TCVN10883:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10883:2016 về Xác định dioxin và furan clo hóa từ tetra đến octa trong đất và trầm tích bằng phương pháp sắc ký khí - Khối phổ phân giải cao pha loãng đồng vị TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 10883:2016 XÁC ĐỊNH DIOXIN VÀ FURAN CLO HÓA TỪ TETRA ĐẾN OCTA TRONG ĐẤT VÀ TRONG TRẦM TÍCH BẰNG PHƯƠNG PHÁP SẮC KÝ KHÍ - KHỐI PHỔ PHÂN GIẢI CAO PHA LOÃNG ĐỒNG VỊ Determination of tetra-through octa-chlorinated dioxins and f urans in soi l sediment by isotope dilution high resolution gas chromatography-high resolution mass spectrometry Lời nói đầu TCVN 10883:2016 được xây dựng trên cơ sở tham khảo EPA Method 1613B của Cơ quan bảo vệ môi trường Hoa Kỳ. TCVN 10883:2016 do Văn ph ò ng Ban Chỉ đạo 33 biên soạn, Bộ Tài nguyên và Môi trường đ ề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Lời giới thiệu Tiêu chuẩn này kh ô ng nhằm đ ể hướng dẫn đào tạo phân tích. V ì vậy, quy trình phân tích trong tiêu chuẩn n à y được sử d ụng cho những người phân tích đã được đào tạo tối thiểu về các nguy ê n lý cơ bản của phân tích hóa học và sử dụng các thiết bị phân tích trong phòng thí nghiệm hóa học. Tiêu chuẩn này đưa ra phương pháp phân tích các chất dioxin/furan (PCDD/PCDF) trong đất, trầm tích, gồm các nội dung chính là xử lí mẫu sơ bộ (phơi mẫu, nghiền), chiết mẫu, làm sạch dịch chiết, c ô đặc làm giàu mẫu, tách và phân tích trên thiết bị HRGC/HRMS, đ ị nh t í nh dựa trên thời gian lưu của ion m/z đặc trưng, định lượng bằng phương pháp nội chuẩn và pha loãng đồng vị. XÁC ĐỊNH DIOXIN VÀ FURAN CLO HÓA TỪ TETRA ĐẾN OCTA TRONG ĐẤT VÀ TRONG TRẦM TÍCH BẰNG PHƯƠNG PHÁP SẮC KÝ KHÍ - KHỐI PHỔ PHÂN GIẢI CAO PHA LOÃNG ĐỒNG VỊ Determination of tetra-through octa-chlorinated dioxins and f urans in soi l sediment by isotope dilution high resolution gas chromatography-high resolution mass spectrometry 1 Phạm vi áp dụng 1.1 Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định policlodibenzo-p-dioxin (PCDD) và policlodibenzofuran ( PCDF) trong mẫu đất, tr ầ m tích sử dụng thiết bị sắc ký khí phân giải cao ghép nối khối phổ phân giải cao (HRGC/HRMS). 1.2 T iê u chuẩn này quy định phương pháp xác định mười bảy ch ấ t đồng loại của PCDD/PCDF được liệt k ê ở Bảng A.1 (xem Phụ lục A). Các chi tiết kỹ thuật cũng được cung cấp để xác định riêng 2 chất đồng loại 2,3,7 , 8-tetraclodibenzo-p-dioxin (2,3,7,8-TCDD) và 2,3,7 , 8-tetraclodibenzofuran ( 2,3,7,8-TCDF). 1.3 Giới hạn phát hiện và giới hạn định lượng của phương pháp n à y đối với các PCDD/PCDF phụ thuộc vào các chất cản trở trong nền mẫu hơn là những giới hạn của thiết bị. Mức tối thiểu (ML) được đưa ở Bảng 1 là mức nồng độ PCDD/PCDF thấp nhất có thể xác đ ị nh được với giả thiết bỏ qua ảnh hưởng của nền mẫu. Giá trị ML của phương pháp này đối với 2,3,7,8-TCDD trong mẫu rắn là 1 ng/kg. 1.4 Những người áp dụng tiêu chuẩn này phải thông thạo các thao tác thí nghiệm thông thư ờ ng. Tiêu chuẩn này không đ ề cập đến các vấn đề về an toàn mà ch ỉ chủ yếu tập trung vào cách sử dụng. Người áp dụng tiêu chuẩn c ó trách nhiệm thiết lập các thao tác thích hợp, an toàn, không gây hại cho sức kh ỏe và đảm bảo phù hợp với các quy định của luật pháp hiện hành. 2 Thuật ngữ, định nghĩa Trong tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ, định nghĩa sau. 2.1 Chất phân tích (analyte) Các ch ấ t PCDD hoặc PCDF đ ượ c xác định bằng phương pháp này, được li ệt kê trong Bảng A.1 (Phụ lục A). 2.2 Dung d ị ch chuẩn đ ể đánh giá độ thu h ồi và độ chụm (precision and recovery standard) PAR Dung dịch chuẩn trung gian được pha loãng và th ê m chuẩn để tạo ra mẫu chuẩn đánh giá độ thu hồi và độ chụm của lần phân tích đang thực hiện. 2.3 Dung d ị ch chuẩn pha loãng c ấ p 1 (primary dilution standard) Dung dịch có chứa các ch ấ t phân tích cụ thể được mua hoặc được chuẩn bị từ các dung dịch gốc và được pha loãng từ dung dịch chuẩn gốc đ ế n mức cần thiết đ ể chuẩn bị các dung dịch chuẩn đ ể dựng đường chuẩn và các dung dịch khác. 2.4 Dung dịch chuẩn để dựng đ ườn g chuẩn (calibration standard) Dung dịch được chuẩn bị từ một dung dịch chuẩn trung gian hoặc dung dịch chuẩn g ố c dùng để thiết lập sự phụ thuộc của sự đáp ứng của thiết b ị (thường l à diện t í ch hoặc chiều cao pic) vào nồng độ ch ấ t phân tích. 2.5 Dung d ị ch chuẩn để h iệ u chuẩn đường chuẩn (calibration ver if ication standard) VER Dung dịch chuẩn c ó nồng độ ở điểm giữa của đường chuẩn (CS3) được d ùng để hiệu chỉnh đường chuẩn. Xem tại Bảng 3. 2.6 Dung dịch g ố c (stock solution) Dung dịch chứa chất phân t í ch được chuẩn bị bằng cách sử dụng vật liệu có nguồn gốc được xác minh, có độ tinh khiết được chứng nhận. 2.7 L ượ ng đáp ứng tương đố i (relative response) RR Lượng tương ứng tương đối của mỗi PCDD/PCDF so với nồng độ của một ch ấ t đánh dấu trong dung dịch chuẩn t í nh được theo phép hồi quy tuy ế n tính (12.6.2). 2.8 Độ chụm và độ thu hồi ban đầu (initial precis io n and recovery) IPR Phân tích bốn mẫu chuẩn pha loãng từ dung dị ch chuẩn PAR để thiết lập giá trị cho độ chụm và độ thu hồi chấp nhận được. IPR được thực hiện trước khi phương pháp này được áp dụng lần đầu tiên và b ấ t cứ khi nào phương pháp hoặc thiết bị có thay đ ổ i. 2.9 Độ độc tương đương (toxic equivalence quantity) TEQ T ổ ng nồng độ của 17 đồng loại độc của dioxin, được t í nh bằng nồng độ của chúng nhân với hệ số độc tư ơn g ứng, trong đó chất động nh ấ t được quy ước là 1 (Hệ số TEQ tính theo TEQ WHO , 200 5 ) . Xem Bảng A.2 (Phụ lục A). 2.10 Độ l ệ ch chuẩn tương đ ố i (relative standard dev i ation) RSD Bằng độ lệch chuẩn nhân với 100 rồ i chia cho giá trị trung bình. Còn được gọi là hệ số bi ế n thiên. 2.11 M ẫu chuẩn đánh g i á độ thu hồ i và độ chụm của l ầ n phân tích đang thực hiện (ongo i ng precision and recovery standard) OPR Một mẫu trắng phòng thí nghiệm được thêm một lượng chất phân tích đ ã bi ế t nồng độ. Mẫu OPR đ ư ợc phân tích với quy trình giống như mẫu thật. Mục đích của phân tích mẫu OPR là đ ể đảm bảo các kết quả phân tích của phòng thí nghiệm còn nằm trong giới hạn quy định về độ chụm v à độ thu hồi của phư ơn g pháp này. 2.12 M ẫ u kiểm soát phòng thí nghiệm (laboratory control sample) LCS Một mẫu trắng ph ò ng thí nghiệm được thêm một lượng ch ấ t phân t í ch đ ã bi ế t nồng độ nhằm m ụ c đ í ch kiểm tra song song các kết quả phân tích của ph ò ng thí nghiệm. Xem mẫu ch u ẩ n OPR. 2.13 M ẫ u trắng (blank sample) Một phần nước thuốc thử hoặc nền mẫu đối chứng khác được chứa trong b ì nh chứa mẫu, đặt tại phòng thí nghiệm hoặc hiện trường, được xử lý như một mẫu thật ở tất cả các công đoạn, bao gồm t ấ t c ả sự ti ế p xúc các đi ề u kiện tại vị trí lấy mẫu, lưu trữ, bảo quản và tất cả các bước của quy trình phân tích. Mục đ í ch của việc phân tích mẫu trắng l à để phát hiện sự nhiễm bẩn vào mẫu từ hiện trư ờ ng hoặc qui trình vận chuyển mẫu và môi trường phòng th í nghiệm. 2.14 Mẫu trắng ph ươn g pháp (method blank) Một phần nước t h u ố c thử được xử lý giống như một mẫu thật bao g ồ m sự tiếp xúc với t ấ t cả dụng cụ thủy tinh, thiết bị , dung môi , thuốc thử, chất nội chuẩn, chất đồng hành được dùng đ ể phân tích m ẫ u thật. Mẫu trắng phương pháp được sử dụng đ ể phát hiện sự có m ặ t của ch ấ t phân tích hay chất cản trở có mặt trong môi trường phòng thí nghiệm, thuốc thử hoặc thiết bị. 2.15 Mẫu kiểm tra ch ấ t l ượ ng (quality control check sample) QCS Một mẫu có chứa tất cả hoặc một nhóm các chất phân t í ch đã biết nồng độ. Mẫu QCS có được từ nguồn bên ngoài phòng thí nghiệm hoặc được đi ề u chế từ chất chuẩn c ó nguồn gốc khác với ch ấ t chuẩn dùng đ ể dựng đường chuẩn. Mẫu này được sử dụng để kiểm tra năng lực ph ò ng thí nghiệm và kiểm tra các vật liệu được chuẩn b ị khác so với các quá trình chuẩn b ị th ô ng thường. 2.16 Mức nồng độ tối thiểu (minimum level) ML Mức nồng độ mà tại đó toàn bộ hệ thống phân t í ch phải đưa ra một tín hiệu có th ể nhận biết được và một điểm chuẩn c h ấp nhận được cho ch ấ t phân tích. Mức này tương đương với nồng độ của điểm chuẩn thấp nh ấ t trong đường chuẩn, giả thiết r ằ ng tất cả các chi tiết kĩ thuật như trọng lư ợ ng mẫu, thể tích, các qui trình làm sạch đều được áp dụng. 2.17 N ư ớc thuốc thử (reagent water) Nước được chứng minh là không có các ch ấ t phân tích và các hợp ch ấ t cản trở có nồng độ ở mức giới hạn phát hiện của phương pháp đối với các phân tích. 3 Các từ viết tắt 3.1 CDD : C lo dibenz o -p-dioxin. Các đ ồ ng phân và đồng loại của tetra- đến octaclodibenzo-p-dioxin. 3.2 CDF : Clodibenzofuran. Các đồng phân và đồng loại của tetra- đến octa clodibenzofuran. 3.3 CS1, CS2, CS3, CS4, CS5 (Calibration standards): Các dung d ị ch chuẩn đ ể dựng đường chuẩn đ ư ợc ghi tại Bảng 3. 3.4 GC (Gas Chromatography): Sắc ký khí. 3.5 TEF (Toxic Equivalence Factor): Hệ số độc t ư ơng đương (Xem Phụ lục A, Bảng A.2). 3.6 RF (Response factor): Các hệ số đáp ứng đối với yêu cầu của đường chuẩn. 3.7 HRGC (High Reso l ut i on Gas Chromatography): Sắc ký khí phân giải cao. 3.8 HRMS (High Resolution Mass Spectrometry): Khối phổ phân giải cao. 3.9 K-D (Kudema-Danish Concentrator): Thiết bị cô đặc Kudema-Danish, được sử dụng đ ể cô đặc các chất ph â n tích trong dung m ô i. 3.10 MS (Mass Spectrometry ) : Khối phổ . 3.11 PFK (Per f luorokerosene): Hỗn hợp của các hợp chất được sử dụng đ ể hiệu chỉnh thang m/z chính xác trong HRMS. 3.12 SDS (Soxhlet/Dean-Stark Extractor): Thiết bị chiết Soxhlet/Dean-Stark, được sử dụng đ ể chi ế t các mẫu rắn v à bán rắn. 3.13 SICP (Selected I on current pro fil e): Sắc đồ dòng ion chọn lọc. Sắc đ ồ được ghi tại các t í n hiệu tại giá trị m/z chính xác 3.14 TCDD : Tetra cl odibenzo-p-dioxin 3.15 TCDF : Tetra cl odibenzo-f u ran. 4 Tóm tắt phương pháp 4.1 Xử lý m ẫ u Xử lý mẫu bao gồm 3 bước ch í nh là chiết mẫu, làm giàu và l àm sạch mẫu. Mẫu sau khi được làm kh ô và nghi ề n đ ế n kích thước phù hợp s ẽ được chiết Soxhlet với dung môi hoặc phân hủy bằng HCI và chi ế t lỏng - rắn. Trước khi chiết, bổ sung dung dịch chuẩn đánh d ấ u vào mẫu để đánh giá hiệu su ấ t thu hồi của quá trình chiết . Sau khi chiết, thêm vào dịch chi ế t dung dịch chuẩn làm sạch 37 Cl 4 -2,3,7,8- TCDD đ ể đánh giá hiệu quả của quá trì nh làm sạch. Quá trình làm sạch mẫu có thể bao g ồ m việc xử lý mẫu bằng axit, bazơ, muối, silicagel, nh ô m oxit và than hoạt tính. 4.2 Phân tích tr ê n máy sắc ký khối phổ (GC-MS) Sau khi làm sạch, cô cạn dịch chiết cho đến gần khô. Cho vào dịch chiết chất nội chuẩn trước khi phân tích trên GC, một th ể tí ch dịch chiết nh ấ t đ ị nh sẽ được bơm vào máy sắc ký khí. Các chất phân tích sẽ được tách và phát hiện bằng thiết bị sắc k í khí - khối phổ. Hai mảnh ion m/z sẽ được ghi cho mỗi ch ấ t phân tích. Các PCDD/PCDF được nhận bi ế t bằng cách so sánh thời gian lưu trong sắc kí khí và tỷ số cường độ ion của hai m/z ch í nh xác c ó thời gian lưu tương ứng của ch ấ t chuẩn kiểm tra và tỷ số cường độ ion của hai m/z chính xác thu được hay dựa tr ê n l ý thuyết của các ch ấ t chuẩn kiểm tra. Các đồng phân hoặc đồng loại không c ó cl o th ế ở vị trí 2,3,7,8 được nhận bi ế t khi thời gian l ư u và tỷ số cư ờ ng độ ion trùng với các giới hạn được định r õ từ trước. Đặc trưng đồng loại cho 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8-TCDF sẽ được xác định khi sử dụng cột GC, có thể tách được những đồng loại này ra kh ỏi các đồng phân tetra khác. 4.3 Tính toán kết quả Phân t í ch định lượng được thực hiện bằng cách sử dụng các diện t í ch pic của sắc đồ d òng i on chọn lọc (S I CP) theo một trong 3 cách sau: Đối với 15 PCDD/PCDF có clo t hế ở vị trí 2,3,7,8 có c h ất chuẩn đánh dấu tương ứng (Bảng A.1), hệ thống GC/MS được hiệu chuẩn, nồng độ của mỗi hợp chất được xác đị nh bằng cách sử dụng pha loãng đồng vị. Đối với 1,2,3,7,8,9-HxCDD, OCDF và các hợp chất đánh dấu, hệ thống GC/MS được hiệu chuẩn, nồng độ của m ỗ i hợp chất được xác định bằng cách sử dụng nộ i chuẩn. Đối với đồng phân không có clo thế ở vị trí 2,3,7,8 và t ấ t cả đồng phân có cùng mức clo h ó a (v í dụ tổng TCDD), nồng độ được xác định bằng sử dụng hệ số đáp ứng từ đường chuẩn các PCDD/PCDF có cùng mức clo hóa. 4.4 Chất lượng của phép phân tích được đảm bảo thông qua đường chuẩn tái l ậ p và các phép kiểm tra quá trình chiết, l à m sạch và hệ thống GC/MS. Quy trình phân t í ch xem Hình 1. Hình 1 - Sơ đồ kh ố i qui trình ph â n tích PCDD/PCDF trong đ ấ t và tr ầ m tích bằng thiết bị HRGC/HRMS 5 Các chất nhiễm bẩn và cản trở 5.1 Khái quát Trong quá trình phân tích siêu vi lượng (c ỡ ng/kg) các chất PCDD/PCDF trong đối tượng môi trường c ầ n phải kiểm soát sự nhiễm bẩn và loại b ỏ các chất cản trở v ì sự c ó mặt của các ch ấ t này trong dung dịch phân tích sẽ làm cho tín hiệu của đư ờ ng nền cao và phức tạp, cản trở việc phát hiện và định lượng chất phân tích. Các mục từ 5.2 đến 5.10 sau đây đưa ra các ngu ồ n gây nhi ễ m b ẩ n mẫu và cách loại bỏ các ch ấ t cản trở. 5.2 Dung môi, hóa chất, dụng cụ thủy t i nh và dụng cụ xử lý mẫu có thể chứa những chất cản trở làm cho tí n hiệu của đường nền dâng cao gây ra sai số cho phép phân tích, cần phải lựa chọn các hóa chất có độ tinh kh iế t đạt y ê u cầu và tinh ch ế dung môi bằng cách chưng cất lại trong hệ dụng cụ t h ủ y tinh. Khi cần thiết, hóa chất và dụng cụ phải được làm sạ ch bằng cách chiết hay tráng rửa với dung môi. 5.3 Làm sạch dụng cụ thủy t i nh là rất quan trọng, v ì dụng cụ thủy tinh kh ô ng chỉ làm nhiễm bẩn mẫu mà còn có thể lấy đi ch ấ t cần phân tích do quá trình hấp phụ trên bề mặt thủy tinh. 5.4 Dụng cụ thủy tinh n ê n được tráng rửa với dung môi và rửa b ằ ng dung dịch ch ấ t t ẩ y rửa càng sớm càng tốt sau khi sử dụng. Rung siêu âm dụng cụ thủy tinh trong d ung dịch chất tẩy rửa khoảng 30 s sẽ giúp đ ể l à m sạch chúng. Các van, khóa bằng te f lon cần phải được tháo ra khỏi dụng cụ thủy tinh, ph iễ u chiết trước khi rửa bằng ch ấ t tẩy rửa. 5.5 Sau khi rửa bằng dung dịch chất tẩy rửa, nên tráng rửa dụng cụ thủy tinh ngay lập tức, trước tiên với metanol, sau đ ó với nước nóng. Rửa bằng nước máy sau khi rửa metanol một lần nữa, sau đ ó là axeton và cuối cùng là diclometan. 