07/2016/TT-BNNPTNT

Thông tư 07/2016/TT-BNNPTNT quy định về phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRI Ể N NÔNG THÔN ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 07/2016/TT-BNNPTNT Hà Nội, ngày 31 th á ng 5 năm 2016 THÔNG TƯ QUY ĐỊNH VỀ PHÒNG, CHỐNG DỊCH BỆNH ĐỘNG VẬT TRÊN CẠN Căn cứ Luật thú y ngày 19 tháng 6 năm 2015; Căn cứ Nghị định số 199/2013/NĐ-CP ngày 26/11/2013 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quy ề n hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ N ô ng nghiệp và Phát triển nông thôn; Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Thú y; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển n ô ng thôn ban hành Thông tư quy định về phòng, ch ố ng dịch bệnh động vật trên cạn, Chương I NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG Điều 1. Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng 1. Thông tư này quy định chi tiết một số điều của Luật thú y về phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn, bao gồm: a) Danh mục bệnh độn g vật ph ả i công bố dịch, Danh mục bệnh truyền lây gi ữ a động v ậ t và người, Danh mục bệnh động vật cấm giết m ổ , ch ữ a bệnh; b) Quy định các biện pháp phòng bệnh bắt buộc; yêu cầu vệ sinh thú y, vệ sinh môi trường trong chăn nuôi; điều kiện động vật, s ả n phẩm động vật được vận chuy ể n ra kh ỏ i vùng có dịch; c) Quy định việc sử dụng thuốc thú y chưa được lưu hành tại Việt Nam trong trường hợp kh ẩ n c ấ p đ ể kịp thời phòng, chống dịch bệnh động vật; d) Khai báo, ch ẩ n đoán, điều tra dịch bệnh động vật; đ) Xử lý b ắ t buộc động vật mắc bệnh, có dấu hiệu m ắ c bệnh và sản phẩm động vật mang mầm bệnh thuộc Danh mục bệnh động vật ph ả i công bố dịch, Danh mục bệnh truyền lây gi ữ a động vật và người hoặc phát hiện có tác nhân gây bệnh truyền nhi ễ m mới; e) Điều kiện đ ể côn g bố hết dịch bệnh động v ậ t. 2. Thông tư này áp dụng đối với tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan đến hoạt động phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn trên lãnh th ổ Việt Nam. Điều 2. Danh mục bệnh động vật trên cạn phải công bố dịch, Danh mục bệnh truyền lây giữa động vật và người, Danh mục bệnh động vật cấm giết mổ, chữa bệnh 1. Danh mục bệnh động vật trên cạn ph ả i công bố dịch theo quy định tại mục 1 của Phụ lục 01 ban hành kèm theo Thông tư này. 2. Danh mục bệnh truyền lây gi ữ a động v ậ t và người theo quy định tại mục 2 của Phụ lục 01 ban hành kèm theo Thông tư này. 3. Danh mục bệnh động vật c ấ m giết m ổ , ch ữ a bệnh theo quy định tại mục 3 của Phụ lục 01 ban hành kèm theo Thông tư này. Chương II QUY ĐỊNH VỀ PHÒNG, CHỐNG DỊCH BỆNH ĐỘNG VẬT TRÊN CẠN Điều 3. Các biện pháp phòng bệnh bắt buộc cho động vật trên cạn 1. Các biện pháp phòng bệnh b ắ t buộc cho động vật trên cạn bao gồm: a) Thực hiện vệ sinh, kh ử trùng tiêu độc định kỳ theo hướng dẫn tại Phụ lục 08 ban hành kèm theo Thông tư này; b) Phòng bệnh b ắ t buộc cho động vật bằng vắc-xin được thực hiện đối với một số bệnh truyền nhi ễ m nguy hi ể m theo quy định tại mục 1 của Phụ lục 07 ban hành kèm theo Thông tư này; Căn cứ vào đặc điểm dịch tễ, sự lưu hành của các tác nhân gây bệnh truyền nhi ễ m nguy hiểm ở động vật trên địa bàn và hướng dẫn phòng bệnh bằng vắc-xin đối với t ừng bệnh tại các Phụ lục 09, 10, 12, 13, 15, 16, 21 và 22 ban hành kèm theo Thông tư này, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương trình cấp có thẩm quyền quyết định việc phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin đối với bệnh động vật cụ thể quy định tại mục 1.1 của Phụ lục 07 cho phù hợp với điều kiện của địa phương và cấp Giấy chứng nh ậ n tiêm phòng theo m ẫ u quy định tại mục 3 của Phụ lục 07. 