TCVNISO14031:2010

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 14031:2010 (ISO 14031:1999) về Quản lý môi trường - Đánh giá kết quả thực hiện về môi trường - Hướng dẫn TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN ISO 14031 : 2010 ISO 14031 : 1999 QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN VỀ MÔI TRƯỜNG - HƯỚNG DẪN Environment management - Environmental per f ormance evaluation - Guidelines Lời nói đầu TCVN ISO 14031:2010 hoàn toàn tương đương với ISO 14031:1999; TCVN ISO 14031:2010 do Ban Kỹ thuật ti ê u chuẩn quốc gia TCVN/TC 207 Quản lý Môi trường biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Lời giới thiệu Nhiều tổ chức đang t ì m cách để hiểu, chứng minh và c ả i thiện kết quả thực hiện về môi trường. Điều này có thể đạt được nhờ việc quản lý một cách có hiệu quả những hoạt động, sản phẩm v à dịch vụ có thể ảnh hưởng đ á ng kể tới môi trường. Đánh giá kết quả thực hiện về môi trường (EPE), đối tượng của tiêu chuẩn này là một quá trình và công cụ quản lý nội bộ nhằm cung cấp cho cấp quản lý thông tin đáng tin cậy và có thể xác thực tr ê n cơ sở liên tục nh ằ m xác định xem kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức có đáp ứng được các tiêu chí được cấp quản lý đặt ra hay không. Một tổ chức có triển khai hệ thống quản lý môi trường nên đánh giá kết quả thực hiện về môi trường theo chính sách, mục tiêu, nhiệm vụ và các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường khác của tổ chức . Khi một tổ chức không có hệ thống quản lý môi trường , EPE có thể hỗ trợ tổ chức trong việc: • Nh ậ n diện các khía cạnh môi trư ờ ng của tổ chức; • Xác định những khía cạnh nào sẽ được coi là quan trọng; • Đặt ra các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường của m ì nh; và • Đánh giá kết quả thực hiện về môi trường của m ì nh theo các tiêu ch í này. Tiêu chuẩn này hỗ trợ các yêu cầu trong TCVN ISO 14001 và hướng dẫn trong TCVN IS O 14004 (xem Thư mục t à i liệu tham khảo), nhưng cũng có thể được sử dụng độc lập. EPE và đánh giá môi trường giúp cấp quản lý của một tổ chức đánh giá t ì nh trạng kết quả thực hiện về môi trường v à nhận dạng các phần cần cải thiện. EPE là một quá trình liên tục thu thập và đánh giá d ữ liệu và thông tin nhằm cung cấp đánh giá hiệu qu ả hiện thời, cũng như các xu hướng hiệu qu ả theo thời gian. Ngược lại, đánh giá môi trường là quá trình kiểm soát định kỳ đ ể xác nhận sự th í ch ứng nh ằ m vạch ra các yêu cầu. Những ví dụ về các công cụ khác mà việc quản lý môi trường có thể sử dụng để cung cấp thông tin b ổ sung cho EPE g ồ m c ả : xem xét môi trường, đ á nh giá chu trình sống (LCA). Trong khi EPE chú trọng kết quả thực hiện về môi trường của một tổ chức, LCA là một kỹ thuật để đánh gi á các kh í a cạnh môi trường và các tác động môi trường tiềm tàng kèm theo với hệ thống sản phẩm và dịch vụ. Hướng dẫn thêm về LCA được đưa ra trong ISO 14040, ISO 14041, ISO 14042 v à ISO 14043. Các thông tin liên quan rút ra từ nguồn dữ liệu này và từ các nguồn dữ liệu khác có thể trợ giúp cho việc ứng dụng EPE cũng như ứng dụng các công cụ quản lý khác. QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN VỀ MÔI TRƯỜNG - HƯỚNG DẪN Environment management - Environmental per f ormance evaluation - Guidelines 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này đưa ra hư ớ ng dẫn về thiết k ế và sử dụng đánh giá hiệu quả môi trường trong một tổ chức. Tiêu chuẩn này cũng có th ể được áp dụng cho tất c ả các tổ chức, bất kể loại h ì nh, quy m ô, địa điểm và độ phức tạp . Tiêu chu ẩ n n à y không thiết lập các mức kết quả thực hiện về m ô i trường Tiêu chu ẩ n n à y cũng không nh ằ m để sử dụng như một tiêu chuẩn kỹ thuật dùng cho mục đích chứng nh ậ n, đăng ký hoặc cho việc thiết lập các yêu cầu phù hợp với hệ thống quản lý môi trường 2. Thuật ngữ và định nghĩa Những thuật ngữ và định nghĩa sau được áp dụng trong tiêu chuẩn này 2.1. Môi trường (environment) T ấ t cả những thứ bao quanh nơi hoạt động của một tổ chức, bao gồm cả không kh í, nước , đ ấ t , các ngu ồ n tài nguyên thiên nhiên, hệ thực vật, hệ động v ậ t , con người và các mối quan hệ qua l ại c ủa ch ú ng . CHÚ THÍCH : T ấ t cả những thứ bao quanh n ó i đ ế n ở đ â y l à tr ải r ộ ng t ừ ph ạ m vi một tổ chức đến hệ thống toàn cầu. [ TCVN ISO 14001] 2.2. Kh í a cạnh môi trường (environmental aspect) Yếu tố của các hoạt động, sản phẩm hoặc dịch vụ của một tổ ch ứ c m à có thể tương tác với môi trường. CHÚ THÍCH: Kh í a cạnh môi trường đáng k ể l à m ộ t kh í a cạnh có hoặc c ó th ể c ó tác động môi trường đáng k ể [TCVN ISO 14001] 2.3. Ch ỉ báo điều kiện môi trường (environmental condition indicator) ECI Diễn đạt cụ thể cung cấp thông tin về điều kiện môi trường bản địa, vùng, quốc gia, hay toàn cầu CH Ú THÍCH: “Vùng” c ó thể chỉ một bang, một tỉnh, hay một nhóm bang trong một quốc gia, hoặc nó có th ể ch ỉ một nhóm quốc gia hay một lục địa , phụ thuộc qu y mô của đi ề u kiện môi trường mà tổ chức lựa chọn đ ể xem xét . 2.4. Tác động môi trường (environmental impact) Mọi thay đổi đối với môi trường, dù là bất lợi hay có lợi, toàn ph ầ n hay cục bộ do các hoạt động, s ả n xuất hoặc dịch vụ của một tổ chức gây ra. [TCVN ISO 14001] 2.5 . Hệ thố ng quản lý môi trường (environmental management system) EMS Một phần trong hệ thống quản lý bao gồm cơ cấu tổ ch ứ c, hoạt động lập kế hoạch, trách nhiệm, thực hành, thủ tục , quá trình v à nguồn lực để phát triển, thực hiện, đạt tới , xem xét và duy tr ì ch í nh sách môi trường [TCVN ISO 14001] 2.6. Mục tiêu môi trường (environmental objective) Mục đích tổng thể về môi trường, phù hợp với chính sách môi trường mà tổ chức tự đặt ra cho mình nh ằ m đạt tới. [TCVN ISO 14001] 2.7. Kết quả thực hiện về môi trường (environmental per f ormance) Các kết quả từ sự quản lý của t ổ chức đối với các khía cạnh Môi trường . CHÚ THÍCH 1 : Kết quả thực hiện v ề môi trường trong tiêu chu ẩ n n à y được n ó i r õ hơn so với trong hai tiêu chu ẩ n TCVN ISO 14001 v à TCVN ISO 14004 CH Ú THÍCH 2 : Trong b ố i c ả nh của h ệ thống quản lý m ô i trường các kết quả có thể đo được dựa vào chính sách môi trường, các mục tiêu v à chỉ tiêu môi trường của tổ chức đ ó. 2.8. Tiêu chí của kết quả thực hiện v ề môi trường (environmental per f ormance criterion) Mục tiêu môi trường, ch ỉ tiêu hoặc mức kết quả thực hiện về môi trường khác được cấp quản lý của tổ chức đặt ra và dùng cho mục đích đánh giá kết quả thực hiện về môi trường 2.9. Đánh giá kết quả thực hiện về môi trường (environmental per f ormance evaluation) EPE Quá trình hỗ trợ quyết định của cấp quản lý về kết quả thực hiện về m ô i trường của một tổ chức b ằ ng cách lựa chọn các ch ỉ báo , thu thập và phân tích dữ liệu, đánh giá thông tin so với các tiêu chí kết qu ả thực hiện về môi trường, báo cáo và trao đổi thông tin , cũng như đ ị nh kỳ xem xét v à cải thiện tiến quá trình . 2.10. Ch ỉ báo kết quả thực hiện về môi trường (environmental performance indicator) EPI Sự thể hiện thông tin cụ thể kết quả thực hiện về môi trường của một tổ chức 2.10.1 . Ch ỉ báo kết quả thực hiện về quản lý (management per f ormance indicator) MPI Ch ỉ báo kết quả thực hiện về môi trường đưa ra thông tin về các nỗ l ự c qu ả n lý có ả nh hưởng đến k ế t quả thực hiện về m ô i trường của một tổ chức . 2.10.2 . Ch ỉ báo kết quả thực hiện về điều hành (operrational per f ormance indicator) OPI Ch ỉ báo kết quả thực hiện về môi trường đưa ra thông tin kết quả t hực hiện về môi trường do sự điều hành của một tổ chức. 2.11. Ch í nh sách môi trường (environmental policy) Tuyên bố của tổ chức về ý đồ và nguyên tắc liên quan đến kết quả thực hiện về môi trường tổng thể mà nó tạo ra khuôn khổ đ ể hành động và để thiết lập các mục tiêu và ch ỉ tiêu môi trường [TCVN ISO 14001] 2.12 . Ch ỉ tiêu môi trường (environmental target) Yêu cầu cụ thể , khả thi về kết quả thực hiện đố i với một tổ chức hoặc c á c bộ phận của nó , yêu c ầ u n à y xuất phát từ các mục tiêu môi trường và cần phải đề ra, ph ả i đạt được đ ể vươn tới các mục tiêu đó. [TCVN ISO 14001] 2.13 . Bên hữu quan (interested party) Người hoặc nh ó m người có sự quan tâm đến t í nh năng hoạt động hoặc thành quả của một tổ chức hoặc một hệ thống. [TCVN ISO 14001] 2.14 . Tổ chức (organization) Bất kỳ c ô ng ty , tập đoàn, hãng, x í nghiệp, cơ quan có thẩm quyền hoặc viện, hoặc một b ộ phận hay kết hợp của chúng, dù là được t í ch hợp hay không, công ho ặ c tư mà có các chức n ă ng và qu ả n trị riêng của m ì nh CHÚ THÍCH: Với các t ổ chức c ó hơn một đơn vị hoạt động, một đơn vị hoạt động đơn lẻ c ó th ể được đ ị nh nghĩa l à một tổ chức [TCVN ISO 14001] 3. Đánh giá kết quả thực hiện về môi trường 3.1. Khái quát 3.1.1. Mô hình quá trình EPE Đánh giá kết quả thực hiện về môi trường (EPE là một quá trình quản lý nội t ạ i sử dụng các ch ỉ báo đ ể cung cấp thông tin so sánh kết quả thực hiện về môi trường quá khứ và hiện tại của một tổ chức với các tiêu ch í kết quả thực hiện v ề môi trường của nó. EPE , như được