5.6 Không n ê n nung thủy tinh đã sử dụng trong lò. Việc nung có th ể cần khi gặp phải mẫu quá b ẩ n nhưng việc này n ê n hết sức hạn chế. Việc nung dụng cụ thủy tinh nhiều lần có th ể tạo ra những vị trí hoạt động tr ê n b ề mặt thủy tinh hấp phụ bất thuận nghịch PCDD/PCDF. 5.7 Ngay trước khi sử dụng, thiết bị Soxhlet nên được làm sạch bằng cách chiết với toluen trong kho ả ng 3 h. Phễu chiết nên được lắc với diclometan/toluen (80/20,v/v) trong hai phút, tháo bỏ, và sau đó lắc với diclometan tinh khiết trong 2 min. 5.8 T ấ t cả vật liệu sử dụng trong quá trình phân tích phải được chứng minh là không b ị nhiễm bẩn bằng cách chạy m ẫ u trắng với nền mẫu đối chứng từ đầu và cùng mỗi mẻ phân tích m ẫ u trong thời gian 12 h, tối đa 20 mẫu. 5.8.1 Nền mẫu đối chứng phải được mô phỏng c à ng giống với nền mẫu thật càng tốt. Một cách lý tưởng, nền mẫu đối chứng kh ô ng được chứa PCDD/PCDP ở hàm lượng có thể phát hiện, nh ư ng phải ch ứ a những tạp chất ở nồng độ nh ấ t định c ó th ể t ì m thấy trong mẫu phân tích. 5.8.2 Khi không có n ề n mẫu đối chứng giống với nền mẫu thật, có th ể l ấ y cát thạch anh trắng sử dụng đ ể mô phỏng n ề n mẫu trầm t í ch. 5.9 Các tạp chất được chiết cùng với ch ấ t phân tích từ mẫu cho thấy sự ảnh hưởng đáng kể phụ thuộc vào sự ph ứ c tạp của vị trí lấy mẫu. Hợp chất cản trở có thể phát hiện ở mức nồng độ cao hơn nồng độ PCDD/PCDF. Những chất cản trở thường gặp có th ể kể ra như polyclo biphenyl (PCBs), polymethoxy biphenyl (PMBs), hydroxydlphenyl ether, benzy l phenyl ether, hợp chất thơm đa vòng (PAHs) và hóa chất bảo vệ thực vật. V ì PCDD/PCDF tồn tại trong mẫu ở hàm lượng rất thấp nên để có thể phân tích được các chỉ tiêu PCDD/PCDF bằng phương pháp này, việc loại b ỏ các chất ảnh hư ở ng là r ấ t c ầ n thiết. Các bước làm sạch đưa ra tại 8.4 c ó th ể áp dụng đ ể làm giảm hay loại bỏ các chất ảnh hưởng và do đó cho phép xác định được PCDD/PCDF chính xác với mức nồng độ được chỉ ra trong Bảng 1. 5.9 M ỗ i dụng cụ thủy t i nh dùng lại n ê n được đánh dấu cho từng loại mẫu riêng. Điều này giúp phòng thí nghiệm trong việc theo dõi nguồn nhiễm bẩn có thể xảy ra đối với từng loại mẫu cụ thể. D ụ ng cụ thủy t i nh dùng cho các mẫu có hàm lượng ch ấ t phân tích cao cần được đánh dấu đ ể làm sạch kĩ hơn, và quy ế t định khi nào nên bỏ dụng cụ thủy tinh đó đi. Bảng 1 - Chất tham khảo thời gian lưu và đị nh lượng, thời gian l ư u tương đối và mức tố i th iể u cho các PCDD/PCDF PCDD/PCDF Ch ấ t tham khảo th ời gian l ư u và đ ị nh l ư ợng Thời gian lưu tương đối M ứ c tố i thiểu 1 Mẫu (ng/kg;ppt) Dịch ch iế t (pg/ μ L;ppb) C á c h ợ p chất sử dụng chất nộ i chuẩn 1 3 C 1 2 -1,2,3,4-TCDD 2,3,7,8-TCDF 1 3 C 1 2 -2, 3,7 , 8-TCDF 0,999-1 , 003 1 0,5 2,3,7,8-TCDD 1 3 C 1 2 -2,3,7,8-TCDD 0,999-1,002 1 0,5 1,2,3,7,8-PeCDF 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8-PeCDF 0,999-1,002 5 2,5 2,3,4,7,8-PeCDF 1 3 C 1 2 -2 , 3,4 ,7 ,8-PeCDF 0,999-1,002 5 2,5 1,2,3 , 7 , 8-PeCDD 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8-PeCDD 0,999-1,002 5 2 , 5 1 3 C 1 2 -2 , 3 , 7,8-TCDF 1 3 C 1 2 -1,2,3,4-TCDD 0,923-1,103 5 2,5 1 3 C 1 2 -2 , 3,7 ,8 -TCDD 1 3 C 1 2 -1,2,3,4-TCDD 0,976-1,043 3 4 C l 4 -2,3,7,8-TCDD 1 3 C 1 2 -1,2,3,4-TCDD 0,989-1,052 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8-PeCDF 1 3 C 1 2 -1,2,3,4-TCDD 1,000-1 , 425 1 3 C 1 2 -2,3,4,7,8-PeCDF 1 3 C 1 2 -1,2,3,4-TCDD 1,011-1,526 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8-PeCDD 1 3 C 1 2 -1,2,3,4-TCDD 1 , 000-1,567 Các hợp chất sử dụng ch ấ t nộ i chuẩn 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8,9-HxCDD 1,2,3,4,7,8-HxCDP 1 3 C 1 2 -1 , 2,3,4 , 7,8-HxCDF 0,999-1,001 5 2,5 1,2,3,6,7,8-HxCDF 1 3 C 1 2 -1,2,3,6,7,8-HxCDF 0,997-1,005 5 2 , 5 1,2,3,7,8,9-HxCD F 1 3 C 1 2 -1 , 2 , 3,7 , 8,9-HxCDF 0,999-1 , 001 5 2 , 5 2,3,4,6,7,8-HxCDF 1 3 C 1 2 -2,3,4,6 , 7 , 8,-HxCDF 0,999-1,001 5 2,5 1,2,3,4,7,8-HxCD D 1 3 C 1 2 -1,2,3,4,7,8-HxCDD 0,999-1,001 5 2 , 5 1,2,3,6,7,8-HxCDD 1 3 C 1 2 -1,2,3,6,7,8,-HxCDD 0 , 998-1,004 5 2 , 5 1,2,3,7,8,9-HxCDD - 1 1,000-1,019 5 2,5 1,2,3,4,6,7,8-HpCDF 1 3 C 1 2 -1,2,3 , 4,6 , 7,8-HpCDF 0,999-1,001 5 2 , 5 1,2,3 , 4,7,8,9-HpCDF 1 3 C 1 2 -1,2 , 3,4,7,8 , 9-HpCDF 0,999-1,001 5 2,5 1,2,3,4 , 6,7,8-HpCDD 1 3 C 1 2 -1,2,3,4,6,7,8-HpCDD 0,999-1 , 001 5 2,5 OCDF 1 3 C 1 2 -OCDD 0 , 999-1,008 10 5,0 OCDD 1 3 C 1 2 -OCDD 0 , 99 9 -1 , 001 10 5,0 1 3 C 1 2 - 1,2 ,3,4 , 7,8-HxCDF 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8,9-HxCD D 0,944-0,970 1 3 C 1 2 -1,2 , 3 , 6 , 7,8-HxCD F 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8,9-HxCDD 0,949-0,975 1 3 C 1 2 -1 , 2,3,7,8,9-HxCDF 1 3 C 1 2 -1 , 2,3 , 7,8,9-HxCDD 0,977-1 , 047 1 3 C 1 2 -2,3,4,6,7 , 8-HxCDF 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8,9-HxCDD 0,959-1,021 1 3 C 1 2 -1,2,3 , 4,7 , 8 -Hx CDD 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8,9-HxCDD 0,977-1,000 1 3 C 1 2 -1 , 2 , 3 , 6,7 , 8-HxCDD 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8,9-HxCD D 0,981-1 , 003 1 3 C 1 2 -1 , 2,3,4,6,7,8-HpCDF 1 3 C 1 2 -1 , 2,3,7,8,9-HxCDD 1,043-1,085 1 3 C 1 2 -1 , 2,3,4,7 , 8 , 9-HpCDF 1 3 C 1 2 -1,2,3,7 , 8,9-HxCDD 1,057-1,151 1 3 C 1 2 -1 , 2 , 3,4,6 , 7 , 8-HpCDD 1 3 C 1 2 -1,2,3,7 , 8,9-HxCD D 1 , 086-1,110 1 3 C 1 2 -OCDD 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8 , 9-HxCDD 1,032-1,311 1 Chất tham khảo thời gian lưu cho 1,2,3,7,8 , 9-HxCDD là 1 3 C 1 2 -1 , 2,3,6,7,8-HxCDD; 1,2,3,7,8,9-HxCDD được đị nh lượng bằng cách sử dụng đáp ứng trung bình của 1 3 C 1 2 -1,2,3,4,7,8-HxCDD và 1 3 C 1 2 -1 , 2,3 , 6 , 7,8-HxCDD . 6 Thuốc thử và dung dịch chuẩn 6.1 Hóa chất đi ề u chỉnh pH và chiết rửa mẫu 6.1.1 Kali hydroxit: Hòa tan 20 g KOH (tinh khiết cấp thuốc thử) trong 100 mL n ư ớc thu ố c thử. 6.1.2 Axit sulfuric: tinh kh iế t thuốc thử (tỉ trọng 1,84). 6.1.3 Natri clorua: tinh khiết thuốc thử, chuẩn bị dung d ị ch 5 % (w/v), trong nước thuốc thử. 6.2 Hóa chất loại n ước và đuổi dung môi 6.2.1 Làm khô dung dịch: natri sunfat, tinh khiết thuốc thử, dạng hạt, khan, rửa b ằ ng diclometan (20 m L/ g), nung ở 400 ° C trong í t nh ấ t 1 h, để nguội trong b ì nh hút ẩm, giữ trong chai thủy tinh sạch c ó nắp vặn để ngăn ẩ m. N ế u sau khi nung natri sunfat c ó màu xám (do sự xuất hiện của cacbon trong n ề n tinh thể) thì phải bỏ và chuẩn bị một mẻ natri sunfat khác. Cũng có thể chuẩn bị natri sun f at bằng cách chiết với diclometan và nung ở nhiệt độ thấp hơn. 6.2.2 Kh í nitơ tinh khiết. 6.3 Hóa chất đ ể chiết m ẫ u 6.3.1 Dung môi: axeton, toluen, xyclohexan, hexan, meta n ol, diclometan và nonan, được cất trong các thiết b ị thủy tinh, độ tinh khiết thuốc trừ sâu, được chứng nhận không có các chất cản trở. 6.3.2 Cát thạch anh trắng: kích thước 60/70 mesh, dùng cho thiết bị chiết Soxhlet/Dean Stark. Nung ở 450 °C trong ít nhất 4 h. 6.4 Chất hấp phụ đ ể làm sạch mẫu 6.4.1 Silicagel 6.4.1.1 Silicagel hoạt hóa: kích thước hạt 100 mesh đến 200 mesh, rửa với diclometan, nung ở 180 °C trong í t nh ấ t 1 h, để nguội trong b ì nh hút ẩm, giữ trong chai thủy tinh sạch có nắp vặn đ ể ngăn ẩ m. 6.4.1 .2 Silicagel t ẩ m axit (30 % w/w): trộn kỹ 44 g axit sunfuric đặc với 100 g silica gel hoạt hóa trong một bình chứa sạch. Dùng que khuấy, khuấy cho đến khi thu được hỗn hợp đồng nhất . Giữ trong chai có nắp vặn lót teflon. 6.4.1.3 Silicagel t ẩ m kiềm: trộn kỹ 30 g natri hydroxit 1 N với 100 g silicagel hoạt hóa trong một bình chứa sạch. Dùng que khuấy khuấy đều cho đến khi thu được hỗn hợp đồng nhất. Giữ trong chai nắp vặn lót teflon. 6.4.1 . 4 Kal i silicat 6.4.1 .4.1 Hòa tan 56 g kali hydrox i t trong 300 mL methanol trong một b ì nh c ầ u đáy bằng dung tích 750 ml - 1000 mL. 6.4.1.4.2 Thêm 100 g silica gel và một thanh khuấy, và khuấy trên một đĩa nóng ở 60 °C đến 70 °C trong 1 h đến 2 h. 6.4.1.4.3 Gạn chất lỏng và rửa kali silicat hai l ần, mỗi lần với 100 mL metanol, sau đó rửa tiếp bằng 100 mL diclometan. 6.4.1.4.4 Trải đều kali silicat tr ê n gi ấ y nhôm đã được tráng bằng dung môi và làm khô trong 2 h đến 4 h trong t ủ hút 6.4.1.4.5 Hoạt hóa qua đ ê m ở nhiệt độ từ 200 °C đến 250 °C. 6.4.2 Nhôm oxit: hai loại nhôm oxit c ó t í nh axit và nhôm oxit có t í nh bazơ đ ề u có thể được sử dụng để làm sạch dịch chiết mẫu và phải đáp ứng được các y ê u cầu k ĩ thuật về độ thu hồi của các hợp chất đánh dấu đã được đề cập trong 6.3. Phải sử dụng cùng một loại nhôm ox i t cho tất cả các mẫu, bao gồm cả những mẫu đánh giá độ thu hồi và độ chụm. 6.4.2.1 Nhôm oxit có tính axit: Hoạt hóa bằng cách nung n ó ng tới 130 °C trong ít nhất 12 h. 6.4.2.2 Nhôm oxit có tính bazơ: Hoạt hóa bằng cách nung nóng tới 600 ° C trong ít nhất 24 h. Ngoài ra, còn có thể hoạt hóa bằng cách nung nóng trong một lò ố ng ở 650 ° C đến 700 ° C dưới dòng không khí 400 ml/min. Không hoạt hóa ở nhiệt độ tr ê n 700 ° C, v ì điều này có thể dẫn đến làm giảm dung lượng hấp phụ của nhôm oxit. Giữ ở 130 °C trong b ì nh k í n. Sử dụng trong vòng năm ngày kể từ ngày nung. 6.4.3 Than hoạt tính 6.4.3.1 Than hoạt tính: Carbopak C (Supelco 1-0258 hoặc tương đương). 6.4.3.2 Chất trợ lọc: Ce l ite 545 (Supelco 2-0199 hoặc tương đ ư ơng). 6.4.3.3 Trộn kỹ 9 g Carbopak C và 41 g Celite 545 để tạo ra hỗn hợp có tỉ lệ 18 % w/w. Hoạt hóa h ỗ n hợp ở 130 °C trong ít nhất 6 h, Giữ trong bình hút ẩm. 6.4.4 Cột đa lớp: nhồi cột ở 6.4.2.3 theo thứ tự từ dưới l ê n trên: 1 g silicagel (6.4.1.1), 4 g silicagel t ẩ m kiềm (6.4.1.3), 1 g silicage l (6.4.1.1), 8 g silicagel t ẩ m axit (6.4.1.2), 2 g silicagel (6.4.1.1) và 4 g natri sunfat khan (6.2.1). Dung môi sử dụng để nhồi cột là hexan. 6.5 Nền mẫu đ ối chứng : N ề n mẫu đối chứng đảm bảo trong đó không phát hiện được PCDD/PCDF và các hợp chất c ả n trở bằng ph ư ơ n g pháp này. 6.5.1 Nền mẫu đối chứng có tỉ lệ chất r ắn cao: Cát hoặc vật liệu tương tự. Chuẩn bị bằng cách chiết với d ic l ometan và/hoặc nung ở 450 °C trong í t nhất 4 h. 6.5.2 Các n ề n mẫu khác: phương pháp này có thể được kiểm tra trên bất kì n ề n mẫu đối chứng nào bằng các thử nghiệm tại 8.2. Nền mẫu lý tưởng phải không có các PCDD/PCDF, nếu không th ì mức nền của các PCDD/PCDF trong nền mẫu không được vượt quá 3 lần mức th ấ p nhất đưa ra trong Bảng A.2. Nếu các PCDD/PCDF có mặt trong nền mẫu đối chứng ở mức nền thấp thì mức thêm chuẩn các ch ấ t phân tích được sử dụng tại 8.2 phải được tăng lên để cho tỷ lệ th ê m đối với mức n ề n nằm trong khoảng từ 1:1 đến 5:1. 