuộm không đọc ngay, tiêu bản bị tiếp xúc nhiều với ánh sáng. - Tiểu thể phát quang yếu có thể do chất lượng hóa chất không đạt do bảo quản chưa đúng, quá hạn. 56. Chlamydia Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể (Ab) kháng Chlamydia 2. Nguyên lý Bằng kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) gián tiếp (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm - Tủ lạnh 4 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Pipet đơn kênh thể tích từ 10µl đến 1000µl . - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 3,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 13 Nước cất ml 8,000 14 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 15 Đầu côn 200 µl Cái 6,000 16 Giấy thấm Cuộn 0,100 17 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 18 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 19 Bút viết kính Cái 0,020 20 Bút bi Cái 0,010 21 Mũ Cái 0,020 22 Khẩu trang Cái 0,020 23 Găng tay Đôi 0,100 24 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 25 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 26 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 27 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 28 Dung dịch khử trùng ml 10,000 29 Khăn lau tay Cái 0,010 30 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Platelia TM Chlamydia IgG TMB - BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Chlamydia IgG 1 Để số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 3 Chuẩn bị dung dịch rửa. 4 Pha loãng chứng và mẫu bệnh phẩm. 5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 6 Rửa các giếng1 lần bằng dung dịch rửa đã pha loãng. 7 Cho chứng và bệnh phẩm vào các giếng của phiến nhựa theo hướng dẫn của qui trình. 8 Đậy tấm và ủ. 9 Rửa phiến nhựa. 10 Chuẩn bị chất cộng hợp 11 Đậy tấm và ủ 12 Rửa phiến nhựa 13 Nhỏ dung dịch hiện màu vào mỗi giếng 14 Ủ phiến nhựa , không đậy tấm và tránh ánh sang 15 Nhỏ dung dịch dừng phản ứng 16 Đọc độ hấp thụ ở bước sóng 450 và 620nm trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - OD chứng âm < 0,175. - OD cut -off > 0 ,175 . - OD chứng dương > 0 ,5 - OD cut - off/OD chứng âm > 1,3 - OD chứng dương/ OD cut-off > 2 Nếu một trong các điều kiện trên không đạt, phải chạy lại xét nghiệm 3. Tính giá trị ngưỡng Cut-off (CO) = Giá trị trung bình của các cut-off 3. Diễn giải kết quả - Dương tính: nếu OD bệnh phẩm ≥ CO - Nghi ngờ: nếu CO x 0,8 ≤ OD bệnh phẩm < CO - Âm tính: nếu OD bệnh phẩm < CO x 0,8 Nếu kết quả nghi ngờ → làm lại xét nghiệm sau lần xét nghiệm đầu tiên 15 - 20 ngày. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm. 57. Chlamydia PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện sự có mặt bộ gen của vi khuẩn Chlamydia trachomatis có trong bệnh phẩm 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý kỹ thuật PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học tối thiểu cấp 2 - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy vortex - Máy chạy PCR - Các loại Micropipette điều chỉnh được: 1000µl, 200µl, 100µl, 10µl - Máy điện di - Máy đọc ảnh gel - Lò vi sóng - Tủ lạnh thường - Tủ âm sâu (20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Giấy xét nghiệm Tờ 1,000 2 Dụng cụ lấy bệnh phẩm Que 2,000 3 Găng không có bột (DNase-RNase free) Đôi 0,500 4 Ống nhựa Ependoff 1.5ml ống 2,000 5 Bút viết kính, bút bi, diêm Cái 0,020 6 Xà phòng Bánh 0,010 7 Khăn lau tay Cái 0,010 8 Bông, cồn Túi 0,010 9 Nước muối sinh lý ml 5,000 10 Bộ KIT chiết tách DNA Đóng gói 50 phản ứng Hộp 0,020 11 Khấu hao sinh phẩm cho chứng và QC kiểm tra lại, standard các loại Test 1,350 12 PBS Buffer Đóng gói 500ml Chai 0,002 13 Absolute Ethanol Đóng gói 1000ml Chai 0,002 14 10mM dNTP mix Đóng gói 100µl ống 0,005 15 Taq DNA Polymerase, Native Đóng gói: 5 units/µl, 500 units(100 µl) ống 0,002 16 Primer đặc hiệu cho vi khuẩn Chlamydia trachomatis Đóng gói 50nM bp 0,100 17 UltraPure DNase/RNase Distilled Water Đóng gói 500ml Chai 0,001 18 Ultrapure Agarose Đóng gói 100g Lọ 0,001 19 Ultrapure TBE Buffer 10X Đóng gói 1000ml Chai 0,001 20 100bp DNA ladder Đóng gói 50ug ống 0,001 21 10X BlueJuice Gel Loading dye Đóng gói 3x1ml ống 0,001 22 Utrapure 10mg/ml Ethidium Bromide Đóng gói 10ml lọ 0,001 23 ống ly tâm 1,7ml Đóng gói 500c/túi túi 0,004 24 ống PCR 0,2 ml, nắp phẳng Đóng gói: 500c/túi, 1000c/hộp hộp 0,001 25 Đầu côn 1000ml có lọc túi 0,001 26 Đầu côn 200ml có lọc túi 0,004 27 Đầu côn 0,2-10µl có lọc túi 0,001 28 Dung dịch khử trùng ml 1,000 29 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 30 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 31 Hộp lưu bệnh phẩm Cái 0,0001 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Mũ Cái 0,020 34 Khẩu trang Cái 0,020 35 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 36 Giấy thấm Cuộn 0,100 37 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Các loại dịch tiết và mô sinh thiết 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA từ bệnh phẩm 2.2. Pha hỗn hợp phản ứng PCR 2.3. Chạy phản ứng PCR 2.4. Điện di sản phẩm PCR 2.5. Đọc kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Phản ứng dương tính nếu có vạch sản phẩm PCR tương ứng với cặp mồi - Phản ứng âm tính nếu không có vạch sản phẩm PCR tương ứng với cặp mồi V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Phản ứng dương tính giả: do tạp nhiễm từ môi trường - Phản ứng âm tính giả: do phản ứng PCR bị ức chế - Để hạn chế các hiện tượng trên phải tuân thủ chặt chẽ quy trình kỹ thuật. 58. Chlamydia Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định DNA đặc trưng của Chlamydia 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý kỹ thuật Real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ly tâm 25000 x g - Tủ lạnh 2 o C -8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học - Micropipettes các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tăm bông vô trùng Kg 0,001 2 Găng không có bột tal (DNase-RNase free) Cái 0,001 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,200 7 Kit tách DNA Test 2,200 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 ống Falcol 50ml Cái 0,010 10 Ependoff 1,7ml Tube 2,200 11 Ependoff 0,2ml Tube 2,200 12 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2,200 13 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 14 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 15 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Water-DEPC Treated ml 1,000 22 Giấy thấm Cuộn 0,100 23 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 25 Bút viết kính Cái 0,020 26 Bút bi Cái 0,010 27 Mũ Cái 0,020 28 Khẩu trang Cái 0,020 29 Găng tay Đôi 0,100 30 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 31 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 32 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 33 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 34 Dung dịch khử trùng ml 10,000 35 Khăn lau tay Cái 0,010 36 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch niệu đạo, dịch âm đạo, nước tiểu, dịch vết loét 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm CHT rPCR Mix (VD) 2.1. Thu nhận và Xử lý mẫu Phải đồng nhất và xử lý mẫu trước khi tách chiết DNA 2.2. Tách chiết DNA: Tách chiết bằng hóa chất phenol/chloroform 2.3. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cầnTrước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dước đáy tube . - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube CHT rPCR Mix. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Bật máy real-time PCR. Bật máy tính và chờ cho máy tính khởi động xong, gọi chương trình real-time PCR lên. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “HEX” và “CY5” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM và màu HEX tuyến tính vượt quá tín hiệu nền (đường biểu diễn dương tính) và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu CY5 dương tính hoặc thẳng và không vượt qua tín hiệu nền (đường biểu diễn âm tính). - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM và màu HEX âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu CY5 dương tính 2. Phân tích mẫu - Mẫu dương tính: Mẫu có đường biểu diễn dương tính rõ ràng tương ứng với màu của từng tác nhân và bắt đầu từ chu kỳ 36 trở về trước. Một mẫu có thể dương tính với 1 trong 2 tác nhân hoặc dương tính đồng thời cả 2 tác nhân. - Mẫu nghi ngờ: Mẫu có đường biểu diễn dương tính và bắt đầu từ sau chu kỳ 36 → đề nghị lấy mẫu lại để thực hiện xét nghiệm hoặc thực hiện lại xét nghiệm sau 1-3 tháng. - Mẫu âm tính: Mẫu có đường biểu diễn âm tính, chứng nội phải dương tính. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sự cố: Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 2. Nguyên nhân: Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 3. Khắc phục: Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. 59. Chlamydia Real-time PCR hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định DNA đặc trưng của Chlamydia tracomatis 2. Nguyên lý Bằng kỹ thuật Real-time PCR trên hệ thống tự động. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy tách chiết tự động, máy khuyếch đại và phát hiện tự động - Hệ thống máy tính - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Pipette nhựa 1-3ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 22 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ vô trùng Cái 1 , 000 2 Bộ lấy mẫu và xử lý bệnh phẩm Cái 1 , 000 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0 , 0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0 , 001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1 , 000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0 , 100 7 Control (chứng dương+chứng âm) Test 0 , 050 8 Control Diluent Test 0 , 050 9 Kít tách DNA Test 1.100 10 Kít tách DNA 2 Test 1 , 100 11 Elution plate Cái 0 , 050 12 Extraction plate Cái 0 , 050 13 Máng đựng hóa chất to 200ml Cái 0 , 050 14 Máng đựng hóa chất nhỏ 50 ml Cái 0 , 100 15 Tip CORE TIPS w. Filter 1ml Cái 10 , 000 16 Giấy thấm Cuộn 0 , 100 17 Giấy xét nghiệm Tờ 3 , 000 18 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0 , 001 19 Bút viết kính Cái 0 , 020 20 Bút bi Cái 0 , 010 21 Mũ Cái 0 , 020 22 Khẩu trang Cái 0 , 020 23 Găng không có bột tal Đôi 0 , 500 24 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0 , 020 25 Quần áo bảo hộ Bộ 0 , 005 26 Dung dịch nước rửa tay ml 8 , 000 27 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1 , 000 28 Dung dịch khử trùng ml 10 , 000 29 Khăn lau tay Cái 0 , 010 30 EQAS (nếu thực hiện)* 0,020 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch cổ tử cung, dịch âm đạo, nước tiểu, dịch niệu đạo 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật: Cobas 4800 CT/NG test - Roche (VD) 2.1. Thu nhận và Xử lý mẫu Bệnh phẩm lấy xong phải cho vào ống xử lý mẫu trong vòng 24 giờ. 2.2. Tách chiết DNA Thực hiện tách chiết DNA tự động. 2.3. Thực hiện phản ứng real-time PCR Khuyếch đại DNA real-time - PCR, đọc kết quả bằng máy tự động IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng âm: Valid (Có giá trị) - Chứng dương: Valid (Có giá trị) * Không nhận các kết quả của chứng không có giá trị khi xuất hiện thông báo lỗi: - Chứng âm: Invalid (Không có giá trị) - Chứng dương: Invalid (Không có giá trị) 2. Phân tích kết quả Khi chọn subtest CT Diễn giải kết quả CT POS Mẫu dương tính với Chlamydia CT NEG Mẫu âm tính với Chlamydia CT invalid Không ra kết quả, cần chạy lại mẫu Failed Bị lỗi, cần xem chi tiết báo cờ để tìm ra nguyên nhân. Sau đó chạy lại mẫu. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Việc lấy mẫu, vận chuyển và bảo quản không đúng tiêu chuẩn có thể dẫn đến kết quả sai, cho dù phản ứng được thực hiện đúng. - Khuyến cáo: Nhịn tiểu ít nhất 2giờ, lấy tia đầu tiên. 60. Clostridium nuôi cấy, định danh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện và định danh vi khuẩn Clostridium bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Hệ thống máy nuôi cấy vi khuẩn kỵ khí 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Dầu soi kính ml 1,000 4 Xylen lau kính ml 1,000 5 Nước muối sinh lý ml 5,000 6 Thuốc nhuộm đỏ fuchsin ml 5,000 7 Thuốc nhuộm tím gentian ml 5,000 8 Cồn tẩy 95 độ ml 10,000 9 Lugol ml 5,000 10 Thuốc nhuộm xanh methylen ml 5,000 11 Môi trường nuôi cấy kỵ khí chai 1,000 12 Môi trường thạch máu thường Đĩa 2,000 13 Môi trường thạch máu kỵ khí Đĩa 2,000 14 Bộ giá đường API Test 1,000 15 Bình khí trộn (tính theo giờ) Giờ 168,000 16 Bơm kim tiêm Cái 1,000 17 Bông Kg 0,001 18 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 19 Đèn cồn Cái 0,0001 20 Panh Cái 0,0001 21 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 22 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 23 Mũ Cái 0,020 24 Khẩu trang Cái 0,020 25 Găng tay Đôi 3,000 26 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 27 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 28 Acid ngâm lam ml 10,000 29 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 30 Bút viết kính Cái 0,020 31 Bút bi Cái 0,010 32 Bật lửa Cái 0,010 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 36 Khăn lau tay Cái 0,030 37 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 38 QC (nếu thực hiện) * 0,1 39 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Bệnh phẩm phân. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. Các bước tiến hành Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nhuộm soi bệnh phẩm, đánh giá sơ bộ 2.2. Nuôi cấy bệnh phẩm vào môi trường phân lập 2.3. Ủ ấm qua đêm 2.4. Nhận định khuẩn lạc 2.5. Nhuộm soi, thử nghiệm các thử nghiệm sinh vật hóa học đơn giản và định danh bằng các bộ sinh vật hóa học chuyên dụng. Tất cả các bước tiến hành và ủ ấm đều được thực hiện bên trong hệ thống máy nuôi cấy vi khuẩn kỵ khí nhằm đẳm bảo điều kiện môi trường nuôi cấy. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Phân lập và định danh được C. difficile . - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được Clostridium . V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Kết quả âm tính không có nghĩa là không có C. difficile trong bệnh phẩm mà là không tìm thấy C. difficile . Tất cả các thao tác kỹ thuật phải diễn ra bên trong hệ thống máy để đảm bảo điều kiện môi trường nuôi cấy kỵ khí. Môi trường kỵ khí sử dụng để nuôi cấy vi khuẩn phải đảm bảo đúng nồng độ. 61. Clostridium difficile miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện độc tố A và B của Clostridium difficile trực tiếp từ bệnh phẩm phân. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELFA (Enzyme-linked Fluorescent Assay). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELFA. - Máy ly tốc độ > 12000 gpm/phút - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette 100 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống tube eppendorf 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 3,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 13 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 14 Nước cất ml 8,000 15 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 16 Đầu côn 200 µl Cái 6,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Bệnh phẩm phân 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm: Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2). 2. Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm VIDAS ® C. difficile Toxin A & B (Biomerieux) (VD) Các bước tiến hành Xét nghiệm định tính 1 Chuẩn bị sinh phẩm 2 Chuẩn bị mẫu phân Chuẩn bị standards và các chứng 3 Nhỏ chứng và bệnh phẩm theo thứ tự hướng dẫn 4 Đưa kít vào máy chạy theo hướng dẫn 5 Quá trình thực hiện hoàn toàn tự động trên máy trong vòng 75 phút 6 Đọc kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện Các giá trị của chứng phải nằm trong khoảng giới hạn chấp nhận. 2. Nhận định, trả lời kết quả Giá trị của mẫu = RFV mẫu RFV = Relative Fluorescence Value REV standard Kết quả Giá trị mẫu Kết quả < 0.13 Âm tính ≥ 0.13 đến < 0.37 Không rõ ràng ≥ 0.37 Dương tính Nếu kết quả không rõ ràng, làm lại xét nghiệm từ mẫu phân ban đầu hoặc lấy mẫu phân mới. Nếu kết quả vẫn không rõ ràng thì nên xét nghiệm bằng phương pháp khác. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Mẫu phân của trẻ dưới 2 tuổi: VIDAS test có thể bị ảnh hưởng bởi Meconium nên không thực hiện trên mẫu phân của trẻ dưới 2 tuổi. - Phân chứa quá nhiều lượng chất béo: Không thực hiện trên mẫu phân chứa quá nhiều lượng chất béo. - Trộn mẫu phân không đều: Lấy lại bệnh phẩm và xét nghiệm lại. - Kết quả xét nghiệm dương tính dùng để chẩn đoán viêm đại tràng hoặc tiêu chảy do C. Difficile: Không dựa vào một mình kết quả xét nghiệm mà phải phối hợp với dấu hiệu lâm sàng và tiền sử bệnh khi chẩn đoán bệnh có liên quan đến C. difficile . 62. Clostridium difficile PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen mã hóa cho 2 loại độc chất A và B của vi khuẩn Clostridium difficile từ mẫu phân. 2. Nguyên lý Bằng kỹ thuật PCR sử dụng bộ kit C. difficile A/B (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ly tâm 25000 x g - Tủ lạnh 2 o C -8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học - Micropipettes các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 C. difficile A/B kit (VD) Test 1,000 2 Nước cất ml 0,500 3 Khay đựng bệnh phẫm Cái 0,100 4 Tube ly tâm 1.5 ml Tube 2,000 5 PRC tube thể tích 200 m l Tube 1,000 6 Đầu côn có lọc1000 µl cái 6,000 7 Đầu côn có lọc 200 µl cái 12,000 8 Đầu côn có lọc 10 µl cái 6,000 9 Micropipette 2-20 µl cái 0,010 10 Micropipette 10-100 µl cái 0,010 11 Micropipette 100-1000 µl cái 0,010 12 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 13 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 20,000 14 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 15 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 16 Khăn lau tay Cái 0,030 17 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 18 Bông kg 0,010 19 Giấy y tế Tờ 2,000 20 Giá đỡ PCR tube Cái 0,001 21 Kẹp nhựa, marker Cái 0,001 22 Tube Eppendorf Cái 2,000 23 Tube đặt phản ứng Cái 2,000 24 Khẩu trang Cái 1,000 25 Găng tay không bột tal Đôi 2,000 26 Quần áo bảo hộ Cái 1,000 27 Mũ Cái 1,000 28 QC (nếu thực hiện) * 0,100 29 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm - Thu thập các mẫu phân vào các ống chứa kín, không cần chất bảo quản . - Mẫu phải được bảo quản ở 2-8 o C và làm xét nghiệm ngay lập tức hoặc giới hạn trong 24 giờ. Trong trường hợp khác, mẫu phải được đông lạnh ngay lập tức và được trữ lên tới 10 ngày ở nhiệt độ -20 o C hoặc lạnh hơn. Sự rã đông không được ảnh hưởng đến kết quả. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị mẫu 2.2. Tách chiết DNA 2.3. Cài đặt máy luân nhiệt 2.4. Chuẩn bị cho PCR mix 2.5. Chạy phản ứng PCR IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ FAM HEX Kết quả Ct > 0 Không liên quan (Ct >0) Dương tính Ct = 0 Ct > 0 Âm tính Ct = 0 Ct = 0 Bị ức chế Kết quả chỉ có giá trị nếu: - Mẫu blank phải dương tính ở kênh HEX , nhưng âm tính ở kênh FAM - Chứng dương phải dương tính ở kênh FAM Nếu 2 điều kiện gặp nhau, kết quả có giá trị và có khả năng phân tích kết quả. Ngoài ra các kết quả khác đều không có giá trị V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Vấn đề 1 : Không tín hiệu - Sai kênh được chọn - Hút sai dẫn tới bỏ quên 1 số thuốc thử hoặc mẫu - Tác động ức chế của mẫu: DNA không đủ lượng hoặc không đủ độ tinh sạch - Kiểm tra bộ kit được bảo quản đúng - Kiểm tra hoạt động của máy luân nhiệt Vấn đề 2 : Mật độ huỳnh quang quá thấp - Hư thuốc nhuộm và/hoặc primers trong thuốc thử do điều kiện bảo quản không phù hợp - Lượng mẫu và.hoặc độ tinh sạch thấp của DNA Vấn đề 3 : Mật độ huỳnh quang thay đổi - Master mix không được phối trộn tốt - Bọt khí có trong ống PCR 63. Leptospira test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện sự có mặt của Leptospira IgM trong mẫu huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Sử dụng kháng nguyên có nguồn gốc từ Leptospira để phát hiện mặt của Leptospira IgM trong mẫu huyết thanh II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Micropipet - Đồng hồ bấm giây - Máy ly tâm thường 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Ống lấy bệnh phẩm ống 1,000 2 Bơm tiêm cái 1,000 3 Bông Kg 0,001 4 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Hóa chất chính test 1,000 9 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng test 0,300 10 Đầu côn vàng Cái 2,000 11 Acid ngâm rửa ml 10,000 12 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 13 Mũ Cái 0,020 14 Khẩu trang Cái 0,020 15 Găng tay Đôi 2,000 16 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 17 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 18 Bút viết kính Cái 0,020 19 Bút bi Cái 0,010 20 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 21 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Khăn lau tay Cái 0,010 24 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm: Mẫu huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm: Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm SD Bioline Leptospira IgG/IgM (Hàn Quốc) 2.1. Ly tâm ống bệnh phẩm 2.2. Bóc vỏ thanh xét nghiệm, ghi mã bệnh phẩm tương ứng 2.3. Nhỏ huyết thanh hoặc huyết tương vào vùng nhỏ bệnh phẩm 2.4. Nhỏ dung dịch pha loãng vào vùng nhỏ pha loãng theo hướng dẫn 2.5. Đọc kết quả sau 15 - 20 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Kết quả được chấp nhận khi xuất hiện màu rõ ràng, sắc nét ở vạch chứng C + Dương tính khi xuất hiện màu ở vạch C và vạch T. + Âm tính khi xuất hiện màu ở vạch chứng C và không xuất hiện màu ở các vạch còn lại. - Không có giá trị: vạch chứng C không xuất hiện sau 15-10 phút thì cần kiểmtra lại hóa chất, các bước thực hiện, làm lại test khác. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Đọc kết quả trước 15-20 phút hoặc sau 30 phút có thể làm sai lệch kết quả. - Cho quá ít bệnh phẩm, hay quá nhiều dung dịch pha loãng có thể làm ảnh hưởng đến nhận định kết quả. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 64. Mycoplasma pneumoniae Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định DNA đặc trưng của Mycoplasma pneumoniae. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý kỹ thuật Real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học - Micropipettes các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ vô trùng Cái 1,000 2 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 3 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 6 Kit tách DNA Test 3,000 7 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 8 Ống Falcon 50ml Cái 1,000 9 Ependoff 1,7ml Tube 6,000 10 Ependoff 0,2ml Tube 3,000 11 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 3,000 12 Đầu côn 30 µl Cái 3,000 13 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 3,000 14 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 7,000 15 Giấy thấm Cuộn 0,100 16 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 17 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 18 Bút viết kính Cái 0,020 19 Bút bi Cái 0,010 20 Mũ Cái 0,020 21 Khẩu trang Cái 0,020 22 Găng không có bột tal Đôi 0,100 23 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 24 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 25 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 26 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 27 Dung dịch khử trùng ml 10,000 28 Khăn lau tay Cái 0,010 29 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản, dịch tỵ hầu. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Mycoplasma pneumonia PCR Kit - Gene Proof (VD) 2.1. Thu nhận và Xử lý mẫu Phải đồng nhất và xử lý mẫu trước khi tách chiết DNA 2.2. Tách chiết DNA 2.3. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Lấy đủ số tube 0,2 ml cần dùng. - Thực hiện bước này với mastermix và các tube phản ứng được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Phân phối MasterMix vào mỗi tube. - Cho chứng [+], chứng [-] hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube MasterMix. - Ly tâm nhẹ cho dịch nằm hết dưới đáy tube. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real-time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “JOE” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM dương tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu JOE dương tính hoặc âm tính. - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM và màu âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu JOE dương tính 2. Phân tích mẫu - Mẫu dương tính: Mẫu có đường biểu diễn dương tính rõ ràng tương ứng với màu của từng tác nhân và bắt đầu từ chu kỳ 36 trở về trước. - Mẫu nghi ngờ: Mẫu có đường biểu diễn dương tính và bắt đầu từ sau chu kỳ 36 → đề nghị lấy mẫu lại để thực hiện xét nghiệm hoặc thực hiện lại xét nghiệm sau 1-3 tháng. - Mẫu âm tính: Mẫu có đường biểu diễn âm tính, chứng nội phải dương tính. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân: Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 65. Mycoplasma hominis nuôi cấy, định danh và kháng thuốc I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện và định danh M. hominis bằng phương pháp nuôi cấy. Xác định mức độ nhạy cảm với kháng sinh của M. hominis . 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa. Mức độ nhạy cảm với kháng sinh của M. hominis được xác định bằng phương pháp cấy trong canh thang đã có sẵn lượng kháng sinh nhất định. Đánh giá mức độ nhạy cảm với kháng sinh tùy theo khả năng mọc của vi khuẩn trong môi trường có chứa kháng sinh. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ ấm CO2 - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Bàn phụ khoa - Đèn phụ khoa - Kính hiển vi quang học 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Que lấy bệnh phẩm hoặc tăm bông vô trùng Cái 2,000 2 Mỏ vịt (to, vừa và nhỏ) Cái 1,000 3 Môi trường A7 Đĩa 1,000 4 Môi trường DUO KIT Bộ 1,000 5 Bông Kg 0,001 6 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 7 Đèn cồn Cái 0,0001 8 Panh Cái 0,0001 9 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 11 Mũ Cái 0,020 12 Khẩu trang Cái 0,020 13 Găng tay Đôi 3,000 14 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 15 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 16 Hộp đựng dung dịch khử khuẩn ngâm mỏ vịt ml 10,000 17 Bút viết kính Cái 0,020 18 Bút bi Cái 0,010 19 Bật lửa Cái 0,010 20 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 21 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Khăn lau tay Cái 0,030 24 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 25 QC (nếu thực hiện) * 0,1 26 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch, mủ: dịch cổ tử cung, niệu đạo… 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Ngâm tăm bông bệnh phẩm trong dung dịch trộn bệnh phẩm. 2.2. Nhỏ 200 m l dung dịch pha loãng vào các giếng U, D, H. 2.3. Nhỏ 100 m l dung dịch trộn bệnh phẩm vào các giếng U, X, H, D. 2.4. Trộn đều trong giếng D, hút 25 m l sang các giếng U và H. 2.5. Dán khay thử và để vào tủ ấm với nhiệt độ 37 o C. IV . NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 4.1. Kết quả định danh Quan sát Kết quả Có sự đổi màu ở giếng H (hồng tím) Nuôi cấy dương tính Không có sự đổi màu Âm tính 4.2. Kết quả kháng sinh đồ Quan sát Kết quả Có sự đổi màu ở cả 2 giếng chứa cùng một loại kháng sinh R Có sự đổi màu ở cả 1 trong 2 giếng chứa cùng một loại kháng sinh I Không có sự đổi màu ở cả 2 giếng chứa cùng một loại kháng sinh S V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Nồng độ tủ ấm CO 2 không đủ tiêu chuẩn. - Nhỏ dung dịch không chính xác. 66. Ricketsia Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM, IgG và IgA kháng Ricketsia orientia tsusugamushi. 2. Nguyên lý Bằng kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 4 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Pipet đơn kênh thể tích từ 10µl đến 1000µl. - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra chất lượng Test 3,000 11 Nước cất ml 8,000 12 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 13 Đầu côn 200 µl Cái 5,000 14 Giấy thấm Cuộn 0,100 15 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 16 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 17 Bút viết kính Cái 0,020 18 Bút bi Cái 0,010 19 Mũ Cái 0,020 20 Khẩu trang Cái 0,020 21 Găng tay Đôi 0,100 22 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 23 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 26 Dung dịch khử trùng ml 10,000 27 Khăn lau tay Cái 0,010 28 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2). 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm Ricketsia Ab (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Ricketsia Ab 1 Để số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 3 Chuẩn bị dung dịch rửa. 4 Pha loãng chứng và mẫu bệnh phẩm. 5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 6 Rửa các giếng 1 lần bằng dung dịch rửa đã pha loãng. 7 Cho chứng và bệnh phẩm vào các giếng của phiến nhựa theo hướng dẫn của qui trình. 8 Đậy tấm và ủ. 9 Rửa phiến nhựa. 10 Chuẩn bị chất cộng hợp 11 Đậy tấm và ủ 12 Rửa phiến nhựa 13 Nhỏ dung dịch hiện màu vào mỗi giếng 14 Ủ phiến nhựa , không đậy tấm và tránh ánh sang 15 Nhỏ dung dịch dừng phản ứng 16 Đọc độ hấp thụ ở bước sóng 450 và 620 nm trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng Theo hướng dẫn của nhà sản xuất 2. Tính giá trị ngưỡng Cut-off (CO) 3. Diễn giải kết quả - Theo hướng dẫn của nhà sản xuất - Nếu kết quả nghi ngờ → làm lại xét nghiệm theo hướng dẫn của nhà sản xuất V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm. 67. Salmonella Widal I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể O và H kháng Salmonella trong huyết thanh 2. Nguyên lý Phản ứng ngưng kết. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm thường . - Ống nghiệm 12 mm. - Micropipette các loại: 100 µl, 500 µl, 1000 µl. - Giá cắm ống nghiệm. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 1 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Tube thủy tinh làm xét nghiệm Cái 14,000 5 Sinh phẩm chẩn đoán ml 10,800 6 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại ml 0,100 7 NaCl 0.9 % ml 2,000 8 Đầu côn 1000 µl Cái 8,000 9 Đầu côn 200 µl Cái 3,000 10 Giấy thấm Cuộn 0,100 11 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 12 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 13 Bút viết kính Cái 0,020 14 Bút bi Cái 0,010 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 0,100 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 20 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 21 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 22 Dung dịch khử trùng ml 10,000 23 Khăn lau tay Cái 0,010 24 QC (nếu thực hiện) * 0,100 25 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2). 2. Tiến hành kỹ thuật Sinh phẩm chẩn đoán thương hàn của hãng Bio-Rad gồm 6 loại kháng nguyên TO, TH, AO, AH, BO, BH là các kháng nguyên thân và kháng nguyên lông của S. typhi, S. paratyphi A, S. paratyphi B (VD). TT Các bước thực hiện 1. Để sinh phẩm ở nhiệt độ phòng 15-20 phút trước khi làm xét nghiệm 2. Kiểm tra tên, tuổi giữa bệnh phẩm và giấy xét nghiệm Ghi tên và đánh dấu từng ống xét nghiệm 3. Pha loãng huyết thanh (HT) người bệnh: + Pha loãng huyết thanh 1/10: 0,2ml huyết thanh + 1,8 ml NaCl 0,9% + Pha loãng huyết thanh 1/20: 0,1ml huyết thanh + 1,9 ml NaCl 0,9% 4. Cho vào các ống xét nghiệm theo sơ đồ Ống 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 nghiệm HT pha loãng 1/20 0,1 ml 0,1 ml 0,1 ml 0,1 ml 0,1 ml 0,1 ml HT pha loãng 1/100 0,1 ml 0,1 l 0,1 m 0,1 ml 0,1 ml 0,1 ml Khán nguyên 0,9 ml TO 0,9 ml TO 0,9 ml TH 0,9 ml TH 0,9 ml AO 0,9 ml AO 0,9 ml AH 0,9 ml AH 0,9 ml BO 0,9 ml BO 0,9 ml BH 0,9 ml BH Độ pha loãng cuối cùng 1/10 0 1/2 00 1/1 00 1/2 00 1/1 00 1/2 00 1/10 0 1/20 0 1/10 0 1/20 0 1 1 00 1/2 0 5. Ly tâm 3000 vòng trong 5 phút 6. Đọc kết quả bằng mắt thường hoặc kính lúp trên nền màu đen IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Gõ nhẹ vào đáy của ống nghiệm và quan sát: - Phản ứng âm tính : nếu hỗn hợp phản ứng đồng nhất. - Phản ứng dương tính : các hạt ngưng kết có thể quan sát được bằng mắt thường. + Kháng thể O: ngưng kết hạt nhỏ, bền vững, lắc khó tan. + Kháng thể H: ngưng kết như bông, hạt to, khi lắc dễ tan. + Hiệu giá kháng thể được tính ở ống huyết thanh nào có độ pha loãng lớn nhất vẫn còn hiện tượng ngưng kết xảy ra. Ví dụ: nếu hiện tượng ngưng kết với TO và TH xảy ra ở độ pha loãng 1:200, trong khi những ống nghiệm còn lại vẫn âm tính thì phải làm lại phản ứng bằng cách pha loãng huyế thanh ở độ pha loãng là 1:40, 1:80, 1:160. Mục đích để xác định lại hiệu giá kháng thể đối với TO, TH và hiệu giá cuối cùng đối với mẫu huyết thanh đã được pha loãng sẽ là 1:400, 1:800 và 1: 1600. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Âm tính giả: có thể do lấy máu quá sớm. - Dương tính giả: gặp ở người bệnh nhiễm Ricketsia, một số trường hợp viêm gan mãn tính, nhiễm vi khuẩn gram (-). - Phản ứng Widal chỉ có giá trị định hướng cho chẩn đoán. - Có thể xảy ra hiện tượng ngưng kết vùng do đó dễ bỏ sót. - Sai sót do người làm kỹ thuật. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 68. Streptococcus pyogenes ASO I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể Anti Streptolysin O (ASO). 2. Nguyên lý Dựa trên phản ứng ngưng kết thụ động (gián tiếp). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm thường. - Đồng hồ bấm giây. - Micropipette - Que trộn dùng một lần có sẵn trong hộp sinh phẩm - Ống nghiệm vô trùng. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 5 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra lại Test 0,400 11 Đầu côn 200 µl Cái 2,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 26 EQAS (nếu thực hiện)* 0,005 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 2). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Rapet ASO (VD). Các bước thực hiện Kỹ thuật 1 Đưa sinh phẩm ra ngoài nhiệt độ phòng Đánh số thứ tự các bệnh phẩm và số thứ tự trên tấm kính 2 Lắc nhẹ nhàng lọ chứa hạt latex, không được lắc quá mạnh 3 Dùng pipet nhỏ 1 giọt huyết thanh của người bệnh vào ô tương ứng đã đánh số trên phiến kính. Nhỏ chứng dương và chứng âm 4 Lắc nhẹ nhàng lọ có chứa hạt latex và nhỏ một giọt vào cạnh giọt huyết thanh của người bệnh 5 Trộn đều 2 loại với nhau bằng que trộn phủ đều bề mặt của mỗi ô. 6 Lắc đều cả phiến kính bằng tay hoặc dùng máy lắc 80-100 vòng trong 2 phút 7 Đọc kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Ô chứng dương: có hiện tượng ngưng kết hạt latex - Ô chứng âm: không có hiện tượng ngưng kết, hỗn dịch nhìn thấy mịn, đồng nhất - Ô không có hiện tượng ngưng kết, hỗn dịch nhìn thấy mịn, đồng nhất: Âm tính - Ô có hiện tượng ngưng kết, hỗn dịch nhìn thấy thô, có hạt ngưng kết rõ trên nền đen: Ngưng kết hạt latex với nồng độ Anti Streptolysin O ≥ 200 IU/ml. Cần làm tiếp kỹ thuật bán định lượng nồng độ Anti Streptolysin O trong huyết thanh như sau: + Pha loãng huyết thanh của người bệnh và tiếp tục làm phản ứng như ở phần trên: Pha loãng huyết thanh ASO (IU/ml) (± 20%) 1 huyết thanh (HT) + 1 dung dịch đệm (DD) (1:2) 400 IU/ml 1 HT + 2 DD (1:3) 600 IU/ml 1 HT + 3DD (1:4) 800 IU/ml 1HT + 3DD (1:4) 1000 IU/ml + Ở độ loãng huyết thanh lớn nhất mà còn xảy ra hiện tượng ngưng kết thì đọc nồng độ ASO tương ứng ở đó. Ví dụ: ngưng kết xảy ra ở độ loãng huyết thanh lớn nhất là 1:4 thì nồng độ ASO là 800 IU/ml. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Nếu lắc quá thời gian (>2 phút) có thể xảy ra dương tính giả. - Khi nồng độ ASO> 2000 IU/ml có thể ức chế sự ngưng kết. Trên lâm sàng mà có triệu chứng rõ thì cần pha loãng huyết thanh để làm phản ứng. 2. Xử trí: Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 69. Treponema pallidum soi tươi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện sự có mặt của Treponema pallidum tại tổn thương vết chancre hoặc ở nốt hồng ban. 2. Nguyên lý Dựa trên hình ảnh sóng hình sin và tính chất di động đặc trưng của T. pallidum bằng kính hiển vi nền đen. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị Kính hiển vi nền đen Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lam kính Cái 2,000 2 Lamen Cái 1,000 3 Kim chủng Cái 1,000 4 Bông Kg 0,001 5 Nước muối sinh lý NaCL 9 ‰ ml 2,000 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Mũ Cái 0,020 8 Khẩu trang Cái 0,020 9 Găng tay Đôi 3,000 10 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 11 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 12 Bút viết kính Cái 0,020 13 Bút bi Cái 0,010 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 16 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 17 Khăn lau tay Cái 0,030 18 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 19 Bơm kim tiêm Cái 1,000 20 QC (nếu thực hiện) * 0,1 21 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Dịch tiết ở vết loét, sẩn, dịch chọc hạch… 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Tổn thương là vết trợt, vết loét: Rửa tổn thương bằng nước muối đẳng trương 0,9%, kẹp chặt thương tổn vào giữa ngón trỏ và ngón cái của bàn tay trái, dùng tăm bông sạch xát lên rìa thương tổn vài ba lần để lấy một ít dịch tiết thoát ra. Dàn lên một lam kính đã nhỏ sẵn một giọt nước muối sinh lý 0,9%. - Tổn thương là sẩn, đào ban: Lau sạch tổn thương như trên. Dùng ngòi chủng cào nhẹ lên tổn thương lấy ít dịch (tránh làm chảy máu). - Tổn thương là hạch: Cố định hạch bằng hai ngón tay, dùng bơm tiêm vô trùng bơm vào hạch một ít nước muối sinh lý 9‰, day nhẹ hạch rồi hút ra một ít dịch. 2. Tiến hành kỹ thuật - Chuẩn bị tiêu bản soi dưới kính hiển vi nền đen: Dàn bệnh phẩm lấy được vào giọt nước muối sinh lý 0,9% đã nhỏ sẵn trên lam kính, đậy lamen lên. - Soi ngay dưới kính hiển vi nền đen. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Thường đọc dưới vật kính x40. - Xoắn khuẩn giang mai hình lò xo, vòng xoắn đều và mau, chiều dài khoảng 6-14 micromet, chiều ngang mảnh khoảng 0,15 micromet, trắng sáng trên nền đen, vừa tự dao động quanh trục vừa di chuyển . V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Các tổn thương đã bôi chất sát khuẩn, uống thuốc kháng sinh hoặc tiêm thuốc kháng sinh đều khó tìm thấy xoắn khuẩn. - Lấy bệnh phẩm lẫn nhiều máu, mủ thì khó nhận định. - Kết quả khi đọc có thể nhầm với xoắn khuẩn sốt hồi qui, xoắn khuẩn gây bệnh ghẻ cóc…nên cần cán bộ có kinh nghiệm. 70. Treponema pallidum nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện sự có mặt của Treponema pallidum tại tổn thương vết chancre hoặc ở nốt hồng ban. 2. Nguyên lý Dựa trên hình ảnh xoắn khuẩn sóng hình sin bắt màu nâu đặc trưng khi nhuộm bằng phương pháp Fontana-Tribondeau. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị Kính hiển vi quang học Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lam kính Cái 2,000 2 Kim chủng Cái 1,000 3 Dầu soi kính ml 1,000 4 Xylen lau kính ml 1,000 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Mũ Cái 0,020 7 Khẩu trang Cái 0,020 8 Găng tay Đôi 3,000 9 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 10 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 11 Bút viết kính Cái 0,020 12 Bút bi Cái 0,010 13 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 14 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 15 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 16 Khăn lau tay Cái 0,030 17 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 18 Dung dịch cố định (Ruge) ml 1,000 19 Cồn 90 0 ml 1,000 20 Dung dịch gắn màu Tanin ml 1,000 21 Dung dịch Nitorat bạc AgNO 3 5% ml 1,000 22 Dung dịch NH 4 OH ml 1,000 23 QC (nếu thực hiện) * 0,1 24 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Các tổn thương giang mai như chancre, chợt, sẩn, mảng niêm mạc, hạch .. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Tổn thương là vết trợt, vết loét: Rửa tổn thương bằng nước muối đẳng trương 9%o, kẹp chặt thương tổn vào giữa ngón trỏ và ngón cái của bàn tay trái, dùng tăm bông sạch xát lên rìa thương tổn vài ba lần để lấy một ít dịch tiết thoát ra. Dàn lên một lam kính để khô tự nhiên. - Tổn thương là sẩn, đào ban: Lau sạch tổn thương như trên, dùng ngòi chủng cào nhẹ lên tổn thương lấy ít dịch (tránh làm chảy máu), dàn lên một lam kính để khô tự nhiên. - Tổn thương là hạch: Cố định hạch bằng hai ngón tay, dùng bơm tiêm vô trùng bơm vào hạch một ít nước muối sinh lý 9%o, day nhẹ hạch hút ra một ít dịch rồi dàn mỏng lên lam kính để khô tự nhiên. 2. Tiến hành kỹ thuật - Phủ dung dịch cố định Ruge trong khoảng 30-60 giây, đổ đi. - Cố định bệnh phẩm bằng cồn 90 độ (để nghiêng, nhỏ từng giọt cồn, để cồn bay). - Phủ dung dịch gắn màu Tanin lên lam kính, hơ trên ngọn lửa đèn cồn tới khi bốc hơi, để nguội rồi đổ đi và rửa nước. - Thấm bạc: nhỏ một giọt dung dịch Nitrat bạc 5% -> tráng đều trên bệnh phẩm -> đổ đi, nhỏ dung dịch NH4OH lên trên cho tới khi trong thì thôi -> hơ trên ngọn lửa đèn cồn đến khi bốc hơi -> để nguội rồi rửa nước. Để tiêu bản khô tự nhiên. Soi trên kính hiển vi quang học - vật kính dầu. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Soi ở vật kính dầu - Hình ảnh xoắn khuẩn giống sóng hình sin đều, mảnh, bắt màu nâu xám trên nền vàng nhạt. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Dàn bệnh phẩm lên lam kính không được dày quá. - Không hơ lam kính trên ngọn lửa đèn cồn quá lâu gây biến dạng xoắn khuẩn. 71. Treponema pallidum RPR định tính và định lượng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể kháng kháng nguyên Cardiolipin trong huyết tương (huyết thanh) của người bệnh bị giang mai. 2. Nguyên lý Kháng nguyên Cardiolipin gắn trên hạt than khi cho tiếp xúc với huyết tương (huyết thanh) người bệnh bị giang mai sẽ cho phản ứng dương tính biểu hiện bằng hiện tượng lên bông. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm thường. - Máy lắc tròn. - Tủ lạnh 4 o C - 8 o C - Micropipette 50µl - 100 µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 1 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm RPR Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm RPR cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 6,000 11 Đầu côn 200 µl Cái 6,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm RPR quicktest - Stanbio (VD) 2.1 Phản ứng RPR định tính Các bước Nội dung thực hiện 1 Để sinh phẩm ở nhiệt độ phòng trước khi tiên hành phản ứng 2 Nhỏ mẫu (Huyết thanh) vào một vòng tròn trên bìa phản ứng, để giọt rơi tự do. Chứng dương, chứng âm tương ứng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 3 Dàn đều mẫu trong giới hạn vòng tròn 4 Lắc nhẹ lọ kháng nguyên Nhỏ 1 giọt kháng nguyên vào vòng tròn đã có mẫu 5 Không khuấy trộn. Để tấm phản ứng lên máy lắc và lắc ở tốc độ 100 vòng/phút trong 8 phút theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 6 Đọc kết quả trực tiếp ở nơi có đủ ánh sáng 2.2. Phản ứng RPR định lượng: Thực hiện phản ứng bằng huyết thanh được pha loãng dần tới độ pha loãng lớn nhất còn cho kết quả dương tính. Pha loãng huyết thanh tiến hành với lượng gấp đôi: 1/2, 1/4, 1/8, 1/16... Các bước Nội dung thực hiện 1 Để sinh phẩm ở nhiệt độ phòng trước khi làm phản ứng. 2 Nhỏ 50 µl NaCL 9‰ vào vòng tròn trên bìa phản ứng từ số 2-5 3 Nhỏ 50 µl mẫu vào vòng tròn 1và 2 4 Pha loãng bậc hai từ vòng tròn 2 5 Dàn đều mẫu trong giới hạn vòng tròn. 6 Nhỏ kháng nguyên vào vòng tròn đã có mẫu 7 Để tấm phản ứng lên máy lắc và lắc ở tốc độ 100 vòng/phút trong 8 phút 8 Đọc kết quả trực tiếp ở nói có đủ ánh sáng IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Phản ứng dương tính : Có các hạt kết cụm màu đen (hiện tượng lên bông) trên khắp mặt hoặc trung tâm vòng tròn của bìa phản ứng. Phản ứng dương tính yếu : Có ít các hạt kết cụm màu đen bao quanh rìa vòng tròn bìa phản ứng. Kết quả âm tính : đám than hoạt tập trung ở giữa vòng tròn, màu xám đồng nhất. Nhận định kết quả RPR định lượng Hiệu giá Vòng tròn 1 1:1 Vòng tròn 2 1:2 Vòng tròn 3 1:4 Vòng tròn 4 1:8 Vòng tròn 5 1:16 1:2 (+) (+) (-) (-) (-) 1:4 (+) (+) (+) (-) (-) 1:8 (+) (+) (+) (+) (-) 1:16 (+) (+) (+) (+) (+) V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Phản ứng có thể dương tính giả trong một số bệnh: Lupus ban đỏ, bệnh sốt rét, bệnh phong, bệnh tăng tế bào đơn nhân nhiễm trùng, phụ nữ có thai... những trường hợp này cần làm thêm phản ứng TPHA để xác định chẩn đoán. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 72. Treponema pallidum TPHA định tính và định lượng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể kháng xoắn khuẩn giang mai trong huyết tương (huyết thanh) của người bệnh bị giang mai. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của phản ứng ngưng kết. Tế bào (hồng cầu) đã được gắn kháng nguyên xoắn khuẩn giang mai, khi cho tiếp xúc huyết thanh (huyết tương) của người bệnh giang mai sẽ bị ngưng kết. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Máy lắc tròn tốc độ 100 vòng/ phút (nếu có). - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 4 o C - 8 o C - Micropipette các loại: 5 µl - 10 µl, 25 µl, 75 µl, 200 µl. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 1 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm TPHA Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm TPHA cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 6,000 11 Đầu côn 200 µl Cái 6,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm TPHA new M của BIO-Rad (VD) 2.1. Phản ứng TPHA định tính Các bước Nội dung thực hiện 1. Để sinh phẩm ở nhiệt độ phòng Pha loãng huyết thanh 1/20 2. Huyết thanh pha loãng 1/20 ở giếng số một nhỏ vào giếng thứ 2 và thứ 3 3. Nhỏ control cell (dung dịch tế bào không gắn kháng nguyên) vào giếng 2 (độ pha loãng của huyết thanh là 1/80) theo hướng dẫn. 4. Nhỏ test cell (dung dịch tế bào gắn kháng nguyên) vào giếng 3 (độ pha loãng của huyết thanh là 1/80) theo hướng dẫn. 5. Lắc nhẹ phiến nhựa hoặc để máy rung ở tốc độ… trong 5 phút 6. Đậy khay nhựa và để nhiệt độ phòng từ 45-60 phút 7. Nhận định kết quả sau 45 - 60 phút 2.2. Phản ứng TPHA định lượng Huyết thanh người bệnh được pha loãng theo tỷ lệ 1/20, 1/40, 1/80, 1/160... Các bước Nội dung thực hiện 1. Pha loãng huyết thanh 1/20 2. Nhỏ huyết thanh pha loãng 1/20 nhỏ vào giếng 2 và 3 theo hướng dẫn. 3. Nhỏ dung dịch pha loãng huyết thanh vào mỗi giếng từ thứ 4 trở đi theo hướng dẫn. 4. Nhỏ huyết thanh pha loãng 1/20 nhỏ vào giếng thứ 4 trộn đều, chuyển tiếp huyết thanh pha loãng sang giếng sau, tiếp tục như vậy tới độ pha loãng cần thiết theo hướng dẫn. 5. Nhỏ dung dịch control cell vào giếng 2 theo hướng dẫn. 6. Nhỏ test cell vào các giếng tiếp theo, theo hướng dẫn. 7. Lắc nhẹ, để ở nhiệt độ phòng 8. Nhận định kết quả sau 45 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện phản ứng - Giếng hai chứa mẫu bệnh phẩm với dung dịch tế bào không gắn kháng nguyên (control cell) phải âm tính: tế bào lắng xuống đáy giếng thành một nút nhỏ (nồng độ pha loãng 1:80). - Mẫu xét nghiệm chứng dương phải dương tính. - Mẫu xét nghiệm chứng âm phải âm tính 2. Đọc kết quả Đặt nhẹ nhàng phiến nhựa lên mặt phẳng, đọc với nguồn ánh sáng trực tiếp. So sánh hình thái ngưng kết của các mẫu thử với mẫu chứng âm tính và chứng dương tính, nhận định kết quả theo bảng sau: Kêt quả Test cell Control cell Dương tính mạnh Tế bào ngưng kết dàn mỏng toàn bộ đáy giếng Tế bào lắng tạo thành nút nhỏ ở đáy giếng Dương tính yếu Tế bào ngưng kết dàn mỏng 1/3 đáy giếng Tế bào lắng tạo thành nút nhỏ ở đáy giếng Âm tính Tế bào lắng xuống tạo thành một nút nhỏ ở đáy giếng Tế bào lắng tạo thành nút nhỏ ở đáy giếng Không xác định* Tế bào lắng xuống giống hình một cái nhẫn có viền đều xung quanh Tế bào lắng tạo thành nút nhỏ ở đáy giếng Phản ứng không đặc hiệu Phản ứng dương tính Phản ứng dương tính * Nếu một mẫu ngưng kết với cả giếng có tế bào không gắn kháng nguyên (control cell) và giếng có tế bào gắn kháng nguyên (test cell) cần phải làm lại mẫu với thao tác hấp phụ: + Nhỏ 100µl mẫu bệnh phẩm vào ống nghiệm. + Nhỏ tiếp 400µl control cell. + Đồng nhất phản ứng bằng cách trộn đều và ủ ở nhiệt độ phòng 1 giờ. + Ly tâm ở 1000 vòng x15 phút. + Dùng pipet hút lấy nước nổi ở bề mặt (độ pha loãng mẫu là 1:5) để làm phản ứng. Cần phải tính toán lại khi pha loãng mẫu. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Thực hiện đúng các bước kỹ thuật theo hướng dẫn của nhà sản xuất. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 73. Ureaplasma urealyticum nuôi cấy, định danh và kháng thuốc I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện và định danh U. urealyticum bằng phương pháp nuôi cấy. Xác định mức độ nhạy cảm với kháng sinh của U. urealyticum . 2. Nguyên lý Vi khuẩn được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa. Mức độ nhạy cảm với kháng sinh của U. urealyticum được xác định bằng phương pháp cấy trong canh thang đã có sẵn lượng kháng sinh nhất định. Đánh giá mức độ nhạy cảm với kháng sinh tùy theo khả năng mọc của vi khuẩn trong môi trường có chứa kháng sinh. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ ấm CO 2 - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Bàn phụ khoa - Đèn phụ khoa - Kính hiển vi quang học 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Que lấy bệnh phẩm hoặc tăm bông vô trùng Cái 2,000 2 Mỏ vịt (to, vừa và nhỏ) Cái 1,000 3 Môi trường A7 Đĩa 1,000 4 Môi trường DUO KIT Bộ 1,000 5 Bông Kg 0,001 6 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 7 Đèn cồn Cái 0,0001 8 Panh Cái 0,0001 9 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 11 Mũ Cái 0,020 12 Khẩu trang Cái 0,020 13 Găng tay Đôi 3,000 14 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 15 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 16 Hộp đựng dung dịch khử khuẩn ngâm mỏ vịt ml 10,000 17 Bút viết kính Cái 0,020 18 Bút bi Cái 0,010 19 Bật lửa Cái 0,010 20 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 21 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Khăn lau tay Cái 0,030 24 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 25 QC (nếu thực hiện) * 0,1 26 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch, mủ: dịch cổ tử cung, niệu đạo… 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 1 và Phụ lục 6) 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Ngâm tăm bông bệnh phẩm trong dung dịch trộn bệnh phẩm. 2.2. Nhỏ 200 m l dung dịch pha loãng vào các giếng U, D, H. 2.3. Nhỏ 100 m l dung dịch trộn bệnh phẩm vào các giếng U, X, H, D. 2.4. Trộn đều trong giếng D, hút 25 m l sang các giếng U và H. 2.5. Dán khay thử và để vào tủ ấm với nhiệt độ 37 o C. IV . NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 4.3. Kết quả định danh Quan sát Kết quả Có sự đổi màu ở giếng U (hồng tím) Nuôi cấy dương tính Không có sự đổi màu Âm tính 4.4. Kết quả kháng sinh đồ Quan sát Kết quả Có sự đổi màu ở cả 2 giếng chứa cùng một loại kháng sinh R Có sự đổi màu ở cả 1 trong 2 giếng chứa cùng một loại kháng sinh I Không có sự đổi màu ở cả 2 giếng chứa cùng một loại kháng sinh S V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Nồng độ tủ ấm CO 2 không đủ tiêu chuẩn. - Nhỏ dung dịch không chính xác. 74. Virus test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên hoặc kháng thể của 1 số loại virus từ bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học - Micropipette - Đồng hồ bấm giây - Máy ly tâm thường 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 10 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Ống lấy bệnh phẩm Ống 1,000 2 Bơm tiêm Cái 1,000 3 Bông Kg 0,001 4 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) Ml 10,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Hóa chất chính Test 1,000 9 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 0,200 10 Đầu côn vàng Cái 2,000 11 Axít ngâm rửa Ml 10,000 12 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 13 Mũ Cái 0,020 14 Khẩu trang Cái 0,020 15 Găng tay Đôi 2,000 16 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 17 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 18 Bút viết kính Cái 0,020 19 Bút bi Cái 0,010 20 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 21 Cồn sát trùng tay nhanh Ml 1,000 22 Dung dịch nước rửa tay Ml 8,000 23 Khăn lau tay Cái 0,010 24 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4.Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1.Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2.Tiến hành kỹ thuật 2.1. Ly tâm ống bệnh phẩm 2.2. Bóc thanh xét nghiệm và ghi mã số bệnh phẩm tương ứng Thực hiện các bước tiếp theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Đọc kết quả theo hướng dẫn của nhà sản xuất. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Đọc kết quả trước hoặc sau thời gian qui định có thể làm sai lệch kết quả. - Cho quá ít bệnh phẩm, hay quá nhiều dung dịch pha loãng có thể làm kết quả khó đọc. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất 75. Virus Ag miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên virus từ bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý kết hợp kháng nguyên và kháng thể thực hiện trên hệ thống miễn dịch tự động. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có) - Tủ lạnh - Micropipette - Máy ly tâm thường. 2.2.Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 5 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Ống lấy bệnh phẩm Cái 1,000 2 Bông Kg 0,001 3 Dây garô Cái 0,001 4 Cồn ml 3,000 5 Bơm kim tiêm Cái 1,000 6 Panh Cái 0,0001 7 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 9 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 10 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,400 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,005 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,005 14 Control Test 0,300 15 Ngoại kiểm* 0,020 16 Elecsys clean-cell M ml 5,000 17 Procell M ml 5,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 Chiếc 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup Chiếc 3,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay Ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh Ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng Ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 3. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys trên hệ thống máy miễn dịch tự động Roche (VD) Các bước Xét nghiệm virus Ag miễn dịch 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫuvà chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test cần xét nghiệm 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Kết quả được hiển thị tự động trên máy miễn dịch.Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Dung dịch huyết thanh/huyết tương phải đảm bảo, tránh còn lẫn hồng cầu - Huyết thanh/huyết tương có bọt khí sẽ làm sai lệch kết quả - Tránh làm thuốc thử có bọt 76. Virus Ab miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể (Ab) kháng virus trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý kết hợp kháng nguyên và kháng thể thực hiện trên hệ thống miễn dịch tự động. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động - Bộ lưu điện - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có) - Tủ lạnh - Micropipette - Máy ly tâm thường. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 5 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Ống lấy bệnh phẩm Cái 1,000 2 Bông Kg 0,001 3 Dây garô Cái 0,001 4 Cồn Ml 3,000 5 Bơm kim tiêm Cái 1,000 6 Panh Cái 0,0001 7 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 9 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 10 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,400 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,005 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,005 14 Control Test 0,300 15 Ngoại kiểm* 0,020 16 Elecsys clean-cell M ml 5,000 17 Procell M ml 5,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 Chiếc 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup Chiếc 3,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay Ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh Ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng Ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys trên hệ thống máy miễn dịch tự động Roche (VD) Các bước Xét nghiệm virus Ab miễn dịch 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test cần xét nghiệm 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Kết quả được hiển thị tự động trên máy miễn dịch. Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Dung dịch huyết thanh/huyết tương phải đảm bảo, tránh còn lẫn hồng cầu - Huyết thanh có bọt khí sẽ làm sai lệch kết quả. - Tránh làm thuốc thử có bọt. 77. HBsAg test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên HBsAg của virus viêm gan B (HBV) trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Micropipette 50 µl -100 µl. - Máy ly tâm thường. - Đồng hồ bấm giây 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 10 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra chất lượng Test 0,200 6 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 7 Đầu côn 200 µl Cái 1,200 8 Giấy thấm Cuộn 0,100 9 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 10 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 11 Bút viết kính Cái 0,020 12 Bút bi Cái 0,010 13 Mũ Cái 0,020 14 Khẩu trang Cái 0,020 15 Găng tay Đôi 0,100 16 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 17 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 18 Dung dịch nước rửa tay Ml 8,000 19 Cồn sát trùng tay nhanh Ml 1,000 20 Dung dịch khử trùng Ml 10,000 21 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Determine (VD). Các bước Xét nghiệm phát hiện HBsAg nhanh 1 Tách rời từng thanh xét nghiệm rồi bóc vỏ Ghi mã bệnh phẩm tương ứng 2 Nhỏ 50 µl huyết thanh hoặc huyết tương vào vùng nhỏ bệnh phẩm 3 Chờ 15 phút đọc kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Xuất hiện 2 vạch đỏ ở phần chứng và phần bệnh phẩm. - Âm tính: Chỉ có 1 vạch đỏ ở phần chứng. - Không xác định: + Chỉ có 1 vạch đỏ ở phần bệnh phẩm. + Không có vạch đỏ nào xuất hiện ở phần chứng và phần bệnh phẩm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Thời gian đọc kết quả ® ghi lại thời gian làm xét nghiệm và thời gian đọc kết quả để tránh dương tính giả và âm tính giả. - Chất lượng bệnh phẩm: những mẫu bệnh phẩm tan huyết sẽ ảnh hưởng đến chất lượng và kết quả xét nghiệm. 