chi tiết trong tiêu chu ẩ n này , theo một mô hình quản lý “lập kế hoạch - thực hiện - kiểm tra và hành động”. Các bước của quá trình tiếp diễn này như sau: a) Lập kế hoạch 1) Lập kế hoạch EPE; 2) Lựa chọn các chỉ báo cho EPE (quá trình lựa chọn các ch ỉ báo có thể bao gồm cả việc lựa chọn từ các ch ỉ báo hiện có và xây dựng các chỉ báo mới). b) Thực hiện Sử dụng d ữ liệu và thông tin bao gồm: 1) Thu thập thông tin liên quan đến các chỉ báo đã được lựa chọn; 2) Phân tích và chuyển đ ổ i dữ liệu thành thông tin m ô t ả kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức; 3) Đánh giá thông tin m ô t ả kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức so sánh với các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức ; 4) Báo cáo và trao đổi thông tin mô t ả kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức c) Kiểm tra và hành động Xem xét và c ả i tiến EPE H ì nh 1 cung cấp sơ đồ của EPE, viện dẫn những con số và đề mục của các Điều liên quan trong tiêu chuẩn này. Phụ lục A cung cấp hướng dẫn bổ sung hỗ trợ EPE. Hình 1 - Đánh giá kết quả thực hiện về môi trường 3.1.2. Ch ỉ báo cho EPE Tiêu chuẩn này mô tả hai nhóm ch ỉ báo chung cho EPE: • Ch ỉ báo kết quả thực hiện về môi trường (EPIs); và • Ch ỉ báo điều kiện môi trường (ECIs). Có hai loại EPI: - Chỉ báo kết quả thực hiện về quản lý (MPIs) là một dạng EPI cung cấp thông tin về những nỗ lực quản lý nh ằ m tác động đến kết quả thực hiện về môi trường trong các hoạt động vận hành của tổ chức; - Ch ỉ báo kết quả hoạt động vận hành (OPIs) l à một dạng EP I cung c ấ p thông tin kết quả thực hiện v ề môi trường trong các hoạt động vận hành c ủ a tổ chức. ECIs cung cấp thông tin về điều kiện môi trường. Thông tin này có th ể giúp một tổ chức hi ể u rõ hơn tác động hiện tại hoặc tiềm tàng của các kh í a cạnh môi trường của tổ chức, và từ đó trợ giúp việc lập kế hoạch và triển khai EPE. Quyết định và hành đ ộ ng s ự quản lý của một tổ ch ứ c liên quan m ậ t thiết đến kết quả ho ạ t đ ộ ng v ậ n hành của tổ chức đó. Hình 2 minh họa mối tương quan giữa quản lý với hoạt động vận hành của tổ chức và điều kiện môi trường, có chú thích loại ch ỉ báo cho EPE liên quan tới mỗi yếu tố này. Hình 2 - M ố i tương quan giữa quản lý và điều hành của tổ chức với điều kiện môi trường 3.1.3. S ử dụng EPE Cam kết của lãnh đạo nhằm thực hiện EPE là rất cần thiết. EPE cần phù hợp với qu y mô , địa điểm và loại h ì nh của tổ chức cũng như nhu c ầ u và ưu tiên của nó . EPE cần có hi ệ u qu ả về chi ph í và trở thành một phần của các chức năng v à hoạt động của một tổ chức . Thông tin tổng h ợ p được từ EPE c ó thể trợ giúp tổ chức trong việc: • Xác định hành động cần thi ế t để đạt được các tiêu ch í kết qu ả thực hi ệ n về môi trư ờ ng của m ì nh ; • Xác định các kh í a cạnh môi trường quan trọng ; • Xác định các cơ hội để quản lý tốt hơn các khía cạnh môi trường (như ngăn ngừa ô nhiễm) ; • Xác định các xu hướng trong kết quả thực hiện về môi trường của m ì nh; • Nâng cao hiệu suất và t í nh hiệu qu ả của tổ chức; • Xác định các cơ hội chiến lược. Báo cáo nội bộ và trao đổi thông tin mô tả kết quả thực hiện về môi trường là rất quan trọng nh ằ m giúp nh â n viên hoàn thành trách nhiệm của họ, qua đó cho phép tổ chức đạt được các tiêu ch í kết quả thực hiện về môi trường của m ì nh. Lãnh đạo cũng có thể thông báo hoặc trao đổi thông tin đó tới các bên hữu quan. EPE của một tổ chức cần được xem xét định kỳ nh ằ m xác định các cơ hội c ả i tiến. 3.2. Lập kế hoạch EPE 3.2.1. Hướng dẫn chung Một tổ chức cần lập kế hoạch EPE (bao gồm cả việc lựa chọn chỉ báo cho EPE) dựa trên: • Các khía cạnh môi trường quan trọng mà tổ chức có thể kiểm soát và được kỳ vọng là có thể ảnh hưởng nhất định; • Các tiêu ch í kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức; • Nh ì n nhận của các bên hữu quan; CHÚ THÍCH: Đi ề u A.2 của tiêu chuẩn này cung c ấ p hướng dẫn nhận bi ế t quan đi ể m của các b ê n hữu quan trong bối cảnh của EPE Khi lập kế hoạch EPE, tổ chức cũng có thể cân nhắc: - Toàn bộ các hoạt động, sản phẩm và dịch vụ của tổ chức; - Cơ cấu của tổ chức; - Chiến lược kinh doanh tổng quát của tổ chức; - Chính sách môi trường của tổ chức; - Thông tin cần thiết để đáp ứng các yêu cầu pháp luật và các yêu c ầ u khác. - Các thỏa thuận quốc tế về môi trường liên quan; - Chi ph í v à lợi í ch môi trường; - Thông tin cần thiết để phân tích các hiệu quả về tài ch í nh liên quan đến kết quả thực hiện về môi trường; - Nhu c ầ u về thông tin ổn định liên quan đến kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức qua từng năm; - Thông tin về điều kiện môi trường sở tại, vùng, quốc gia hoặc toàn cầu; - Các nhân tố văn hóa và xã hội. Nguồn lực tài ch í nh, vật chất, và con người cần thiết để thực hiện EPE cần được xác định và cung cấp b ở i quản lý . Tùy vào năng lực và nguồn lực của tổ chức, phạm vi ban đầu của EPE có thể bị gi ớ i hạn b ở i các yếu tố của hoạt động, s ả n phẩm và d ịch vụ của tổ chức vốn được cấp quản lý đặt ở mức ưu tiên cao nhất. Theo thời gian, phạm vi ban đầu của EPE có thể được mở rộng nh ằ m giải quyết các yếu tố của hoạt động, s ả n phẩm và dịch vụ của tổ chức mà trước đó chưa được giải quyết. Việc xác định các kh í a cạnh môi trường của một tổ chức là một đầu v à o quan trọng trong việc lập kế hoạch EPE. Thông tin này được phát triển điển hình trong bối c ả nh của m ộ t hệ thống quản lý môi trường. Hướng dẫn xác định các kh í a cạnh môi trường quan trọng trong bối cảnh c ủ a hệ thống qu ả n lý môi trư ờ ng có thể được t ì m thấy trong TCVN ISO 14001 và TCVN ISO 14004 (xem Thư mục t à i liệu tham khảo). Một tổ chức có vận hành hệ thống quản lý môi trư ờ ng cần đánh giá kết qu ả thực hi ệ n về môi trư ờ ng của m ì nh so với ch í nh sách môi trường, mục tiêu, ch ỉ tiêu và các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường khác. Một tổ chức không có hệ thống quản lý môi trường cũng có thể sử dụng EPE để hỗ trợ trong việc xác định các kh í a cạnh môi trường mà họ coi là quan trọng và đặt ra các tiêu chí cho kết quả thực hiện về môi trường của họ. Nhằm xác định các khía cạnh môi trường quan trọng, tổ chức đó cần xem xét: • Quy mô và bản chất của việc sử dụng vật liệu và năng lượng ; • Sự phát thải; • Rủi ro; • Điều kiện môi trường; • Xác suất xảy ra sự cố; • Các yêu cầu luật pháp, quy định và các yêu cầu khác mà tổ chức phải tuân thủ. Đối với phần lớn các tổ chức, việc xem xét các khía cạnh môi trường sẽ tập trung vào vận hành của tổ chức, như được mô tả trong Hình A.1. Khung hỗ tr ợ thực hành số 1 V í dụ v ề các cách tiếp cận nhằm xác định các khía cạnh môi trường và mức độ quan trọng tương đối của chúng trong bối cảnh của EPE, dành cho các tổ chức không có hệ thống quản lý môi trường • Xác định các hoạt động, sản phẩm và dịch vụ của tổ chức, các khía cạnh môi trường cụ thể và mức độ quan trọng tương đối gắn với ch úng và tác động tiềm ẩ n liên quan tới các khía cạnh môi trường quan trọng. • Sử dụng th ô ng tin về điều kiện môi trường nhằm xác định các hoạt động, sản phẩm v à dịch vụ của tổ chức có thể có tác động trong những điều kiện cụ th ể . • Phân tích dữ liệu hiện có của t ổ chức về đầu v à o vật liệu và năng lượng, phế liệu, rác thải và khí thải và đánh gi á dữ liệu này trên khía cạnh rủi ro. • Xác định quan điểm của các bên hữu quan và dùng thông tin này để giúp thiết lập các khía cạnh môi trường quan trọng của tổ chức. • Xác định các hoạt động của tổ chức có thể là đối tượng của quy định về môi trư ờ ng hoặc yêu cầu khác mà tổ chức có thể thu thập dữ liệu về những hoạt động này. • C â n nhắc phần thiết kế, triển khai, chế tạo , phân phối, dịch vụ , sử dụng, tái sử d ụ ng, tái chế và thải b ỏ các s ả n phẩm của tổ chức, và tác động môi trư ờ ng liên quan . • Xác định các hoạt động của tổ chức có chi ph í và lợi í ch môi trư ờ ng quan trọng nh ấ t Kể cả khi có hệ thống quản lý môi trường hay không, tổ ch ứ c cần lập kế hoạch EPE trong mối tương quan với hoàn c ả nh của các tiêu ch í về kết quả thực hiện về m ô i trường của tổ chức, để các ch ỉ báo cho EPE l à phù hợp với việc mô t ả kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức đối chiếu với các tiêu chí này. V í dụ về nguồn mà các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường được rút ra từ: • Kết quả hoạt động hiện thời và trong quá khứ; • Yêu cầu luật pháp; • Các quy t ắ c, tiêu chuẩn và thực hành được công nhận: • Dữ liệu và thông tin về kết quả hoạt động được các tổ chức cùng ng à nh và ở các khối khác x â y dựng; • Xem xét và đánh giá của lãnh đ ạ o; • Quan điểm của các bên hữu quan; • Nghiên cứu khoa học. 3.2.2. Lựa chọn Ch ỉ báo cho EPE 3.2.2.1. Hướng dẫn chung Các tổ chức lựa chọn ch ỉ báo cho EPE như một công cụ trình b à y dữ liệu, th ô ng tin định lượng hoặc định t í nh dưới dạng d ễ hiểu và dễ sử dụng hơn. Các ch ỉ báo này giúp chuyển đổi dữ liệu liên quan thành thông tin ch í nh xác về các nỗ lực của c ấ p quản lý nhằm gây ảnh hưởng tới kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức. Một