6.6 Dung d ị ch chuẩn: Cần mua các dung dịch hoặc hỗn hợp có chứng nhận về độ tinh khiết, nồng độ, và độ tin cậy hoặc chuẩn bị từ các vật liệu có độ tinh khiết và thành phần đã biết. Nếu độ tinh khiết hóa học lớn hơn hoặc bằng 98 % thì lượng cân sẽ không cần hiệu ch ỉ nh lại khi tính nồng độ của chất chuẩn. Khi chưa sử dụng, ch ấ t chuẩn phải được lưu g i ữ ở chỗ tối ở nhiệt độ phòng trong lọ có nắp vặn lót lớp teflon và phải đánh dấu mức dung dịch c ó trong lọ để có thể phát hiện sự mất dung dịch do bay hơi. N ế u dung môi bị bay hơi thì dung dịch phải được thay thế. 6.7 C á c dung d ị ch gốc 6.7.1 Chuẩn bị: Chuẩn bị trong nonan theo từng bước dưới đây hoặc mua các dung dịch loãng hơn. 6.7.2 Hòa tan một lượng phù hợp chất đối chứng thử nghiệm tr o ng dung môi. V í dụ, cần khoảng 1 mg đến 2 mg 2,3,7,8-TCDD chính xác đ ế n ba chữ số trong 1 bình định mức 10 mL có nút nhám rồi đ ị nh mức đến vạch mức bằng nonan. Sau khi TCDD tan hoàn toàn chuyển dung dịch vào lọ sạch 15 mL có nắp lót teflon. 6.7.3 Ki ể m tra các dấu hiệu của sự phân hủy các dung dịch chuẩn gốc trước khi chuẩn bị các dung dịch chuẩn để đảm bảo dựng đường chuẩn và các dung dịch chuẩn hóa khác. Các chuẩn đối chứng có thể được sử dụng để xác định độ chụm của các dung dịch dùng để dựng đường chuẩn mà hóa chất mua được từ các hãng hóa chất khác nhau. 6.8 Dung d ị ch gốc PAR 6.6.1 Tất cả các PCDD/PCDF: Dùng các dung dịch ở 6.7, chuẩn bị dung dịch gốc PAR có ch ứ a các PCDD/PCDF ở những nồng độ ghi tại Bảng 2. Dung dịch này khi pha loãng dung dịch s ẽ trở thành PAR (6.13). 6.6.2 N ế u chỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8-TCDF th ì chuẩn bị dung dịch gốc PAR ch ỉ chứa hai hợp chất này. 6.9 Dung dịch chuẩn chất đánh dấu 6.9.1 Tất cả các PCDD/PCDF: Từ dung dịch gốc hoặc từ hỗn hợp mua sẵn, chuẩn bị dung dịch có chứa các chất đánh dấu trong nonan theo nồng độ ch ỉ ra ở Bảng 2. Những dung dịch này được pha loãng bằng axeton trước khi d ùng (6.9.3). 6.9.2 Nếu chỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8-TCDF thì chuẩn bị các dung dịch chỉ chứa hai hợp chất này. Dung dịch này được pha lo ã ng bằng axeton trước khi d ùng (6.9.3). 6.9.3 Pha loãng một thể t í ch phù hợp dung dịch chất đánh dấu (xem 6.9.1 hoặc 6.9.2) theo hệ số l à 1:50 b ằ ng axeton đ ể chuẩn bị dung dịch th ê m chuẩn. Mỗi mẫu c ầ n th ê m chuẩn 1 mL dung dịch loãng. Ch ỉ n ê n chuẩn bị l ư ợng dung dịch đủ đ ể sử dụng trong một ng à y. 6.10 Dung dịch chuẩn đánh giá quá trình làm sạch: Chuẩn bị dung dịch 37 CI 4 -2,3,7,8-TCDD trong nonan theo nồng độ ở Bảng 2. Dung d ị ch chuẩn này s ẽ được thêm vào tất cả các d ị ch chiết trước khi làm sạch để đánh giá hiệu quả quá trình l à m sạch. 6.11 Chất nội chuẩn 6.11.1 Đ ể xác định tất cả các chất PCDD/PCDF: Chu ẩ n bị dung dịch nội chuẩn 13 C 12 - 1,2,3,4-TCDD và 13 C 12 - 1,2,3,7,8,9-HxCDD trong nonan theo nồng độ ghi ở Bảng 2. 6.11.2 Nếu chỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7 , 8-TCDF thì chuẩn bị dung dịch nội chuẩn ch ỉ chứa 13 C 12 - 1,2,3,4-TCDD. Bảng 2 - Nồng độ các dung d ị ch chuẩn g ố c, dung d ị ch chuẩn để th ê m chuẩn chứa PCDD/PCDF và các h ợ p chất đánh dấu đồng vị PCDD/PCDF Dung d ị ch gốc h ợ p ch ấ t đánh d ấ u đồng v ị 1 (ng/mL) Dung dịch hợp chất đánh d ấu đồng vị đ ã thêm chuẩn 2 (ng/mL) Dung dịch g ốc PAR 3 (ng/mL) Dung d ị ch PAR để th ê m chuẩn 4 (ng/mL) 2,3,7,8-TCDD — — 40 0 , 8 2,3,7,8-TCDF — — 40 0,8 1,2,3,7,8-PeCDD — — 200 4 1,2,3,7,8-PeCDF — — 200 4 2,3,4,7,8-PeCDF — — 200 4 1,2,3,4,7,8-HxCDD — — 200 4 1,2,3,6,7,8-HxCDD — — 200 4 1,2,3,7,8,9-HxCDD — — 200 4 1,2,3,4,7,8-HxCDF — — 200 4 1,2,3,6,7,8-HxCDF — — 200 4 1,2,3,7,8,9-HxCDF — — 200 4 2,3,4,6,7,8-HxCDF — — 200 4 1,2,3,4,6,7,8-HpCDD — — 200 4 1,2,3,4,6,7,8-HpCDF — — 200 4 1,2,3,4,7,8,9 -HpCDP — — 200 4 OCDD — — 400 8 OCDF — — 400 8 1 3 C 1 2 - 2,3,7,8-TCDD 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 2 , 3 , 7,8-TCDF 100 2 — — 1 3 C 1 2 -1 ,2,3,7,8-PeCDD 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 1,2,3,7,8-PeCDF 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 2,3,4,7,8-PeCDF 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 1,2,3 , 4 , 7,8-HxCDD 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 1,2,3,6,7,8-HxCDD 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 1,2,3,4,7,8-HxCDF 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 1,2,3,6,7,8-HxCDF 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 1,2,3,7,8,9-HxCDF 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 2,3,4,6,7,8-HxCDF 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 1,2,3,4,6,7,8-HpCDD 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 1,2 , 3,4,6,7,8-HpCDF 100 2 — — 1 3 C 1 2 - 1 , 2,3,4,7,8,9-HpCDF 100 2 — — 1 3 C 1 2 - OCDD 200 4 — — Chất chu ẩ n làm sạch 5 3 7 Cl 4 - 2,3,7,8-TCDD 0 , 8 Chất nộ i chuẩn 6 1 3 C 1 2 - 1,2,3,4-TCDD 200 1 3 C 1 2 - 1,2,3,7 , 8,9-HxCDD 200 1 6.9 - chuẩn bị trong nonan và pha loãng đ ể chuẩn bị dung dịch thêm chuẩn 2 6 . 9 . 3 - chuẩn bị hàng ngày trong axeton t ừ dung dịch g ố c. 3 6.8 - chuẩn bị tro n g nonan và pha loãng để chuẩn bị dung dịch th ê m chuẩn. 4 6.13 - chuẩn bị hàng ngày trong axeton từ dung dịch gốc. 5 6.10 - được chuẩn bị trong non a n và th ê m chuẩn vào dị ch ch iế t trước khi làm sạch. 6 6.11 - chuẩn bị du n g dịch nộ i chuẩn trong non an và th êm vào dịch chi ế t cô đặc trước khi phân tích bằng GC (9.2). 6.12 Các dung dịch chuẩn để dựng đường chuẩn (CS1 đến CS5): Sử dụng các dung dịch đã chuẩn bị ở 6.8 đến 6.11 để chuẩn bị 5 dung dịch chuẩn tr ong nonan, cụ thể xem Bảng 3. Những dung dịch này được dùng để tìm hàm số biểu diễn sự phụ thuộc của sự đáp ứng tương đối (chất đánh dấu với chất chuẩn thường) và hệ số đáp ứng vào nồng độ chất phân tích. Dung dịch chuẩn CS3 được sử dụng để hiệu chuẩn lại đư ờ ng chuẩn (VER). Nếu chỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8-TCDF th ì chuẩn bị các dung dịch chuẩn tương ứng với các chất này. Bảng 3 - Nồng độ của các PCDD/PCDF trong đường chuẩn và dung d ị ch hiệu chuẩn đường chuẩn PCDD/PCDF CS1 (ng/mL) CS2 (ng/mL) CS3 (ng/mL) CS4 (ng/mL) CS5 (ng/mL) 2,3,7,8-TCDD 0 , 5 2 10 40 200 2,3,7,8-TCDF 0,5 2 10 40 200 1,2,3,7,8-PeCDD 2,5 10 50 200 1000 1,2,3,7,8-PeCDF 2,5 10 50 200 1000 2,3,4,7,8-PeCDF 2,5 10 50 200 1000 1,2,3,4,7,8-HxCDD 2,5 10 50 200 1000 1,2,3,6,7,8-HxCDD 2,5 10 50 200 1000 1,2,3,7,8,9-HxCDD 2,5 10 50 200 1000 1,2,3,4,7,8-HxCDF 2 , 5 10 50 200 1000 1,2,3,6,7,8-HxCDF 2,5 10 50 200 1000 1,2,3,7,8,9-HxCDF 2,5 10 50 200 1000 2,3,4,6,7,8-HxCDF 2 , 5 10 50 200 1000 1,2,3,4,6,7,8-HpCDD 2 , 5 10 50 200 1000 1,2,3,4,6,7,8-HpCDF 2,5 10 50 200 1000 1,2,3,4,7,8,9-HpCDF 2,5 10 50 200 1000 OCDD 5,0 20 100 400 2000 OCDF 5 , 0 20 100 400 2000 1 3 C 1 2 - 2,3,7,8-TCDD 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 2,3,7,8-TCDF 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 1,2,3,7,8-PeCDD 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - PeCDF 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 2,3,4,7,8-PeCDF 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 1,2,3,4,7,8-HxCDD 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 1,2,3,6,7,8-HxCDD 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 1,2,3,4,7,8-HxCDF 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 1,2,3,6,7,8-HxCDF 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 1,2,3,7,8,9-HxCDF 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 1,2,3,4,6,7, 8 -HpCDD 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 1,2,3,4,6,7,8-HpCDF 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 1,2,3,4 ,7 ,8,9-HpCDF 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - OCDD 200 200 200 200 200 Chất chuẩn làm sạch 1 3 C 1 2 - 2,3,7,8-TCDD 0 , 5 2 10 40 200 Chất nộ i chuẩn 1 3 C 1 2 - 1,2,3,4-TCDD 100 100 100 100 100 1 3 C 1 2 - 1,2,3,7,8,9-HxCDD 100 100 100 100 100 6.13 M ẫ u chuẩn đánh giá độ chụm và độ thu hồi (PAR): Được sử dụng đ ể đánh giá độ chụm và độ thu hồi ban đầu (11.3) và lần phân tích đang thực hiện (9.6). Pha loãng 10 μ L dung dịch chuẩn đánh giá độ chụm và độ thu hồi (6.9.1 hoặc 6.9.2) đến 2,0 mL bằng axeton cho mỗi nền mẫu và mỗ i m ẻ mẫu. Cần 1 mL các dung dịch chuẩn này cho mẫu trắng và mẫu OPR cho t ừ ng nền mẫu trong mỗi mẻ phân tích. 6.14 Dung dịch xác định cửa sổ thời gian lưu sắc kí khí và chuẩn kiểm tra đồng phân đ ặc trưng: được dùng để xác định thời điểm bắt đầu và k ế t thúc của pic sắc kí đối với các đồng phân dioxin và furan và để chứng minh đặc trưng đồng phân của cột GC để xác đ ị nh 2,3,7,8-TCDD v à 2,3,7,8- TCDF. Chuẩn n à y phải chứa các hợp chất được ghi tại Bảng 3 (CIL EDF-4006, hoặc tương đư ơn g) ở mức thấp nh ấ t. Không cần thiết phải theo dõi cửa sổ thời gian lưu của các hợp chất nếu ch ỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8-TCDF. Trong trường hợp này, có thể sử dụng chuẩn kiểm tra đặc trưng đồng phân chứa h ầ u h ế t các đồng phân được rửa giả i rất gần nhau như đã liệt k ê tại Bảng 4 (CIL EDF-4033, hoặc tương đương). Bảng 4- Dung dịch xác định cửa sổ thời gian l ư u sắc k í khí và chuẩn kiểm tra đặc trưng đ ồ ng phân Dung dịch xác định cửa s ổ thời gian lưu sắc k í kh í đối với cột DB-5 CDD/CDF Rửa giải đ ầ u ti ên Rửa giải cu ối c ù ng TCDF 1,3,6,8- 1,2,8,9- TCDD 1,3,6,8- 1,2,8,9- PeCDF 1,3,4,6,8- 1,2,3,8,9- PeCDD 1,2,4,7,9- 1 ,2, 3 , 8 , 9- HxCDF 1,2,3,4,6,8- 1,2,3,4,8,9- HxCDD 1,2,4,6,7,9- 1,2,3,4,6,7- HpCDF 1,2,3,4,6,7,8- 1,2,3,4,7,8,9- HpCDD 1,2,3,4,6,7 , 9- 1,2,3,4,6,7,8- Chuẩn ki ể m tra đặc tr ư ng TCDD đối với cột DB-5 1,2,3,7 và 1,2,3,8-TCDD 2,3,7,8- TCDD 1,2,3,9- TCDD Chuẩn kiểm tra đặc trưng đ ồng phân TCDF đố i với cột DB-225 2,3,4,7- TCDF 2,3,7,8- TCDF 1,2,3,9- TCDD 6.15 Mẫu kiểm soát chất lư ợ ng (Mẫu QC): Mẫu QC c ầ n phải c ó nguồn gốc độc lập với các dung dịch hiệu chuẩn. Tốt nhất mẫu kiểm tra QC là mẫu đối chứng đã được chứng nhận (CRM) c ó chứa PCDD/PCDF ở nồng độ đ ã biết trong nền m ẫ u tương tự như nền mẫu thử nghiệm. 6.16 Độ ổn định của các dung dịch: Các dung dịch chuẩn dùng để định lượng (6.6 đến 6.12) cần được phân tích kiểm tra định kỳ và c ầ n được đánh giá bằng các chuẩn đối chứng (6.7) trước khi dùng t iế p. 7 Thiết bị và dụng cụ 7.1 Thiết bị làm sạch dụng cụ thủy tinh : B ồ n rửa trong phòng thí nghiệm với tủ hút phía trên. 7.2 Th iế t bị đ ể chuẩn bị m ẫ u 7.2.1 Tủ hút: một tủ hút có kích thước phù hợp đủ để chứa các thiết bị cho việc chuẩn bị mẫu được liệt k ê dưới đây. 7.2.2 Găng tay (tùy chọn). 7.2.3 Dụng c ụ nghiền mẫu (tùy chọn) 7.2.4 Thiết bị xác định độ ẩm 7.2.4.1 T ủ s ấ y: có khả năng duy trì nhiệt độ 110 °C ± 5 °C. 7.2.4.2 B ì nh hút ẩm. 7.2.5 Cân 7.2.5.1 Cân phân tích: Độ chính xác đ ế n 0,1 mg. 7.2.5 . 2 Cân kĩ thuật: Độ chính xác đến 10 mg. 7.3 Thiết bị chiết Soxhlet/Dean-Stark 7.3.1 Bộ chiết Soxhtet: đường kính trong 50 mm, dung tích 200 mL, b ì nh c ầ u đáy tròn 500 mL hoặc bình cầu đáy bằng 300 mL. 7.3.2 Ố ng giấy đựng mẫu: kích thước 43 mm x 123 mm, dùng cho bộ chiết Soxhlet. 7.3.3 Bẫy ẩ m: Bộ Dean Stark hoặc Barret có khóa teflon, để lắp vào bộ chiết Soxhlet. 7.3.4 Bếp đi ệ n: dạng bán cầu, phù hợp ch o b ì nh đáy tròn 500 mL. 7.4 Thiết bị làm sạch 7.4.1 Pipet 7.4.1.1 Pipet Pasteur dùng 1 lần, dài 150 mm, đường k í nh trong 5 mm. 7.4.1.2 Pipet huy ế t thanh: dùng 1 lần , 10 mL, đường kính trong 6 mm. 7.4.2 Các cột sắc k ý bằng thủy tinh 7.4.2.1 Cột có chiều dài 150 mm, đường kính trong 8 mm, có lớp lót b ằ ng sợi thủy tinh hoặc bông thủy tinh và bình chứa dung môi 250 mL. 7.4.2.2 Cột có chiều dài 200 mm, đ ường kính trong 15 mm, có lớp lót bằng sợi thủy tinh hoặc bông thủy tinh và bình chứa dung môi 250 mL. 7.4.2.3 Cột c ó chiều dài 300 mm, đường kính trong 25 mm, với bình chứa dung môi 300 mL và kh ó a bằng thủy tinh hoặc teflon. 7.5 Lò sấy : có khả năng duy trì liên tục nhiệt độ (± 5 ° C) trong khoảng từ 105 ° C đến 250 ° C. 7.6 Th iế t bị cô đuổi dung mô i 7.6.1 Thiết bị cô quay c ó trang bị bể nước đi ề u nhiệt. 7.6.1.1 Nguồn chân không cho máy cô quay được trang bị với van ngắt ở máy cô quay và đồng hồ đo chân không. 