2. Các cơ sở chăn nuôi gia súc giống, gia cầm giống và bò sữa, ngoài việc thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều này ph ả i thực hiện giám sát định kỳ đối với một số bệnh truyền lây gi ữ a động vật và người theo quy định tại mục 2 của Phụ lục 07 ban hành kèm theo Thông tư này. Căn cứ bệnh động vật quy định tại mục 2.1 của Phụ lục 07 và Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này, việc giám sát định kỳ được thực hiện như sau: a) Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương tổ chức giám sát bệnh định kỳ đối với các cơ sở chăn nuôi gia súc giống, gia cầm giống và bò s ữ a do địa phương qu ả n lý; b) Cục Thú y tổ chức giám sát bệnh định kỳ đối với cơ sở chăn nuôi gia súc giống, gia cầm gi ố ng và bò sữa có vốn đầu tư nước ngoài hoặc do Trung ương qu ả n lý. Điều 4. Yêu cầu vệ sinh thú y, vệ sinh môi trường trong chăn nuôi đối với cơ sở chăn nuôi tập trung 1. Cơ sở chăn nuôi động vật tập trung phải tuân th ủ yêu cầu vệ sinh thú y, vệ sinh môi trường trong chăn nuôi theo quy định của pháp luật đ ể phòng bệnh cho động vật. 2. Cơ sở chăn nuôi động vật tập trung bảo đ ả m yêu cầu vệ sinh thú y, vệ sinh môi trường và được cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y tổ chức lấy mẫu, xét nghiệm, nếu có kết qu ả âm tính đối với bệnh quy định tại mục 1 Phụ lục 07 ban hành kèm theo Thông tư này thì không ph ả i thực hiện phòng bệnh b ắ t buộc bằng vắc-xin đối với bệnh đó. Điều 5. Điều kiện động vật, sản phẩm động vật được vận chuyển ra khỏi vùng có dịch 1. Cơ sở chăn nuôi đ ã được công nh ậ n an toàn dịch bệnh hoặc cơ sở chăn nuôi đ ã tham gia chương trình giám sát dịch bệnh, nếu có nhu cầu vận chuy ể n động vật mẫn cảm với bệnh được côn g bố dịch và sản phẩm của chúng ra khỏi vùng có dịch phải b ả o đảm các điều kiện sau đây: a) Được cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y địa phương tổ chức lấy mẫu, xét nghiệm và có kết qu ả xét nghiệm âm tính đối với m ầ m bệnh của bệnh được công bố dịch; b) Được vận chuy ể n bằng phương tiện đáp ứng yêu cầu tại Quy chu ẩ n k ỹ thuật quốc gia QCVN 01 - 100: 2012/BNNPTNT: Yêu cầu chung về vệ sinh thú y trang thiết bị, dụng cụ, phương tiện vận chuy ể n động vật, sản phẩm động vật tươi sống và sơ chế; c) Phương tiện vận chuy ể n động vật, chứa đựng sản phẩm động v ậ t phải được niêm phong, kẹp chì theo hướng dẫn của cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y địa phương. 2. Cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y cấp t ỉ nh tổ chức thực hiện việc l ấ y mẫu, xét nghiệm; vệ sinh, khử trùng tiêu độc phương tiện v ậ n chuy ể n đối với động vật, sản phẩm động vật quy định tại khoản 1 Điều này và hướng dẫn tuyến đường vận chuy ể n ra khỏi vùng có dịch. 3. Việc ki ể m dịch v ậ n chuy ể n động vật, sản phẩm động vật quy định tại Điều này phải bảo đ ả m về hồ sơ, trình tự, th ủ tục ki ể m dịch theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Điều 6. Quy định việc sử dụng thuốc thú y chưa được đăng ký lưu hành tại Việt Nam trong trường hợp khẩn cấp để phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn 1. Trong trường hợp có dịch bệnh đối với các bệnh động vật quy định tại Điều 2 Thông tư này hoặc bệnh truyền nhiễm mới mà trong nước chưa sẵn có thuốc thú y phù hợp đ ể phòng, chống dịch bệnh, Cục Thú y trình Bộ tr ưở ng Bộ Nông nghiệp và Phát tri ể n nông thôn quyết định việc sử dụng thuốc thú y chưa được lưu hành tại Việt Nam đ ể phòng, chống dịch bệnh khẩn cấp. 2. Việc nhập khẩu thu ố c thú y quy định tại khoản 1 Điều này ph ả i b ả o đ ả m về hồ sơ, trình tự, th ủ tục nhập khẩu theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát tri ể n nông thôn. 3. Việc sử dụng thuốc thú y quy định tại khoản 1 Điều này đề phòng, chống dịch bệnh động vật kh ẩ n cấp ph ả i theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất thuốc hoặc ch ỉ định của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y. Điều 7. Khai báo và báo cáo dịch bệnh động vật 1. Tổ chức, cá nhân khi phát hiện động vật mắc bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh truyền nhiễm hoặc động vật nuôi bị chết bất thường mà không rõ n g uyên nhân ph ả i thực hiện ngay việc khai báo dịch bệnh động vật cho nhân viên thú y c ấ p xã, Ủy ban nhân dân (UBND) c ấ p x ã hoặc cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y nơi gần nhất theo quy định tại khoản 1 Điều 19 của Luật thú y bao gồm các thông tin sau đây: a) Tổ chức, cá nhân khai báo; b) Địa điểm, thời gian phát hiện dịch bệnh động v ậ t; c) Loại động vật; d) Số lượng động vật; đ) Mô tả dấu hiệu bệnh. 2. Việc báo cáo dịch bệnh động vật được thực hiện như sau: a) Ở cấp xã: Nhân viên thú y cấp xã có trách nhiệm báo cáo dịch bệnh động vật cho Chủ tịch UBND c ấ p x ã và cơ quan quản lý chuyên ngành thú y cấp huyện; b) Ở cấp huyện: Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y cấp huyện có trách nhiệm báo cáo dịch bệnh động vật cho UBND cấp huyện và cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y cấp tỉnh; c) Ở cấp t ỉ nh: Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y cấp t ỉ nh có trách nhiệm báo cáo dịch bệnh động vật cho S ở Nông nghiệp và Phát tri ể n nông thôn, Cơ quan Thú y vùng, Cục Thú y; d) Ở c ấ p trung ương: Cục Thú y có trách nhiệm báo cáo dịch bệnh động vật cho Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc các quốc gia mà Việt Nam cam kết thực hiện báo cáo, chia sẻ thông tin dịch bệnh động vật; đ) Trong trường hợp dịch bệnh truyền nhiễm nguy hi ể m, có kh ả năng lây lan nhanh, ở phạm vi rộng, tổ chức, cá nhân quy định tại điểm a, b và c khoản này được phép báo cáo vượt c ấ p lên chính quyền và các cơ quan quản lý chuyên ngành thú y cấp cao hơn; e) Trường hợp xuất hiện dịch bệnh động vật thuộc Danh mục bệnh truyền lây gi ữ a động vật và người, nhân viên thú y cấp xã và cơ quan quản lý chuyên ngành thú y còn phải thực hiện việc báo cáo dịch bệnh động v ậ t cho cơ quan y tế cùng cấp có liên quan theo các quy định hiện hành; g) Việc kiểm tra, xác minh, thu thập