tổ chức cần lựa chọn đủ số chỉ báo liên quan và dễ hiểu nhằm đánh giá kết quả môi trường của họ. S ố ch ỉ báo được lựa chọn cần ph ả n ánh bản chất và qu y m ô của hoạt động vận hành của tổ chức. Sự lựa chọn ch ỉ báo cho EPE s ẽ quyết định dữ liệu nào cần sử dụng . Nh ằ m hỗ trợ nỗ lực này, tổ chức có thể cần sử dụng dữ liệu đã có sẵn và d o tổ ch ứ c hoặc các đơn vị khác thu thập. Thông tin được tr u yền t ả i qua các ch ỉ báo EPE có thể được thể hiện dưới dạng đo trực tiếp hoặc tương đối , hoặc thông tin được ch ỉ số hóa. Chỉ báo cho EPE có th ể được cộng dồn hoặc thêm tr ọ ng số cho phù hợp với bản chất của thông tin và ý đồ sử d ụ ng thông tin . Khi c ộ ng dồn và th ê m trọng số cần chú ý đảm b ả o tính xác thực, t í nh nhất quán, tính đối chiếu so sánh v à t í nh dễ hiểu . C ần có hi ể u biết rõ ràng về các gi ả định được đưa ra khi xử lý dữ liệu và chuy ể n hóa chúng th à nh thông tin v à ch ỉ báo cho EPE. Khung hỗ trợ thực hành s ố 2 V í dụ về đặc tính của dữ liệu về ch ỉ báo cho EPE • Đo hoặc t í nh to à n trực tiếp: dữ liệu hoặc thông tin cơ bản, ví dụ như t ấ n chất th ả i • Đo hoặc t í nh toán tương đối : dữ liệu hoặc th ô ng tin được so sánh hoặc đặt trong mối tương q uan với một th ô ng số khác (ví dụ: mức s ả n lượng, thời gian địa điểm hoặc điều kiện cơ sở ), ví dụ: số tấn chất thải trên một đơn vị doanh số thu được • Ch ỉ số : mô tả d ữ liệu hoặc thông tin chuyển đổi thành các đơn vị hoặc một dạng liên kết th ô ng tin tới một tiêu chuẩn hoặc mốc chuẩn đã chọn, v í dụ: phát th ả i ch ấ t ô nhiễm của năm hiện tại diễn tả dưới dạng phần trăm của lượng phát thải trong năm cơ sở . • Tổng hợp : các dữ liệu hay thông tin tương tự, nhưng từ các nguồn khác nhau, thu th ậ p và biểu thị như một giá trị kết hợp, ví dụ như tổng số tấn của một chất ô nhiễm phát thải từ việc sản xuất một sản phẩm trong một năm nhất định, xác định b ằ ng cách cộng các lượng thải từ nhiều cơ sở sản xuất s ả n phẩm đó. • Gán trọng số : mô t ả dữ liệu hoặc thông tin được áp dụng một hệ số tương ứng với mức độ quan trọng của nó. Có nhiều xem xét mà một tổ chức có thể cần phải t í nh đến khi lựa chọn ch ỉ báo cho EPE, và một số hướng tiếp cận m à một tổ chức có thể sử dụng để lựa chọn các EPI của họ (OPIs và MPIs) và ECIs. Những cân nhắc khi lựa chọn chỉ báo cho EPE được cung cấp trong A.3.1 và A.3.2 đưa ra những ví dụ về hướng tiếp cận khi lựa chọn chỉ báo cho EPE. Một số khía cạnh môi trường có thể phức hợp và có thể có ích hơn nếu lựa chọn EPIs và ECIs kết hợp với nhau nhằm cung cấp đánh giá toàn diện kết quả thực hiện về môi trư ờ ng liên quan tới những khía cạnh đó. Các chỉ báo cho EPE c ầ n được lựa chọn sao cho cấp quản lý c ó đủ thông tin để hiểu được ti ế n triển trong việc đạt tới mỗi tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường có ảnh hưởng như thế n à o đến các yếu tố khác của kết quả thực hiện v ề môi trường. Các tổ chức có th ể thấy hữu dụng khi lựa chọn vài ch ỉ báo cho EPE rút ra từ một tập hợp dữ liệu chung tùy thuộc vào đối tượng được dự kiến sẽ xem xét mỗi tiêu ch í . Khung hỗ tr ợ thực hành s ố 3 • V í dụ minh họa một tổ chức lựa chọn vài ch ỉ báo cho EPE rút ra từ một tập hợp dữ liệu chung, tùy thuộc vào đối tượng dự kiến Một tổ chức có xả nước thải đ ã qua xử lý vào một cái hồ l ự a chọn các ch ỉ báo sau đây cho EPE • Tổng lượng chất ô nhiễm xả thải h à ng năm • (đ ố i tượng dự kiến có thể: cộng đồng địa phương); • Nồng độ ch ấ t ô nhiễm trong nước thải • (đối tượng dự kiến khả thi: cơ quan có thẩm quyền về quản lý); • Lượng ch ấ t ô nhiễm x ả thải trên mỗi sản phẩm được sản xuất ra • (đối tượng dự kiến khả thi: cấp quản lý và khách hàng); • Thay đ ổ i lượng chất ô nhiễm xả thải hàng năm tương quan với những đầu tư v à o công nghệ sạch hơn hoặc nâng cấp qu y trình • (đối tượng dự kiến khả thi: cấp quản l ý và nhà đầu tư). Các ch ỉ báo ở cấp vùng, quốc gia, toàn cầu liên quan tới kết quả thực hiện về môi trường hoặc phát triển bền vững đang được xây dựng b ở i các cơ quan ch í nh phủ, các tổ chức phi ch í nh ph ủ và các viện khoa học v à nghiên cứu , khi lựa chọn ch ỉ báo cho EPE và thu thập dữ liệu, các tổ chức có thể cân nhắc các chỉ báo được xây dựng bởi các đơn vị đó mà tương thích với thông tin được cung cấp tới h ọ . 3.2.2.2. Lựa chọn MPIs Trong bối cảnh của EPE, quản lý của tổ chức bao gồm các chính sách, con người, các hoạt động lập kế hoạch, thực hành v à qu y trình ở tất cả các cấp của tổ chức, cũng như các quyết định và hành động gắn với các khía cạnh môi trường của tổ chức. Các nỗ lực và quyết định được thực hiện bởi quản lý của tổ chức có thể ảnh hưởng tới kết quả hoạt động vận hành của tổ ch ứ c, và do đó có thể góp phần vào kết quả thực hiện về môi trường tổng thể của tổ chức (xem H ì nh 2). Chỉ báo kết quả thực hiện về quản lý (MPIs) cần cung cấp thông tin về năng lực và nỗ lực của tổ chức trong việc quản lý các vấn đề như đào tạo , các yêu cầu pháp luật, ph â n bổ nguồn lực và sử dụng hiệu quả , quản lý chi ph í môi trư ờ ng, mua sắm , phát triển sản phẩm , tài liệu hóa hoặc hành đ ộ ng ch ỉ nh đốn mà có hoặc có th ể có ảnh hưởng tới kết quả thực hiện v ề môi trường của tổ chức . MPIs cần hỗ trợ việc đánh giá các nỗ lực, quyết định và hành động quản lý nh ằ m cải thiện kết quả thực hiện về m ô i trường. V í dụ , MPIs có thể được dùng để theo d õ i: • Việc triển khai v à hiệu qu ả của các chương trình quản lý môi trư ờ ng khác nhau; • Hành động quản lý có ảnh hưởng tới kết quả thực hiện về m ô i trường vận hành của tổ chức, và có thể là điều kiện môi trường; • Những nỗ lực đặc biệt quan trọng cho việc quản lý môi trường thành công của tổ chức ; • Năng lực quản lý môi trư ờ ng của tổ chức, bao gồm c ả m ứ c đ ộ linh hoạt để đối phó với đi ề u kiện thay đ ổ i, việc hoàn thành những mục tiêu cụ thể , đ i ề u phối hi ệ u quả , hoặc n ă ng lực giải quyết vấn đề; • Sự tuân thủ các yêu cầu luật pháp và quy định, và tuân thủ các yêu cầu khác mà tổ chức có đ ă ng ký; • Chi phí hoặc lợi í ch t à i chính. Thêm v à o đó, MPIs hiệu quả có th ể giúp: • Dự đoán thay đổi trong kết quả hoạt động; • Xác định nguyên nhân gốc rễ khi kết qu ả hoạt động th ự c tế v ư ợ t hoặc không đ ạ t , các tiêu ch í kết qu ả thực hiện về môi trường. • Xác đ ị nh các cơ h ộ i hành động ngăn ng ừ a. Các ví dụ về MPIs được cung cấp trong A.4 . 2.2 của ti ê u chuẩn n à y 3.2.2.3. Lựa chọn OPIs Ch ỉ báo kết quả hoạt động vận hành (OPIs) cần cung cấp thông tin cho quản lý kết quả thực hiện về m ô i trường các hoạt động vận hành của tổ chức. OPIs liên quan tới: • Đầu vào : vật liệu (như được xử lý, được tái chế , tái sử d ụ ng hoặc vật liệu thô: nguồn tài nguyên) năng lượng và dịch vụ; • Cung ứng đầu v à o cho hoạt động vận hành của tổ chức; • Thiết k ế , lắp đặt, vận hành (bao gồm c ả các sự cố khẩn cấp và vận h à nh bất thường), v à bảo dưỡng các cơ sở và thiết bị vật ch ấ t của tổ chức; • Đầu ra: sản phẩm (như sản phẩm chính, sản phẩm phụ, vật liệu được tái chế hoặc tái sử dụng), dịch vụ, chất thải (như rắn, l ỏ ng, nguy hại, không nguy hại, tái chế được, tái sử dụng được), và phát thải (như phát th ả i ra không kh í , nước thải ra môi trường đất hoặc nước, tiếng ồn, rung động, hơi nóng, b ứ c xạ, ánh sáng) bắt nguồn từ vận hành của tổ chức; • Việc chuyển giao đầu ra bắt nguồn từ vận h à nh của tổ chức H ì nh 3 minh họa hoạt động vận h à nh của tổ ch ứ c , và H ì nh A . 1 cung cấp chi tiết thêm . Khi nhiều hoạt động hoặc cơ sở vật chất sản xuất hoặc cung c ấ p một s ả n phẩm h à ng hóa hay dịch vụ , tổ chức cần tính đến chúng khi đánh giá kết quả thực hiện về môi trường. Ví d ụ về OPIs được cung cấp trong A.4.3.2 của tiêu chuẩn này. Hình 3 - Hoạt động vận hành của tổ chức (Khái quát chung) 3.2.2.4. Lựa chọn ECIs Chỉ báo tình trạng môi trường (ECIs) cung cấp thông tin về điều kiện môi trường ở cấp độ địa phương, khu vực , quốc gia hay toàn cầu. Điều kiện môi trường có thể thay đổi theo thời gian hoặc với những biến cố cụ thể. Trong khi ECIs không phải là phép đo đối với tác đ ộ ng môi trường , thay đổi về ECIs có thể cung cấp thông tin hữu í ch về các mối quan hệ giữa điều k iện môi trường v à các hoạt động, sản ph ẩ m và dịch vụ của tổ chức. Các tổ chức được khuyến khích cân nhắc ECIs trong EPE của họ. ECIs cung cấp cho tổ chức một bối cảnh môi trường để hỗ trợ: • Phân định và quản lý các khía cạnh môi trư ờ ng quan trọng của họ: • Đánh giá sự phù hợp của các tiêu ch í kết quả thực hiện v ề môi trường: • Lựa chọn EPIs (MPIs và OPIs); • Thiết lập một cơ sở để đối chiếu khi đo m ứ c thay đ ổ i; • Xác định thay đổi môi trường theo thời gian trong mối tương quan với một chương trình m ô i trường đang thực hiện; • Tìm hiểu mối quan hệ có th ể có giữa điều kiện môi trường và các hoạt động, sản ph ẩ m và dịch vụ của tổ chức; • Yếu tố xác định nhu cầu h à nh động. Phát triển và áp dụng ECIs thường là chức năng của các cơ quan nhà nước cấp địa phương, vùng, quốc gia hay quốc tế , các tổ chức phi ch í nh phủ , và các viện khoa h ọ c và nghiên cứu hơn l à chức