7.6.1.2 Dùng máy b ơ m tuần hoàn và bộ làm lạnh, vì sử dụng nước để làm mát thiết bị cô quay sẽ l ã ng phí một lượng lớn nước và có thể dẫn tới hoạt động không hiệu quả khi nhiệt độ nước v à áp suất khác nhau. 7.6.1.3 B ì nh cầu đáy tr ò n 100 mL, 500 mL và lớn hơn, với c ổ n ố i phù h ợ p với thiết bị cô quay. 7.6.2 Thiết bị cô đặc Kudema-Danish (K-D) 7.6.2.1 Ống cô: 10 mL, c ó chia độ, đ ã được hiệu chuẩn. N ú t thủy tinh mà i (kích thước 19/22) dùng để ngăn sự bay hơi của dịch chiết. 7.6.2.2 Bình bay hơi: 500 mL, nối với ống cô b ằ ng bộ phận ghép nối. 7.6.2.3 Cột Sny d er: loại ba b ó ng lớn. 7 .6.2.4 Đá bọt 7.6.2.4.1 X ỉ thủy tinh hoặc cacbua silic: kích thước khoảng 10/40 mesh, được chiết với diclometan và nung ở nhiệt độ 450 °C trong í t nhất 1 h. 7.6.2.4.2 Teflon (tùy chọn): được chiết với diclometan. 7.6.2. 5 Bể nước điều nhiệt: với nắp vòng đ ồ ng tâm có khả năng duy trì nhiệt độ trong khoảng ± 2 ° C, được đặt trong tủ hút. 7.6.3 Thiết bị thổi nitơ: được trang bị bể nước điều nhiệt, kiểm soát nhiệt độ trong khoảng 30 ° C đến 60 ° C, đặt trong tủ h ú t 7.6.4 Lọ đựng mẫu 7.6.4.1 Lọ thủy tinh màu hổ phách, từ 2 mL đến 5 mL, có nắp vặn lót teflon. 7.6 .4. 2 Lọ thủy tinh 0,3 mL, hình nón, có nắp vặn lót teflon hoặc nút đậy. 7.7 H ệ thống sắc ký khí: Chọn chế độ bơm m ẫ u kh ô ng chia dòng hoặc có c ổ ng bơm mẫu li ê n c ột đối với cột mao quản, chương trình nhiệt độ đẳng nhiệt, và đáp ứng các yêu cầu trong Điều 11. 7.7.1 Cột sắc ký khí (GC) dùng cho các chất PCDD/PCDF và đặc hiệu cho đồng loại 2,3,7,8-TCDD: Cột mao quản silica nung chảy pha liên kết, thành phần pha tĩ nh 5 % phenyl, 94 % methyl , 1 % vinyl si l icon, có k í ch thước: chi ề u dài (60 ± 5) m, đường kính trong ( 0,32 ± 0,02) mm; bề d ày lớp phim 0,25 μ m. 7.7.2 Cột sắc ký khí (GC) dùng cho các ch ấ t PCDD/PCDF và đặc hiệu cho đồng l oại 2,3 , 7 , 8-TCDF: Cột mao quản silica nung chảy pha liên kết có kích thước: chiều dài (30 ± 5) m, đường kính trong (0,32 ± 0,02) mm. 7.8 Bộ phận khối phổ: i on hóa va đập electron từ 28 eV đến 40 eV, phải có khả năng ghi lặp lại một cách chọn lọc tối thiểu 12 m ả nh m/z chính xác ở độ phân giải cao ( ≥ 10000) trong khoảng thời gian x ấ p x ỉ 1 s, và phải đáp ứng tất cả các chi ti ế t kĩ thuật nêu tại Điều 9. 7.9 Bộ phận ghép n ố i GC/MS: bộ phận khối phổ phải kết nối với hệ thống sắc ký khí sao cho đầu ra của cột mao quản giới hạn trong 1 cm của nguồn ion nhưng không cản trở electron hoặc chùm ion. 7.10 H ệ thống dữ liệu: bộ phận c ó khả năng thu nhận, ghi và lưu trữ dữ liệu khối ph ổ . 8 Quy trình xử lý mẫu 8.1 Khái quát Qui trình xử lí mẫu cho phân tích PCDD/PCDF trong mẫu đất, tr ầ m tích b ằ ng phương pháp GC/MS bao g ồ m 3 bước cơ bản là xử l í mẫu sơ bộ, tách chiết, làm sạch dịch chiết và các bước cô đặc mẫu. Mục đích của qui trình xử lí mẫu là tách được triệt để các chất phân tích ra khỏi nền mẫu, loại bỏ các chất ảnh hưởng b ị chiết cùng với chất phân tích, cô đặc mẫu để giảm giới hạn phát hiện. Các mục từ 8.2 đến 8.4 sau đây đưa ra các bước cụ thể của qui trình xử lí mẫu. 8.2 Xử lí mẫu sơ bộ : Mẫu đ ấ t, trầm tích sau khi thu thập sẽ được bảo quản ở nhiệt độ dưới 4 °C và tránh ánh sáng cho đến khi xử lí. Mục đích của bước xử lí mẫu sơ bộ là đưa mẫu và dạng khô tuy ệ t đ ố i, có kích thước hạt xác định và đồng nhất. Các k ĩ thuật được sử dụng ở bước này là phơi hoặc sấy, kĩ thuật nghiền phù hợp và rây, cuối cùng là đồng nhất mẫu bằng cách trộn. Yêu cầu của bước này là không làm mất mát chất phân tích, không đưa thêm ch ấ t ảnh hưởng vào mẫu cũng như kh ô ng gây ô nhiễm môi trường phòng th í nghiệm bởi bụi từ m ẫ u. 8.2.1 Mẫu được phơi khô ở nhiệt độ ph ò ng, hoặc làm khô trong t ủ s ấ y ở nhiệt độ 40 ° C đến 50 ° C. 8.2.2 Các phương pháp nghiền, trộn, đồng nhất mẫu được trình bày sau đ ây. 8.2.2.1 Nghiền, trộn và đồng nhất mẫu: mẫu có kích thước hạt > 1 mm cần được nghiền, đồng nhất, hoặc trộn. Các phương pháp làm giảm k í ch thước hạt đến < 1="" mm="" còn="" phụ="" thuộc="" nền="" mẫu.="" kích="" thước="" các="" hạt="" rắn="" có="" thể="" được="" giảm="" bằng="" cách="" nghiền="" bằng="" tay="" dùng="" cối="" và=""> 8.2.2.2 Mỗi phương pháp làm giảm kích thước hạt đối với mỗi nền mẫu c ầ n được kiểm chứng qua phép thử nghiệm tại 8.3 trước khi quy trình được ứng dụng thường xuyên. 8.2.2.3 Các quy trình nghi ề n, đồng nhất, hoặc trộn được thực hiện trong hộp g ă ng tay hoặc tủ hút khí để hạn chế sự ô nhiễm bụi trong môi trường phòng thí nghiệm. 8.2.2.4 M ẫ u đ ấ t, trầm tích có thể nghiền trong máy nghiền Wiley hoặc trong máy xay sinh tố. Trong một số trường hợp, cần sử dụng kĩ thuật nghiền lạnh bằng sự hỗ trợ của làm lạnh mẫu trong t ủ lạnh, dùng nước đá khô hoặc nitơ l ỏ ng. Trong quá trình nghiền, nhiệt độ của mẫu kh ô ng được vượt quá 50 °C. Khi nghiền mẫu trắng và các nền mẫu đối chứng phải sử dụng máy nghiền sạch. 8.2.3 Một ph ầ n mẫu đất, trầm tích được dùng đ ể xác định kh ố i lượng khô tuyệt đối của mẫu. Cân chính xác khối lượng đĩa petri và khoảng 5 g mỗi mẫu, s ấ y đến khối lượng không đổi ở 105 °C trong tủ sấy, c â n lại khối lượng sau khi sấy khô. Ph ầ n tr ă m khối lượng khổ của mẫu được t í nh như sau: % khối lượng khô của mẫu = Khối lượng của mẫu sau khi s ấ y x 100 Khối lượng của mẫu trước khi s ấ y 8.3 Tách ch iế t : Mục đích của b ướ c tách chiết là chuyển chất phân tích từ n ề n mẫu của nó vào dung môi hữu cơ hoặc hỗn hợp dung môi thích hợp. Có thể tiến hành chiết mẫu khô đã được đồng nhất tại 8.2 hoặc cũng có thể ti ế n hành chiết mẫu ướt sau khi trộn v ớ i Na 2 S O 4 để làm kh ô . Kĩ thuật chiết được áp dụng là chiết soxhlet. 8.3.1 Th ê m 5 g silicagel kích thước hạt 100/200 mesh và 100 g cát thạch anh trắng vào ống đự ng mẫu, r ồ i đặt vào bộ chiết soxhlet. Thêm t ừ 30 mL đến 40 mL toluen vào cột chiết soxhlet ở phía tr ê n và từ 200 mL đến 250 mL toluen vào bình cầu phía dưới. Tiến hành chiết trong í t nh ấ t 3 h để làm sạch hệ thống. Sau kh i chiết, để nguội và rửa ố ng đựng mẫu b ằ ng toluen và đ ể khô trong kh ô ng kh í . 8.3.2 Cân 10 g mẫu và chuyển vào ống đựng mẫu , trộn đ ề u mẫu với lớp cát thạch anh bằng thìa kim loại sạch, nghiền nhỏ các hạt mẫu có kích thước lớn. Lắp lại bộ chiết soxhlet và th ê m dung môi toluen mới vào bộ chiết với thể tích tương tự như 8.3.1. Tiến hành chiết hồi lưu m ẫ u trong khoảng thời gian từ 16 h đến 24 h. 8.3.3 C ô đặc dịch chiết v ề khoảng 10 mL sử dụng thiết bị c ô quay theo 8.4.1. 8.4 Làm sạ ch và làm giàu m ẫ u : Dịch chiết mẫu thu được sau bước chiết tách và c ô đặc tiếp tục được làm sạch. Tùy thuộc và nền mẫu mà dịch chiết mẫu s ẽ được xử lí bằng axit, kiềm, muối và các chất hấp phụ khác nhau như cột silicagel đa lớp, cột than hoạt tính v à cột nhôm oxit 8.4.1 Cô đặc mẫu: Trước khi làm sạch, dung dịch chiết của các mẫu môi trường được cô đặc trên thiết bị c ô quay đến thể tích khoảng 10 mL. 8.4.1.1 Kiểm tra hoạt động của thiết bị cô quay theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Trước và sau khi hoạt động, r ử a sạch toàn bộ sinh hàn bằng 100 mL axeton. Giữa các mẫu khác nhau, r ử a ống dẫn dung môi ba lần, mỗi l ầ n 5 mL đến 10 mL bằng dung môi h òa tan mẫu. 8.4.1.2 Khi nhiệt độ bề điều nhiệt đạt 50 ° C, lắp bình cầu có chứa dung dịch chiết vào thiết bị cô quay. Bật bơm hút chân kh ô ng và làm giảm từ từ áp suất trong máy, điều chỉnh tốc độ quay. Nhấn nút hạ bình chứa mẫu xuống bể điều nhiệt Điều chỉnh bơm hút chân không và tốc độ quay sao cho thời gian cô đuổi dung môi (khoảng 200 mL) đến thể tích cần thiết là 30 m i n đến 35 min. Tốc độ cô đuổi dung môi hợp lý khi dòng dung môi ngưng tụ chảy vào b ì nh thu phải ổn định, không thấy xuất hiện bọt khí hoặc sôi trong bình chứa mẫu. 8.4.1.3 Khi dung môi trong bình chứa mẫu còn khoảng 10 mL, nhấn nút nâng b ì nh ch ứ a mẫu khỏi bể điều nhiệt, ngừng quay và tắt bơm chân không, xả từ từ không khí qua sinh hàn. Chú ý: Xả không khí phải làm từ từ, tránh để dung dịch chiết bắn lên bám vào thành bình v à ố ng dẫn dung mô i . 8.4.2 Làm sạch bằng các dung dịch axit, muối và kiềm 8.4.2.1 Dịch chiết mẫu sa u khi cô đặc đến thể tích 10 mL, được chuyển vào phễu chiết 250 mL. 8 .4. 2.2 Th ê m 1 mL dung dịch chuẩn đánh giá quá trình l à m sạch (6.10) vào dịch chiết mẫu. 8.4.2.3 Thêm 50 mL dung dịch kali hidroxit (6.1.1) vào phễu chiết và lắc trong 2 min. Loại bỏ lớp nước phía dưới sau khi chất lỏng phân lớp rõ. Hạn chế thời gian tiếp xúc giữa dịch chiết mẫu và dung dịch kiềm đ ể tránh sự phân hủy của các PCDD/PCDF. Lặp lại quá trình này cho đến khi lớp nước không còn màu. S ố lần lắc với dung dịch KOH tối đa là 4 lần. 8 .4.2.4 Th ê m 50 mL dung dịch natri clorua (6.1.3) vào phễu chiết và tiến hành lắc tương tự như bước xử lí với dung dịch KOH (xem 8 .4.2.3). Loại bỏ lớp nước. 8.4.2.5 Thêm 50 mL axit sunfuric (6.1.2) vào phễu chiết và tiến hành lắc tương tự như 8.4.2.3. Lặp lạ i quá trình này cho đến khi lớp axit không còn màu. Số lần lắc với axit sunfuric tối đa là 4 l ầ n. 8.4.2.6 Lặp lại b ư ớc xử lí với dung dịch natri clorua ( 8 .4.2.4). Loại bỏ lớp nước. 8.4.2.7 Làm khô dịch chiết bằng cách cho qua cột l àm khô có ch ứ a natri sunfat (6.2.1). Rửa phễu chiết b ằ ng 30 mL đến 50 mL toluen và cho qua cột làm khô. Thu dịch chiết vào bình cầu và cô đặc dung dịch theo 8.4.1. 8.4.3 Chuyển dung môi 8.4.3.1 Dịch chiết trước khi đ ược làm sạch sử dụng các loại chất hấp phụ như silica gel, than hoạt tính, nhôm oxit được chuyển sang dung môi hexan. 8.4.3.2 Chuyển mẫu vào thiết bị đuổi dung môi bằng khí nitơ (6.2.2). Điều chỉnh tốc độ dòng khí nitơ sao cho bề mặt của dung môi dao động nh ẹ . 8.4.3.3 Khi thể tích dung môi còn khoảng 100 μ L thêm 2 mL đến 3 mL hexan và tiếp tục cô đặc về thể tích khoảng 100 μ L. Lặp lại việc thêm hexan và c ô đặc 1 lần nữa. Th ê m hexan đến thể tích 1 mL. 8.4.4 Làm sạch tr ê n cột silicagel đa lớp. 8.4.4.1 Dịch chiết mẫu sau khi được làm sạch bằng axit, muối, ki ề m và chuyển dung môi (8.4.2 và 8.4.3) tiếp tục được làm sạch trên cột đa lớp (6.4.4). 8.4 .4. 2 Chuyển dung dịch mẫu l ê n cột silicagel đa lớp, cho dung dịch chảy đến khoảng cách 1 mm so với chất nhồi cột. 8.4.4.3 Rửa bình chứa mẫu hai lần, mỗi lần bằng 1 mL hexan và đưa l ê n cột. Rửa giải các chất PCDD/PCDF b ằ ng 100 mL hexan. 8 .4.4.4 Cô đặc dung dịch rửa giải đến thể tích khoảng 1 mL (8.4.1 và 8.4.3). 8.4.5 Làm sạch trên cột nhôm oxit 8.4.5.1 Chuẩn bị cột nhôm oxit: Chèn bông thủy t i nh vào phía dưới cột (6.4.2.2). Nếu sử dụng cột nhôm oxit c ó tính axit, thêm 6 g nh ô m oxit có tính ax i t (6.4.2.1). Nếu sử dụng cột nhôm oxit có tính kiềm thì thay bằng 6 g nhôm oxit có t í nh ki ề m ( 6 .4.2.2). Sử dụng từ 50 mL đến 100 mL hexan để nhồi cột. 8.4.5.2 Chuyển dung dịch mẫu lên cột nhôm oxit, cho lớp dung dịch chảy đến khoảng cách 1 mm so với chất nhồi cột 8.4.5.3 Tráng b ì nh đựng mẫu bằng hai lần, mỗi lần bằng 1 mL hexan và đưa l ê n cột . Rửa cột bằng 100 mL hexan để loại bỏ các chất ảnh hưởng. 8 .4.5.4 Đối với cột nhôm oxit có tính axit, rửa giải các chất PCDD/PCDF bằng 20 mL hỗn hợp d i clometan:hexan (20:80, v/v). Thu lấy dung dịch rửa giải. 8.4.5.5 Đối với cột nhôm oxit có tính kiềm, rửa giải các chất PCDD/PCDF bằng 20 mL hỗn hợp diclometan:hexan (50:50, v/v). Thu lấy dung dịch rửa giải. 8.4.5.6 Cô đặc dung dịch rửa giải đến thể tích khoảng 1 mL ( 8.4.1 và 8.4.3). 8.4.6 Làm sạch trên cột than hoạt tính 8.4.6.1 Cắt 2 đầu của pipet huyết thanh (7.4.1.2) để tạo th à nh cột có chiều dài 10 cm. Chèn bông thủy tinh vào 1 đầu và nhồi cột bằng 0,55 g than hoạt tính ( 6 .4.3.3). Chèn b ô ng thủy t i nh vào đầu c ò n lại để cố định lớp chất hấp phụ. 8.4.6.2 Hoạt hóa cột lần lư ợ t bằng các dung môi sau: 5 mL toluen, 2 mL h ỗ n hợp diclometan : metanol : toluen (15:4:1, v/v), 1 mL hỗn hợp diclometan:cyclohexan (1:1, v/v) và 5 mL hexan. 8.4.6.3 Chuyển dung dịch mẫu lên cột. Tráng bình chứa mẫu 2 lần, mỗi lần bằng 1 ml hexan và đưa lên cột. Rửa cột bằng 2 mL hexan. 8.4.6.4 Để loại bỏ các chất ảnh hưởng, r ử a cột bằng lần lượt các dung môi sau: 2 lần, m ỗ i l ần bằng 3 mL hexan; 2 m L hỗn hợp dic l ometan:cyclohexan (1:1, v/v); 2 mL hỗn hợp diclometan:metano l:t oluen ( 15:4:1, v/v). Loại bỏ các dung môi rửa cột tr ê n. 8.4.6.5 Đảo ngược cột, rửa giải các chất PCDD/PCDF b ằ ng 20 mL toluen. Nếu có hạt than trong dung môi rửa giải thì phải loại bỏ bằng cách l ọ c qua gi ấ y lọc sợi thủy tinh. 8.4.6.6 Cô đặc dung dịch rửa giải đến thể tích khoảng 1 m L (8.4.1 và 8.4.3). 