TCVN10605-1:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10605-1:2015 (ISO 3857-1:1977) về Máy nén, máy và dụng cụ khí nén - Thuật ngữ và định nghĩa - Phần 1: Quy định chung TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 10605-1 : 2015 ISO 3857-1 : 1977 MÁY NÉN, MÁY VÀ DỤNG CỤ KHÍ NÉN - THUẬT NGỮ VÀ ĐỊNH NGHĨA - PHẦN 1: QUY ĐỊNH CHUNG C ompressors, pneumatic tools and machines - V ocabulary - P art 1 - G eneral Lời nói đầu TCVN 10605-1 : 2015 hoàn toàn tương đương với ISO 3857-1 : 1977 TCVN 10605-1 : 2015 do Viện nghiên cứu cơ khí - Bộ Công Thương biên soạn, Bộ Công Thương đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ Tiêu chuẩn quốc gia TCVN bao gồm: - TCVN 10605-1 : 2015 (ISO 3857-1 : 1977) Máy nén, máy và dụng cụ khí nén - Thuật ngữ và định nghĩa - Phần 1 : Quy định chung - TCVN 10605-2 : 2015 (ISO 3857-2 : 1977) Máy nén, máy và dụng cụ khí nén - Thuật ngữ và định nghĩa - Phần 2 : Máy nén - TCVN 10605-3: 2015 (ISO 3857-3 : 1989) Máy nén, máy và dụng cụ khí nén - Thuật ngữ và định nghĩa - Phần 3 : Máy và dụng cụ khí nén - TCVN 10605-4 : 2015 (ISO 3857-4 : 2012) Máy nén, máy và dụng cụ khí nén - Thuật ngữ và định nghĩa - Phần 4 : Xử lý không khí. MÁY NÉN, MÁY VÀ DỤNG CỤ KHÍ NÉN - THUẬT NGỮ VÀ ĐỊNH NGHĨA - PHẦN 1: QUY ĐỊNH CHUNG C ompressors, pneumatic tools and machines - V ocabulary - P art 1 - G eneral 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các thuật ngữ và định nghĩa về máy nén, máy và các dụng cụ khí nén. Những khái niệm cơ bản, ký hiệu và đơn vị được quy định trong tiêu chuẩn này. 2. Áp suất 2.1 . Áp suất khí quyển Áp suất tuyệt đối của khí quyển được đo tại nơi làm việc. 2.2 . Áp suất áp kế Áp suất được đo chuẩn với áp suất khí quyển. 2.3 . Áp suất tuyệt đ ố i Áp suất được chuẩn với điểm không tuyệt đối, tức là chuẩn với độ chân kh ô ng tuyệt đối. Áp suất này bằng tổng đại số của áp suất khí quyển và áp suất áp kế (áp suất tĩnh hoặc áp suất t ổ ng). 2.4 . Áp suất tĩnh Áp suất được đo trong lưu chất, trong điều kiện không bị ảnh hưởng đến việc đo bởi tốc độ của lưu chất. 2.5 . Áp su ấ t động Phần tăng của áp suất do động năng của tốc độ dòng trong khí hoặc không khí tại vận tốc đồng đều (chảy tầng) chuyển đ ổ i hoàn toàn thành áp suất và không có bất cứ tổn thất nào, tức là đẳng Entropy. Áp suất bằng tích r c 2 /2, trong đó r là mật độ lưu chất và c là tốc độ của dòng chảy. 2.6 . Áp suất tổng Tổng của áp suất tĩnh và áp suất động. Nó định rõ điều kiện lưu chất tại đó năng lượng dòng của lưu chất được chuyển hóa thành áp suất mà không có t ổ n thất nào. Trong điều kiện vật thể tĩnh của lưu chất, áp suất tĩnh và áp suất tổng bằng nhau về trị số. 2.7 . Áp suất tới hạn Áp suất giới hạn, khi vượt quá áp suất này, sẽ không thấy sự không liên tục giữa các pha khí và pha chất lỏng bất cứ ở nhiệt độ nào. 2.8 . Áp suất giảm Tỷ số của áp suất tuyệt đối và áp suất tới hạn tuyệt đối. 2.9 . Hệ số nén Z Hệ số không thứ nguyên chỉ rõ trạng thái khí thực và trạng thái lý tưởng của nó. Hệ số được tính bằng công thức: Z= Trong đó: p là áp suất; V m l à th ể tích mol; R là hằng số khí phân tử; T là nhiệt độ nhiệt động lực học 3 . Nhiệt độ 3.1 . Nhiệt độ tĩnh Nhiệt độ được đo trong lưu chất trong điều kiện đo không bị ảnh hưởng bởi tốc độ của lưu chất. 3.2 . Nhiệt độ động Phần tăng của nhiệt độ do động năng của tốc độ dòng lưu chất trong khí hoặc không khí tại vận tốc đồn g đều chuyển đổi hoàn toàn thành năng l ượng nhiệt và không có bất cứ tổn thất nào, tức là đẳng entropy. 