năng của một tổ chức kinh doanh đơn lẻ. Tuy nhiên, các tổ chức nếu có thể xác đ ị nh mối quan h ệ giữa ho ạ t động của họ với điều kiện của vài yếu tố m ô i trường th ì c ũ ng có thể chọn việc x â y dựng ECIs của ch í nh họ làm trợ giúp trong việc đánh giá kết qu ả thực hiện về môi trư ờ ng của họ cho phù hợp với năng lực, quyền lợi và nhu cầu. Một tổ chức khi đã xác định điều kiện cụ thể trong môi trường gây ra từ hoạt động, sản phẩm và dịch vụ của chính họ có thể muốn lựa chọn EPIs (MPIs và OPIs) kết nối được nỗ lực quản lý và kết quả thực hiện về điều hành với những thay đổi trong điều kiện m ô i trường. Ví dụ về ECIs được cung cấp trong A.4.4.2 của tiêu chuẩn này. Khung hỗ trợ thực hành số 4 Các ví dụ nhằm minh họa một vấn đề môi trường đã được phân định kèm theo các chỉ báo EPE đ ã được lựa chọn và kết nối VÍ DỤ 1: Một tổ chức dịch vụ được đặt tại một khu vực có chất lượng không kh í chưa tốt dùng thông tin về chất lượng không kh í để lựa chọn các ch ỉ báo phù hợp cho EPE, thống nhất với mục tiêu nhằm giảm lượng phát thải từ phương tiện giao thông của họ. ECI: • Nồng độ chất ô nhiễm trong không kh í liên quan t ớ i phát th ả i của phương tiện giao thông OPIs: • Giảm lượng phát thải của phương tiện giao thông nhờ việc sử dụng các nhiên liệu thay thế; • Tổng lượng nhiên liệu tiêu thụ; • Hiệu suất nhiên liệu của phương tiện giao thông; • Tần suất bảo dưỡng phương tiện; • S ố p hương tiện được trang bị công nghệ kiểm soát môi trường. MPIs: • Lượng tiền chi tiêu nhằm thúc đ ẩ y di chuyển bằng phương ti ệ n công cộng và thực tế sử dụng • Số giờ đào tạo nh â n viên v ề lợi í ch của việc sử dụng phương tiện giao thông công cộng: • Hiệu lực của các nỗ lực nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu, cải thiện b ả o dưỡng phương tiện và hiệu suất của nhiên liệu, và sử dụng các nhiên liệu thay thế. VÍ DỤ 2: Trong một khu vực địa lý mà thông tin môi trường cho thấy lượng cung cấp nước giảm, một tổ chức có thể lựa chọn các ch ỉ báo cho EPE liên quan đến các biện pháp bảo tồn nước mà họ vốn không chọn nếu không có thông tin kia. ECIs: • Mức nước ngầm; • Tốc độ phục hồi mực nước ngầm. OPIs: • Lượng nước sử dụng mỗi ngày; • Lượng nước sử dụng trên mỗi đơn vị sản xuất. MPI: • Lượng tiền chi cho nghiên cứu về phương pháp giảm tiêu thụ nước 3.3. Sử dụng dữ liệu và thông tin (Thực hiện) 3.3.1. Khái quát chung H ì nh 4 minh họa các bước sử dụng dữ liệu và thông tin để đánh giá kết quả thực hiện về m ô i trường. Các bước này được mô tả thêm trong 3.3.2 đến 3.3.5 dưới đây. Hình 4 - Điều 3.3 3.3.2. Thu thập dữ liệu Một tổ chức nên thu th ậ p dữ liệu thường xuyên nhằm cung cấp đ ầ u v à o cho việc t í nh toán các giá trị cho các chỉ báo của EPE. D ữ liệu nên được thu thập một cách có hệ thống từ các nguồn thích hợp ở tần suất thống nhất với kế hoạch EPE. Các qu y trình thu thập dữ liệu cần đảm bảo độ tin cậy của dữ liệu; điều này phụ thuộc vào các yếu tố như mức độ sẵn có, t í nh phù hợp, đúng đắn về mặt khoa học và thống kê và có thể kiểm tra , xác nhận. Thu thập dữ liệu cần được hỗ trợ bằng hoạt động kiểm soát và đảm b ả o chất lượng để chắc chắn rằng dữ liệu thu được thuộc loại và chất lượng cần thiết để dùng cho EPE . Qu y trình thu thập dữ liệu cần bao gồm việc xác định, sắp xếp, lưu trữ , lấy và hủy bỏ dữ liệu v à th ô ng tin một cách phù hợp . Một tổ chức có thể sử dụng d ữ liệu của ch í nh họ hoặc từ các nguồn khác. V í dụ , d ữ liệu có thể được thu thập từ: • Theo dõi và đo; • Phỏng vấn và quan sát; • Báo cáo theo quy định; • H ồ sơ ki ể m kê và sản xuất; • Hồ sơ tài ch í nh và kế toán; • Hồ sơ mua sắm; • Báo cáo xem xét, kiểm toán, hoặc đánh giá m ô i trường; • H ồ sơ đ à o tạo về môi trường; • Báo cáo và nghiên cứu khoa học; • Các cơ quan ch í nh phủ, các viện nghiên cứu và tổ chức phi chính phủ; • Nhà cung cấp và các nhà thầu phụ; • Khách hàng, người tiêu dùng và các bên hữu quan; • Các hiệp hội kinh doanh. 3.3.3. Phân tích và chuyển đ ổi dữ liệu Dữ liệu thu thập được cần được phân t í ch và chuyển đ ổ i thành thông tin m ô t ả kết qu ả thực hiện về m ô i trường của tổ ch ứ c , thể hiện thành các ch ỉ báo cho EPE . Nhằm tránh các sai lệch trong kết quả , tất cả dữ liệu liên quan v à đáng tin cậy đã được thu thập c ầ n được xem xét. Phân tích dữ liệu có thể bao gồm cân nhắc về chất lượng, tính hiệu lực, mức đầy đủ và tính hoàn ch ỉ nh của dữ liệu cần thiết để tạo ra thông tin đáng tin cậy. Thông tin mô t ả kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức có thể được phát triển bằng cách tính toán, ước lượng tốt nhất, các phương pháp thống k ê và/hoặc k ỹ thuật đồ họa, hoặc bằng cách lập chỉ số, tổng hợp hoặc được gán trọng số. 3.3.4. Đánh giá thông tin Thông tin lấy được từ dữ liệu đã phân tích, diễn đạt theo EPIs và có thể l à ECIs cần được so sánh với các tiêu ch í kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức . So sánh n à y có th ể cho thấy tiến bộ hoặc thụt lùi trong kết quả thực hiện về môi trường. Kết quả của việc so sánh n à y có thể hữu í ch đ ể hiểu tại sao các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường được hoặc không được thỏa mãn. Thông tin mô tả kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức và kết quả so sánh, cần được báo cáo tới quản lý, nhằm hỗ trợ các hành động quản lý thích hợp nhằm c ả i thiện hoặc duy trì cấp độ kết quả thực hiện về môi trường. 3.3.5. Báo cáo và trao đổi thông tin 3.3.5.1. Hướng dẫn chung Báo cáo v à trao đổi thông tin kết quả thực hiện về môi trường cung cấp thông tin hữu í ch m ô tả kết quả thực hiện về môi trường của một tổ chức. Thông tin này có thể được báo c á o hoặc trao t ớ i các b ê n hữu quan trong và ngoài tổ chức, dựa trên đánh gi á của cấp quản lý về nhu cầu v à đ ố i tượng của họ. Lợi í ch của việc báo cáo và trao đổi thông tin kết quả thực hiện về môi trường có th ể bao g ồ m: • Giúp tổ chức đạt tới những tiêu ch í kết quả thực hiện về môi trường; • Nâng cao nhận thức và tăng cường đối thoại về ch í nh sách môi trường, các tiêu ch í kết quả thực hiện về môi trường và các thành tựu liên quan của tổ chức; • Thể hiện cam kết và nỗ lực của tổ chức nhằm cải thiện kết quả thực hiện về môi trư ờ ng; • Cung c ấ p một cơ chế để đáp ứng lại các mối quan t â m và các câu hỏi về các kh í a c ạ nh môi trư ờ ng của tổ chức . 3.3.5.2. Báo cáo và trao đổi thông tin nội bộ Cấp quản lý cần đảm bảo r ằ ng thông tin thích hợp và cần thiết m ô tả kết qu ả thực hiện về m ô i trường của tổ chức được trao đổi xuyên suốt cả tổ chức một cách k ịp thời. Điều này có thể giúp các nh â n viên, nh à thầu, và những người khác liên quan đến tổ chức hoàn thành trách nhiệm của họ , và tổ chức thỏa mãn được các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường. Một tổ chức có thể cần cân nhắc thông tin này khi xem xét lại hệ thống quản lý môi trường của họ. Các ví dụ về thông tin mô tả kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức có thể bao gồm: • Các xu hướng trong kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức (như giảm chất thải): • Tuân thủ luật lệ và quy định; • Tổ chức đáp ứng được các y ê u cầu khác mà họ tham gia. • Ti ế t kiệm chi ph í hoặc các kết quả tài ch í nh kh á c: • Cơ hội hoặc đề xuất giúp cải thiện kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức. 3.3.5.3. Báo cáo và trao đổi thông tin với bên ngoài Một tổ chức có thể chọn hoặc được yêu cầu đưa ra báo cáo hoặc tuyên bố môi trường trong đó cung cấp thông tin mô t ả kết quả thực hiện về môi trường của họ tới các bên hữu quan. EPE cung cấp thông tin mà tổ chức muốn bao gồm trong các báo cáo môi trường hoặc các trao đổi th ô ng tin khác với các đối tượng bên ngoài. Một số nhân t ố có thể ảnh hưởng tới quyết định của tổ chức về việc tự nguyện báo cáo thông tin mô tả kết quả thực hiện về môi trường của họ. Những nhân tố này có thể bao gồm mối quan tâm của tổ chức về cải thiện vị trí kinh doanh của họ và mối quan hệ với các bên hữu quan, bao gồm cả cộng đồng dân cư nơi họ hoạt động. Việc trao đổi thông tin phải l à một phần trình bày đáng tin cậy về kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức. Thông tin m ô tả kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức cần chân thực và được trình b à y theo cách có cân nhắc tới m ứ c hiểu biết k ỹ thuật của đối tượng người nghe. Khi một tổ chức lựa chọn việc trao đổi thông tin với bên ngoài, phương pháp báo cáo và trao đ ổ i thông tin được chọn cần khuyến kh í ch trao đổi thông tin giữa tổ chức với các b ê n hữu quan. Khung hỗ trợ thực hành số 5 • Các v í dụ về thông tin một tổ chức có thể chọn để bao gồm trong báo cáo hoặc trao đổi thông tin với các bên hữu quan bên ngoài • Một thông cáo về cam kết của tổ chức biến EPE như một phần của quản lý môi trường; • Một m ô tả về các hoạt động, sản phẩm và dịch vụ; • Một thông cáo v ề khía cạnh môi trường quan trọng và các chỉ báo liên quan cho EPE; • Thông tin về kết quả hoạt động trong tương quan với các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường ; • Các hành đ ộ ng nảy sinh t ừ EPE; • Đóng góp của quản lý m ô i trường v à EPE tới thành công tổng th ể của tổ chức 3.4. Xem xét và cải tiến EPE (Kiểm tra và Hành Động) EPE v à kết quả EPE của một tổ chức cần được xem xét định kỳ nhằm xác định các cơ hội cải tiến. Việc xem xét như vậy có thể góp phần vào hành động quản lý nhằm c ả i thiện kết quả thực hiện về quản lý và vận hành của tổ chức, v à có th ể dẫn đến những cải thiện về điều kiện môi trư ờ ng. Các bước xem xét EPE và kết quả của nó có thể bao gồm việc xem xét: • Hiệu quả chi ph í và lợi í ch đạt được; • Tiến triển trong việc thỏa mãn các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trư ờ ng ; • Sự thích hợp của các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường ; • Sự thích hợp của ch ỉ báo đã được lựa chọn cho EPE. • Nguồn dữ liệu, phương pháp thu thập dữ liệu và chất lượng dữ liệu. Khung hỗ tr ợ thực hành số 6 (Kiểm tra) Các v í dụ về câu h ỏ i hỗ trợ xem xét EPE Liệu EPE của tổ chức có: • Cung cấp thông tin đ ủ để đo được các thay đ ổ i trong kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức ? • Cung cấp thông tin đầy đủ và hữu dụng cho cấp quản lý ? • Được thực hiện theo kế hoạch? • Sử dụng tốt các nguồn dữ liệu thích hợp và t ầ n su ấ t thu thập dữ liệu? • Phân tích và đánh giá hữu hiệu dữ liệu thu được? • Được hỗ trợ với những ngu ồ n lực th í ch hợp? • Phù hợp vớ i các tiêu chí kết quả thực hiện về m ô i trường của tổ chức ? • Cung cấp thông tin để báo cáo v à trao đ ổ i thông tin EPE của tổ chức? • C â n nhắc hoặc dàn xếp đầu vào từ các bên hữu quan khi thích hợp? • Gia tăng giá trị cho tổ chức? • Đáp ứng lại thay đổi trong tổ chức và môi trư ờ ng xung quanh? • Giải quyết các vấn đề môi trường mới? • Được tích hợp với các phép đo khác về kết quả hoạt động của tổ chức được chấp nh ậ n? Khung hỗ tr ợ thực hành số 7 (Hành động) Các v í dụ về hành động c ả i tiến EPE • C ả i thiện chất lượng, độ tin cậy và mức độ sẵn có của dữ liệu • Cải thiện năng lực phân t í ch và đánh giá. • Phát triển hoặc xác định các chỉ báo mới hoặc hữu dụng hơn cho EPE. • Thay đổi phạm vi của EPE. PHỤ LỤC A (Tham khảo) Hướng dẫn bổ sung về EPE A.1 . Khái quát chung Phụ lục n à y nh ằ m bổ sung cho các khác niệm được trình b à y trong phần ch í nh của tiêu chu ẩ n này thông qua các v í dụ và minh họa. Bảng A . 1 minh họa các mối liên kết giữa các yếu tố của phần n ộ i dung ch í nh và của Phụ lục A. B ả ng A.1 - Liên kết giữa các y ế u t ố của phần nội dung ch í nh v à yếu tố của phụ lục A Ph ầ n nội dung chính Yếu tố trong phụ lục A liên quan 3.2 Lập kế hoạch EPE (K ế hoạch) A.2 . Hướng dẫn về xác định quan điểm của các bên liên quan trong bối cảnh EPE 3.2.2 Lựa chọn các chỉ báo cho EPE A.3 . Hướng dẫn bổ sung về lựa chọn chỉ báo cho A.3.1 . EPE A.3.2 . Cân nhắc lựa chọn chỉ báo cho EPE Các v í dụ về các hướng tiếp c ậ n để lựa chọn chỉ báo cho EPE A.4 . Các v í d ụ về ch ỉ báo cho EPE 3.2.2.2 Lựa chọn MPIs A.4.2 . Các chỉ báo k ế t quả thực hiện về quản lý 3.2.2.3 Lựa ch ọ n OPIs A.4.3 . Các chỉ báo kết quả hoạt động vận hành 3.2.2.4 Lựa chọn ECIs A.4.4 . Các chỉ báo điều kiện môi trường A.2 . Hướng dẫn về xác định quan điểm của các bên hữu quan trong bối c ả nh EPE Lập kế hoạch EPE cần bao gồm việc thiết lập các phương tiện để tổ chức xác định và thu nhận thông tin từ các bên hữu quan thích hợp. A.2.1 . Các b ê n hữu quan ti ề m năng Các b ê n h ữ u quan có khác biệt lớn trong mối quan hệ của họ với tổ chức, lợi í ch của h ọ trong tổ chức, đóng góp tiềm n ă ng của họ tới việc lập kế hoạch EPE, và cách thức họ diễn tả và trao đổi thông tin v ề các mối quan tâm của họ. Các v í dụ về các b ê n hữu quan: • Các đại diện quản lý; • Nhân viên; • Các nhà đầu tư và nhà đầu tư tiềm năng; • Khách hàng v à nhà cung cấp; • Nh à thầu; • Các thiết chế cho vay và cơ quan bảo hiểm; • Các cơ quan pháp luật v à điều tiết; • Các cộng đồng lân cận và trong vùng; • Các phương tiện thông tin; • Cơ sở kinh doanh, hành ch í nh, các viện hàn lâm và nghiên cứu; • Các nhóm môi trường , nhóm người tiêu dùng quan tâm và các tổ chức phi chính phủ khác; • C ô ng chúng nói chung; Danh sách các b ê n hữu quan n à y ch ỉ mang t í nh minh họa. Không ph ả i tất cả các đ ố i tượng này l à phù hợp tới tất cả các tổ chức. Các đối tượng khác có thể được xác định tùy thuộc vào bản chất, địa điểm, và hoàn c ả nh của tổ chức. A.2.2 . Các v ấ n đề và nhìn nhận của bên hữu quan Các vấn đề liên quan đến mối quan tâm về tài chính có thể bao gồm: • Quản lý và chi ph í môi trường; • Tác động về t à i chính liên quan đến trách nhiệm môi trường trong quá khứ v à hiện tại; • Thiết chế môi trường t í ch cực; • Các khoản đầu tư có thể cải thiện kết quả thực hiện về môi trư ờ ng ; • Lợi thế thương mại rút ra được từ các vấn đề môi trường; • Chi ph í để tuân thủ, hoặc do không tuân thủ, các quy định hay luật lệ về môi trường; Các vấn đề liên quan tới mối quan tâm về môi trường hoặc việc xây dựng chính sách công có thể bao gồm: • Sức kh ỏ e v à an toàn; • Rủi ro thực tế và cảm nhận được đối với môi trường xuất phát từ các hoạt động của tổ chức, k ể cả các xu hướng theo thời gian: • Tác động đến chất lượng cuộc sống (như tiếng ồn , chất g â y mùi , tác đ ộ ng c ả nh quan) • Các sự việc và ph à n n à n về môi trường; • Bằng chứng cho thấy tổ chức đang hoàn thành đầy đủ các cam kết môi trường của họ; • Tác động môi trường; • Khối lượng về môi trường (như khí thải, nước thải, rác thải) kể cả các xu hướng theo thời gian; • Tính đa d ạ ng sinh học; • T í nh bền vững; • Ô nhiễm xuyên biên giới v à các vấn đề môi trường toàn cầu khác ; • Tác động của thương mại đến môi trường; • Sự hài hòa của các thể chế luật pháp; • Đặc t í nh m ô i trường của sản phẩm và dịch vụ; • Sự tuân thủ các yêu cầu luật pháp và quy định về môi trư ờ ng; • Việc tiêu thụ các nguồn lực. A.2.3 . Phương pháp xác định những quan đi ể m của các b ê n hữu quan Các ví dụ về phương pháp xác định những quan điểm của các b ê n hữu quan • Khảo sát và bảng câu hỏi: • Đề xuất của nhân viên; • Các cuộc gặp gỡ và hội thảo; • Các nhóm công dân cố vấn và các buổi gặp mặt công chúng; • Phỏng vấn; • Xem xét các thông cáo công cộng, chương trình nội bộ và sáng kiến của các bên hữu quan; • Nghiên cứu thị trường; • Theo dõi v à xác định xu hướng của luật lệ ; • Các hướng dẫn và tiêu chuẩn tự nguyện áp dụng : • Trao đổi thông tin điện t ử ; • Tham gia các nhóm quan tâm của ngành và của công chúng; • Trao đổi thông tin trực tiếp với các bên lân cận, các cơ quan có thẩm quyền , khách hàng và nhà cung cấp; • Thông tin từ các phương tiện truyền thông và các nguồn thông tin công cộng khác. Các tổ chức cần cân n h ắc những hoàn c ả nh và đặc điểm của các bên hữu quan của họ khi lựa chọn và sử d ụ ng các phương pháp để tiếp cận nhìn nhận v à đầu vào từ ph í a các bên hữu quan này, cả trực tiếp lẫn gián tiếp . A.3 . Hướng d ẫ n bổ sung về lựa chọn chỉ báo cho EPE A.3.1 . Xem xét về lựa chọn chỉ báo cho EPE Khi lựa chọn chỉ báo cho EPE, một tổ chức cần cân nhắc xem chúng có: • Thống nhất với ch í nh sách môi trường đã được tổ chức công bố hay không; • Thích hợp với các nỗ lực quản lý c ủ a tổ chức, kết quả vận hành của mình, hay điều kiện m ô i trường; • Hữu dụng với việc đo kết quả hoạt động đối chiếu với các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức; • Phù hợp vả dễ hiểu đối với các bên hữu quan cả b ê n trong v à bên ngoài; • Có thể nhận được theo cách í t tốn kém và kịp thời; • Đủ cho mục tiêu sử dụng họ dự định dựa trên dạng, chất lượng v à số lượng của dữ liệu; • Đại diện cho kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức; • Có thể được đo bằng đơn vị phù hợp với kết quả thực hiện v ề môi trường; • Đáp ứng được và nhạy cảm với các thay đổi trong kết quả thực hiện v ề môi trường của tổ chức ; • Có thể cung cấp th ô ng tin về các xu hướng hiện tại và tương lai trong kết quả thực hiện về môi trường; Một ch ỉ báo cho EPE hữu dụng đối với tổ chức không cần phải thỏa mãn được tất cả các cân nhắc này. A.3.2 . Các ví dụ về hướng tiếp cận khi lựa chọn chỉ báo cho EPE A.3.2.1 . Cách tiếp cận nguyên nhân và ảnh hưởng Một tổ chức có thể muốn phát triển các ch ỉ báo có thể giải quyết nguyên nhân cơ bản hoặc quan trọng của các khía cạnh môi trường quan trọng của tổ chức . Họ có thể thực hiện phân tích nh ằ m nhận dạng một nguyên nhân như vậy và lựa ch ọ n chỉ báo dựa trên phân t í ch này . Ví dụ , một tổ chức có thể xác định rằng mức phát thải bụi cao của họ l à do việc b ả o dưỡng ph ò ng ngừa không đủ và không thường xuyên. Do đó , tổ chức có thể lựa chọn một OPI th í ch hợp, ví dụ như lượng phát thải bụi theo ngày, v à các MPI thích hợp , v í dụ như lượng tiền phân bổ cho việc bảo dưỡng phòng ngừa và tần suất b ả o dưỡng phòng ngừa. Có thể kỳ vọng khi bảo dưỡng phòng ngừa được thực hiện đầy đủ và thường xuyên hơn, phát thải bụi của tổ chức có thể giảm xuống. A.3.2.2 . Cách tiếp cận dựa trên rủi ro A.3.2.2.1 . Khái quát Ch ỉ báo cho EPE có thể được lựa chọn dựa trên cân nhắc về rủi ro mà cấp quản lý