8.4.7 Chuyển dung môi trước khi phân tích trên máy GC-MS 8.5 Sau các bước làm sạch bằng các loại chất hấp phụ, dung dịch mẫu được chuyển vào lọ đựng mẫu hình nón có thể tích 0,3 mL; cô đặc dung dịch mẫu v à thể tích khoảng 100 μ L bằng khí nitơ. Thêm 10 μ L nonan và tiếp tục cô đặc về thể tích 10 μ L. Đậy kín lọ đựng mẫu và ghi nh ã n. Bảo quản ở nhiệt độ thư ờ ng và tránh ánh sáng đến khi phân tích trên hệ thống GC-MS. Nếu không tiến hành phân tích ngay trong ngày, bảo quản lọ đựng mẫu ở nhiệt độ dưới -10 ° C. 9 Phân tích mẫu trên máy 9.1 Thiết lập các điều kiện vận hành hệ thống HRGC-HRMS như trong 12.2. 9.2 Th ê m 10 μ L dung dịch nội chuẩn thích hợp (6.11) vào dịch chiết mẫu ngay trước khi bơm đ ể giảm thiểu khả năng mất mát do bay hơi, hấp phụ hay phản ứng. Nếu muốn phân tích lại mẫu trong trường hợp mẫu đ ã b ị bay hơi thì không thêm chất nội chuẩn. Thay vào đó, điều chỉnh thể tích mẫu về giá trị ban đầu (ví dụ đưa về 19 μ L nếu đ ã bơm 1 μ L) bằng nonan tinh khiết. 9.3 Bơm 1,0 µ L hoặc 2,0 µ L dịch chiết đ ã cô đặc có chứa các dung d ị ch nội chuẩn, sử dụng kiểu bơm trực tiếp trên cột hoặc không chia dòng. Các thể tích được bơm cần phải đồng nhất với thể tích được sử dụng để lập đ ường chuẩn). Bắt đầu thu thập dữ liệu MS sau khi xuất hiện pic của dung môi. Ngừng thu thập dữ liệu sau khi OCDD và OCDF được rửa giải. Nếu ch ỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8- TCDF, ngừng thu thập dữ liệu sau khi các hợp chất này được rửa giải. Đưa cột trở về nhiệt độ ban đầu đ ể tiếp tục phân tích các dịch chiết hoặc dung dịch chuẩn. 9.4 Hiệu lực của hệ thống HRGC-HRMS và phòng thí nghiệm 9.4.1 Tại thời điểm bắt đ ầ u tiến h à nh mỗi lần phân tích mẫu (thường kéo d à i 12 h) cần xác nhận l ạ i hiệu lực của hệ thống GC-MS và đường chuẩn cho tất cả PCDD/PCDF và các hợp chất đánh dấu. Đối với các kiểm tra này, sự phân tích dung dịch chuẩn hiệu chuẩn CS3 (VER) (6.1.3 và Bảng 3) và các chuẩn kiểm tra đặc trưng đồng phân Bảng 4) được sử dụng để xác nhận tất cả các tiêu chí thực hiện. Việc điều chỉnh và/hoặc hiệu chuẩn lại phải được thực hiện cho đến khi tất cả các tiêu chí thực hiện được đáp ứng. Chỉ sau khi tất cả tiêu chí thực hiện được đáp ứng các mẫu, m ẫ u tr ắ ng, IPR và OPR mới có th ể được tiến hành phân tích. 9.4.2 Độ phân giải MS: Khả năng phân giải tĩnh í t nhất 10 000 (độ xen phủ giữa 2 pic liền nhau 10 %) phải được chứng minh tại m/z thích hợp trước khi phân tích được thực hiện. Kiểm tra khả năng phân giải tĩnh phải được thực h i ện ngay từ đầu và ở cuối m ỗ i ca phân tích 12 h theo quy trình trong 12.2.2. Việc điều chỉnh phải được thực hiện bất cứ kh i n à o khả năng phân giải không đáp ứng được y ê u cầu. 9.4.3 Hiệu chuẩn đường chuẩn 9.4.3.1 Bơm chuẩn VER sử dụng quy trình trong Điều 9. 9.4.3.2 Tỷ số cường độ m/z cho tất cả PCDD/PCDF phải nằm trang giới hạn ở B ả ng 10, nếu không, máy khối phổ phải được điều chỉnh cho đến khi tỷ số cường độ m/z đạt tỷ lệ nằm trong giới hạn quy định và lặp lại phép kiểm tra. Nếu việc điều chỉnh làm thay đổi độ phân giải của máy khối phổ, độ phân giải phải được kiểm tra (12.2.2) trước khi lặp lại phép ki ể m tra. 9.4.3.3 Các pic đại diện cho mỗi PCDD/PCDF và hợp chất đánh dấu trong chuẩn VER phải có mặt với tỷ lệ S/N ít nhất là 10, nếu không, máy khối phổ ph ả i được điều chỉnh và lặp lại ph é p kiểm tra. 9.4.3 . 4 T í nh nồng độ của từng hợp chất PCDD/PCDF bằng phương pháp pha loãng đồng vị (12.6) cho những hợp chất nào có hợp chất đánh dấu tương ứng (Bảng A.1). T í nh nồng độ của các hợp chất đánh dấu bằng phương pháp nội chuẩn (12.7). Những nồng độ này được tính toán dựa trên cơ sở các dữ liệu đường chuẩn tại Điều 12. 9.4.3.5 Đối vớ i mỗi hợp chất, so sánh nồng độ với giới hạn hiệu chuẩn đường chuẩn tr ong Bảng 5. Nếu ch ỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8-TCDF, so sánh nồng độ với giớ i hạn trong Bảng 5A. Nếu tất cả các hợp chất đáp ứng được các giá trị được chấp nhận, đường chuẩn đ ã được hiệu chuẩn và có th ể tiến hành phân tích các dung dịc h chuẩn và dịch chiết mẫu. Tuy nhiên, nếu bất kỳ hợp chất n à o không đáp ứng được các giá trị giới hạn của nó, hệ thống đo đã kh ô ng được thực hiện đúng cách cho hợp chất đó. Trong trường hợp này, chuẩn bị một đường chuẩn mới hoặc khắc phục sự cố gây ra vấn đề và lặp lại ph é p kiểm tra độ phân giải (9.4.2), hiệu chuẩn đường chuẩn (9.4.3) hoặc dựng lại đường chuẩn (Điều 12). Bảng 5 - Giới hạn chấp nhận đ ư ợc cho phép kiểm tra hiệu l ực của phư ơ ng pháp đối với tất cả các PCDD/PCDP 1 CDD/CDF N ồ ng độ (ng / mL) IPR 2,3 OPR (ng/mL) VER (ng/mL) S (ng/mL) X (ng/mL) 2,3,7,8-TCDD 10 2 , 8 8,5-12,9 6,7-15 , 8 7,8-12,9 2,3,7,8-TCDF 10 2,0 8,7-13,7 7,5-15,8 8,4-12,0 1,2,3,7,8-P e CDD 50 7 , 5 38-66 35-71 39-65 1,2,3,7,8-PeCDF 50 7,5 43-62 40-67 41-60 2,3,4,7,8-PeCDF 50 8,6 36-75 34 - 80 41-61 1,2,3,4,7,8-HxCDD 50 9 , 4 39-76 35-82 39-64 1,2,3,6,7,8-HxCDD 50 7,7 42-62 38-67 39-64 1,2,3,7,8,9-HxCDD 50 11 , 1 37-71 32-81 41-61 1,2,3,4,7,8-HxCDF 50 8,7 41-59 36-67 45-66 1,2,3,6,7,8-HxCDF 50 6 , 7 46-60 42-65 44-67 1,2,3,7,8,9-HxCDF 50 6 , 4 42-61 39-65 45-56 2 , 3,4,6,7,8-HxCDF 50 7 , 4 37-74 35-78 44-57 1,2,3,4,6,7,8-HpCDD 50 7,7 36-65 35-70 43-58 1,2,3,4,6,7,8-HpCDF 50 6,3 45-56 41-61 45-56 1,2,3,4,7,8,9-HpCDF 50 8,1 43-63 39-69 43-58 OCDD 100 19 89-127 78-144 79-126 OCDF 100 27 74-146 63-170 63-159 1 3 C 12 -2,3,7,8-TCDD 100 37 28-134 20-175 82-121 1 3 C 12 - 2,3,7,8-TCDF 100 35 31-113 22-152 71-140 1 3 C 12 - 1,2,3,7,8-PeCDD 100 39 27-184 21-227 62-160 1 3 C 12 - 1,2,3,7 , 8-PeCDF 100 34 27-156 21-192 76-130 1 3 C 12 - 2,3,4,7,8-PeCDF 100 38 16-279 13-328 77-130 1 3 C 12 - 1,2,3,4,7,8-HxCDD 100 41 29-147 21-193 85-117 1 3 C 12 -1, 2 , 3,6,7,8-HxCDD 100 38 34-122 25-163 85-118 1 3 C 12 - 1,2,3,4,7,8-HxCDF 100 43 27-152 19-202 76-131 1 3 C 12 -1 ,2,3,6,7,8-HxCDF 100 35 30-122 21-159 70-143 1 3 C 12 - 1,2,3,7,8,9-HxCDF 100 40 24-157 17-205 74-135 1 3 C 12 - 2,3,4,6,7,8 , -HxCDF 100 37 29-136 22-176 73-137 1 3 C 12 - 1,2,3,4,6,7,8-HpCDD 100 35 34-129 26-166 72-138 1 3 C 12 - 1,2,3,4,6,7,8-HpCDF 100 41 32-110 21-158 78-129 1 3 C 12 - 1,2,3,4,7,8,9-HpCDF 100 40 28-141 20-186 77-129 1 3 C 12 - OCDD 200 95 41-276 26-397 96-415 3 7 C l 4 - 2,3,7,8-TCDD 10 3,6 3, 9 -15,4 3,1-19,1 7,9-12,7 1 Tất cả các thông số này là nồng độ trong dịch chiết cuối c ù ng, giả sử thể tích 20 μ L. 2 s = độ lệch chuẩn của nồng độ. 3 X = nồng độ trung bình. Bảng 5 A - Giới hạn chấp nhận được cho phép kiểm tra hiệu lực của phương pháp đố i với các hợp chất tetra d ioxin và furan 1 CDD/CDF Nồng độ (ng/mL) IPR 2,3 OPR (ng/mL) VER (ng/mL) S (ng/mL) X (ng/mL) 2,3,7,8-TCDD 10 2 , 7 8 , 7-12,4 7,3-14,6 8,2-12,3 2,3,7,8-TCDF 10 2 , 0 9 , 1-13,1 8,0-14,7 8,6-11,6 1 3 C 12 - 2 , 3, 7 , 8 -TCDD 100 35 32-115 25-141 85-117 1 3 C 12 - 2,3,7, 8 -TCDF 100 34 35-99 26-126 76-131 3 7 C l 4 - 2,3,7,8-TCDD 10 3,4 4,5-13,4 3 , 7-15,8 8,3-12,1 1 T ấ t cả các thông số n ày là nồng độ trong dịch chiết cuối cùng, giả sử thể tích 20 μ L. 2 s = độ lệch chuẩn của nồng độ. 3 X = nồng độ trung bình. 9.5 Thời gian l ưu v à độ phân giải GC 9.5.1 Thời gian lưu 9.5.1.1 Thời gian lưu tuyệt đối: Thời gian lưu tuyệt đối của các chất nội chuẩn 1 3 C 12 - 1,2,3,4-TCDD và 1 3 C 12 - 1,2,3,7,8,9-HxCDD trong phép kiểm tra hiệu chuẩn phải nằm trong khoảng ± 15 s so với thời gian lưu thu được trong đư ờ ng chuẩn 9.5.1.2 Thời gian lưu tương đố i : Thời gian lưu tương đối của PCDD/ PCDF và các hợp chất đánh dấu trong các phép kiểm tra hiệu chuẩn phải n ằ m trong giới hạn đưa ra trong Bảng 1. 9.5.2 Độ phân giải GC 9.5.2.1 Phân tích các chuẩn kiểm tra đặc trưng đồng phân ) trên các cột tương ứng của chúng. 9.5.2.2 Độ xen phủ giữa 2,3,7,8-TCDD và các đồng phân tetra-d i oxin khác tại m/z = 319,8965; và giữa 2,3,7,8-TCDF và các đồng phân tetra-furan khác tại m/z = 303,9016 không được vượt quá 25 % trên các cột tương ứng của chúng (Hình 2 và Hình 3). 9.5.3 Nếu thời gian lưu tuyệt đối của hợp chất bất k ì không n ằ m tro n g giới hạn quy định hoặc nếu các đồng phân 2,3,7,8 không tách được, hoặc điều kiện GC không phù hợp. Trong trường hợp này, điều chỉnh điều kiện máy GC và lặp lại các phép kiểm tra hiệu chuẩn (9.4.3). Có th ể dựng lại đường chuẩn hoặc thay cột GC khác. Thời gian lưu (min) H ì nh 2 - Sắc đồ tách các đồng ph â n TCDD bằng cột DB-5 Thời gian lưu (min) Hình 3 - Sắc đồ tách các đồng phân TCDF bằng cột DB-5 9.6 Độ chụm và độ thu hồi của lần phân tích đang thực hiện 9.6.1 Phân tích dịch chiết của mẫu đánh giá độ chụm và độ thu hồi của lần phân tích đang thực hiện (OPR) trước mỗi mẻ phân tích. 9.6.2 T í nh nồng độ của từng PCDD/PCDF bằng phương pháp pha loãng đồng vị cho các hợp chất nào có chất đánh dấu tương ứng (12.6). T í nh nồng độ của 1,2,3,7,8,9-HxCDD, OCDF v à các hợp chất đánh dấu theo phương pháp nội chuẩn (12.7). 9.6.3 Đối với mỗi hợp chất PCDD/PCDF và hợp chất đánh dấu, so sánh nồng độ với giới hạn OPR đ ư ợc cho tại Bảng 5. Nếu chỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8-TCDF, so sánh nồng độ với các giới hạn trong Bảng 5A. Nếu tất cả các hợp chất đáp ứng các tiêu ch í chấp nhận được, hiệu lực của hệ thống được xác nhận và có thể bắt đầu tiến hành phân tích mẫu. Tuy nhiên, nếu nồng độ của bất kỳ chất nào không nằm trong phạm vi cho phép, các quá trình xử lí mẫu đ ã không được thực hiện đ ú ng cho hợp chất đó. Trong tr ư ờng hợp này, tiến hành lại các bước chiết tách và làm sạch mẫu rồi đánh giá lại độ chụm và độ thu hồi của l ầ n phân t í ch đang thực hiện (9.6). 9.6.4 Bổ sung các kết quả đ ã đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật tại 9.6.3 vào các dữ liệu ban đầu và các l ầ n phân tích thực hiện trước đó cho mỗi hợp chất trong từng loại nền mẫu. Cập nhật b iể u đ ồ QC đ ể bi ể u diễn dưới dạng đồ thị hiệu lực phòng thí nghiệm liên tục. Tăng cường độ chụm của phòng thí nghiệm cho mỗi PCDD/PCD F trong từng loại nền mẫu b ằ ng cách tính toán ph ầ n tr ăm độ thu hồi trung bình (R) và độ lệch chuẩn của phần trăm độ thu hồi (S R ). Bi ể u thị độ chụm như một khoảng độ thu hồi từ R - 2S R đến R + 2S R . V í dụ , nếu R = 95 % và S R = 5 %, độ chụm là 85 % đến 105 %. 9.7 Mẫu trắng : Mẫu trắng phương pháp được phân tích cùng mỗi mẻ mẫu sau khi phân tích mẫu OPR để chứng minh kh ô ng có sự nhiễm bẩn cũng như sự nhiễm chéo từ mẫu OPR. Các kết quả phân tích của mẫu trắng phải đáp ứng các th ô ng số kỹ thuật tại 11.5.2 trước khi tiến hành phân tích các mẫu thật. 10 Tính toán kết quả 10.1 Phân tích định t í nh : Một hợp chất PCDD/PCDF hoặc hợp chất đánh dấu được nhận biết trong chuẩn, m ẫ u trắng, hoặc m ẫ u thực phải thỏa mãn tất cả các ti ê u ch í sau đ ây. 10.1.1 Các tín hiệu cho hai m/z chính xác trong Bảng 7 phải có mặt v à phải có thời gian lưu nằm t r ong khoảng không quá 2 s. 10.1.2 Tỷ lệ tín hiệu/nhiễu (S/N) cho pic GC ở mỗi m/z chính xác phải lớn hơn hoặc bằng 2,5 cho mỗi CDD hoặc CDF được phát hiện trong dịch chiết mẫu, và lớn hơn hoặc bằng 10 cho tất cả các PCDD/PCDF trong dung dịch chuẩn (12.3.3 và 12.5.3.3). 