3.3 . Nhiệt độ t ổ ng Tổng của nhiệt độ t ĩnh và nhiệt độ động. Nhiệt độ này biểu th ị trạng thái của l ưu ch ấ t tại đó n ă ng lượng của dòng lưu ch ấ t được chuyển hóa hoàn toàn thành năng lượng nhiệt và không c ó bất cứ tổn th ấ t nào . Trong trường hợp lưu chất không chảy, thì nhiệt độ tổng bằng nhiệt độ tĩnh về trị số. 3.4. Nhiệt độ tới hạn Nhiệt độ giới hạn, khi vượt quá nhiệt độ này, sự không liên tục giữa pha chất lỏng sẽ không xuất hiện bất cứ ở áp suất nào. 3.5 . Nhiệt độ giảm Tỷ số giữa nhiệt độ nhiệt động lực học của lưu chất và nhiệt độ nhiệt động lực học t ới hạn của nó Bảng 1- Ký hiệu và đơn vị S ố tham chi ế u trong ISO/R31 1) Re f ere nce number in ISO/R 31 1) S ố tham chiếu trong TCVN (ISO 385 7 2) Refere - ce n umber in TCVN (ISO 3857 3) ) Đại lượng Quantity Ký hiệu Symbo l Đơn vị ( 3 ) Dimensi-ons 3) Đơn vị SI SI unit Các đơn vị khác Other pract i ca l units 1-4.1 Di ệ n tích Area A L 2 m 2 m m 2 1-5.1 Thể tích Volume V L 3 m 3 l, mI, mm 3 3-4.1 Thể tích riêng Mass speci fi c volume v M -1 L 3 m 3 /kg 8-6.1 Th ể tích mol Molar volume V m L 3 N -1 m 3 /mo l 1-6.1 Thời gian Time t T s h, min, ms 1-10.1 Tốc độ Velocity c L T -1 m/s k m /h 1-10 . 1 Tố c đ ộ dài Peripheral velocity u L T -1 m/s 1-8.1 T ố c độ góc Angular velocity w T -1 ra d /s 2-3.2 Tần số quay Rotational f requency n T -1 s -1 Min - 1 3-1.1 Khối lượng Mass m M kg t, g, mg 3-2.1 Khối lượng riêng Mass density r ML -3 kg/m 3 kg/ I 4-2.1 Nhiệt độ Cenxiut Celsius temperature q סּ ° C 4-1.1 Nhiệ t độ nhiệt động lực Thermodynamic temperat u re T סּ K 3-11.1 Áp suất Pressure p ML -1 T -2 Pa MPa, bar, k Pa, mBar 3-22.1 Công Work W M L 2 T -2 J MJ, kJ, KWh 3-23.1 Công suất Power P M L 2 T -3 W M W , kW II -6 Năng lượng riêng (theo khối lượng) Mass speci f ic en e rgy W m L 2 T -2 J/kg k J /kg II -6 Năng lượng riêng (theo thể tích) Vo l ume speci f ic energy W v ML -1 T -2 J/m 3 J/l,kWh/m 3 - Lưu lượng kh ố i lượng Mass rate of flow q m MT -1 kg/s kg/h II -3 Lưu lượng thể tích Volume rate of flow q v L 3 T -1 m 3 /s m 3 /h, m 3 /min, l/s,ml/s II -1.4 Dung tích không gian rỗng tương đ ố i Relative clearance volume e Không đơn v ị I I -5.2 Số mũ của quá trình đ a biến trong b iể u đồ p. V Exponent for poly-tropic process in p.v diagram n Không đơn vị 8-33.1 Hằng số khí phân tử Molar gas constan t R M L 2 T 2 סּ - 1 N -1 J/(K mol) kJ/(K mol) I-I.9 Hệ số nén Compressibility f act o r Z Không đơn v ị II-7 Hiệu su ấ t efficiency n Không đơn vị 12-6 II -1.10 S ố Mach tại mép cánh Tip Mach number Ma u Không đ ơn vị II-4.6 Hệ s ố áp su ấ t Pressure coefficient y Không đơn vị II -4.7 II -7.5 Hệ số thể tích Volumetric coefficient j Không đơn v ị II -1.5 Đường kính ngoài của bánh công tác Outer diameter of impeller D L m mm II -1.5 Đường kính trục bánh công tác Hub diameter of impeller d m mm Bảng 2 - Chữ làm ký hiệu Ký hiệu Symb o ls Đại lượng Quanti t y Đơn vị SI SI units A Diệ n tích Area m 2 c T ố c độ Velocity m/s d Đường kính moay ơ bánh công tác Hub d iame t er of the impeller m D Đường kính ngoài cùa bánh công tác Outsi d e diameter of the impel l er m êta Dung tích không gian trống tương đối Relative clearance volume Không đơn vị m Khối lượng Mass kg Ma u S ố Mach ở mép cánh Tip mach number Không đơn vị n S ố mũ c ủ a quá trình đa biến trong biểu đồ p. V Exponent for po l ytropic process in p.v diagram Không đơn vị n Tần số quay Ronational f requency s -1 p Áp suất Pressure Pa P Côn g suất Power W q m Lưu lượng khối lượng Mass rate of flow kg/s q v Lưu lượng thể tích Volume rate of f l ow m 3 /s R Hằng số khí phân tử Molar gas constant J/(K mol) t Th ờ i gian Time s