của tổ chức xác định l à có gắn với các hoạt động, sản phẩm và dịch vụ nhất định. Sau đây là các ví dụ về các cách tiếp cận dựa trên rủi ro khác nhau. A.3.2.2.2 . Cách tiếp cận dựa trên rủi ro xác suất Một tổ chức lo ngại về rủi ro của các thiệt hại nghiêm trọng gây ra bởi hoạt động vận h à nh của họ có thể dùng một cách tiếp c ậ n dựa trên rủi ro xác suất nhằm xác định quá trình cụ thể nào có khả năng cao nhất gây nổ hoặc xả th ả i chất ô nhiễm ra môi trường . Một MPI khả thi : số gi ờ đào tạo an toàn cho quá trình được thực hiện cho công nhân liên quan đến qu á trình cụ th ể đã được nhận diện đó . A.3.2.2.3 . Cách tiếp cận dựa tr ê n rủi ro về sức kh ỏ e con người Một tổ chức lo ngại về các ảnh hưởng lâu dài đối với s ứ c khỏe có thể nhận biết một vật liệu nhất định có nguy cơ l ớ n nhất đe dọa đáng kể đến sức khỏe của công nh â n . Một OPI khả thi: lượng vật liệu đã xác định phát thải từ hoạt động vận hành của tổ chức. A.3.2.2.4 . Cách tiếp cận dựa trên rủi ro theo hướng t à i chính Một tổ chức có thể xác định các yếu tố liên quan đến kết quả thực hiện về môi trường của họ mà có chi phí lớn nhất, v à do đó, có thể chọn các chỉ báo thích hợp cho EPE . Các chỉ báo khả thi cho EPE: • Chi ph í của vật liệu đắt tiền nhất được sử dụng trong điều h à nh của tổ chức ; • Lượng của ch í nh vật liệu này được điều hành của tổ chức tiêu th ụ; • Chi ph í để tái thu hồi và tái sử dụng vật liệu n à y từ ch ấ t thải ; • T ỷ lệ phần tr ă m của vật liệu này trong một lượng chất thải xác định . A.3.2.2.5 . Cách tiếp cận dựa trên rủi ro cho tính b ề n vững Một t ổ chức có thể lo ngại về một khía cạnh môi trường có thể đe dọa môi trường hoặc khả năng cạnh tranh của tổ chức. Một ví dụ về MPI: phân bổ đầu tư của tổ chức để thay thế các hợp chất CFC. A.3.2.3 . Hướng tiếp cận theo vòng đời Một tổ chức có thể lựa chọn các ch ỉ báo của m ì nh bằng cách cân nhắc các đầu v à o và đầu ra gắn với một sản phẩm nhất định, các tác động và khía cạnh m ô i trường quan trọng ở bất cứ giai đoạn nào của vòng đ ờ i một sản phẩm . V Í DỤ 1 Tổ chức nh ậ n biết rằng có thể cải thiện hiệu qu ả nhi ê n liệu của một sản phẩm khi sử dụng . Các chỉ báo khả thi cho EPE có thể là số đơn vị năng lượng được tiêu thụ trong khi sử d ụ ng s ả n phẩm và số thay đổi trong thiết kế sản ph ẩ m nhằm tăng hiệu quả nhiên liệu. VÍ DỤ 2 Tổ chức nhận biết được việc sử dụng một vật liệu không tái tạo được khi chế tạo một s ả n phẩm l à khía cạnh m ô i trường quan trọng nhất của s ả n phẩm đó . Các ch ỉ báo khả thi cho EPE có thể l à lượng vật liệu không tái tạo được sử dụng trên một đơn vị sản phẩm đó , v à phân bổ nguồn lực nhằm nghiên c ứ u các thay thế cho vật liệu kh ô ng tái tạo được . VÍ DỤ 3 Tổ chức nhận biết được bao bì phục vụ việc v ậ n chuyển một s ả n phẩm có thể được phục hồi và chuyển lại từ phía khách hàng tới nh à sản xuất để tái sử dụng. Một OPI khả thi có thể l à t ỷ lệ phần trăm của vật liệu bao bì phục hồi được từ phía khách hàng và tái sử dụng không cần xử lý thêm. VÍ DỤ 4 Tổ chức nhận biết được một s ả n phẩm không cho phép tháo lắp dễ d à ng các bộ phận để tái sử dụng hoặc tái chế . Do đó, các chỉ báo kh ả thi cho EPE là: • T ỷ lệ phần trăm bộ phận trong s ả n phẩm có thể tái chế hoặc t á i sử dụng; • T ỷ lệ phần trăm bộ phận trong sản phẩm không thể tái chế hoặc tái sử d ụ ng ; • Số thay đổi trong thiết kế sản phẩm nhằm tạo điều kiện cho việc tháo lắp dễ dàng hơn A.3.2.4 . Hướng ti ế p cận theo các th ể chế luật pháp hoặc tự nguyện Các tổ chức có thể tập trung việc lựa chọn chỉ báo cho EPE vào các lĩnh vực m à họ nhận thấy có các y ê u cầu về kết quả hoạt đ ộ ng do lu ậ t pháp quy định hoặc t ự đ ặ t ra. Trong nhiều trường hợp , các phép đo kết quả hoạt động, hoặc dữ liệu cần cho việc phát triển các phép đo kết quả hoạt đ ộ ng liên quan, đ ã được tổ chức xây dựng hoặc thu thập. Do đó, một tổ chức khi được yêu c ầ u báo cáo về lượng phát th ả i thư ờ ng xuyên hay bất thư ờ ng của một chất ô nhiễm nào đó ra m ô i trường có thể dùng phép đ o đó làm chỉ báo cho EPE. Các OPI khả thi: số lần chất ô nhiễm (được quản lý) bị tràn ra ngo à i mỗi năm và tổng lượng chất ô nhiễm được phép thải ra mỗi năm theo quy định. Một tổ chức tham gia một thể chế tự nguyện [như Responsible Care , Thi ế t chế Rừng bền vững, Hiến Chương Kinh Doanh cho Phát triển Bền vững của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC). Nguyên tắc của Liên minh các nền kinh tế thể hiện trách nhiệm với m ô i trường (CERES)] có th ể lựa chọn chỉ báo cho EPE liên quan tới những thể chế tự nguyện đó. V í dụ, một tổ chức, khi được yêu cầu áp dụng một chương trình phòng chống ô nhiễm cụ thể như l à một phần của một thể chế tự nguyện, có th ể cần theo dõi số hoạt động liên quan được thực hiện bởi t ổ chức trong khoảng thời gian một năm. A.4 . Ví dụ về các chỉ báo cho EPE A . 4.1 . Khái quát chung Cấp quản lý có thể cảm thấy hữu ích khi tạo được các nhóm logic cho các vấn đề hoặc chức năng nhằm trợ giúp việc lựa chọn các chỉ báo th í ch hợp cho EPE . Bất cứ v í dụ về ch ỉ báo nào được cung cấp dưới đây ch ỉ mang mục đ í ch minh họa . Các nhóm, danh sách và v í dụ dưới đây không hoàn thiện hoặc toàn diện, và không nên được coi l à cần thiết hoặc thậm chí là thích hợp với tất c ả các tổ chức. Các tổ chức, và chính sách, mục tiêu, và cơ c ấ u của họ , khác biệt rất lớn. Mỗi tổ chức nên lựa chọn chỉ báo cho EPE mà họ cho rằng chúng quan trọng trong việc đạt tới các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường của họ. Một số v í dụ trình bày dưới đây được diễn tả dưới dạng phép đo trực tiếp, sự kiện hay con số đơn giản ch ỉ để minh họa các dạng nhân tố có thể hữu ích khi theo dõi. M ộ t tổ chức có th ể thấy một vài chỉ báo cho EPE là hữu í ch hơn đối với nhu cầu thông tin và mục đ í ch sử dụng thông tin của cấp quản lý nếu chúng được diễn t ả theo nghĩa t ỷ lệ hoặc t ỷ lệ phần trăm, các con số trong một đơn vị thời gian, tr ê n một nhân viên, trên mỗi đơn vị doanh số , trên mỗi đơn vị sản xuất hoặc theo những nghĩa tương đối khác . A.4.2 . Các chỉ báo kết quả thực hiện v ề quản lý A.4.2.1 . Khái quát chung Các nỗ lực quản lý nhằm c ả i thiện kết quả thực hiện về môi trường có thể bao gồm việc áp dụng các chính sách v à chương trình, tuân th ủ các quy định hoặc kỳ vọng, kết qu ả hoạt động tài ch í nh, và các quan hệ cộng đồng. Tùy thuộc vào các khía cạnh môi trường của tổ chức, v à tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức, họ có thể ch ọ n sử d ụ ng v à i hoặc không cái nào trong số các ví dụ về MPI dưới đây. Điều này cung c ấ p các v í dụ về MPIs có thể được lựa chọn đ ể đo các nỗ lực qu ả n l ý của một tổ chức . A.4.2.2 . Các v í dụ về MPIs A.4.2.2.1 . Áp dụng các chính sách và chương trình Nếu mối quan tâm của cấp quản lý l à đánh giá việc áp dụng các ch í nh sách và chương trình môi trường trong c ả tổ chức, các MPIs khả thi bao gồm: • Số mục tiêu và ch ỉ tiêu đạt được; • Số đơn vị của tổ chức đạt được các mục tiêu và ch ỉ tiêu môi trường; • Mức độ áp dụng các quy tắc quản lý hoặc thực tế vận hành đã được vạch ra; • Số sáng kiến ngăn ngừa ô nhiễm được áp dụng; • Số cấp bậc quản lý có trách nhiệm môi trường cụ thể: • Số nhân viên có mô tả công việc kèm điều khoản về yêu cầu môi trư ờ ng. • Số nh â n viên tham gia các chương trình môi trường (như đề xuất, sáng kiến tái chế , làm sạch hoặc những ý khác); • Số nh â n viên được nhận giải thư ở ng hoặc vinh danh so sánh v ớ i tổng số nhân viên tham gia chương trình đó; • Số nhân viên được đào tạo và s ố nhân viên cần được đ à o tạo: • Số cá nhân hợp đồng được đào tạo; • Trình độ nhận thức của những người được tham gia đ à o tạo thu được ; • Số đề xuất c ả i tiến môi trường từ nhân viên; • Kết quả khảo sát nhân viên về độ hiểu biết của họ về các vấn đề môi trường của tổ chức; • Số nhà cung cấp và nhà thầu được yêu cầu giải trình về các vấn đề môi trường; • Số nhà thầu hay nhà cung cấp có hệ thống quản lý môi trường được áp dụng hoặc cấp chứng ch ỉ ; • Số s ả n phẩm có kế hoạch “quản lý s ả n phẩm” rõ ràng; • Số sản phẩm được thiết kế phục vụ cho việc tháo d ỡ , tái chế hoặc tái sử dụng ; • Số sản phẩm có hướng dẫn sử dụng và thải b ỏ an to à n về mặt môi trường . A.4.2.2.2 . Sự tuân thủ Nếu mối quan tâm của cấp quản lý là đánh giá hiệu lực của các hệ thống quản lý trong việc tuân thủ các yêu cầu hoặc kỳ vọng, các MPIs khả thi gồm: • Mức độ tuân thủ các quy định; • Mức độ tuân thủ của các nhà cung cấp dịch vụ đối với các yêu cầu và kỳ vọng được tổ chức đặt ra cụ thể trong hợp đồng; • Thời gian đáp ứng hoặc khắc phục các sự cố môi trường; • Số hành động khắc phục xác định được m à đã được giải quyết hoặc chưa. • Số vụ hoặc chi phí bị phạt; • Số lần và tần suất của các hành động cụ thể (như đánh giá); • Số cuộc đánh giá được hoàn thành so với dự trù; • S ố kết quả đánh giá thu được mỗi thời kỳ; • Tần suất xem xét các qu y trình vận hành; • Số lần tập dượt t ì nh trạng khẩn cấp được tiến hành; • T ỷ lệ phần trăm số lần tập dượt về chu ẩ n bị và ứng phó với t