10.1.3 Tỷ lệ các diện tích tích phân của hai m/z chính xác được chỉ định trong Bảng 6 phải nằm tr ong giới hạn trong Bảng 10, hoặc tr ong khoảng ± 10 % của tỷ lệ ở trung điểm (CS3) và hiệu chuẩn đường chuẩn (VER). Bảng 6 - Độ thu hồi của các hợp chất đánh dấu đ ối với tất cả các PCDD/PCDF Hợp chất Nồng độ kiểm tra (ng/mL) Độ thu hồi (ng/mL) 1 (%) 13 C 12 - 2,3,7, 8 -TCDD 100 25-164 25-164 13 C 12 - 2,3,7,8-TCDF 100 24-169 24-169 13 C 12 - 1,2,3,7,8-PeCDD 100 25-181 25-181 13 C 12 - 1,2,3,7,8-PeC D F 100 24-185 24-185 13 C 12 - 2,3,4,7,8-PeCDF 100 21-178 21-178 13 C 12 - 1,2,3,4,7,8-HxCDD 100 32-141 32-141 13 C 12 -1 ,2,3,6,7,8,-HxCDD 100 28-130 2 8 -130 13 C 12 - 1,2,3,4,7,8-HxCDF 100 26-152 26-152 13 C 12 - 1,2,3,6 , 7 , 8-HxCDF 100 26-123 26-123 13 C 12 -1,2,3,7,8,9 -HxCD F 100 29-147 29-147 13 C 12 - 2,3 , 4,6,7,8 , -HxCDF 100 28-136 28-136 13 C 12 - 1,2,3,4,6,7,8-HpCD F 100 23-140 23-140 13 C 12 - 1,2,3,4 , 6,7,8-HpCDF 100 28-143 28-143 13 C 12 - 1,2,3,4,7,8,9-HpCDF 100 26-138 26-138 13 C 12 - OCDD 200 34-313 17-157 3 7 C l 4 - 2,3,7,8-TCDD 10 3,5-19,7 35-197 1 Tất cả các th ô ng số này là nồng độ trong dịch chiết cuối cùng, giả sử thể tích 20 μ L. Bảng 6A - Độ thu hồ i của các hợp chất đánh dấu đố i với các hợp chất te tr a Hợp chất Nồng độ ki ể m tr a (ng/mL) Hợp chất đánh dấu (ng/mL) 1 <%) 13 C 12 - 2,3,7,8-TCDD 100 31-137 31-137 13 C 12 - 2,3,7,8-TCDF 100 29-140 2 9 -140 3 7 C l 4 - 2,3,7,8-TCDD 10 4 , 2-16 , 4 42-164 1 Tất cả các th ô ng số kỹ thuật là nồng độ trong chất chiết cuối cùng, giả sử trong th ể tích 20 μ L. Bảng 7- Nhóm, mảnh m/ z chính xác, dạng mảnh m/z và công thức phân t ử của các PCDD/PCD F Nhóm m/z ch í nh xác 1 Loại m/z Công thức ph â n tử Chất 2 1 292,9825 Lock C 7 F 11 PFK 303,9016 M C 1 2 H 4 35 CI 4 O TCDF 305,8987 M+2 C 1 2 H 4 35 CI 3 37 C l O TCDF 315,9419 M C 1 2 H 4 35 CI 4 O TCDF 3 317 , 9389 M+2 C 1 2 H 4 35 CI 3 37 C l O 2 TCDF 3 319,8965 M C 1 2 H 4 35 CI 4 O 2 TCDD 321,8936 M+2 C 1 2 H 4 35 CI 3 37 C l O 2 TCDD 327,8847 M C 1 2 H 4 35 CI 4 O 2 TCDD 4 330 , 9792 QC C 7 F 1 3 PFK 331 , 9368 M 13 C 1 2 H 4 35 CI 4 O 2 TCDD 3 333,9339 M+2 13 C 1 2 H 4 35 CI 3 37 C l O 2 TCDD 3 375 , 8364 M+2 C 1 2 H 4 35 CI 5 37 C l O HxCDPE 2 339,8597 M+2 C 1 2 H 3 35 CI 4 37 C l O PeCDF 341,8567 M+4 C 1 2 H 3 35 CI 3 37 C l 2 O PeCDF 351,9000 M+2 13 C 1 2 H 3 35 CI 4 37 C l O PeCDF 353,8970 M+4 13 C 1 2 H 3 35 CI 3 37 C 12 O PeCDP 3 354,9792 Lock C 9 F 1 3 PFK 355 , 8546 M+2 C 1 2 H 3 35 CI 4 37 C l O 2 PeCDD 357,8516 M+4 C 1 2 H 3 35 CI 3 37 C l 2 O 2 PeCDD 367,8949 M+2 13 C 1 2 H 3 35 CI 4 37 C l O 2 PeC D D 3 369,8919 M+4 13 C 1 2 H 3 35 CI 3 37 C l 2 O 2 PeCDD 3 409,7974 M+2 C 1 2 H 3 35 CI 6 37 C l O HpCDPE 3 373,8208 M+2 C 1 2 H 2 35 CI 5 37 C l O HxCDF 375,8178 M+4 C 1 2 H 2 35 CI 4 37 C l 2 O HxCDF 383 , 8639 M 13 C 1 2 H 2 35 CI 6 O HxCDF 3 385 , 8610 M+2 13 C 1 2 H 2 35 CI 5 37 C l O HxCDF 3 389,8157 M+2 C 12 H 2 35 CI 5 37 CI O 2 HxCDD 391,8127 M+4 C 1 2 H 2 35 CI 4 37 C l 2 O 2 HxCDD 392 , 9760 Lock C 9 F 1 5 PFK 401,8559 M+2 13 C 1 2 H 2 35 CI 5 37 C l O 2 HxCDD 3 403,8529 M+4 13 C 1 2 H 2 35 CI 4 37 C l 2 O HxCDD 3 430,9729 QC C 9 F 17 PFK 445,7555 M+4 C 1 2 H 2 35 CI 6 37 C l 2 O OCDPE 4 407,7818 M+2 C 1 2 H 35 CI 6 37 C l O HpCDF 409,7789 M+4 C 1 2 H 35 CI 5 37 C l 2 O HpCDF 417,8253 M 13 C 1 2 H 35 CI 7 O HpCDF 3 419,8220 M+2 13 C 1 2 H 35 CI 6 37 C l O HpCDF 3 423,7766 M+2 C 1 2 H 35 CI 6 37 C l O 2 HpCDD 425,7737 M+4 C 1 2 H 35 CI 5 37 C l 2 O 2 HpCDD 430,9729 Lock C 9 F 1 7 PFK 435,8169 M+2 13 C 1 2 H 35 CI 6 37 C l O 2 HpCDD 3 437,8140 M+4 13 C 1 2 H 35 CI 5 37 C l 2 O 2 HpCDD 3 479,7165 M+4 C 1 2 H 35 CI 7 37 C l 2 O NCDPE 5 441,7428 M+2 C 1 2 35 CI 7 37 C l O OCDF 442,9728 Lock C 10 F 1 7 PFK 443,7399 M+4 C 1 2 35 CI 6 37 C l 2 O OCDF 457,7377 M+2 C 1 2 35 CI 7 37 C l O 2 OCDD 459,7348 M+4 C 1 2 35 CI 6 37 C l 2 O 2 OCDD 469,7779 M+2 13 C 1 2 35 CI 7 37 C l O 2 OCDD 3 471,7750 M+4 13 C 1 2 35 CI 6 37 C l 2 O 2 OCDD 3 513,6775 M+4 C 1 2 35 CI 6 37 C l 2 O DCDPE 1 Khối lượng hạt nhân sử dụng: H=1,007825 C=12,00000 13 C=13,003355 F=18,9984 O =15,994915 35 Cl =34.968853 37 CI=36 . 965903 2 TCDD = tetrachlorodibe n zo - p-dioxin PeCDD = Pentac hl orodibenzo-p-dioxin HxCD D = Hexachlorodibenzo-p-dioxin HpCDD = Heptachlorod i benzo-p-diox i n OCDD = Octachlorodibenzo-p-dioxin HxCDPE = Hexachlorodiphenyl ether OCDPE = Octachlorodiphenyl ether DCDPE = Decachlorodipheny l ether TCDF = Tetrachlorodibenzofuran PeCDF = Pentachlorodibenzofuran HxCDF = Hexachlorodibenzofuran HpCDF = Heptachlorodibenzofuran OCDF = Octachlorod i benzofuran HpCDPE = Heptachlorod i phenyl ether NCDPE = Nonachlorodipheny l ether PFK = Per fl uorokerosene 3 Hợp chất đánh dấu. 4 m / z cho 37 C l 4 -2,3,7,8,-TCDD (chuẩn làm sạch). B ả ng 10 - Tỉ lệ ion lí thuyết và giới hạn QC Số nguy ê n tử c lo Dạng t ỉ l ệ M/Z's Tỷ l ệ l ý thuyết Giới hạn QC 1 Th ấ p Cao 4 2 M/(M+2) 0,77 0,65 0,89 5 (M+2)/(M+4) 1,55 1,32 1,78 6 (M+2)/(M+4) 1,24 1,05 1,43 6 3 M/(M+2) 0,51 0,43 0,59 7 (M+2)/(M+4) 1 , 05 0,88 1,20 7 4 M/(M+2) 0,44 0,37 0,51 8 (M+2)/(M+4) 0,89 0 , 76 1,02 1 Gi ớ i hạn QC đại diện cho ± 15 % xung quanh các tỷ lệ ion lý thuyết . 2 Không áp dụng cho 37 CI 4 -2,3,7,8-TCDD (chuẩn làm sạch). 3 Chỉ sử dụng cho 13 C 12 -HxCDF. 4 Ch ỉ sử dụng cho 1 3 C 12 - HpCDF. 10.1.4 Thời gian lưu tương đối của pic cho một 2,3,7,8-PCDD/PCDF phải nằm trong giới hạn đưa ra ở Bảng 1. Thời gian lưu của các pic đại diện cho các PCDD/PCDF không có clo th ế ở v ị tr í 2,3,7,8 phải n ằ m trong cửa s ổ thời gian lưu được thiết lập tại 12.4. 10.1.5 Phân t í ch xác nhận: Không thu được đặc trưng đồng phân đối v ớ i 2,3,7,8-TCDF nếu phân tích trên cột DB-5. V ì vậy, bất kỳ mẫu nào trong đó 2,3,7,8-TCDF được phát hiện bằng phân tích tr ê n cột DB-5 phải có một phân tích xác nhận được thực hiện trên cột DB-225, SP-2330, hoặc cột GC tương đương. Điều kiện vận hành trong 12.2.1 có thể được điều chỉnh để tối ưu hóa sự phân tích trên cột GC thứ ha i , nh ư ng GC/MS phải đáp ứng độ phân giải khối và các yêu cầu kỹ thuật tại Điều 12. 10.1.6 Nếu các tiêu chí đưa ra tại 10.1.1 đến 10.1.5 không được đáp ứng, các CDD hoặc CDF sẽ không được phát hiện và các kết quả có thể không được báo cáo vì không đáp ứng tuân th ủ quy tắc. Nếu phát hiện được các chất cản trở, phải chiết lại mẫu, sau đó làm sạch mẫu và phân tích. 10.2 Phân tích đị nh lượng 10.2.1 Định lượng bằng phương pháp pha lo ã ng đồng vị: Bằng cách thêm một lượng đã biết của hợp chất đánh dấu vào mỗi mẫu trước khi chiết, có thể xác định chính xác độ thu hồi của PCDD/PCDF v ì các chất phân tích và các chất đánh dấu tương ứng của chúng có các tính ch ấ t tương tự và ch ị u ảnh hưởng tương tự trong các bước chiết, làm sạch, cô và tách sắc ký khí. Các giá trị đáp ứng tương đối (RR) được sử dụng kết hợp với các dữ liệu đường chuẩn được mô tả trong 12.6 đ ể x á c định nồng độ trực tiếp, với điều kiện mức thêm hợp chất đánh dấu giống nhau ở các mẫu. Công thức tính toán như sau: Trong đó: C ex Nồng độ của PCDD/PCDF trong dịch chiết ; Các đại lượng còn lại được quy định tại 12.6.2. 10.2.1.1 V ì sự có m ặ t của các chất cản tr ở , hợp chất đánh dấu tương ứn g của OCDF không được th ê m vào mẫu. V ì vậy, OCDF được định lượng theo hợp chất đánh dấu của OCDD. Kết quả là, nồng độ OCDF được hiệu chỉnh theo độ thu hồi của hợp chất OCDD đánh dấu. Trong trường hợp OCDD và OCDF thể hiện tính chất khác nhau trong quá trình chiết mẫu, cô và làm sạch thì nồng độ OCDF tính toán được sẽ thiếu chính xác. Tuy nhiên, so với các dioxin và furan khác, OCDF có độc tính thấp hơn nhi ề u n ê n sự thiếu chính xác trong định lượng chất này cũng không có ý nghĩa. 10.2.1.2 V ì 1 3 C 1 2 -1,2,3,7,8,9-HxCDD được sử dụng như một chất nội chuẩn thiết bị (tức là, không được th ê m vào trước khi chiết mẫu), n ó không th ể được sử dụng để đị nh lượng 1,2,3,7,8,9-HxCDD b ằ ng phương pháp pha lo ã ng đồng vị. V ì vậy , 1,2,3,7,8,9-HxCDD được định lượng bằng cách sử dụng đáp ứng trung bình của các chất tương t ự đánh dấu của hai HxCDD được th ế 2,3,7,8 là 1,2,3,4,7,8-HxCDD và 1,2,3,6,7,8-HxCDD. Kết quả là, nồng độ của 1,2,3,7,8,9-HxCDD được hiệu chỉnh theo độ thu hồi trung bình của hai HxCDD khác. 10.2.1.3 Bất kỳ pic nào đại diện cho các PCDD/PCDF không có cl o thế ở vị tr í 2,3,7,8 được định lượng bằng cách sử dụng hệ số đáp ứng trung bình từ tất cả các đồng phân 2,3,7,8 đánh dấu tại cùng một mức clo hóa. 10.2.2 Định lượng bằng nội chuẩn và độ thu hồi hợp chất đánh dấ u 10.2.2.1 T í nh nồng độ của 1,2,3,7,8,9-HxCDD, OCDF, các hợp chất 13 C-đánh dấu và chất chuẩn làm sạch 37 CI-đánh dấu trong dịch chiết sử dụng hệ số đáp ứng được xác đị nh từ dữ liệu của đường chuẩn. Công thức tính toán như sau: Trong đó: C ex Nồng độ của PCDD/PCDF trong dịch chiết; Các đại lượng khác được quy định tại 12.7.1. Chú ý: Chỉ có một m / z cho chuẩn 3 7 CI đánh d ấu. 10.2.2.2 Sử dụng nồng độ tr ong dịch chiết được xác định ở tr ên, tính toán tỷ lệ phần trăm độ thu hồi của các hợp chất đánh dấu 13 C và chu ẩ n làm sạch đánh dấu 37 CI theo công thức sau: Độ thu hồi (%) = Nồng độ t ì m thấy ( μ g/ml) x 100 Nồng độ thêm ( μ g/mL) 10.3 Nồng độ của một PCDD/PCDF trong mẫu rắn được t í nh bằng cách sử dụng nồng độ của hợp chất trong dịch chiết và khối lượng của chất rắn, Công thức tính như sau: Nồng độ trong pha r ắ n (ng/kg) = Trong đ ó : C e x nồng độ của các hợp chất trong dịch chiết (ng/mL); V ex thể tích dịch chiết theo mL; W s khối lượng mẫu (khối lượng khô) theo kg; 10.4 Nếu diện tích SICP tại một mảnh m/z định lượng cho hợp chất bất k ì nào vượt quá khoảng nồng độ của đường chuẩn, một phần mẫu nhỏ h ơn số được chiết . 10.4.1 Nếu kích thước mẫu nh ỏ hơn s ẽ không đại diện cho toàn bộ mẫu, pha loãng dịch chiết mẫu theo hệ số 10, điều chỉnh nồng độ của chất nội chuẩn thiết bị đến 100 pg/ μ L trong dịch chiết, và phân t íc h một phần của dịch chiết pha loãng này theo phương pháp nội chuẩn. 10.4.2 Kết quả được lấy đến ba con số có ý nghĩa cho PCDD/PCDF và hợp chất đánh dấu được tìm thấy trong tất cả các chuẩn, các mẫu trắng, và các mẫu. 10.5 Đơn vị và mức hàm l ượn g báo cáo 10.5.1 Mẫu đất, trầm tích: Báo cáo kết quả theo ng/kg trọng lượng khô của mẫu. Báo cáo các phần trăm chất rắn để hiệu chỉnh kết quả. 10.5.2 Mẫu trắng: Báo cáo kết quả ở trên một phần ba mức thấp nh ấ t (ML). 10.5.3 Các kết quả cho PCDD/PCDF trong các mẫu đã được pha loãng được báo cáo tại mức độ pha loãng ít nhất mà tại đó các diện tích ở các m/z đ ị nh lượng nằm trong khoảng nồng độ của đường chuẩn (10.4). 10.5.4 Đ ố i với PCDD/PCD F c ó hợp chất đánh dấu tương ứng, kết quả được báo cáo mức độ pha loãng ít nhất m à tại đó diện t í ch m/z định lượng nằm trong khoảng nồng độ của đư ờ ng chuẩn (10.4) và độ thu hồi hợp chất đánh dấu nằm trong giới hạn qui định của phương pháp (11.4 và các Bảng 5, Bảng 5A, Bảng 6 và Bảng 6A). 10.5.5 Ngo à i ra, nếu có y ê u cầu báo cáo về tổng nồng độ của tất cả các đồng phân có cùng mức do hóa (ví dụ, t ổ ng số TCDD, tổng TCDF...) th ì có thể được báo cáo bằng tổng nồng độ của tất cả các đồng phân được phát hiện của mức clo hóa đó, bao gồm cả các đồng phân có và không có clo thế ở vị trí 2,3,7,8. 11 Đảm bảo và kiểm soát chất lượng 11.1 Để có được kết quả phân tích chính xác và đáng tin cậy, việc thực hiện đảm bảo chất lượng và kiểm soát chất lượng trong phòng th í nghiệm là r ấ t cần thiết, cần phải có hệ thống đảm bảo chất lượng từ khâu quản lí hồ sơ, thông tin, dữ liệu, thực hiện phân t í ch các loại mẫu trắng, các loại mẫu; đánh giá độ chụm và độ thu hồi, thực hiện phân tích các mẫu lặp, mẫu tái lặp. Các mục từ 11.2 đến 11.9 sau đ â y đưa ra hướng dẫn cụ thể để thực hiện kiểm soát chất l ượng cho các phòng thí nghiệm áp dụng tiêu chuẩn này. 11 . 2 Hệ thống đảm bảo chất lư ợ ng: Ph ò ng thí nghiệm áp dụng phương ph á p n à y cần phải xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng. Các ph ò ng thí nghiệm đ ư ợc yêu cầu duy trì hồ sơ về những thay đổi được thực hiện đối với phương pháp này. Những hồ sơ này t ố i thiểu cần bao gồm các mục sau đây. 11.2.1 T ê n, chức danh, địa ch ỉ , và số điện thoại của các nhà phân tích, là những người thực hiện phép phân tích và thay đổi, và các nhân viên kiểm soát chất lượng là những người chứng kiến và sẽ kiểm tra phép phân tích và các thay đ ổ i. 11.2.2 Liệt k ê danh sách các chất chất phân tích, theo t ê n và s ố đăng k ý CAS. 11.2.3 Nêu r õ lý do cho những sự thay đổi. 11.2.4 Kết quả từ tất cả các thử nghiệm kiểm soát chất lượng được so sánh giữa phương pháp được sửa đổi đối với phương pháp này, bao g ồ m: a) Dựng đường chuẩn. b) Hiệu chuẩn lại đường chuẩn. c) Độ thu hồi và độ chụm ban đầu. d) Độ thu hồi của hợp chất đánh dấu. e) Phân tích các mẫu trắng. f) Đánh giá độ chụm. 11.2.5 Dữ liệu sẽ cho phép nhà đánh giá độc lập ph ê chuẩn xác nhận giá trị sử dụng của từng phép xác định bởi truy nguyên các dữ liệu đầu ra của thiết bị (chi ề u cao p i c, diện t í ch p i c, hoặc t í n hiệu khác) đến kết quả cuối cùng. Những dữ liệu này bao g ồ m: a) S ố mẫu và các đặc điểm khác. b) Ngày chiết mẫu. c) Ngày và th ời gian phân tích. d) Trình tự phân tích. e) Khối lượng hoặc thể tích mẫu. f) Th ể tích dịch chiết trước mỗi bước làm sạch. g ) Thể tích dịch chiết sau mỗi bước làm sạch. h) Thể tích dịch chiết cuối cùng trước bơm mẫu. i ) Thể tích bơm mẫu. j) Số liệu pha loãng, sự khác biệt giữa pha loãng mẫu hoặc dịch chiết . k) Thiết bị và điều kiện vận hành. I) Cột (kích thước, pha tĩnh lỏng, chất mang rắn, bề dày lớp phim pha tĩnh,...), m) Điều kiện vận hành (nhiệt độ, chương trình nhiệt độ, tốc độ dòng khí mang), n) Detector (loại, điều kiện vận hành,...). o) Sắc đồ, băng máy in và các bản ghi khác của dữ liệu thô. p) Báo cáo định lượng, kết quả đầu ra của hệ thống dữ liệu, và các dữ liệu khác để liên kết các dữ liệu th ô với các kết quả báo cáo. 11.2.6 Phân t í ch các mẫu trắng phương pháp đ ư ợc yêu cầu để chứng minh không có sự nhiễm bẩn (5.7). Các quy trình và các giới hạn chấp nhận được cho phép phân tích mẫu trắng phương pháp được mô tả trong 11.6 và 9.7 11.2.7 Thêm vào tất cả các mẫu các chất chuẩn đánh dấu đ ể k iể m soát qui trình phân tích. Phép kiểm tra này được mô tả trong 11.4. Kh i kết quả của những chất th ê m chuẩn này cho thấy có sự bất thường khi áp dụng phương pháp đối với mẫu, các mẫu sẽ được pha loãng để thu được kết quả n ằ m trong giới hạn chấp nhận được. Cách pha loãng được mô tả tr ong 10.4. 