T Nhiệt độ nhiệt động lực Themodynamic temperature K u Tốc độ d à i Periph e ral velocity m/s v Th ể tích riêng Mass speci f ic volume m 3 /kg V Thể tích Volume m 3 V m Th ể tích mol Molar volume m 3 /mol W Công Work J W m Năng lượng riêng (theo kh ối lượng) Mass speci f ic energy J/kg W v Năng lượng riêng (theo th ể -tích) Volume speci f ic energy J/m 3 Z Hệ s ố nén Compressib i l it y factor Không đơn vị h Hiệu su ấ t Efficiency Không đơn vị q Nhiệt độ xenxiut Celsius temperature ° C r Khối lượng riêng Mass density kg/m 3 j Hệ s ố th ể tích Volumetric coefficient Khôn g đơn vị y Hệ số áp suất Pressure coefficient Không đơn vị w Tốc độ góc Angular velocity rad/s Bảng 3-Chữ v à chữ số làm chỉ số dưới dòng Ký hiệu Symbols Công dụng Meaning Ý nghĩa Obervations 0 Điều kiện môi trường Ambient condition 1 Cửa nạp Inlet Chỉ đại lượng đo tại cửa nạp tiêu chuẩn của máy nén Indicates the quantities measured at the Standard inlet point of the compressor 2 Cửa xả Discharge Chỉ đại lượng đo tại cửa xả tiêu chuẩn của máy nén Indicates the quantities measured at the Standard discharge point of the compressor a Tu y ệt đối Absolute ab Hấp thụ Absorbeb ar Trục Sha f t b Khí quyển Atmospheric Đặc trưng áp suất và nhiệt độ kh í quyển Characterizes the atmospheric pressures and temperatures C Hợp đ ồ ng Contractual Chỉ số lượng quy định trong hợp đồng Indicates the quantities speci f ied in the contract cd Ngưng tụ Condensate cr Tới hạn Critical Đặc trưng áp su ấ t và nhiệt độ giới hạn Characterizes the critical pressures and temperatures d Động lực học Dynamic Đặc trưng áp su ấ t và nhiệt độ động l ực học Characterizes the dynamic pressures and temperatures e Hiệu su ấ t Effective g Toàn bộ Overa l l i C hỉ thị Indicated in B ê n trong Internal m Kh ố i lượng Mass Đặc trưng cho lưu lượng riêng khối lượng, năng lượng và th ể tích Characterizes the mass speci f ic rates of f l ow, energ i es and volumes m Phân tử gam, mol Molar Đặc trưng cho th ể tích phân tử gam Characterizes the molar volumes me Cơ khí Mechanical N Chuẩn Nomal pol Đa hư ớ ng Pol y tropic Đặc trưng cho quá tr ì nh đa hư ớ ng Characterizes the polytropic process r Giảm Reduced Đặc trưng cho việc giảm áp suất v à nhiệt độ Characterizes the reduced pressures and temperatures R Đọc Read Chỉ các đại lượng đọc trong khi thử hoặc được xác định trước làm các điều kiện thử Indicates the quantities read during the tes t or pre d etermined as test conditions s Tĩnh S tatic S Đ ẳ ng entropi Isentropic Đặc trưng cho quá trình đ ẳ ng entrop i Characterizes the isentropic process t T ổ ng s ố Tota l T Đẳng nhiệt Isotherma l Đặc trưng cho quá trình đẳng nhiệt Characterizes the isothermal process th Lý thuyết Theoretica l u Thường dùng Useful U Dạng cầu Periphera l v T h ể tích Vo l ume Đặc trưng cho lư u lượng t h ể tích của d ò ng và năng l ượng Characterizes the volume rates of flow and energies THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ISO/R 31 Physical chemistry and molecular physics, Part I, II, III và IV và ISO 31 /V III. ISO 3529, Vacuum technology - Vocabulary (Kỹ thuật chân không - Từ vựng) ISO 3534 , Statistics - Vocabulary and symbols (Thống kê - Từ vựng và ký hiệu) ISO 4006 , Measurement of fluid flow-rate in closed conduits - Vocabulary and symbols (Đo lưu lượng chất lỏng trong đường ống kín - Từ vựng và ký hiệu) 1) Xem Thư mục tài liệu tham khảo; 2) Chữ số la mã I và II nói đến những phần có liên quan của tiêu chuẩn quốc gia này; 3) M = Khối lượng; L = Độ dài; T = Thời gian; 8 = Nhiệt độ; N = S ố lượng chất.