78. HBsAg miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên HBsAg của virus viêm gan B (HBV) trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD) II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette 100 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 20 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,200 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,005 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,005 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 2,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 11 Đầu côn 200 µl Cái 1,050 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm MONOLISA HBsAg UlTra Bio-Rad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HBsAg 1 Chuẩn bị sinh phẩm, sơ đồ nhỏ mẫu 2 Chuẩn bị dung dịch rửa pha loãng. Chuẩn bị dung dịch cộng hợp Chuẩn bị số giếng cần dùng. 3 Nhỏ chứng và bệnh phẩm theo thứ tự hướng dẫn 4 Nhỏ dung dịch cộng hợp vào các giếng 5 Đậy tấm và ủ nhiệt theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 6 Rửa phiến phản ứng và làm khô 7 Pha dung dịch cơ chất TMB và nhỏ vào mỗi giếng. 8 Để ở nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) tránh ánh sáng theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 9 Dừng phản ứng 10 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620 nm bằng máy đo mật độ quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện - NC: Độ hấp phụ của chứng âm (R3). - PC: Độ hấp phụ của chứng dương. - CO: Giá trị ngưỡng. - NC x : Giá trị trung bình của chứng âm. - NC ≤ 0,08. - PC ≥ 1,000. - NC x = R3 OD / 4. - Loại chứng âm NC > 0,08 hoặc NC > 40% NC x . Chỉ được loại 1 chứng âm và tiếp tục tính kết quả theo 3 chứng âm còn lại. 2. Nhận định, trả lời kết quả Tỉ lệ = OD mẫu CO = NC x + 0,05 Giá trị ngưỡng Kết quả Giá trị ngưỡng - Mẫu huyết thanh có giá trị tỉ lệ < 1 được coi là âm tính. - Mẫu huyết thanh có giá trị tỉ lệ ≥ 1 được làm lại. Nếu lần xét nghiệm thứ 2 giá trị tỉ lệ ≥ 1. Mẫu huyết thanh coi là dương tính. - Mẫu huyết thanh có 0,9 < tỉ lệ < 1. xét nghiệm lại 2 lần: + Giá trị tỉ lệ xét nghiệm lặp lại ≥ 1: mẫu được coi là dương tính. + Giá trị tỉ lệ xét nghiệm lặp lại có 0,9 < tỉ lệ < 1: nên xét nghiệm lại cho người bệnh bằng phương pháp khác hoặc yêu cầu lấy lại bệnh phẩm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 79. HBsAg miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên HBsAg của virus viêm gan B (HBV) trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C -8 o C 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 200 mẫu/lần thực hiện (VD). STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn Ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,002 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,010 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,005 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,005 14 Chứng nội kiểm Test 0,010 15 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 16 Cleancell M ml 2,060 17 Procell M ml 2,060 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 Chiếc 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup Chiếc 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys HBsAg II - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HbsAg 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng, chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test là HbsAg 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định định vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm (nếu có). 3. Kết quả và báo cáo - Mẫu huyết thanh: Máy sẽ tự động tính toán giá trị ngưỡng dựa trên số đo của Cal1 và Cal2. Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). Kết quả được diễn giải như sau: - Nếu COI < 0.90: mẫu bệnh phẩm được coi là âm tính với HBsAg. - Nếu 0.90 ≤ COI ≤ 1.0: mẫu bệnh phẩm này cần phải kiểm tra lại - Nếu COI > 1.0: + Mẫu bệnh phẩm có COI > 70: được coi là dương tính với HBsAg + Mẫu bệnh phẩm có COI < 70: thực hiện lại xét nghiệm với cùng phương pháp hoặc với một phương pháp khác (ELISA) V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ). Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 80. HBsAg khẳng định I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Khẳng định sự hiện diện của kháng nguyên bề mặt của virus viêm gan B (HBsAg) trong mẫu huyết thanh và huyết tương đã có phản ứng dương tính lặp lại khi xét nghiệm bằng các kỹ thuật miễn dịch. 2. Nguyên lý Khẳng định sự hiện diện của kháng nguyên bề mặt của virus viêm gan B (HBsAg) dựa theo nguyên lý trung hòa kháng thể đặc hiệu. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động hoặc bán tự động. - Máy ly tâm thường. - Micropipette loại 200 m l và 1000 m l. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C 2.2.Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 200 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 HBsAg 2 Elec Test 4,000 10 HBsAg Confirmation Test 4,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,002 12 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,010 13 Control Test 2,000 14 Cleancell M ml 8,000 15 Procell M ml 8,000 16 Probe Wash M ml 2,000 17 Preclean M ml 2,000 18 Assay Tip/Cup E170 chiếc 8,000 19 ISE Cleaning Solution F, HIT ml 0,500 20 Nước cất Cái 5,000 21 Sample cup Cuộn 1,000 22 Giấy thấm Cuộn 0,100 23 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 25 Bút viết kính Cái 0,020 26 Bút bi Cái 0,010 27 Mũ Cái 0,020 28 Khẩu trang Cái 0,020 29 Găng tay Đôi 0,100 30 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 31 Quần áo Bộ 0,005 32 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 33 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 34 Dung dịch khử trùng ml 10,000 35 Khăn lau tay Cái 0,010 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys HBsAg Confirmatory test - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm HBsAg khẳng định 1 Tiền xử lý mẫu : ● Mẫu dương tính có chỉ số ngưỡng < 7.0: 270 m L mẫu + 30 m L thuốc thử khẳng định 270 m L mẫu + 30 m L thuốc thử chứng hoặc ● Mẫu dương tính có chỉ số ngưỡng trong khoảng 7.0 và < 30: 150 m L mẫu + 150 m L thuốc thử khẳng định 150 m L mẫu + 150 m L thuốc thử chứng hoặc ● Mẫu dương tính có chỉ số ngưỡng ≥ 30 Tiền pha loãng mẫu theo tỷ lệ 1:20 với Diluent Universal 150 m L mẫu pha loãng + 150 m L thuốc thử khẳng định 150 m L mẫu pha loãng + 150 m L thuốc thử chứng PreciControl HBsAg II 2, mẫu chứng dương, nên chạy song hành như kiểm tra hiệu năng xét nghiệm: 270 m L PreciControl HBsAg II 2 + 30 m L thuốc thử khẳng định 270 m L PreciControl HBsAg II 2 + 30 m L thuốc thử chứng Ủ hỗn hợp phản ứng: 30-60 phút ở 15-25 °C hoặc qua đêm ở 2-8 °C. 2 Xét nghiệm Elecsys HBsAg II: theo hướng dẫn của nhà sản xuất IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm HBsAg định tính (nếu có). 3. Kết quả và báo cáo 3.1 Đánh giá hiệu lực xét nghiệm ● Chỉ số ngưỡng của PreciControl HBsAg II 2 trong xét nghiệm với thuốc thử khẳng định phải < 50 % so với chỉ số ngưỡng trong xét nghiệm với thuốc thử chứng: COI cho xét nghiệm với thuốc thử chứng » 100 % COI cho xét nghiệm với thuốc thử khẳng định » x % Nếu x > 50 %, cần kiểm tra điều kiện thực hiện xét nghiệm. Nếu cần thiết, lặp lại xét nghiệm với thuốc thử mới. m Mẫu được đánh giá là có hiệu lực khi chỉ số ngưỡng của mẫu xử lý với thuốc thử chứng phải ≥ 0.9. Chỉ số ngưỡng < 0.9 cho biết tỷ lệ pha loãng quá cao. Các mẫu này phải được xét nghiệm lại với mẫu không pha loãng hoặc tỷ lệ pha loãng thấp hơn. 3.2. Đánh giá và biện luận kết quả ● Để khẳng định mẫu có kết quả Dương tính, chỉ số ngưỡng của mẫu với thuốc thử khẳng định phải < 50 % so với chỉ số ngưỡng của mẫu với thuốc thử chứng, và chỉ số ngưỡng này phải ≥ 0.9. Đánh giá: COI cho xét nghiệm với thuốc thử chứng =^ 100 % COI cho xét nghiệm với thuốc thử khẳng định =^ x % Biện luận: x > 50 % và COI cho thuốc thử chứng ≥ 0.9 = Âm tính x > 50 % và COI cho thuốc thử chứng < 0.9 = Không giá trị x < 50 % và COI cho thuốc thử chứng ≥ 0.9 = Dương tính x < 50 % và COI cho thuốc thử chứng < 0.9 = Không xác định Sử dụng thuốc thử mới và đo lại các mẫu có kết quả không giá trị. Trong trường hợp kết quả vẫn không giá trị, nên xét nghiệm mẫu theo dõi tiếp theo. Nên đo lặp lại các kết quả không xác định. Trong trường hợp kết quả vẫn không xác định, nên xét nghiệm mẫu theo dõi tiếp theo. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ) →. Chú ý hút mẫu ra cup đủ thể tích (ít nhất 200 m l). - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm và chứng). - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 81. HBsAg định lượng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định nồng độ kháng nguyên HBsAg của virus viêm gan B trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy Cobas e 6000 (VD). - Bộ lưu điện. - Micropipette đơn kênh thể tích từ 2 µl đến 200 µl . - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 5 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,400 11 Control Test 0,010 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,005 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,005 14 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 15 Diluent Universal ml 1,000 16 Elecsys clean-cell M ml 5,000 17 Procell M ml 5,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 chiếc 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup chiếc 3,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1.Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2.Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys HBsAg II Quant - Roche (VD) Độ pha loãng bệnh phẩm đã được cài đặt mặc định là 1:400 Các bước Xét nghiệm định lượng HBsAg 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode: 1. Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút huyết thanh/huyết tương, EQC vào sample cup tương ứng 2. Vào màn hình Workplace → Test Selection 3. Nhập mã bệnh phẩm 4. Chọn tên test là HBsAg-Quant 5. Vào Barcode Read Error 6. Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7. Đặt mẫu cần chạy đã được hút vào Sample Cup lên Rack màu xám đúng vị trí đã order rồi đưa vào khu nạp giá mẫu. 8. Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode: 1. Nhập chỉ định xét nghiệm trên máy tính bằng phần mềm LIS 2. Đặt ống máu đã được dán barcode vào rack màu xám, quay mặt barcode ra phía ngoài rồi đưa vào khu nạp giá mẫu 3. Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có) 3. Kết quả và báo cáo Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là một giá trị cụ thể. 3.1. Bệnh phẩm pha loãng 1/400 : Dải định lượng là 20 - 52.000 IU/ml. * Nếu giá trị đo được nằm trong dải định lượng này thì kết quả cuối cùng là kết quả đo được trên máy. * Nếu giá trị đo được < 20 → chạy lại bệnh phẩm không pha loãng. * Nếu giá trị đo được > 52.000 → Pha loãng bệnh phẩm 1: 100 và chạy lại xét nghiệm theo các bước chạy mẫu. 3.2. Bệnh phẩm không pha loãng : Dải định lượng là 0,05 - 130 IU/ml. Ngưỡng phát hiện: 0,05 IU/ml * Nếu giá trị đo được thấp hơn ngưỡng phát hiện thì máy báo < 0,05 → Xét nghiệm lại HBsAg định tính. - Nếu HBsAg âm tính → Trả kết quả âm tính - Nếu HBsAg âm tính → Trả kết quả dưới ngưỡng phát hiện. * Nếu giá trị đo được lớn hơn dải định lượng thì máy báo > 130 → Trả kết quả > 130 IU/ml 3.3. Bệnh phẩm pha loãng 1: 100 Những mẫu bệnh phẩm ở nồng độ pha loãng 1:400 cho kết quả > 52.000 thì pha loãng bệnh phẩm 1: 100 với dung dịch Dil Hep được cung cấp sẵn trong bộ sinh phẩm (như vậy mẫu đã được pha loãng 40.000 lần) và chạy lại xét nghiệm theo các bước chạy mẫu ở phần II.2. Kết quả cuối cùng (IU/ml) = giá trị đo được trên máy x 100 V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy báo sample short (do bệnh phẩm bị đông hoặc không đủ) → Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup. - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). 82. HBsAb miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể HBsAb trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette vi lượng 100, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,600 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,033 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,033 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 2,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 11 Đầu côn 200 µl Cái 3,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương người. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm MONOLISA Anti - HBs PLUS Bio-Rad (VD) Các bước Xét nghiệm xác định Anti HBs 1 Chuẩn bị sinh phẩm, tấm phản ứng, sơ đồ nhỏ mẫu 2 Nhỏ dung dịch loãng bệnh phẩm vào mỗi giếng. 3 Nhỏ chứng và bệnh phẩm, theo thứ tự hướng dẫn 4 Đậy tấm và ủ nhiệt theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 5 Chuẩn bị dung dịch rửa. Rửa tấm phản ứng bằng chương trình theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 6 Nhỏ dung dịch cộng hợp vào các giếng 7 Đậy tấm và ủ nhiệt theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 8 Rửa tấm phản ứng bằng chương trình theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 9 Pha dung dịch cơ chất và nhỏ vào mỗi giếng. Để ở nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) tránh ánh sáng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 10 Dừng phản ứng 11 Đọc kết quả ở bước sóng 450/620 -700 nm bằng máy đo mật độ quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện - Giá trị trung bình của Calibrator 10 mIU/ml (C1) là giá trị ngưỡng của phản ứng (Cut-off ). - Độ hấp phụ của chứng âm phải 0,000<OD CO ≤ 0,070. - Độ hấp phụ của chứng dương C2 phải OD CO ≥0,400. - Nếu một trong các giá trị của chứng âm hoặc chứng dương ở ngoài khoảng cho phép thì phản ứng không có giá trị và phải làm lại. - Độ hấp phụ của Calibrator 10 mIU/ml phải 0,050≤ OD C1 ≤ 0,200 và OD C1 ≥ (1,5x OD CO ). Nếu một trong hai giá trị của Calibrator 10 mIU/ml (C1) OD C1 ở ngoài khoảng cho phép thì phản ứng không có giá trị và phải làm lại. 2. Kết quả và biện luận Sự có mặt hay không có mặt của anti-HBs được xác định bằng cách đo so sánh mật độ quang của mỗi mẫu thử với giá trị ngưỡng. - Kết quả âm tính: Mẫu thử có OD < C.O được coi như âm tính với MONOLISA Anti-HBs PLUS. - Kết quả dương tính: Mẫu thử có OD ³ C.O được coi như dương tính với MONOLISA Anti-HBs PLUS. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 83. HBsAb định lượng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Định lượng kháng thể HBsAb trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang). (VD) II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 10 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,200 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,005 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,005 13 Chứng nội kiểm Test 0,300 14 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 15 Elecsys clean-cell M ml 5,000 16 Procell M ml 5,000 17 Probe Wash M ml 2,000 18 Preclean M ml 2,000 19 Assay Tip/Cup E170 Chiếc 3,000 20 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 21 Nước cất ml 5,000 22 Sample cup Chiếc 3,000 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay Đôi 0,100 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch khử trùng ml 10,000 36 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương người. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Anti-HBs Elecsys - Roche (VD). Các bước Xét nghiệm định lượng HBsAb 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test là anti - HBs 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định định vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Kiểm tra chất lượng - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. Giới hạn này được qui định trong bộ chứng và trong mỗi lô hóa chất Anti HBs khác nhau có thể có sự thay đổi về giới hạn chứng. 2.Kết quả và báo cáo Máy sẽ tự động tính toán nồng độ phân tích của mỗi mẫu bệnh phẩm theo đơn vị IU/l. Dải đo được giới hạn từ 2.00 - 1000 IU/l (được xác định bằng giới hạn thấp nhất và giới hạn cao nhất của đường cong chuẩn) Nhận định kết quả - Những mẫu có nồng độ < 10 IU/l: mẫu bệnh phẩm được coi là âm tính với anti-HBs. - Những mẫu có nồng độ ≥ 10 IU/l: mẫu bệnh phẩm được coi là dương tính với anti-HBs. - Những mẫu có giá trị ≥1000 IU/l thì có thể pha loãng với dung dịch pha loãng bệnh phẩm (Elecsys Diluent Universal) theo tỷ lệ 1:100. Kết quả định lượng anti-HBs sau khi đã pha loãng phải > 10 IU/l. + Nếu pha loãng bằng tay thì tính kết quả bằng cách nhân kết quả hiển thị trên máy với độ pha loãng. + Nếu pha loãng tự động bằng máy thì máy sẽ tự động tính toán kết quả bằng phần mềm đã có sẵn V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ). Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 84. HBc IgM miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể HBc-IgM trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette 100 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,600 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,033 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,033 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 2,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 11 Đầu côn 200 µl Cái 3,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm MONOLISA Anti - HBc IgM PLUS Bio-Rad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HBc IgM 1. Chuẩn bị sinh phẩm, sơ đồ nhỏ mẫu Chuẩn bị dung dịch rửa 2. Pha loãng bệnh phẩm trong dung dịch pha loãng bệnh phẩm theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 3. Rửa giếng phản ứng theo hướng dẫn quy trình 4. Nhỏ chứng và bệnh phẩm theo thứ tự hướng dẫn 5. Ủ khay phản ứng trong thời gian và nhiệt độ theo hướng dẫn. 6. Rửa khay phản ứng bằng chương trình theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 7. Chuẩn bị dung dịch cộng hợp Nhỏ dung dịch cộng hợp vào các giếng 8. Ủ tấm phản ứng ở nhiệt độ thích hợp trong thời gian quy định theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 9. Rửa khay phản ứng bằng chương trình theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 10. Pha dung dịch cơ chất và nhỏ vào mỗi giếng. Để ở nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) và tránh ánh sáng theo hướng dẫn. 11. Dừng phản ứng 12. Đọc KQ ở bước sóng 450/620 -700 nm bằng máy đo mật độ quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện - Giá trị trung bình chứng dương phải ³ 0.400. - Nếu một giá trị của chứng dương nằm ngoài giới hạn này hoặc sai khác trên 25 % giá trị trung bình, cần phải tính lại lần nữa với hai giá trị chứng dương còn lại. - Giá trị trung bình chứng âm phải £ 0.100. 2. Kết quả và báo cáo - Tính giá trị trung bình của chứng âm (OD R3): = Tổng của OD R3/3 - Tính giá trị trung bình của chứng dương ( ): = Tổng của OD R4/3 - Tính giá trị ngưỡng (CO) CO = + ( /7) - Giá trị của thử nghiệm: Tính tỉ số mẫu: Tỉ số mẫu = OD mẫu/CO Giải thích kết quả - Các mẫu có tỉ số mẫu nhỏ hơn 1 được coi là âm tính với anti-HBc IgM. - Các mẫu có tỉ số mẫu ³ 1 được coi là dương tính với anti-HBc IgM. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 85. HBc IgM miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát Phát hiện kháng thể HBc-IgM trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette thể tích 50 µl - 200 µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 5 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,400 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,005 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,005 14 Chứng nội kiểm Test 0,400 15 Ngoại kiểm (nếu có)* ml 0,020 16 Cleancell M ml 3,000 17 Procell M ml 3,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 chiếc 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup chiếc 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys Anti-HBc IgM - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Anti-HBc IgM 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test là anti-HBc IgM 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2. Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. Giới hạn này được qui định trong bộ chứng và trong mỗi lô hóa chất Anti-HBc IgM khác nhau có thể có sự thay đổi về giới hạn chứng 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm (nếu có). 3. Kết quả và báo cáo Máy sẽ tự động tính toán giá trị ngưỡng dựa trên số đo của Cal1 và Cal2. Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). - Nếu COI ≥ 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là dương tính với Anti-HBc IgM. - Nếu COI < 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là âm tính với Anti-HBc IgM. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ) → Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh). - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 86. HBc total miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể tống số HBc Ab total kháng HBcAg trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette 100 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,600 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,033 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,033 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 2,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 11 Đầu côn 200 µl Cái 3,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm MONOLISA Anti - HBc Total PLUS Bio-Rad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Anti HBc Total 1 Chuẩn bị sinh phẩm, sơ đồ nhỏ mẫu 2 Nhỏ dung dịch pha loãng 3 Nhỏ chứng và bệnh phẩm theo thứ tự hướng dẫn 4 Ủ khay nhựa theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 5 Rửa khay phản ứng bằngchương trình theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 6 Nhỏ dung dịch cộng hợp vào các giếng 7 Ủ khayphản ứng ở nhiệt độ phòng theo hướng dẫn. 8 Rửa khay phản ứng và làm khô. 9 Pha dung dịch cơ chất và nhỏ vào mỗi giếng. Để ở nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) và tránh ánh sáng theo hướng dẫn. 10 Dừng phản ứng 11 Đọc KQ ở bước sóng 450/620 -700 nm bằng máy đo mật độ quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện - Đối với chứng âm: mỗi giá trị hấp thụ đơn phải nhỏ hơn 0.100. - Đối với chứng dương: + Mỗi giá trị hấp thụ phải lớn hơn hoặc bằng 1.000 và nhỏ hơn hoặc bằng 2.400. + Nếu một giá trị của chứng dương nằm ngoài giới hạn này hoặc sai khác trên 30% giá trị trung bình, cần phải tính lại lần nữa với hai giá trị chứng dương còn lại. Xét nghiệm nên được thực hiện lặp lại nếu có trên một giá trị chứng dương nằm ngoài các giới hạn ở trên. 2. Kết quả và báo cáo Tính giá trị trung bình của độ hấp thụ đối với huyết thanh chứng dương (OD R4) Giá trị trung bình OD R4 = Tổng mật độ quang học 3 Tính giá trị ngưỡng (CO) Tổng mật độ quang học CO = Giá trị trung bình OD R4 3 Giải thích kết quả - Các mẫu có giá trị OD < giá trị ngưỡng được coi là âm tính với xét nghiệm MONOLISA anti-HBc PLUS. - Các mẫu có giá trị OD ³ giá trị ngưỡng được coi là dương tính ban đầu với xét nghiệm MONOLISA anti-HBc PLUS và phải được xét nghiệm lại bằng xét nghiệm tương tự trước khi đưa ra nhận định cuối cùng. - Các kết quả nằm dưới giá trị ngưỡng CO - 10% < OD nên được nhận định một cách thận trọng (nên thực hiện xét nghiệm lại các mẫu liên quan bằng xét nghiệm lặp lại 2 lần khi hệ thống sử dụng và quy trình thí nghiệm cho phép điều đó). V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 87. HBc total miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể tống số HBc Ab total kháng HBcAg trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang ) (VD) II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C 2.2.Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 5 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,400 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,005 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,005 14 Chứng nội kiểm Test 0,400 15 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 16 Cleancell M ml 3,000 17 Procell M ml 3,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 chiếc 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup chiếc 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm Elecsys Anti-HBc - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Anti-HBc 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test là anti-HBc 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định định vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2. Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. Giới hạn này được qui định trong bộ chứng và trong mỗi lô hóa chất Anti-HBc khác nhau có thể có sự thay đổi về giới hạn chứng 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm (nếu có) 3. Kết quả và báo cáo Máy sẽ tự động tính toán giá trị ngưỡng dựa trên số đo của Cal1 và Cal2. Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). - Nếu COI ≤ 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là dương tính với Anti-HBc. - Nếu COI > 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là âm tính với Anti-HBc. - Tất cả những mẫu dương tính cần phải kiểm tra lại 2 lần trên cùng bộ sinh phẩm Elecsys Anti-HBc: + Nếu cả hai kết quả lặp lại > 1: Kết luận âm tính + Nếu một trong hai lần lặp lại có kết quả £ 1.0: Kết luận dương tính. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ) →. Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 88. HBeAg miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên HBeAg của virus viêm gan B (HBV) trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette 100 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 20 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,300 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,010 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,010 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 2,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 0,100 11 Đầu côn 200 µl Cái 1,100 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm MONOLISA HBeAg/Ab Plus Bio-Rad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HbeAg 1 Chuẩn bị sinh phẩm xét nghiệm, sơ đồ mẫu 2 Nhỏ bệnh phẩm và chứng theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 3 Ủ tấm phản ứng theo hướng dẫn quy trình của nhà sản xuất. 4 Pha dung dịch rửa Rửa tấm phản ứng theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 5 Pha dung dịch cộng hợp Nhỏ dung dịch cộng hợp vào giếng phản ứng 6 Ủ tấm phản ứng trong thời gian và nhiệt độ theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 7 Rửa tấm phản ứng theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 8 Pha dung dịch cơ chất Nhỏ dung dịch cơ chất vào mỗi giếng phản ứng 9 Để tấm phản ứng trong tối theo quy trình ở nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) như hướng dẫn của nhà sản xuất. 10 Dừng phản ứng 11 Đọc kết quả ở bước sóng 450/620 nm-700 nm bằng máy đo mật độ quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện NC: Độ hấp phụ của chứng âm (R3). PC: Độ hấp phụ của chứng dương. CO: Giá trị ngưỡng. NC x : Giá trị trung bình của chứng âm. NC x = R3 OD / 3. Loại chứng âm lớn hơn 25% giá trị trung bình chứng âm. Chỉ được loại 1 chứng âm và tính kết quả theo 2 chứng âm còn lại. CO = NC x + 0,025. NC x <0,060. PC > 0,800. Tỉ lệ = OD mẫu Giá trị ngưỡng 2. Nhận định, trả lời kết quả Mẫu huyết thanh: + Dương tính: khi có giá trị tỉ lệ ≥ 1. + Âm tính: khi có giá trị tỉ lệ < 1. Trường hợp dương tính nên xét nghiệm lại 2 giếng. Nếu có ít nhất 1 giá trị dương, mẫu được coi là dương tính. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) , - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 89. HBeAg miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên HBeAg của virus viêm gan B (HBV) trong huyết thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang ) (VD) II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette thể tích 50 µl - 200 µl 2.2.Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 15 mẫu/lần thực hiện (VD) * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys HBeAg - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm xác định HbeAg 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test là HbeAg 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định xét nghiệm vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm (nếu có). 3. Kết quả và báo cáo - Mẫu huyết thanh: Máy sẽ tự động tính toán giá trị ngưỡng dựa trên số đo của Cal1 và Cal2. Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). + Nếu COI < 1: mẫu bệnh phẩm được coi là âm tính với HBeAg. + Nếu COI ≥ 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là dương tính với HBeAg. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ) →. Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). 90. HBeAb miễn dịch bán tự động I. NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể HBeAb (Anti-HBe) trong huyêt thanh (huyết tương). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 24 o C - 8 o C - Micropipette 100 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 20 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,300 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,010 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,010 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 2,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 0,100 11 Đầu côn 200 µl Cái 1,100 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm MONOLISA HBeAg/Ab Plus Bio-Rad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính anti-Hbe 1 Chuẩn bị sinh phẩm xét nghiệm Tấm phản ứng, sơ đồ mẫu 2 Nhỏ bệnh phẩm và chứng theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 3 Nhỏ dung dịch kháng nguyên trung hòa vào mỗi giếng 4 Ủ tấm phản ứng ở nhiệt độ và trong thời gian thích hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 5 Chuẩn bị dung dịch rửa Rửa tấm phản ứng theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 6 Nhỏ dung dịch cộng hợp vào giếng phản ứng 7 Ủ tấm phản ứng ở nhiệt độ và trong thời gian thích hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 8 Pha dung dịch cơ chất theo hướng dẫn. 9 Chuẩn bị dung dịch cơ chất Nhỏ dung dịch cơ chất vào mỗi giếng phản ứng 10 Để tấm phản ứng trong tối ở nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 11 Dừng phản ứng. 12 Đọc kết quả ở bước sóng 450/620 nm-700 nm bằng máy đo mật độ quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1.Điều kiện NC: Độ hấp phụ của chứng âm (R3). PC: Độ hấp phụ của chứng dương. CO: Giá trị ngưỡng. NC x : Giá trị trung bình của chứng âm. NC x = R3 OD / 3. Loại chứng âm lớn hơn 25% giá trị trung bình chứng âm. Chỉ được loại 1 chứng âm và tính kết quả theo 2 chứng âm còn lại. CO = NC x x 0,4. NC x > 0,900. PC < 0,150. Tỉ lệ = OD mẫu Giá trị ngưỡng 2. Nhận định, trả lời kết quả Mẫu huyết thanh: + Dương tính: khi có giá trị tỉ lệ ≤ 0,9. + Âm tính: khi có giá trị tỉ lệ > 1,1. Tuy nhiên, thận trọng khi 0,9 < giá trị tỷ lệ <1,1. Nên làm lại xét nghiệm. Trường hợp dương tính nên xét nghiệm lại 2 giếng. Nếu có ít nhất 1 giá trị dương, mẫu được coi là dương tính. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) , - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 91. HBeAb miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể HBeAb (Anti-HBe) trong huyêt thanh (huyết tương) . 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang ) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette thể tích 50 µl - 200 µl 2.2.Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 15 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,050 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,150 7 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,010 8 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,010 9 Chứng nội kiểm Test 0,010 10 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 11 Cleancell M ml 3,000 12 Procell M ml 3,000 13 Probe Wash M ml 2,000 14 Preclean M ml 2,000 15 Assay Tip/Cup E170 Cái 3,000 16 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 17 Nước cất ml 5,000 18 Sample cup Chiếc 1,000 19 Giấy thấm Cuộn 0,100 20 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 21 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 22 Bút viết kính Cái 0,020 23 Bút bi Cái 0,010 24 Mũ Cái 0,020 25 Khẩu trang Cái 0,020 26 Găng tay Đôi 0,100 27 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 28 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 29 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 30 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 31 Dung dịch khử trùng ml 10,000 32 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys Anti-HBe - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm xác định HBeAb 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test là Anti-HBe 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định xét nghiệm vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm (nếu có). 3. Kết quả và báo cáo - Mẫu huyết thanh: Máy sẽ tự động tính toán giá trị ngưỡng dựa trên số đo của Cal1 và Cal2. Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). + Nếu COI < 1: mẫu bệnh phẩm được coi là âm tính với Anti-HBe. + Nếu COI ≥ 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là dương tính với Anti-HBe. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ). Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 92. HBV đo tải lượng Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đo số lượng bản sao HBV DNA trong một đơn vị thể tích huyết thanh hoặc huyết tương (copies/ml). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm dung cho tube 0,2 ml - Máy ly tâm 25000 x g - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học - Micropipettes các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 10 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Găng không có bột tal Đôi 0,500 10 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 0,400 12 Kít tách DNA Test 1,400 13 HBV Standard Bộ 1,200 14 EQAS (nếu thực hiện)* 0,02 15 Ependoff 1,7ml Tube 2,200 16 Ependoff 0,2ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 31 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 32 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 33 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 34 Dung dịch khử trùng ml 10,000 35 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm HBV Real-time Quant (VD) 2.1. Tách chiết DNA 2.2. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cần - Trước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dước đáy tube. - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube HBV qPCR Mix. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR cùng với 1 bộ standard. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real- time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” cho standard. Màu “FAM” và “HEX” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính. - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM dương tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính hoặc âm tính - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính 2. Phân tích standard - Hệ số tuyến tính (R 2 ) phải nằm trong khoảng 0.960-1.000, tốt nhất 0.990-1.000. - Hiệu suất nhân bản (PCR efficiency) phải nằm trong khoảng 90-115%, tốt nhất 95-110%. - Hệ số dốc (Slope) phải nằm trong khoảng -3 đến -4, tốt nhất -3.3 đến -3.6. 3. Phân tích mẫu - Ngưỡng phát hiện của bộ kit là 3x10 2 copies/ml - Những mẫu dương tính chỉ cần chọn màu FAM để phân tích Các kết quả dương tính được nhân với hệ số pha loãng tuỳ thuộc vào loại kit tách chiết DNA sẽ thu được kết quả hàm lượng virus/ml máu (copies/ml), do đó kết quả sau khi nhân: + Nếu ≥ 3x10 2 thì kết luận “Mẫu dương tính: a copies/ml” + Nếu < 3x10 2 thì kết luận “Mẫu dương tính dưới ngưỡng định lượng”. - Những mẫu âm tính, chứng nội phải dương tính thì mới kết luận mẫu âm tính thật sự. 4. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân: Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 93. HBV đo tải lượng hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đếm số lượng bản copies của HBV DNA trong một đơn vị thể tích (ml) huyết tương. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy vortex - Hệ thống máy tách chiết tự động (RNA, DNA) và định lượng COBAS ® AmpliPrep/COBAS ® TaqMan 48 Analyzer (Roche) (VD hoặc tương đương) - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 10 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 3,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng. Test 0,340 11 SPU Cái 1,300 12 Tube-S Cái 1,300 13 Tube-K Cái 1,300 14 Tip-K Cái 1,300 15 Kit CAP-G/CTM Wash Reagent 5.1 L test 1,300 16 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 17 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 18 Đầu côn có lọc 1000 µl (DNAase- RNAase free) Cái 1,3 00 19 Giấy thấm Cuộn 0,100 20 Giấy xét nghiệm Tờ 3,000 21 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 22 Bút viết kính Cái 0,020 23 Bút bi Cái 0,010 24 Mũ Cái 0,020 25 Khẩu trang Cái 0,020 26 Găng không có bột tal Đôi 0,100 27 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 28 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 29 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 30 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 31 Dung dịch khử trùng ml 10,000 32 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm COBAS ® Ampliprep/COBAS ® TaqMan HBV Test 2.0 (Roche Diagnostics GmbH) (VD) 2.1. Tách chiết DNA vận hành máy COBAS AmpliPrep (thực hiện theo quy trình hướng dẫn máy của nhà sản xuất) 2.2. Khuyếch đại DNA, đọc kết quả trên máy COBAS TaqMan 48 (thực hiện theo quy trình hướng dẫn máy của nhà sản xuất) IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Kiểm tra chất lượng Giá trị định lượng chấp nhận được nếu : - Chứng âm là không phát hiện. - Chứng nội cho giá trị Ct mong đợi. Không nhận các kết quả của chứng không có giá trị khi xuất hiện thông báo lỗi : - Chứng âm: Invalid (không giá trị) - Chứng dương thấp: Invalid, < 2.00E+01 IU/ml, > 1.70E+08 IU/ml, không phát hiện (Target Not Detected) - Chứng dương cao: Invalid, < 2.00E+01 IU/ml, > 1.70E+08 IU/ml, không phát hiện (Target Not Detected) 2. Kết quả và báo cáo Kết quả định lượng HBV DNA của máy COBAS TaqMan 48 được tính theo đơn vị quốc tế (IU), quy đổi ra số copies/ml theo công thức tính toán của máy đã được thiết lập dựa theo quy chuẩn của WHO. 1IU = 5,82copies Giá trị tham số Ct (được định nghĩa là số chu kỳ ngưỡng tại đó huỳnh quang vượt ngưỡng cố định, để so sánh với chu kỳ ngưỡng của mẫu chứng chuẩn từ đó suy ra số lượng DNA mẫu đưa vào phản ứng) cho HBV DNA và HBV QS DNA. Các giá trị chứng của HBV có nồng độ trong giới hạn được thực hiện đồng thời với mẫu bệnh phẩm để thiết lập đường chuẩn, cho thấy mối tương quan giữa giá trị Ct và số log cp/ml. Giá trị trên máy Trả lời kết quả Target Not Detected Không phát hiện thấy HBV DNA <2.00E+01IU/ml < 116 cp/ml > 2.00E+01IU/ml đến < 1.70E+08IU/ml nhận những kết quả trong giới hạn này > 116 cp /ml đến < 9.89 x 10 8 cp/ml >1.70E+08IU/ml > 9.89 x 10 8 cp/ml Invalid Không giá trị, chạy lại mẫu bệnh phẩm V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Việc lấy mẫu máu, vận chuyển và bảo quản không đúng tiêu chuẩn có thể dẫn đến kết quả sai, cho dù phản ứng được thực hiện đúng. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 94. HBV genotype PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Sử dụng cặp mồi đặc hiệu để xác định genotype của HBV (virus viêm gan B) 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật PCR II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 EQAS (nếu thực hiện) * 0,020 12 Kit tách chiết DNA từ virus Test 2,350 13 DNA marker Bộ 1,000 14 Primer 1-1 xác định genotype A ml 0,0001 15 Primer 1-2 xác định genotype A ml 0,0001 16 Primer 2-1 xác định genotype B ml 0,0001 17 Primer 2-2 xác định genotype B ml 0,0001 18 Primer 3-1 xác định genotype C ml 0,0001 19 Primer 3-2 xác định genotype C ml 0,0001 20 Primer 4-1 xác định genotype D ml 0,0001 21 Primer 4-2 xác định genotype D ml 0,0001 22 Primer 5-1 xác định genotype E ml 0,0001 23 Primer 5-2 xác định genotype E ml 0,0001 24 Primer 6-1 xác định genotype F ml 0,0001 25 Primer 6-2 xác định genotype F ml 0,0001 26 Primer 7-1 xác định genotype G ml 0,0001 27 Primer 7-2 xác định genotype G ml 0,0001 28 Primer 8-1 xác định genotype H ml 0,0001 29 Primer 8-2 xác định genotype H ml 0,0001 30 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3.000 31 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 32 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 33 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 34 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 35 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 36 Ethanol BDH ml 0,500 37 Water-DEPC Treated ml 2,000 38 Thạch Gam 0,075 39 Ladder ml 0,0025 40 Blue Juice Gel loading dye ml 0,003 41 Ethidium Bromide ml 0,100 42 TAE Buffer ml 0,100 43 Giấy thấm Cuộn 0,100 44 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 45 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 46 Bút viết kính Cái 0,020 47 Bút bi Cái 0,010 48 Mũ Cái 0,020 49 Khẩu trang Cái 0,020 50 Găng tay Đôi 0,100 51 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 52 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 53 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 54 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 55 Dung dịch khử trùng ml 10,000 56 Khăn lau tay cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương 4.Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước phù hợp tương ứng với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại xét nghiệm. 95. HBV genotype Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định genotype của virus viêm gan B (HBV) trong máu. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm dung cho tube 0,2 ml - Máy ly tâm 25000 x g - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học - Micropipettes các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 1 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Găng không có bột tal Cái 0,500 10 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng Test 2,000 12 Kít tách DNA Test 3,000 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 Ependoff 1,7ml Tube 3,000 15 Ependoff 0,2ml Tube 3,000 16 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 3,000 17 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 18 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 19 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,000 20 Ethanol BDH ml 2,000 21 Water-DEPC Treated ml 2,000 22 Giấy thấm Cuộn 0,100 23 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 25 Bút viết kính Cái 0,020 26 Bút bi Cái 0,010 27 Mũ Cái 0,020 28 Găng tay Đôi 0,100 29 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 30 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 31 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 32 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 33 Dung dịch khử trùng ml 10,000 34 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm HBV genotype 2.1. Tách chiết DNA 2.2. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cần. Trước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dước đáy tube. - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube HBV Genotype A rPCR Mix, HBV Genotype B rPCR Mix và HBV Genotype C rPCR Mix - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real-time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” cho tất cả các mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính. - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM tuyến tính vượt quá tín hiệu nền với cả 3 genotype. - Chứng âm có đường biểu diễn thẳng và không vượt qua tín hiệu nền. 2. Phân tích mẫu - Mẫu có đường biểu diễn dương tính tại vị trí tương ứng với genotype nào thì kết luận mẫu nhiễm genotype đó. Một mẫu có thể đồng nhiễm nhiều genotype. - Mẫu có đường biểu diễn âm tính với tất cả các genotype thì kết luận: “Mẫu nhiễm HBV genotype khác ngoài 3 genotype A, B, C” (vì mẫu đã được xác định dương tính với HBV trước đó). 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Tất cả các mẫu đều dương tính kể cả chứng âm. - Nguyên nhân 1: Lô thí nghiệm bị ngoại nhiễm DNA hoặc sản phẩm PCR từ môi trường của khu vực thao tác hoặc nhiễm chéo giữa các mẫu. Khắc phục: Chiếu UV và vệ sinh khu vực thao tác bằng nước Javel để khử nhiễm. Tiến hành lại thí nghiệm thật cẩn thận. - Nguyên nhân 2: Kit bị ngoại nhiễm DNA hoặc sản phẩm PCR trong quá trình sử dụng. Khắc phục: Thay kit mới và thực hiện quá trình như hướng dẫn ở nguyên nhân 1. Trường hợp này không thể lấy kết quả, phải khắc phục và tiến hành lại thí nghiệm. 96. HBV genotype giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định genotype HBV (virus viêm gan B) 2. Nguyên lý Bằng kỹ thuật giải trình tự nucleotide của gen đặc trưng cho HBV. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột tal (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA từ virus Test 2,350 12 EQAS (nếu thực hiện) * 0,020 13 DNA marker Bộ 1,000 14 Primer 1 (vòng 1) ml 0,0001 15 Primer 2 (vòng 1) ml 0,0001 16 Primer 3 (vòng 2) ml 0,0001 17 Primer 4 (vòng 2) ml 0,0001 18 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 19 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 20 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 21 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 22 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 23 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 24 Ethanol BDH ml 0,500 25 Water-DEPC Treated ml 2,000 26 Thạch Gam 0,075 27 Ladder ml 0,0025 28 Blue Juice Gel loading dye ml 0,003 29 Ethidium Bromide ml 0,100 30 TAE Buffer ml 0,100 31 Giấy thấm Cuộn 0,100 32 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 34 Bút viết kính Cái 0,020 35 Bút bi Cái 0,010 36 Mũ Cái 0,020 37 Khẩu trang Cái 0,020 38 Găng tay Đôi 0,100 39 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 40 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 41 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 42 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 43 Dung dịch khử trùng ml 10,000 44 Khăn lau tay cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3.Bệnh phẩm: Huyết tương, huyết thanh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: l ấy 3 ml máu vào ống lấy máu vô trùng có chất chống đông EDTA. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Giải trình tự gen 2.5. Kiểm tra và so sánh trình tự gen của HBV trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen đích phải có độ tương đồng ≥ 90 % mới có thể kết luận được genotype của HBV V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 97. HBV kháng thuốc Real-time PCR (Cho 1 loại thuốc) I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định các nucleotide bị thay đổi trên hệ gen của HBV có liên quan đến kháng thuốc. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time PCR II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy Real-time PCR - Máy in màu - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 EQAS (nếu thực hiện) * 0,020 12 Kit tách chiết DNA từ virus Test 2,350 13 DNA marker Bộ 1,000 14 Primer 1 ml 0,0001 15 Primer 2 ml 0,0001 16 Probe ml 0,0001 17 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 18 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 19 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 20 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 21 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 22 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 23 Ethanol BDH ml 0,500 24 Water-DEPC Treated ml 2,000 25 Giấy thấm Cuộn 0,100 26 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 27 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 28 Bút viết kính Cái 0,020 29 Bút bi Cái 0,010 30 Mũ Cái 0,020 31 Khẩu trang Cái 0,020 32 Găng tay Đôi 0,100 33 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 34 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 35 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 36 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 37 Dung dịch khử trùng ml 10,000 38 Khăn lau tay cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện Real-time PCR 2.3. Phân tích và đánh giá kết quả 2.4. In và trả kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Chứng Dương phải xuất hiện đồ thị huỳnh quang trên đường giới hạn cơ bản, chứng Âm phải không có bất kỳ đường đồ thị huỳnh quang nào xuất hiện. Đường đồ thị huỳnh quang của mẫu có thể xuất hiện hoặc không xuất hiện trên đường giới hạn cơ bản, căn cứ vào đó để kết luận kết quả. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường positive control (PC) và negative control (NC) xuất hiện không đúng với diễn giải ở phần IV thì phải kiểm tra lại Master mix và chứng dương và quá trình tách DNA tổng số, và thực hiện lại xét nghiệm. - Nếu đường đồ thị huỳnh quang của mẫu xuất hiện ở ngoài chu kỳ thứ 40 thì phải cẩn thận kiểm tra và đánh giá lại mẫu. 98. HBV kháng thuốc giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự thay đổi trình tự nucleotide trên hệ gen của HBV có liên quan đến kháng thuốc. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật giải trình tự nucleotide. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 EQAS (nếu thực hiện) * 0,020 12 Kit tách chiết DNA từ virus Test 2,350 13 DNA marker Bộ 1,000 14 Primer 1 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 2 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Primer 3 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 17 Primer 4 (bộ primer đặc hiệu) ml 0,0001 18 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 19 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 20 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 21 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 22 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 23 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 24 Ethanol BDH ml 0,500 25 Water-DEPC Treated ml 2,000 26 Thạch Gam 0,075 27 Ladder ml 0,0025 28 Blue Juice Gel loading dye ml 0,003 29 Ethidium Bromide ml 0,100 30 TAE Buffer ml 0,100 31 Giấy thấm Cuộn 0,100 32 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 34 Bút viết kính Cái 0,020 35 Bút bi Cái 0,010 36 Mũ Cái 0,020 37 Khẩu trang Cái 0,020 38 Găng tay Đôi 0,100 39 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 40 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 41 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 42 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 43 Dung dịch khử trùng ml 10,000 44 Khăn lau tay cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, tổ chức sinh thiết. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: l ấy 3 ml máu vào ống lấy máu vô trùng có chất chống đông EDTA. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Giải trình tự gen 2.5. Kiểm tra và phân tích trình tự gen kháng thuốc của HBV trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen không bị nhiễu và phải cho thấy có sự thay đổi một số vị trí nucleotide trên gen tương ứng với các loại thuốc điều trị HBV V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lịa xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 99. HCV Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể HCV Ab trong máu 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipet 100µ, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2.Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 25 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,200 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 2,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 11 Đầu côn 200 µl Cái 1,050 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm MONOLISA Anti - HCV PLUS Bio-Rad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Anti HCV 1 Chuẩn bị sinh phẩm, sơ đồ nhỏ mẫu 2 Nhỏ dung dịch pha loãng 3 Nhỏ chứng và bệnh phẩm theo thứ tự hướng dẫn 4 Đậy tấm phản ứng và ủ ở nhiệt độ và trong thời gian quy định theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 5 Rửa tấm phản ứng bằng chương trình theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 6 Nhỏ dung dịch cộng hợp vào các giếng 7 ủ ở nhiệt độ phòng (18 0 C - 30 0 C) theo hướng dẫn. 8 Rửa phiến nhựa và làm khô 9 Pha dung dịch cơ chất và nhỏ vào mỗi giếng. Để tấm phản ứng trong tối theo quy trình ở nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) như hướng dẫn của nhà sản xuất. 10 Dừng phản ứng 11 Đọc KQ ở bước sóng 450/620 -700 nm bằng máy đo mật độ quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện PC: Độ hấp phụ của chứng dương (R4) PCx: Giá trị OD trung bình của chứng dương CO: Giá trị ngưỡng PCx = Tổng số OD của chứng dương 3 1.000 ≤ PC ≤ 2.400 NC < 0,15 Loại chứng dương PC có giá trị cao hơn 30% so với giá trị PCx . Tiếp tục tính kết quả theo 2 chứng dương còn lại. CO = PCx 5 3. Nhận định, trả lời kết quả - Mẫu huyết thanh: Mẫu huyết thanh có OD < CO được coi là âm tính. Cần thận trọng trong trường hợp mẫu huyết thanh có CO -10% < OD<CO. Trường hợp này phải được xét nghiệm lại . Mẫu huyết thanh có OD≥ CO cần được xét nghiệm lại. + Nếu lần 2 hoặc lần 3 có OD≥ CO, mẫu được coi là dương tính. + Nếu 2 lần đều có OD < CO, mẫu được coi là âm tính V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) , - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 100. HCV Ab miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể HCV Ab trong máu. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipet thể tích 50 µl - 200 µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 15 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,150 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,010 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,010 14 Chứng nội kiểm Test 0,100 15 Ngoại kiểm (nếu có)* ml 0,020 16 Cleancell M ml 3,000 17 Procell M ml 3,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 Chiếc 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup Chiếc 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) mà là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys Anti-HCV - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm xác định Anti-HCV 1 Pha thuốc thử trước khi sử dụng, tránh tạo bọt 2 Ủ lọ thuốc thử đã được hồi chỉnh trong thời gian quy định ở thích hợp theo hướng dẫn và kết thúc quá trình hồi chỉnh. Có thể lưu lọ thuốc thử đã hồi chỉnh qua đêm ở nhiệt độ thích hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 3 Nạp thuốc thử vào khay chứa thuốc thử 4 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 5 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn 6 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test là anti-HCV 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh cần chạy vào Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định xét nghiệm vào hệ thống LIS 2 Đặt ống máu dán barcode vào rack đưa vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm (nếu có) 3. Kết quả và báo cáo - Mẫu huyết thanh: Máy sẽ tự động tính toán giá trị ngưỡng dựa trên số đo của Cal1 và Cal2. Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). Kết quả được diễn giải như sau: - Nếu COI < 0.90: mẫu bệnh phẩm được coi là âm tính với anti-HCV. - Nếu 0.90 ≤ COI ≤ 1.0: mẫu bệnh phẩm này nằm trong giới hạn nghi ngờ, cần phải kiểm tra lại. - Nếu COI > 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là dương tính với anti-HCV. - Đối với những mẫu được kiểm tra lại lần 2: + Nếu COI < 0.90 thì kết luận âm tính. + Nếu COI ≥ 0.90 giống như lần đầu thì kết luận dương tính. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ) →. Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 101. HCV Ag/Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên, kháng thể HCV Ag/Ab trong máu. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipet vi lượng 100µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2.Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 20 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,200 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 2,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 11 Đầu côn 200 µl Cái 1,050 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2 ) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm MONOLISA HCV Ag-Ab ULTRA Bio-Rad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Anti HCV 1 Chuẩn bị sinh phẩm, sơ đồ nhỏ mẫu 2 Nhỏ dung dịch cộng hợp 1 3 Nhỏ chứng và bệnh phẩm hoặc mẫu ngoại kiểm (nếu có) theo thứ tự hướng dẫn. 4 Đậy tấm phản ứng và ủ ở nhiệt độ và trong thời gian quy định theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 5 Rửa tấm phản ứng bằng chương trình theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất 6 Nhỏ dung dịch cộng hợp 2 vào các giếng theo hướng dẫn. 7 ủ ở nhiệt độ và thời gian theo hướng dẫn. 8 Rửa phiến nhựa và làm khô 9 Pha dung dịch cơ chất và nhỏ vào mỗi giếng. Để tấm phản ứng trong tối theo quy trình ở nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) trong thời gian như hướng dẫn của nhà sản xuất. 10 Dừng phản ứng 11 Đọc KQ ở bước sóng 450/620 -700 nm bằng máy đo mật độ quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện PC Ab: Độ hấp phụ của chứng dương Ab PC Ag: Độ hấp phụ của chứng dương Ag PCx: Giá trị OD trung bình của chứng dương Ab CO: Giá trị ngưỡng PCx = Tổng số OD của chứng dương 3 NC < 0,6 x CO 0.800 ≤ PC Ab ≤ 2.400 PC Ag > 0,500 Loại chứng dương PC có giá trị cao hơn 30% so với giá trị PCx . Tiếp tục tính kết quả theo 2 chứng dương còn lại. CO = PCx 4 2. Nhận định, trả lời kết quả Mẫu huyết thanh: Mẫu huyết thanh có OD < CO được coi là âm tính. Cần thận trọng trong trường hợp mẫu huyết thanh có CO -10% < OD<CO. Trường hợp này phải được xét nghiệm lại. Mẫu huyết thanh có OD ≥ CO cần được xét nghiệm lại. + Nếu lần 2 hoặc lần 3 có OD ≥ CO, mẫu được coi là dương tính. + Nếu 2 lần đều có OD < CO, mẫu được coi là âm tính V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) , - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 102. HCV Core Ag miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện và định lượng HCV Core Ag trong máu. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CMIA (phản ứng hóa phát quang được tính bằng đơn vị ánh sáng tương đương RLU) với quy trình xét nghiệm linh hoạt Chemiflex. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipet thể tích 50 µl - 200 µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 15 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,150 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,010 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,010 14 HCV Ag Calibrators ml 0,050 15 HCV Ag Controls ml 0,200 17 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 18 Pre-trigger solution ml 3,000 19 Trigger solution ml 3,000 20 Wash Buffer ml 2,000 21 Reaction Vessel Cái 1,000 22 Sample Cup Cái 1,000 23 Septum Cái 0,050 24 Replacement Cap Cái 0,001 25 Nước cất 2 lần ml 5,000 26 Giấy thấm Cuộn 0,100 27 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 28 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 29 Bút viết kính Cái 0,020 30 Bút bi Cái 0,010 31 Mũ Cái 0,020 32 Khẩu trang Cái 0,020 33 Găng tay Đôi 0,100 34 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 35 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 36 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 37 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 38 Dung dịch khử trùng ml 10,000 39 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm ARCHITECT HCV Ag - Abbott (VD) Các bước Xét nghiệm xác định HCV Core Ag 1 Máy ở chế độ READY Nạp bộ thuốc thử ARCHITECT HCV Ag vào hệ thống (lắc chai Vi hạt để phân tán các vi hạt có thể bị lắng trong quá trình vận chuyển). • Lắc đảo ngược chai vi hạt để được phân tán hoàn toàn. • Đặt septum lên chai. Nạp thuốc thử vào khay, chai thuốc thử đã mở nắp đều có septum đậy lại 2 Vào màn hình chính, chọn Reagent à Reagent Status kiểm tra số lượng tests. Kiểm tra Cal Status của hộp thuốc thử ở chế độ Active. 3 Vào Supply à Supply Status kiểm tra các vật tư tiêu hao và dung dịch chạy máy. 4 Chuyển máy sang chế độ RUNNING 5 Tiến hành chạy mẫu chứng (control). Tham khảo quy trình chạy mẫu chứng 6 Chạy mẫu bệnh phẩm theo các bước sau: Ly tâm máu người bệnh 3000 vòng trong 10 phút. Chạy mẫu không dùng barcode 1 Cho trực tiếp ống máu vào Sample Carrier 2 Vào màn hình Order à Patient Order 3 Nhập mã Carrier, mã bệnh phẩm 4 Chọn Test HCV Ag 5 Chọn Add Order 6 Đưa Carrier vào bộ phận nạp mẫu trên máy Chạy mẫu dùng barcode 1 Nhập chỉ định định xét nghiệm trên máy tính (hệ thống LIS) 2 Đặt ống máu đã được dán barcode vào Carrier, quay mặt barcode ra phía ngoài rồi đưa vào bộ phận nạp mẫu IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy mẫu chứng mỗi khi mở một hộp kit mới, ít nhất 24 giờ một lần trước khi chạy test và sau mỗi lần chạy chuẩn. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. Giới hạn này được qui định trong bộ chứng và có thể có sự thay đổi về giới hạn chứng. Vì vậy khi nhận một lô control mới, cần kiểm tra “Bảng giá trị” của nhà sản xuất xem có phải thay đổi lại giá trị chứng hay không. Nếu cần thì phải nhập lại số liệu bằng tay để cập nhật giá trị chứng mới. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm (nếu có) 3. Kết quả và báo cáo - Xét nghiệm ARCHITECT HCV Ag sử dụng phương pháp rút giảm số liệu cho phù hợp với đường cong Logistic 4 Thông số (gọi tắt là 4PLC, theo trục Y) để vẽ đường cong hiệu chuẩn. - Mẫu có nồng độ < 3.00 fmol/L được xem là không phản ứng với HCV Ag. + Mẫu có nồng độ ≥ 3.00 fmol/L được xem là có phản ứng với HCV Ag. + Mẫu có nồng độ ≥ 3.00 fmol/L và < 10.00 fmol/L nên được làm lại 2 lần. + Nếu cả hai lần chạy lại xét nghiệm đều cho kết quả không phản ứng, mẫu được xem là không phản ứng với HCV Ag. + Nếu một trong hai kết quả xét nghiệm chạy lại ≥ 3.00 fmol/L, mẫu được xem là phản ứng lặp lại với HCV Ag, là kết quả định lượng ban đầu được sử dụng làm kết quả báo cáo cuối cùng. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ) →. Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Trước khi nạp bộ thuốc thử ARCHITECT HCV Ag vào hệ thống lần đầu tiên, lắc chai Vi hạt để phân tán các vi hạt có thể bị lắng trong quá trình vận chuyển. - Các màng ngăn PHẢI được dùng để tránh sự bay hơi và nhiễm chéo nhằm đảm bảo tính đồng nhất của thuốc thử. Nếu không, độ tin cậy của kết quả xét nghiệm sẽ không được đảm bảo. - Để tránh nhiễm chéo, cần mang găng tay sạch khi đặt màng ngăn lên chai thuốc thử đã mở nắp. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 103. HCV PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự có mặt gen đặc trưng của HCV (virus viêm gan C) 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý kỹ thuật RT-PCR II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Bể điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 2 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 EQAS (nếu thực hiện) * 0,020 12 Kit tách ARN từ virus Test 2,350 13 DNA marker Bộ 1,000 14 Primer 1-1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 1-2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Primer 2-1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 17 Primer 2-2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 18 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 19 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 20 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 21 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 22 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 23 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 24 Ethanol BDH ml 0,500 25 Water-DEPC Treated ml 2,000 26 Thạch Gam 0,075 27 Ladder ml 0,0025 28 Blue Juice Gel loading dye ml 0,003 29 Ethidium Bromide ml 0,100 30 TAE Buffer ml 0,100 31 Giấy thấm Cuộn 0,100 32 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 34 Bút viết kính Cái 0,020 35 Bút bi Cái 0,010 36 Mũ Cái 0,020 37 Khẩu trang Cái 0,020 38 Găng tay Đôi 0,100 39 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 40 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 41 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 42 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 43 Dung dịch khử trùng ml 10,000 44 Khăn lau tay cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương, tổ chức sinh thiết 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1.Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết ARN tổng số 2.2. Thực hiện RT-PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết ARN tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại xét nghiệm. 104. HCV đo tải lượng Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định số lượng bản sao của virus viêm gan C (HCV) trong một đơn vị thể tích máu (copies/ml). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time RT-PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm dung cho tube 0,2 ml - Máy ly tâm 25000 x g - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học - Micropipettes các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 8 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Găng không có bột tal Cái 0,500 10 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,400 12 Kít tách ARN Test 1,400 13 cDNA Test 1,400 14 HCV Standard Bộ 0,200 15 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 16 Ependoff 1,7ml Tube 2,000 17 Ependoff 0,2ml Tube 1,000 18 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,100 19 Đầu côn 30 µl Cái 1,100 20 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 21 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 2,200 22 Ethanol BDH ml 0,250 23 Water-DEPC Treated ml 2,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch khử trùng ml 10,000 36 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1.Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm HCV qPCR (VD) 2.1. Tách chiết RNA 2.2. Thực hiện phản ứng RT-PCR Thực hiện bước này với các tube RT-Mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch RNA tách chiết vào tube. - Lập chương trình cho máy PCR hoạt động - Sản phẩm cDNA được dùng để thực hiện phản ứng PCR. - Nếu chưa thực hiện phản ứng PCR ngay, phải bảo quản cDNA ở -20 o C. 2.3. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cần. Trước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dước đáy tube. - Cho cDNA từ phản ứng RT ở trên vào từng tube HCV qPCR Mix. Sau đó đặt các tube vào máy real-time PCR cùng với 1 bộ standard. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real-time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” cho standard. Màu “FAM” và “HEX” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính. - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM dương tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính hoặc âm tính. - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính 2. Phân tích standard - Hệ số tuyến tính (R 2 ) phải nằm trong khoảng 0.960-1.000, tốt nhất 0.990-1.000. - Hiệu suất nhân bản (PCR efficiency) phải nằm trong khoảng 90-115%, tốt nhất 95-110%. - Hệ số dốc (Slope) phải nằm trong khoảng -3 đến -4, tốt nhất -3.3 đến -3.6. 3. Phân tích mẫu - Ngưỡng phát hiện của bộ kit là 3x10 2 copies/ml - Những mẫu dương tính chỉ cần chọn màu FAM để phân tích Các kết quả dương tính được nhân với hệ số pha loãng sẽ thu được kết quả hàm lượng virus/ml máu (copies/ml), do đó kết quả sau khi nhân: + Nếu ≥ 3x10 2 thì kết luận “Mẫu dương tính: a copies/ml” + Nếu < 3x10 2 thì kết luận “Mẫu dương tính dưới ngưỡng định lượng”. - Những mẫu âm tính, chứng nội phải dương tính thì mới kết luận mẫu âm tính thật sự. 4. In đồ thị kết quả . V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân: Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 105. HCV đo tải lượng hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đếm số lượng bản copies của HCV RNA trong một đơn vị thể tích huyết thanh hoặc huyết tương (ml). 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time RT PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.2 .Trang thiết bị - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy vortex - Hệ thống máy tách chiết tự động (RNA, DNA) và định lượng COBAS ® AmpliPrep/COBAS ® TaqMan 48 Analyzer (Roche) (VD) - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 10 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 3,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng. Test 0,300 11 SPU Cái 1,300 12 Tube-S Cái 1,300 13 Tube-K Cái 1,300 14 Tip-K Cái 1,300 15 Kit CAP-G/CTM Wash Reagent 5.1 L ml 1,300 16 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 17 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 18 Đầu côn có lọc 1000 µl Cái 1,300 19 Giấy thấm Cuộn 0,100 20 Giấy xét nghiệm Tờ 3,000 21 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 22 Bút viết kính Cái 0,020 23 Bút bi Cái 0,010 24 Mũ Cái 0,020 25 Khẩu trang Cái 0,020 26 Găng không có bột tal (DNAase/ARNase free) Đôi 0,100 27 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 28 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 29 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 30 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 31 Dung dịch khử trùng ml 10,000 32 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Huyết tương hoặc huyết thanh của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm COBAS ® Ampliprep/COBAS ® TaqMan HCV Test (Roche Diagnostics GmbH) (VD) 2.1. Tách chiết RNA vận hành máy COBAS AmpliPrep 2.2. Phiên mã ngược RNA thành cDNA, khuyếch đại cDNA, đọc kết kết trên máy COBAS TaqMan 48 IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Kiểm tra chất lượng Giá trị định lượng chấp nhận được nếu: Giá trị định lượng chấp nhận được nếu: - Chứng âm là không phát hiện. - Chứng nội cho giá trị Ct mong đợi. Không nhận các kết quả của chứng không có giá trị khi xuất hiện thông báo lỗi: - Chứng âm: Invalid - Chứng dương thấp: Invalid, < 1.50E+01 IU/ml, > 6.90E+07 IU/ml, không phát hiện (Target not detected) - Chứng dương cao: Invalid, < 1.50E+01 IU/ml, > 6.90E+07 IU/ml, không phát hiện (Target not detected) 2. Kết quả và báo cáo Kết quả định lượng HCV RNA của máy COBAS TaqMan 48 được tính theo đơn vị quốc tế (IU), quy đổi ra số copies/ml theo công thức tính toán của máy đã được thiết lập dựa theo quy chuẩn của WHO. 1IU = 2,5copies Giá trị tham số Ct (được định nghĩa là số chu kỳ ngưỡng tại đó huỳnh quang vượt ngưỡng cố định, để so sánh với chu kỳ ngưỡng của mẫu chứng chuẩn từ đó suy ra số lượng RNA mẫu đưa vào phản ứng) cho HCV RNA và HCV QS RNA. Các giá trị chứng của HCV có nồng độ trong giới hạn được thực hiện đồng thời với mẫu bệnh phẩm để thiết lập đường chuẩn, cho thấy mối tương quan giữa giá trị Ct và số log cp/ml. Giá trị trên máy Trả lời kết quả Target Not Detected Không phát hiện thấy HCV RNA <1.50E+01IU/ml < 37 cp/ml) > 1.50E+01IU/ml đến < 6.90E+07IU/ml nhận những kết quả trong giới hạn này > 37 cp/ml đến < 1.70 x 10 8 cp/ml >6.90E+07IU/ml > 1.70 x 10 8 cp/ml Invalid Không giá trị, chạy lại mẫu bệnh phẩm V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Việc lấy mẫu máu, vận chuyển và bảo quản không đúng tiêu chuẩn có thể dẫn đến kết quả sai, cho dù phản ứng được thực hiện đúng. Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 106. HCV genotype Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định genotype của virus viêm gan C 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time RT-PCR II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Tủ lạnh 2 0 C - 8 0 C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) (nếu có) - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học - Micropipettes các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 1 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Găng không có bột tal Đôi 0,500 10 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng Test 1,000 12 Kít tách ARN Test 2,000 13 cDNA Test 2,000 15 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 16 Ependoff 1,7ml Tube 2,000 17 Ependoff 0,2ml Tube 1,000 18 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,100 19 Đầu côn 30 µl Cái 1,100 20 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 21 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 2,200 22 Ethanol BDH ml 0,250 23 Water-DEPC Treated ml 2,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch khử trùng ml 10,000 36 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm HCV genotype (VD) 2.1. Tách chiết RNA 2.2. Thực hiện phản ứng RT-PCR - Thực hiện bước này với các tube RT-Mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch RNA tách chiết vào tube. - Lập chương trình cho máy PCR hoạt động - Sản phẩm cDNA được dùng để thực hiện phản ứng PCR. - Nếu chưa thực hiện phản ứng PCR ngay, phải bảo quản cDNA ở (-20 o C). 2.3. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cần. Trước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dước đáy tube. - Cho cDNA từ phản ứng RT ở trên (hoặc cDNA của mẫu dương tính trước đó) vào từng tube HCV Genotype 1-6 rPCR Mix và HCV Genotype 2-3 rPCR. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real-time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “HEX” cho tất cả các mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động. - Lưu file dữ liệu vào máy tính. - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn dương tính của màu FAM với genotype 2-6 và màu HEX với genotype 1-3. - Chứng âm có đường biểu âm tính với cả 2 màu. 2. Phân tích mẫu - Trong tube HCV Genotype 1-6 rPCR Mix, probe phát hiện genotype 1 được đánh dấu với màu HEX, probe phát hiện genotype 6 được đánh dấu với màu FAM. Trong tube HCV Genotype 2-3 rPCR Mix, probe phát hiện genotype 2 được đánh dấu với màu FAM, probe phát hiện genotype 3 được đánh dấu với màu HEX. - Chọn cả màu FAM và HEX. Mẫu có đường biểu diễn dương tính tương ứng với genotype nào thì kết luận mẫu nhiễm genotype đó. Một mẫu có thể đồng nhiễm nhiều genotype. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Tất cả các mẫu đều dương tính kể cả chứng âm. 1. Nguyên nhân 1: Lô thí nghiệm bị ngoại nhiễm RNA hoặc sản phẩm PCR từ môi trường của khu vực thao tác hoặc nhiễm chéo giữa các mẫu. Khắc phục: Chiếu UV và vệ sinh khu vực thao tác bằng nước Javel để khử nhiễm. Tiến hành lại thí nghiệm thật cẩn thận. 2. Nguyên nhân 2: Kit bị ngoại nhiễm RNA hoặc sản phẩm PCR trong quá trình sử dụng. Khắc phục: Thay kit mới và thực hiện quá trình như hướng dẫn ở nguyên nhân Trường hợp này không thể lấy kết quả, phải khắc phục và tiến hành lại thí nghiệm. 107. HCV genotype giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định genotype của HCV 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật giải trình tự nucleotide trên gen đặc trưng của virus viêm gan C. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 EQAS (nếu thực hiện) * 0,020 12 Kit tách chiết ARN từ virus Test 2,350 13 DNA marker Bộ 1,000 14 Primer 1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Primer 3 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 17 Primer 4 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 18 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 19 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 20 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 21 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 22 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 23 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 24 Ethanol BDH ml 0,500 25 Water-DEPC Treated ml 2,000 26 Thạch Gam 0,075 27 Ladder ml 0,0025 28 Blue Juice Gel loading dye ml 0,003 29 Ethidium Bromide ml 0,100 30 TAE Buffer ml 0,100 31 Giấy thấm Cuộn 0,100 32 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 34 Bút viết kính Cái 0,020 35 Bút bi Cái 0,010 36 Mũ Cái 0,020 37 Khẩu trang Cái 0,020 38 Găng tay Đôi 0,100 39 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 40 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 41 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 42 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 43 Dung dịch khử trùng ml 10,000 44 Khăn lau tay cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương hoặc tổ chức sinh thiết 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 3) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện RT-PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Giải trình tự gen 2.5. Kiểm tra và so sánh trình tự gen của HCV trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen đích không bị nhiễu và phải có độ tương đồng ≥ 90 % mới có thể kết luận được genotype của HCV V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 108. HAV IgM miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể HAV IgM trong máu 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipet 100 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,600 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,033 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,033 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 2,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 11 Đầu côn 200 µl Cái 3,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm ETI - HA - IGMK PLUS DiaSorin (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HAV IgM 1 Chuẩn bị sinh phẩm, sơ đồ nhỏ mẫu Chuẩn bị dung dịch rửa 2 Pha loãng bệnh phẩm trong dung dịch pha loãng bệnh phẩm theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 3 Nhỏ chứng và bệnh phẩm theo thứ tự hướng dẫn 4 Ủ tấm phản ứng ở nhiệt độ và trong thời gian theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 5 Chuẩn bị dung dịch cộng hợp theo hướng dẫn 6 Rửa khay phản ứng bằng chương trình theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 7 Nhỏ dung dịch cộng hợp vào các giếng theo hướng dẫn 8 Ủ ở nhiệt độ và trong thời gian theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 9 Rửa tấm phản ứng bằng chương trình theo quy trình hướng dẫn 10 Pha dung dịch cơ chất và nhỏ vào mỗi giếng. Để ở nhiệt độ phòng (15 0 C -30 0 C) tránh ánh sáng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 11 Dừng phản ứng 12 Đọc KQ ở bước sóng 450/630 nm bằng máy đo mật độ quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện - Giếng trắng (Blank): 0.000 £ BLK £ 0.150 - Giá trị trung bình của Cal: -0.020 < Cal <0.120 - Giá trị của Cal: -0.020 < Cal <0.120 - Giá trị chứng âm (NC): -0.020 < NC <0.120 - Giá trị chứng dương (PC): 0.5 < PC <2.5 PC - NC >0.380 2. Kết quả và báo cáo - Tính giá trị ngưỡng Cut-off value (CO) CO = Cal + 0.100 - Giá trị của thử nghiệm: Tính tỉ số mẫu: Tỉ số mẫu = OD mẫu/CO Giải thích kết quả - Các mẫu có tỉ số mẫu nhỏ hơn 0,8 được coi là âm tính với HAV IgM. - Các mẫu có tỉ số mẫu > 1.2 được coi là dương tính với HAV IgM. - Các mẫu nằm trong khoảng từ 0.8 đến 1.2 so với giá trị của CO phải được kiểm tra lại. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…), - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 109. HAV IgM miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể HAV IgM trong máu. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD) II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipet có thể tích 50µl - 200 µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 5 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,400 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,005 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,005 14 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 15 Cleancell M ml 3,000 16 Procell M ml 3,000 17 Probe Wash M ml 2,000 18 Preclean M ml 2,000 19 Assay Tip/Cup E170 chiếc 3,000 20 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 21 Nước cất ml 5,000 22 Control Test 0,100 23 Sample cup Chiếc 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys HAV IgM - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HAV IgM 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test là HAV IgM 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định định vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2. Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. Giới hạn này được qui định trong bộ chứng và trong mỗi lô hóa chất HAV IgM khác nhau có thể có sự thay đổi về giới hạn chứng 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm (nếu có) 3. Kết quả và báo cáo Máy sẽ tự động tính toán giá trị ngưỡng dựa trên số đo của Cal1 và Cal2. Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). - Nếu COI ≥ 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là dương tính với HAV IgM. - Nếu COI < 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là âm tính với HAV IgM. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ) →. Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 110. HAV total miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể HAV toàn phần trong máu kháng HAV(virus viêm gan A) 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipet 100 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2.Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Định mức sinh phẩm và vật tư tiêu hao cho 3 mẫu/lần thực hiện (VD) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,600 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,033 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,033 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 2,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 11 Đầu côn 200 µl Cái 3,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem phụ lục 2) - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu (xem phụ lục 6). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm ETI - AB - HAVK PLUS DiaSorin (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HAV Ab 1 Chuẩn bị sinh phẩm, sơ đồ nhỏ mẫu. Chuẩn bị dung dịch rửa. 2 Nhỏ dung dịch pha loãng bệnh phẩm vào mỗi giếng phản ứng theo hướng dẫn. Nhỏ chứng, bệnh phẩm, dung dịch chuẩn, dung dịch liên kết theo thứ tự hướng dẫn của nhà sản xuất. 3 Ủ tấm phản ứng ở nhiệt độ và trong thời gian quy định theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 4 Chuẩn bị dung dịch cộng hợp theo hướng dẫn. 5 Nhỏ dung dịch cộng hợp vào các giếng theo hướng dẫn 6 Rửa khay phản ứng bằng chương trình theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 7 Nhỏ dung dịch cộng hợp vào các giếng theo hướng dẫn 8 Ủ ở nhiệt độ và trong thời gian quy định theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 9 Rửa tấm phản ứng bằng chương trình theo quy trình hướng dẫn. 10 Pha dung dịch cơ chất và nhỏ vào mỗi giếng. Để ở nhiệt độ phòng (15 o C -30 o C) tránh ánh sáng theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 11 Dừng phản ứng. 12 Đọc kết quả ở bước sóng 450/630 nm bằng máy đo mật độ quang. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện - Giếng trắng (Blank): 0.000 £ BLK £ 0.150 - Giá trị trung bình của Cal: PC < Cal <0.6 NC - Giá trị của Cal: PC < Cal <0.6 NC - Giá trị chứng âm (NC): 0.5 < NC < 2.5 - Giá trị chứng dương (PC): 0.000 £ PC £ 0.250 NC - PC > 0.250 2. Kết quả và báo cáo - Tính giá trị ngưỡng Cut-off value (CO) CO = Cal - Giá trị của thử nghiệm: Tính tỉ số mẫu: Tỉ số mẫu = OD mẫu/CO Giải thích kết quả - Các mẫu có tỉ số mẫu nhỏ hơn 0,8 được coi là dương tính với HAV Ab - Các mẫu có tỉ số mẫu > 1.2 được coi là âm tính với HAV Ab. - Các mẫu nằm trong khoảng từ 0.8 đến 1.2 so với giá trị của CO phải được kiểm tra lại. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) , - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 111. HAV total miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể HAV toàn phần kháng virus viêm gan A (HAV total) trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể HAV toàn phần dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) (nếu có) - Micropipette thể tích 50 µl - 200 µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 05 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,400 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,005 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,005 14 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 15 Cleancell M ml 3,000 16 Procell M ml 3,000 17 Probe Wash M ml 2,000 18 Preclean M ml 2,000 19 Assay Tip/Cup E170 chiếc 3,000 20 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 21 Nước cất ml 5,000 22 Control Test 0,100 23 Sample cup Chiếc 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys Anti-HAV 2 - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Anti-HAV Total 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test là anti-HBc 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định định vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2. Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. Giới hạn này được qui định trong bộ chứng và trong mỗi lô hóa chất Anti-HAV khác nhau có thể có sự thay đổi về giới hạn chứng. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm (nếu có). 3. Kết quả và báo cáo Máy sẽ tự động tính toán giá trị ngưỡng dựa trên số đo của Cal1 và Cal2. Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). - Nếu COI ≤ 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là dương tính với Anti-HAV Total. - Nếu COI > 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là âm tính với Anti-HAV Total. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ) → Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 112. HDV Ag miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên của virus viêm gan D (HDV Ag) trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10 µl đến 1000 µl . - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 11 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 12 Nước cất ml 8,000 13 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 14 Đầu côn 200 µl Cái 5,000 15 Giấy thấm Cuộn 0,100 16 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 17 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 18 Bút viết kính Cái 0,020 19 Bút bi Cái 0,010 20 Mũ Cái 0,020 21 Khẩu trang Cái 0,020 22 Găng tay Đôi 0,100 23 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 24 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 25 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 26 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 27 Dung dịch khử trùng ml 10,000 28 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm ETI-DELTAK-2 - Diasorin (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HDV Ag 2.1 Để số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.5 Nhỏ dung dịch Nonidet P-40 2.6 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh 2.7 Đậy tấm và ủ ở 37 o C trong 45 phút 2.8 Chuẩn bị cộng hợp 2.9 Rửa phiến nhựa 2.10 Nhỏ chất cộng hợp vào mỗi giếng 2.11 Đậy tấm và ủ 2.12 Rửa phiến nhựa 2.13 Nhỏ dung dịch hiện màu 2.14 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.15 Dừng phản ứng 2.16 Đọc kết quả ở bước sóng 450/630nm trong vòng 60 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Tính giá trị ngưỡng Cut-off (CO) = Giá trị trung bình chứng âm + 0 .100 1. Điều kiện của phản ứng - OD của giếng trống ≤ 0.150. - OD của trung bình chứng âm < 0.100 - OD của mỗi chứng âm < 0.110 - Trung bình chứng dương - trung bình chứng âm ≥ 0.5 3. Diễn giải kết quả + Dương tính: nếu OD của mẫu bệnh phẩm ≥ OD của cut-off + Nghi ngờ: nếu tỉ lệ nhỏ hơn hoặc lớn hơn 10 % OD của cut-off + Âm tính: nếu OD của mẫu bệnh phẩm < OD của cut-off - Nếu kết quả nghi ngờ → làm lại xét nghiệm lần 2. + Nếu kết quả OD lần 2 > CO → kết luận dương tính + Nếu kết quả OD lần 2 < CO → kết luận âm tính V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm. 113. HDV IgM miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng virus viêm gan D trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng virus viêm gan D dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10 µl đến 1000 µl . - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 11 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 12 Nước cất ml 8,000 13 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 14 Đầu côn 200 µl Cái 5,000 15 Giấy thấm Cuộn 0,100 16 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 17 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 18 Bút viết kính Cái 0,020 19 Bút bi Cái 0,010 20 Mũ Cái 0,020 21 Khẩu trang Cái 0,020 22 Găng tay Đôi 0,100 23 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 24 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 25 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 26 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 27 Dung dịch khử trùng ml 10,000 28 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm ETI - DELTA - IgMK-2 - Diasorin (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HDV IgM 2.1 Để số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Pha loãng bệnh phẩm 2.5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.6 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh 2.7 Đậy tấm và ủ 2.8 Rửa 2.9 Nhỏ dung dịch kháng nguyên 2.10 Đậy tấm và ủ 2.11 Chuẩn bị cộng hợp 2.12 Rửa 2.13 Nhỏ chất cộng hợp vào mỗi giếng 2.14 Đậy tấm và ủ 2.15 Rửa 2.16 Nhỏ dung dịch hiện màu 2.17 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.18 Dừng phản ứng 2.19 Đọc kết quả ở bước sóng 450/630nm trong vòng 60 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Tính giá trị ngưỡng Cut-off (CO) = Giá trị trung bình chứng âm + 0.100 2. Điều kiện của phản ứng - OD của giếng trống ≤ 0.150. - OD của trung bình chứng âm < 0.100 - Trung bình chứng dương - trung bình chứng âm ≥ 0.300 3. Diễn giải kết quả + Dương tính: nếu OD của mẫu bệnh phẩm ≥ OD của cut-off + Nghi ngờ: nếu tỉ lệ nhỏ hơn hoặc lớn hơn 10 % OD của cut-off + Âm tính: nếu OD của mẫu bệnh phẩm < OD của cut-off - Nếu kết quả nghi ngờ → làm lại xét nghiệm lần 2. + Nếu kết quả dương tính lặp lại → kết luận dương tính + Nếu kết quả lần 2 âm tính → kết luận âm tính V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm 114. HDV Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể kháng virus viêm gan D (HDV Ab) trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể kháng virus viêm gan D dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C. - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) (nếu có). - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10 µl đến 1000 µl . - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 11 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 12 Nước cất ml 8,000 13 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 14 Đầu côn 200 µl Cái 5,000 15 Giấy thấm Cuộn 0,100 16 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 17 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 18 Bút viết kính Cái 0,020 19 Bút bi Cái 0,010 20 Mũ Cái 0,020 21 Khẩu trang Cái 0,020 22 Găng tay Đôi 0,100 23 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 24 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 25 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 26 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 27 Dung dịch khử trùng ml 10,000 28 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2.Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm ETI - AB - DELTAK-2 - Diasorin (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HDV Ab 2.1 Để số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Chuẩn bị cộng hợp 2.5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.6 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh 2.7 Nhỏ chất cộng hợp 2.8 Đậy tấm và ủ 2.9 Rửa 2.10 Nhỏ dung dịch hiện màu 2.11 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.12 Dừng phản ứng 2.13 Đọc kết quả ở bước sóng 450/630nm trong vòng 60 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Tính giá trị ngưỡng (cut-off CO) CO = Giá trị TB chứng âm x 0 .5 + Giá trị TB chứng dương x 0 .5 2. Điều kiện của phản ứng - OD của giếng trống ≤ 0.150. - OD của trung bình chứng âm ≥ 0.600 - OD của trung bình chứng dương ≤ 0.800 - Trung bình chứng âm - trung bình chứng dương ≥ 0.500 3. Diễn giải kết quả + Dương tính: nếu OD của mẫu bệnh phẩm ≤ OD của cut-off + Nghi ngờ: nếu tỉ lệ nhỏ hơn hoặc lớn hơn 10 % OD của cut-off + Âm tính: nếu OD của mẫu bệnh phẩm ≥ OD của cut-off - Nếu kết quả nghi ngờ → làm lại xét nghiệm lần 2. + Nếu kết quả dương tính lặp lại → kết luận dương tính + Nếu kết quả lần 2 âm tính → kết luận âm tính V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bẩn bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm. 115. HEV IgM test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng virus viêm gan E (HEV) trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng virus viêm gan E dựa trên nguyên lý của kỹ thuật sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Micropipette 50 µl -100 µl. - Máy ly tâm thường. - Đồng hồ bấm giây. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,200 6 Ngoại kiểm chứng (nếu có)* 0,02 7 Đầu côn 200 µl Cái 1,200 8 Giấy thấm Cuộn 0,100 9 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 10 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 11 Bút viết kính Cái 0,020 12 Bút bi Cái 0,010 13 Mũ Cái 0,020 14 Khẩu trang Cái 0,020 15 Găng tay Đôi 0,100 16 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 17 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 18 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 19 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 20 Dung dịch khử trùng ml 10,000 21 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm HEV IgM Rapid test (VD). Các bước Xét nghiệm phát hiện HEV IgM nhanh 1 Lấy số lượng thanh thử cần thiết. Ghi mã bệnh phẩm tương ứng 2 Nhỏ huyết thanh hoặc huyết tương vào vùng nhỏ bệnh phẩm theo hướng dẫn. 3 Nhỏ dung dịch đệm phản ứng vào giếng (2) theo hướng dẫn. 4 Nhỏ dung dịch đệm vào giếng (3) theo hướng dẫn. 5 Chờ 15 phút đọc kết quả. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Xuất hiện 2 vạch đỏ ở phần chứng và phần bệnh phẩm. - Âm tính: Chỉ có 1 vạch đỏ ở phần chứng. - Không xác định: + Chỉ có 1 vạch đỏ ở phần bệnh phẩm. + Không có vạch đỏ nào xuất hiện ở phần chứng và phần bệnh phẩm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Thời gian đọc KQ à ghi lại thời gian làm xét nghiệm và thời gian đọc kết quả để tránh dương tính giả và âm tính giả. - Chất lượng bệnh phẩm: những mẫu bệnh phẩm tan huyết sẽ ảnh hưởng đến chất lượng và kết quả xét nghiệm. 116. HEV IgM miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng virus viêm gan E trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng virus viêm gan E dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10 µl đến 1000 µl . - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 04 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,200 11 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 12 Nước cất ml 8,000 13 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 14 Đầu côn 200 µl Cái 5,000 15 Giấy thấm Cuộn 0,100 16 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 17 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 18 Bút viết kính Cái 0,020 19 Bút bi Cái 0,010 20 Mũ Cái 0,020 21 Khẩu trang Cái 0,020 22 Găng tay Đôi 0,100 23 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 24 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 25 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 26 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 27 Dung dịch khử trùng ml 10,000 28 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2.Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm HEV IgM ELISA - DRG (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HEV IgM 2.1 Để số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Pha loãng bệnh phẩm 2.5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.6 Nhỏ dung dịch trung hòa vào những giếng nhỏ bệnh phẩm 2.7 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.8 Đậy tấm và ủ 2.9 Rửa 2.10 Nhỏ chất cộng hợp vào mỗi giếng 2.11 Đậy tấm và ủ 2.12 Rửa 2.13 Nhỏ dung dịch hiện màu 2.14 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.15 Dừng phản ứng 2.16 Đọc kết quả ở bước sóng 450/630nm trong vòng 60 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - OD của giếng trống ≤ 0,100 - OD của chứng âm < 0,100 - OD của chứng dương > 0,500 2. Tính giá trị ngưỡng - Cut-off (CO) = Giá trị trung bình chứng âm + 0 .25 3. Diễn giải kết quả Tính tỷ số Bệnh phẩm/CO (R) + Dương tính: R > 1,2 + Nghi ngờ: 1 < R ≤ 1,2 → làm lại xét nghiệm lần 2 sau 1 - 2 tuần + Âm tính: R < 1 V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm 117. HIV Ab test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể kháng HIV trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể kháng HIV dựa trên nguyên lý của kỹ thuật sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh đồng thời được đào tạo và có chứng chỉ về xét nghiệm HIV theo qui định của Bộ Y tế. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh đồng thời được đào tạo và có chứng chỉ về xét nghiệm HIV theo qui định của Bộ Y tế. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm thường. - Micropipette 50 µl -100 µl. - Đồng hồ bấm giây 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng Test 0,200 11 EQAS (nếu thực hiện) * 0,02 12 Đầu côn 200 µl Cái 2,000 13 Giấy thấm Cuộn 0,100 14 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 15 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 16 Bút viết kính Cái 0,020 17 Bút bi Cái 0,010 18 Mũ Cái 0,020 19 Khẩu trang Cái 0,020 20 Găng tay Đôi 0,100 21 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 22 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 23 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 24 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 25 Dung dịch khử trùng ml 10,000 26 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Determine HIV ½ Ab.(VD). Các bước Xét nghiệm phát hiện kháng thể HIV nhanh 1 Tách rời từng thanh xét nghiệm rồi bóc vỏ Ghi mã bệnh phẩm xét nghiệm tương ứng 2 Nhỏ 50 µl huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần vào vùng nhỏ bệnh phẩm 3 Chờ 15 phút đọc kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ (Kết quả sơ bộ) - Dương tính: Xuất hiện 2 vạch đỏ ở phần chứng và phần bệnh phẩm. - Âm tính: Chỉ có 1 vạch đỏ ở phần chứng. - Không xác định: + Chỉ có 1 vạch đỏ ở phần bệnh phẩm. + Không có vạch đỏ nào xuất hiện ở phần chứng và phần bệnh phẩm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Thời gian đọc KQ à ghi lại thời gian làm xét nghiệm và thời gian đọc kết quả để tránh dương tính giả và âm tính giả. - Chất lượng bệnh phẩm: những mẫu bệnh phẩm tan huyết sẽ ảnh hưởng đến chất lượng và kết quả xét nghiệm. 118. HIV Ag/Ab test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên p24 và kháng thể kháng HIV-1 và HIV-2 trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng nguyên p24 và kháng thể kháng HIV-1 và HIV-2 dựa trên nguyên lý của kỹ thuật sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh đồng thời được đào tạo và có chứng chỉ về xét nghiệm HIV theo qui định của Bộ Y tế. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh đồng thời được đào tạo và có chứng chỉ về xét nghiệm HIV theo qui định của Bộ Y tế. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Micropipette 50 µl - 100 µl. - Máy ly tâm thường. - Đồng hồ bấm giây. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 0,200 11 EQAS (nếu thực hiện) * 0,02 12 Đầu côn 200 µl Cái 2,000 13 Giấy thấm Cuộn 0,100 14 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 15 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 16 Bút viết kính Cái 0,020 17 Bút bi Cái 0,010 18 Mũ Cái 0,020 19 Khẩu trang Cái 0,020 20 Găng tay Đôi 0,100 21 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 22 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 23 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 24 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 25 Dung dịch khử trùng ml 10,000 26 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1 . Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Alere Determine HIV ½ Ag/Ab Combo - Alere (VD) Các bước Xét nghiệm phát hiện kháng nguyên-kháng thể HIV Đối với huyết thanh/huyết tương 1 Tách rời từng thanh xét nghiệm rồi xé bao bảo vệ thanh xét nghiệm. Ghi mã bệnh phẩm xét nghiệm tương ứng 2 Nhỏ 50 µl huyết thanh hoặc huyết tương vào vùng nhỏ bệnh phẩm 3 Chờ 20 phút đọc kết quả Đối với máu toàn phần 1 Tách rời từng thanh xét nghiệm rồi bóc vỏ Ghi mã bệnh phẩm xét nghiệm tương ứng 2 Nhỏ 50 µl huyết thanh hoặc huyết tương vào vùng nhỏ bệnh phẩm 3 Đợi một phút, sau đó cho một giọt dung dịch đệm Chase vào vùng nhỏ mẫu bệnh phẩm 4 Chờ 20 phút đọc kết quả Lưu ý (đối với cả huyết thanh, huyết tương và máu toàn phần): Không đọc kết quả sau quá 30 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng: - Vạch chứng phải chuyển màu đỏ khi xét nghiệm hoàn tất. - Nếu vạch chứng không xuất hiện thì kết quả xét nghiệm không có giá trị và mẫu phẩm cần phải được thử lại. 2. Nhận định kết quả - Có phản ứng với kháng thể: Xuất hiện 2 vạch đỏ ở vùng chứng và vùng kháng thể. - Có phản ứng với kháng nguyên (p24): Xuất hiện 2 vạch đỏ ở vùng chứng và vùng kháng nguyên. - Có phản ứng với kháng thể và kháng nguyên (p24): Xuất hiện 3 vạch đỏ ở vùng chứng, vùng kháng thể và vùng kháng nguyên. - Âm tính: Chỉ có 1 vạch đỏ ở phần chứng. - Không xác định: + Chỉ có 1 vạch đỏ ở phần bệnh phẩm. + Không có vạch đỏ nào xuất hiện ở phần chứng và phần bệnh phẩm → cần phải thử lại mẫu phẩm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Đọc kết quả sau quá 30 phút dễ gây phản ứng dương tính giả → Nên có đồng hồ đặt giờ để đọc kết quả đúng giờ qui định. 119. HIV Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể kháng HIV trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể kháng HIV dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh đồng thời được đào tạo và có chứng chỉ về xét nghiệm HIV theo qui định của Bộ Y tế. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh đồng thời được đào tạo và có chứng chỉ về xét nghiệm HIV theo qui định của Bộ Y tế. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) (nếu có). - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette 100 µl, 1000 µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 10 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Tube lưu mẫu dương tính Cái 0,200 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,300 7 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 8 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 9 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 10 Nước cất ml 8,000 11 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 12 Đầu côn 200 µl Cái 2,000 13 Giấy thấm Cuộn 0,100 14 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 15 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 16 Bút viết kính Cái 0,020 17 Bút bi Cái 0,010 18 Mũ Cái 0,020 19 Khẩu trang Cái 0,020 20 Găng tay Đôi 0,100 21 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 22 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 23 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 24 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 25 Dung dịch khử trùng ml 10,000 26 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm GENSCREEN TM HIV ½ version 2 Bio-Rad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HIV Ab 1 Lấy sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm. Lập sơ đồ phân phối mẫu 2 Chuẩn bị chất cộng hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất 3 Lấy phiến nhựa và các thanh giếng. Nhỏ dung dịch pha loãng bệnh phẩm vào mỗi giếng phản ứng theo hướng dẫn. 4 Nhỏ chứng âm (R3); Cut-off (R4); Chứng dương (R5), mẫu EQC (nếu có), mẫu bệnh phẩm vào các giếng tiếp theo như hướng dẫn của nhà sản xuất. 5 Đậy và ủ ở nhiệt độ và trong thời gian theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 6 Rửa phiến phản ứng bằng máy rửa theo chương trình hướng dẫn 7 Nhỏ cộng hợp theo hướng dẫn. 8 Đậy phiến phản ứng và ủ nhiệt độ và trong thời gian theo quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất. 9 Rửa phiến phản ứng bằng máy rửa theo chương trình hướng dẫn của nhà sản xuất 10 Nhỏ hiện màu cơ chất theo hướng dẫn 11 Để tối nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) và tránh ánh sáng theo hướng dẫn. 12 Dừng phản ứng. Đọc KQ ở bước sóng 450/620 -700 nm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Kiểm tra và báo cáo kết quả Tính giá trị trung bình của cut-off: Tính giá trị cut-off: C.O = : 10 - Điều kiện thỏa mãn: + OD của Chứng âm < 0.7 x C.O + > 0.8 + ODR5/ ³ 1.3 Sự có mặt hay không có mặt KT HIV1 và/hoặc HIV2 được xác định bằng cách đo so sánh mật độ quang của mỗi mẫu thử với giá trị ngưỡng. Biện luận kết quả - Kết quả âm tính: Mẫu thử có OD < C.O được coi như âm tính với GENSCREEN TM HIV ½ version 2 - Kết quả dương tính: Mẫu thử có OD ³ C.O được coi như dương tính với GENSCREEN TM HIV ½ version 2 Những mẫu dương tính cần phải được kiểm tra lại bằng hai bộ sinh phẩm khác có nguyên lý chuẩn bị kháng nguyên khác nhau để khẳng định mẫu đó là dương tính với HIV theo qui định. - Mẫu có OD nằm trong khoảng C.O - 10%<OD<C.O cần thận trọng và nên được kiểm tra lại. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 120. HIV Ag/Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên, kháng thể HIV Ag/Ab trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng nguyên, kháng thể HIV Ag/Ab dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh đồng thời được đào tạo và có chứng chỉ về xét nghiệm HIV theo qui định của Bộ Y tế. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh đồng thời được đào tạo và có chứng chỉ về xét nghiệm HIV theo qui định của Bộ Y tế. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA. - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C ) (nếu có). - Micropipette 100 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có). - Ống đong có vạch dung tích 25ml, 100ml, 1000ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 10 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Tube lưu mẫu dương tính Cái 0,200 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,300 7 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 8 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 9 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 10 Nước cất ml 8,000 11 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 12 Đầu côn 200 µl Cái 2,000 13 Giấy thấm Cuộn 0,100 14 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 15 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 16 Bút viết kính Cái 0,020 17 Bút bi Cái 0,010 18 Mũ Cái 0,020 19 Khẩu trang Cái 0,020 20 Găng tay Đôi 0,100 21 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 22 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 23 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 24 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 25 Dung dịch khử trùng ml 10,000 26 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm GENSCREEN TM ULTRA HIV Ag-Ab. Bio-Rad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HIV Ag/Ab 1 Lấy sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm. Lập sơ đồ phân phối mẫu 2 Chuẩn bị dung dịch rửa pha loãng, chuẩn bị chất cộng hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất 3 Lấy phiến nhựa và các thanh giếng. Nhỏ chất cộng hợp 1 vào mỗi giếng phản ứng. 4 Nhỏ chứng dương HIV Ag (R5);Chứng dương HIV Ab (R4); Chứng âm (R3), mẫu EQC (nếu có), mẫu bệnh phẩm vào các giếng tiếp theo như hướng dẫn của nhà sản xuất. 5 Đậy và ủ phiến phản ứng ở nhiệt độ thích hợp trong thời gian quy định theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 6 Rửa phiến phản ứng bằng máy rửa theo chương trình hướng dẫn 7 Nhỏ cộng hợp 2 8 Đậy phiến phản ứng và ủ ở nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) trong thời gian quy định theo hướng dẫn của nhà sản xuất. 9 Rửa phiến phản ứng bằng máy rửa theo chương trình hướng dẫn 10 Nhỏ hiện màu 11 Để ở nhiệt độ phòng (18 o C - 30 o C) và tránh ánh sáng theo hướng dẫn. 12 Dừng phản ứng. Đọc KQ ở bước sóng 450/620 -700 nm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Kiểm tra chất lượng - Độ hấp phụ của mỗi chứng âm phải nhỏ hơn 0,170: OD R3 < 0,170 . Nếu một chứng âm OD > 0.17 thì bỏ đi và tính trung bình hai kết quả còn lại. Đến đây chỉ một trong hai trị số bị bỏ đi mà thôi . - Độ hấp phụ trung bình của các chứng âm phải nhỏ hơn 0,150: OD R3 < 0,150. - Độ hấp phụ của chứng dương HIV Ab (R4)phải lớn hơn 0,9: OD R4 > 0,9 - Độ hấp phụ của chứng dương HIV Ag (R5)phải lớn hơn 0,9: OD R5 > 0,9 2. Kết quả và báo cáo - Tính độ hấp thụ trung bình của chứng âm (OD R3) - Tính giá trị ngưỡng (C.O) Giá trị ngưỡng được tính theo công thức: C.O = + 0,200 Biện luận kết quả - Kết quả âm tính: Mẫu thử có OD<C.O được coi như âm tính với GENSCREEN TM ULTRA HIV Ag-Ab - Kết quả dương tính: Mẫu thử có OD < C.O được coi như dương tính với GENSCREEN TM ULTRA HIV Ag-Ab Những mẫu dương tính cần phải được kiểm tra lại bằng hai bộ sinh phẩm khác có nguyên lý chuẩn bị kháng nguyên khác nhau để khẳng định mẫu đó là dương tính với HIV theo qui định. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxy hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 121. HIV Ag/Ab miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên, kháng thể HIV Ag/Ab trong huyết thanh, huyết tương. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh đồng thời được đào tạo và có chứng chỉ về xét nghiệm HIV theo qui định của Bộ Y tế. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh đồng thời được đào tạo và có chứng chỉ về xét nghiệm HIV theo qui định của Bộ Y tế. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) (nếu có). 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 80 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Tube lưu mẫu dương tính Cái 0,200 10 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,010 12 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,050 13 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,010 14 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,010 15 Chứng nội kiểm ml 0,500 16 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 17 Cleancell M ml 3,000 18 Procell M ml 3,000 19 Probe Wash M ml 2,000 20 Preclean M ml 2,000 21 Assay Tip/Cup E170 Chiếc 3,000 22 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 23 Nước cất ml 5,000 24 Sample cup Cái 1,000 25 Giấy thấm Cuộn 0,100 26 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 27 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 28 Bút viết kính Cái 0,020 29 Bút bi Cái 0,010 30 Mũ Cái 0,020 31 Khẩu trang Cái 0,020 32 Găng tay Đôi 0,100 33 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 34 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 35 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 36 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 37 Dung dịch khử trùng ml 10,000 38 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys HIV Combi - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HIV 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn. 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút mẫu và chứng vào sample cup tương ứng 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm và ngày thực hiện xét nghiệm 4 Chọn tên test là HIV 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu huyết thanh người bệnh Sample Cup lên Rack đúng vị trí đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định định vào hệ thống LIS 2 Đưa ống máu dán barcode vào rack vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm. 3. Kết quả và báo cáo - Mẫu huyết thanh: Máy sẽ tự động tính toán giá trị ngưỡng dựa trên số đo của Cal1 và Cal2. Kết quả của mẫu bệnh phẩm sẽ được thông báo là dương tính hoặc âm tính cùng với chỉ số ngưỡng (COI). Kết quả được diễn giải như sau: - Nếu COI < 0.90: mẫu bệnh phẩm được coi là âm tính với HIV. - Nếu 0.90 ≤ COI ≤ 1.0: mẫu bệnh phẩm này nằm ở giới hạn ngưỡng và cần kiểm tra lại. - Nếu COI > 1.0: mẫu bệnh phẩm được coi là dương tính với thử nghiệm HIV combi. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ) →. Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 122. HIV khẳng định I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Khẳng định chẩn đoán nhiễm HIV ở người trên 18 tháng tuổi. 2. Nguyên lý Sử dụng chiến lược III áp dụng cho các trường hợp nhiễm HIV ở những người trên 18 tháng tuổi bằng ba loại sinh phẩm với nguyên lý hoặc chuẩn bị kháng nguyên khác nhau. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Đáp ứng Khoản 1 Điều 5 thông tư 15/2013/TT-BYT - Có kinh nghiệm làm xét nghiệm HIV ít nhất 01 năm. - Có hiểu biết cơ bản về HIV và kỹ thuật xét nghiệm HIV đồng thời có khả năng phân tích và biện giải kết quả xét nghiệm - Có hiểu biết về các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến xét nghiệm HIV. - Người phụ trách và nhân viên của phòng xét nghiệm khẳng định HIV phải đáp ứng điều kiện quy định tại khoản 3 Điều 5 Nghị định số 92/2010/NĐ- CP - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng nhận đã qua đào tạo về xét nghiệm HIV. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học đã được đào tạo và có chứng nhận đã qua đào tạo về xét nghiệm HIV. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị Đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 8 thông tư 15/2013/TT-BYT 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 10 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Tube lưu mẫu dương tính Cái 0,200 10 Sinh phẩm chẩn đoán 1 Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng 1 Test 0,430 12 Sinh phẩm chẩn đoán 2 Test 1,000 13 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng 2 Test 0,430 14 Sinh phẩm chẩn đoán 3 Test 1,000 15 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng 3 Test 0,330 16 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 17 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 18 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 19 Nước cất ml 8,000 20 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 21 Đầu côn 200 µl Cái 2,000 22 Giấy thấm Cuộn 0,100 23 Giấy xét nghiệm Tờ 3,000 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 25 Bút viết kính Cái 0,020 26 Bút bi Cái 0,010 27 Mũ Cái 0,020 28 Khẩu trang Cái 0,020 29 Găng tay Đôi 0,100 30 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 31 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 32 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 33 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 34 Dung dịch khử trùng ml 10,000 35 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bước Mô tả 1. Xét nghiệm 1.1. Xét nghiệm sử dụng sinh phẩm 1 có độ nhạy cao phát hiện được cả kháng nguyên và kháng thể HIV để sàng lọc (XN SP1) Nếu xét nghiệm SP1 âm tính tiếp tục thực hiện bước 2.1 Nếu xét nghiệm SP1 dương tính, thực hiện bước 1.2 1.2 Xét nghiệm sử dụng sinh phẩm thứ 2 có độ đặc hiệu cao (XN SP2) Nếu xét nghiệm SP2 âm tính, thực hiện bước 1.3 Nếu xét nghiệm SP2 dương tính, thực hiện bước 1.4 1.3 Xét nghiệm lại với sinh phẩm 1 (SP1) và sinh phẩm 2 (SP2) Nếu cả 2 xét nghiệm âm tính, thực hiện bước 2.1 Nếu cả 2 xét nghiệm dương tính, thực hiện bước 1.4 Nếu xét nghiệm SP1 dương tính, SP2 âm tính thực hiện bước 1.4 1.4 Xét nghiệm sử dụng sinh phẩm thứ 3 có độ đặc hiệu cao (XN SP3) Nếu xét nghiệm SP3 âm tính, SP1 và SP2 dương tính thực hiện bước 2.2 Nếu xét nghiệm SP3 âm tính, SP1 dương tính và SP2 âm tính tính thực hiện bước 2.2 Nếu xét nghiệm SP3 dương tính, SP1 dương tính và SP2 âm tính tính thực hiện bước 2.2 Nếu cả 3 xét nghiệm SP1, SP2 v à SP3 dương tính thực hiện bước 2.3 2. Biện luận trả kết quả 2.1. Trả kết quả: âm tính 2.2. Trả kết quả: không xác định và hẹn xét nghiệm lại sau 2 tuần. 2.3. Trả kết quả: dương tính. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất 2. Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm (nếu có). 3. Kết quả và báo cáo - Âm tính: Không có kháng thể kháng HIV trong mẫu xét nghiệm. - Dương tính: Khẳng định tình trạng nhiễm HIV. - Không xác định: Trường hợp nghi ngờ không kết luận âm tính hoặc dương tính. Cần xét nghiệm lại sau 2 tuần. Sau 2 tuần nếu : + Kết quả âm tính kết luận là âm tính. + Kết quả dương tính theo chiến lược 3, kết luận là dương tính. + Kết quả lần 2 không có sự thay đổi về mức độ phản ứng giữa hai lần xét nghiệm, người bệnh không thuộc đối tượng có hành vi nguy cơ cao thì kết luận là âm tính. + Kết quả lần 2 có sự thay đổi hoặc nghi ngờ chuyển đổi huyết thanh, xét nghiệm lại lần 3 sau 2 tuần. Nếu kết quả lần 3 vẫn không xác định thì kết luận là âm tính. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Thực hiện đúng theo Hướng dẫn Quốc gia về xét nghiệm huyết thanh học HIV (Ban hành kèm theo Quyết định số 1098/QĐ-BYT ngày 04 tháng 4 năm 2013). 123. HIV đo tải lượng Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định số lượng HIV trong một đơn vị thể tích (1ml) huyết tương. 2. Nguyên lý Dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time RT-PCR II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2. - Máy Real-time PCR và hệ thống máy tính. - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette - Bộ lưu điện 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chứng và QC kiểm tra chất lượng, standard các loại Test 1,350 11 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 12 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 13 Primer 1 ml 0,0001 14 Primer 2 ml 0,0001 15 Probe ml 0,0001 16 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 17 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 18 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 19 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 20 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 21 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 22 Ethanol BDH ml 0,500 23 Water-DEPC Treated ml 2,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết tương, huyết thanh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3 - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện Real-time RT-PCR 2.3. Phân tích và đánh giá kết quả 2.4. In và trả kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Chứng dương phải xuất hiện đồ thị huỳnh quang trên đường giới hạn cơ bản, chứng âm không có bất kỳ đường đồ thị huỳnh quang nào xuất hiện dưới đường cơ bản. Các mẫu chứng dương chuẩn phải có đường đồ thị huỳnh quang xuất hiện tương ứng với nồng độ biết trước. Tải lượng virus (copies/ml) sẽ được tính toán dựa trên đường đồ thị của các mẫu chuẩn. - Dương tính: kết quả trả số copies/ml - Dưới ngưỡng phát hiện - Ngưỡng phát hiện theo hướng dẫn của bộ sinh phẩm V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp chứng Dương và chứng Âm xuất hiện không đúng với diễn giải ở phần IV thì phải kiểm tra lại Master mix và chứng Dương và quá trình tách RNA tổng số và làm lại xét nghiệm. - Nếu đường đồ thị huỳnh quang của mẫu xuất hiện ở ngoài chu kỳ thứ 40 thì phải cẩn thận kiểm tra và đánh giá lại mẫu 124. HIV đo tải lượng hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đếm số lượng HIV trong một đơn vị thể tích (ml) huyết tương. 2. Nguyên lý Đếm số lượng HIV trong một đơn vị thể tích (ml) huyết tương dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time RT-PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy tách chiết tự động (RNA, DNA) và định lượng COBAS ® AmpliPrep/COBAS ® TaqMan 48 Analyzer (Roche) (VD) - Bộ lưu điện. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm thường. - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 1000 µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 10 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 3,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,300 11 SPU Cái 1,300 12 Tube-S Cái 1,300 13 Tube-K Cái 1,300 14 Tip-K Cái 1,300 15 Kit CAP-G/CTM Wash Reagent 5.1 L test 1,300 16 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 17 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 18 Đầu côn có lọc 1000 µl (DNAase- RNAase free) Cái 1,300 19 Giấy thấm Cuộn 0,100 20 Giấy xét nghiệm Tờ 3,000 21 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 22 Bút viết kính Cái 0,020 23 Bút bi Cái 0,010 24 Mũ Cái 0,020 25 Khẩu trang Cái 0,020 26 Găng không có bột tal (DNAase/RNAase free) Đôi 0,100 27 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 28 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 29 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 30 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 31 Dung dịch khử trùng ml 10,000 32 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết tương từ máu có chất chống đông EDTA. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm COBAS ® Ampliprep/COBAS ® TaqMan HIV Test (Roche Diagnostics GmbH) (VD) 2.1. Tách chiết RNA vận hành máy COBAS AmpliPrep 2.2. Phiên mã ngược RNA thành cDNA, khuyếch đại cDNA, đọc kết kết trên máy COBAS TaqMan 48 IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Kiểm tra chất lượng Giá trị định lượng chấp nhận được nếu: - Chứng âm là không phát hiện. - Chứng nội cho giá trị Ct mong đợi. Không nhận các kết quả của chứng không có giá trị khi xuất hiện thông báo lỗi: - Chứng âm: Invalid - Chứng dương thấp: Invalid, <4.00E+01 cp/ml, >1.00E+07 cp/ml, không phát hiện (Target Not Detected) - Chứng dương cao: Invalid, <4.00E+01 cp/ml, >1.00E+07 cp/ml, không phát hiện (Target Not Detected) 2. Kết quả và báo cáo Kết quả định lượng HIV RNA của máy COBAS TaqMan 48 được tính trực tiếp ra số copies/ml quy đổi tương ứng theo đơn vị quốc tế IU/ml là 0.6 cp/IU (1.7 IU/cp) cho HIV-1 RNA theo hệ thống quy chuẩn của WHO (tổ chức y tế thế giới). Giá trị tham số Ct (được định nghĩa là số chu kỳ ngưỡng tại đó tín hiệu huỳnh quang vượt ngưỡng cố định, để so sánh với chu kỳ ngưỡng của mẫu chứng chuẩn từ đó suy ra số lượng RNA mẫu đưa vào phản ứng) cho HIV-1 RNA và HIV-1QS RNA. Các giá trị chứng của HIV-1 có nồng độ trong giới hạn được thực hiện đồng thời với mẫu bệnh phẩm để thiết lập đường chuẩn, cho thấy mối tương quan giữa giá trị Ct và số log cp/ml. Giá trị trên máy Trả lời kết quả Target Not Detected Không phát hiện thấy HIV RNA <4.00E+01 cp/ml < 40 cp/ml > 4.00E+01cp/ml đến < 1.00E+07cp/ml nhận những kết quả trong giới hạn này > 40 cp/ml đến < 1.00 x 10 7 cp/ml >1.00E+07cp/ml > 1.00 x 10 7 cp/ml Invalid Không giá trị, chạy lại mẫu bệnh phẩm V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Việc lấy mẫu máu, vận chuyển và bảo quản không đúng tiêu chuẩn có thể dẫn đến kết quả sai, cho dù phản ứng được thực hiện đúng. - Quy trình này chỉ áp dụng cho phát hiện và định lượng HIV-RNA 1 nhóm M, O, N, không áp dụng cho HIV 2. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 125. HIV genotype giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định genotype của virus gây suy giảm miễn dịch ở người ( Human Immmunodeficiency Virus - HIV). 2. Nguyên lý Xác định genotype của HIV bằng kỹ thuật giải trình tự nucleotide trên gen đặc trưng. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột tal Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 13 Primer 2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Primer 3 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 4 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 17 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 18 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 19 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 20 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 21 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 22 Ethanol BDH ml 0,500 23 Water-DEPC Treated ml 2,000 24 Thạch Gam 0,075 25 Ladder ml 0.0025 26 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 27 Ethidium Bromide ml 0.100 28 TAE Buffer ml 0.100 29 Giấy thấm Cuộn 0,100 30 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 31 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 32 Bút viết kính Cái 0,020 33 Bút bi Cái 0,010 34 Mũ Cái 0,020 35 Khẩu trang Cái 0,020 36 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 37 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 38 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 39 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 40 Dung dịch khử trùng ml 10,000 41 Khăn lau tay cái 0,010 42 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng RT-PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Giải trình tự gen 2.5. Kiểm tra và so sánh trình tự gen của HIV trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen đích không bị nhiễu và phải có độ tương đồng ≥ 90 % mới có thể kết luận được genotype của HIV V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 126. HIV kháng thuốc giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện sự thay đổi trình tự nucleotide liên quan đến kháng thuốc của virus gây suy giảm miễn dịch ở người ( Human Immmunodeficiency Virus - HIV) trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Xác định sự thay đổi trình tự nucleotide liên quan đến kháng thuốc của HIV bằng kỹ thuật giải trình tự gen. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2. - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 13 Primer 2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Primer 3 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 4 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 17 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 18 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 19 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 20 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 21 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 22 Ethanol BDH ml 0,500 23 Water-DEPC Treated ml 2,000 24 Thạch Gam 0,075 25 Ladder ml 0.0025 26 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 27 Ethidium Bromide ml 0.100 28 TAE Buffer ml 0.100 29 Giấy thấm Cuộn 0,100 30 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 31 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 32 Bút viết kính Cái 0,020 33 Bút bi Cái 0,010 34 Mũ Cái 0,020 35 Khẩu trang Cái 0,020 36 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 37 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 38 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 39 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 40 Dung dịch khử trùng ml 10,000 41 Khăn lau tay cái 0,010 42 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện RT-PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Giải trình tự gen 2.5. Kiểm tra và phân tích trình tự gen kháng thuốc của HIV trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen đích không bị nhiễu và phải cho thấy có sự thay đổi một số vị trí nucleotide trên gen tương ứng với các loại thuốc điều trị HIV V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 127. Dengue virus NS1Ag test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên NS1 của virus dengue trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng nguyên NS1 của virus dengue dựa trên nguyên lý của kỹ thuật sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm thường - Pipet vi lượng 5 µl đến 100 µl. - Đồng hồ bấm giây. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra chất lượng Test 0,200 11 Đầu côn 200 µl Cái 2,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2.Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Dengue NS1Ag Strip - BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Dengue NS1 Ag 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Sử dụng ống nghiệm bằng nhựa hoặc thủy tinh có chiều cao > 45 mm và đường kính nhỏ hơn 15 mm. Ghi số bệnh phẩm lên ống nghiệm. 2.3 Hút huyết thanh/huyết tương vào trong ống nghiệm. 2.4 Nhỏ thêm 1 giọt dung dịch di chuyển (migration buffer) vào ống nghiệm. Lắc nhẹ nhàng để trộn đều. 2.5 Đặt thanh thử theo phương thẳng đứng vào trong ống nghiệm, hướng chiều mũi tên xuống dưới. Kiểm tra để đảm bảo thanh thử đã được nhúng vào dung dịch bệnh phẩm đã pha loãng. 2.6 Đọc kết quả sau 15 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Âm tính: Chỉ 1 một đường màu xuất hiện ở vùng chứng. - Dương tính: 2 đường màu xuất hiện ở vùng chứng và vùng thử nghiệm - Không có giá trị: Không thấy xuất hiện đường màu nào. Phải tiến hành làm lại xét nghiệm với một thanh thử khác. Lưu ý: Đối với những mẫu huyết thanh/huyết tương kép và những mẫu âm tính thì để nguyên thanh thử trong ống nghiệm và đọc lại kết quả sau 15 phút nữa. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Không thấy sự di chuyển của bệnh phẩm trên màng sắc ký  Kiểm tra để đảm bảo thanh thử đã được nhúng vào dung dịch bệnh phẩm đã pha loãng. 128. Dengue virus NS1Ag/IgM/IgG test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên NS1 và kháng thể IgM/IgG kháng virus dengue trong huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần.. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng nguyên NS1 của virus dengue và kháng thể IgM/IgG kháng virus dengue dựa trên nguyên lý của kỹ thuật sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm thường - Micropipette 5 µl đến 100 µl. - Đồng hồ bấm giây 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. TT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra chất lượng Test 0,300 11 Đầu côn 200 µl Cái 2,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm SD Bioline Dengue Duo - SD (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Dengue NS1 Ag & Dengue IgM/IgG 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Bóc vỏ nhôm lấy thanh thử đặt lên bề mặt phẳng Dengue NS1 Ag 2.3 Dùng pipet nhựa to có sẵn trong hộp nhỏ 3 giọt (tương đương 100 m l) bệnh phẩm vào giếng nhỏ bệnh phẩm (S) 2.4 Đọc kết quả sau 15 phút - 20 phút Dengue IgM/IgG 2.5 Dùng pipet nhựa nhỏ có sẵn trong hộp hút huyết thanh/huyết tương đến vạch màu xanh (tương đương 10 m l), nhỏ bệnh phẩm vào giếng nhỏ bệnh phẩm (S) 2.6 Nhỏ 4 giọt dung dịch pha loãng vào giếng hình tròn ở phần đầu của thanh thử 2.7 Đọc kết quả sau 15 phút - 20 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dengue NS1 Ag - Âm tính: Chỉ 1 một đường màu xuất hiện ở vùng chứng. - Dương tính: 2 đường màu xuất hiện ở vùng chứng và vùng thử nghiệm. - Không có giá trị: Không thấy xuất hiện đường màu nào. Phải tiến hành làm lại xét nghiệm với một thanh thử khác. 2. Dengue IgM/IgG Việc đánh giá kết quả cần dựa vào kết quả phối hợp của vạch thử nghiệm IgM, IgG và vạch chứng. * Nhiễm trùng tiên phát Vạch màu hồng xuất hiện ở vùng IgM và vùng chứng → Thử nghiệm dương tính với kháng thể IgM và gợi ý tới một nhiễm trùng dengue tiên phát. * Nhiễm trùng thứ phát - Vạch mầu hồng xuất hiện ở vùng IgM, IgG và vùng chứng → Kháng thể IgM và IgG dương tính và gợi ý tới một nhiễm trùng dengue thứ phát. - Vạch mầu hồng xuất hiện ở vùng IgG và vùng chứng → Kháng thể IgG dương tính và gợi ý tới một nhiễm trùng dengue thứ phát. * Âm tính Vạch mầu hồng chỉ xuất hiện ở vùng chứng → Không phát hiện được kháng thể IgM và IgG kháng dengue. Kiểm tra lại sau 3 - 4 ngày nếu nghi ngờ có nhiễm virus dengue. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Đọc kết quả sau quá 20 phút dễ gây phản ứng dương tính giả → Nên có đồng hồ đặt giờ để đọc kết quả đúng giờ qui định. 129. Dengue virus IgM/IgG test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM/IgG kháng virus dengue trong huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM/IgG kháng virus dengue dựa trên nguyên lý của kỹ thuật sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm thường - Micropipette 5 µl đến 100 µl. - Đồng hồ bấm giây 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra chất lượng Test 0,300 11 Đầu côn 200 µl Cái 2,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm SD Bioline Dengue Rapid Test - SD (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Dengue IgM/IgG 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Bóc vỏ nhôm lấy thanh thử đặt lên bề mặt phẳng 2.3 Nhỏ bệnh phẩm vào giếng nhỏ bệnh phẩm hình tròn (S). Chờ cho huyết thanh thấm hút hết vào phần thấm bệnh phẩm ở giếng tròn. 2.4 Giữ cho lọ buffer thẳng đứng và cao hơn giếng hình chữ nhật khoảng 1 cm, nhỏ 2 giọt buffer vào giếng hình chữ nhật ở phần đầu của thanh thử. 2.5 Đọc kết quả sau 15 phút - 20 phút Lưu ý: Mọi kết quả đọc sau quá 20 phút đều không có giá trị và phải thử nghiệm lại. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Việc đánh giá kết quả cần dựa vào kết quả phối hợp của vạch thử nghiệm IgM, IgG và vạch chứng. * Nhiễm trùng tiên phát Vạch màu hồng xuất hiện ở vùng IgM và vùng chứng → Thử nghiệm dương tính với kháng thể IgM và gợi ý tới một nhiễm trùng dengue tiên phát. * Nhiễm trùng thứ phát - Vạch mầu hồng xuất hiện ở vùng IgM, IgG và vùng chứng → Kháng thể IgM và IgG dương tính và gợi ý tới một nhiễm trùng dengue thứ phát. - Vạch mầu hồng xuất hiện ở vùng IgG và vùng chứng → Kháng thể IgG dương tính và gợi ý tới một nhiễm trùng dengue thứ phát. * Âm tính Vạch mầu hồng chỉ xuất hiện ở vùng chứng → Không phát hiện được kháng thể IgM và IgG kháng dengue. Kiểm tra lại sau 3 - 4 ngày nếu nghi ngờ có nhiễm virus dengue. * Không có giá trị Không thấy vạch mầu hồng xuất hiện ở vùng chứng → Thử nghiệm không có giá trị và cần phải làm lại. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Đọc kết quả sau quá 20 phút dễ gây phản ứng dương tính giả → Nên có đồng hồ đặt giờ để đọc kết quả đúng giờ qui định. 130. Dengue virus IgM miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng virus dengue trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM đặc hiệu kháng virus dengue dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10 µl đến 1000 µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán** Test 16,000 5 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,100 6 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,100 7 Ngoại kiểm (nếu có)* 0.020 8 Đầu côn 1000 µl Cái 3,000 9 Đầu côn 200 µl Cái 5,000 10 Giấy thấm Cuộn 0,100 11 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 12 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 13 Bút viết kính Cái 0,020 14 Bút bi Cái 0,010 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 0,100 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 20 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 21 Dung dịch nước rửa tay ml 1,000 22 Dung dịch khử trùng ml 10,000 23 Khăn lau tay Cái 0,010 Ghi chú: * Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). ** Nếu chỉ làm 01 mẫu vẫn phải mở 01 lọ kháng nguyên đủ cho 16 giếng bao gồm 11 mẫu bệnh phẩm + 5 mẫu chứng. Vì vậy nếu làm đơn lẻ 01 mẫu thì 01 bệnh phẩm phải chịu chi phí cho 15 giếng còn lại 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Dengue Duo IgM capture ELISA - Pan Bio (VD) Các bước Xét nghiệm định tính dengue IgM 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Pha loãng kháng nguyên 2.5 Pha loãng huyết thanh người bệnh, chứng âm, chứng dương và chứng cut-off 2.6 Trộn đều lượng kháng nguyên đã được pha loãng với một lượng tương đương Mab Tracer. Phức hợp Antigen - Mab Tracer để ở nhiệt độ phòng trong 1 giờ 2.7 Cho chứng âm, chứng dương, chứng cut-off và bệnh phẩm đã pha loãng vào các giếng của phiến nhựa theo thứ tự hướng dẫn của quy trình 2.8 Đậy phiến nhựa và ủ 2.9 Rửa phiến nhựa 2.10 Lắc nhẹ phức hợp Antigen - Mab Tracer. Nhỏ phức hợp này vào mỗi giếng 2.11 Đậy phiến nhựa và ủ 2.12 Rửa phiến nhựa 2.13 Nhỏ dung dịch hiện màu vào mỗi giếng 2.14 Ủphiến nhựa, không đậy và tránh ánh sáng 2.15 Nhỏ dung dịch dừng phản ứng. 2.16 Đọc độ kết quả ở bước sóng 450 và 620nm trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Kết quả được tính theo Đơn vị PanBio như sau: - Tính giá trị trung bình của ngưỡng (calibrator) rồi nhân với yếu tố ngưỡng (calibration factor = 0,62). Đây chính là giá trị ngưỡng: - Đơn vị Panbio = 10 x OD bệnh phẩm OD giá trị ngưỡng ﻣ Đơn vị PanBio < 9: mẫu thử âm tính, trong huyết thanh không có kháng thể IgM. ﻣ Đơn vị PanBio = 9 - 11: mẫu thử phải xét nghiệm lại ﻣ Đơn vị PanBio > 11: mẫu thử dương tính, trong huyết thanh người bệnh có kháng thể IgM. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 131. Dengue virus IgG miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng virus dengue trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng virus dengue dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10 µl đến 1000 µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán** Test 16,000 5 Chứng ngoại kiểm âm ml 0,100 6 Chứng ngoại kiểm dương ml 0,100 7 Ngoại kiểm (nếu có)* 0.020 8 Đầu côn 1000 µl Cái 3,000 9 Đầu côn 200 µl Cái 5,000 10 Giấy thấm Cuộn 0,100 11 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 12 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 13 Bút viết kính Cái 0,020 14 Bút bi Cái 0,010 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 0,100 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 20 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 21 Dung dịch nước rửa tay ml 1,000 22 Dung dịch khử trùng ml 10,000 23 Khăn lau tay Cái 0,010 Ghi chú: * Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). ** Nếu chỉ làm 01 mẫu vẫn phải mở 01 lọ kháng nguyên đủ cho 16 giếng bao gồm 11 mẫu bệnh phẩm + 5 mẫu chứng. Vì vậy nếu làm đơn lẻ 01 mẫu thì 01 bệnh phẩm phải chịu chi phí cho 15 giếng còn lại 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Dengue Duo IgG capture ELISA - Pan Bio (VD) Các bước Xét nghiệm định tính dengue IgG 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Pha loãng kháng nguyên 2.5 Pha loãng huyết thanh người bệnh, chứng âm, chứng dương và chứng cut-off 2.6 Trộn đều lượng kháng nguyên đã được pha loãng với một lượng tương đương Mab Tracer. Phức hợp Antigen - Mab Tracer để ở nhiệt độ phòng trong 1 giờ 2.7 Cho chứng âm, chứng dương, chứng cut-off và bệnh phẩm đã pha loãng vào các giếng của phiến nhựa theo thứ tự hướng dẫn của quy trình 2.8 Đậy phiến nhựa và ủ 2.9 Rửa phiến nhựa. 2.10 Lắc nhẹ phức hợp Antigen - Mab Tracer. Nhỏ phức hợp này vào mỗi giếng 2.11 Đậy phiến nhựa và ủ 2.12 Rửa phiến nhựa 2.13 Nhỏ dung dịch hiện màu vào mỗi giếng 2.14 Ủ phiến nhựa, không đậy và tránh ánh sáng 2.15 Nhỏ dung dịch dừng phản ứng. 2.16 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm. trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Kết quả được tính theo Đơn vị PanBio như sau: - Tính giá trị trung bình của giá trị ngưỡng (cut-off) - Đơn vị Pan Bio = 10 x OD bệnh phẩm giá trị ngưỡng ﻣ Đơn vị Pan Bio < 18: mẫu thử âm tính, trong huyết thanh không có kháng thể IgG. ﻣ Đơn vị Pan Bio = 18 - 22: mẫu thử phải xét nghiệm lại lần 2. ﻣ Đơn vị Pan Bio > 22: mẫu thử dương tính, trong huyết thanh có kháng thể IgG. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 132. Dengue virus PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen đặc trưng của virus dengue trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Sử dụng cặp mồi đặc hiệu để xác định sự có mặt gen đặc trưng của virus dengue bằng kỹ thuật PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách RNA từ virus Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 ml 0,0001 14 Primer 2 ml 0,0001 15 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 16 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Thạch Gam 0.075 24 Ladder ml 0.0025 25 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 26 Ethidium Bromide ml 0.100 27 TAE Buffer ml 0.100 28 Giấy thấm Cuộn 0,100 29 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 30 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 31 Bút viết kính Cái 0,020 32 Bút bi Cái 0,010 33 Mũ Cái 0,020 34 Khẩu trang Cái 0,020 36 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 37 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 38 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 39 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 40 Dung dịch khử trùng ml 10,000 41 Khăn lau tay cái 0,010 42 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng RT-PCR 2.3. Thực hiện phản ứng PCR 2.4. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.5. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng primers và master mix và thực hiện lại xét nghiệm. 133. Dengue virus serotype PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện DNA đặc trưng của virus dengue trong huyết thanh hoặc huyết tương ở người 2. Nguyên lý Xác định serotype của virus dengue dựa trên nguyên lý của kỹ thuật one- step RT-PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy PCR - Bộ lưu điện - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0.001 2 Dây garô Cái 0.001 3 Cồn ml 1.000 4 Bơm kim tiêm Cái 1.000 5 Panh Cái 0.0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0.0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0.001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1.000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1.000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1.000 11 Kit tách RNA Test 2.000 12 ống Falcol 50 ml Cái 0.010 13 Eppendorf 1,7 ml Tube 2.000 14 Eppendorf 0,2 ml Tube 2.000 15 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2.000 16 Đầu côn 30 µl Cái 1.200 17 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5.200 18 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3.200 19 Ethanol BDH ml 2.000 20 Water-DEPC Treated ml 1.000 21 Thạch Gam 0.075 22 Ladder ml 0.0025 23 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 24 Ethidium Bromide ml 0.1 25 TAE Buffer ml 0.1 26 Giấy thấm Cuộn 0.100 27 Giấy xét nghiệm Tờ 2.000 28 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0.001 29 Bút viết kính Cái 0.020 30 Bút bi Cái 0.010 31 Mũ Cái 0.020 32 Khẩu trang Cái 0.020 33 Găng không có bột tal Đôi 0.500 34 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0.020 35 Quần áo bảo hộ Bộ 0.005 36 Dung dịch nước rửa tay ml 8.000 37 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1.000 38 Dung dịch khử trùng ml 10.000 39 Khăn lau tay Cái 0.010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). . 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương chống đông EDTA. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ kit one-step RT-PCR định type virus dengue (VD) 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng RT-PCR 2.3. Điện di và phát hiện sản phẩm IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có ít nhất một trong các vạch sản phẩm tương ứng với các type của virus dengue như sau: - Virus Dengue type 1: 482 cặp bazơ - Virus Dengue type 2: 119 cặp bazơ - Virus Dengue type 3: 290 cặp bazơ - Virus Dengue type 4: 392 cặp bazơ - Chứng âm không có các vạch sản phẩm trên. 2. Phân tích mẫu - Dựa vào độ dài dải băng để kết luận type virus dengue gây bệnh: những mẫu có vạch sản phẩm PCR tương ứng với 1 trong 4 type trên thì kết luận dương tính với virus dengue type đó. - Những mẫu không có vạch sản phẩm nào thì kết luận không tìm thấy virus dengue. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, chứng nội cũng không lên cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng sinh phẩm, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. 134. CMV IgM miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng cytomegalose virus trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng cytomegalose virus dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzym) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10µl đến 1000µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 04 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Lọ 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 Nước cất ml 8,000 15 Đầu côn 1000 µl Kg 1,050 16 Đầu côn 200 µl ml 3,000 17 Giấy thấm Cái 0,100 18 Giấy xét nghiệm Cái 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Cái 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Đôi 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Bộ 0,020 26 Quần áo bảo hộ ml 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay Ống 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh Cái 1,000 29 Dung dịch khử trùng Cái 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm Platelia CMV IgM - BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính CMV IgM 2.1 Để sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Chuẩn bị phức hợp miễn dịch 2.5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.6 Pha loãng bệnh phẩm 2.7 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.8 Đậy tấm và ủ ở 37 o C trong 45 phút 2.9 Rửa phiến nhựa theo hướng dẫn của quy trình. 2.10 Nhỏ chất cộng hợp vào mỗi giếng 2.11 Đậy tấm và ủ ở 37 o C trong 45 phút 2.12 Rửa phiến nhựa 2.13 Nhỏ dung dịch hiện màu vào mỗi giếng 2.14 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.15 Dừng phản ứng. 2.16 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - OD của giếng trống £ 0.150. - OD của mỗi cut-o ff luôn luôn trong khoảng 25% giá trị trung bình cut-off. Loại bỏ những giá trị không nằm trong khoảng này và tính toán lại giá trị trung bình. - OD của chứng dương ≥ 1,5 x OD cut-o ff - Tỉ lệ OD chứng âm: OD cut-off < 0.6. - OD cut-off ≥ 0.16. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm - Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có) 3. Diễn giải kết quả - Nếu OD của mẫu bệnh phẩm > OD của cut-off: mẫu bệnh phẩm dương tính với CMV-IgM. - Tính toán tỉ lệ giữa giá trị OD mẫu và OD cut-off. + Dương tính: nếu tỉ lệ > 1.2 + Nghi ngờ: nếu tỉ lệ nhỏ hơn hoặc lớn hơn 20% OD của cut-off + Âm tính: nếu tỉ lệ < 0.8 - Nếu kết quả nghi ngờ → làm lại xét nghiệm. Nếu vẫn nghi ngờ → yêu cầu lấy mẫu huyết thanh mới sau 2 - 3 tuần. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…). - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 135. CMV IgM miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng cytomegalose virus trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng cytomegalose virus dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipet đơn kênh thể tích từ 50 µl đến 200 µl. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 12 Control Test 0,100 13 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,150 14 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,150 15 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,02 16 Cleancell M ml 3,000 17 Procell M ml 3,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 Cái 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup Cuộn 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm CMV IgM Elecsys - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định tính CMV IgM 2.1 Vào Reagent để kiểm tra Số lượng tests. 2.2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn 2.3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút huyết thanh/huyết tương và chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng. 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm 4 Chọn tên test là CMV IgM 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu đã được hút vào Sample Cup lên Rack màu xám đúng vị trí đã chỉ định rồi đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định xét nghiệm trên máy tính bằng phần mềm LIS 2 Đặt ống máu đã được dán barcode vào rack màu xám, quay mặt barcode ra phía ngoài rồi đưa vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có). 3. Kết quả và báo cáo - Âm tính: Nếu COI < 0,7 - Nghi ngờ: Nếu 0,7 ≤ COI < 1.0 - Dương tính: Nếu COI ≥ 1.0 Những mẫu nghi ngờ cần kiểm tra lại lần 2. Nếu vẫn lặp lại kết quả lần đầu thì nên xét nghiệm lại với mẫu bệnh phẩm thứ hai sau 2 - 3 tuần. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy báo sample short (do bệnh phẩm bị đông hoặc không đủ) → Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup. - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). 136. CMV IgG miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng cytomegalose virus trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng cytomegalose virus dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10µl đến 1000µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 04 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Lọ 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,000 6 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 7 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Nước cất ml 8,000 10 Đầu côn 1000 µl Cái 1,050 11 Đầu côn 200 µl Cái 3,000 12 Giấy thấm Cuộn 0,100 13 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 14 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 15 Bút viết kính Cái 0,020 16 Bút bi Cái 0,010 17 Mũ Cái 0,020 18 Khẩu trang Cái 0,020 19 Găng tay Đôi 0,100 20 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 21 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch khử trùng ml 10,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Platelia TM CMV IgG - BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính CMV IgG 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.5 Pha loãng bệnh phẩm với dung dịch pha loãng theo tỷ lệ 1:101 2.6 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.7 Đậy tấm và ủ 2.8 Rửa phiến nhựa. 2.9 Nhỏ chất cộng hợp vào mỗi giếng 2.10 Đậy tấm và ủ 2.11 Rửa phiến nhựa 2.12 Nhỏ dung dịch hiện màu vào mỗi giếng 2.13 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.14 Dừng phản ứng. 2.15 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm. trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - OD của chứng âm < 0.6 - OD của calibrator 2 ≥ 0.16 - OD của calibrator 5 ≥ 1,2 - OD củ a g iếng trống ≤ 0 ,15 - Tỉ lệ OD chứng âm : OD cut-o ff < 0.6. - OD cut -off ≥ 0.16. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có) 3. Diễn giải kết quả Tính tỷ lệ giữa OD của mẫu bệnh phẩm: OD của calibrator 2 + Dương tính: nếu tỉ lệ > 1.2 + Nghi ngờ: nếu 0,8 ≤ tỉ lệ ≤ 1.2 + Âm tính: nếu tỉ lệ < 0.8 V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 137. CMV IgG miễn dịch tự động I. MỤC ĐỊCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng cytomegalose virus trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Xác định nồng độ kháng thể IgG kháng cytomegalose virus dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 50 µl đến 200 µl. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 12 Control Test 0,100 13 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,150 14 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,150 15 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 16 Cleancell M ml 3,000 17 Procell M ml 3,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 Cái 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup Cái 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm CMV IgM Elecsys - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định lượng CMV IgG 2.1 Vào Reagent để kiểm tra Số lượng tests. 2.2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn 2.3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút huyết thanh/huyết tương và chứng ngoại kiểm (nếu có) vào sample cup tương ứng. 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm 4 Chọn tên test là CMV IgG 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu đã được hút vào Sample Cup lên Rack màu xám đúng vị trí đã order rồi đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định xét nghiệm trên máy tính bằng phần mềm LIS 2 Đặt ống máu đã được dán barcode vào rack màu xám, quay mặt barcode ra phía ngoài rồi đưa vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có) 3. Kết quả và báo cáo - Âm tính: Nếu COI < 0,5 U/ml - Nghi ngờ: Nếu 0,5 ≤ COI < 1.0 U/ml → Kiểm tra lại. Nếu kết quả vẫn nghi ngờ thì 2 tuần sau lấy một mẫu bệnh phẩm mới để xét nghiệm lại. - Dương tính: Nếu COI ≥ 1.0 U/ml * Dải định lượng: 0,25 - 500 U/ml * Ngưỡng phát hiện: 0,25 U/ml * Những mẫu có giá trị lớn hơn dải định lượng thì máy sẽ báo > 500 U/ml hoặc > 1000 U/ml đối với mẫu pha loãng 1:20 - Những mẫu có giá trị lớn hơn dải định lượng thì pha loãng mẫu với tỷ lệ 1:20. + Nếu pha loãng bằng tay: Kết quả cuối cùng (U/ml) = giá trị đo được x độ pha loãng (20) + Nếu pha loãng trên máy: Máy sẽ tự động tính toán kết quả. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy báo sample short (do bệnh phẩm bị đông hoặc không đủ) → Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup. - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). 138. CMV PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen đặc trưng của Cytomegalovirus (CMV) trong huyết thanh, huyết tương, dịch não tủy… 2. Nguyên lý Sử dụng cặp mồi đặc hiệu để xác định sự có mặt gen đặc trưng của Cytomegalovirus bằng kỹ thuật PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 ml 0,0001 13 Primer 2 ml 0,0001 14 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 15 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 16 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 17 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 18 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 19 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 20 Ethanol BDH ml 0,500 21 Water-DEPC Treated ml 2,000 22 Thạch Gam 0.075 23 Ladder ml 0.0025 24 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 25 Ethidium Bromide ml 0.100 26 TAE Buffer ml 0.100 27 Giấy thấm Cuộn 0,100 28 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 29 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 31 Bút viết kính Cái 0,020 32 Bút bi Cái 0,010 33 Mũ Cái 0,020 34 Khẩu trang Cái 0,020 35 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 36 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 37 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 38 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 39 Dung dịch khử trùng ml 10,000 40 Khăn lau tay cái 0,010 41 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Máu, dịch não tủy, các loại dịch khác, … 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng của primers và master mix, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. 139. CMV Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen đặc trưng của Cytomegalovirus (CMV) trong huyết thanh, huyết tương, dịch não tủy…. 2. Nguyên lý Sử dụng cặp mồi đặc hiệu để xác định sự có mặt của gen đặc trưng cho Cytomegalovirus bằng kỹ thuật Real time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy Real-time PCR và hệ thống máy tính - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 ml 0,0001 13 Primer 2 ml 0,0001 14 Probe ml 0,0001 15 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 16 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 ul có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 ul Cái 1,200 19 Đầu côn 200 ul có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 31 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 32 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 33 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 34 Dung dịch khử trùng ml 10,000 35 Khăn lau tay cái 0,010 36 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Máu, dịch não tủy, các loại dịch khác… 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng Real-time PCR 2.3. Phân tích và đánh giá kết quả 2.4. In và trả kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Chứng dương phải xuất hiện đồ thị huỳnh quang trên đường giới hạn cơ bản, chứng âm không có bất kỳ đường đồ thị huỳnh quang nào xuất hiện. Đường đồ thị huỳnh quang của mẫu có thể xuất hiện hoặc không xuất hiện trên đường giới hạn cơ bản, căn cứ vào đó để kết luận kết quả. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp chứng dương và chứng âm xuất hiện không đúng với diễn giải ở phần IV thì phải kiểm tra lại Master mix và chứng dương và quá trình tách DNA tổng số, sau đó làm lại toàn bộ xét nghiệm. - Nếu đường đồ thị huỳnh quang của mẫu xuất hiện ở ngoài chu kỳ thứ 40 thì phải cẩn thận kiểm tra và đánh giá lại mẫu 140. CMV đo tải lượng hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đếm số lượng bản sao của CMV DNA trong một đơn vị thể tích huyết tương. 2. Nguyên lý Đếm số lượng bản sao của CMV DNA trong một đơn vị thể tích huyết tương (copies/ml) dựa trên nguyên lý của kỹ thuật Real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy vortex - Bộ lưu điện - Hệ thống máy tách chiết tự động (RNA, DNA) và định lượng COBAS ® AmpliPrep/COBAS ® TaqMan 48 Analyzer (Roche) (VD) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 10 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 3,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,340 11 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 12 SPU Cái 1,300 13 Tube-S Cái 1,300 14 Tube-K Cái 1,300 15 Tip-K Cái 1,300 16 Kit CAP-G/CTM Wash Reagent 5.1 L Test 1,300 17 Đầu côn 1000 µl Cái 1,000 18 Đầu côn có lọc 1000 µl Cái 1,300 19 Giấy thấm Cuộn 0,100 20 Giấy xét nghiệm Tờ 3,000 21 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 22 Bút viết kính Cái 0,020 23 Bút bi Cái 0,010 24 Mũ Cái 0,020 25 Khẩu trang Cái 0,020 26 Găng không có bột tal Đôi 0,500 27 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 28 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 29 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 30 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 31 Dung dịch khử trùng ml 10,000 32 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết tương từ máu chống đông bằng EDTA. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC THỰC HIỆN Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm COBAS ® Ampliprep/COBAS ® TaqMan CMV Test (Roche Diagnostics GmbH) (VD) 2.1. Tách chiết DNA vận hành máy COBAS ® AmpliPrep 2.2. Khuyếch đại DNA, đọc kết quả trên máy COBAS ® TaqMan 48 IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Kiểm tra chất lượng Giá trị định lượng chấp nhận được nếu: - Chứng âm là không phát hiện. - Chứng nội cho giá trị Ct mong đợi. Không nhận các kết quả của chứng không có giá trị khi xuất hiện thông báo lỗi: - Chứng âm: Invalid - Chứng dương thấp: Invalid, <1.50E+02 cp/ml, >1.00E+07 cp/ml, không phát hiện (Target Not Detected) - Chứng dương cao: Invalid, <1.50E+02 cp/ml, >1.00E+07 cp/ml, không phát hiện (Target Not Detected) 2. Kết quả và báo cáo Kết quả định lượng CMV DNA của máy COBAS TaqMan 48 được tính theo Đơn vị số copies/ml. Giá trị tham số Ct (được định nghĩa là số chu kỳ ngưỡng tại đó huỳnh quang vượt ngưỡng cố định, để so sánh với chu kỳ ngưỡng của mẫu chứng chuẩn từ đó suy ra Số lượng DNA mẫu đưa vào phản ứng) cho CMV DNA và CMV QS DNA. Các giá trị chứng của CMV có nồng độ trong giới hạn được thực hiện đồng thời với mẫu bệnh phẩm để thiết lập đường chuẩn, cho thấy mối tương quan giữa giá trị Ct và số log cp/ml. Giá trị trên máy Trả lời kết quả Target Not Detected Không phát hiện thấy CMV DNA <1.50E+02 cp/ml <1.50 x 10 2 cp/ml ³ 1.50E+02 cp/ml đến £ 1.00E+07 cp/ml nhận những kết quả trong giới hạn này ³ 1.50 x 10 2 cp/ml đến £ 1.00 x 10 7 cp/ml >1.00E+07 cp/ml >1.00 x 10 7 cp/ml Invalid Không giá trị , chạy lại mẫu V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Việc lấy mẫu máu, vận chuyển và bảo quản không đúng tiêu chuẩn có thể dẫn đến kết quả sai, cho dù phản ứng được thực hiện đúng. Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 141. CMV Avidity I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định ái tính của các kháng thể IgG kháng Cytomegalovirus trong huyết thanh và huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng Cytomegalovirus bằng kỹ thuật miễn dịch điện hóa phát quang (CLIA) để xác định ái tính của các kháng thể IgG kháng Cytomegalovirus. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 4 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) (nếu có). - Micropipette thể tích 50 µl - 200 µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 3 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 4 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 5 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,000 7 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,010 8 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,010 9 Chứng nội kiểm Test 0,100 10 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 11 Cleancell M ml 3,000 12 Procell M ml 3,000 13 Probe Wash M ml 2,000 14 Preclean M ml 2,000 15 Assay Tip/Cup E170 Chiếc 3,000 16 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 17 Nước cất ml 5,000 18 Sample cup Cái 1,000 19 Giấy thấm Cuộn 0,100 20 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 21 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 22 Bút viết kính Cái 0,020 23 Bút bi Cái 0,010 24 Mũ Cái 0,020 25 Khẩu trang Cái 0,020 26 Găng tay Đôi 0,100 27 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 28 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 29 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 30 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 31 Dung dịch khử trùng ml 10,000 32 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys CMV IgG Avidity (Roche) (VD) Các bước Xét nghiệm xác định CMV IgG Avidity 1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2 Để tối ưu hiệu năng XN nên tuân theo tờ hướng dẫn kèm theo bộ thuốc thử 3 Tham khảo hướng dẫn vận hành cho từng XN đặc hiệu tương ứng 4 Thiết bị tự động trộn các vi hạt trước khi sử dụng 5 Máy đọc thông số đặc hiệu của XN trên mã vạch của thuốc thử, trong trường hợp ngoại lệ nếu máy không đọc được mã vạch hãy nhập chuỗi 15 con số vào 6 Đưa thuốc thử đang lạnh về nhiệt độ 20 0 C và đặt vào khay thuốc thử trên máy phân tích, tránh tạo bọt, hệ thống sẽ tự động điều hòa nhiệt độ của thuốc thử và tự động đóng/mở nắp chai 7 Đặt mẫu chuẩn hoàn nguyên lên vùng đặt mẫu, máy phân tích tự động ghi nhận tất cả thông tin cần thiết cho việc chuẩn XN, sau khi hoàn thành chuẩn, lưu trữ cal1 và cal2 ở 2 o C - 8 o C hoặc loại bỏ chúng 8 Kiểm tra chất lượng: sử dụng Elecsys Precicontrol CMV IgG Avidity, chạy các mẫu chứng với nồng độ khác nhau ít nhất 1 lần cho mỗi 24 giờ khi XN vẫn đang sử dụng và sau mỗi lần chuẩn định IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có). 3. Tính toán - Máy phân tích tự động tính toán nồng độ chất phân tích trong mỗi mẫu đo dưới dạng U/ml - Ái tính (Avi%) phải được tính toán thủ công: Avi% = (kết quả đo xử lý DiLCMVAv (U/ml)/kết quả đo chứng (U/ml)) x 100% Chỉ những mẫu cho phản ứng ở đo chứng (>= 1.0 U/ml) có thể dùng để xác định ái tính (Avi%) Nếu kết quả đo xử lý DiLCMVAv cho giá trị < 0.3 U/ml hãy tính toán ái tính (Avi%) với 0.3 U/ml 2. Diễn giải kết quả Kết quả thu được với XN Elecsys CMV IgG Avidity được diễn giải như sau: Ái tính Diễn giải kết quả < 45.0 Avi% Ái tính thấp 45.0-54.9 Avi% Vùng xám ≥ 55.0 Avi% Ái tính cao - Nếu kết quả vùng xám, khuyến cáo lấy lại mẫu trong khoảng thời gian thích hợp (khoảng 2-4 tuần sau) → làm lại xét nghiệm. Các kết quả Elecsys CMV IgG Avidity nên được sử dụng kết hợp với bệnh bệnh sử, thăm khám lâm sàng và các kết quả XN khác như CMV IgG, CMV IgM đặc hiệu. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ). Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Các kết quả trên người bệnh HIV, người bệnh đang tham gia liệu pháp ức chế miễn dịch hay trên những người bệnh có các rối loạn khác dẫn đến ức chế miễn dịch thì nên thận trọng khi diễn giải kết quả - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 142. HSV 1 + 2 IgM miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng herpes virus typ 1 và typ 2 trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng herpes virus typ 1 và typ 2 dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10µl đến 1000µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 04 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 Nước cất ml 8,000 15 Đầu côn 1000 m l Cái 1,050 16 Đầu côn 200 m l Cái 3,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Platelia HSV 1 + 2 IgM - BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HSV IgM 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Chuẩn bị phức hợp miễ n dịch 2.5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.6 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.7 Đậy tấm và ủ 2.8 Rửa phiến nhựa. 2.9 Nhỏ chất cộng hợp vào mỗi giếng 2.10 Đậy tấm và ủ 2.11 Rửa phiến nhựa. 2.12 Nhỏ dung dịch hiện màu vào mỗi giếng 2.13 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.14 Dừng phản ứng. 2.15 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm. trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - OD của giếng trống ≤ 0.150. - OD của mỗi cut-off phải luôn trong khoảng 25% giá trị trung bình cut-off. Loại bỏ những giá trị bất thường và tính toán lại giá trị trung bình. - OD của chứng dương ≥ 1,5 x OD cut-off - Tỉ lệ OD chứng âm: OD cut-off < 0.6. - OD cut-off ≥ 0.16 ở 450/620 nm. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có) 3 . Diễn giải kết quả - Nếu OD của mẫu bệnh phẩm > OD của cut-off: mẫu bệnh phẩm dương tính với HSV-IgM. - Tính toán tỉ lệ giữa giá trị OD mẫu và OD cut-off. + Dương tính: nếu tỉ lệ > 1.2 + Nghi ngờ: nếu tỉ lệ nhỏ hơn hoặc lớn hơn 20% của cut-off + Âm tính: nếu tỉ lệ < 0.8 - Nếu kết quả nghi ngờ → làm lại xét nghiệm. Nếu vẫn nghi ngờ → yêu cầu lấy mẫu huyết thanh mới sau 2 - 3 tuần. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 143. HSV 1+ 2 IgG miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng herpes virus typ 1 và typ 2 trong huyết thanh người. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng herpes virus typ 1 và typ 2 dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10µl đến 1000µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 04 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,030 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,030 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 Nước cất ml 8,000 15 Đầu côn 1000 µl Cái 1,050 16 Đầu côn 200 µl Cái 3,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2.Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm Platelia HSV 1 + 2 IgG - BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính HSV IgG 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Chuẩn bị phức hợp miễn dịch. 2.5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.6 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.7 Đậy tấm và ủ 2.8 Rửa phiến nhựa 2.9 Nhỏ chất cộng hợp vào mỗi giếng 2.10 Đậy tấm và ủ 2.11 Rửa phiến nhựa. 2.12 Nhỏ dung dịch hiện màu vào mỗi giếng 2.13 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.14 Dừng phản ứng. 2.15 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm. trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1 . Điều kiện của phản ứng - OD của giếng trống ≤ 0.150. - OD của mỗi cut-o ff phải luôn trong khoảng 25% giá trị trun g bình cut-off. Loại bỏ những giá trị bất thường và tính toán lại giá trị trung bình. - OD của chứng dương ≥ 1,5 x OD cut-o ff - Tỉ lệ giữa OD chứng âm và OD cut-off < 0.6. - OD cut-off ≥ 0.16 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có) 3 . Diễn giải kết quả - Nếu OD của mẫu bệnh phẩm > OD của cut-off: mẫu bệnh phẩm dương tính với HSV IgG. - Tính toán tỉ lệ giữa giá trị OD mẫu: OD cut-off. + Dương tính: nếu tỉ lệ > 1.2 + Nghi ngờ: nếu tỉ lệ nhỏ hơn hoặc lớn hơn 20% của Cut-off + Âm tính: nếu tỉ lệ < 0.8 - Nếu kết quả nghi ngờ → làm lại xét nghiệm. Nếu vẫn nghi ngờ → yêu cầu lấy mẫu huyết thanh mới sau 2 - 3 tuần. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 144. HSV Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện DNA đặc trưng của virus herpes trong dịch não tủy, dịch vết loét hoặc mảnh sinh thiết. 2. Nguyên lý Phát hiện DNA đặc trưng của virus herpes dựa trên nguyên lý của kỹ thuật real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Bơm kim tiêm 10 ml Cái 1,000 3 Lọ vô trùng Cái 1,000 4 Cồn ml 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Găng không có bột tal Đôi 0,010 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,200 11 Kit tách DNA Test 2,200 12 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 13 ống Falcol 50ml Cái 0,010 14 Eppendorf 1,7ml Tube 2,200 15 Eppendorf 0,2ml Tube 2,200 16 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2,200 17 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 18 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 19 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 20 Giấy thấm Cuộn 0,100 21 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 23 Bút viết kính Cái 0,020 24 Bút bi Cái 0,010 19 Mũ Cái 0,020 21 Khẩu trang Cái 0,020 22 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 23 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 26 Dung dịch khử trùng ml 10,000 27 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). . 3. Bệnh phẩm Dịch não tủy, dịch vết loét, mảnh sinh thiết. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm HSV rPCR Mix (VD) 2.1. Thu nhận và Xử lý mẫu Phải đồng nhất và xử lý mẫu trước khi tách chiết DNA (nếu cần) 2.2. Tách chiết DNA 2.3. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cần - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube HSV rPCR Mix. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real- time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “HEX” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM tuyến tính vượt quá tín hiệu nền (đường biểu diễn dương tính) và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính hoặc thẳng và không vượt qua tín hiệu nền (đường biểu diễn âm tính). - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính 2. Phân tích mẫu - Mẫu dương tính: Mẫu có đường biểu diễn dương tính rõ ràng và bắt đầu từ chu kỳ 36 trở về trước. - Mẫu nghi ngờ: Mẫu có đường biểu diễn dương tính và bắt đầu từ sau chu kỳ 36 → đề nghị lấy mẫu lại để thực hiện xét nghiệm hoặc thực hiện lại xét nghiệm sau 1-3 tháng. - Mẫu âm tính: Mẫu có đường biểu diễn âm tính, chứng nội phải dương tính. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 145. VZV Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự có mặt gen đặc trưng của Varicella zoster virus (VZV) trong dịch não tủy, dịch vết loét hoặc mảnh sinh thiết ở người. 2. Nguyên lý Xác định gen đặc trưng của Varicella zoster virus (VZV) dựa trên nguyên lý của kỹ thuật real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tăm bông vô trùng Cái 1,000 2 Tube đựng bệnh phẩm vô trùng Cái 1,000 3 Găng không có bột tal Đôi 0,100 4 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 5 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 6 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 7 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,200 8 Kit tách DNA Test 2,200 9 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 10 ống Falcol 50 ml Cái 0,010 11 Eppendorf 1,7 ml Tube 2,200 12 Eppendorf 0,2 ml Tube 2,200 13 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2,200 14 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 15 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 16 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 17 Water-DEPC Treated ml 1,000 18 Giấy thấm Cuộn 0,100 19 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 20 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 21 Bút viết kính Cái 0,020 22 Bút bi Cái 0,010 23 Mũ Cái 0,020 24 Khẩu trang Cái 0,020 25 Găng tay không bột tal Đôi 0,100 26 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 27 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 28 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 29 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 30 Dung dịch khử trùng ml 10,000 31 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch não tủy, dịch vết loét hoặc mảnh sinh thiết ... 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Real-time PCR định tính Varicella zoster virus (VD) 2.1. Tách chiết DNA Có thể dùng kit tách chiết DNA bằng hoá chất phenol/chloroform hoặc tách chiết bằng cột của các nhà sản xuất khác như Qiagen, Stratec, Roche... 2.2. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cần. Trước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dước đáy tube. - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube VZV rPCR Mix. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real- time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “CY5” và “HEX” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu CY5 dương tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính hoặc âm tính. - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu CY5 âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính 2. Phân tích mẫu - Những mẫu dương tính chỉ cần chọn màu CY5 để phân tích, không cần quan tâm đến chứng nội, chứng nội có thể dương hoặc âm. - Những mẫu âm tính, chứng nội phải dương tính thì mới kết luận mẫu âm tính thật sự. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 146. EBV-VCA IgM miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng lại kháng nguyên vỏ capsid của Ebstein Barr Virus (Ebstein Barr Virus Viral Capsid Antigen - EBV VCA) 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng EBV VCA dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10 µl đến 1000 µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 3,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,050 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,050 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 Nước cất ml 8,000 15 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 16 Đầu côn 200 µl Cái 6,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Platelia TM EBV-VCA IgM - BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính EBV VCA IgM 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Pha loãng chứng và mẫu bệnh phẩm 2.5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.6 Nhỏ chứng và huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.7 Đậy tấm và ủ 2.8 Rửa 2.9 Nhỏ chất cộng hợp 2.10 Đậy tấm và ủ. 2.11 Rửa 2.12 Nhỏ dung dịch hiện màu 2.13 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.14 Dừng phản ứng 2.15 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1 . Tính độ hấp thụ trung bình - Tính giá trị trung bình của các calibrator (CO trung bình). Loại bỏ những calibrator có giá trị lớn hơn giá trị trung bình 25 % và tính lại giá trị trung bình này. - Yếu tố hiệu chính (Correction Factor-CF): Yếu tố này thay đổi ở mỗi lô hóa chất và được in trên lọ calibrator. 2. Giá trị ngưỡng (CO) CO = CF x CO trung bình 3. Tính tỷ số tình trạng miễn dịch (Immune Status Ratio-ISR) cho mỗi bệnh phẩm ISR = OD bệnh phẩm : OD CO 4. Điều kiện của phản ứng - OD blank < 0,15 - OD chứng âm ≤ 0.25. - OD calibrator ≥ 0,25 - OD chứng dương R4b ≥ 0 ,5 - ISR cho chứng âm, chứng dương I và chứng dương II phải nằm trong khoảng mong đợi của nhà sản xuất được in trên lọ hóa chất. Nếu một trong các điều kiện trên không đạt, phải chạy lại xét nghiệm 5. Diễn giải kết quả - Dương tính: nếu ISR ≥ 1.1 - Nghi ngờ: nếu 0.91 ≤ ISR ≤ 1.09 → làm lại xét nghiệm - Âm tính: nếu ISR ≤ 0.90 V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 147. EBV-VCA IgG miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng lại kháng nguyên vỏ capsid của Ebstein Barr Virus (Ebstein Barr Virus Viral Capsid Antigen - EBV VCA) 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng EBV VCA dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10µl đến 1000µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 3,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,050 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,050 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 Nước cất ml 8,000 15 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 16 Đầu côn 200 µl Cái 6,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh. 2. Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm Platelia TM EBV-VCA IgG-BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính EBV VCA IgG 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Pha loãng chứng và mẫu bệnh phẩm 2.5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.6 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.7 Đậy tấm và ủ 2.8 Rửa 2.9 Nhỏ chất cộng hợp 2.10 Đậy tấm và ủ 2.11 Rửa 2.12 Nhỏ dung dịch hiện màu 2.13 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.14 Dừng phản ứng 2.15 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1 . Tính độ hấp thụ trung bình - Tính giá trị trung bình của các calibrator (CO trung bình). Loại bỏ những calibrator có giá trị lớn hơn giá trị trung bình 15 % và tính lại giá trị trung bình này. - Yếu tố hiệu chính (Correction Factor -CF): Yếu tố này thay đổi ở mỗi lô hóa chất và được in trên lọ calibrator. 2. Giá trị ngưỡng (CO) CO = CF x CO trung bình 3. Tính tỷ số tình trạng miễn dịch (Immune Status Ratio-ISR) cho mỗi bệnh phẩm ISR = OD bệnh phẩm : OD CO 4. Điều kiện của phản ứng - OD blank < 0,15 - OD chứng âm ≤ 0.25. - OD calibrator ≥ 0,25 - OD chứng dương R4b ≥ 0 ,5 - ISR cho chứng âm, chứng dương I và chứng dương II phải nằm trong khoảng mong đợi của nhà sản xuất được in trên lọ hóa chất Nếu một trong các điều kiện trên không đạt, phải chạy lại xét nghiệm 5. Diễn giải kết quả - Dương tính: nếu ISR ≥ 1.1 - Nghi ngờ: nếu 0.91 ≤ ISR ≤ 1.09 → làm lại xét nghiệm. - Âm tính: nếu ISR ≤ 0.90 V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 148. EBV EA-D IgG miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng lại kháng nguyên sớm của Ebstein Barr Virus trong huyết thanh hoặc huyết tương người (Ebstein Barr Virus Early Antigen Diffuse - EBV EA-D) 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng EBV EA-D dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10 µl đến 1000 µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 3,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,050 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,050 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 Nước cất ml 8,000 15 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 16 Đầu côn 200 µl Cái 6,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,001 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm Platelia TM EBV EA-D IgG-BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính EBV EA-D IgG 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Pha loãng chứng và mẫu bệnh phẩm 2.5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.6 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.7 Đậy tấm và ủ 2.8 Rửa 2.9 Nhỏ chất cộng hợp 2.10 Đậy tấm và ủ 2.11 Rửa 2.12 Nhỏ dung dịch hiện màu 2.13 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.14 Nhỏ dung dịch dừng phản ứng 2.15 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Tính độ hấp thụ trung bình - Tính giá trị trung bình của các calibrator (CO trung bình). Loại bỏ những calibrator có giá trị lớn hơn giá trị trung bình 15 % và tính lại giá trị trung bình này. - Yếu tố hiệu chính (Correction Factor-CF): Yếu tố này thay đổi ở mỗi lô hóa chất và được in trên lọ calibrator. 2. Giá trị ngưỡng (CO) CO = CF x CO trung bình 3. Tính tỷ số tình trạng miễn dịch (Immune Status Ratio-ISR) cho mỗi bệnh phẩm ISR = OD bệnh phẩm: OD CO 4. Điều kiện của phản ứng - OD blank < 0,15 - OD chứng âm ≤ 0.25. - OD calibrator ≥ 0,25 - OD chứng dương R4b ≥ 0 ,5 - ISR cho chứng âm, chứng dương I và chứng dương II phải nằm trong khoảng mong đợi của nhà sản xuất được in trên lọ hóa chất Nếu một trong các điều kiện trên không đạt, phải chạy lại xét nghiệm. 5. Diễn giải kết quả - Dương tính: nếu ISR ≥ 1.1 - Nghi ngờ: nếu 0.91 ≤ ISR ≤ 1.09 → làm lại xét nghiệm. - Âm tính: nếu ISR ≤ 0.90 V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 149. EBV EB-NA IgG miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng lại kháng nguyên nhân của Ebstein-Barr virus trong huyết thanh hoặc huyết tương người (Ebstein-Barr Nuclear Antigen-1- EBV EB-NA-1) 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng EBV EB-NA-1 dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10 µl đến 1000 µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 3,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,050 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,050 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 Nước cất ml 8,000 15 Đầu côn 1000 µl Cái 2,000 16 Đầu côn 200 µl Cái 6,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Platelia TM EB-NA-1 IgG - BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính EB-NA-1 IgG 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Pha loãng chứng và mẫu bệnh phẩm 2.5 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.6 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.7 Đậy tấm và ủ 2.8 Rửa 2.9 Nhỏ chất cộng hợp 2.10 Đậy tấm và ủ 2.11 Rửa 2.12 Nhỏ dung dịch hiện màu 2.13 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.14 Dừng phản ứng 2.15 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Tính độ hấp thụ trung bình - Tính giá trị trung bình của các calibrator (CO trung bình). Loại bỏ những calibrator có giá trị lớn hơn giá trị trung bình 15 % và tính lại giá trị trung bình này. - Yếu tố hiệu chính (Correction Factor-CF): Yếu tố này thay đổi ở mỗi lô hóa chất và được in trên lọ calibrator. 2. Giá trị ngưỡng (CO) CO = CF x CO trung bình 3. Tính tỷ số tình trạng miễn dịch (Immune Status Ratio-ISR) cho mỗi bệnh phẩm ISR = OD bệnh phẩm: OD CO 4 . Điều kiện của phản ứng - OD blank < 0,15 - OD chứng âm ≤ 0.25. - OD calibrator ≥ 0,25 - OD chứng dương R4b ≥ 0 ,5 - ISR cho chứng âm, chứng dương I và chứng dương II phải nằm trong khoảng mong đợi của nhà sản xuất được in trên lọ hóa chất Nếu một trong các điều kiện trên không đạt, phải chạy lại xét nghiệm 5. Diễn giải kết quả + Dương tính: nếu ISR ≥ 1.1 + Nghi ngờ: nếu 0.91 ≤ ISR ≤ 1.09 → làm lại xét nghiệm + Âm tính: nếu ISR ≤ 0.90 V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 150. EBV PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen đặc trưng của Epstein-Barr virus trong máu, dịch não tủy và các loại dịch khác. 2. Nguyên lý Xác định sự có mặt gen của gen đặc trưng cho Epstein-Barr virus (EBV) bằng kỹ thuật PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Bộ lưu điện - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA từ virus Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 ml 0,0001 14 Primer 2 ml 0,0001 15 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 16 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Thạch Gam 0.075 24 Ladder ml 0.0025 25 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 26 Ethidium Bromide ml 0.100 27 TAE Buffer ml 0.100 28 Giấy thấm Cuộn 0,100 29 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 30 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 31 Bút viết kính Cái 0,020 32 Bút bi Cái 0,010 33 Mũ Cái 0,020 34 Khẩu trang Cái 0,020 35 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 36 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 37 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 38 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 39 Dung dịch khử trùng ml 10,000 40 Khăn lau tay cái 0,010 41 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Máu, dịch não tủy, các loại dịch khác, … 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. 151. EBV Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen đặc trưng của Epstein-Barr virus (EBV) trong máu, dịch não tủy và các loại dịch khác. 2. Nguyên lý Phát hiện gen đặc trưng của EBV dựa trên nguyên lý của kỹ thuật real time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Găng không có bột tal Đôi 0,001 10 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,000 12 Kit tách DNA Test 2,000 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 ống Falcol 50 ml Cái 0,010 15 Eppendorf 1,7 ml Tube 2,200 16 Eppendorf 0,2 ml Tube 2,200 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2,200 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 25 Ethanol BDH ml 2,000 26 Water-DEPC Treated ml 1,000 27 Giấy thấm Cuộn 0,100 28 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 29 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 30 Bút viết kính Cái 0,020 31 Bút bi Cái 0,010 32 Mũ Cái 0,020 33 Khẩu trang Cái 0,020 34 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 35 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 36 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 37 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 38 Dung dịch khử trùng ml 10,000 39 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Mảnh sinh thiết hoặc máu toàn phần chống đông EDTA, dịch não tủy, các loại dịch khác.... 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm EBV Real-time PCR (VD) 2.1. Tách chiết DNA 2.2. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cầnTrước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dước đáy tube. - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube EBV rPCR Mix. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real- time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “HEX” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM tuyến tính vượt quá tín hiệu nền (đường biểu diễn dương tính) và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính hoặc thẳng và không vượt qua tín hiệu nền (đường biểu diễn âm tính). - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính 2. Phân tích mẫu - Mẫu có đường biểu diễn dương tính rõ ràng và bắt đầu từ chu kỳ 36 trở về trước, kết luận “Mẫu dương tính”. - Mẫu có đường biểu diễn dương tính và bắt đầu từ sau chu kỳ 36, kết luận “Mẫu nghi ngờ” và đề nghị lấy mẫu lại để thực hiện xét nghiệm hoặc thực hiện lại xét nghiệm sau 1-3 tháng. - Mẫu có đường biểu diễn âm tính, kết luận “Không tìm thấy virus trong mẫu”. Những mẫu âm tính, chứng nội phải dương tính thì mới kết luận mẫu âm tính thật sự. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 152. EV71 PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen đặc trưng của Enterovirus 71 (EV 71) trong các loại dịch tiết đường hô hấp, các loại dịch khác và phân. 2. Nguyên lý Sử dụng cặp mồi đặc hiệu để xác định sự có mặt của gen đặc trưng cho Enterovirus 71 bằng kỹ thuật OneStep RT-PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2. - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 ml 0,0001 13 Primer 2 ml 0,0001 14 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 15 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 16 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 17 Đầu côn 30 µl có lọc Cái 1,200 18 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 19 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 20 Ethanol BDH ml 0,500 21 Water-DEPC Treated ml 2,000 22 Thạch Gam 0.075 23 Ladder ml 0.0025 24 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 25 Ethidium Bromide ml 0.100 26 TAE Buffer ml 0.100 27 Giấy thấm Cuộn 0,100 28 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 29 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 30 Bút viết kính Cái 0,020 31 Bút bi Cái 0,010 32 Mũ Cái 0,020 33 Khẩu trang Cái 0,020 34 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 36 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 37 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 38 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 39 Dung dịch khử trùng ml 10,000 40 Khăn lau tay cái 0,010oại 41 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch hầu họng, dịch đường hô hấp, phân, các loại dịch khác, … 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng RT-PCR 2.3. Thực hiện phản ứng PCR 2.4. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.5. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. 153. EV71 Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen đặc trưng của Enterovirus 71 (EV71) từ bệnh phẩm dịch não tủy, phết họng, phết trực tràng. 2. Nguyên lý Phát hiện gen đặc trưng của Enterovirus 71 dựa trên nguyên lý của kỹ thuật real-time RT-PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất 2.1. Trang thiết bị - Máy realime PCR và hệ thống máy vi tính - Bộ lưu điện - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette các thể tích từ 5 µl -1000 µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu /lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tăm bông vô trùng kg 0,001 2 Găng không bột tal cái 0,500 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy Test 1,200 chứng, kiểm tra chất lượng 7 Kit tách chiết DNA Test 2,200 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 Ống Falcol 50 ml Cái 0,010 10 Eppendorf 1,7 ml Tube 2,200 11 Eppendorf 0,2 ml Tube 2,200 12 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 13 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 14 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 15 Đầu côn 1ml có lọc Cái 3,200 16 Water-DEPC treated ml 1,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 25 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 26 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 27 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 28 Dung dịch khử trùng ml 10,000 29 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch não tủy, phết họng, phết trực tràng 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm EV/EV71 RT TQ PCR Kit (VD) 2.1. Thu nhận mẫu Thu nhận mẫu và lưu mẫu trước khi tách chiết theo quy định 2.2. Tách chiết RNA Tách chiết RNA tổng số 2.3.Tổng hợp cDNA Thực hiện phản ứng RT với mồi ngẫu nhiên phiên mã ngược RNA trong dịch tách chiết RNA 2.4. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay đá lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cần. Trước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dưới đáy tube. - Cho chứng dương và chứng âm hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube EV/EV 71 rPCR mix. Xong đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình Real-time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đạt trên máy real-time PCR - Chọn màu “FAM” , “HEX” cho mẫu, chứng dương và chứng âm - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động. - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM và màu HEX tuyến tính vượt quá tín hiệu nền (đường biểu diễn dương tính) - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM và màu HEX âm tính - Chứng nội tại có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM dương tính 2. Phân tích mẫu - Mẫu dương tính EV: Mẫu có đường biểu diễn dương tính rõ ràng với màu của từng tác nhân và bắt đầu từ chu kỳ 40 trở về trước. - Mẫu nghi ngờ: Mẫu có đường biểu diễn dương tính và bắt đầu sau chu kỳ 40, đề nghị lấy mẫu lại để thực hiện xét nghiệm. - Mẫu âm tính: Mẫu có đường biểu diễn âm tính, chứng nội phải dương tính. 4. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT CẦN XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân : Có thể mẫu âm thật sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 154. EV71 genotype giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định trình tự nucleotide đặc trưng cho từng genotype của Enterovirus 71 (EV 71) trong các loại dịch tiết đường hô hấp, các loại dịch khác và phân. 2. Nguyên lý Xác định trình tự nucleotide đặc trưng cho từng genotype của EV71 bằng kỹ thuật giải trình tự gen. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Primer 2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 3 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Primer 4 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 17 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 18 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 19 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 20 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 21 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 22 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 23 Ethanol BDH ml 0,500 24 Water-DEPC Treated ml 2,000 25 Thạch Gam 0.075 26 Ladder ml 0.0025 27 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 28 Ethidium Bromide ml 0.100 29 TAE Buffer ml 0.100 30 Giấy thấm Cuộn 0,100 31 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 32 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 33 Bút viết kính Cái 0,020 34 Bút bi Cái 0,010 35 Mũ Cái 0,020 36 Khẩu trang Cái 0,020 37 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 38 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 39 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 40 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 41 Dung dịch khử trùng ml 10,000 42 Khăn lau tay cái 0,010 43 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch hầu họng, dịch đường hô hấp, phân, và các loại dịch khác… 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng RT-PCR 2.3. Thực hiện phản ứng PCR 2.4. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.5. Giải trình tự gen 2.6. Kiểm tra và so sánh trình tự gen của EV71 trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen đích không bị nhiễu và phải có độ tương đồng ≥ 90 % mới có thể kết luận được genotype của EV71 V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 155. Enterovirus PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen đặc trưng của Enterovirus trong các loại bệnh phẩm phân, đờm, dịch phế quản…. 2. Nguyên lý Sử dụng cặp mồi đặc hiệu để xác định sự có mặt gen đặc trưng của Enterovirus bằng kỹ thuật OneStep RT-PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 ml 0,0001 14 Primer 2 ml 0,0001 15 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 16 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Thạch Gam 0.075 24 Ladder ml 0.0025 25 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 26 Ethidium Bromide ml 0.100 27 TAE Buffer ml 0.100 28 Giấy thấm Cuộn 0,100 29 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 30 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 31 Bút viết kính Cái 0,020 32 Bút bi Cái 0,010 33 Mũ Cái 0,020 34 Khẩu trang Cái 0,020 35 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 36 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 37 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 38 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 39 Dung dịch khử trùng ml 10,000 40 Khăn lau tay cái 0,010 41 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản, phân, mủ, dịch não tủy, các loại dịch khác, … 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện RT-PCR và PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng của primers và master mix, và thực hiện lại xét nghiệm. 156. Entrovirus genotype giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định trình tự nucleotide đặc trưng cho từng genotype của Enterovirus trong các loại dịch tiết đường hô hấp, các loại dịch khác và phân. 2. Nguyên lý Xác định trình tự nucleotide đặc trưng với từng genotype của Enterovirus bằng kỹ thuật giải trình tự gen. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 0 C - 8 0 C - Tủ âm sâu (-20 0 C hoặc -70 0 C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 13 Primer 2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Primer 3 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 4 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 17 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 18 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 19 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 20 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 21 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 22 Ethanol BDH ml 0,500 23 Water-DEPC Treated ml 2,000 24 Thạch Gam 0.075 25 Ladder ml 0.0025 26 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 27 Ethidium Bromide ml 0.100 28 TAE Buffer ml 0.100 29 Giấy thấm Cuộn 0,100 30 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 31 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 32 Bút viết kính Cái 0,020 33 Bút bi Cái 0,010 34 Mũ Cái 0,020 35 Khẩu trang Cái 0,020 36 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 37 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 38 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 39 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 40 Dung dịch khử trùng ml 10,000 41 Khăn lau tay cái 0,010 42 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú : Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch hầu họng, dịch đường hô hấp, phân, và các loại dịch khác 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng RT-PCR 2.3. Thực hiện phản ứng PCR 2.4. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.5. Giải trình tự gen 2.6. Kiểm tra và so sánh trình tự gen của EV trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen đích không bị nhiễu và phải có độ tương đồng ≥ 90 % mới có thể kết luận được genotype của EV V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 157. Adenovirus Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự có mặt gen đặc trưng của Adenovirus từ bệnh phẩm (dịch viêm kết mạc mắt, dịch đường hô hấp...) 2. Nguyên lý Xác định gen đặc trưng của Adenovirus dựa trên nguyên lý của kỹ thuật real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2ml - Máy ly tâm 25000 x g - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc -70 o C) - Micropipettes các thể tích từ 5 l - 1000 l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tăm bông vô trùng Cái 1,000 2 Găng không có bột tal Đôi 0,100 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,200 7 Kit tách DNA Test 2,200 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 ống Falcol 50 ml Cái 0,010 10 Eppendorf 1,7 ml Tube 2,200 11 Eppendorf 0,2 ml Tube 2,200 12 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2,200 13 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 14 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 15 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 16 Water-DEPC Treated ml 1,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch viêm kết mạc mắt, dịch đường hô hấp... 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm Real-time PCR định tính Adenovirrus 2.1. Tách chiết DNA Có thể dùng kit tách chiết DNA bằng hoá chất phenol/chloroform hoặc tách chiết bằng cột của các nhà sản xuất khác như Qiagen, Stratec, Roche... 2.2. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cần. Trước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dước đáy tube. - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube Adenovirrus rPCR Mix. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real- time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “CY5” và cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM dương tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu CY5 dương tính hoặc âm tính. - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu CY5 dương tính 2. Phân tích mẫu - Những mẫu dương tính chỉ cần chọn màu FAM để phân tích, không cần quan tâm đến chứng nội, chứng nội có thể dương hoặc âm. - Những mẫu âm tính, chứng nội phải dương tính thì mới kết luận mẫu âm tính thật sự. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân: Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 158. BK/JC virus PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện JC/BK virus trong bệnh phẩm máu và dịch não tủy, nước tiểu. 2. Nguyên lý Xác định định tính và định lượng gen đặc trưng virus JC/BK bằng kỹ thuật real-time PCR II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Găng không có bột tal Đôi 2,000 10 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,100 12 Kit tách DNA Test 2,100 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 ống Falcol 50 ml Cái 0,010 15 Eppendorf 1,7 ml Tube 2,100 16 Eppendorf 0,2 ml Tube 2,100 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 6,000 18 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 12,000 19 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 6,000 20 Ethanol BDH ml 2,000 21 Water-DEPC Treated ml 1,000 22 Giá đỡ PCR tube Cái 0,001 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 31 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 32 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 33 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 34 Dung dịch khử trùng ml 10,000 35 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Máu, nước tiểu, huyết tương, dịch não tủy. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Geno-Sen JC/BK Virus (Rotor Gene) Real-time PCR (VD) 2.1. Tách chiết DNA 2.2. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Lấy đủ số tube 0,2 ml cần dùng. - Chuẩn bị MasterMix (bao gồm JC/BK Mix, Mg. Sol JC/BK, IC) và phân phối vào các tube 0,2 ml. - Cho Standards, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube PCR Mix. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real- time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “JOE” cho mẫu, Standards và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Các chứng chuẩn có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM dương tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu JOE dương tính hoặc âm tính. - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu JOE dương tính. 2. Phân tích mẫu định tính - Mẫu có đường biểu diễn dương tính rõ ràng và bắt đầu từ chu kỳ 36 trở về trước, kết luận “Mẫu dương tính”. - Mẫu có đường biểu diễn dương tính và bắt đầu từ sau chu kỳ 36, kết luận “Mẫu nghi ngờ” và đề nghị lấy mẫu lại để thực hiện xét nghiệm. - Mẫu có đường biểu diễn âm tính, kết luận “Không tìm thấy virus trong mẫu”. Những mẫu âm tính, chứng nội phải dương tính thì mới kết luận mẫu âm tính thật sự. 3 . Phân tích mẫu định lượng - Mẫu chuẩn ( JC/BK Standard - S 1-5) để định lượng được cung cấp trong bộ kit đã biết trước nồng độ, được tính theo copies/ml và được xử lý cùng một phương pháp với mẫu bệnh phẩm. ● Standard 1: 10 5 copies/ml = 25.000.000 copies/ml ● Standard 2: 10 4 copies/ml = 2.500.000 copies/ml ● Standard 3: 10 3 copies/ml = 250.000 copies/ml ● Standard 4: 10 2 copies/ml = 25.000 copies/ml ● Standard 5: 10 1 copies/ml = 2.500 copies/ml - Áp dụng công thức sau để qui đổi giá trị đã được xác định của mẫu bệnh phẩm sang copies/ml bằng cách sử dụng đường cong chuẩn: Kết quả (copies/ml) = Kết quả đo được (copies/ml) x Thể tích mẫu tách chiết (µl) Thể tích bệnh phẩm (ml) 4. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Ống giữ mẫu máu được gắn chất chống đông có thể ức thế phản ứng PCR - Khi sử dụng phương pháp tách chiết trong đó có bước dùng buffer để loại bỏ ethanol, phải thực hiện thêm bước ly tâm trước khi tiến hành bước thôi rửa để loại bỏ ethanol còn sót lại. Điều này giúp ngăn ngừa sự ức chế phản ứng PCR. - Để dựng thành đường chuẩn, phải sử dụng tất cả mẫu chuẩn ( JC/BK S 1-5). - Trước khi sử dụng, tất cả thuốc thử cần phải được rã đông hoàn toàn và hòa trộn với nhau ( pipet và vortex ngắn) 159. HPV PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự có mặt gen đặc trưng của Human papillomavirus (HPV) từ bệnh phẩm dịch đường sinh dục. 2. Nguyên lý Sử dụng cặp mồi đặc hiệu để xác định sự có mặt gen đặc trưng của HPV bằng kỹ thuật PCR II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 ml 0,0001 13 Primer 2 ml 0,0001 14 Eppendorf 1,7 ml Tube 3,000 15 Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 16 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 17 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 18 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 19 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 20 Ethanol BDH ml 0,500 21 Water-DEPC Treated ml 2,000 22 Thạch Gam 0.075 23 Ladder ml 0.0025 24 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 25 Ethidium Bromide ml 0.100 26 TAE Buffer ml 0.100 27 Giấy thấm Cuộn 0,100 28 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 29 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 30 Bút viết kính Cái 0,020 31 Bút bi Cái 0,010 32 Mũ Cái 0,020 33 Khẩu trang Cái 0,020 34 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 35 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 36 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 37 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 38 Dung dịch khử trùng ml 10,000 39 Khăn lau tay cái 0,010 40 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch đường sinh dục, các loại dịch khác, … 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. 160. HPV Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự có mặt gen đặc trưng của Human papillomavirus (HPV) từ bệnh phẩm đường sinh dục. 2. Nguyên lý Xác định gen đặc trưng của HPV dựa trên nguyên lý của kỹ thuật real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ly tâm 25000 x g - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tăm bông vô trùng Kg 0,001 2 Găng không có bột tal Đôi 0,001 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,200 7 Kit tách DNA Test 2,200 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 ống Falcol 50 ml Cái 0,010 10 Eppendorf 1,7 ml Tube 2,200 11 Eppendorf 0,2 ml Tube 2,200 12 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2,200 13 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 14 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 15 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 16 Water-DEPC Treated ml 1,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch quệt cổ tử cung, mảnh sinh thiết... 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm HPV Real-time PCR (VD) 2.1. Tách chiết DNA Có thể dùng kit tách chiết DNA bằng hoá chất phenol/chloroform hoặc tách chiết bằng cột của các nhà sản xuất khác như Qiagen, Stratec, Roche... 2.2. Thực hiện phản ứng real-time PCR - Thực hiện bước này với các tube PCR mix được giữ trong khay lạnh hoặc đá đang tan. - Chỉ lấy đủ số tube PCR mix cần. Trước và sau khi đặt phản ứng PCR phải ly tâm tube để tất cả dung dịch nằm dước đáy tube. - Cho chứng +, chứng - hoặc dịch DNA tách chiết vào từng tube HPV rPCR Mix. Xong, đặt các tube vào máy real-time PCR. - Khởi động máy real-time PCR. Khởi động máy tính và chương trình real- time PCR. - Cài đặt vị trí mẫu “Plate setup” trên phần mềm đúng với vị trí mẫu đã đặt trên máy real-time PCR. - Chọn màu “FAM” và “HEX” cho mẫu, chứng dương và chứng âm. - Cài đặt chương trình “Protocol” cho máy real-time PCR hoạt động - Lưu file dữ liệu vào máy tính - Cho máy real-time PCR chạy chương trình. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM dương tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính hoặc âm tính. - Chứng âm có đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu FAM âm tính và đường biểu diễn tín hiệu huỳnh quang màu HEX dương tính 2. Phân tích mẫu - Những mẫu dương tính chỉ cần chọn màu FAM để phân tích, không cần quan tâm đến chứng nội, chứng nội có thể dương hoặc âm. - Những mẫu âm tính, chứng nội phải dương tính thì mới kết luận mẫu âm tính thật sự. 3. In đồ thị kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Có mẫu và chứng nội cũng đều âm tính. Chứng bình thường, có mẫu dương, mẫu âm thật sự. 1. Nguyên nhân Có thể mẫu âm thực sự, có thể phản ứng PCR bị ức chế. 2. Khắc phục - Pha loãng mẫu từ 10-100 lần, thực hiện lại toàn bộ thí nghiệm từ bước tách chiết. Sau khi có kết quả phải nhân thêm với hệ số pha loãng mẫu. Nếu vẫn gặp sự cố trên, lấy lại mẫu theo đúng yêu cầu. - Trừ những mẫu sự cố, tất cả các mẫu bình thường đều có thể lấy kết quả. 161. HPV Genotype Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định genotype của Human Papillomavirrus (HPV) trong bệnh phẩm đường sinh dục. 2. Nguyên lý Xác định genotype của HPV và dựa trên nguyên lý của kỹ thuật real-time PCR và reverse dot blot. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy real-time PCR và hệ thống máy vi tính. - Bộ lưu điện - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm dung cho tube 0,2 ml - Máy ly tâm 25000 x g - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) - Micropipette các thể tích từ 5 m l - 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tăm bông vô trùng Cái 1,000 2 Găng không có bột tal Đôi 0,100 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,200 7 Kit tách DNA Test 2,200 8 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 9 ống Falcol 50 ml Cái 0,010 10 Eppendorf 1,7 ml Tube 2,200 11 Eppendorf 0,2 ml Tube 2,200 12 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 2,200 13 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 14 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 5,200 15 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 16 Water-DEPC Treated ml 1,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch quệt cổ tử cung, mảnh sinh thiết... 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm HPV Genotype Real-time PCR (VD) 2.1. Tách chiết DNA 2.2. Thực hiện phản ứng real-time PCR 2.3. Thực hiện phản ứng reverse dlot blot: thực hiện với những mẫu dương tính ở bước 2.2 IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Chứng dương: có tín hiệu tại vị trí chứng dương - Những genotyp nguy cơ cao: 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68. - Những genotyp nguy cơ thấp: 6, 11, 42, 43, 61, 81. 2. Nhận định kết quả - Mẫu có tín hiệu tròn xanh xuất hiện tại vị trí tương ứng với genotype nào thì kết luận mẫu dương tính với genotype đó. Một mẫu có thể đồng nhiễm nhiều genotype. - Mẫu không có tín hiệu màu thì kết luận: “Mẫu nhiễm HPV genotype khác ngoài genotype của bộ kit”. 3. In hình kết quả V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Tất cả các mẫu đều dương tính kể cả chứng âm. - Nguyên nhân 1: Lô thí nghiệm bị ngoại nhiễm DNA hoặc sản phẩm PCR từ môi trường của khu vực thao tác hoặc nhiễm chéo giữa các mẫu. Khắc phục: Chiếu UV và vệ sinh khu vực thao tác bằng nước Javel để khử nhiễm. Tiến hành lại thí nghiệm thật cẩn thận. - Nguyên nhân 2: Kit bị ngoại nhiễm DNA hoặc sản phẩm PCR trong quá trình sử dụng. Khắc phục: Thay kit mới và thực hiện quá trình như hướng dẫn ở nguyên nhân 1. Trường hợp này không thể lấy kết quả, phải khắc phục và tiến hành lại thí nghiệm. 2. Tín hiệu dương tính yếu, có thể do rửa nhiều và quá lâu làm cho tín hiệu dương tính nhạt hoặc màng lai không sạch vẫn còn màu xanh sẽ khó đọc kết quả. Khắc phục: Phải tuân thủ đúng điều kiện rửa 162. HPV genotype PCR hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định genotype của human papiloma virus (HPV) trong bệnh phẩm đường sinh dục. 2. Nguyên lý Xác định genotype của HPV và dựa trên nguyên lý của kỹ thuật real-time PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy tách chiết tự động, máy khuyếch đại và phát hiện tự động - Hệ thống máy tính. - Bộ lưu điện - Máy vortex - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C) hoặc (-70 o C) - Micropipette 1000 m l. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 22 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ vô trùng có chứa môi trường bảo quản Cái 1,000 2 Dụng cụ lấy bệnh phẩm quệt cổ tử cung Cái 1,000 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,100 7 Kit tách DNA1 Test 1,100 8 Kit tách DNA2 1,100 9 Kit tách DNA3 Cái 1,100 10 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 11 Elution plate Cái 0,050 12 Extraction plate Cái 0,050 13 Máng đựng hóa chất to 200 ml Cái 0,050 14 Máng đựng hóa chất nhỏ 50 ml Cái 0,200 15 Ngoại kiểm (nếu có) 16 Tip CORE TIPS w. Filter 1 ml Cái 10,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng không có bột tal Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch sinh dục, mẫu quệt cổ tử cung, mảnh sinh thiết được chứa trong các dung dịch bảo quản mẫu. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm COBAS 4800 HPV-Roche (VD) 2.1. Tách chiết DNA bằng máy tự động 2.2. Khuyếch đại HPV-DNA và đọc kết quả bằng máy tự động IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Điều kiện của phản ứng - Giá trị định type chấp nhận được nếu : - Chứng âm: Valid (Không phát hiện DNA ở bất kỳ kênh nào) - Chứng dương: Valid (phát hiện DNA ở cả 4 kênh: kênh cho type 16, 18, nhóm nguy cơ cao và beta-globin) - Không nhận kết quả nếu chứng âm hoặc chứng dương invalid 2. Phân tích mẫu - Kết quả định type HPV sẽ cho ra cụ thể bị nhiễm HPV 16, HPV 18 hoặc bị nhiễm một trong 12 type nguy cơ cao 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68. - Kết quả của mẫu bệnh phẩm được diễn giải như sau: + Khi chọn xét nghiệm là HPV High Risk Panel Cobas® 4800 HPV test Diễn giải kết quả HR HPV POS High Risk HPV Positive Kết quả dương tính với một hoặc nhiều type HPV HR HPV NEG High Risk HPV Negative Kết quả HPV âm tính Invalid High Risk HPV Invalid Kết quả không có giá trị, mẫu cần xét nghiệm lại. + Khi chọn xét nghiệm là HPV High Risk Panel Plus Genotyping Cobas® 4800 HPV Test Kết quả báo cáo và diễn giải Other HR HPV POS, HPV16 POS, HPV18 POS Other High Risk HPV Positive, HPV16 Positive, HPV18 Positive . Mẫu dương tính với HPV type 16 và 18 và một hoặc nhiều loại HPV: 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68. Other HR HPV POS, HPV16 POS, HPV18 NEG Other High Risk HPV Positive, HPV 16 Positive, HPV 18 Negative Mẫu dương tính với HPV type 16 và một hoặc nhiều loại HPV: 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68. Không phát hiện HPV type 18 hoặc HPV type 18 dưới ngưỡng phát hiện Other HR HPV POS, HPV16 NEG, HPV18 POS Other High Risk HPV Positive, HPV16 Negative*, HPV18 Positive . Mẫu dương tính với HPV type 18 và một hoặc nhiều loại HPV: 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68. Không phát hiện HPV type 16 hoặc HPV type 16 dưới ngưỡng phát hiện Other HR HPV POS, HPV16 NEG, HPV18 NEG Other High Risk HPV Positive, HPV16 Negative*, HPV18 Negative. Mẫu dương tính với một hoặc nhiều loại HPV: 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68. Không phát hiện HPV type 16 và HPV type 18 hoặc HPV type 16 và HPV type 18 dưới ngưỡng phát hiện. IV. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Việc lấy mẫu, vận chuyển và bảo quản không đúng tiêu chuẩn có thể dẫn đến kết quả sai, cho dù phản ứng được thực hiện đúng. 163. HPV genotype giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định genotype của Human papillomavirus (HPV) từ dịch đường sinh dục. 2. Nguyên lý Xác định genotype của HPV bằng kỹ thuật giải trình tự nucleotide trên gen đặc trưng. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy vortex - Máy ủ nhiệt - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột tal Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết DNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 13 Primer 2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Primer 3 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 4 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 17 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 18 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 19 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 20 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 21 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 22 Ethanol BDH ml 0,500 23 Water-DEPC Treated ml 2,000 24 Thạch Gam 0.075 25 Ladder ml 0.0025 26 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 27 Ethidium Bromide ml 0.100 28 TAE Buffer ml 0.100 29 Giấy thấm Cuộn 0,100 30 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 31 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 32 Bút viết kính Cái 0,020 33 Bút bi Cái 0,010 34 Mũ Cái 0,020 35 Khẩu trang Cái 0,020 36 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 37 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 38 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 39 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 40 Dung dịch khử trùng ml 10,000 41 Khăn lau tay cái 0,010 42 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch đường sinh dục, các loại dịch khác… 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Giải trình tự gen 2.5. Kiểm tra và so sánh trình tự gen của HPV trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen đích không bị nhiễu và phải có độ tương đồng ≥ 90 % mới có thể kết luận được genotype của HPV V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng primers và master mix. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 164. Influenza virus A, B test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện virus cúm typ A và typ B trong bệnh phẩm đường hô hấp. 2. Nguyên lý Phát hiện và phân biệt kháng nguyên của virus cúm typ A và typ B dựa trên nguyên lý của kỹ thuật sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Đồng hồ bấm giây 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 2 Panh Cái 0,0001 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 0,200 7 Axít ngâm rửa ml 10,000 8 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 9 Mũ Cái 0,020 10 Khẩu trang Cái 0,020 11 Găng tay Đôi 2,000 12 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 13 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 14 Bút viết kính Cái 0,020 15 Bút bi Cái 0,010 16 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 17 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 18 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 19 Khăn lau tay Cái 0,010 20 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Dịch tỵ hầu, dịch họng của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm SD Bioline Influenza Antigen (VD) 2.1. Dùng que tăm bông lấy dịch tỵ hầu hoặc dịch họng 2.2. Đặt que lấy mẫu vào ống đựng mẫu, ghi mã bệnh phẩm tương ứng 2.2. Nhỏ dung dịch pha loãng vào ống đựng mẫu, trộn đều với bệnh phẩm 2.3. Đặt thanh xét nghiệm vào ống đựng mẫu theo đúng vạch quy định 2.4. Đọc kết quả sau 10 - 15 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Kết quả được chấp nhận khi xuất hiện màu rõ ràng, sắc nét ở vạch chứng C + Dương tính cúm A: khi xuất hiện màu ở vạch C và vạch A + Dương tính cúm B: khi xuất hiện màu ở vạch C và vạch B + Âm tính: khi xuất hiện màu ở vạch chứng C và không xuất hiện màu ở các vạch còn lại. + Không có giá trị: vạch chứng C không xuất hiện sau 15-10 phút thì cần kiểm tra lại hóa chất, các bước thực hiện, làm lại test khác V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Đọc kết quả trước hoặc sau thời gian qui định có thể làm sai lệch kết quả. - Test xét nghiệm cắm quá sâu, quá vạch qui định có thể làm kết quả sai lệch - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất 165. Influenza virus A, B Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen đặc trưng của virus cúm A và B trong bệnh phẩm đường hô hấp. 2. Nguyên lý Xác định sự có mặt gen đặc trưng của virrus cúm A và B bằng kỹ thuật Real-time RT-PCR. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh . 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy Real-time PCR và hệ thống máy tính - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Cồn Ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1-1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 13 Primer 1-2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Probe 1 ml 0,0001 15 Primer 2-1(primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Primer 2-2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 17 Probe 2 ml 0,0001 18 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 19 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 20 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 21 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 22 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 23 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 24 Ethanol BDH ml 0,500 25 Water-DEPC Treated ml 2,000 26 Giấy thấm Cuộn 0,100 27 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 28 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 29 Bút viết kính Cái 0,020 30 Bút bi Cái 0,010 31 Mũ Cái 0,020 32 Khẩu trang Cái 0,020 33 Găng tay Đôi 0,100 34 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 35 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 36 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 37 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 38 Dung dịch khử trùng ml 10,000 39 Khăn lau tay cái 0,010 40 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch hầu họng, dịch tỵ hầu, dịch súc họng, các loại dịch đường hô hấp dưới. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng Real-time RT-PCR 2.3. Phân tích và đánh giá kết quả 2.4. In và trả kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Chứng dương phải xuất hiện đồ thị huỳnh quang trên đường giới hạn cơ bản, chứng âm không có bất kỳ đường đồ thị huỳnh quang nào xuất hiện. Đường đồ thị huỳnh quang của mẫu có thể xuất hiện hoặc không xuất hiện trên đường giới hạn cơ bản, căn cứ vào đó để kết luận kết quả. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp positive control (PC) và negative (NC) xuất hiện không đúng với diễn giải ở phần IV thì phải kiểm tra lại Master mix, chứng dương và quá trình tách RNA tổng số, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. - Nếu đường đồ thị huỳnh quang của mẫu xuất hiện ở ngoài chu kỳ thứ 40 thì phải cẩn thận kiểm tra và đánh giá lại mẫu 166. Influenza virus A, B giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện gen đặc trưng của influenza virus A và B trong bệnh phẩm đường hô hấp. 2. Nguyên lý Xác định influenza virus A và B bằng kỹ thuật giải trình tự nucleotide của gen đặc trưng. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Bộ lưu điện - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Đôi 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 13 Primer 2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Primer 3 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 4 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 17 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 18 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 19 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 20 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 21 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 22 Ethanol BDH ml 0,500 23 Water-DEPC Treated ml 2,000 24 Thạch Gam 0.075 25 Ladder ml 0.0025 26 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 27 Ethidium Bromide ml 0.100 28 TAE Buffer ml 0.100 29 Giấy thấm Cuộn 0,100 30 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 31 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 32 Bút viết kính Cái 0,020 33 Bút bi Cái 0,010 34 Mũ Cái 0,020 35 Khẩu trang Cái 0,020 36 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 37 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 38 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 39 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 40 Dung dịch khử trùng ml 10,000 41 Khăn lau tay cái 0,010 42 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch hầu họng, dịch tỵ hầu, dịch súc họng, các loại dịch đường hô hấp dưới. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện phản ứng RT-PCR 2.3. Thực hiện phản ứng PCR 2.4. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.5. Giải trình tự gen 2.6. Kiểm tra và so sánh trình tự gen của Influenza virus A, B trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen đích không bị nhiễu và phải có độ tương đồng ≥ 90 % mới có thể kết luận được Influenza virus A, B V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 167. JEV IgM miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM đặc hiệu với virus Viêm não Nhật Bản ( Japanese encephalitis virus - JEV) trong huyết thanh, huyết tương hoặc dịch não tủy. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM đặc hiệu với JEV bằng kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh . 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Tủ lạnh 2 o - 8 o C - Micropipette các loại - Đồng hồ bấm giây - Máy ly tâm thường 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 10 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Ống lấy bệnh phẩm Ống 1,000 2 Bơm tiêm Cái 1,000 3 Bông Kg 0,001 4 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 9 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 0,500 10 Đầu côn 1ml cái 2,000 11 Đầu côn 100µl - 200 µl Cái 3,000 12 Axít ngâm rửa ml 10,000 13 Nước cất ml 250,000 14 Ống nghiệm thủy tinh Ống 2,000 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 2,000 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 27 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương, dịch não tủy. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm MAC-ELISA chẩn đoán viêm não nhật bản (Viện VSDT) 2.1. Chuẩn bị huyết thanh hoặc huyết tương hoặc dịch não tủy người bệnh theo hướng dẫn của nhà sản xuất 2.2. Chuẩn bị hóa chất: pha dung dịch rửa, chứng âm, chứng dương… 2.3. Viết sơ đồ mẫu 2.4. Nhỏ mẫu, chứng theo sơ đồ vào các giếng 2.5. Ủ mẫu 2.6. Rửa giếng, thêm kháng nguyên, ủ mẫu. 2.7. Rửa giếng, thêm cộng hợp, ủ mẫu 2.8. Rửa giếng, thêm cơ chất, ủ tránh ánh sáng 2.9. Thêm chất dừng phản ứng, đọc kết quả bằng máy đo quang IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Kết quả được chấp nhận khi giá trị OD của các giếng chứng đạt đủ điều kiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất. + Dương tính khi: OD mẫu xét nghiệm/OD chứng âm ≥ 2 + Mẫu cần kiểm tra lại khi: 3 x OD chứng âm < OD mẫu xét nghiệm < 5 x OD chứng âm + Âm tính khi: OD mẫu xét nghiệm ≤ 3 x OD chứng âm V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thường do: - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Hóa chất bị nhiễm bẩn. - Đọc kết quả quá thời gian qui định sau khi dừng phản ứng. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm. - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 168. Measle virus Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng virus sởi trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng virus sởi dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD) II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh . 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy ELISA - Máy ly tâm thường - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette các loại - Đồng hồ bấm giây 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 10 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Ống lấy bệnh phẩm Ống 1,000 2 Bơm tiêm Cái 1,000 3 Bông Kg 0,001 4 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 9 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 0,500 10 Đầu côn 1ml cái 2,000 11 Đầu côn 100µl - 200 µl Cái 3,000 12 Axit ngâm rửa ml 10,000 13 Nước cất ml 250,000 14 Ống nghiệm thủy tinh Ống 2,000 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 2,000 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 27 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Measles Platelia IgM - Biorad (VD) 2.1. Ly tâm ống bệnh phẩm, chuẩn bị huyết thanh hoặc huyết tương 2.2. Chuẩn bị hóa chất: pha dung dịch rửa, chứng âm, chứng dương… 2.3. Viết sơ đồ mẫu 2.4. Nhỏ dung dịch trung hòa, mẫu, chứng theo sơ đồ vào các giếng 2.5. Ủ mẫu 2.6. Rửa giếng, thêm cộng hợp, ủ mẫu 2.7. Rửa giếng, thêm cơ chất, ủ tránh sáng 2.8. Thêm chất dừng phản ứng, đọc kết quả bằng máy đo quang IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Kết quả được chấp nhận khi giá trị OD của các giếng chứng đạt đủ điều kiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất - Tính C.O theo hướng dẫn của nhà sản xuất + Dương tính khi: OD mẫu > 1.2*C.O + Mẫu cần kiểm tra lại khi: C.O ≤ OD mẫu xét nghiệm ≤ 1.2*C.O + Âm tính khi: OD mẫu < C.O V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót: Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thường do: - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Hóa chất bị nhiễm bẩn, nhiễm các tác nhân oxid hóa. - Đọc kết quả quá 20 phút sau khi dừng phản ứng. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm. - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 169. Rotavirus test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên rota virus trong bệnh phẩm phân. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng nguyên rota virus dựa trên nguyên lý của kỹ thuật sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Que tăm bông lấy bệnh phẩm. - Ống nghiệm (được cung cấp sẵn trong bộ kit). - Nước muối sinh lý. - Đồng hồ bấm giây. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tăm bông vô trùng Cái 1,000 2 Lọ vô trùng Cái 1,000 3 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 4 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 5 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 6 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,100 7 Giấy thấm Cuộn 0,100 8 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 9 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 10 Bút viết kính Cái 0,020 11 Bút bi Cái 0,010 12 Mũ Cái 0,020 13 Khẩu trang Cái 0,020 14 Găng tay Đôi 0,100 15 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 16 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 17 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 18 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 19 Dung dịch khử trùng ml 10,000 20 Khăn lau tay Cái 0,010 3. Bệnh phẩm Phân của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm chẩn đoán SD Bioline Rotavirus (VD). Các bước Xét nghiệm phát hiện Rota virus 1. - Đưa test cần làm để ổn định ở nhiệt độ phòng trước khi làm. Lấy thanh xét nghiệm cần thiết. 2. - Hút hút dung dịch pha loãng bệnh phẩm theo hướng dẫn 3. - Lấy khoảng 50 mg phân bằng que tăm bông vô trùng nhúng vào ống nghiệm có chứa dung dịch pha loãng. 4. - Xoay tròn que tăm bông để bệnh phẩm hoà vào dung dịch pha loãng theo hướng dẫn. Đậy nắp ống nghiệm đã có bệnh phẩm lại. 5. - Nhỏ dung dich bệnh phẩm đã pha loãng vào giếng nhỏ bệnh phẩm (có chữ S). 6. - Đọc kết quả sau 10-20 phút. Quá 20 phút, kết quả không có giá trị. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Âm tính: Chỉ 1 một đường màu xuất hiện ở vùng chứng C. - Dương tinh: 2 đường màu xuất hiện ở vùng chứng (C) và vùng thử nghiệm (T). - Không có giá trị: Không thấy xuất hiện đường màu nào hoặc chỉ có một đường màu tại vùng thử nghiệm (T). Khi đó phải tiến hành làm lại xét nghiệm với một thanh thử khác. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Âm tính giả: Lượng virus đào thải ra ngoài quá thấp, hoặc do sai sót trong quá trình lấy và xử lý mẫu. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 170. RSV Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng RSV ( Respiratory syncytial virus ) trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng RSV ( Respiratory syncytial virus ) dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy ELISA - Đồng hồ bấm giây - Máy ly tâm thường - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Micropipette các loại 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 05 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Ống lấy bệnh phẩm Ống 1,000 2 Bơm tiêm Cái 1,000 3 Bông Kg 0,001 4 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 9 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 0,500 10 Đầu côn 1ml cái 2,000 11 Đầu côn 100µl - 200 µl Cái 3,000 12 Axít ngâm rửa ml 10,000 13 Nước cất ml 250,000 14 Ống nghiệm thủy tinh Ống 2,000 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 2,000 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 27 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh, huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Ly tâm ống bệnh phẩm, chuẩn bị huyết thanh hoặc huyết tương 2.2. Chuẩn bị hóa chất: pha dung dịch rửa, chứng âm, chứng dương… 2.3. Viết sơ đồ mẫu 2.4. Nhỏ dung dịch trung hòa, mẫu, chứng theo sơ đồ vào các giếng 2.5. Ủ mẫu 2.6. Rửa giếng, thêm cộng hợp, ủ mẫu 2.7. Rửa giếng, thêm cơ chất, ủ tránh sáng 2.8. Thêm chất dừng phản ứng, đọc kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Kết quả được chấp nhận khi giá trị OD của các giếng chứng đạt đủ điều kiện theo hướng dẫn của nhà sản xuấ. - Tính C.O theo hướng dẫn của nhà sản xuất + Dương tính khi: OD mẫu ≥ C.O + Âm tính khi: OD mẫu < C.O V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thường do: - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Hóa chất bị nhiễm bẩn. - Đọc kết quả quá thời gian qui định sau khi dừng phản ứng. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm. - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 171. RSV Real-time PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự có mặt gen đặc trưng của RSV ( Respiratory syncytial virus ) trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Sử dụng cặp mồi đặc hiệu để xác định sự có mặt gen đặc trưng của RSV ( Respiratory syncytial virus ) bằng kỹ thuật Real-time RT - PCR II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy Real-time PCR và hệ thống máy tính - Bộ lưu điện - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 ml 0,0001 13 Primer 2 ml 0,0001 14 Probe ml 0,0001 15 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 16 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 19 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay Đôi 0,100 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch khử trùng ml 10,000 36 Khăn lau tay cái 0,010 37 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Dịch ngoáy họng, dịch đường hô hấp, các loại dịch khác … 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1.Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2.Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện Real-time RT-PCR 2.3. Phân tích và đánh giá kết quả 2.4. In và trả kết quả IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Chứng dương phải xuất hiện đồ thị huỳnh quang trên đường giới hạn cơ bản, chứng âm không có bất kỳ đường đồ thị huỳnh quang nào xuất hiện. Đường đồ thị huỳnh quang của mẫu có thể xuất hiện hoặc không xuất hiện trên đường giới hạn cơ bản, căn cứ vào đó để kết luận kết quả. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường positive control (PC) và negative (NC) xuất hiện không đúng với diễn giải ở phần IV thì phải kiểm tra lại Master mix và chứng dương và quá trình tách RNA tổng số, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. - Nếu đường đồ thị huỳnh quang của mẫu xuất hiện ở ngoài chu kỳ thứ 40 thì phải cẩn thận kiểm tra và đánh giá lại mẫu 172. Rubella virus IgM miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng Rubella virus trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng Rubella virus dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10µl đến 1000µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm chất lượng Test 2,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,100 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,100 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 Nước cất ml 2,000 15 Đầu côn 1000 µl Cái 3,000 16 Đầu côn 200 µl Cái 5,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Platelia TM Rubella IgM - BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Rubella IgM 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.5 Chuẩn bị dung dich cộng hợp 2.6 Pha loãng chứng và bệnh phẩm với dung dịch pha loãng theo tỷ lệ 1:21 2.7 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.8 Đậy tấm và ủ 2.9 Rửa phiến nhựa. 2.10 Nhỏ chất cộng hợp vào mỗi giếng 2.11 Đậy tấm và ủ 2.12 Rửa phiến nhựa 2.13 Nhỏ dung dịch hiện màu vào mỗi giếng 2.14 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.15 Dừng phản ứng. 2.16 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Tính giá trị ngưỡng (CO): CO = Trung bình cộng của các chứng ngưỡng (OD R4) 2. Tính tỷ số mẫu bệnh phẩm: Tỷ số bệnh phẩm = OD bệnh phẩm/CO 3. Điều kiện của phản ứng: - CO ≥ 0,3 - 0,8 x CO < OD R4 ≤ 1 ,2 x CO (OD của mỗi giá trị R4 phải nhỏ hơn 20 % giá trị CO) - OD chứng âm (R3)/CO ≤ 0,3 - OD chứng dương (R5)/CO ≥ 1,5 Nếu các chỉ số kiểm tra chất lượng không đáp ứng các điều kiện trên thì phải làm lại xét nghiệm. 4. Diễn giải kết quả + Âm tính: Tỷ số bệnh phẩm < 0,8 + Nghi ngờ: 0,8 ≤ tỷ số bệnh phẩm < 1 → Yêu cầu làm lại xét nghiệm sau 3 tuần với một mẫu bệnh phẩm khác. + Dương tính: tỷ số bệnh phẩm ≥ 1 V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. - Tuân thủ đúng quy trình xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 173. Rubella virus IgM miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng rubella virus trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng rubella virus dựa trên nguyên lý của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,150 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,150 14 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 15 Control Test 0,100 16 Cleancell M ml 3,000 17 Procell M ml 3,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 chiếc 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup Cái 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS ) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật : Bộ sinh phẩm Rubella IgM Elecsys - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định tính Rubella IgM 2.1 Vào Reagent để kiểm tra Số lượng tests 2.2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn 2.3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1. Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút huyết thanh/huyết tương vào sample cup tương ứng 2. Vào màn hình Workplace → Test Selection 3. Nhập mã bệnh phẩm 4. Chọn tên test là Rubella IgM 5. Vào Barcode Read Error 6. Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7. Đặt mẫu huyết thanh người bệnh cần chạy đã được hút vào Sample Cup lên Rack màu xám đúng vị trí đã order rồi đưa vào khu nạp giá mẫu. 8. Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định xét nghiệm trên máy tính bằng phần mềm LIS 2 Đặt ống máu đã được dán barcode vào rack màu xám, quay mặt barcode ra phía ngoài rồi đưa vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có) 3. Kết quả và báo cáo - Âm tính: Nếu COI < 0.80 - Nghi ngờ: Nếu 0.80 ≤ COI < 1.0 → cần phải kiểm tra lại - Dương tính: Nếu COI ≥ 1.0: V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy báo sample short (do bệnh phẩm bị đông hoặc không đủ) → Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup. - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). 174. Rubella virus IgG miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định nồng độ kháng thể IgG kháng Rubella virus tong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Xác định nồng độ kháng thể IgG kháng Rubella virus dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ELISA (miễn dịch gắn enzyme) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Dàn máy ELISA - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 10µl đến 1000µl. - Bộ pipetman 8 kênh (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 11 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,100 12 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,100 13 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 14 Nước cất ml 2,000 15 Đầu côn 1000 µl Cái 3,000 16 Đầu côn 200 µl Cái 5,000 17 Giấy thấm Cuộn 0,100 18 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 0,100 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 27 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 29 Dung dịch khử trùng ml 10,000 30 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2.Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Platelia TM Rubella IgG - BioRad (VD) Các bước Xét nghiệm định lượng Rubella IgG 2.1 Để Số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm 2.2 Đánh số, sắp xếp bệnh phẩm và viết sơ đồ theo thứ tự. 2.3 Chuẩn bị dung dịch rửa 2.4 Lấy đủ số giếng cần dùng và đặt vào giá. 2.5 Pha loãng chứng và bệnh phẩm với dung dịch pha loãng theo tỷ lệ 1:21 2.6 Nhỏ chứng và mẫu huyết thanh người bệnh đã pha loãng 2.7 Đậy tấm và ủ 2.8 Chuẩn bị dung dich cộng hợp 2.9 Rửa phiến nhựa. 2.10 Nhỏ chất cộng hợp vào mỗi giếng 2.11 Đậy tấm và ủ 2.12 Rửa phiến nhựa 2.13 Nhỏ dung dịch hiện màu vào mỗi giếng 2.14 Ủ, không đậy tấm và tránh ánh sáng 2.15 Dừng phản ứng. 2.16 Đọc kết quả ở bước sóng 450 và 620nm trong vòng 30 phút sau khi dừng phản ứng. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Xây dựng đường cong chuẩn - Sự xuất hiện và nồng độ của kháng thể Rubella IgG có trong mẫu bệnh phẩm sẽ được xác định bằng cách so sánh độ hấp thụ của mẫu bệnh phẩm với nồng độ tính theo Đơn vị quốc tế (IU/ml) của các giá trị ngưỡng của đường cong chuẩn theo tiêu chuẩn của WHO RUBI 1-94. - Vẽ đường cong chuẩn: + Trục tung (Y): Chấm các giá trị OD của R3, R4a, R4b, R4c. + Trục hoành (X): Chấm các điểm biểu thị các giá trị nồng độ tương ứng của R3, R4a, R4b, R4c (IU/ml) - Đối với mỗi mẫu bệnh phẩm, tính hiệu giá kháng thể Rubella IgG bằng cách xác định nồng độ tương ứng từ đường cong chuẩn vẽ được với độ hấp thụ đo được. 2. Điều kiện của phản ứng - OD chứng ngưỡng 15 (R4a) ≥ 0,2 - OD chứng ngưỡng 60 (R4b) ≥ 0 ,4 - OD R4a/OD R3 (chứng ng ưỡng 0) ≥ 0,5 - OD R4b/OD R4a ≥ 1,5 - OD chứng ngưỡng 200 (R4c)/OD R4b ≥ 1,2 3. Diễn giải kết quả + Âm tính: nếu hiệu giá < 10 IU/ml + Nghi ngờ: nếu 10 IU/ml ≤ hiệu giá < 15 IU/ml + Dương tính: nếu hiệu giá ≥ 15 IU/ml V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thông thường do: - Thực hiện sai các bước trong quy trình hướng dẫn. - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/ huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Dung dịch cơ chất bị nhiễm bởi các tác nhân oxid hoá (thuốc tẩy, ion kim loại v.v…) - Dung dịch dừng phản ứng bị nhiễm bẩn. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. - Tuân thủ đúng quy trình xét nghiệm - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. 175. Rubella virus IgG miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định nồng độ kháng thể IgG kháng rubella virus trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Xác định nồng độ kháng thể IgG kháng rubella virus dựa trên nguyên lý của của kỹ thuật CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động - Bộ lưu điện - Máy ly tâm thường. - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C hoặc - 70 o C) (nếu có) - Micropipette đơn kênh thể tích từ 50 µl đến 200 µl.. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 12 Control Test 0,100 13 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,150 14 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,150 15 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 16 Cleancell M ml 3,000 17 Procell M ml 3,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 chiếc 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất ml 5,000 23 Sample cup Cái 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Rubella IgG Elecsys - Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định lượng Rubella IgG 2.1 Vào Reagent để kiểm tra Số lượng tests 2.2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn 2.3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 9. Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút huyết thanh/huyết tương vào sample cup tương ứng 10. Vào màn hình Workplace → Test Selection 11. Nhập mã bệnh phẩm 12. Chọn tên test là Rubella IgG 13. Vào Barcode Read Error 14. Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 15. Đặt mẫu huyết thanh người bệnh cần chạy đã được hút vào Sample Cup lên Rack màu xám đúng vị trí đã order rồi đưa vào khu nạp giá mẫu. 16. Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định xét nghiệm trên máy tính bằng phần mềm LIS 2 Đặt ống máu đã được dán barcode vào rack màu xám, quay mặt barcode ra phía ngoài rồi đưa vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có) 3. Kết quả và báo cáo - Âm tính: Nếu COI < 10 IU/ml - Dương tính: Nếu COI ≥ 10 IU/ml V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy báo sample short (do bệnh phẩm bị đông hoặc không đủ) → Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup. - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). 176. Rubella virus PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự có mặt của virus Rubella trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Xác định sự có mặt của gen đặc trưng cho virus Rubella bằng kỹ thuật RT- PCR II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Bộ lưu điện - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu bệnh phẩm/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách RNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 ml 0,0001 13 Primer 2 ml 0,0001 14 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 15 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 16 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 17 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 18 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 19 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 20 Ethanol BDH ml 0,500 21 Water-DEPC Treated ml 2,000 22 Thạch Gam 0.075 23 Ladder ml 0.0025 24 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 25 Ethidium Bromide ml 0.100 26 TAE Buffer ml 0.100 27 Giấy thấm Cuộn 0,100 28 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 29 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 30 Bút viết kính Cái 0,020 31 Bút bi Cái 0,010 32 Mũ Cái 0,020 33 Khẩu trang Cái 0,020 34 Găng tay Đôi 0,100 35 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 36 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 37 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 38 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 39 Dung dịch khử trùng ml 10,000 40 Khăn lau tay cái 0,010 41 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Chất tiết của đường hô hấp, máu, dịch não tủy, nước tiểu 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện RT-PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với thang DNA chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. 177. Rubella virus giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định sự có mặt của virus Rubella trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Xác định virus Rubella bằng kỹ thuật giải trình tự nucleotide của đoạn gen đặc trưng. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh . 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Bộ lưu điện - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 25000 x g - Máy ly tâm dùng cho tube 0,2 ml - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (-20 o C hoặc -70 o C) - Micropipette 2.2 Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 02 mẫu bệnh phẩm/lần STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 1,350 11 Kit tách chiết RNA từ virus Test 2,350 12 Primer 1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 13 Primer 2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Primer 3 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 4 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 17 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 18 Đầu côn 10 µl có lọc Cái 1,000 19 Đầu côn 30 µl Cái 1,200 20 Đầu côn 200 µl có lọc Cái 2,200 21 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 22 Ethanol BDH ml 0,500 23 Water-DEPC Treated ml 2,000 24 Thạch Gam 0.075 25 Ladder ml 0.0025 26 Blue Juice Gel loading dye ml 0.003 27 Ethidium Bromide ml 0.100 28 TAE Buffer ml 0.100 29 Giấy thấm Cuộn 0,100 30 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 31 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 32 Bút viết kính Cái 0,020 33 Bút bi Cái 0,010 34 Mũ Cái 0,020 35 Khẩu trang Cái 0,020 36 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 37 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 38 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 39 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 40 Dung dịch khử trùng ml 10,000 41 Khăn lau tay cái 0,010 42 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Chất tiết của đường hô hấp, máu, dịch não tủy, nước tiểu 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 3. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết RNA tổng số 2.2. Thực hiện RT-PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Giải trình tự gen 2.5. Kiểm tra và so sánh trình tự gen của virus Rubella trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự DNA của gen đích không bị nhiễu và phải có độ tương đồng ≥ 90 % mới có thể kết luận được virus Rubella V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết RNA tổng số, chất lượng primers và master mix, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 178. Hồng cầu, bạch cầu trong phân soi tươi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện hồng cầu, bạch cầu trong phân. 2. Nguyên lý Nhận định hồng cầu, bạch cầu trong phân khi làm tiêu bản soi tươi dưới kính hiển vi quang học dựa trên hình thể, kích thước, và cấu tạo. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 1,000 4 Lá kính Cái 2,000 5 Bông Kg 0,001 6 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 7 Panh Cái 0,0001 8 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 9 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Nước muối sinh lý ml 5,000 11 Lugol ml 2,000 13 Pipet nhựa Cái 2,000 14 Axit ngâm lam ml 10,000 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 3,000 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Bật lửa Cái 0,010 23 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 24 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 25 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 26 Khăn lau tay Cái 0,010 27 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 28 QC (nếu thực hiện) * 0,1 29 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Phân 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nhỏ dung dịch NaCL 9 ‰ và dung dịch Lugol 1% lên trên một lam kính. 2.2. Dùng que lấy một lượng phân (bao kín đầu que) hòa đều với giọt NaCL 9 ‰ đến khi có màu đục, làm tương tự đối với giọt Lugol 1%. 2.3. Đặt lá kính lên trên giọt dung dịch. 2.4. Quan sát kính hiển vi ở vật kính 40X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính - Hồng cầu: hình tròn kích thước 7-8µm màu hồng nhạt, trung tâm nhạt màu. - Hồng cầu thoái hóa: bờ răng cưa không đều. - Bạch cầu đa nhân hình tròn kích thước lớn 10 - 15µm. - Bạch cầu đơn nhân hình tròn, bầu dục, đa giác kích thước 20 - 25 µm. 2. Âm tính Không tìm thấy hồng cầu, bạch cầu. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Nhỏ quá nhiều dung dịch lên lam kính. - Làm tiêu bản quá dầy hoặc quá mỏng. 2. Xử trí Đặt tiêu bản trên tờ báo vẫn đọc được chữ là đạt. Nếu làm tiêu bản quá dầy sẽ khó soi, làm mỏng quá sẽ bỏ sót không phát hiện được hồng cầu, bạch cầu. 179. Hồng cầu trong phân test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện hồng cầu trong phân. 2. Nguyên lý Phát hiện hemoglobin trong phân dựa trên nguyên lý sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Đồng hồ bấm giờ (nếu có) - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Bông Kg 0,001 4 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Pipet nhựa Cái 2,000 11 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 12 Mũ Cái 0,020 13 Khẩu trang Cái 0,020 14 Găng tay Đôi 3,000 15 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 16 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 17 Bút viết kính Cái 0,020 18 Bút bi Cái 0,010 19 Bật lửa Cái 0,010 20 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 21 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Khăn lau tay Cái 0,010 24 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 25 QC (nếu thực hiện) * 0,1 26 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Phân 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2.Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm chẩn đoán Hemosure iFOB Test. 2.1. Lấy thanh thử ra khỏi bao để ở nhiệt độ phòng . 2.2. Dùng que lấy bệnh phẩm (bao kín đầu que) nhúng que vào lọ dung dịch trong test thử, lắc đều. 2.3. Nhỏ 3 giọt dung dịch trên vào thanh thử. 2.4. Đọc kết quả trong vòng 5- 10 phút. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính Xuất hiện 2 vạch trên thanh thử ở vị trí C và T. 2. Âm tính Xuất hiện 1 vạch trên thanh thử ở vị trí C. 3. Không có giá trị Không thấy xuất hiện vạch nào trên thanh thử. Phải tiến hành làm lại xét nghiệm với một thanh thử khác. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Đọc kết quả sau quá 10 phút dễ gây phản ứng dương tính giả. Nên có đồng hồ đặt giờ để đọc kết quả đúng giờ qui định. 180. Đơn bào đường ruột soi tươi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện đơn bào đường ruột gây bệnh (Entamoeba histolytica, Giardia lamblia, Isospora belli, Trichomonas intestinalis…) trong phân . 2. Nguyên lý Đơn bào đường ruột gây bệnh được phát hiện qua hình thể, kích thước, tính chất di động và bắt màu trong môi trường có NaCL 9‰ và Lugol 1% soi dưới kính hiển vi quang học. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao ĐƠN VỊ SỐ LƯỢNG 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Lá kính Cái 2,000 5 Bông Kg 0,001 6 Cồn 90 0 (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 7 Panh Cái 0,0001 8 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 9 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Nước muối sinh lý ml 5,000 11 Lugol ml 2,000 12 Pipet nhựa Cái 2,000 13 Axit ngâm lam ml 10,000 14 Mũ Cái 0,020 15 Khẩu trang Cái 0,020 16 Găng tay Đôi 3,000 17 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 18 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 19 Bút viết kính Cái 0,020 20 Bút bi Cái 0,010 21 Bật lửa Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 27 QC (nếu thực hiện) * 0,1 28 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3.Bệnh phẩm Phân 4.Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem Phụ lục 4). Lưu ý : - Không lấy phân làm XN khi uống thuốc Bismuth hoặc Barium. - Mẫu phân làm xét nghiệm tránh lẫn nước tiểu. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nhỏ giọt dung dịch NaCL 9 ‰ và giọt dung dịch Lugol 1% lên trên một lam kính. 2.2. Dùng que lấy một lượng phân (bao kín đầu que) hòa đều vào dung dịch NaCL 9 ‰ đến khi có màu đục, làm tương tự đối với dung dịch Lugol. 2.3. Đặt lá kính lên trên dung dịch. 2.4. Quan sát kính hiển vi ở vật kính 40X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính Quan sát ở vật kính 40X tìm thể hoạt động và bào nang của đơn bào. Thể hoạt động của Amip kích thước 13-30µm chuyển động bằng chân giả. - Thể hoạt động của Giardia hình thìa kích thước 9-21 x 5-15µm chuyển động bằng roi. - Trichomonas hình quả lê kích thước 5-12 x 5-6µm chuyển động được nhờ các roi. - Bào nang Amip hình tròn có vỏ dày bắt màu vàng, kích thước trung bình 12µm bên trong có từ 2-4 nhân. - Bào nang Giardia hình bầu dục kích thước 10-14 x7-9µm, bên trong có từ 2-4 nhân có thể thấy vết roi cuộn lại trong bào nang. 2. Âm tính Không thấy thể hoạt động, bào nang của đơn bào đường ruột. Lưu ý Trong trường hợp xét nghiệm lần đầu âm tính, để phát hiện KST gây bệnh có thể xét nghiệm 2 mẫu phân tiếp theo trong vòng từ 7-10 ngày. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Nhỏ quá nhiều dung dịch lên lam kính . - Tiêu bản quá dầy hoặc quá mỏng. 2. Xử trí Đặt tiêu bản trên tờ báo vẫn đọc được chữ là đạt. Nếu làm tiêu bản quá dầy sẽ khó soi, làm mỏng sẽ bỏ sót không phát hiện được đơn bào đường ruột. 181. Đơn bào đường ruột nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện đơn bào đường ruột gây bệnh (Isospora belli, Cryptosporidium, Cyclospora) trong phân . 2. Nguyên lý Một số đơn bào đường ruột có đặc điểm kháng cồn/acid nên có thể được phát hiện bằng kỹ thuật nhuộm Ziehl-Neelsen. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Đồng hồ bấm giờ. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Dầu soi kính ml 1,000 4 Xylen lau kính ml 1,000 5 Thuốc nhuộm đỏ Fucsin ml 5,000 6 Axit H 2 SO 4 ml 10,000 7 Que cấy Cái 1,000 8 Cồn tẩy 96 độ ml 10,000 9 Thuốc nhuộm Xanh methylen ml 5,000 10 Bông Kg 0,001 11 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 12 Đèn cồn Cái 0,0001 13 Panh Cái 0,0001 14 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Mũ Cái 0,020 17 Khẩu trang Cái 0,020 18 Găng tay Đôi 3,000 19 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 20 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 21 Axit ngâm lam ml 10,000 22 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 23 Bút viết kính Cái 0,020 24 Bút bi Cái 0,010 25 Bật lửa Cái 0,010 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 28 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 29 Khăn lau tay Cái 0,030 30 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 31 QC (nếu thực hiện) * 0,1 32 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Phân 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Dùng que gỗ lấy phân phết lên lam kính, để khô. 2.2. Nhỏ dung dịch đỏ Fucsin phủ kín lên trên bệnh phẩm. 2.3. Rửa nước. 2.4. Tẩy màu bằng H 2 SO 4 5% đến khi hết màu đỏ. 2.5. Rửa nước 2.6. Nhỏ dung dịch xanh methylen. 2.7. Rửa nước. 2.8. Quan sát dưới kính hiển vi vật kính 10X- 100X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính - Nang trứng của Cryptosporidium hình tròn bắt màu đỏ kích thước từ 4-6µm. - Nang trứng của Cyclospora hình tròn bắt màu đỏ kích thước từ 8-10µm. - Nang trứng của Isospora hình bầu dục bắt màu đỏ kích thước 20- 30 x 10- 19µm. 2. Âm tính Không tìm thấy đơn bào đường ruột. Lưu ý: Trong trường hợp xét nghiệm lần đầu âm tính, để phát hiện KST gây bệnh có thể xét nghiệm 2 mẫu phân tiếp theo trong vòng từ 7-10 ngày. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Tẩy chưa hết màu đỏ Fucsin. 2. Xử trí Nếu bệnh phẩm dày để đủ thời gian nhưng vẫn còn màu đỏ Fucsin cần phải tẩy lại lần 2 bằng H2SO4 5% đến khi bệnh phẩm phai hết màu đỏ. 182. Trứng giun, sán soi tươi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện trứng giun, sán trong phân. 2. Nguyên lý Nhận định trứng giun, sán dựa vào hình thể, kích thước, cấu tạo và tính chất bắt màu khi soi tươi. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 3. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị Kính hiển vi quang học Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Lá kính Cái 2,000 5 Bông Kg 0,001 6 Cồn 90 0 (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 7 Panh Cái 0,0001 8 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 9 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Nước muối sinh lý ml 5,000 11 Lugol ml 2,000 13 Pipet nhựa Cái 2,000 14 Axit ngâm lam ml 10,000 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 3,000 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Bật lửa Cái 0,010 23 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 24 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 25 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 26 Khăn lau tay Cái 0,010 27 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 28 QC (nếu thực hiện) * 0,1 29 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Phân 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1.Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nhỏ dung dịch NaCL 9 ‰ và dung dịch Lugol 1% lên trên 1 lam kính. 2.2. Dùng que lấy một lượng phân (bao kín đầu que) hòa đều vào giọt dung dịch NaCL 9 ‰ đến khi có màu đục, làm tương tự đối với giọt dung dịch Lugol 1%. 2.3. Đặt lá kính lên trên giọt dung dịch. 2.4. Quan sát kính hiển vi ở vật kính 10X- 40X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính - Trứng giun đũa hình tròn hoặc bầu dục kích thước 35-50 x 45-75 m m, ngoài cùng là lớp albumin xù xì bắt màu vàng, vỏ dầy, trong là khối nhân sẫm màu. Ngoài ra có thể còn gặp trứng giun đũa mất tầng albumin. - Trứng giun đũa không thụ tinh hình bầu dục kích thước 43- 47 x 85-95µm. Vỏ mỏng ít xù xì bên trong có những tế bào hoàng thể. - Trứng giun móc hình bầu dục kích thước 40-60 m m màu trong vỏ mỏng, trong là khối nhân phân chia từ 2-4 phần . - Trứng giun tóc hình bầu dục, kích thước 22-50 m m giống hình quả cau, màu vàng vỏ dầy, 2 cực có 2 nắp. - Trứng sán lá gan nhỏ bắt màu vàng hình bầu dục một đầu có nắp một đầu có gai, kích thước 27-35 x 12-19µm. - Trứng sán lá gan lớn hình bầu dục kích thước lớn từ 130-150 x 63-90µm, màu vàng nhạt vỏ mỏng, một đầu có nắp. - Trứng sán lá phổi hình bầu dục màu vàng nâu sẫm kích thước lớn từ 80-120 x 50- 70µm, ở đầu có nắp trong trứng thấy có 1 đám tế bào. - Trứng sán dây hình tròn vỏ dầy màu nâu sẫm kích thước từ 36-51µm. 2. Âm tính Không thấy trứng giun, sán. Lưu ý Trong trường hợp xét nghiệm lần đầu âm tính, để phát hiện KST gây bệnh có thể xét nghiệm 2 mẫu phân tiếp theo trong vòng từ 7-10 ngày. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Nhỏ quá nhiều dung dịch lên lam kính. - Làm tiêu bản quá dầy hoặc quá mỏng. 2. Xử trí Đặt tiêu bản trên tờ báo vẫn đọc được chữ là đạt. Nếu làm tiêu bản quá dầy sẽ khó soi, làm mỏng quá sẽ bỏ sót trứng giun sán. 183. Trứng giun soi tập trung I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện trứng giun đũa, tóc, móc trong phân. 2. Nguyên lý Nước muối bão hòa có tỷ trọng lớn hơn tỷ trọng của trứng giun đũa, tóc, móc vì vậy sẽ làm cho trứng giun nổi lên trên bề mặt của dung dịch và bám vào bề mặt của lá kính. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Đồng hồ bấm giờ 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 1,000 4 Lá kính Cái 1,000 5 Bông Kg 0,001 6 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 7 Panh Cái 0,0001 8 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 9 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Nước muối bão hòa ml 15,000 11 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 12 Pipet nhựa Cái 2,000 13 Axit ngâm lam ml 10,000 14 Mũ Cái 0,020 15 Khẩu trang Cái 0,020 16 Găng tay Đôi 3,000 17 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 18 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 19 Bút viết kính Cái 0,020 20 Bút bi Cái 0,010 21 Bật lửa Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 27 QC (nếu thực hiện) * 0,1 28 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Phân 3. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Cho nước muối bão hòa vào lọ đựng bệnh phẩm (1/3 lọ), dùng que đánh tan bệnh phẩm. 2.2. Nhỏ nước muối bão hòa vào gần đầy lọ gạt bỏ bệnh phẩm nổi trên bề mặt sau đó nhỏ tiếp dung dịch vào đầy miệng lọ. 2.3. Đậy lá kính lên trên lọ bệnh phẩm để thời gian 15 phút. 2.4. Nhấc lá kính đặt trên lam kính. 2.5. Quan sát kính hiển vi ở vật kính 10X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính Quan sát tất cả các vi trường ở vật kính 10X tìm trứng giun, chọn vi trường có số trứng giun cao nhất để đánh giá kết quả: - Trứng giun đũa hình tròn hoặc bầu dục kích thước 35-50 x 45-75m, ngoài cùng là lớp Albumin xù xì bắt màu vàng, vỏ dầy, trong là khối nhân sẫm màu. Ngoài ra có thể còn gặp trứng giun đũa mất tầng Albumin. - Trứng giun móc hình bầu dục kích thước 40-60m màu trong vỏ mỏng, trong là khối nhân phân chia từ 2-4. - Trứng giun tóc hình bầu dục, kích thước 22-50m giống hình quả cau, màu vàng vỏ dầy, 2 cực có 2 nắp. Ghi tên trứng giun và mức độ nhiễm: - 1 trứng giun / vi trường: (+) - 2 - 5 trứng giun / vi trường: (++) - 6 - 20 trứng giun / vi trường: (+++) - > 20 trứng giun / vi trường: (++++) 2. Âm tính Không thấy trứng giun Lưu ý Trong trường hợp xét nghiệm lần đầu âm tính, để phát hiện KST gây bệnh có thể xét nghiệm 2 mẫu phân tiếp theo trong vòng từ 7-10 ngày. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Không gạt bỏ bệnh phẩm nổi trên miệng lọ, kết quả có thể bị sai. - Để thời gian quá ngắn trứng giun chưa kịp nổi trên bề mặt dung dịch. 2. Xử trí - Gạt bỏ sạch bệnh phẩm nổi trên mặt dung dịch. - Để đủ thời gian quy định. 184. Strongyloides stercoralis (Giun lươn) ấu trùng soi tươi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện ấu trùng S. stercoralis trong phân. 2. Nguyên lý Ấu trùng S. stercoralis được phát hiện dựa vào hình thể, kích thước và chuyển động khi soi tươi phân. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 1,000 4 Lá kính Cái 1,000 5 Bông Kg 0,001 6 Cồn 90 0 (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 7 Panh Cái 0,0001 8 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 9 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Nước muối sinh lý ml 5,000 11 Pipet nhựa Cái 2,000 12 Axit ngâm lam ml 10,000 13 Mũ Cái 0,020 14 Khẩu trang Cái 0,020 15 Găng tay Đôi 3,000 16 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 17 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 18 Bút viết kính Cái 0,020 19 Bút bi Cái 0,010 20 Bật lửa Cái 0,010 21 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 22 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 23 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 24 Khăn lau tay Cái 0,010 25 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 26 QC (nếu thực hiện) * 0,1 27 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Phân 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Dùng que sạch lấy phân ở nhiều vị trí, cho vào lọ sạch có dán nhãn ghi đủ các thông tin tên, tuổi người bệnh, khoa phòng gửi xét nghiệm, ngày giờ lấy bệnh phẩm. Thời gian để mẫu làm xét nghiệm không quá 1 giờ. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nhỏ dung dịch NaCL 9 ‰ lên lam kính. 2.2. Dùng que lấy bệnh phẩm hòa lên trên dung dịch NaCL 9 ‰ đến khi đục. 2.3. Đặt lá kính lên trên giọt dung dịch. 2.4. Quan sát kính hiển vi ở vật kính 10X- 40X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính - Ấu trùng giun lươn có kích thước 16 x 220µm, chuyển động. - Phân biệt ấu trùng giun lươn và ấu trùng giun móc, mỏ: hình thể 2 loại ấu trùng khó có thể phân biệt, nhưng ấu trùng giun lươn xuất hiện ngay sau khi phân mới bài xuất còn ấu trùng giun móc, mỏ xuất hiện muộn (18- 24 giờ). 2. Âm tính Không thấy ấu trùng giun lươn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Nhỏ quá nhiều dung dịch lên lam kính. - Làm tiêu bản quá dầy hoặc quá mỏng. 2. Xử trí Nhỏ dung dịch vừa phải. 185. Angiostrongylus cantonensis (Giun tròn chuột) Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng với Angiostrongylus cantonensis có trong mẫu huyết thanh. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng với Angiostrongylus cantonensis có trong mẫu huyết thanh bằng kỹ thuật miễn dịch gắn men (ELISA). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy đọc ELISA. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm - Tủ lạnh 2-8ºC - Micropipette 10 µl, 200 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Ống nghiệm. - Ống đong chia vạch. - Giấy thấm. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 2 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 3 Mũ Cái 0,100 4 Khẩu trang Cái 0,100 5 Găng tay Đôi 2,000 6 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 7 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 8 Bút viết kính Cái 0,020 9 Bút bi Cái 0,010 10 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 11 Dung dịch rửa tay ml 8,000 12 Khăn lau tay Cái 0,010 13 Panh Cái 0,0001 14 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Đầu côn 10 ml Cái 1,000 17 Đầu côn 200 ml Cái 4,000 18 Đầu côn 1000 ml Cái 1,000 19 Pipet nhựa Cái 1,000 20 Sinh phẩm chẩn đoán (QC) Test 0,400 21 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 22 EQAS (nếu thực hiện ) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh. 3. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Lấy bộ kít ra khỏi tủ lạnh, lấy đủ số giếng cần làm. 2.2. Nhỏ chứng dương, chứng âm và mẫu huyết thanh đã pha loãng vào mỗi giếng. 2.3. Ủ ở nhiệt độ 15-25°C. 2.4. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.5. Thêm Conjugate vào mỗi giếng, ủ ở nhiệt độ phòng. 2.6. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.7. Nhỏ TMB vào mỗi giếng ủ ở nhiệt độ phòng. 2.8. Nhỏ stop solution. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đọc kết quả Cài đặt bước sóng máy đọc là 450nm/650nm-620nm. Đọc kết quả theo hướng dẫn của bộ kít. 2. Kiểm tra chất lượng Kiểm tra chất lượng cho phép đánh giá sự ổn định của bộ kít. Bộ kít không được sử dụng nếu bất kỳ chứng dương hoặc chứng âm rơi ra khỏi ngưỡng quy định. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Rửa kỹ các giếng thử. Sau khi rửa vỗ nhẹ thanh nhựa vào giấy thấm cho ráo nước và làm tiếp các bước tiếp theo ngay không để các giếng bị khô. 186. Clonorchis/Opisthorchis (Sán lá gan nhỏ) Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG đặc hiệu với sán lá gan nhỏ có trong mẫu huyết thanh. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG đặc hiệu với sán lá gan nhỏ dựa trên nguyên lý của kỹ thuật miễn dịch gắn men (ELISA). II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ lạnh 2 - 8 o C - Hệ thống máy ELISA - Micropipette các loại - Máy in - Đồng hồ bấm giây - Máy ly tâm thường 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Ống lấy bệnh phẩm Ống 1,000 2 Bơm tiêm Cái 1,000 3 Bông Kg 0,001 4 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) Ml 10,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Hóa chất chính Test 1,000 9 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng (QC) Test 0,500 10 Đầu côn xanh Cái 2,000 11 Đầu côn vàng Cái 3,000 12 Axít ngâm rửa Ml 10,000 13 Nước cất Ml 250,000 14 Ống nghiệm thủy tinh Ống 2,000 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 2,000 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh Ml 1,000 24 Dung dịch nước rửa tay Ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 27 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Lấy bộ kít ra khỏi tủ lạnh, lấy đủ số giếng cần làm. 2.2. Chuẩn bị hóa chất: pha dung dịch rửa, chứng âm, chứng dương… 2.3. Nhỏ mẫu, chứng theo sơ đồ vào các giếng 2.4. Ủ mẫu 2.5. Rửa giếng, thêm cộng hợp, ủ mẫu 2.6. Rửa giếng, thêm cơ chất, ủ tránh sáng 2.7. Thêm chất dừng phản ứng, đọc kết quả bằng máy đo quang IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Kết quả được chấp nhận khi giá trị OD của các giếng chứng đạt đủ điều kiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất - Tính C.O theo hướng dẫn của nhà sản xuất + Dương tính khi: OD mẫu ≥ C.O + Âm tính khi: OD mẫu < C.O V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Có thể xảy ra hiện tượng âm tính giả hoặc dương tính giả, thường do: - Chứng âm và những mẫu bệnh phẩm âm tính bị nhiễm chéo bởi huyết thanh/huyết tương có nồng độ kháng thể cao. - Hóa chất bị nhiễm bẩn, nhiễm các tác nhân oxid hóa. - Đọc kết quả quá thời gian qui định sau khi dừng phản ứng. 2. Xử trí - Tuân thủ đúng các bước quy trình hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn về độ ổn định hóa chất xét nghiệm trong bộ sinh phẩm sử dụng. - Kiểm tra và vệ sinh máy rửa thường xuyên trước và sau khi làm xét nghiệm. - Chia hóa chất (chất cộng hợp, dung dịch hiện màu và dừng phản ứng) vào ống nghiệm sạch trước mỗi lần nhỏ. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất 187. Cysticercus cellulosae (Sán lợn) Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng với Cysticercus cellulosae có trong mẫu huyết thanh. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng với Cysticercus cellulosae có trong mẫu huyết thanh bằng kỹ thuật miễn dịch gắn men (ELISA). II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy đọc ELISA - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm - Tủ lạnh 2 - 8ºC - Micropipette 10 µl, 200 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Ống nghiệm. - Ống đong chia vạch. - Giấy thấm. 2.1. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 2 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 3 Mũ Cái 0,100 4 Khẩu trang Cái 0,100 5 Găng tay Đôi 2,000 6 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 7 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 8 Bút viết kính Cái 0,020 9 Bút bi Cái 0,010 10 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 11 Dung dịch rửa tay ml 8,000 12 Khăn lau tay Cái 0,010 13 Panh Cái 0,0001 14 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Đầu côn 10 ml Cái 1,000 17 Đầu côn 200 ml Cái 4,000 18 Đầu côn 1000 ml Cái 1,000 19 Pipet nhựa Cái 1,000 20 Sinh phẩm chẩn đoán (kiểm chuẩn) Test 0,400 21 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 22 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm chẩn đoán của Scimedx (USA) 2.1. Lấy bộ kít ra khỏi tủ lạnh, lấy đủ số giếng cần làm. 2.2. Nhỏ chứng dương, chứng âm và mẫu huyết thanh đã pha loãng 1/64 vào mỗi giếng. 2.3. Ủ ở nhiệt độ 15-25°C 2.4. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.5. Thêm Conjugate vào mỗi giếng, ủ ở nhiệt độ phòng. 2.6. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.7. Nhỏ TMB vào mỗi giếng ủ ở nhiệt độ phòng. 2.8. Nhỏ Stop Solution. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đọc kết quả Cài đặt bước sóng máy đọc là 450nm/650nm-620nm. Đọc kết quả theo hướng dẫn của bộ kít. 2. Kiểm tra chất lượng Kiểm tra chất lượng cho phép đánh giá sự ổn định của bộ kít. Bộ kít không được sử dụng nếu bất kỳ chứng dương hoặc chứng âm rơi ra khỏi ngưỡng quy định. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Rửa kỹ các giếng thử. Sau khi rửa vỗ nhẹ thanh nhựa vào giấy thấm cho ráo nước và làm tiếp các bước tiếp theo ngay không để các giếng bị khô. 188. Entamoeba histolytica (Amip) Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH, NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng với Entamoeba histolytica có trong mẫu huyết thanh. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng với Entamoeba histolytica có trong mẫu huyết thanh bằng kỹ thuật miễn dịch gắn men (ELISA). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy đọc ELISA - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm - Tủ lạnh 2- 8ºC - Micropipette 10 µl, 200 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Ống nghiệm. - Ống đong chia vạch. - Giấy thấm. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 2 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 3 Mũ Cái 0,100 4 Khẩu trang Cái 0,100 5 Găng tay Đôi 2,000 6 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 7 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 8 Bút viết kính Cái 0,020 9 Bút bi Cái 0,010 10 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 11 Dung dịch rửa tay ml 8,000 12 Khăn lau tay Cái 0,010 13 Panh Cái 0,0001 14 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Đầu côn 10 ml Cái 1,000 17 Đầu côn 200 ml Cái 4,000 18 Đầu côn 1000 ml Cái 1,000 19 Pipet nhựa Cái 1,000 20 Sinh phẩm chẩn đoán (QC) Test 0,400 21 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 22 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm chẩn đoán của Scimedx (USA) 2.1. Lấy bộ kít ra khỏi tủ lạnh, lấy đủ số giếng cần làm. 2.2. Nhỏ chứng dương, chứng âm và mẫu huyết thanh đã pha loãng 1/64 vào mỗi giếng. 2.3. Ủ ở nhiệt độ 15-25°C 2.4. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.5. Thêm Conjugate vào mỗi giếng, ủ ở nhiệt độ phòng. 2.6. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.7. Nhỏ TMB vào mỗi giếng ủ ở nhiệt độ phòng. 2.8. Nhỏ Stop Solution. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đọc kết quả Cài đặt bước sóng máy đọc là 450nm/650nm-620nm. Đọc kết quả theo hướng dẫn của bộ kít. 2. Kiểm tra chất lượng Kiểm tra chất lượng cho phép đánh giá sự ổn định của bộ kít. Bộ kít không được sử dụng nếu bất kỳ chứng dương hoặc chứng âm rơi ra khỏi ngưỡng quy định. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Rửa kỹ các giếng thử. Sau khi rửa vỗ nhẹ thanh nhựa vào giấy thấm cho ráo nước và làm tiếp các bước tiếp theo ngay không để các giếng bị khô. 189. Fasciola (Sán lá gan lớn) Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng với Fasciola có trong mẫu huyết thanh. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng Fasciola có trong mẫu huyết thanh bằng kỹ thuật miễn dịch gắn men (ELISA). II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy đọc ELISA - Máy ly tâm - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ lạnh 2 - 8 o C - Micropipette 10 µl, 200 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu. - Ống nghiệm. - Ống đong chia vạch. - Giấy thấm. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 2 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 3 Mũ Cái 0,100 4 Khẩu trang Cái 0,100 5 Găng tay Đôi 2,000 6 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 7 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 8 Bút viết kính Cái 0,020 9 Bút bi Cái 0,010 10 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 11 Dung dịch rửa tay ml 8,000 12 Khăn lau tay Cái 0,010 13 Panh Cái 0,0001 14 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Đầu côn 10 ml Cái 1,000 17 Đầu côn 200 ml Cái 4,000 18 Đầu côn 1000 ml Cái 1,000 19 Pipet nhựa Cái 1,000 20 Sinh phẩm chẩn đoán(QC) Test 0,400 21 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 22 QC (nếu thực hiện) * 0,1 23 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3.Bệnh phẩm Huyết thanh. 4.Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2.Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm chẩn đoán của Scimedx (USA) 2.1. Lấy bộ kít ra khỏi tủ lạnh, lấy đủ số giếng cần làm. 2.2. Nhỏ chứng dương, chứng âm và mẫu huyết thanh đã pha loãng 1/100 vào mỗi giếng. 2.3. Ủ ở nhiệt độ 15-25°C. 2.4. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.5. Thêm Conjugate vào mỗi giếng, ủ ở nhiệt độ phòng. 2.6. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.7. Nhỏ Chromogen vào mỗi giếng ủ ở nhiệt độ phòng. 2.8. Nhỏ Stop Solution. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đọc kết quả Cài đặt bước sóng máy đọc là 450nm/650nm-620nm. Đọc kết quả theo hướng dẫn của bộ kít. 2. Kiểm tra chất lượng Kiểm tra chất lượng cho phép đánh giá sự ổn định của bộ kít. Bộ kít không được sử dụng nếu bất kỳ chứng dương hoặc chứng âm rơi ra khỏi ngưỡng quy định. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Rửa kỹ các giếng thử. Sau khi rửa vỗ nhẹ thanh nhựa vào giấy thấm cho ráo nước và làm tiếp các bước tiếp theo ngay không để các giếng bị khô. 190. Filaria (Giun chỉ) ấu trùng trong máu nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện ấu trùng giun chỉ trong máu. 2. Nguyên lý Nhận định ấu trùng giun chỉ trong máu trên tiêu bản nhuộm Giemsa dựa trên hình thể, cấu tạo, kích thước và tính chất bắt màu. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Đồng hồ bấm giờ 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 2 Que cấy Cái 1,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Lá kính Cái 2,000 5 Giemsa cốt ml 1,000 6 Dung dịch đệm ml 10,000 7 Bông Kg 0,001 8 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 9 Panh Cái 0,0001 10 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 11 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 12 Pipet nhựa Cái 2,000 13 Axit ngâm lam ml 10,000 14 Mũ Cái 0,100 15 Khẩu trang Cái 0,100 16 Găng tay Đôi 3,000 17 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 18 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 19 Dung dịch rửa tay ml 8,000 20 Khăn lau tay Cái 0,010 21 Bút viết kính Cái 0,020 22 Bút bi Cái 0,010 23 Bật lửa Cái 0,010 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 25 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 27 QC (nếu thực hiện) * 0,1 28 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm) 3. Bệnh phẩm Máu toàn phần có chống đông. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1.Lấy bệnh phẩm + Thời gian lấy máu Lấy máu về đêm từ 22 giờ đêm đến 4 giờ sáng. + C ách lấy máu Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Làm 3 giọt máu đặc trên cùng 1 lam để khô. 2.2. Pha dung dịch Giemsa cốt với dung dịch đệm nồng độ 10%. 2.3. Nhuộm lam với dung dịch Giemsa đã pha để 10 phút. 2.4. Rửa nước, để khô. 2.5. Quan sát kính hiển vi vật kính 10X- 40X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính Ấu trùng giun chỉ có kích thước 180 - 220 X 5 - 6µm bắt màu xanh tím. Ngoài cùng là lớp áo dài hơn thân, trên thân có các hạt nhiễm sắc. 2. Âm tính Không tìm thấy ấu trùng giun chỉ. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Giọt máu đặc bị bong sau khi nhuộm do lấy máu quá nhiều hoặc khi rửa dưới vòi nước chảy mạnh. 2. Xử trí Lấy máu vừa phải, rửa dưới vòi nước chảy nhẹ hoặc đưa vào trong chậu rửa. 191. Gnathostoma(Giun đầu gai) Ab Miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng với Gnathostoma có trong mẫu huyết thanh. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng với Gnathostoma có trong mẫu huyết thanh bằng kỹ thuật miễn dịch gắn men (ELISA). II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy đọc ELISA - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm - Tủ lạnh 2 - 8ºC - Micropipette 10 µl, 200 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Ống nghiệm. - Ống đong chia vạch. - Giấy thấm. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 2 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 3 Mũ Cái 0,100 4 Khẩu trang Cái 0,100 5 Găng tay Đôi 2,000 6 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 7 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 8 Bút viết kính Cái 0,020 9 Bút bi Cái 0,010 10 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 11 Dung dịch rửa tay ml 8,000 12 Khăn lau tay Cái 0,010 13 Panh Cái 0,0001 14 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Đầu côn 10 ml Cái 1,000 17 Đầu côn 200 ml Cái 4,000 18 Đầu côn 1000 ml Cái 1,000 19 Pipet nhựa Cái 1,000 20 Sinh phẩm chuẩn đoán Test 1,000 21 QC (nếu thực hiện) * 0,1 22 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Lấy bộ kít ra khỏi tủ lạnh, lấy đủ số giếng cần làm. 2.2. Nhỏ chứng dương, chứng âm và mẫu huyết thanh đã pha loãng vào mỗi giếng. 2.3. Ủ ở nhiệt độ 15-25°C. 2.4. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.5. Thêm Conjugate vào mỗi giếng, ủ ở nhiệt độ phòng. 2.6. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.7. Nhỏ TMB vào mỗi giếng ủ ở nhiệt độ phòng. 2.8. Nhỏ Stop Solution. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đọc kết quả Cài đặt bước sóng máy đọc là 450nm/650nm-620nm. Đọc kết quả theo hướng dẫn của bộ kít. 2. Kiểm tra chất lượng - Kiểm tra chất lượng cho phép đánh giá sự ổn định của bộ kít. Bộ kít không được sử dụng nếu bất kỳ chứng dương hoặc chứng âm rơi ra khỏi ngưỡng quy định. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Rửa kỹ các giếng thử. Sau khi rửa vỗ nhẹ thanh nhựa vào giấy thấm cho ráo nước và làm tiếp các bước tiếp theo ngay không để các giếng bị khô. 192. Plasmodium (Ký sinh trùng sốt rét) nhuộm soi định tính I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện ký sinh trùng sốt rét trong máu. 2. Nguyên lý Nhận định ký sinh trùng sốt rét trong máu nhuộm Giemsa dựa trên hình thể, cấu tạo, kích thước và tính chất bắt màu. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Đồng hồ bấm giờ 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 2 Que cấy Cái 1,000 4 Lam kính Cái 2,000 5 Giemsa cốt ml 1,000 6 Dung dịch đệm ml 10,000 7 Bông Kg 0,001 8 Cồn 96 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 9 Panh Cái 0,0001 10 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 11 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 12 Pipet nhựa Cái 2,000 13 Axit ngâm lam ml 10,000 14 Mũ Cái 0,100 15 Khẩu trang Cái 0,100 16 Găng tay Đôi 3,000 17 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 18 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 19 Dung dịch rửa tay ml 8,000 20 Khăn lau tay Cái 0,010 21 Bút viết kính Cái 0,020 22 Bút bi Cái 0,010 23 Bật lửa Cái 0,010 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 25 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 26 Đũa thủy tinh Cái 1,000 27 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 28 QC (nếu thực hiện) * 0,1 29 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Máu toàn phần có chống đông. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Làm tiêu tiêu bản giọt máu đặc và giọt máu đàn để khô. 2.2. Cố định giọt máu đàn bằng cồn 96°. 2.3. Pha dung dịch Giemsa cốt với dung dịch đệm nồng độ 10%. 2.4. Nhuộm lam với dung dịch Giemsa đã pha để 10 phút. 2.5. Rửa nước, để khô. 2.6. Quan sát kính hiển vi vật kính 100X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính - Có 4 loài ký sinh trùng sốt rét gây bệnh cho người Plasmodium falciparum, Plasmodium vivax, Plasmodium malariae, Plasmodium ovale. - Các thể gặp khi xét nghiệm máu - Plasmodium falciparum : Thể tư dưỡng, thể giao bào ở máu ngoại vi, hiếm gặp thể phân liệt. - Plasmodium vivax, Plasmodium malariae, Plasmodium ovale : Cả 3 thể: thể tư dưỡng, thể phân liệt, thể giao bào ở máu ngoại vi. Đánh giá mức độ nhiễm KSTSR ở giọt máu đặc theo 4 mức độ - 1 - 10 KST / 100 vi trường: (+). - 11 - 100 KST / 100 vi trường: (++). - 1 - 10 KST / 1 vi trường: (+++). - > 10 KST / 1 vi trường: (++++). 2. Âm tính Không tìm thấy ký sinh trùng sốt rét. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Giọt máu đặc bị bong sau khi nhuộm do lấy máu quá nhiều hoặc khi rửa dưới vòi nước chảy mạnh. 2. Xử trí Lấy máu vừa phải, rửa dưới vòi nước chảy nhẹ hoặc đưa vào trong chậu rửa. 193. Plasmodium (Ký sinh trùng sốt rét) nhuộm soi định lượng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đếm số lượng ký sinh trùng sốt rét có trong 1mm³ máu trên tiêu bản nhuộm Giemsa. 2. Nguyên lý Đếm số lượng ký sinh trùng sốt rét trong máu nhuộm Giemsa dựa trên hình thể, cấu tạo, kích thước và tính chất bắt màu. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Đồng hồ bấm giờ. - Hai máy đếm. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Que thủy tinh Cái 1,000 4 Giemsa cốt ml 1,000 5 Dung dịch đệm ml 10,000 6 Bông Kg 0,001 7 Cồn 96 độ ml 10,000 8 Panh Cái 0,0001 9 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 11 Pipet nhựa Cái 2,000 12 Axit ngâm lam ml 10,000 13 Mũ Cái 0,100 14 Khẩu trang Cái 0,100 15 Găng tay Đôi 3,000 16 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 17 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 18 Dung dịch rửa tay ml 8,000 19 Khăn lau tay Cái 0,010 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Bật lửa Cái 0,010 23 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 24 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 25 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 26 QC (nếu thực hiện) * 0,1 27 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Máu toàn phần có chứa chống đông. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Làm tiêu bản giọt máu đặc và giọt máu đàn trên cùng 1 lam để khô. 2.2. Cố định giọt máu đàn bằng cồn 96º, để khô. 2.3. Pha dung dịch Giemsa cốt với dung dịch đệm nồng độ 10%. 2.4. Nhuộm dung dịch Giemsa 10% để 10 phút, rửa nước, để khô. 2.5. Quan sát kính hiển vi vật kính 100X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Xác định số lượng ký sinh trùng sốt rét trên 1mm³ máu theo bạch cầu (Dựa vào số lượng bạch cầu chuẩn 8.000 BC). - Nếu đếm được 200 BC, số lượng KSTSR > 10, áp dụng công thức Số lượng KSTSR đếm được x 8000 = Số KSTSR/ m l (*) Số lượng bạch cầu đếm được - Nếu đếm được 200 BC, số lượng KSTSR < 10 thì tiếp tục đếm cho đủ 500 BC hoặc 1.000 BC rồi áp dụng công thức trên. - Trường hợp mật độ KSTSR trên lam nhiều: Đếm chưa đủ 200 BC, số lượng KSTSR ≥ 500 thì không đếm tiếp mà áp dụng công thức trên. - Cách trả lời kết quả xét nghiệm với kết quả đếm được (VD nhiễm P. falciparum thể tư dưỡng) KSTSR: P.F T + = Số lượng KST đếm được/µl. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Giọt máu đặc bị bong sau khi nhuộm do lấy máu quá nhiều hoặc khi rửa dưới vòi nước chảy mạnh. 2. Xử trí Lấy máu vừa phải, rửa dưới vòi nước chảy nhẹ hoặc đưa vào trong chậu rửa. 194. Plasmodium (Ký sinh trùng sốt rét) Ag test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng nguyên ký sinh trùng sốt rét trong máu. 2. Nguyên lý Kháng thể kháng ký sinh trùng sốt rét sẽ gắn đặc hiệu với kháng nguyên (ký sinh trùng sốt rét) có trong bệnh phẩm máu. Phản ứng xảy ra theo nguyên lý sắc ký miễn dịch. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Micropipette. - Đồng hồ bấm giờ. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 2 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 3 Bông Kg 0,001 4 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Pipet nhựa Cái 2,000 9 Mũ Cái 0,100 10 Khẩu trang Cái 0,100 11 Găng tay Đôi 3,000 12 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 13 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 14 Dung dịch rửa tay ml 8,000 15 Khăn lau tay Cái 0,010 16 Bút viết kính Cái 0,020 17 Bút bi Cái 0,010 18 Bật lửa Cái 0,010 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 20 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 21 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Máu toàn phần có chống đông. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2.Tiến hành kỹ thuật Sinh phẩm chẩn đoán của SD BIOLINE 2.1. Lấy thanh thử ra khỏi bao, để trên mặt phẳng khô sạch. 2.2. Lấy 5µl máu đầu ngón tay bằng ống hút đến ngang vạch có sẵn hoặc máu tĩnh mạch cho vào giếng tròn S. 2.3. Nhỏ 4 giọt buffer vào giếng vuông bên cạnh. 2.4. Đọc kết quả sau 15 -30 phút. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Âm tính Chỉ có vạch C. 2. Dương tính - P. falciparum dương tính: có 2 vạch C và P.f - P. vivax dương tính: có 2 vạch C và P.v - Nhiễm phối hợp cả P. falciparum và P.vivax : có 3 vạch : vạch C, P. f và P.v 3. Không giá trị Không có vạch C. Phải tiến hành làm lại xét nghiệm với một thanh thử khác. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Không đọc kết quả quá 30 phút vì có thể dẫn đến kết quả sai. 195. Strongyloides stercoralis (Giun lươn) Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng với Strongyloides stercoralis có trong mẫu huyết thanh. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng với Strongyloides stercoralis có trong mẫu huyết thanh bằng kỹ thuật miễn dịch gắn men (ELISA). II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy đọc ELISA. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm - Tủ lạnh 2-8°C - Micropipette 10 µl, 200 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Ống nghiệm. - Ống đong chia vạch. - Giấy thấm. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 2 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 3 Mũ Cái 0,100 4 Khẩu trang Cái 0,100 5 Găng tay Đôi 2,000 6 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 7 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 8 Bút viết kính Cái 0,020 9 Bút bi Cái 0,010 10 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 11 Dung dịch rửa tay ml 8,000 12 Khăn lau tay Cái 0,010 13 Panh Cái 0,0001 14 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Đầu côn 10 ml Cái 1,000 17 Đầu côn 200 ml Cái 4,000 18 Đầu côn 1000 ml Cái 1,000 19 Pipet nhựa Cái 1,000 20 Sinh phẩm chẩn đoán (QC) Test 0,400 21 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 22 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm chẩn đoán của Scimedx (USA) 2.1. Lấy bộ kít ra khỏi tủ lạnh, lấy đủ số giếng cần làm. 2.2. Nhỏ chứng dương, chứng âm và mẫu huyết thanh đã pha loãng 1/64 vào mỗi giếng. 2.3. Ủ ở nhiệt độ 15-25°C. 2.4. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.5. Thêm Conjugate vào mỗi giếng, ủ ở nhiệt độ phòng. 2.6. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.7. Nhỏ TMB vào mỗi giếng ủ ở nhiệt độ phòng. 2.8. Nhỏ Stop Solution. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đọc kết quả Cài đặt bước sóng máy đọc là 450nm/650nm-620nm. Đọc kết quả theo hướng dẫn của bộ kít. 2. Kiểm tra chất lượng Kiểm tra chất lượng cho phép đánh giá sự ổn định của bộ kít. Bộ kít không được sử dụng nếu bất kỳ chứng dương hoặc chứng âm rơi ra khỏi ngưỡng quy định. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Rửa kỹ các giếng thử. Sau khi rửa vỗ nhẹ thanh nhựa vào giấy thấm cho ráo nước và làm tiếp các bước tiếp theo ngay không để các giếng bị khô. 196. Toxocara (Giun đũa chó mèo) Ab miễn dịch bán tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng với Toxocara có trong mẫu huyết thanh. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng với Toxocara có trong mẫu huyết thanh bằng kỹ thuật miễn dịch gắn men (ELISA). II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy đọc ELISA. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm - Tủ lạnh 2-8ºC - Micropipette 10 µl, 200 µl, 1000 µl. - Giá đựng ống máu - Ống nghiệm. - Ống đong chia vạch. - Giấy thấm. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 2 Tube lấy bệnh phẩm Cái 1,000 3 Mũ Cái 0,100 4 Khẩu trang Cái 0,100 5 Găng tay Đôi 2,000 6 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 7 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 8 Bút viết kính Cái 0,020 9 Bút bi Cái 0,010 10 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 11 Dung dịch rửa tay ml 8,000 12 Khăn lau tay Cái 0,010 13 Panh Cái 0,0001 14 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Đầu côn 10 ml Cái 1,000 17 Đầu côn 200 ml Cái 4,000 18 Đầu côn 1000 ml Cái 1,000 19 Pipet nhựa Cái 1,000 20 Sinh phẩm chẩn đoán (QC) Test 0,400 21 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 22 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. Các bước tiến hành Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm chẩn đoán của Scimedx (USA) 2.1. Lấy bộ kít ra khỏi tủ lạnh, lấy đủ số giếng cần làm. 2.2. Nhỏ chứng dương, chứng âm và mẫu huyết thanh đã pha loãng 1/64 vào mỗi giếng. 2.3. Ủ ở nhiệt độ 15-25°C trong 10 phút 2.4. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.5. Thêm Conjugate vào mỗi giếng, ủ ở nhiệt độ phòng trong 5 phút. 2.6. Rửa với dung dịch rửa đã pha loãng, lắc sạch nước. 2.7. Nhỏ TMB vào mỗi giếng ủ ở nhiệt độ phòng trong 5 phút. 2.8. Nhỏ Stop Solution. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đọc kết quả Cài đặt bước sóng máy đọc là 450nm/650nm-620nm. Đọc kết quả theo hướng dẫn của bộ kít. 2. Kiểm tra chất lượng Kiểm tra chất lượng cho phép đánh giá sự ổn định của bộ kít. Bộ kít không được sử dụng nếu bất kỳ chứng dương hoặc chứng âm rơi ra khỏi ngưỡng quy định. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Rửa kỹ các giếng thử. Sau khi rửa vỗ nhẹ thanh nhựa vào giấy thấm cho ráo nước và làm tiếp các bước tiếp theo ngay không để các giếng bị khô. 197. Toxoplasma IgM miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgM kháng toxoplasma virus trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgM kháng toxoplasma virus dựa trên nguyên lý của kỹ CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy Cobas e 6000 - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Bộ lưu điện - Máy ly tâm - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C) hoặc (- 70 o C) (nếu có) - Micropipette thể tích từ 50 µl đến 200 µl.. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao ĐƠN VỊ SỐ LƯỢNG 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 12 Control Test 0,100 13 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,150 14 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,150 15 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 16 Cleancell M ml 3,000 17 Procell M ml 3,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M chiếc 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 ml 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất chiếc 5,000 23 Sample cup Cái 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm Toxo IgM Elecsys Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định lượng Toxo IgM 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests. 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút huyết thanh/huyết tương vào sample cup tương ứng. 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm 4 Chọn tên test là Toxo IgM 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu đã được hút vào Sample Cup lên Rack màu xám đúng vị trí đã order rồi đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định xét nghiệm trên máy tính bằng phần mềm LIS 2 Đặt ống máu đã được dán barcode vào rack màu xám, quay mặt barcode ra phía ngoài rồi đưa vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có) 3. Kết quả và báo cáo - Âm tính: Nếu COI < 0,8. - Không xác định: Nếu 0,8 ≤ COI < 1. - Dương tính: Nếu COI ≥ 1. Những mẫu không xác định cần kiểm tra lại lần 2. Nếu vẫn lặp lại kết quả lần đầu thì nên xét nghiệm lại với mẫu bệnh phẩm thứ hai sau 2 - 3 tuần. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy báo sample short (do bệnh phẩm bị đông hoặc không đủ) → Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup. - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). 198 . Toxoplasma IgG miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện kháng thể IgG kháng toxoplasma virus trong huyết thanh hoặc huyết tương. 2. Nguyên lý Phát hiện kháng thể IgG kháng toxoplasma virus dựa trên nguyên lý của kỹ CLIA (miễn dịch điện hóa phát quang) (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy Cobas e 6000 - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Bộ lưu điện - Máy ly tâm - Tủ lạnh 2 o C - 8 o C - Tủ âm sâu (- 20 o C) hoặc (- 70 o C) (nếu có) - Micropipette thể tích từ 50 µl đến 200 µl.. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) Thực hiện xét nghiệm 01 mẫu/lần. STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao ĐƠN VỊ SỐ LƯỢNG 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra chất lượng Test 2,000 12 Control Test 0,100 13 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,150 14 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,150 15 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 16 Cleancell M ml 3,000 17 Procell M ml 3,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M chiếc 2,000 20 Assay Tip/Cup E170 ml 3,000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0,500 22 Nước cất chiếc 5,000 23 Sample cup Cái 1,000 24 Giấy thấm Cuộn 0,100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 27 Bút viết kính Cái 0,020 28 Bút bi Cái 0,010 29 Mũ Cái 0,020 30 Khẩu trang Cái 0,020 31 Găng tay Đôi 0,100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 33 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 34 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 35 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 36 Dung dịch khử trùng ml 10,000 37 Khăn lau tay Cái 0,010 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 6. 2. Tiến hành kỹ thuật: Bộ sinh phẩm Toxo IgG Elecsys Roche (VD) Các bước Xét nghiệm định lượng Toxo IgG 1 Vào Reagent để kiểm tra số lượng tests. 2 Vào Calibration → Status để kiểm tra hiệu chuẩn 3 Chạy chứng Chạy mẫu không dùng barcode 1 Đánh số sample cup theo mã số bệnh phẩm. Hút huyết thanh/huyết tương vào sample cup tương ứng. 2 Vào màn hình Workplace → Test Selection 3 Nhập mã bệnh phẩm 4 Chọn tên test là Toxo IgG 5 Vào Barcode Read Error 6 Nhập số rack và vị trí mẫu → Add → OK → Save 7 Đặt mẫu đã được hút vào Sample Cup lên Rack màu xám đúng vị trí đã order rồi đưa vào khu nạp giá mẫu. 8 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions Chạy mẫu có barcode 1 Nhập chỉ định xét nghiệm trên máy tính bằng phần mềm LIS 2 Đặt ống máu đã được dán barcode vào rack màu xám, quay mặt barcode ra phía ngoài rồi đưa vào khu nạp giá mẫu 3 Chọn Start → Chọn START ở màn hình Start Conditions IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Đánh giá theo tiêu chuẩn nhà sản xuất - Chạy kiểm tra chứng 1 và chứng 2 trên tất cả các điện cực dùng để chạy xét nghiệm. - Giá trị chứng đạt được phải nằm trong khoảng giới hạn xác định. 2. Đánh giá theo tiêu chuẩn phòng xét nghiệm: Chứng nội kiểm, ngoại kiểm: Đánh giá kết quả dựa trên biểu đồ Levey-Jenning (nếu có) 3. Kết quả và báo cáo - Âm tính: Nếu COI < 1 IU/ml - Không xác định: Nếu 1 ≤ COI < 30 IU/ml - Dương tính: Nếu COI ≥ 30 IU/ml Những mẫu không xác định cần kiểm tra lại lần 2. Nếu vẫn lặp lại kết quả lần đầu thì nên xét nghiệm lại với mẫu bệnh phẩm thứ hai sau 2 - 3 tuần. * Ngưỡng phát hiện và dải định lượng: - Ngưỡng phát hiện: 0,13 IU/ml - Dải định lượng: 0,13 - 650 IU/ml V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy báo sample short (do bệnh phẩm bị đông hoặc không đủ) → Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup. - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). 199 . Toxoplasma Avidity miễn dịch tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ Xác định ái tính của các kháng thể IgG kháng T. gondii trong huyết thanh và huyết tương người dựa trên nguyên lý của kỹ thuật ECLIA (miễn dịch điện hóa phát quang (VD). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất 2.1. Trang thiết bị - Hệ thống máy miễn dịch tự động. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm thường. - Tủ âm 20 0 C (nếu có). - Tủ lạnh 4 0 C -8 0 C - Pipet vi lượng thể tích 50 µl - 200 µl 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao ĐƠN VỊ SỐ LƯỢNG 1 Bông Kg 0,001 2 Dây garô Cái 0,001 3 Cồn ml 1,000 4 Bơm kim tiêm Cái 1,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,001 8 Tube đựng bệnh phẩm Cái 1,000 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chuẩn Test 0,100 11 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng, kiểm tra lại Test 0,150 12 Chứng ngoại kiểm âm (nếu có) ml 0,010 13 Chứng ngoại kiểm dương (nếu có) ml 0,010 14 Chứng nội kiểm Test 0,100 15 Ngoại kiểm (nếu có)* 0,020 16 Cleancell M ml 3,000 17 Procell M ml 3,000 18 Probe Wash M ml 2,000 19 Preclean M ml 2.000 20 Assay Tip/Cup E170 Chiếc 3.000 21 ISE Cleaning Solution F. HIT ml 0.500 22 Nước cất ml 5.000 23 Sample cup Cái 1.000 24 Giấy thấm Cuộn 0.100 25 Giấy xét nghiệm Tờ 2.000 26 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0.001 27 Bút viết kính Cái 0.020 28 Bút bi Cái 0.010 29 Mũ Cái 0.020 30 Khẩu trang Cái 0.020 31 Găng tay Đôi 0.100 32 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0.020 * Ghi chú: Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/50 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 3 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC THỰC HIỆN Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh: xem chi tiết phụ lục 2. - Từ chối những bệnh phẩm không đạt yêu cầu: xem chi tiết phụ lục 4. 2. Tiến hành kỹ thuật Bộ sinh phẩm Elecsys Toxo IgG Avidity (Roche) (VD) Các bước Xét nghiệm xác định Toxo IgG Avidity 1 Để số lượng sinh phẩm cần dùng ở nhiệt độ phòng 30 phút trước khi làm xét nghiệm. 2 Để tối ưu hiệu năng XN nên tuân theo tờ hướng dẫn kèm theo bộ thuốc thử. 3 Tham khảo hướng dẫn vận hành cho từng XN đặc hiệu tương ứng. 4 Thiết bị tự động trộn các vi hạt trước khi sử dụng. 5 Máy đọc thông số đặc hiệu của XN trên mã vạch của thuốc thử, trong trường hợp ngoại lệ nếu máy không đọc được mã vạch hãy nhập chuỗi 15 con số vào. 6 Thuốc thử dạng pha sẵng để sử dụng và được đựng trong lọ tương thích với hệ thống 7 Đưa thuốc thử đang lạnh về nhiệt độ 20 0 C và đặt vào khay thuốc thử trên máy phân tích, tránh tạo bọt, hệ thống sẽ tự động điều hòa nhiệt độ của thuốc thử và tự động đóng/mở nắp chai. 8 Đặt mẫu chuẩn hoàn nguyên lên vùng đặt mẫu, máy phân tích tự động ghi nhận tất cả thông tin cần thiết cho việc chuẩn XN, sau khi hoàn thành chuẩn, lưu trữ cal1 và cal2 ở 2 0 C -8 0 C hoặc loại bỏ chúng. 9 Chạy các mẫu chứng với nồng độ khác nhau tối thiểu 1 lần cho mỗi 24 giờ khi XN vẫn đang sử dụng, một lần với mỗi hộp thuốc thử và sau mỗi lần chuẩn, kết quả mẫu chứng phải nằm trong thang. 10 Trước khi đo ái tính, nồng độ mẫu phải được xác định bằng XN Toxo IgG (REF 04618815190) 11 Các mẫu phản ứng khi sử dụng XN Elecsys Toxo IgG có nồng độ 6-500 IU/mL được tách vào 2 aliquot 12 Nếu mẫu phản ứng khi sử dụng XN Elecsys Toxo IgG có nồng độ > 500 IU/mL thì mẫu phải được pha loãng thủ công bằng Diluent Universal trước khi tách vào 2 aliquot. 13 Kiểm tra chất lượng: sử dụng Elecsys Precicontrol Toxo IgG Avidity, chạy các mẫu chứng với nồng độ khác nhau ít nhất 1 lần cho mỗi 24 giờ khi XN vẫn đang sử dụng và sau mỗi lần chuẩn định. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Tính toán - Máy phân tích tự động tính toán nồng độ chất phân tích trong mỗi mẫu đo dưới dạng U/ml - Ái tính (Avi%) được tính toán theo công thức: Avi% = 100 - [(IU/ml của aliquot xử lý với DilToxoAv /IU/ml của aliquot xử lý với DilUni x 100%] Chú ý: + Nếu mẫu pha loãng bằng DilUni có nồng độ < 3 IU/mL (kết quả không xác định) thì không thể tính toán ái tính. + Nếu mẫu pha loãng bằng DilToxoAv có nồng độ < 0.130 IU/mL (< giới hạn phát hiện thấp hơn) thì không thể tính toán ái tính. 2. Diễn giải kết quả Kết quả thu được với XN Elecsys Toxo IgG Avidity được diễn giải như sau: Ái tính Diễn giải kết quả < 70 Ái tính thấp 70 - 79 Vùng xám ≥ 80 Ái tính cao - Nếu kết quả vùng xám, khuyến cáo lấy lại mẫu trong khoảng thời gian thích hợp (khoảng 2-4 tuần sau) → làm lại xét nghiệm. Các kết quả Elecsys Toxo IgG Avidity nên được sử dụng kết hợp với bệnh sử, thăm khám lâm sàng và các kết quả XN khác như Toxo IgG, Toxo IgM đặc hiệu. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Máy sẽ báo sample short (bệnh phẩm đông hoặc không đủ) →. Chú ý ly tâm mẫu thật kỹ ngay từ đầu hoặc hút mẫu ra cup (thực hiện theo đúng yêu cầu của lấy mẫu xét nghiệm Vi sinh) - Không sử dụng thuốc thử đã quá hạn sử dụng. - Tránh tạo bọt ở lọ thuốc thử và các loại mẫu (bệnh phẩm, calibration và chứng). - Các kết quả trên người bệnh HIV, người bệnh đang tham gia liệu pháp ức chế miễn dịch hay trên những người bệnh có các rối loạn khác dẫn đến ức chế miễn dịch thì nên thận trọng khi diễn giải kết quả - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 200. Demodex soi tươi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện hình thái các loài Demodex gây bệnh ngoài da. 2. Nguyên lý Dưới tác dụng của KOH 10% biểu mô sừng mềm và mỏng do đó bộc lộ hình thái Demodex . II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Dụng cụ sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lá kính Cái 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Lam kính (QC) Cái 0,200 4 Dầu thực vật Ml 1,000 5 Mỏ vịt Cái 2,000 6 Bông Kg 0,001 7 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) Ml 10,000 8 KOH 10% Cái 1,000 9 Đèn cồn Cái 0,0001 10 Panh Cái 0,0001 11 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 12 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 13 Mũ Cái 0,020 14 Khẩu trang Cái 0,020 15 Găng tay Đôi 3,000 16 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 17 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 18 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 19 Bút viết kính Cái 0,020 20 Bút bi Cái 0,010 21 Bật lửa Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,030 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 QC ký sinh trùng Demodex : Có bộ tiêu bản mẫu 3. Bệnh phẩm Bệnh phẩm vẩy da, chất bã nhờn 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. Các bước tiến hành Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Dùng dao cùn đặt vuông góc với bề mặt da và song song với lam kính, sau đó cạo vẩy da ở vị trí được chỉ định - Cạo sâu hơn cạo nấm da - Vị trí thường lấy: Mặt, đầu, lưng, ngực 2. Tiến hành kỹ thuật Tập trung bệnh phẩm lên lam kính - Nhỏ KOH 10%, đậy lamen, ấn nhẹ để bệnh phẩm ngấm hoá chất và dàn đều. - Nếu bệnh phẩm là chất bã hòa tan vào 1-2 giọt dầu thực vật. Đọc sau vài phút. - Thời gian thực hiên: 5- 7 phút và đọc kết quả sau 1-2giờ. IV. Nhận định kết quả - Quan sát đặc điểm hình thể của Demodex - Đối với Demodex trưởng thành, cơ thể chia làm 3 phần rõ: Đầu, ngực, đuôi. Chúng chỉ khác nhau ở phần đuôi (D. folliculorum đuôi dài, D. brevis đuôi ngắn). Còn phần đầu và ngực tương tự nhau - Đánh giá độ tập trung của Demodex: + Nếu độ tập trung của Demodex > hoặc = 5 con/ vi trường ở độ phóng đại thấp (100): Demodex là tác nhân gây bệnh. + Nếu độ tập trung của Demodex < 5/ vi trường ở độ phóng đại thấp (100) thì Demodex chưa hẳn là tác nhân gây bệnh. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Lấy bệnh phẩm tại thương tổn không điển hình - Bệnh phẩm lẫn nhiều chất bã và vẩy da - Bệnh phẩm quá dầy hoặc quá mỏng - Không lấy được bệnh phẩm ở sâu - Người bệnh bôi thuốc diệt ký sinh trùng 2. Xử trí - Chọn thương tổn điển hình (như mô tả) - Dùng ngón trỏ dàn mỏng bệnh phẩm - Cạo sâu hơn cạo nấm một chút - Người bệnh không bôi thuốc diệt ký sinh trùng trước đó 3-5 ngày. 201. Demodex nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện hình thái các loài Demodex gây bệnh ngoài da 2. Nguyên lý Hình thái Demodex được quan sát rõ khi bệnh phẩm được hòa tan trong dầu thực vật. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Bàn lấy bệnh phẩm - Hộp đựng dao cùn đã tiệt trùng - Giá đựng lam 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Dao cùn đã tiệt trùng Cái 1,000 2 Dầu thực vật (Oliu, đậu nành) ml 2,000 3 Lam kính, lá kính Cái 1,000 4 Găng tay Đôi 1,000 5 Bút viết kính Cái 1,000 QC ký sinh trùng Demodex : Có bộ tiêu bản mẫu. 3. Bệnh phẩm: Chất bã 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Vị trí vùng mặt: Mũi, rãnh mũi má, giữa hai cung mày, cằm - Ngoài ra, còn lấy ở vị trí khác: + Lưng + Ngực… 2. Các bước thực hiện 2.1 . Dùng hai ngón trỏ và ngón cái nặn chất bã. 2.2. Dùng dao cùn gạt lượng chất bã vừa nặn trên bề mặt da 2.3. Tập trung bệnh phẩm lên lam kính 2.4. Nhỏ dầu thực vật 10%, 2.5. Hòa chất bã vào giọt dầu thực vật đến khi tan hoàn toàn 2.6. Đậy lamen, ấn nhẹ để bệnh phẩm ngấm hoá chất và dàn đều. VI. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Dùng vật kính 10X quan sát sơ bộ hình thể, đếm số lượng và độ tập trung của Demodex. Còn vật kính 20X, 40X nhận định rõ hình thể, cấu tạo của từng loại và từng giai đoạn Demodex. - Quan sát kỹ đặc điểm hình thể của Demodex trưởng thành Đối với Demodex trưởng thành, cơ thể chia làm 3 phần rõ rệt: + Đầu: Có 1 đôi râu, ở giữa là cái mỏ nhọn, có thể chuyển động được. + Ngực: Bốn đôi chân ngắn đối xứng nhau, chuyển động nhiều. + Đuôi: Dạng hình ống giống như giun, bên trong chứa đầy hạt và không bào. Có thể chuyển động nhưng ít hơn so với chân. - Có hai loài Demodex nhưng về hình thái chúng chỉ khác nhau ở phần đuôi ( D. folliculorum đuôi dài, D. brevis đuôi ngắn). Còn phần đầu và ngực tương tự nhau - Chiều dài của Demodex + D.folliculorum: Con đực 0,219mm, con cái 0,294mm. + D.brevis: Con đực 0,165mm, con cái 0,208mm. - Đánh giá độ tập trung của Demodex + Nếu độ tập trung của Demodex > hoặc = 5 con/ vi trường ở độ phóng đại thấp (100): Demodex là tác nhân gây bệnh. + Nếu độ tập trung của Demodex < 5/ vi trường ở độ phóng đại thấp (100) thì Demodex chưa hẳn là tác nhân gây bệnh. - Bên cạnh đó, trên tiêu bản dầu thực vật có thể quan sát được sự chuyển động của Demodex rất sinh động V. NHỮNG SAI XÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Nặn quá nhiều chất bã và nhỏ ít dầu thực vật - Hòa bệnh phẩm chưa tan hoàn toàn 2. Xử trí - Nặn chất bã vừa phải tương ứng với lượng dầu thực vật để chất bã tan hoàn toàn trong dầu thực vật. - Dùng ngón tay dàn mỏng bệnh phẩm. 202 . Phthirus pubis (Rận mu) soi tươi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện hình thái Phthirus pubis gây bệnh ngoài da 2. Nguyên lý Dưới tác dụng của KOH 10% biểu mô sừng mềm và mỏng do đó bộc lộ hình thái Phthirus pubis. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1 Trang thiết bị Bàn lấy bệnh phẩm 2.2 Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lược mau Cái 1,000 2 Giấy trắng Tờ 1,000 3 Găng tay Đôi 1,000 4 Kính núp Cái 1,000 3. Bệnh phẩm Vẩy da, sợi lông mu 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm - Dùng kính lúp soi vùng lông và da mu - Chú ý vùng chân lông tìm rận mu - Ở thân lông có thể tìm thấy trứng rận 2. Các bước tiến hành 2.1. Dùng lược mau chải từ chân lông ra ngọn một cách nhẹ nhàng . 2.2. Đặt tờ giấy trắng vuông góc vùng da mu và song song với lược mau. 2.3. Dùng kính lúp soi vào tờ giấy trắng tìm rận hoặc có thể soi vào vùng da mu và thân lông tìm ấu trùng, trứng rận. VI. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Rận mu: + Cơ thể chia làm 3 phần rõ rệt: Đầu có vòi, ăng ten, mắt đơn, ngực có 3 đốt, bụng có 9 đốt. + Rận trưởng thành có 3 cặp chân, ấu trùng có 4 cặp chân đối xứng nhau. - Ngoài ra, có thể thấy trứng của rận bám trên thân lông. V. NHỮNG SAI XÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Cần phân biệt rận mu với: Chấy, Ghẻ và các loại Rận trên súc vật. - Người bệnh dùng thuốc diệt ký sinh trùng 2. Xử trí - Khi tìm thấy rận mu theo đúng mô tả như trên là tiêu chuẩn chẩn đoán xác định. - Người bệnh bôi thuốc diệt ký sinh trùng phải ngừng từ 3-5 ngày. 203. Phthirus pubis (Rận mu) nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện hình thái ký sinh trùng Rận gây bệnh ngoài da 2. Nguyên lý Dưới tác dụng của glycerin hoặc dầu thực vật bộc lộ hình thái Rận II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Dụng cụ sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lá kính Cái 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Lam kính (kiểm chuẩn) Cái 0,200 4 Dung dịch KOH 10% Ml 1,000 5 Dao cùn Cái 2,000 6 Bông Kg 0,001 7 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) Ml 10,000 8 Kính lúp Ml 10,000 10 Đèn cồn Cái 0,0001 11 Panh Cái 0,0001 12 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 13 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 14 Mũ Cái 0,020 15 Khẩu trang Cái 0,020 16 Găng tay Đôi 3,000 17 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 18 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 19 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Bật lửa Cái 0,010 23 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 24 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 25 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 26 Khăn lau tay Cái 0,030 27 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 5. Bệnh phẩm Vẩy da. 6. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH - Dùng kính lúp soi vùng lông và da mu, chú ý vùng chân lông tìm rận mu, thân lông để tìm ấu trùng hoặc trứng. Sau đó, dùng lược mau chải từ chân lông ra ngọn một cách nhẹ nhàng và hứng vào 1 tờ giấy trắng. - Có thể dùng dao cùn cạo vùng lông và da mu, hứng vào lam kính - Nhỏ 1 giọt KOH 20%, hoặc dầu Parafin, đậy lamen, soi ngay dưới kính hiển vi quang học. Thực hiên xét nghiêm trong 5 phút và đọc kết quả sau 10 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Dùng vật kính 10X để quan sát - Rận mu: + Cơ thể chia làm 3 phần rõ rệt: Đầu có vòi, ăng ten, mắt đơn, ngực có 3 đốt, bụng có 9 đốt. + Rận trưởng thành có 3 cặp chân, ấu trùng có 4 cặp chân đối xứng nhau. - Ngoài ra, trên tiêu bản có thể thấy trứng rận bám trên thân lông. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Lấy bệnh phẩm tại thương tổn không điển hình - Bệnh phẩm quá dầy hoặc quá mỏng - Phân biệt với Rận gây bệnh ở súc vật: Rận, Ghẻ chó, mèo… - Người bệnh bôi thuốc diệt ký sinh trùng 2. Xử trí - Chọn thương tổn điển hình (như mô tả) - Dùng ngón trỏ dàn mỏng bệnh phẩm - Nhận định hình thái điển hình ký sinh trùng rận (như mô tả trên) - Người bệnh không bôi thuốc diệt ký sinh trùng trước đó 3-5 ngày. 204. Sarcoptes scabies hominis (Ghẻ) soi tươi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện hình thái ký sinh trùng ghẻ gây bệnh ngoài da 2. Nguyên lý Dưới tác dụng của KOH 10% biểu mô sừng mềm và mỏng do đó bộc lộ hình thái ghẻ. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Dụng cụ sấy lam (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lá kính Cái 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Lam kính (kiểm chuẩn) Cái 0,200 4 Dung dịch KOH 10% Ml 1,000 5 Dao cùn Cái 2,000 6 Bông Kg 0,001 7 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) Ml 10,000 8 Đèn cồn Cái 0,0001 9 Panh Cái 0,0001 10 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 11 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 12 Mũ Cái 0,020 13 Khẩu trang Cái 0,020 14 Găng tay Đôi 3,000 15 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 15 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 16 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 17 Bút viết kính Cái 0,020 18 Bút bi Cái 0,010 19 Bật lửa Cái 0,010 20 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 21 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 22 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 23 Khăn lau tay Cái 0,030 24 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 QC ký sinh trùng Demodex : Có bộ tiêu bản mẫu 3. Bệnh phẩm Vẩy da. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh. 2. Tiến hành kỹ thuật - Xác định luống ghẻ - Làm test BI - Nhỏ dung dịch KOH 10%, đậy lamen xem dưới kính hiển vi. Thực hiên kỹ thuật trong 5 phút và nhận định kết quả trong 10 phút. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Cái ghẻ: + Hình thái: Cơ thể chia làm 3 phần rõ rệt. Hình dạng bầu dục, màu trắng xám, miệng ngắn lưng gồ. + Con trưởng thành có 4 cặp chân, ấu trùng có 3 cặp chân đối xứng nhau + Ngoài ra, thấy các thành phần khác như: Trứng, ấu trùng hoặc chất thải của Ghẻ. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Lấy bệnh phẩm tại thương tổn không điển hình - Bệnh phẩm nhiều vẩy da - Bệnh phẩm quá dầy hoặc quá mỏng - Phân biệt với ghẻ gây bệnh ở súc vật: ghẻ chó, mèo… - Người bệnh bôi thuốc diệt ký sinh trùng 2. Xử trí - Chọn thương tổn điển hình (như mô tả) - Dùng ngón trỏ dàn mỏng bệnh phẩm - Nhận định hình thái điển hình ký sinh trùng ghẻ (như mô tả trên) - Người bệnh không bôi thuốc diệt ký sinh trùng trước đó 3-5 ngày. 205. Sarcoptes scabies hominis (Ghẻ) nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện hình thái ghẻ gây bệnh ngoài da 2. Nguyên lý Dưới tác dụng của glycerin hoăc dầu thực vật bộc lộ hình thái ghẻ II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Bàn lấy bệnh phẩm - Hộp đựng dao cùn đã tiệt trùng - Giá đựng lam - Kính núp 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Dao cùn đã tiệt trùng Cái 1,000 2 Dầu thực vật Ml 2,000 3 Lam kính, lá kính Cái 1,000 4 Găng tay Đôi 1,000 5 Bút viết kính Cái 1,000 6. Dung dịch Xanhmetylen Ml 2,000 3. Bệnh phẩm Vẩy da 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm - Cạo vẩy da bằng dao cùn - Xác định luống ghẻ: + Là đường chỉ nhỏ ngoằn nghoèo dài từ 3 đến 10 mm + Có màu xám hoặc đen + Cuối luống ghẻ là điểm phình to + Lấy dao cùn cạo sâu vào da có thể bắt được cái ghẻ - Ngoài ra nên lấy nhiều vị trí khác: + Kẽ tay + Nếp lằn vú + Vùng bẹn + Mông + Quy đầu 2. Tiến hành kỹ thuật 2.2. Làm test Burown ink - Nhỏ 2-3 giọt Xanhmetylen vào điểm đầu đường hầm (rãnh ghẻ) - Giữ yên trong thời gian 10 - 15 phút - Sau đó đem soi ngay dưới ánh đèn 2.3. Dùng dao cùn cạo vào điểm phình to cuối luống ghẻ 2.4. Phết lên lam đã nhỏ sẵn 1 giọt dầu thực vật 2.5. Đậy lamen, soi dưới kính hiển vi quang học. Thực hiện kỹ thuật trong 10 phút và đọc kết quả sau 5 - 10 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Dùng vật kính 10X để xác định: - Cái ghẻ + Hình thể: Cơ thể không chia làm 3 phần rõ rệt. Hình dạng bầu dục, màu trắng xám, miệng ngắn, lưng gồ và không có mắt, đầu có vòi hút thức ăn, đồng thời đào hầm vào thượng bì. + Con trưởng thành có 4 cặp chân, ấu trùng có 3 cặp chân, đối xứng nhau. + Kích thước: Cái ghẻ: 330 - 250 m m. Ghẻ đực: 220 - 150 m m - Trong dầu thực vật cái ghẻ di động được dễ dàng - Ngoài ra, ta còn thấy các thành phần khác của ghẻ như: Trứng, ấu trùng hoặc chất thải của ghẻ. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Bệnh phẩm nhiều vẩy da nên khó nhận định khi soi trong dầu hay glycerin. - Lấy thương tổn không điển hình và ít vị trí - Phân biệt với các loại Ghẻ khác gây bệnh cho súc vật như: Ghẻ chó, mèo - Người bệnh bôi thuốc diệt ký sinh trùng. 2. Xử trí - Đối với Ghẻ tăng sừng (Ghẻ Na-uy) có thể cạo bỏ lớp vẩy da, sau đó dùng kính lúp soi vào vùng thương tổn để cạo vẩy và đôi khi có thể thấy rất nhiều cái ghẻ. - Chọn thương tổn điển hình và lấy nhiều vị trí. Mỗi vị trí một lam - Khi tìm thấy được cái ghẻ với đặc điểm mô tả như trên là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định. Ngoài ra, trên tiêu bản có thể thấy ấu trùng, trứng, phân hoặc một trong các loại trên. - Người bệnh bôi thuốc diệt ký sinh trùng phải ngừng từ 3-5 ngày. 206. Cysticercus cellulosae (Sán lợn) ấu trùng soi mảnh sinh thiết I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ Phát hiện các ấu trùng Cysticercus cellulosae (sán lợn) trong mảnh sinh thiết. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Lam kính (QC) Cái 0,200 4 Băng dính trắng Cuộn 0,010 5 Xylen lau kính ml 1,000 6 Dung dịch NaCl 0,9% ml 1,000 7 Dung dịch NaCl 0,9% (kiểm chuẩn) ml 0,200 8 Bông Kg 0,001 9 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 10 Cồn 70 độ (sát trùng) ml 5,000 11 Đèn cồn Cái 0,0001 12 Panh Cái 0,0001 13 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 14 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 3,000 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 20 Axít ngâm lam ml 10,000 21 Bút viết kính Cái 0,020 22 Bút bi Cái 0,010 23 Bật lửa Cái 0,010 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 25 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 26 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 27 Khăn lau tay Cái 0,030 28 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Tổn thương da hoặc các tổ chức, cơ quan, bộ phận trong cơ thể,...nghi ngờ có ấu trùng Cysticercus cellulosae (sán lợn) 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Mảnh sinh thiết nguyên tổ chức khối u, nghi ngờ có ấu trùng Cysticercus cellulosae , tổ chức không bị vỡ. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1 . Chuẩn bị tiêu bản - Dùng dao tách nhẹ nhàng khối u, bộc lộ từ ngoài vào trong, đến khi gặp tổ chức khác thường so với xung quanh (cục trắng giống hạt đu đủ non), thì nhẹ nhàng tách bỏ tổ chức đó ra khỏi khối u và đặt lên lam kính. - Dùng một lam kính khác, đặt lên lam kính có tổ chức rồi ép nhẹ 2 lam kính - Dùng băng dính trắng, quấn 2 đầu của 2 lam ép, kết thúc quá trình làm lam. 2.2. Soi tìm ấu trùng dưới kính hiển vi quang học. Soi kính hiển vi vật kính 10X IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Ấu trùng cư trú ở cơ vân: xuất hiện các nang dưới da với kích thước 17-20 x 7-10 mm, mầu trắng đục nang chứa nước và có một đầu sán cùng với đốt cổ lộn vào bên trong, đầu có 4 giác và 2 vòng móc. Nang ấu trùng Cysticercus cellulosae Đầu ấu trùng V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Tách bệnh phẩm không đúng vị trí có ấu trùng, hoặc đúng nhưng không còn nguyên vẹn ấu trùng. Khắc phục bằng cách làm cẩn thận và chính xác. 207. Gnathostoma ấu trùng soi mảnh sinh thiết I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ Phát hiện ấu trùng Gnathostoma bằng phương pháp soi mảnh sinh thiết. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2.000 3 Lam kính (QC) Cái 0,200 4 Băng dính trắng Cuộn 0,010 5 Xylen lau kính ml 1,000 6 Dung dịch NaCl 0,9% ml 1,000 7 Dung dịch NaCl 0,9% (QC) ml 0,200 8 Bông Kg 0,001 9 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 10 Cồn 70 độ (sát trùng) ml 5,000 11 Đèn cồn Cái 0,0001 12 Panh Cái 0,0001 13 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 14 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 3,000 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 20 Axít ngâm lam ml 10,000 21 Bút viết kính Cái 0,020 22 Bút bi Cái 0,010 23 Bật lửa Cái 0,010 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 25 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 26 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 27 Khăn lau tay Cái 0,030 28 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Tổn thương các tổ chức dưới da, các đường hầm dưới da hoặc các ổ áp xe dưới da nghi ngờ có ấu trùng Gnathostoma. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Mảnh sinh thiết hoặc dịch ổ áp xe. - Yêu cầu bệnh phẩm: Nếu tổ chức sinh thiết dưới da thì lấy đầy đủ cục u sinh thiết, không bị vỡ. Nếu bệnh phẩm là dịch ổ áp xe thì dùng bơm kim tiêm to hút dịch hoặc dùng các các dụng cụ chuyên dụng khác lấy dịch bệnh phẩm cho vào ống đựng bệnh phẩm. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1 . Chuẩn bị tiêu bản - Nếu bệnh phẩm là tổ chức sinh thiết dưới da thì dùng dao tách nhẹ để tổ chức lên lam kính, dùng một lam kính khác ép nhẹ và dùng băng dính trắng quấn hai đầu lam. - Nếu bệnh phẩm là dịch ổ áp xe thì lấy dịch cho lên lam kính và ép lam giống như trên để soi kính hiển vi. 2.2. Soi tìm ấu trùng dưới kính hiển vi quang học Soi kính hiển vi quang học vật kính 10X hoặc 40X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Ấu trùng có kích thước 3-4 mm xuất hiện trong mô hoặc trong ổ áp xe. - Hình thể không cân đối một đầu to, một đầu nhỏ. Đầu có 4 hàng gai, chạy theo chiều ngang, gai to, thô, miệng gồm 2 môi. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Tách bệnh phẩm không đúng vị trí có ấu trùng, hoặc đúng nhưng không còn nguyên vẹn ấu trùng. Khắc phục bằng cách làm cẩn thận và chính xác. - Nếu dịch, lấy không đúng chỗ tổn thương, có ít hoặc không có ấu trùng. Khắc phục bằng cách lấy đúng vị trí và lấy nhiều bệnh phẩm, làm nhiều lần để tránh bỏ sót. 208. Taenia (Sán dây) soi tươi định danh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ Phân biệt đốt sán dây bò và đốt sán dây lợn bằng phương pháp quan sát sự khác nhau về cấu trúc của đốt sán được nhuộm bằng mực tàu. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Lam kính (kiểm chuẩn) Cái 0,200 4 Băng dính trắng Cuộn 0,010 5 Xylen lau kính ml 1,000 6 Dung dịch NaCl 0,9% ml 1,000 7 Dung dịch NaCl 0,9% (kiểm chuẩn) ml 0,200 8 Bông Kg 0,001 9 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 10 Cồn 70 độ (sát trùng) ml 5,000 11 Đèn cồn Cái 0,0001 12 Panh Cái 0,0001 13 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 14 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 3,000 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 20 Axít ngâm lam ml 10,000 21 Bút viết kính Cái 0,020 22 Bút bi Cái 0,010 23 Bật lửa Cái 0,010 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 25 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 26 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 27 Khăn lau tay Cái 0,030 28 Mực tầu Lọ 0,100 29 Bơm tiêm 1ml cái 1,000 30 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Đốt sán già theo phân ra ngoài hoặc tự ra ngoài. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Lấy bệnh phẩm phân có đốt sán hoặc đốt sán tự do không theo phân. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị tiêu bản - Dùng 1 lam kính đặt 1 đốt sán già lên lam kính, dùng một lam kính khác đặt lên đốt sán và ép nhẹ. - Lấy băng dính trắng quấn chặt 2 đầu lam kính - Dùng bơm tiêm 10, tiêm mực tầu vào lỗ sinh dục, để cho mực tầu thấm vào các nhánh tử cung. 2.2. Quan sát Bằng mắt thường để quan sát chiều dài đốt sán và dưới kính hiển vi quang học vật kính 10X hoặc 40X để đếm số lượng nhánh tử cung. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Sán dây lợn: Đốt già dài 10-12 mm, tử cung chia 6-12 nhánh 2. Sán dây bò: Đốt già dài 18-20 mm, tử cung chia 18-35 nhánh. Đốt sán dây bò (Taenia solium) Đốt sán dây lợn ( Taenia saginata ) V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quá trình tiêm phải chính xác đảm bảo mực tầu thấm hết cố lượng nhánh tử cung, như vậy đếm mới chính xác số lượng nhánh tử cung. 209. Toxocara (Giun đũa chó, mèo) soi mảnh sinh thiết I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ Phát hiện các ấu trùng Toxocara (giun đũa chó, mèo) bằng phương pháp soi mảnh sinh thiết. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Lò hấp dụng cụ phẫu thuật 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Lam kính (kiểm chuẩn) Cái 0,200 4 Băng dính trắng Cuộn 0,010 5 Xylen lau kính ml 1,000 6 Dung dịch NaCl 0,9% ml 1,000 7 Dung dịch NaCl 0,9% (kiểm chuẩn) ml 0,200 8 Bông Kg 0,001 9 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 10 Cồn 70 độ (sát trùng) ml 5,000 11 Đèn cồn Cái 0,0001 12 Panh Cái 0,0001 13 Dao mổ (dao tiểu phẫu) Cái 1,000 14 Chỉ khâu Sợi 1,000 15 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 16 Thuốc gây tê Ống 1,000 17 Khay quả đậu Cái 0,0001 18 Khăn phẫu thuật cái 1,000 19 Gạc vô khuẩn cái 2,000 20 Băng dính vải Cuộn 0,010 21 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 22 Mũ Cái 0,020 23 Khẩu trang Cái 0,020 24 Găng tay Đôi 3,000 25 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 26 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 27 Axít ngâm lam ml 10,000 28 Bút viết kính Cái 0,020 29 Bút bi Cái 0,010 30 Bật lửa Cái 0,010 31 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 32 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Khăn lau tay Cái 0,030 35 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Sinh thiết gan ở các u hạt, phổi, não, thận, nghi ngờ có ấu trùng Toxocara (giun đũa chó, mèo). 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Bệnh phẩm là mảnh sinh thiết gan ở các u hạt, phổi, não, thận, nghi ngờ có ấu trùng Toxocara . Yêu cầu bệnh phẩm sinh thiết phải nguyên vạn các u hạt. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1 . Chuẩn bị tiêu bản - Làm tiêu bản bằng phương tách bệnh phẩm sinh thiết và lấy các u hạt - Đặt u hạt lên lam kính và dùng 1 lam kính khác ép nhẹ - Lấy băng dính trắng quấn 2 đầu lam kính. 2.2. Soi tìm ấu trùng dưới kính hiển vi quang học. Soi kính hiển vi vật kính 10X hoặc 40X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Ấu trùng có kích thước kích thước 0,5-1mm xuất hiện trong bệnh phẩm sinh thiết. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Bệnh phẩm lấy không đúng chỗ tổn thương hoặc lấy nhưng các u hạt bị vỡ không còn nguyên vẹn, hoặc lấy nguyên vẹn nhưng khi tiến hành làm thì bi vỡ hoặc không đầy đủ. Khắc phục bằng cách lấy cẩn thận và chính xác. 210. Trichinella spiralis (Giun xoắn) soi mảnh sinh thiết I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ Phát hiện các ấu trùng Trichinella spiralis (giun xoắn) trong mảnh sinh thiết. II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Lam kính (QC) Cái 0,200 4 Băng dính trắng Cuộn 0,010 5 Xylen lau kính ml 1,000 6 Dung dịch NaCl 0,9% ml 1,000 7 Dung dịch NaCl 0,9% (QC) ml 0,200 8 Bông Kg 0,001 9 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 10 Cồn 70 độ (sát trùng) ml 5,000 11 Đèn cồn Cái 0,0001 12 Panh Cái 0,0001 13 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 14 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 15 Mũ Cái 0,020 16 Khẩu trang Cái 0,020 17 Găng tay Đôi 3,000 18 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 19 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 20 Axít ngâm lam ml 10,000 21 Bút viết kính Cái 0,020 22 Bút bi Cái 0,010 23 Bật lửa Cái 0,010 24 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 25 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 26 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 27 Khăn lau tay Cái 0,030 28 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Tổn thương cơ (thường gặp là cơ ở cơ dép, cẳng chân) hoặc các tổ chức, cơ quan, bộ phận trong cơ thể, nghi ngờ có ấu trùng Trichinella spiralis (giun xoắn) 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Mảnh sinh thiết. Yêu cầu bệnh phẩm là các nang trong tổ chức cơ, lấy nguyên vẹn các nang nghi ngờ. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị tiêu bản - Dùng dao tách nhẹ nhàng nang và đặt lên lam kính - Dùng một lam kính khác, đặt lên lam kính có nang rồi ép nhẹ 2 lam kính - Dùng băng dính trắng, quấn 2 đầu của 2 lam ép, kết thúc quá trình làm lam 2.2. Soi tìm ấu trùng Quan sát ấu trùng ở vật kính 10X hoặc 40X . IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Ấu trùng cư trú ở cơ dép, cẳng chân, xuất hiện các nang với kích thước 900-1300 x 35-49 µm, thường cuộn lại như vòng soắn lò xo trong một nang hình quả cau ở tổ chức, trong một nang có thể có 2-3 ấu trùng. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Tách bệnh phẩm không đúng vị trí có ấu trùng, hoặc đúng nhưng không còn nguyên vẹn ấu trùng. Khắc phục bằng cách làm cẩn thận và chính xác. 211. Trichomonas vaginalis soi tưoi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện Trichomonas vaginalis gây bệnh đường sinh dục 2. Nguyên lý Trichomonas vaginalis được phát hiện qua hình thể, kích thước, tính chất di động trong môi trường có NaCL 9‰ soi dưới kính hiển vi quang học. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1.Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lá kính Cái 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Lam kính (QC) Cái 0,200 4 Nước muối sinh lý 0,9% Ml 1,000 5 Mỏ vịt Cái 2,000 6 Bông Kg 0,001 7 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) Ml 10,000 8 Bàn phụ khoa Cái 1,000 10 Đèn cồn Cái 0,0001 11 Panh Cái 0,0001 12 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 13 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 14 Mũ Cái 0,020 15 Khẩu trang Cái 0,020 16 Găng tay Đôi 3,000 17 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 18 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 19 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 20 Bút viết kính Cái 0,020 21 Bút bi Cái 0,010 22 Bật lửa Cái 0,010 23 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 24 Cồn sát trùng tay nhanh Ml 2,000 25 Dung dịch nước rửa tay Ml 8,000 26 Khăn lau tay Cái 0,030 27 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Khí hư âm đạo 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh. 2. Tiến hành kỹ thuật Bệnh phẩm sau khi lấy hoà vào giọt nước muối sinh lý 0,9% đã nhỏ sẵn trên lam kính. Đậy lá kính soi ngay trên kính hiển vi quang học. Thực hiện kỹ thuật trong 10 phút và đọc kết quả sau 3-5 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Quan sát kính hiển vi quang học vật kính 10X, 40X - Hình thể trùng roi giống hạt chanh, di động xoay tròn - Có 5 roi: 4 roi trước, 1 roi sau - Chiều dài 10-20µm. Chiều rộng 5-12 µm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Phân biệt trùng roi với bọt khí, bạch cầu - Trùng roi nhanh chết ở nhiệt độ phòng - Bệnh phẩm quá dày 2.Xử trí - Hình thái trùng roi và tính chất di động điển hình như mô tả trên - Dùng ngón tay ấn nhẹ vào giữa lam đuổi bọt khí ra rìa tiêu bản - Lau bớt dịch tiết và hòa đều bệnh phẩm vào giọt nước muối sinh lý. 212. Trichomonas vaginalis nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện Trichomonas vaginalis gây bệnh đường sinh dục 2. Nguyên lý Trichomonas vaginalis được phát hiện qua hình thể, kích thước cấu tạo khi nhuộm HE, soi dưới kính hiển vi quang học. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Dụng cụ sấy lam (nếu có) 2.2.Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lam kính Cái 2,000 2 Lam kính (QC) Cái 0,200 3 Mỏ vịt Cái 2,000 4 Bông Kg 0,001 5 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) Ml 10,000 6 Bàn phụ khoa Cái 1,000 7 Đèn cồn Cái 0,0001 8 Panh Cái 0,0001 9 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 11 Mũ Cái 0,020 12 Khẩu trang Cái 0,020 13 Găng tay Đôi 3,000 14 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 15 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 16 Bút viết kính Cái 0,020 17 Bút bi Cái 0,010 18 Bật lửa Cái 0,010 19 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 20 Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 21 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 22 Khăn lau tay Cái 0,030 23 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 24 Eosin ml 5,000 25 Hematoxylin ml 5,000 26 Cồn acid HCL1% ml 10,000 3. Bệnh phẩm Khí hư âm đạo 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh. 2. Tiến hành kỹ thuật Bệnh phẩm sau khi lấy dàn mỏng trên lam kính sau đó tiến hành nhuộm: rửa nước, Hematoxylin 3-5 phút, tẩy cồn acid 3-5 phút, gắn lá kính. Soi trên kính hiển vi quang học. Thực hiện kỹ thuật trong 10 -15 phút và đọc kết quả sau 10 phút IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Quan sát kính hiển vi quang học ở vật kính 10X, 40X thấy - Hình thể trùng roi giống hạt chanh - Có 5 roi: 4 roi trước, 1 roi sau - Chiều dài 10-20µm. Chiều rộng 5-12 µm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót - Phân biệt Trùng roi với bạch cầu - Tẩy acid quá lâu làm mất mầu của trùng roi - Bệnh phẩm quá dày 2. Xử trí - Nhận biết hình thể trùng roi điển hình như mô tả. - Thực hiện đúng kỹ thuật nhuộm - Dàn bệnh phẩm đúng kỹ thuật 213 . Pneumocystis jirovecii nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện Pneumocystis jirovecii có trong bệnh phẩm. 2. Nguyên lý Phát hiện Pneumocystis jirovecii bằng kỹ thuật nhuộm bạc dựa vào hình thể, kích thước, cấu tạo. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. - Bộ thuốc nhuộm Bạc bao gồm: Dung dịch acid Chromic hoặc acid Perioric; Dung dịch nhuộm Bạc; Dung dịch Gold clorid 0,1%; Dung dịch Bouins; Dung dịch Thiosunphat; Dung dịch Chromotrope 5%. - Nước cân bằng 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy lắc - Máy ly tâm 3000 vòng/phút - Tủ ấm 60-70 độ C 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1. Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2. Lam kính Cái 2,000 3. Lam kinh kiểm chuẩn Cái 0,200 4. Dầu kính ml 1,000 5. Xylen lau kính ml 1,000 6. Dung dịch NaCl 0,9% ml 1,000 7. Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 8. Que cấy cái 1,000 9. Đèn cồn Cái 0,0001 10. Bộ thuốc nhuộm Bạc ml 1,000 11. Dung dịch đệm ml 10,000 12. Que cấy Cái 1,000 13. Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 14. Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 15. Mũ Cái 0,020 16. Bông kg 0,001 17. Khẩu trang Cái 0,020 18. Găng tay Đôi 3,000 19. Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 20. Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 21. Axít ngâm lam ml 10,000 22. Bút viết kính Cái 0,020 23. Bút bi Cái 0,010 24. Bật lửa Cái 0,010 25. Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26. Cồn sát trùng tay nhanh ml 2,000 27. Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 28. Khăn lau tay Cái 0,030 29. Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch rửa phế quản, phế nang, hoặc sinh thiết phổi. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm - Đờm, dịch rửa phế quản, phế nang, hoặc sinh thiết phổi. - Nếu bệnh phẩm là dịch hoặc đờm thì lấy 2-5ml. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Chuẩn bị bệnh phẩm: Xử lý bệnh phẩm - Đối với dịch rửa phế quản, dịch màng phổi: lấy khoảng 2 ml vào ống thủy tinh ly tâm với tốc độ 3000 vòng/phút x 10 phút, lấy cặn. - Đối với bệnh phẩm đờm: lấy khoảng 1ml đờm, cho thêm 1 ml nước muối sinh lý 0.9%, làm tan đờm bằng máy lắc hoặc đũa lắc thủy tinh sau đó ly tâm với tốc độ 3000 vòng/phút x 10 phút, lấy cặn. 2.2. Làm tiêu bản Dùng que cấy lấy bệnh phẩm đã ly tâm lấy cặn dàn tiêu bản lên lam kính (đường kính từ 1 - 1,5 cm) và để khô tự nhiên. 2.3. Các bước nhuộm - Ngâm lam trong dung dịch acid Chromic hoặc acid Perioric - 1 giờ, rồi rửa nước - Ngâm trong dung dịch nhuộm Bạc - 1 giờ, rồi rửa nước - Ngâm trong dung dịch Gold clorid 0,1% - 1 phút, rửa nước - Ngâm trong dung dịch Bouins - 5 phút, rửa nước - Ngâm trong dung dịch Thiosunphat - 2 phút, rửa nước - Ngâm trong dung dịch Chromotrope 5% - 15 phút, rửa nước - Để khô tự nhiên và soi vật kính dầu với vật kính 100X IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Có 4 hình thể khác nhau - Thể hoạt động dạng nhỏ (đơn bội): Có hình quả trứng hoặc hình lưỡi liềm, kích thước 1-3 µm, có một nhân ở giữa, tế bào chất đậm đặc. - Thể hoạt động dạng lớn (lưỡng bội): Có hình thể không đều, kích thước > 4 - 10 µm, có một nhân và tế bào chất loãng hơn. - Thể tiền bào nang: Hình quả trứng, kích thước 3,5 - 5,5 µm, thành ngoài rất dầy, thường nhẵn và đều, nhân chia nhiều mảnh (2 - 8 mảnh). - Thể bào nang: hình tròn, kích thước 4 - 8 µm, thành bào nang tiếp tục dày thêm, bên trong có 8 ký sinh trùng non hoàn chỉnh. Mỗi ký sinh trùng con có một nhân, tế bào chất và một màng mỏng bao quanh. Các thể trong bào nang có hình tròn, quả chuối, hoặc dạng amíp. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ 1. Sai sót Bệnh phẩm dịch lấy không đúng kỹ thuật, mảnh sinh thiết không đúng chỗ bị tổn thương, bệnh phẩm đờm lấy không đúng kỹ thuật (chỉ có nước bọt), đờm không qua xử lý làm tan sẽ không ly tâm lấy cặn được. 2. Xử trí: Lấy bệnh phẩm và thao tác đúng kỹ thuật. 214. Vi nấm soi tươi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Nhận định sơ bộ vi nấm. 2. Nguyên lý Nhận định sơ bộ vi nấm dựa vào hình thể, kích thước, cấu tạo và tính chất bắt màu. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy li tâm 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Lam kính Cái 2,000 3 Lá kính Cái 2,000 4 Bông Kg 0,001 5 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 6 Panh Cái 0,0001 7 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 9 Hóa chất (KOH, mực tàu, nước muối sinh lý) ml 5,000 10 Pipet nhựa Cái 2,000 11 Axit ngâm lam ml 10,000 12 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 13 Mũ Cái 0,020 14 Khẩu trang Cái 0,020 15 Găng tay Đôi 3,000 16 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 17 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 18 Bút viết kính Cái 0,020 19 Bút bi Cái 0,010 20 Bật lửa Cái 0,010 21 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 22 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 23 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 24 Khăn lau tay Cái 0,010 25 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 26 QC (nếu thực hiện) * 0,1 27 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Máu, dịch, mủ, đờm, phân, nước tiểu, da, tóc, móng. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh( xem Phụ lục 5). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Lấy bệnh phẩm cho lên lam kính : tùy từng loại bệnh phẩm sử dụng hóa chất khác nhau. - Bệnh phẩm da, tóc, móng: Lấy bệnh phẩm lên lam kính, nhỏ dung dịch KOH 20% lên trên bệnh phẩm. - Bệnh phẩm dịch tiết( lấy bằng que tăm bông), phân, đờm: Nhỏ NaCl 9‰ lên trên lam kính, lấy bệnh phẩm hòa lên trên giọt dung dịch đến khi đục. - Bệnh phẩm là dịch não tủy nghi ngờ nhiễm Cryptococcus spp làm tiêu bản bằng mực tàu. - Đối với bệnh phẩm là các chất dịch lỏng lấy trực tiếp bệnh phẩm lên lam kính. 2.2. Lấy lá kính đậy lên trên giọt dung dịch . 2.3. Quan sát kính hiển vi vật kính 10X - 40X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính - Tế bào nấm men hình tròn hoặc bầu dục kích thước 3- 5µm nảy chồi hoặc không. - Tế bào nấm men có quầng sáng bao quanh khi làm tiêu bản mực tàu. - Sợi nấm giả (Sợi nhánh được tạo thành từ các chỗ thắt). - Nấm sợi có vách ngăn (sợi nhánh được tách ra cách vách ngăn). 2. Âm tính Không thấy vi nấm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Đối với bệnh phẩm da, tóc, móng để thời gian ngắn chưa tan hết phải để thêm thời gian. - Tiêu bản mực tàu làm quá đen phải pha thêm nước muối sinh lý. 215. Vi nấm test nhanh I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện vi nấm 2. Nguyên lý Phát hiện kháng nguyên vi nấm qua phản ứng kết hợp đặc hiệu của kháng nguyên và kháng thể tương ứng. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2.Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học 2 - Micropipette - Đồng hồ bấm giây - Máy ly tâm thường 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Ống lấy bệnh phẩm Ống 1,000 2 Bơm tiêm Cái 1,000 3 Bông Kg 0,001 4 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) Ml 10,000 5 Panh Cái 0,0001 6 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 7 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 8 Hóa chất chính Test 1,000 9 Khấu hao sinh phẩm cho chạy chứng và kiểm tra chất lượng Test 0,400 10 Đầu côn vàng Cái 2,000 11 Axit ngâm rửa Ml 10,000 12 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 13 Mũ Cái 0,020 14 Khẩu trang Cái 0,020 15 Găng tay Đôi 2,000 16 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 17 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 18 Bút viết kính Cái 0,020 19 Bút bi Cái 0,010 20 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 21 Cồn sát trùng tay nhanh Ml 1,000 22 Dung dịch nước rửa tay Ml 8,000 23 Khăn lau tay Cái 0,010 24 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Dịch não tủy, huyết thanh hoặc huyết tương của người bệnh 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 5). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Ly tâm ống bệnh phẩm (nếu bệnh phẩm là máu) 2.2. Nhỏ dung dịch pha loãng vào tube sạch 2.3. Nhỏ bệnh phẩm vào tube có dung dịch pha loãng, ghi mã bệnh phẩm tương ứng 2.4. Cắm thanh xét nghiệm vào tube, đọc kết quả đúng thời gian qui định IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Kết quả được chấp nhận khi xuất hiện màu rõ ràng, sắc nét ở vạch chứng C + Dương tính khi xuất hiện màu ở vạch C và vạch T + Âm tính khi xuất hiện màu ở vạch chứng C và không xuất hiện màu ở vạch T. + Không có giá trị: Vạch chứng C không xuất hiện sau thời gian qui định thì cần kiểm tra lại hóa chất, các bước thực hiện, làm lại test khác. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Đọc kết quả trước hoặc sau thời gian qui định có thể làm sai lệch kết quả. - Cho quá ít bệnh phẩm, hay quá nhiều dung dịch pha loãng có thể ảnh hưởng đến nhận định kết quả. - Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất. 216. Vi nấm nhuộm soi I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đich Phát hiện Pneumocystis jirovecii 2. Nguyên lý Pneumocystis jirovecii được phát hiện nhờ hình thể, kích thước, tính chất bắt màu khi nhuộm TBO ( Toludine Blue O). II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất 2.1. Trang thiết bị Kính hiển vi quang học Tủ an toàn sinh học cấp 2 Máy ly tâm 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que lấy bệnh phẩm Cái 2,000 3 Lam kính Cái 1,000 5 Bông Kg 0,001 6 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 7 Panh Cái 0,0001 8 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 9 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 10 Dung dịch TBO ml 3,000 11 Pipet nhựa Cái 2,000 12 Axit ngâm lam ml 10,000 13 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 14 Mũ Cái 0,020 15 Khẩu trang Cái 0,020 16 Găng tay Đôi 3,000 17 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 18 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 19 Bút viết kính Cái 0,020 20 Bút bi Cái 0,010 21 Bật lửa Cái 0,010 22 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 23 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 24 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 25 Khăn lau tay Cái 0,010 26 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 27 QC (nếu thực hiện) * 0,1 28 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Đờm, dịch phế quản. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. Các bước tiến hành 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh ( xem Phụ lục 5). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Lấy bệnh phẩm phết lên lam kính, để khô. 2.2. Phủ thuốc nhuộm TBO lên trên bệnh bệnh phẩm. 2.3. Rửa nước, để khô. 2.4. Quan sát kính hiển vi vật kính 40X- 100X. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Dương tính - Thể hoạt động Pneumocystis jirovecii kích thước từ 1- 4µm. - Thể bào nang bắt màu xanh tím hình tròn vỏ mỏng kích thước 1- 7µm bên trong có từ 1-8 nhân. 2. Âm tính Không tìm thấy Pneumocystis jirovecii. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Tiêu bản bị bong. - Xử trí - Khi phết lam phải để bệnh phẩm khô mới tiến hành nhuộm. 217. Vi nấm nuôi cấy và định danh bằng phương pháp thông thường I. MỤC ĐÍCH, NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Định danh vi nấm gây bệnh 2. Nguyên lý Nuôi cấy, định danh vi nấm dựa trên các tính chất về hình thể, cấu tạo, bắt màu và một số tính chất sinh vật, hóa học của nấm. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm. - Tủ ấm. - Máy tính cài phần mềm đọc API ( nếu có). 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Lá kính Cái 1,000 5 Lactophenol Coton Blue Ml 1,000 6 Nước muối sinh lý Ml 5,000 7 KOH 20 % Ml 5,000 8 Mực tàu Ml 0,500 9 Sabouraud Đĩa 1,000 10 Candiselect Đĩa 0,500 11 Giá đường API Test 0,500 12 RAT Ống 1,000 13 Bông Kg 0,001 14 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 15 Đèn cồn Cái 0,0001 16 Panh Cái 0,0001 17 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 18 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 19 Mũ Cái 0,020 20 Khẩu trang Cái 0,020 21 Găng tay Đôi 3,000 22 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 23 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 24 Axit ngâm lam ml 10,000 25 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 26 Bút viết kính Cái 0,00 27 Bút bi Cái 0,010 28 Bật lửa Cái 0,010 29 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 30 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 31 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 32 Khăn lau tay Cái 0,030 33 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 34 QC (nếu thực hiện) * 0,1 35 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm: Máu, dịch, mủ, đờm, phân, nước tiểu, da, tóc, móng. 4. Phiếu xét nghiệm: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Tham khảo phụ lục 5). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nuôi cấy nấm trên môi trường Sabouraud ủ ấm ở nhiệt độ 30°C. - Bệnh phẩm là da, tóc, móng: Cắt nhỏ bệnh phẩm cấy 6- 8 điểm trên đĩa Sabouraud. - Bệnh phẩm là các chất dịch: Hút 3- 5 giọt dịch cấy dàn trên đĩa Sabouraud. - Bệnh phẩm là nước tiểu: Sử dụng kỹ thuật cấy định lượng. 2.2. Soi tươi tìm nấm : Đánh giá sơ bộ. 2.3. Đọc kết quả hàng ngày IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Quan sát hình thể cấu tạo, tính chất, màu sắc khuẩn lạc. + Khuẩn lạc nấm men: Khuẩn lạc Candida có dạng trơn, nhẵn màu kem thường mọc nhanh sau 24 giờ. Khuẩn lạc Cryptococcus trơn nhẵn màu be (khô hơn so với nấm Candida) mọc chậm thường sau 48 giờ. + Khuẩn lạc nấm mốc: Aspergillus màu sắc khuẩn lạc khác nhau. P. marneffei : sinh sắc tố màu đỏ nâu đến đỏ rượu vang khuếch tán vào môi trường khi nuôi cấy ở nhiệt độ phòng. - Quan sát kính hiển vi sau cấy: Tế bào nấm men hình tròn hoặc bầu dục ( đối với nấm Candida), nẩy chồi hoặc không. Cryptococcus thường hình tròn, kích thước lớn. - Định danh loài nấm men + Định danh sơ bộ 4 loài nấm men tiến hành nuôi cấy vào môi trường Candida select. + Định danh nấm men bằng bộ API 20C AUX. Trả kết quả loài nấm theo kết quả định danh. - Định danh nấm mốc Làm tiêu bản bằng Lactophenol Coton Blue. Dựa vào hình thái, màu sắc khuẩn lạc, dựa vào đặc điểm vi thể của từng loài Aspergillus để kết luận loài. P. marneffei : Trên môi trường Sabouraud khuẩn lạc mọc nhanh, kiểu da lộn cho đến có dạng phủ đầy lông tơ, sinh sắc tố màu đỏ nâu đến đỏ rượu vang khuếch tán vào môi trường. - Âm tính: Không thấy khuẩn lạc mọc sau 4 ngày trả kết quả sơ bộ: Âm tính. - Các đĩa cấy được bỏ sau 7 ngày nuôi cấy. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Để định danh nấm men bằng bộ API 20C AUX cho kết quả chính xác khi lấy khuẩn lạc nấm phải thuần( khuẩn lạc riêng rẽ) tránh bị lẫn . 218. Vi nấm nuôi cấy và định danh hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Định danh vi nấm gây bệnh 2. Nguyên lý Định danh vi nấm gây bệnh dựa vào phương pháp đo mầu để nhận biết các tính chất sinh vật hóa học của vi nấm thông qua sự đổi mầu các giếng môi trường có sẵn trong Card. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm - Tủ ấm thường - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy định danh VITEK 2 - COMPACT và hệ thống máy tính, máy in, lưu điện - Máy đo độ đục. - Dispencer (Dụng cụ bơm nước muối 0,45%) - Pipet loại 200 µl và 1000µl - Cassette có dán mã. - Ống tube định danh 5ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1. Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2. Que cấy Cái 2,000 3. Lam kính Cái 1,000 4. Bông Kg 0,001 5. Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 6. Nước muối sinh lý ml 5,000 7. Thuốc nhuộm Fucsin ml 5,000 8. Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 9. Cồn 96 độ ml 5,000 10. Lugol ml 5,000 11. Thuốc nhuộm Xanh Methylen ml 5,000 12. Sabouraud Đĩa 1,000 13. Đầu côn 200µl cái 1,000 14. Đầu côn 1000µl cái 1,000 15. Đèn cồn cái 0,001 16. Nước muối 0.45% ml 0,003 17. Khay đựng bệnh phẩm Cái 1,000 18. Card định danh nấm Cái 1,000 19. Axít ngâm lam ml 10,000 20. Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 21. Mũ Cái 0,020 22. Khẩu trang Cái 0,020 23. Găng tay Đôi 3,000 24. Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 25. Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 26. Bút viết kính Cái 0,020 27. Bút bi Cái 0,010 28. Bật lửa Cái 0,010 29. Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 30. Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 31. Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 32. Khăn lau tay Cái 0,010 33. Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 34. QC (nếu thực hiện) * 0,1 35. EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3.Bệnh phẩm Máu, dịch, mủ, đờm, phân, nước tiểu, da, tóc, móng. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 5). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nuôi cấy nấm từ bệnh phẩm + Chuẩn bị bệnh phẩm, đĩa thạch sabouraud, đèn cồn và ăng cấy. + Để đĩa thạch lấy từ tủ lạnh vào tủ ấm khoảng 10 - 15 phút trước khi cấy. + Cấy phân vùng từ bệnh phẩm vào đĩa thạch sabouraud theo quy trình vào. Chú ý : Các thao tác phải tiến hành nhanh chóng tránh bị nhiễm bẩn từ ngoài - Theo dõi nuôi cấy + Nếu trên đĩa sabouraud có khuẩn lạc nấm mọc, ta tiến hành làm tiêu bản soi trực tiếp bằng NaCl sinh lý xem để xác định nấm men hay nấm sợi. + Nếu trên đĩa thạch mọc nấm men lấy một khuẩn lạc nấm ria riêng rẽ, để được chủng nấm thuần chạy Vitek định loại nấm. 2.2. Cách tiến hành chạy Vitek như sau + Chuẩn bị Worksheet cho cassette (Điền các thông tin cần biết về người bệnh như tên, lab ID…) + Chuẩn bị card: lấy card ra khỏi tủ lạnh và để ở nhiệt độ phòng khoảng 15 phút. + Chuẩn bị ống làm định danh với độ đục 2 McF + Cho cassette vào buồng hút và nhấn Start Fill + Khi đèn báo nháy, mở cửa buồng hút lấy cassette ra và mở của buồng vận hành rồi cho cassette vào. Đóng cả hai cửa và đợi. + Nhập thông tin cassette. Nhấn Save cassette data để xác nhận. + Nhập thống tin người bệnh. Nhấn save để xác nhận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Nếu chủng nấm thuần máy Vitek sẽ cho ra kết quả một loại nấm V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Khi sử dụng card hết hạn máy sẽ báo lỗi, do đó phải kiểm tra hạn dùng của card trước khi tiến hành thí nghiệm - Chủng nấm không thuần thì kết quả định danh cho nhiều đáp án, khi đó ta phải ria lại riêng rẽ để được chủng nấm thuần. 219. Vi nấm nuôi cấy, định danh và kháng thuốc hệ thống tự động I. MỤC ĐÍCH, NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Định danh vi nấm gây bệnh và xác định nồng độ ức chế tối thiểu của thuốc kháng nấm 2. Nguyên lý Định danh vi nấm gây bệnh dựa vào phương pháp đo mầu để nhận biết các tính chất sinh vật hóa học của vi nấm thông qua sự đổi mầu các giếng môi trường có sẵn trong Card. Xác định nồng độ ức chế tối thiếu MIC của thuốc kháng nấm (cho các loại nấm men) bằng máy Vitek2 . II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm. - Tủ ấm thường. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy định danh VITEK 2 - COMPACT và hệ thống máy tính, máy in, lưu điện. - Máy đo độ đục. - Dispencer (Dụng cụ bơm nước muối 0,45%) - Pipet loại 200 µl và 1000µl. - Cassette có dán mã. - Ống tube định danh 5ml. 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao ĐƠN VỊ SỐ LƯỢNG 36. Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 37. Que cấy Cái 2,000 38. Lam kính Cái 2,000 39. Lá kính Cái 2,000 40. Bông Kg 0,001 41. Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 42. Nước muối sinh lý ml 5,000 43. KOH 20 % ml 5,000 44. Mực tàu ml 0,500 45. Cồn 96 độ ml 5,000 46. Sabouraud Đĩa 1,000 47. Đầu côn 200µl cái 1,000 48. Đầu côn 1000µl cái 1,000 49. Đèn cồn cái 0,001 50. Nước muối 0.45% ml 0,003 51. Khay đựng bệnh phẩm Cái 1,000 52. Card định danh nấm Cái 1,000 53. Card kháng sinh đồ nấm Cái 1,00 54. Axít ngâm lam ml 10,000 55. Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 56. Mũ Cái 0,020 57. Khẩu trang Cái 0,020 58. Găng tay Đôi 3,000 59. Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 60. Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 61. Bút viết kính Cái 0,020 62. Bút bi Cái 0,010 63. Bật lửa Cái 0,010 64. Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 65. Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 66. Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 67. Khăn lau tay Cái 0,010 68. Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Máu, dịch, mủ, đờm, phân, nước tiểu, da, tóc, móng. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh( Tham khảo phụ lục 3). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nuôi cấy nấm từ bệnh phẩm Nuôi cấy nấm trên môi trường Sabouraud ủ ấm ở nhệt độ 30°C. Theo dõi nuôi cấy: + Nếu trên đĩa sabouraud có khuẩn lạc nấm mọc, tiến hành làm tiêu bản soi trực tiếp bằng NaCl sinh lý để xác định nấm men hay nấm sợi. + Nếu trên đĩa thạch mọc nấm men lấy một vài khuẩn lạc nấm ria riêng rẽ, để được chủng nấm thuần chạy Vitek định danh và làm kháng sinh đồ nấm. 2.2. Cách tiến hành chạy Vitek - Chuẩn bị Worksheet cho cassette (Điền các thông tin cần biết về người bệnh như tên, lab ID…) - Chuẩn bị card định danh và card kháng sinh đồ. - Chuẩn bị ống làm định danh với độ đục 1,8 - 2,2 McF. - Chuẩn bị ống làm kháng sinh đồ: lấy 3ml saline vào ống nghiệm mới và đặt vào cassette. Dùng pipette hút 280 µl từ ống nghiệm làm định danh sang ống nghiệm làm kháng sinh đồ. - Cho cassette vào buồng hút và nhấn Start Fill - Khi đèn báo nháy, mở cửa buồng hút lấy cassette ra và mở của buồng vận hành rồi cho cassette vào. Đóng cả hai cửa và đợi. - Nhập thông tin cassette. Nhấn Save cassette data để xác nhận. - Nhập thống tin người bệnh. Nhấn save để xác nhận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Nếu chủng nấm thuần máy Vitek sẽ cho ra kết quả một loại nấm và kết quả kháng sinh đồ MIC cho 4 loại thuốc kháng nấm: Flucytosine, Fluconazole, Voriconazole, Amphotericin B. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Khi sử dụng card hết hạn máy sẽ báo lỗi, do đó phải kiểm tra hạn dùng của card trước khi tiến hành thí nghiệm. Chủng nấm không thuần thì kết quả định danh cho nhiều đáp án, khi đó ta phải ria lại riêng rẽ để được chủng nấm thuần. 220. Vi nấm khẳng định (tham chiếu) I. MỤC ĐÍCH, NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định vi nấm gây bệnh 2. Nguyên lý Nuôi cấy, định danh vi nấm dựa trên các tính chất về hình thể, cấu tạo, bắt màu và một số tính chất sinh vật, hóa học của nấm. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi. - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy ly tâm. - Tủ ấm. - Máy tính cài phần mềm đọc API( nếu có). 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao ĐƠN VỊ SỐ LƯỢNG 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Lá kính Cái 2,000 5 Lactophenol Coton Blue ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 KOH 20 % ml 5,000 8 Mực tàu ml 0,500 9 Sabouraud Đĩa 1,000 10 Candiselect Đĩa 0,500 11 Giá đường API 20C AUX Test 1,000 12 RAT Ống 1,000 13 Bông Kg 0,001 14 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 15 Đèn cồn Cái 0,0001 16 Panh Cái 0,0001 17 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 18 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 19 Mũ Cái 0,020 20 Khẩu trang Cái 0,020 21 Găng tay Đôi 3,000 22 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 23 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 24 Axit ngâm lam ml 10,000 25 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 26 Bút viết kính Cái 0,00 27 Bút bi Cái 0,010 28 Bật lửa Cái 0,010 29 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 30 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 31 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 32 Khăn lau tay Cái 0,030 33 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 3. Bệnh phẩm Máu, dịch, mủ, đờm, phân, nước tiểu, da, tóc, móng. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh( Tham khảo phụ lục 5). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Nuôi cấy nấm trên môi trường Sabouraud ủ ấm ở nhiệt độ 30°C. - Bệnh phẩm là da, tóc, móng: Cắt nhỏ bệnh phẩm cấy 6-8 điểm trên đĩa Sabouraud. - Bệnh phẩm là các chất dịch: Hút 3-5 giọt dịch cấy dàn trên đĩa Sabouraud. - Bệnh phẩm là nước tiểu: Sử dụng kỹ thuật cấy định lượng. 2.2. Soi tươi tìm nấm: Đánh giá sơ bộ. 2.3. Đọc kết quả hàng ngày. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Quan sát hình thể cấu tạo, tính chất, màu sắc khuẩn lạc. + Khuẩn lạc nấm men Khuẩn lạc Candida có dạng trơn, nhẵn màu kem thường mọc nhanh sau 24giờ. Khuẩn lạc Cryptococcus trơn nhẵn màu be( khô hơn so với nấm Candida) mọc chậm thường sau 48giờ. + Khuẩn lạc nấm mốc: Aspergillus màu sắc khuẩn lạc khác nhau. P. marneffei : sinh sắc tố màu đỏ nâu đến đỏ rượu vang khuếch tán vào môi trường khi nuôi cấy ở nhiệt độ phòng. - Quan sát kính hiển vi sau cấy: Tế bào nấm men hình tròn hoặc bầu dục ( đối với nấm Candida), nẩy chồi hoặc không. Cryptococcus thường hình tròn, kích thước lớn. - Định danh loài nấm men: + Định danh sơ bộ 4 loài nấm men tiến hành nuôi cấy vào môi trường Candida select. + Định danh nấm men bằng bộ API 20C AUX. Trả kết quả loài nấm theo kết quả định danh. - Định danh nấm mốc: Làm tiêu bản bằng Lactophenol Coton Blue. Dựa vào hình thái, màu sắc khuẩn lạc, dựa vào đặc điểm vi thể của từng loài Aspergillus để kết luận loài. P. marneffei : Trên môi trường Sabouraud khuẩn lạc mọc nhanh, kiểu da lộn cho đến có dạng phủ đầy lông tơ, sinh sắc tố màu đỏ nâu đến đỏ rượu vang khuếch tán vào môi trường. - Âm tính: Không thấy khuẩn lạc mọc sau 4 ngày trả kết quả sơ bộ: Âm tính. - Các đĩa cấy được bỏ sau 7 ngày nuôi cấy. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Để định danh nấm men bằng bộ API 20C AUX cho kết quả chính xác khi lấy khuẩn lạc nấm phải thuần (khuẩn lạc riêng rẽ) tránh bị lẫn . 221. Vi nấm kháng thuốc định lượng (MIC) (Cho 1 loại kháng sinh ) I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Xác định nồng độ ức chế tối thiếu MIC của thuốc kháng nấm 2. Nguyên lý Xác định nồng độ ức chế tối thiếu MIC của thuốc kháng nấm (cho các loại nấm men) bằng máy làm kháng sinh đồ tự động Vitek2 II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Máy ly tâm - Tủ ấm thường - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy định danh VITEK 2 - COMPACT và hệ thống máy tính, máy in, lưu điện - Máy đo độ đục. - Dispencer (Dụng cụ bơm nước muối 0,45%) - Pipet loại 200 µl và 1000µl - Cassette có dán mã. - Ống tube định danh 5ml 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 1,000 4 Bông Kg 0,001 5 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm Fucsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 9 Cồn 96 độ ml 5,000 10 Lugol ml 5,000 11 Sabouraud Đĩa 1,000 12 Đầu côn 200µl cái 1,000 13 Đầu côn 1000µl cái 1,000 14 Đèn cồn cái 0,001 15 Nước muối 0.45% ml 0,003 16 Khay đựng bệnh phẩm Cái 1,000 17 Card kháng sinh đồ cho nấm Cái 1,000 18 Axít ngâm lam ml 10,000 19 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 20 Mũ Cái 0,020 21 Khẩu trang Cái 0,020 22 Găng tay Đôi 3,000 23 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 24 Quần áo bảo hộ Bộ 0,001 25 Bút viết kính Cái 0,020 26 Bút bi Cái 0,010 27 Bật lửa Cái 0,010 28 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Quyển 0,001 29 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 30 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 31 Khăn lau tay Cái 0,010 32 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 33 QC (nếu thực hiện) * 0,1 34 EQAS (nếu thực hiện) * 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm/chủng nấm Chủng nấm đã được phân lập 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Ký sinh trùng( Xem Phụ lục 4). 2. Tiến hành kỹ thuật - Chuẩn bị chủng nấm đã được phân lập, nuôi cấy đúng thời gian - Chuẩn bị Worksheet cho cassette - Chuẩn bị card: lấy card ra khỏi tủ lạnh và để ở nhiệt độ phòng khoảng 15 phút. - Chuẩn bị ống như làm định danh với độ đục 2 McF. - Chuẩn bị ống làm kháng sinh đồ: lấy 3ml saline vào ống nghiệm mới và đặt vào cassette. Dùng pipette hút 280 µl từ ống nghiệm làm định danh sang ống nghiệm làm kháng sinh đồ. Cho cassette vào buồng hút và nhấn Start Fill - Mở cửa buồng hút lấy cassette ra và mở của buồng vận hành rồi cho cassette vào. Đóng cả hai cửa và đợi. - Nhập thông tin cassette. Save cassette data để xác nhận. - Nhập thông tin người bệnh. Nhấn save để xác nhận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Nếu chủng nấm thuần máy Vitek sẽ cho ra kết quả kháng sinh đồ MIC cho 4 loại thuốc kháng nấm:Flucytosine, Fluconazole, Voriconazole, Amphotericin. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Khi sử dụng card hết hạn máy sẽ báo lỗi , do đó phải kiểm tra hạn dùng của card trước khi tiến hành thí nghiệm - Chủng nấm không thuần hoặc định danh không đúng chủng nấm thì kết quả sẽ không chính xác, khi đó ta phải ria lại riêng rẽ để được chủng nấm thuần 222. Vi nấm PCR I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đinh danh vi nấm 2. Nguyên lý Đinh danh vi nấm sử dụng cặp mồi đặc hiệu để xác định sự có mặt của gen đặc trưng cho vi nấm bằng kỹ thuật PCR II. CHUẨN BỊ 1.Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy điện di - Máy đọc điện di - Máy ly tâm 16000 vòng/phút - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Pipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết ADN từ nấm Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 ml 0,0001 14 Primer 2 ml 0,0001 15 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 16 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 17 Đầu côn 10 ul có lọc Cái 1,000 18 Đầu côn 30 ul Cái 1,200 19 Đầu côn 200 ul có lọc Cái 2,200 20 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 21 Ethanol BDH ml 0,500 22 Water-DEPC Treated ml 2,000 23 Giấy thấm Cuộn 0,100 24 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 25 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 26 Bút viết kính Cái 0,020 27 Bút bi Cái 0,010 28 Mũ Cái 0,020 29 Khẩu trang Cái 0,020 30 Găng tay Đôi 0,100 31 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 32 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 33 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch khử trùng ml 10,000 36 Khăn lau tay cái 0,010 3. Bệnh phẩm Chủng nấm đã được nuôi cấy thuần 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh( Xem Phụ lục 5). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết ADN tổng số 2.2. Thực hiện PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Đánh giá và kết luận IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy và có kích thước tương ứng với thang ADN chuẩn. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng của primers và master mix, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. 223. Vi nấm giải trình tự gene I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Định danh vi nấm 2. Nguyên lý Định danh vi nấm bằng kỹ thuật xác định trình tự nucleotide của gen đặc trưng II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: Cán bộ có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh - Ký sinh trùng. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Tủ an toàn Sinh học cấp 2 - Máy PCR - Máy đọc điện di - Máy giải trình tự gen - Máy ly tâm 16000 vòng/phút - Máy ủ nhiệt - Máy vortex - Micropipette 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Bông kg 0,001 2 Cồn ml 1,000 3 Bơm kim tiêm Cái 1,000 4 Panh Cái 0,0001 5 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 6 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Test 0,001 7 Tube đựng bệnh phẩm Cái 2,000 8 Găng không có bột (DNase-RNase free) Cái 0,500 9 Sinh phẩm chẩn đoán Test 1,000 10 Khấu hao sinh phẩm cho kiểm tra lại Test 1,350 11 Kit tách chiết ADN Test 2,350 12 DNA marker Bộ 1,000 13 Primer 1 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 14 Primer 2 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 15 Primer 3 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 16 Primer 4 (primer đặc hiệu) ml 0,0001 17 Ống Eppendorf 1,5 ml Tube 3,000 18 Ống Eppendorf 0,2 ml Tube 1,000 19 Đầu côn 10 ul có lọc Cái 1,000 20 Đầu côn 30 ul Cái 1,200 21 Đầu côn 200 ul có lọc Cái 2,200 22 Đầu côn 1 ml có lọc Cái 3,200 23 Ethanol BDH ml 0,500 24 Water-DEPC Treated ml 2,000 25 Giấy thấm Cuộn 0,100 26 Giấy xét nghiệm Tờ 2,000 27 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 28 Bút viết kính Cái 0,020 29 Bút bi Cái 0,010 30 Mũ Cái 0,020 31 Khẩu trang Cái 0,020 32 Găng tay Đôi 0,100 33 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,020 34 Quần áo bảo hộ Bộ 0,005 35 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 36 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 37 Dung dịch khử trùng ml 10,000 38 Khăn lau tay cái 0,010 3. Bệnh phẩm Chủng nấm đã được nuôi cấy thuần. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem Phụ lục 5). 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Tách chiết DNA tổng số 2.2. Thực hiện PCR 2.3. Điện di kiểm tra sản phẩm 2.4. Giải trình tự gen 2.5. Kiểm tra và so sánh trình tự gen của nấm trên ngân hàng dữ liệu gen quốc tế IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Sản phẩm PCR phải có một băng đặc hiệu duy nhất, rõ nét và không bị đứt gẫy. Trình tự ADN của gen đích không bị nhiễu và phải có độ tương đồng ≥ 90 % mới có thể kết luận được loại nấm. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ - Trong trường hợp không có sản phẩm PCR, cần phải kiểm tra lại quá trình tách chiết DNA tổng số, chất lượng của primers và master mix, và thực hiện lại toàn bộ xét nghiệm. - Nếu trình tự DNA bị nhiễu cần phải kiểm tra lại độ đặc hiệu của sản phẩm PCR hoặc quá trình chạy PCR sequencing bị nhiễm chéo. 224. Vi sinh vật cấy kiểm tra không khí I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích - Đánh giá sự hiện diện của các vi sinh vật trong không khí về số lượng và chất lượng. - Phát hiện nguồn nhiễm vi sinh vật gây nhiễm trùng bệnh viện có trong không khí. 2. Nguyên lý Vi sinh vật được đánh giá về số lượng và chất lượng bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. Vi sinh vật được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học và có thể kết hợp với tính chất kháng nguyên. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Máy tính cài phần mềm đọc API (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lam kính Cái 2,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Dầu soi kính ml 1,000 4 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 5 Nước muối sinh lý ml 5,000 6 Thuốc nhuộm đỏ Fucsin ml 5,000 7 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 8 Cồn tẩy 96 độ ml 10,000 9 Lugol ml 5,000 10 Thuốc nhuộm Xanh Methylen ml 5,000 11 Môi trường thạch máu thường Đĩa 5,000 12 Môi trường Sabouraud Đĩa 5,000 13 Giá đường API Test 1,000 14 Bông Kg 0,001 15 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 16 Đèn cồn Cái 0,0001 17 Panh Cái 0,0001 18 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 19 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 20 Mũ Cái 0,02 21 Khẩu trang Cái 0,02 22 Găng tay Đôi 3,000 23 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,02 24 Quần áo Bộ 0,001 25 Axits ngâm lam ml 10,000 26 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 27 Bút viết kính Cái 0,02 28 Bút bi Cái 0,01 29 Bật lửa Cái 0,01 30 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 31 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 32 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 33 Khăn lau tay Cái 0,03 34 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 35 QC 0,1 36 EQAS 0,005 Môi trường nuôi cấy và hóa chất định danh vi khuẩn được tính trên tỉ lệ dương tính trung bình là 50 % cho các loại bệnh phẩm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm - Không khí phòng mổ trước mổ, phòng vô trùng. - Không khí phòng vô trùng. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. Phương pháp lắng bụi trực tiếp của Koch 1. Thời điểm lấy mẫu - Đối với phòng mổ mẫu không khí được lấy vào thời điểm trước khi mổ vào đầu buổi sang. - Các mẫu không khí sẽ được lấy trong điều kiện hệ thống thông gió đang hoạt động bình thường. 2. Phương pháp lấy mẫu Lấy mẫu tại 5 điểm: 1 ở giữa phòng và 4 ở góc phòng. Mỗi nơi đặt 1 đĩa thạch máu và 1 đĩa Sabauround đã được kiểm tra độ vô khuẩn. Đặt cách nền nhà 1m. Mở nắp đĩa 10 phút, sau đó đậy nắp đĩa. 3. Nuôi cấy và ủ ấm - Thạch máu: 35-37 o C, 24-48 tiếng, khí trường thông thường. - Thạch Sabauround: 22-25 o C, 7-10 ngày, khí trường thông thường 4. Đọc kết quả Đếm số lượng khuẩn lạc mọc trên đĩa thạch. Đo đường kính của đĩa petri. Đếm số lượng khuẩn lạc trên mỗi đĩa thạch. Tổng số VK/1m3 không khí được tính theo công thức của Omelanski V: X: Tổng số vi khuẩn/m3 không khí A: Số lượng vi khuẩn S: Diện tích đĩa petri k: Hệ số tính theo thời gian đặt hộp thạch (k = 2 nếu đặt 10 phút) IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Hiện nay chưa có một tiêu chuẩn qui định về số lượng VSV không khí của phòng mổ, phòng bệnh, phòng pha chế, cơ sở sản xuất. Tuy nhiên có thể khẳng định được rằng về nguyên tắc các phòng mổ trước mổ hoặc các phòng đòi hỏi vô khuẩn cao nhất thiết không còn sự hiện diện của bất cứ loài vi sinh vật nào. Tham khảo tiêu chuẩn đánh giá không khí phòng mổ, phòng vô trùng của CDC: Đánh giá không khí sạch về số lượng: + Không khí rất sạch có dưới 500 VSV/1m 3 không khí. + Không khí sạch có từ 500 - 1.000 VSV/1m 3 không khí. + Không khí tương đối sạch có từ 1.000 - 2.000 VSV/1m 3 không khí. + Không khí bẩn có trên 2.000 VSV/1m 3 không khí. + Đánh giá không khí sạch về chất lượng: + Không có tụ cầu, liên cầu, nấm gây bệnh. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Mẫu không khí lấy, vận chuyển và bảo quản không đúng qui định có thể đưa đến kết quả âm tính hoặc dương tính giả. Nếu kết quả cho thấy số lượng hoặc chất lượng vi sinh vật có trong không khí vượt quá tiêu chuẩn cho phép thì cần áp dụng các biện pháp can thiệp như làm sạch và khử trùng nền, tường, trần nhà, máy móc, trang thiết bị trong phòng... 225. Vi sinh vật cấy kiểm tra bàn tay I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đánh giá sự hiện diện của các vi sinh vật trên bàn tay phẫu thuật viên sau khi rửa tay ngoại khoa. 2. Nguyên lý Vi sinh vật được phát hiện bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. Vi sinh vật được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học và có thể kết hợp với tính chất kháng nguyên. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Máy tính cài phần mềm đọc API (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lam kính Cái 2,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Dầu soi kính ml 1,000 4 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 5 Nước muối sinh lý ml 5,000 6 Thuốc nhuộm đỏ Fucsin ml 5,000 7 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 8 Cồn tẩy 96 độ ml 10,000 9 Lugol ml 5,000 10 Thuốc nhuộm Xanh Methylen ml 5,000 11 Canh thang hiếu khí 5 ml ống 1,000 12 Canh thang yếm khí 5 ml ống 1,000 13 Môi trường thạch máu thường Đĩa 1,000 14 Môi trường Uri Select 4 Đĩa 1,000 15 Panel định danh (ống Broth AST, ID, dd Indicator) Test 1,000 16 Panel chứng Bộ 0,0002 17 Bông Kg 0,001 18 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 19 Đèn cồn Cái 0,0001 20 Panh Cái 0,0001 21 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 22 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 23 Mũ Cái 0,02 24 Khẩu trang Cái 0,02 25 Găng tay Đôi 3,000 26 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,02 27 Quần áo Bộ 0,001 28 Axits ngâm lam ml 10,000 29 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 30 Bút viết kính Cái 0,02 31 Bút bi Cái 0,01 32 Bật lửa Cái 0,01 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 36 Khăn lau tay Cái 0,03 37 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 38 QC 0,1 39 EQAS 0,005 Môi trường nuôi cấy và hóa chất định danh vi khuẩn được tính trên tỉ lệ dương tính trung bình là 50 % cho các loại bệnh phẩm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Mẫu tay phẫu thuật viên sau rửa tay ngoại khoa, trước mổ. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Dùng 2 tăm bông vô khuẩn đã được làm ướt bằng nước muối sinh lý 0,9% quệt mạnh vào các vị trí đầu ngón trỏ, kẽ ngón trỏ và ngón giữa, lòng bàn tay. Cho 1 tăm bông vào ống canh thang thường và 1 tăm bông vào ống canh thang yếm khí, hơ qua ngọn lửa đèn cồn. Đậy nút ống. 2. Tiến hành kỹ thuật - Nuôi cấy và ủ ấm ống canh thang ở 35- 37 o C, 16-18 tiếng, khí trường thường. - Đánh giá độ đục của canh thang. - Nếu canh thang đục thì nhuộm Gram để nhận định hình thể từng loại vi khuẩn. - Định danh từng loại vi khuẩn dựa vào các tính chất sinh hóa vật học. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Có vi sinh vật trên bàn tay phẫu thuật viên. Phân lập và định danh được vi khuẩn gây bệnh. Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ chi và/hoặc loài. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi sinh vật. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Lưu ý lấy mẫu cần tiến hành càng nhanh càng tốt để hạn chế tối đa sự ô nhiễm từ môi trường không khí. Mẫu bàn tay lấy, vận chuyển và bảo quản không đúng qui định có thể đưa đến kết quả âm tính hoặc dương tính giả. Nếu kết quả xét nghiệm dương tính thì xem xét chất lượng nước rửa tay, quy trình rửa tay, khăn lau tay... để đưa ra những khuyến cáo thích hợp. 226. Vi sinh vật cấy kiểm tra dụng cụ đã tiệt trùng I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện các vi sinh vật trên dụng cụ y tế đã tiệt trùng còn thời hạn sử dụng để đánh giá quá trình tiệt trùng. 2. Nguyên lý Vi sinh vật được phát hiện bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. Vi sinh vật được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học và có thể kết hợp với tính chất kháng nguyên. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Máy tính cài phần mềm đọc API (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lam kính Cái 2,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Dầu soi kính ml 1,000 4 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 5 Nước muối sinh lý ml 5,000 6 Thuốc nhuộm đỏ Fucsin ml 5,000 7 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 8 Cồn tẩy 96 độ ml 10,000 9 Lugol ml 5,000 10 Thuốc nhuộm Xanh Methylen ml 5,000 11 Canh thang hiếu khí 5 ml ống 1,000 12 Canh thang yếm khí 5 ml ống 1,000 13 Môi trường thạch máu thường Đĩa 1,000 14 Môi trường Uri Select 4 Đĩa 1,000 15 Panel định danh (ống Broth AST, ID, dd Indicator) Test 1,000 16 Panel chứng Bộ 0,0002 17 Bông Kg 0,001 18 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 19 Đèn cồn Cái 0,0001 20 Panh Cái 0,0001 21 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 22 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 23 Mũ Cái 0,02 24 Khẩu trang Cái 0,02 25 Găng tay Đôi 3,000 26 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,02 27 Quần áo Bộ 0,001 28 Axits ngâm lam ml 10,000 29 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 30 Bút viết kính Cái 0,02 31 Bút bi Cái 0,01 32 Bật lửa Cái 0,01 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch nước rửa tay ml 8 36 Khăn lau tay Cái 0,03 37 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 38 QC 0,1 39 EQAS 0,005 Môi trường nuôi cấy và hóa chất định danh vi khuẩn được tính trên tỉ lệ dương tính trung bình là 50 % cho các loại bệnh phẩm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Mẫu dụng cụ y tế đã tiệt trùng còn thời hạn sử dụng. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Dùng 2 que tăm bông vô khuẩn đã được làm ướt bằng nước muối sinh lý 0,9% quệt mạnh như nhau vào mỗi dụng cụ cần kiểm tra và trong thời gian 10 giây. Cho 1 tăm bông vào ống canh thang thường và 1 tăm bông vào ống canh thang yếm khí, hơ qua ngọn lửa đèn cồn. Đậy nút ống. 2. Tiến hành kỹ thuật - Nuôi cấy và ủ ấm ống canh thang ở 35- 37 0 C, 16-18 tiếng, khí trường thường. - Đánh giá độ đục của canh thang. - Nếu canh thang đục thì nhuộm Gram để nhận định hình thể từng loại vi khuẩn. - Định danh từng loại vi khuẩn dựa vào các tính chất sinh vật hóa học. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Có vi sinh vật trên dụng cụ y tế. Phân lập và định danh được vi khuẩn gây bệnh. Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ chi và/hoặc loài. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi sinh vật. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Lưu ý lấy mẫu cần tiến hành càng nhanh càng tốt để hạn chế tối đa sự ô nhiễm từ môi trường không khí. Mẫu dụng cụ y tế lấy, vận chuyển và bảo quản không đúng qui định có thể đưa đến kết quả âm tính hoặc dương tính giả. Nếu kết quả xét nghiệm dương tính thì xem xét các bước khử trùng, tiệt trùng và bảo quản dụng cụ y tế đã tiệt trùng còn thời hạn sử dụng để đưa ra những khuyến cáo thích hợp. 227. Vi sinh vật cấy kiểm tra bề mặt I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đánh giá sự hiện diện của các vi sinh vật trên các bề mặt chăm sóc y tế. 2. Nguyên lý Vi sinh vật được phát hiện bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. Vi sinh vật được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học và có thể kết hợp với tính chất kháng nguyên. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Máy tính cài phần mềm đọc API (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lam kính Cái 2,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Dầu soi kính ml 1,000 4 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 5 Nước muối sinh lý ml 5,000 6 Thuốc nhuộm đỏ Fucsin ml 5,000 7 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 8 Cồn tẩy 96 độ ml 10,000 9 Lugol ml 5,000 10 Thuốc nhuộm Xanh Methylen ml 5,000 11 Canh thang hiếu khí 5 ml ống 1,000 12 Canh thang yếm khí 5 ml ống 1,000 13 Môi trường thạch máu thường Đĩa 1,000 14 Môi trường Uri Select 4 Đĩa 1,000 15 Panel định danh (ống Broth AST, ID, dd Indicator) Test 1,000 16 Panel chứng Bộ 0,0002 17 Bông Kg 0,001 18 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 19 Đèn cồn Cái 0,0001 20 Panh Cái 0,0001 21 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 22 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 23 Mũ Cái 0,02 24 Khẩu trang Cái 0,02 25 Găng tay Đôi 3,000 26 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,02 27 Quần áo Bộ 0,001 28 Axits ngâm lam ml 10,000 29 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 30 Bút viết kính Cái 0,02 31 Bút bi Cái 0,01 32 Bật lửa Cái 0,01 33 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 34 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 35 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 36 Khăn lau tay Cái 0,03 37 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 38 QC 0,1 39 EQAS 0,005 Môi trường nuôi cấy và hóa chất định danh vi khuẩn được tính trên tỉ lệ dương tính trung bình là 50 % cho các loại bệnh phẩm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Mẫu các bề mặt chăm sóc y tế. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Dùng 2 que tăm bông vô khuẩn đã được làm ướt bằng nước muối sinh lý 0,9% quệt mạnh như nhau vào mỗi bề mặt cần kiểm tra và trong thời gian 10 giây. Cho 1 tăm bông vào ống canh thang thường và 1 tăm bông vào ống canh thang yếm khí, hơ qua ngọn lửa đèn cồn. Đậy nút ống. 2. Tiến hành kỹ thuật - Nuôi cấy và ủ ấm ống canh thang ở 35- 37 0 C, 16-18 tiếng, khí trường thường. - Đánh giá độ đục của canh thang. - Nếu canh thang đục thì nhuộm Gram để nhận định hình thể từng loại vi khuẩn. - Định danh từng loại vi khuẩn dựa vào các tính chất sinh vật hóa học. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Có vi sinh vật trên bề mặt. Phân lập và định danh được vi khuẩn gây bệnh. Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ chi và/hoặc loài. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi sinh vật. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Lưu ý lấy mẫu cần tiến hành càng nhanh càng tốt để hạn chế tối đa sự ô nhiễm từ môi trường không khí. Mẫu bề mặt lấy, vận chuyển và bảo quản không đúng qui định có thể đưa đến kết quả âm tính hoặc dương tính giả. Nếu kết quả xét nghiệm dương tính thì xem xét quy trình khử trùng bề mặt, chất lượng nước sát trùng... để đưa ra những khuyến cáo thích hợp. 228. Vi sinh vật cấy kiểm tra nước sinh hoạt I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích - Đánh giá số lượng coliform. - Phát hiện vi sinh vật gây hoặc có khả năng gây nhiễm trùng bệnh viện. 2. Nguyên lý Vi sinh vật được phát hiện bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. Vi sinh vật được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học và có thể kết hợp với tính chất kháng nguyên. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Máy tính cài phần mềm đọc API (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ Fucsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 96 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Thuốc nhuộm Xanh Methylen ml 5,000 12 Canh thang Lactose đặc 10 ml ống 5,000 13 Canh thang Lactose loãng 5 ml ống 2,000 14 Môi trường thạch máu thường Đĩa 1,000 15 Môi trường Uri select 4 Đĩa 1,000 16 Panel định danh (ống Broth AST, ID, dd Indicator) Test 1,000 17 Panel chứng Bộ 0,0002 18 Bơm kim tiêm Cái 1,000 19 Bông Kg 0,001 20 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 21 Đèn cồn Cái 0,0001 22 Panh Cái 0,0001 23 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 24 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 25 Mũ Cái 0,02 26 Khẩu trang Cái 0,02 27 Găng tay Đôi 3,000 28 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,02 29 Quần áo Bộ 0,001 30 Axits ngâm lam ml 10,000 31 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 32 Bút viết kính Cái 0,02 33 Bút bi Cái 0,01 34 Bật lửa Cái 0,01 35 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 36 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 37 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 38 Khăn lau tay Cái 0,03 39 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 40 QC 0,1 41 EQAS 0,005 Môi trường nuôi cấy và hóa chất định danh vi khuẩn được tính trên tỉ lệ dương tính trung bình là 50 % cho các loại bệnh phẩm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm - Nước vô trùng rửa tay phẫu thuật, thủ thuật - Nước sinh hoạt tại cơ sở y tế. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Chọn địa điểm, số lượng và thời gian lấy mẫu có thể đánh giá chất lượng vi khuẩn toàn bộ hệ thống cung cấp nước từ đầu nguồn, giữa nguồn và cuối nguồn. - Mở nước chảy hết cỡ 2-3 phút. Đóng vòi và khử khuẩn kỹ vòi bằng nhiệt độ bông cồn. Mở lại cho chảy mạnh 2-3 phút rồi điều chỉnh chảy vừa đủ để lấy mẫu, tránh không gây bắn ra ngoài. Dùng chai thuỷ tinh, nút mài vô khuẩn lấy 100 ml cho mục đích kiểm tra chất lượng về vi khuẩn học, 1000ml cho phân tích vi khuẩn gây bệnh. Lấy xong đốt miệng lọ để sát khuẩn và đậy kín ống nghiệm. 2. Tiến hành kỹ thuật 2.1. Định lượng coliform bằng kỹ thuật đếm số có xác xuất lớn nhất (MPN: Most probable number) - Phương pháp cấy 7 ống: + 05 ống canh thang lactose đặc, mỗi ống cấy 10ml nước mẫu ở đậm độ nguyên chất. + 01 ống canh thang lactose loãng, cấy 1 ml nước nguyên chất. + 01 ống canh thang lactose loãng cấy 1ml nước ở đậm độ 10 -1 hoặc 0,1 ml nước mẫu. + Hàng thứ 4, 5,... tiếp tục cấy đến đậm độ cần thiết. - Nuôi cấy và ủ ấm: Ủ ấm 35-37 0 C trong vòng 48 giờ ± 3, khí trường thường. - Đọc kết quả: Những ống lên men lactose sinh acid, chuyển màu môi trường xanh sang vàng và sinh hơi trong ống sinh hơi được coi là dương tính (+). Ghi tất cả những ống (+) theo các đậm độ cấy: + 05 ống canh thang lactose đặc, cấy 10ml (+) ghi 5 + 01 ống canh thang lactose loãng (+) ghi 1 + 01 ống canh thang lactose loãng (+) ghi 1 Xác định dãy số phương pháp 7 ống là: 5 1 1 2.2. Phát hiện vi sinh vật gây bệnh: - Nuôi cấy và ủ ấm canh thang ở 35-37 0 C trong vòng 48 giờ ± 3, khí trường thường. - Đánh giá độ đục của canh thang. - Nếu canh thang đục thì nhuộm Gram để nhận định hình thể từng loại vi khuẩn. - Định danh từng loại vi khuẩn dựa vào các tính chất sinh vật hóa học. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ 1. Định lượng Coliform Chọn các ống lên men lactose và sinh hơi trong canh thang để xác định được các dãy số. Tra bảng MPN cho phương pháp cấy 7 ống để tính số lượng vi khuẩn/100 ml nước. 2. Phát hiện vi sinh vật gây bệnh - Dương tính: Có vi sinh vật gây bệnh trong nước sinh hoạt. Phân lập và định danh được vi khuẩn gây bệnh. Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ chi và/hoặc loài. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi sinh vật. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Coliform là trực khuẩn Gram âm, hiếu khí, kỵ khí tuỳ tiện, không nha bào, có khả năng lên men lactose sinh acid, sinh hơi ở 35- 37 o C trong vòng 48 giờ. Chúng được tìm thấy trong phân người, động vật và cả trong môi trường như đất, nước, rau quả… Coliform được coi là chỉ điểm vệ sinh quan trọng. Nồng độ coliform trong nước chứng minh rằng biện pháp khử khuẩn chưa đạt hiệu quả. Khi xét nghiệm mẫu nước có vi khuẩn vượt quá tiêu chuẩn qui định cần áp dụng một số biện pháp can thiệp tạm thời cho đến khi nguồn nước được xử lý. 229. Vi sinh vật cấy kiểm tra nước thải I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Đánh giá số lượng coliform có trong nước thải sau xử lý tại cơ sở y tế. 2. Nguyên lý Vi sinh vật được phát hiện bằng phương pháp nuôi cấy kinh điển. Vi sinh vật được định danh dựa vào đặc điểm nuôi cấy, một số tính chất chuyển hóa, các đặc điểm về hình thái học và có thể kết hợp với tính chất kháng nguyên. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ an toàn sinh học cấp 2 - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Máy tính cài phần mềm đọc API (nếu có) 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Cồn 96 độ lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ Fucsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 96 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Nước muối sinh lý 5ml ống 9,000 12 Thuốc nhuộm Xanh Methylen ml 5,000 13 Canh thang Lactose đặc 10 ml ống 3,000 14 Canh thang Lactose loãng 5 ml ống 24,000 15 Môi trường thạch máu thường Đĩa 1,000 16 Môi trường Uri select 4 Đĩa 1,000 17 Panel định danh (ống Broth AST, ID, dd Indicator) Test 1,000 18 Panel chứng Bộ 0,0002 19 Bơm kim tiêm Cái 1,000 20 Bông Kg 0,001 21 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 22 Đèn cồn Cái 0,0001 23 Panh Cái 0,0001 24 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 25 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 26 Mũ Cái 0,02 27 Khẩu trang Cái 0,02 28 Găng tay Đôi 3,000 29 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,02 30 Quần áo Bộ 0,001 31 Axits ngâm lam ml 10,000 32 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 33 Bút viết kính Cái 0,02 34 Bút bi Cái 0,01 35 Bật lửa Cái 0,01 36 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 37 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 38 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 39 Khăn lau tay Cái 0,03 40 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 41 QC 0,1 42 EQAS 0,005 Môi trường nuôi cấy và hóa chất định danh vi khuẩn được tính trên tỉ lệ dương tính trung bình là 50 % cho các loại bệnh phẩm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Nước thải sau xử lý tại cơ sở y tế. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm - Chọn địa điểm, số lượng mẫu và thời gian lấy mẫu có thể đánh giá chất lượng vi khuẩn học toàn bộ nguồn nước thải bệnh viện. Thường lấy tại bể tập trung toàn bệnh viện để đánh giá ô nhiễm vi sinh từ đầu nguồn. Lấy mẫu sau từng giai đoạn xử lý và đầu ra sau xử lý. Vì lượng nước thải không đều, nên lấy mẫu vào nhiều thời điểm trong ngày rồi trộn các mẫu lại thành một mẫu gọi là mẫu trộn. - Dùng quang chai đã khử khuẩn bằng nhiệt độ bông cồn. Dìm quang chai sâu cách mặt nước 30 cm, khi nước gần đầy chai thì kéo lên để lại trống chừng khoảng 2 - 3 cm từ mặt dưới nút chai trở xuống để tránh nhiễm khuẩn từ miệng nút chai và để khi phân tích lắc trộn mẫu được dễ dàng. Dùng chai thuỷ tinh, nút mài vô khuẩn lấy 100 ml cho mục đích kiểm tra chất lượng về vi khuẩn học, 1.000ml cho phân tích vi khuẩn gây bệnh. Lấy xong đốt miệng lọ để sát khuẩn và đậy kín ống nghiệm. Khử khuẩn tại miệng chai nút chai, đóng nút nhanh và bao lại miệng chai cẩn thận. - Nếu không có quang chai, phải rửa tay xà phòng sạch sẽ, lau cồn khử khuẩn tay. Sau đó cầm gần đáy chai, dìm chai xuống nước, đặt chai nằm ngang hơi chúc đầu xuống độ sâu khoảng 15-20 cm để ngang chai tạo dòng nước tự chảy vào miệng chai, tránh lấy nước trên bề mặt. Các thao tác khác thực hiện như đã mô tả ở trên. - Trường hợp không lấy được trực tiếp, phải dùng xô, gầu múc, cần đổ bỏ 3 lần, lần thứ tư mới rót nhẹ nhàng vào chai sao cho tay không làm nhiễm bẩn mẫu nước. 2. Tiến hành kỹ thuật dịnh lượng coliform bằng kỹ thuật đếm số có xác xuất lớn nhất (MPN: Most probable number): Phương pháp cấy nhiều ống: - Chuẩn bị: Có thể xếp 5 hàng, mỗi hàng 3 ống hoặc 5 ống, hàng đầu là những ống canh thang lactose đặc và 2 hàng sau là những ống canh thang lactose loãng. - Pha loãng: hút vô khuẩn 1ml mẫu nước nguyên cho vào nước muối sinh lý 0,85% chứa 9 ml để có đậm độ pha loãng 10 -1 . Hút trộn lên xuống 20 - 25 lần để trộn đều mẫu với nước muối. Từ đậm độ này, lại hút 1ml chuyển sang ống nước muối thứ 2, có đậm độ pha loãng10 -2 . Cứ như thế pha loãng tới đậm độ cần thiết. Mỗi đậm độ thay pipet mới. + Hàng thứ nhất xếp 3 ống canh thang lactose đặc, cấy mỗi ống 10 ml nước mẫu. + Hàng thứ 2 xếp 3 ống canh thang lactose loãng, cấy mỗi ống 1 ml mẫu nước. + Hàng thứ 3 xếp 3 ống canh thang lactose loãng, cấy mỗi ống 1 ml mẫu nước đậm độ 10 -1 . + Hàng thứ 4, 5,... tiếp tục cấy đến đậm độ cần thiết. - Nuôi cấy và ủ ấm 35-37 0 C trong vòng 48 giờ ± 3, khí trường thường. - Đọc kết quả: Những ống lên men lactose sinh acid, chuyển màu môi trường xanh sang vàng và sinh hơi trong ống sinh hơi được coi là dương tính (+). Ghi tất cả những ống (+) theo các đậm độ cấy: +3 ống canh thang lactose đặc, cấy 10 ml, (+) cả 3 ghi 3 +3 ống canh thang lactose loãng, cấy 1 ml nước (+) cả 3 ghi 3 +3 ống canh thang lactose, loãng, cấy 1 ml nước 10 -1 (+) cả 3 ghi 3 +3 ống canh thang lactose loãng, cấy 1 ml nước 10 -2 , chỉ (+) 2 ghi 2 +3 ống canh thang lactose loãng, cấy 1 ml nước 10 -3 , (-) cả 3 ghi 0 Xác định dãy số phương pháp nhiều ống là: 3 3 3 2 0 IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ Định lượng Coliform: Chọn các ống lên men lactose và sinh hơi trong canh thang để xác định được các dãy số. Tra bảng MPN cho phương pháp cấy 9 ống hoặc 15 ống để tính số lượng vi khuẩn/100 ml nước. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Nếu xét nghiệm mẫu nước thải có số lượng coliform vượt quá tiêu chuẩn qui định cần áp dụng một số biện pháp can thiệp tạm thời cho đến khi nguồn nước được xử lý. 230. Vi khuẩn kháng thuốc - Phát hiện người mang I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện chủng vi khuẩn kháng thuốc cư trú ở người. 2. Nguyên lý Ở một số người bệnh hoặc nhân viên y tế có thể mang các chủng vi khuẩn kháng thuốc nhưng không gây bệnh cảnh nhiễm trùng. Tuy nhiên, đây lại có thể là nguồn gốc gây nhiễm trùng bệnh viện. Sàng lọc phát hiện người mang chủng vi khuẩn kháng thuốc có ý nghĩa trong chiến lược kiểm soát nhiễm trùng bệnh viện. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1. Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Hệ thống định danh tự động - Máy đo độ đục - Lò hấp ướt - Tủ an toàn sinh học 2 - Máy lắc - Ống độ đục chuẩn McFarland 0.5 2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Xylen lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ Fucsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 96 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Thuốc nhuộm Xanh Methylen ml 5,000 12 Môi trường thạch máu thường Đĩa 1,000 13 Môi trường thạch socola Đĩa 1,000 14 Dải giấy kháng sinh Cái 1,000 15 Thạch Muller Hinton Đĩa 1,000 16 ID card Test 1,000 17 AST card Test 1,000 18 Dung dịch 0.45% Saline ml 5,000 19 Unsensitized Cái 2,000 20 Bơm kim tiêm Cái 1,000 21 Bông Kg 0,001 22 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 23 Đèn cồn Cái 0,0001 24 Panh Cái 0,0001 25 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 26 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 27 Mũ Cái 0,02 28 Khẩu trang Cái 0,02 29 Găng tay Đôi 3,000 30 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,02 31 Quần áo Bộ 0,001 32 Axits ngâm lam ml 10,000 33 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 34 Bút viết kính Cái 0,02 35 Bút bi Cái 0,01 36 Bật lửa Cái 0,01 37 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 38 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 39 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 40 Khăn lau tay Cái 0,03 41 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 42 QC 0,1 43 EQAS 0,005 * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Bệnh phẩm lấy ở ngoài da, niêm mạc bằng tăm bông hoặc tăm bông thấm nước muối sinh lý vô trùng. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 1). 2 . Tiến hành kỹ thuật - Cấy bệnh phẩm lên môi trường phân lập và môi trường canh thang tăng sinh - Ủ ấm qua đêm - Bắt khuẩn lạc nghi ngờ - Nhuộm soi, thử nghiệm các tính chất sinh vật hóa học đơn giản và định danh bằng hệ thống tự động. - Thử nghiệm kháng sinh đồ khoanh giấy khuếch tán - Thử nghiệm kháng sinh đồ MIC. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Phân lập và định danh được vi khuẩn kháng thuốc liên quan đến nguồn gốc nhiễm trùng bệnh viện như MRSA, VRE... Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ loài và đặc tính kháng thuốc của vi khuẩn. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi khuẩn gây bệnh V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng tìm vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện dễ nuôi cấy, không áp dụng cho các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc. Kết quả âm tính không có nghĩa là không có vi khuẩn gây bệnh trong bệnh phẩm mà là không tìm thấy căn nguyên vi khuẩn gây bệnh có thể phân lập được bằng quy trình nuôi cấy này. Bệnh phẩm lấy, vận chuyển và bảo quản không đúng yêu cầu có thể đưa đến kết quả âm tính hoặc dương tính giả (Xem Phụ lục 5). 231. Vi khuẩn gây nhiễm trùng bệnh viện - Phát hiện nguồn nhiễm I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ 1. Mục đích Phát hiện nguồn gốc chủng vi khuẩn gây thường gây nhiễm trùng bệnh viện cư trú. 2. Nguyên lý Ở một số người bệnh, nhân viên y tế, vật dụng y tế hoặc các yếu tố trong môi trường bệnh viện có thể chứa đựng các chủng vi khuẩn có khả năng gây nhiễm trùng bệnh viện. Sàng lọc phát hiện nguồn mang các chủng vi khuẩn này có ý nghĩa trong chiến lược kiểm soát nhiễm trùng bệnh viện. II. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện - Người thực hiện: Cán bộ xét nghiệm đã được đào tạo và có chứng chỉ hoặc chứng nhận về chuyên ngành Vi sinh. - Người nhận định và phê duyệt kết quả: cán bộ xét nghiệm có trình độ đại học hoặc sau đại học về chuyên ngành Vi sinh. 2. Phương tiện, hóa chất Phương tiện, hóa chất như ví dụ dưới đây hoặc tương đương. 2.1 Trang thiết bị - Kính hiển vi quang học - Tủ ấm thường - Tủ ấm CO 2 - Hệ thống định danh tự động - Máy đo độ đục - Lò hấp ướt - Tủ an toàn sinh học 2 2.2 Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm) STT Chi phí hóa chất, vật tư tiêu hao Đơn vị Số lượng 1 Lọ lấy bệnh phẩm Lọ 1,000 2 Que cấy Cái 2,000 3 Lam kính Cái 2,000 4 Dầu soi kính ml 1,000 5 Xylen lau kính ml 1,000 6 Nước muối sinh lý ml 5,000 7 Thuốc nhuộm đỏ Fucsin ml 5,000 8 Thuốc nhuộm tím Gentian ml 5,000 9 Cồn tẩy 96 độ ml 10,000 10 Lugol ml 5,000 11 Thuốc nhuộm Xanh Methylen ml 5,000 12 Môi trường thạch máu thường Đĩa 1,000 13 Môi trường thạch socola Đĩa 1,000 14 ID card Test 1,000 15 AST card Test 1,000 16 Dung dịch 0.45% Saline ml 5,000 17 Unsensitized Cái 2,000 18 Bơm kim tiêm Cái 1,000 19 Bông Kg 0,001 20 Cồn 90 độ (vệ sinh dụng cụ) ml 10,000 21 Đèn cồn Cái 0,0001 22 Panh Cái 0,0001 23 Khay đựng bệnh phẩm Cái 0,0001 24 Hộp vận chuyển bệnh phẩm Cái 0,0001 25 Mũ Cái 0,02 26 Khẩu trang Cái 0,02 27 Găng tay Đôi 3,000 28 Găng tay xử lý dụng cụ Đôi 0,02 29 Quần áo Bộ 0,001 30 Axits ngâm lam ml 10,000 31 Ống nghiệm thủy tinh Ống 1,000 32 Bút viết kính Cái 0,02 33 Bút bi Cái 0,01 34 Bật lửa Cái 0,01 35 Sổ lưu kết quả xét nghiệm Tờ 0,001 36 Cồn sát trùng tay nhanh ml 1,000 37 Dung dịch nước rửa tay ml 8,000 38 Khăn lau tay Cái 0,03 39 Giấy trả kết quả xét nghiệm Tờ 2,000 40 QC 0,1 41 EQAS 0,005 Môi trường nuôi cấy được tính trên tỉ lệ dương là 50 % so với tổng số bệnh phẩm gửi xét nghiệm. Bộ Panel sử dụng để kiểm chuẩn được tính trên 5000 Test/1 năm. * Ghi chú: - Chi phí nội kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình nội kiểm (QC) là 1/10 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lượng ≥ 10 mẫu cho 1 lần tiến hành kỹ thuật). - Chi phí ngoại kiểm cho quy trình kỹ thuật được tính cụ thể theo Chương trình ngoại kiểm (EQAS) là 1/200 tổng chi phí dụng cụ, hóa chất, vật tư tiêu hao (với số lần ngoại kiểm trung bình 2 lần/1 năm). 3. Bệnh phẩm Bệnh phẩm lấy ở các vị trí, các nguồn nghi ngờ có mang vi khuẩn gây nhiễm trùng bệnh viện. 4. Phiếu xét nghiệm Điền đầy đủ thông tin theo mẫu phiếu yêu cầu. III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ ở trên. 1. Lấy bệnh phẩm Theo đúng quy định của chuyên ngành Vi sinh (Xem phụ lục 1). 2. Tiến hành kỹ thuật - Cấy bệnh phẩm lên môi trường phân lập và môi trường canh thang tăng sinh - Ủ ấm qua đêm - Bắt khuẩn lạc nghi ngờ - Nhuộm soi, thử nghiệm các tính chất sinh vật hóa học đơn giản và định danh bằng hệ thống tự động. IV. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ - Dương tính: Phân lập và định danh được vi khuẩn có khả năng gây nhiễm trùng bệnh viện. Trả kết quả tên vi khuẩn đến mức độ chi và/hoặc loài. - Âm tính: Không tìm thấy hoặc không phân lập được vi khuẩn nghi ngờ gây nhiễm trùng bệnh viện. V. NHỮNG SAI SÓT VÀ XỬ TRÍ Quy trình này chỉ áp dụng tìm vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện dễ nuôi cấy, không áp dụng cho các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc. Kết quả âm tính không có nghĩa là không có vi khuẩn gây nhiễm trùng bệnh viện trong bệnh phẩm mà là không tìm thấy căn nguyên vi khuẩn gây nhiễm trùng bệnh viện có thể phân lập được bằng quy trình nuôi cấy này. Bệnh phẩm lấy, vận chuyển và bảo quản không đúng yêu cầu có thể đưa đến kết quả âm tính hoặc dương tính giả (Xem Phụ lục 5).