11.2.8 Phòng thí nghiệm tiến hành việc hiệu chuẩn đường chuẩn và phân tích mẫu chuẩn nhằm đ á nh giá độ chụm và độ thu hồi của lần phân tích đang thực hiện. Các quy trình này được mô tả trong 9.4 đến 9.6. 11.2.9 Phòng thí nghiệm phải duy trì hồ sơ để xác định chất lượng của các dữ liệu được tạo ra và đảm bảo mức độ c h í nh xác của các báo cáo. 11.3 Độ thu hồi và độ chụm ban đầu (IPR): Để thiết lập giá trị độ c h ụm và độ thu hồi có thể chấp nhận được, người phân tích phải thực hiện các thí nghiệm sau đây: 11.3.1 Đối với mẫu c ó hàm lượng chất rắn th ấ p (mẫu nước), dịch chiết, dịch cô và phân tích bốn mẫu nước thuốc thử thể tích 1L được thêm chuẩn hợp chất đánh d ấu (6.9.3) và mẫu chuẩn đánh giá độ chụm và độ thu hồi (6.13) theo quy trình trong các Điều 8 đến Điều 11. Đối với các nền mẫu khác s ẽ thay thế bằng việc phân tích bốn m ẫ u nền đối chứng tương ứng (6.5). Các mẫu này sẽ phải trải qua tất cả các bước xử l ý mẫu. 11.3.2 Sử dụng kết quả phân tích của bốn m ẫ u tr ê n tính toán nồng độ trung bình (X) của các dịch chiết theo ng/m L và độ lệch chuẩn của nồng độ (s) theo ng/mL cho mỗi hợp chất, bằng phương pháp pha loãng đồng vị đối với PCDD/PCDF với hợp chất đánh dấu và bằng phương pháp nội chuẩn đối với 1, 2,3,7,8,9-HxCDD, OCDF và các hợp chất đánh dấu. 11.3.3 Đ ố i với mỗi PCDD/PCDF và hợp chất đánh dấu, so sánh s và X với giới hạn tương ứng cho độ chụm ban đầu và độ thu hồi trong Bảng 5. Nếu chỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8-TCDF, so sánh s và X với các giới hạn tương ứng cho độ chụm ban đầu và đ ộ thu hồi trong Bảng 5A. Nếu s và X cho tất cả các hợp chất đáp ứng các giới hạn được chấp nhận, hệ thống phân t í ch được chấp nhận và việc phân tích các mẫu trắng và các mẫu có thể bắt đầu. Tuy nhiên, nếu bất kỳ chất nào giá trị s nào vượt quá giới hạn hoặc giá trị X nào nằm ngoài phạm vi cho phép thì hệ thống thống phân tích sẽ không được chấp nhận đối với hợp chất đó. Phát hiện vấn đề và lặp lại ph é p kiểm tra (11.3). 11.4 Đ ể đánh giá hiệu quả của phương pháp trên các nền mẫu, cần phải thêm dung dịch các chất chuẩn đánh dấu (6.9.3) vào tất cả các mẫu. 11.4.1 Phân tích các mẫu theo quy trình trong các Điều 8 đến Điều 11. 11.4.2 Tính độ thu hồi (%) của các hợp chất đánh dấu và chuẩn làm sạch bằng sử dụng phương pháp nội chuẩn (11.3.2). 11.4.3 Độ thu hồi của mỗi hợp chất đánh dấu phải nằm tr ong giới hạn cho phép trong Bảng 5 khi xác định tất cả các PCDD/PCDF c ó vị trí clo th ế 2,3,7,8 và Bảng 5A khi chỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8- TCDF. Nếu độ thu hồi của hợp chất bất kỳ nằm ở ngoài các giới hạn này, phương pháp là không thể chấp nhận cho hợp chất đó trong nền mẫu đó. Đ ể khắc phục vấn đề này, mẫu tr ầ m tích được lấy với lượng nhỏ hơn, sau đó phân tích lại. 11.5 Độ thu hồi các hợp chất đánh dấu trong nền mẫu phải được đánh giá v à hồ sơ phải được lưu giữ. 11.5.1 Sau khi phân tích năm m ẫ u của nền mẫu đất mà các hợp chất đánh d ấu vượt qua các sự kiểm tra tại 6.3, tính toán phần trăm độ thu hồi trung bình (R) và độ lệch chuẩn của ph ầ n trăm độ thu hồi (S R ) đối với ch ỉ riêng các hợp chất đánh dấu. Biểu diễn việc đánh giá dưới dạng một khoảng tin cậy phần trăm độ thu hồi từ R-2S R đến R+2S R cho mỗi nền mẫu. 11.5.2 Cập nhật các đánh giá độ chụm cho m ỗ i hợp chất đánh dấu trong mỗi nền một cách đ ề u đặn (ví dụ , sau mỗi 5 đến 10 ph é p đo mới). 11.6 Mẫu trắng phương pháp: Các mẫu trắng phương pháp trên nền mẫu đối chứng được phân tích để chứng minh không có sự nhiễm bẩn (6.7). 11.6.1 Chuẩn bị, chiết, làm sạch, và cô một mẫu trắng phương pháp cho mỗi mẻ mẫu (các mẫu có cùng loại nền được bắt đầu t ừ bước chiết trên cùng thời gian 12 h, tối đa là 20 mẫu). N ề n của mẫu trắng phương pháp phải tương tự như nền mẫu của mẫu thật, ví dụ, nền mẫu trắng có hàm lượng chất rắn cao (6.5.1) hoặc các nền mẫu đối chứng khác (6.5.2). Phân tích m ẫ u trắng ngay lập tức sau khi phân tích các mẫu OPR (9.6) để chứng minh nền mẫu không bị nhiễm b ẩ n. 11.6.2 Nếu bất kỳ PCDD/PCDF có vị trí clo thế 2,3,7,8 (Bảng A.1) được t ì m th ấ y trong mẫu trắng ở mức cao hơn mức th ấ p nh ấ t (Bảng 1) hay một phần ba theo mức quy định, hoặc nếu có bất kì hợp chất cản trở được tìm thấy trong các mẫu trắng ở mức thấp nhất đối với mỗi mức clo hóa được cho trong B ả ng 1 (giả định hệ số đáp ứng là 1 đối với chất nội chuẩn 13 C 1 2 -1,2,3,4-TCDD cho các hợp chất không được liệt kê trong Bảng A.1), việc phân tích mẫu ph ô i dừng lại cho đến khi mẫu trắng của mẻ mẫu đó không có bằng ch ứ ng cho th ấ y có sự nhiễm bẩn ở mức độ này. Tất cả các m ẫ u phải được phân tích cùng với một mẫu tr ắng phương pháp không b ị nhiễm bẩn trước khi kết quả của các mẫu này được báo cáo theo đúng quy định. 11.7 M ẫ u kiểm tra QC: Phân tích mẫu kiểm tra QC (6.15) the o định kỳ để đảm bảo độ chính xác của đường chuẩn và độ tin cậy của quá trình phân tích. Mẫu kiểm tra QC nên được phân tích ít nhất mỗi quý một lần. 11.8 Các đặc t rưn g kỹ thuật trong phương pháp này có thể được đáp ứng nếu thiết bị sử dụng được hiệu chỉnh đúng và sau đó được duy trì ở trạng thái hiệu ch ỉ nh. Các chuẩn được sử dụng để dựng đường chuẩn (mục 9), hiệu chuẩn đường chuẩn (9.4.3), đánh giá độ thu hồi và độ chụm ban đầu (11.3) và lần phân tích đang thực hiện (9.6) nên giống nhau, để có được các kết quả chính xác nhất. Một thiết bị GC-MS sẽ cung c ấ p các kết quả có độ tái lặp cao nhất nếu nó được dành riêng cho các cài đặt và các điều kiện cần thiết cho việc phân tích PCDD/PCDF bằng phương pháp này. 11.9 Tùy thuộc vào yêu cầu của mỗi chương trình riêng, mẫu lặp hiện trường có thể được thu thập để xác định độ chính xác của kỹ thuật lấy mẫu, và mẫu thêm chuẩn có thể được yêu cầu để xác định độ chụm của việc phân tích khi sử dụng phương pháp nội chuẩn. 12 Hiệu chuẩn 12.1 Đối với các phương pháp phân tích công cụ n ó i chung và phương pháp phân tích GC/MS nói riêng, việc đ ị nh lượng các chất phân tích đ ề u dựa trên hiệu chuẩn, hay là dựng đường chuẩn b i ểu diễn sự phụ thuộc của tín hiệu đo vào nồng độ chất phân tích. Các mục từ 12.2 đến 12.9 sau đây đưa ra những điều kiện vận hành thiết bị và những hư ớ ng dẫn cụ thể cho việc hiệu c h u ẩ n khi phân tích các PCDD/PCDF trên thiết bị GC/MS. 12.2 Thiết lập các điều kiện vận hành cần t hiế t để có thời gian lưu ngắn nhất đối với các ch ấ t nội chuẩn trong mục 12.3.4 và thời gian lưu tương đối cho các PCDD/PCDF trong Bảng 1. 12.2.1 Các điều kiện vận hành thiết bị s ắ c lý khối phổ (GC) như sau: Nhiệt độ cổng bơm mẫu: 270 ° C Nhiệt độ bộ phận ghép nối giữa GC và MS: 290 ° C Nhiệt độ ban đầu: 200 ° C Thời gian ban đầu: 2 min Chương trình nhiệt độ: 200 ° C -220 ° C, tốc độ tăng nhiệt 5 ° C/min 220 ° C, giữ trong 16 min 220 ° C -235 ° C, tốc độ tăng nhiệt 5 ° C/min 235 ° C, giữ trong 7 min 235 ° C -330 ° C, tốc độ tăng nhiệt 5 ° C/min CHÚ THÍCH: Tất cả các phần của cột, t ừ k ế t nối với GC đến nguồn ion cần phải được duy tr ì ở nhiệt độ bằng hoặc cao h ơn nhiệt độ inter f ace trong suốt thời gian phân tích đ ể hạn ch ế sự ngưng tụ của các hợp chất í t bay hơi. Tối ưu hóa điều kiện GC đ ể tăng khả năng tách và độ nhạy. Sau khi t ố i ưu hóa, tất cả các dung dịch chuẩn, mẫu trắng, các mẫu IPR và OPR và các mẫu thực phải được phân tích trong c ù ng một điều kiện GC. 12.2.2 Độ phân giải khối phổ: có được sắc đồ dòng ion chọn lọc (SICP) của mỗi chất phân tích trong Bảng 2 tại hai mảnh m/z chính xác đưa ra trong Bảng 7 và tại khả năng phân giải ≥ 10000 b ằ ng cách bơm một chuẩn đáng tin cậy của PCDD/PCDF hoặc là chuẩn đơn hoặc là một phần của hỗn hợp trong đó không có sự chen lấn pic giữa các cấu tử được rửa giải gần nhau. 12.2.2.1 Thời gian phân tích đối với PCDD/PCDF có thể vượt quá sự ổn định khối kéo dài của máy khối phổ. Bởi v ì thiết bị được vận hành ở chế độ phân giải cao, sự tr ôi khối lượng ở nồng độ một vài ppm (ví dụ, 5 ppm) có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị . Do đó, việc điều chỉnh độ tr ôi khối lượng là bắt buộc và một mảnh khối lượng kh ó a m/z của chất PFK được sử dụng để điều chỉnh độ trôi. Khối lượng khóa m/z phụ thuộc vào các m ả nh m/ z chính xác được ghi với m ỗ i nhóm đưa ra trong Bảng 7. Lượng PFK được đưa vào HRMS trong quá trình phân tích phải được điều chỉnh sao cho bi ê n độ của tín hiệu khối lượng khóa m/z được lựa chọn mạnh nhất (không tính đến số nhóm) không vượt quá 10 % độ lệch của toàn bộ thang đo cho một bộ các thông số detector cho trước. Dưới những điều kiện này, sự thay đổi độ nhạy có thể xảy ra trong quá trình phân tích có thể được theo dõi một cách hiệu quả hơn. CH Ú THÍCH: Lượng dư PFK (hoặc b ấ t kỳ chất đối chứng nào khác) có thể gây nhiễu n ề n và sự nhi ễ m bẩn nguồn i on nên cần phải t ă ng tần suất làm sạch nguồn. 12.2.2.2 Nếu HRMS c ó khả n ă ng theo d õ i độ phân giải trong quá trình phân tích, nó cho phép dừng việc phân tích khi độ phân giải giảm xuống dưới 10000 để tiết ki ệ m thời gian phân t í ch lại. 12.2.2.3 Sử dụng tín hiệu của phân tử PFK, điều chỉnh thiết bị để đạt được khả năng phân giải tối thiểu 10 000 (độ xen phủ giữa 2 pic li ề n nhau 10 %) tại m/z = 304,9824 (PFK) hoặc bất kỳ tín hiệu đối chứng nào khác g ầ n với m/z 304 (trừ TCDF). Đối với mỗi nhóm (Bảng 7), quan sát và ghi lại độ phân giải và các giá trị m/z chính xác của 3 đến 5 pic đối chứng bao gồm khoảng kh ố i l ư ợng của nhóm. Độ phân giải phải lớn hơn hoặc bằng 10 000 và độ lệch giữa m/z chính xác và m/z lý thuy ế t (Bảng 7) cho mỗi mảnh m / z chính xác được quan sát phải nhỏ hơn 5 ppm. 12.3 Tỷ lệ cường độ ion, mức thấp nhất tỷ lệ tín hiệu/nhiễu và thời gian lưu tuyệt đối: Chọn thể tích bơm hoặc 1 μ L hoặc 2 μ L, phù hợp với dung lượng của thiết bị HRGC/HRMS. Bơm 1 μ L hoặc 2 μ L dung dịch chuẩn CS1 theo Bảng 3 sử dụng các điều kiện GC từ 12.2.1. Nếu ch ỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3 , 7,8-TCDF, thì áp dụng các điều kiện vận hành và các thông số kỹ thuật dưới đây. 12.3.1 Đo d iện t í ch pic các SICP cho mỗi chất phân tích và t í nh to á n các tỷ lệ cư ờ ng độ ion tại các m/z chính xác đưa ra trong Bảng 7. So sánh t ỷ lệ tính được với tỷ lệ lý thuyết được đưa ra trong Bảng 10. 12.3.1.1 Các m/z chính xác được ghi cho mỗi nhóm trong Bảng 7. Mỗi nh ó m phải được ghi liên tiếp như là một hàm số của thời gian lưu GC để đảm bảo tất cả các PCDD/PCDF đều được phát hiện. Các m/z bổ sung có thể được ghi trong từng nhóm và các m / z có th ể được chia thành nhiều nh ó m hơn so với n ă m nhóm đư ợ c liệt kê trong Bảng 7, với điều kiện phòng thí nghiệm c ó khả năng ghi các m/ z của tất cả các PCDD/PCDF có thể rửa giải từ GC trong một c ử a sổ thời gian lưu cho trước. Nếu chỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8-TCDF, các nhóm có thể thay đổi để chỉ bao gồm các m/z chính xác cho các đồng phân tetra và penta, diphenyl ete và số khối m/z khóa. 12.3.1.2 Máy khối phổ phải được vận hành ở chế độ hiệu chỉnh sự tr ô i khối, sử dụng perfluorokerosene (PFK) đ ể cung cấp các m/z khóa. Khối lượng khóa cho từng nhóm m/z được đưa ra trong Bảng 7. Mỗi khối lượng khóa phải được ghi và không được thay đổi quá ± 20 % trong cửa sổ thời gian lưu tương ứng của nó. Sự biến đổi của khối lượng khóa lớn hơn 20 % ch ỉ ra sự có mặt của các chất cản trở đồng rửa giải, điều này có thể làm giảm đáng k ể độ nhạy của máy khối ph ổ . Sự bơm lại một dịch chiết mẫu khác s ẽ không giải quyết được vấn đề. Có thể yêu cầu tiếp tục làm sạch dịch chiết đ ể loại bỏ các chất cản trở. 12.3.2 Tất cả PCDD/PCDF và các hợp chất đánh dấu tr ong chuẩn CS1 phải nằm trong giới hạn QC của Bảng 10 đối với tỷ số cường độ ion, nếu không, máy khối ph ổ phải được điều chỉnh và lặp đi lặp lại việc kiểm tra này cho đến khi tỷ lệ m/z nằm trong giới hạn quy định. Nếu việc điều chỉnh làm thay đổi độ phân giải của máy khối phổ, độ phân giải phải được xác nhận lại (12.2.2) trước khi lặp lại phép kiểm tra. 12.3.3 Xác nhận thiết bị HRGC/HRMS đáp ứng được yêu cầu về mức thấp nhất trong B ả ng 1. Các pic đại diện cho PCDD/PCDF và các hợp chất đánh dấu trong dung dịch chuẩn CS1 phải c ó tỷ l ệ tín hiệu/nhiễu (S/N) lớn hơn hoặc bằng 10. Nếu không, máy khối phổ phải được điều chỉnh và lặp đi lặp lại việc kiểm tra này cho đến khi đáp ứng được yêu cầu về mức thấp nh ấ t trong Bảng 1. 