ì nh trạng khẩn cấp diễn tả được sự sẵn sàng theo kế hoạch A.4.2.2.3 . Kết quả hoạt động tài ch í nh Nếu mối quan tâm của cấp quản lý là đánh gi á mối quan hệ giữa kết quả thực hiện về môi trường v ới kết quả hoạt động tài ch í nh, các MPIs khả thi gồm: • Chi ph í (hoạt động và vốn) gắn với khía cạnh môi trường của sản ph ẩ m hoặc quá trình ; • Lợi nhuận trên vốn đầu tư cho các dự án môi trường; • Những khoản tiết kiệm được nhờ giảm sử dụng nguồn lực đầu vào , ngăn ngừa ô nhiễm hoặc tái chế chất thải; • Doanh thu do đóng góp của một sản phẩm mới hoặc sản ph ẩ m phụ được thiết kế để th ỏ a mãn các mục tiêu kết quả thực hiện về môi trường hoặc thi ế t kế; • Nguồn qu ỹ nghiên cứu và phát triển được áp dụng cho các dự án có tầm quan tr ọ ng về m ô i trường; • Trách nhiệm môi trư ờ ng mà có thể có tác động vật chất đến t ì nh trạng tài ch í nh của tổ chức. 4.2.2.4. Quan hệ với cộng đồng Nếu mối quan tâm của cấp lãnh đạo l à đánh giá các chương trình của họ trong cộng đồng về phương diện các vấn đề môi trường, các MPIs khả thi gồm: • Số yêu cầu hoặc bình luận về các vấn đề liên quan đến môi trường; • Số thông cáo báo chí kết quả thực hiện về môi trường của tổ chức; • Số chương trình giáo dục về môi trường hoặc vật liệu do cộng đồng cung cấp ; • Các nguồn áp dụng để hỗ trợ các chương trình môi trường cộng đồng; • Số cơ sở có báo cáo môi trường; • Số cơ sở có các chương trình về đời sống hoang dã; • Tiến triển trong các hoạt động khắc phục của địa phương; • Số lần làm vệ sinh tại địa phương hoặc các sáng kiến tái chế , tài trợ hoặc tự áp dụng ; • Những xếp loại ưu ái từ các cuộc khảo sát cộng đồng A.4.3 . Các chỉ báo về kết quả hoạt động vận hành A.4.3.1 . Khái quát Phần này cung cấp các ví dụ về OPIs có thể th í ch hợp trong việc đo kết quả thực hiện về môi trường của hoạt động vận hành của một tổ chức. Hoạt động vận hành của một tổ chức có thể được nhóm lại một cách logic, dựa trên đầu vào và đầu ra của các cơ sở và thiết bị vật chất của tổ chức . Hoạt động vận hành của tổ chức còn bao gồm cả cơ sở vật chất v à thiết bị, cũng như việc cung ứng tới và đi từ họ. Hình A.1 minh họa hướng tiếp cận này. Hình A.1 - Hoạt động vận hành của tổ chức (với chi tiết bổ sung) A.4.3.2 . Ví dụ về OPIs A4.3.2.1 . Vật liệu Nếu cấp quản lý quan tâm tới kết quả thực hiện về môi trường liên quan tới các v ậ t liệu họ sử dụng trong hoạt động vận hành, các OPIs khả thi gồm: • Lượng vật liệu sử dụng trên một đơn vị sản phẩm; • Lượng vật liệu được chế biến, tái chế, hoặc tái sử dụng thực dùng; • Lượng vật liệu bao b ì bị th ả i bỏ hoặc được tá i sử dụng trên mỗi đơn vị sản phẩm; • Lượng vật liệu bổ trợ được tái chế hoặc tái sử dụng; • Lượng v ậ t liệu thô được tái sử dụng trong quá trình sản xuất; • Lượng nước trên mỗi đơn vị sản phẩm ; • Lượng nư ớ c t á i sử dụng; • Lượng vật liệu nguy hại sử dụng trong quá trình sản xuất. A.4.3.2.2 . Năng lượng Nếu cấp quản lý quan tâm tới kết quả thực hiện về môi trường liên quan đến tổng năng lượng hoặc dạng năng lượng được sử d ụ ng b ở i , ho ặ c hiệu qu ả năng lượng của , hoạt động v ậ n hành của tổ chức, các OPIs khả thi bao gồm : • Lượng năng lượng sử dụng hàng năm hoặc trên mỗi đơn vị s ả n phẩm; • Lượng năng lượng sử dụng trên mỗi dịch vụ hoặc khách hàng ; • Lượng của mỗi dạng năng lượng được sử dụng; • Lượng năng lượng được tạo ra từ sản ph ẩ m phụ hoặc dòng xử lý; • Lượng đơn vị năng lượng tiết kiệm được nhờ các chương trình bảo to à n năng lượng. A.4.3.2.3 . Các dịch vụ hỗ tr ợ hoạt đ ộng vận hành của tổ chức Nếu cấp quản lý quan tâm tới kết quả thực hiện về môi trường liên quan tới các d ị ch vụ hỗ tr ợ ho ạ t động v ậ n hành của họ , OPIs khả thi gồm : • Khối lượng vật liệu đ ộ c hại được sử dụng bởi các nh à thầu cung c ấ p dịch vụ; • Khối lượng chất t ẩ y rửa được sử dụng bởi các nhà thầu cung c ấ p dịch vụ; • Khối lượng v ậ t liệu có th ể tái chế và tái sử dụng được sử dụng b ở i nhà thầu cung cấp dịch vụ; • Khối lượng hoặc dạng chất thải tạo ra bởi nhà thầu cung cấp dịch vụ . A.4.3.2.4 . Cơ sở vật chất và thiết b ị • Nếu cấp quản lý quan tâm tới kết quả thực hiện về m ô i trường liên quan tới cơ s ở vật chất và thiết bị của tổ chức , OPIs khả thi gồm: • Số đầu thiết bị có các bộ phận được thiết kế thuận tiện cho việc tháo dỡ, tái chế và tái sử dụng; • Số giờ một đầu thiết bị cụ thể được vận hành mỗi năm; • Số sự kiện khẩn c ấ p (như phát nổ) hoặc vận hành không thường xuyên (như tắt điện) mỗi năm; • Tổng diện t í ch đ ấ t được sử dụng cho mục đích sản xuất; • Diện t í ch đ ấ t sử dụng để sản xuất ra một đơn vị năng lượng ; • Mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình của đội xe; • Số xe trong đội có công nghệ giảm ô nhiễm; • Số giờ bảo dưỡng phòng ngừa cho thiết b ị mỗi năm. A.4.3.2. 5. Cung cấp và chuyển giao Nếu cấp quản lý quan tâm tới kết quả thực hiện về môi trư ờ ng liên quan đ ế n việc cung c ấ p đầu vào hỗ trợ, và việc chuyển giao đ ầ u ra được tạo ra t ừ, hoạt động vận hành của tổ chức, OPIs khả thi gồm: • Mức tiêu thụ nhiên liệu trung b ì nh của đội xe; • Số lần chuyển giao hàng bằng cách vận t ả i mỗi ng à y; • Số xe trong đội có công nghệ giảm ô nhiễm; • Số chuy ế n đi giao dịch tiết kiệm được nh ờ các phương cách trao đ ổ i th ô ng tin khác ; • Số chuyến đi giao dịch b ằ ng phương pháp vận t ả i . A.4.3.2.6 . S ả n ph ẩ m Nếu cấp quản lý quan tâm tới kết quả thực hiện về môi trường liên quan đến s ả n phẩm hoặc s ả n phẩm phụ của họ (như vật liệu thay v ì sản phẩm ch í nh, gồm cả vật liệu tái chế và tái sử dụng, được tạo ra v à giữ lại cho mục đ í ch thương mại về sau), OPIs kh ả thi gồm: • Số s ả n phẩm được giới thiệu tr ê n thị trường đã được giảm bớt thông số nguy hại; • Số sản ph ẩ m có thể được tái sử dụng hoặc tái chế; • T ỷ lệ phần trăm trong nội d ung của một sản phẩm có th ể tái sử dụng hoặc tái chế; • T ỷ lệ sản phẩm lỗi ; • Số đơn vị sản phẩm phụ được tạo ra trên một đơn vị sản phẩm; • Số đơn vị năng lượng tiêu thụ khi sử dụng một s ả n phẩm. • Quãng thời gian sử dụng sản phẩm ; • Số sản ph ẩ m có kèm giới thiệu về sử dụng và thải b ỏ an to à n với m ô i trường. A.4.3.2.7 . Các dịch vụ do tổ chức cung cấp Nếu tổ chức cung cấp một dạng dịch vụ, và cấp quản lý quan tâm tớ i kết quả thực hiện về môi trường liên quan tới dịch vụ, OPIs kh ả thi gồm: • Lượng chất tẩy rửa được sử dụng trên một mét vuông (cho một tổ chức dịch vụ tẩy rửa); • Lượng tiêu thụ nhiên liệu (cho một tổ chức dịch vụ vận t ả i); • Lượng giấy phép đã bản được cho các quá trình được cải tiến (cho một tổ chức cấp phép công nghệ); • Số biến cố rủi ro t í n dụng liên quan đến môi trường hoặc trường hợp bị từ chối t í n dụng (cho một tổ chức dịch vụ tài chính); • Lượng vật liệu sử dụng trong quá trình dịch vụ hậu mãi của sản phẩm. A.4.3.2.8 . Chất thải Nếu cấp quản lý quan tâm tới kết qu ả thực hiện về m ô i trường liên quan đến lượng ch ấ t thải tạo ra bởi hoạt động vận hành của tổ chức , OPIs khả thi gồm: • Lượng chất thải hàng năm hoặc trên một đơn vị sản phẩm ; • Lượng chất thải nguy hại, có thể tái chế hoặc tái sử dụng mỗi năm ; • Tổng chất th ả i loại bỏ ; • Lượng chất thải chứa tại chỗ; • Lượng chất thải được kiểm soát bởi giấy phép; • Lượng chất thải được chuyển đổi sang vật liệu tái sử dụng trong mỗi năm; • Lượng chất thải nguy hại được loại bỏ nhờ thay thế v ậ t liệu . A.4.3.2.9 . Phát thải Nếu cấp quản lý quan tâm tới kết quả thực hiện về môi trường liên quan đến lượng phát th ả i ra không khí từ hoạt động vận hành của họ, OPIs khả thi gồm: • Lượng phát thải cụ thể mỗi năm; • Lượng phát th ả i cụ thể trên mỗi đơn vị s ả n phẩm; • Lượng phát thải năng lượng ra không khí; • Lượng kh í thải có khả năng phá hủy tầng ozone; • Lượng kh í thải có khả năng làm biến đổi khí hậu . Nếu cấp quản lý quan tâm tới kết quả thực hiện về môi trường liên quan đến nước thải ra môi trường đất hoặc nước từ hoạt động vận hành của họ, OPIs khả thi gồm : • Lượng vật liệu cụ thể bị thải loại mỗi năm; • Lượng vật liệu bị thải vào môi trường nước trên mỗi đơn vị sản ph ẩ m; • Lượng th ả i năng lượng vào môi trường nước; • Lượng vật liệu đưa đi chôn lấp trên mỗi đơn vị sản phẩm ; • Lượng nước thải trên mỗi dịch vụ hoặc khách hàng . Nếu c ấ p qu ả n lý quan tâm tới kết quả thực hiện về m ô i trường liên quan đến các phát th ả i khác do hoạt động vận hành của họ, OPI khả thi gồm : • Tiếng ồn được đo ở một địa điểm nào đó; • Lượng bức xạ phát ra; • Lượng nhiệt, rung động, hoặc ánh sáng phát ra. A.4.4 . Các chỉ báo điều kiện môi trường A.4.4.1 . Khái quát chung Mục nhỏ này cung c ấ p ví dụ về ECIs. Vi ệ c phát triển và áp dụng ECIs thư ờ ng là chức năng của các cơ quan nhà nước đ ị a phương, v ù ng, quốc gia hoặc quốc tế , các tổ chức phi ch í nh ph ủ, các viện khoa học v à nghiên c ứ u hơn là ch ứ c n ă ng của một tổ chức riêng lẻ. Để phục vụ mục đích như khảo sát khoa học , phát triển các ti ê u chuẩn v à quy định môi trường, hoặc trao đ ổ i thông tin với công chúng, các cơ quan, tổ chức v à viện n à y có th ể thu thập d ữ liệu và thông tin về: • Đặc t í nh và ch ấ t lượng của vực nước chính; • Chất lượng không kh í trong vùng; • Các loài bị đe dọa; • Lượng và chất của nguồn lực; • Nhi ệ t đ ộ đ ạ i dương; • Nồng độ của chất ô nhiễm trong m ô của các loài sinh vật ; • Sự m ỏ ng đi của tầng ozone; • Biến đ ổ i kh í hậu toàn cầu ; • V à nhiều th ô ng số khác. Một số trong những thông tin này có thể ở dạng ECIs, vốn hữu í ch cho tổ chức khi quản lý các khía cạnh môi trư ờ ng hoặc ch ỉ ra những vấn đề cụ thể mà tổ chức c ầ n cân nhắc khi thực hiện EPE . Một s ố tổ chức khi có thể xác định mối quan hệ giữa hoạt động của họ và điều kiện của một vài thành phần môi trư ờ ng địa phương thì có thể chọn phát triển ECIs của riêng họ đ ể hỗ trợ khi đánh giá kết quả thực hiện về môi trường của họ th í ch hợp với năng lực, mối quan tâm , v à nhu cầu của h ọ. A.4.4.2 . Ví dụ về ECIs A.4.4.2.1 . ECI ở cấp độ vùng, quốc gia hoặc toàn c ầ u Nếu mối quan tâm của cấp quản lý là đóng góp của tổ chức vào điều kiện môi trường của vùng, quốc gia hay toàn cầu, tổ chức có thể dùng các ch ỉ báo được khảo sát và xây dựng bởi các cơ quan ch í nh phủ, các tổ chức phi ch í nh phủ, và các viện khoa học và nghiên cứu. Các ví d ụ về những chỉ báo như vậy gồm cả độ dày của tầng ozone, nhiệt độ trung b ì nh toàn cầu , và qu y m ô quần thể cá trong đại dương. A.4.4.2.2 . ECIs ở cấp độ địa phương hoặc vùng Các ví dụ về lĩnh vực mà ECIs có thể được xây dựng đó là không kh í ; nước, đất; thực vật; động vật; con người; và c ả nh quan, di sản và văn hóa. a) Không khí N ế u cấp quản lý quan tâm đến thông tin về điều kiện của không kh í địa phương hay vùng, ECIs kh ả thi gồm: • Nồng độ của một chất gây ô nhiễm cụ th ể trong môi trường không kh í ở một địa điểm quan trắc đã chọn; • Nhiệt độ môi trường ở các vị tr í trong một khoảng cách cụ thể với cơ sở của tổ chức ; • Mức độ cản ngược và xuôi gió tại cơ sở của tổ chức; • Tần suất diễn ra sương mù quang hóa tại một khu vực đ ị a phương đã đ ị nh. • Mức ồn trung bình theo trọng số ở ngoại vi của cơ sở của tổ chức; • M ù i đo được tại một khoảng cách nhất định từ cơ sở của tổ chức . VÍ DỤ a) Một t ì nh huống cụ th ể Một tổ chức được đặt tại một khu vực xa xôi kh ô ng có hoạt động công nghiệp c ó th ể c ầ n đo mùi trong một khu d â n cư li ề n k ề như một chỉ báo v ề thành công trong ki ể m soát phát thải kh í. b) M ộ t ECI khả thi liên quan M ù i đo được tại m ộ t khoảng cách cụ th ể từ cơ s ở của tổ chức . b) N ướ c Nếu mối quan tâm về quản lý là thông tin v ề đi ề u kiện nước ngầm hoặc nước mặt, như sông hoặc hồ , trong khu vực địa phương hoặc vùng, ECI khả thi gồm: • Nồng độ của một chất gây ô nhiễm cụ thể trong nước ngầm hoặc nước mặt; • Độ đục đo được trong dòng chảy tiếp giáp với thượng nguồn ở cơ sở của tổ chức và hạ nguồn của đi ể m x ả nước th ả i, • Nồng độ oxy hòa tan trong vực nước tiếp nhận ; • Nhiệt độ nước trong vực nước mặt tiếp giáp với cơ s ở của tổ chức; • Thay đổi mực nước ngầm; • Số vi khuẩn coli f orm trên một lít nước. VÍ DỤ a) Một t ì nh huống cụ th ể Chính quy ề n địa phương quản lý một nh à máy xử lý nước thải có th ể c ầ n theo dõi lượng khuẩn coli f orm ở thượng và hạ nguồn của cống xả thải nh ằ m xác định xem có nguy cơ sức khỏe nào đ ò i hỏi hành đ ộ ng hay không. b) ECI khả thi liên quan Số khu ẩ n col if or m trong một lít nước. c) Đất đai Nếu mối quan tâm của cấp quản lý là thông tin về điều kiện của đất đai trong khu vực địa phương hoặc vùng, ECIs khả thi gồm: • Nồng độ của một chất g â y ô nhiễm cụ thể trong lớp đất bề mặt ở những địa điểm được lựa ch ọ n trong khu vực xung quanh cơ sở của tổ chức; • Nồng độ của một số chất dinh dưỡng được lựa chọn trong đất liền k ề với cơ sở của tổ chức; • Diện t í ch được phục hồi trong một khu vực đã định ở đ ị a phương; • Diện t í ch được dành cho chôn lấp chất thải, du lịch hoặc đất ngập nước trong một khu vực đã đ ị nh ở địa phương; • Khu vực được lát đá và c ằ n cỗi trong một khu vực đã định ở địa phương ; • Các khu vực được bảo vệ trong một vùng của địa phương; • Đo độ xói mòn của lớp đất trên cùng từ một khu vực đã định ở địa phương. V Í DỤ a) Một t ì nh huống cụ th ể Một tổ chức có th ể lo ngại về việc mất đất bề m ặ t trên khu đất của h ọ b) ECI khả thi liên quan Đo đ ộ xói mòn của lớp đ ấ t tr ê n c ù ng từ một khu vực đ ã đ ị nh ở đ ị a phương. d) Thảm thực vật Nếu mối quan t â m của cấp quản lý là thông tin về điều kiện của thực vật trong khu vực địa phương hoặc vùng, ECI khả thi gồm: • Nồng độ của một chất gây ô nhiễm cụ thể trong mô của một lo à i cây cụ thể được thấy trong khu vực địa phương hoặc vùng; • Sản lượng mùa màng của các cánh đồng trong khu vực bao quanh theo thời gian ; • Quần thể của một loài cây cụ thể trong khoảng cách đã định từ cơ sở của tổ chức ; • Số loài thực vật trong một khu vực đã định tại địa phương ; • Số và độ phong phú loài cây trồng trong một khu vực đã định ở địa phương; • Đo cụ thể về chất lượng của nơi cư trú cho các loài cụ thể trong khu vực địa phương; • Đo cụ thể về lượng lớp phủ thực vật trong một khu vực đã định ở địa phương; • Đo cụ thể về chất lượng lớp phủ thực vật trong một khu vực đã định ở địa phương VÍ DỤ a) Một t ì nh huống cụ th ể Một tổ chức phát thải khi có ch ứ a florua có th ể tiến hành kh ả o sát th ả m th ự c v ậ t trong vùng lân c ậ n với cơ sở của họ đ ể theo dõi những cải thiện về kiểm soát phát thải kh í. b) Một ECI khả thi liên quan Đo cụ thể v ề ch ấ t lượng thảm thực vật trong một khu vực đ ã định ở địa phương . e) Hệ động vật Nếu mối quan tâm của cấp quản lý là thông tin về điều kiện của hệ động vật trong khu vực địa phương hoặc vùng, ECIs kh ả thi gồm: • Nồng độ của một chất ô nhiễm cụ th ể trong mô của một loài động vật cụ thể trong khu vực địa phương hoặc vùng; • Qu ẩ n thể của một loài động vật cụ thể trong khoảng cách đã đ ị nh tớ i cơ sở của tổ chức ; • Đo cụ thể về chất lượng nơi cư trú cho một loài động vật cụ thể trong khu v ự c đ ị a phương ; • Số loài động vật trong một khu vực đã định ở địa phương . VÍ DỤ a) Một t ì nh huống cụ thể Một c ô ng ty quản l ý đ ấ t có th ể c ầ n đánh giá mối quan hệ giữa đi ề u hành của họ với t í nh đa dạ ng sinh học trong khu vực ảnh hưởng của họ. b) Một ECI khả thi liên quan Tổng số lo à i thuộc hệ động v ậ t trong một k hu vực đ ã đ ị nh ở đ ị a phương f) Con người Nếu mối quan tâm của cấp quản lý l à thông tin về điều kiện của dân cư trong khu vực địa phương hoặc vùng, ECIs có thể bao gồm: • Dữ liệu về tuổi thọ dân cư cụ thể; • Biến cố về dịch bệnh cụ thể, nhất là giữa các quần thể nhạy cảm, từ các nghiên cứu bệnh dịch trong khu vực địa phương hoặc vùng; • T ỷ lệ tăng trư ở ng dân số trong khu vực địa phương hoặc vùng ; • Mật độ dân số trong khu vực đ ị a phương hoặc vùng; • Mức nhiễm chì trong máu c ủ a dân địa phương. V Í DỤ a) Một t ì nh huống cụ thể M ộ t t ổ chức dùng ch ì trong sản ph ẩ m của h ọ có th ể cần theo d õ i mối quan hệ gi ữ a lượng ch ì th ả i ra trong phát thải khí của họ với d â n cư địa phương . b) M ộ t ECI có th ể có Mức nhiễm ch ì trong m á u của dân cư địa phương . g) Cảnh quan, di sản và v ă n hóa Nếu mối quan tâm của cấp quản lý là thông tin về các y ế u t ố c ả nh quan ho ặ c điều kiện về cấu tr ú c và địa điểm lịch sử hoặc văn hóa quan trọng trong khu vực đ ị a phương hoặc vùng , ECIs khả thi gồm : • Đo điều kiện của các c ấ u trúc nhạy cảm ; • Đo điều kiện của những địa điểm được coi là thiêng liêng trong dân cư lân cận với cơ s ở của tổ chức ; • Đo mức đ ộ toàn vẹn diện mạo của các công trình lịch sử trong khu vực đ ị a phương . VÍ DỤ a) M ộ t t ì nh hu ố ng cụ thể M ộ t tổ chức có th ể lo ng ạ i v ề ảnh hưởng của phát thải kh í đối với các c ô ng trình l ị ch sử trong khu vực đ ị a phương . b) M ộ t ECI khả thi liên quan Đo mức độ to à n vẹn diện mạo của các công trình lịch sử trong khu vực địa phương. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN ISO 14001 : 2005, Hệ thống quản lý môi trường - Các yêu cầu và hướng dẫn sử dụng; [2] TCVN ISO 14004 : 2005 , Hệ thống quản lý môi trường - Hư ớ ng dẫn chung về nguyên tắc , hệ thống và k ỹ thuật hỗ trợ; [3] TCVN ISO 14010 : 1997 *) , Hướng dẫn về kiểm định môi trường - Các nguyên tắc chung; [4] TCVN ISO 14011 : 1997 **) , Hướng dẫn về kiểm định m ô i trường - Các qu y trình kiểm định - Kiểm định hệ thống quản lý môi trường; [5] TCVN ISO 14050 : 2009, Quản lý môi trường - Thuật ngữ và định nghĩa; [6] TCVN ISO 14040 : 2009, Quản lý môi trường - Đánh giá vòng đời sản ph ẩ m - Nguyên tắc v à khuôn khổ; [7] TCVN ISO 14041 : 2000, Quản lý môi trường - Đánh giá chu trình sống c ủ a sản ph ẩ m - Xác đ ị nh mục tiêu, phạm vi và phân tích kiểm kê. [8] ISO 14042 *) , Environmental management - Life cycle assessment - L iffe cycle impact assessment; [9] ISO 14043 **) , Environmental management - Life cycle assessment - Liffe cycle interpretation; [10] ISO/TR 14032 **) , Environmental management - Examples of environmental per f ormance evaluation (EPE). *) Các tiêu chu ẩ n này đã bị hủy b ỏ **) Dự kiến sẽ được xu ấ t bản