12.3.4 Thời gian lưu tuyệt đối của 1 3 C 1 2 -1,2,3,4-TCDD (6.12) nên dài hơn 25,0 min trên cột DB-5 và thời gian lưu của 1 3 C 1 2 - 1,2,3,4-TCDD n ê n dài hơn 15,0 min trên cột DB-225, nếu không, chương trình nhiệt độ GC cần được điều chỉnh và việc kiểm tra cần được lặp lại cho đến khi đáp ứng được các tiêu chuẩn thời gian lưu tối thiểu n ê u tr ên. 12.4 Cửa s ổ th ời gian lưu: Phân tích hỗn hợp xác định c ử a sổ thời gian lưu b ằ ng cách sử dụng chương trình nhiệt độ tối ưu trong 7.1. Bảng 4 đưa ra thứ tự rửa giải (đầu tiên/cuối cùng) của các hợp chất xác định c ử a s ổ thời gian lưu. Nếu chỉ xác định 2,3,7,8-TCDD và 2,3,7,8-TCDF, phép thử nghiệm này là không cần thiết. 12.5 Đặc trưng đồng phân 12.5.1 Phân tích các chuẩn kiểm tra đặc trưng đồng phân bằng cách sử dụng quy trình trong Đi ề u 9 và các đi ề u kiện tối ưu để phân tích mẫu (12.2.1). 12.5.2 T í nh phần tr ă m độ xen phủ giữa các pic GC rửa giải gần với các đồng phân 2,3,7,8-TCDD và TCDF nh ấ t, trên các cột tách tương ứng của chúng, xem Hình 2 và Hình 3. 12.5.3 Xác nhận chiều cao của độ xen ph ủ giữa các đồng phân được rửa giải gần nhau nhất và các đồng phân có vị trí clo thế 2,3,7,8 ít hơn 25 % (tính theo 100 x/y trong Hình 2 và Hình 3). Nếu độ xen phủ vượt quá 25 %, điều chỉnh các điều kiện phân tích và l ặp lại phép thử nghiệm hoặc thay thế cột GC và hiệu chuẩn lại (12.2.2 đến 12.8). 12.6 Đ ị nh l ượ ng bằng pha loãng đồng vị: Định lượng bằng pha loãng đồng v ị đ ư ợc sử dụng cho các PCDD/PCDF c ó vị trí cl o th ế 2,3,7,8 b ằ ng cách thêm chuẩn các hợp chất đánh dấu vào mẫu trước kh i chi ế t. Các hợp chất đối chứng cho mỗi chất PCDD/PCDF được đưa ra trong Bảng 1. 12.6.1 Một đường chuẩn bao g ồ m d ã y nồng độ được chuẩn bị cho mỗi hợp chất được xác đ ị nh. Mối quan hệ giữa đáp ứng tương đối (RR) (chất đánh dấu đối với chất thường) và nồng độ trong các dung dịch chuẩn được bi ể u diễn dưới dạng đ ồ th ị hoặc được tính toán sử dụng hồi qui tuy ế n tính. Đáp ứng tương đối được xác định theo các quy trình mô tả dư ớ i đây. Đường chu ẩ n gồm năm đi ể m chuẩn. 12.6.2 Đáp ứng của mỗi PCDD/PCDF so với chất đánh dấ u tương ứng của nó được xác định bằng cách sử dụng các diện tích pic của cả hai mảnh m/z chính xác sơ cấp và thứ c ấ p được đưa ra trong Bảng 7, cho từng dung dịch chuẩn, Công thức như sau: Trong đ ó : A1 n và A2 n Diện tích pic của các m/z sơ cấp và thứ cấp của chất chuẩn; A1 l và A2 l Diện tích pic của các m/z sơ c ấ p và thứ c ấ p của các chất chuẩn đánh dấu; C l Nồng độ của chất chuẩn đánh dấu trong dung dịch chuẩn (Bảng 3); C n Nồng độ của chất chuẩn trong dung dịch chuẩn (Bảng 3). 12.6.3 Đ ể hiệu chuẩn hệ thống phân tích bằng pha loãng đồng vị, bơm một thể tích các dung dịch chuẩn từ CS1 đến CS5 (11.13 và Bảng 3) giống với thể tích được chọn tạ i 12.3, sử dụng quy trình trong điều 9 và các điều kiện tại 12.2.1 và Bảng 1. Tính toán đáp ứng tương đối (RR) tại mỗi nồng độ. 12.6.4 Độ tuyến tính: Nếu đáp ứng tương đối cho hợp chất bất kỳ là không đ ổ i (hệ số bi ế n thiên í t h ơn 20 %) tr ên đường chuẩn năm điểm, đáp ứng tương đối trung bình có th ể được sử dụng cho hợp chất đ ó , nếu không, phải sử dụng đường chuẩn đầy đủ cho hợp chất đó tr ê n đường chuẩn năm điểm. 12.7 Đ ị nh lượng bằng nộ i chuẩn: Phương pháp nội chuẩn được áp dụng để xác đ ị nh 1,2,3,7,8,9-HxCDD (10.1.2), OCDF (10.1.1), các hợp chất không có vị trí clo th ế 2 , 3,7,8, và các hợp chất đánh dấu (11.4 và 9.6.4). 12.7.1 Hệ số đáp ứng: Đường chuẩn yêu c ầ u việc xác định các hệ số đáp ứng (RF) được xác định theo C ô ng thức sau: Trong đó: A1 s và A2 s Diện tích pic của các m/z sơ c ấ p và thứ c ấ p củ a chất chuẩn; A1 is và A2 is Diện t í ch pic của các m/z sơ cấp và thứ cấp cho chất nội chuẩn; C i s Nồng độ chất nội chuẩn ( Bảng 3); C s Nồng độ của chất chuẩn trong đường chuẩn (Bảng 3). CHÚ T HÍ CH: Ch ỉ có một m/z cho 37 Cl 4 -2,3 , 7,8-TCDD (xem Bảng 7). 12.7.2 Để hiệu c h ỉ nh hệ thống phân tích theo chất nội chuẩn, bơm 1,0 μ L hoặc 2,0 μ L các dung dịch chuẩn từ CS1 đến CS5 (6.12 và Bảng 3) bằng cách sử dụng quy trình tại điều 9 và các điều kiện tại 12.2.1 và B ả ng 1. T í nh hệ số đáp ứng (RF) tại mỗi nồng độ. 12.7.3 Độ tuyến tính: Nếu hệ số đáp ứng (RF) cho hợp chất bất kỳ là không đổi (hệ số biến thiên nhỏ hơn 35 %) trên đường chuẩn năm điểm, hệ số đáp ứng trung bình có thể được sử dụng cho hợp chất đó, nếu không, phải sử d ụ ng đường chuẩn đầy đủ cho hợp chất đó. 12.8 Hiệu chuẩn kết h ợ p: Bằng cách sử dụng các dung dịch chuẩn (6.12 và Bảng 3) có chứa các PCDD/PCDF, các hợp chất đánh dấu và các chất nội chuẩn có thể dựng các đường chuẩn cả phương pháp pha loãng đồng vị và phương pháp nội chuẩn. Những đường chuẩn này được kiểm tra mỗi khi c ó thay đổi (9.4.3) bằng cách phân tích dung dịch chuẩn hiệu chuẩn (VER) trong Bảng 3. C ần phải hiệu chuẩn lại nếu bất k ì tiêu chí kiểm tra nào (9.4.3) không được đáp ứng. 12.9 L ư u trữ dữ l iệ u: dữ liệu MS sẽ đ ược thu thập, ghi nhận và lưu trữ. 12.9.1 Thu nhận dữ liệu: Các tín hiệu tại mỗi giá trị m/z chính xác được thu nhận nhiều lần trong suốt thời gian giám sát và được lưu trữ trên một thiết bị lưu tr ữ dữ liệu khối. 12.9.2 Hệ số đáp ứng và đường chuẩn nhiều điểm: Hệ thống dữ liệu được sử dụng để ghi lại và lưu giữ danh sách các hệ số đáp ứng (tỷ số đáp ứng đ ố i với pha loãng đồng vị) và các đường chuẩn nhiều điểm. T í nh toán độ lệch chuẩn tương đối (hệ số biến thiên) được sử dụng để kiểm tra độ tuyến tính của đường chuẩn. Thống kê về hiệu lực ban đ ầu (11.3) và hiệu lực của lần phân tích đang thực hiện (9.5) phải được tính toán và lưu giữ, hoặc trên hệ thống thiết bị xử lý dữ liệu, hoặc trên một hệ thống máy t í nh ri ê ng biệt . 13 Quản lý chất thải 13.1 Đây là trách nhiệm của phòng thí nghiệm để tuân th ủ các quy định của các c ấ p, ngành và địa phương về quản lý chất thải, đặc biệt là các quy tắc nh ậ n biết chất thải nguy hại và sự cấm thải bỏ vào đất và trầm tích, và đ ể bảo vệ không kh í , nước, đất và trầm tích bằng cách giảm thiểu và kiểm soát tất cả nguồn ph á t thải thoát ra từ tủ hút và các thiết bị vận hành khác. Ngoài ra cũng c ầ n tuân thủ những yêu cầu đối với bất kỳ giấy phép và quy định về sự thải bỏ nước thải. 13.2 Các mẫu c ó chứa HCI với pH < 2 là nguy hiểm và phải được trung hòa trước khi đổ xuống cống hoặc phải được xử lý như chất thải nguy hại. 13.3 Các PCDD/PCDF phân hủy ở nhiệt độ trên 800 ° C. Chất thải có mức độ nhiễm PCDD/PCDF thấp như gi ấ y hấp phụ, mô, phần còn lại của m ẫ u sinh học và găng tay nhựa có thể được đốt trong lò đốt thích hợp. Những lượng lớn PCDD/PCDF (c ỡ mg) phải được đ ó ng gói an toàn và xử lý thông qua các tổ chức thương mại hay ch í nh phủ có khả năng xử lý chất thải nguy hại. 13.4 Chất lỏng hoặc ch ấ t thải hòa tan phải được hòa tan trong metanol hoặc etanol và chiếu xạ với tia cực t í m c ó bước sóng ngắn hơn 290 nm trong vài ngày. S ử dụng đèn F40 BL hoặc tương đương. Phân tích chất thải lỏng sau khi xử lý các dung dịch PCDD/PCDF đến khi không phát hiện được các hợp chấ t này. 13.5 Nếu được quản lý đúng cách thì các dung môi được sử dụng trong phương pháp này í t đe dọa đ ế n môi trường. Các kỹ thuật bay hơi dung môi được sử dụng trong phương pháp này đ ề u đáp ứng được yêu c ầ u về sự thu hồi dung môi. Trong các phòng th í nghiệm, sự thu hồi dung môi được khuyến cáo ở b ấ t cứ nơi nào có th ể thực hiện được. 13.6 Các ch ấ t chuẩn sử dụng trong phân tích PCDD/PCDF n ê n được chuẩn bị với lượng phù hợp để sử dụng trong ph ò ng thí nghiệm nhằm giảm thiểu việc thải b ỏ các dung dịch chuẩn. Phụ lục A (quy định) Danh sách 17 chất đồng loại 2,3,7,8-PCDD/DCDF cần phân tích bằng phương pháp sắc ký khí khối phổ Bảng A.1 - Danh sách 17 ch ấ t đồng loại 2,3,7,8-PCDD/DCDF PCDD/PCDF 1 S ố CAS Tên ch ấ t S ố CAS 2,3,7,8-TCDD 1746-01-6 13 C 1 2 -2,3,7,8-TCDD 37 Cl 4 -2,3,7,&-TCDD 76523 -4 0-5 85508-50-5 T ổ ng-TCDD 41903-57-5 — — 2,3,7,8-TCDF 51207-31-9 13 C 1 2 -2, 3 , 7,8-TCDF 89059-46-1 Tổng-TCDF 55722-27-5 — — 1,2,3,7,8-PeCDD 40321-76-4 13 C 1 2 - 1,2,3,7,8-PeCDD 109719-79-1 T ổ ng-PeCDD 36088-22-9 — — 1,2,3,7,8-PeCDF 57117-41-6 13 C 1 2 - 1,2,3,7,8-PeCDF 109719-77-9 2,3,4,7,8-PeCDF 57117-31-4 13 C 1 2 - 2,3,4,7,8-PeCDF 116843-02-8 T ổ ng-PeCDF 30402-15-4 — — 1,2,3,4,7,8-HxCDD 39227-28-6 13 C 1 2 -1 ,2,3,4,7,8-HxCDD 109719-30-4 1,2,3,6,7,8-HxCDD 57653-85-7 13 C 1 2 - 1,2,3,6,7,8-HxCDD 109719-81-5 1,2,3,7,8,9-HxCDD 19408-74-3 13 C 1 2 - 1,2,3,7,8,9-HxCDD 109719-82-6 T ổ ng-HxCDD 34465-46-8 — — 1,2,3,4,7,8-HxCDF 70648-26-9 13 C 1 2 - 1,2,3,4,7,8-HxCDF 114423-98-2 1,2,3,6,7,8-HxCDF 57117-44-9 13 C 1 2 - 1,2,3,6,7,8-HxCDF 116843-03-9 1,2,3,7,8,9-HxCDF 72918-21-9 13 C 1 2 - 1,2,3,7,8,9-HxCDF 116843-04-0 2,3,4,6,7,8-HxCDF 60851-34-5 13 C 1 2 -2,3,4,6,7,8 -HxCDP 116843-05-1 Tổng-HxCDF 55684-94-1 — — 1,2,3,4,6,7,8-HpCDD 35822-46-9 13 C 1 2 - 1,2,3,4,6,7,8-HpCDD 109719-83-7 Tổng-HpCDD 37871-00-4 — — 1,2,3,4 , 6,7,8-HpCDF 67562-39-4 13 C 1 2 - 1,2,3,4,6,7,8-HpCDF 109719-84-8 1,2,3,4,7,8,9-HpCDP 55673-89-7 13 C 1 2 - 1,2,3,4,7,8,9-HpCDF 109719-94-0 T ổ ng-HpCDF 38998-75-3 — — OCDD 3268-67-9 13 C 1 2 - OCDD 114423-97-1 OCDF 39001-02-0 Không được sử dụng — 1 Polydodibenzo-p-dioxin và Polyclodibenzofuran TCDD = Tetrachlorodibenzo - p - dioxin TCDF = Tetrach l orodibenzofuran PeCDD = Pentachloro d ibenzo-p-dioxin PeCDF = Pentachlorodibenzofuran HxCDD = Hexachlorodibenzo-p-dioxin HxCDF = Hexachlorodibenzofuran HpCDD = Heptach lo rodibenzo- p -dioxin HpCDF = Heptach lorod ibenzofuran OCDD = Octachlorodibenzo-p-dioxin OCDF = Octach lo rodibenzofuran B ả ng A.2 - Hệ số độ độc tương đương (TEF) của 17 chất đồng loại 2,3,7,8-PCDD/PCDF theo WHO 2005 và công thức tính Độ độc t ươ ng đương (TEQ) PCDDs PCDFs Ch ấ t TEF Chất TEF 2,3,7,8-TCDD 1 2,3,7,8-TCDF 0,1 1,2,3,7,8-PeCDD 1 1,2,3,7,8-PeCDF 0,03 1,2,3,4,7,8-HxCDD 0,1 2,3,4,7,8-PeCDF 0,3 1,2,3,6,7,8-HxCDD 0 , 1 1,2,3,4,7,8-HxCDF 0,1 1,2,3,7,8,9-HxCDD 0,1 1,2,3,6,7, 8 -HxCDF 0,1 1,2,3,4,6,7,8-HpCDD 0,01 2,3,4,6,7,8 - HxCDF 0,1 OCDD 0,0003 1,2,3,7,8,9-HxCDF 0,1 1,2,3,4,6 , 7,8-HpCDF 0 , 01 1,2,3,4,7,8,9-HpCDF 0,01 OCDF 0,0003 Trong đó: n số nguyên tử C hl o tr ong phân tử chất đồng loại đó; l chất đồng loại PCDD/PCDP. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] US EPA Method 1613B: Phương pháp 1613B - Xác định các Dioxin và Furan có từ 4 đến 8 nguyên tử c lo bằng phương pháp sắc ký kh í phân giải cao ghép nối khối ph ổ phân giải cao pha loãng đồng vị. [2] US EPA Method 8290A - Phương pháp 8290A - Xác định các chất pol i clodibenzo-p-dioxin (PCDD) v à policlodibenzofuran (PCDF) bằng phương pháp sắc ký khí phân giải cao ghép nối khối ph ổ phân giải cao [3] Tiêu chuẩn quân sự TQSB.NĐ01:2003 - Phương pháp phân tích polidodibenzo-p-dioxin và polic lo dibenzofuran bằng sắc ký khí phân giải cao khối phổ phân giải thấp (HRGC/LRMS). Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga, Bộ Quốc phòng, n ă m 2004. [4] Quy trình phân tích Dioxin và Furan (PCDD/Fs) bằng phương pháp sắc ký khí khối phổ độ phân giải cao. Dự án xây dựng Phòng th í nghiệm diox i n, T ổ ng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường, n ă m 2011. MỤC LỤC Lời n ó i đầu Lời giới thiệu 1 Phạm vi áp dụng 2 Thuật ngữ, định nghĩa 3 C á c từ vi ế t tắt 4 Tóm tắt phương pháp 5 Các chất nhiễm bẩn và cản trở 6 Thuốc thử và dung dịch chuẩn 7 Thiết bị và dụng cụ 8 Quy trình xử lý mẫu 9 Phân tích mẫu trên máy 10 T í nh toán kết quả 11 Đảm bảo và kiểm soát chất lượng 12 Hiệu chuẩn 13 Quản lý chất thải Phụ lục A Danh sách 17 chất đồng loại 2,3,7(8-PCDD/PCDF cần phân tích bằng phương pháp sắc ký khí khối phổ Thư mục tài liệu tham khảo