thông tin và báo cáo dịch bệnh động vật quy định tại các điểm a, b, c, d, đ và e của khoản này ph ả i được thực hiện trong vòng 24 giờ đối với vùng đồng bằng, trung du và 72 giờ đối với vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo k ể từ khi nhận được thông tin khai báo dịch bệnh động vật từ các cá nhân, tổ chức có liên quan. 3. Trường hợp nghi ngờ xuất hiện bệnh động vật quy định tại Điều 2 của Thông tư này, nhân viên thú y cấp xã và cơ quan quản lý chuyên ngành thú y thực hiện ngay việc báo cáo ổ dịch bệnh động vật bao gồm các nội dung sau đây: a) V ề địa điểm nơi động v ậ t m ắ c bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh: Tên ch ủ vật nuôi hoặc địa điểm nơi phát hiện động vật (địa ch ỉ cụ thể đến thôn, ấ p, b ả n hoặc số nhà); số lượng tổ chức, cá nhân, hộ gia đình có động vật mắc bệnh; số lượng thôn, ấp, b ả n có động vật mắc bệnh; b) Thời g ian động vật bắt đầu có bi ể u hiện triệu chứng lâm sàng hoặc chết; diễn biến tình hình bệnh theo ngày; c) Thông tin liên quan đến động vật mắc bệnh, chết, có dấu hiệu m ắ c bệnh: Loại động vật; nguồn gốc của động vật; t ổ ng đàn động v ậ t cảm nhiễm; số lượng t ừng loại động vật bị mắc bệnh, chết, tiêu hủy; triệu chứng, bệnh tích của động vật mắc bệnh; loại thuốc điều trị, vắc-xin, chế phẩm sinh học đ ã sử dụng và thời gian sử dụng; số động vật được điều trị, được sử dụng vắc-xin, số động vật khỏi bệnh; d) Tác nhân gây bệnh (nếu biết), nguồn bệnh đang nghi ngờ hoặc đ ã được xác định, kết quả các chương trình giám sát bị động và giám sát ch ủ động đối với bệnh (nếu có); đ) Nh ậ n định tình hình, các biện pháp đ ã triển khai, các biện pháp sẽ áp dụng, đề xuất, kiến nghị. 4. Báo cáo c ậ p nh ậ t ổ dịch bệnh động vật a) Báo cáo cập nh ậ t ổ dịch được áp dụng trong trường hợp dịch bệnh động v ậ t quy định tại Điều 2 của Thông tư này đ ã được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xác nh ậ n; b) Báo cáo cập nhật ổ dịch được nhân viên thú y cấp xã và cơ quan quản lý chuyên ngành thú y thực hiện vào trước 16 giờ hàng ngày cho đến khi kết thúc đợt dịch, k ể c ả ngày l ễ và ngày ngh ỉ cuối tuần; c) Biểu mẫu báo cáo cập nhật ổ dịch theo quy định tại mục 1 Phụ lục 03 ban hành kèm theo Thông tư này. 5. Báo cáo điều tra ổ dịch bệnh động vật a) Báo cáo điều tra ổ dịch được áp dụng trong trường hợp dịch bệnh động vật quy định tại Điều 2 của Thông tư này đã được cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y xác nhận; b) Báo cáo điều tra ổ dịch được cơ quan quản lý chuyên n g ành thú y thực hiện trong vòng 07 ngày k ể từ khi ổ dịch được cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y xác nhận; c) Nội dung của báo cáo điều tra ổ dịch được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 9 của Thông tư này. 6. Báo cáo kết thúc ổ dịch bệnh động v ậ t được cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y địa phương thực hiện trong vòng 07 ngày k ể từ khi kết thúc ổ dịch theo quy định của pháp luật. 7. Báo cáo định kỳ dịch bệnh động vật a) Báo cáo tháng được cơ quan quản lý chuyên n g ành thú y thực hiện bằng hình thức báo cáo văn b ả n và qua thư điện tử, bao gồm các thông tin về dịch bệnh động vật được tính từ ngày 01 đến ngày cuối cùng của tháng; b) Báo cáo quý, 6 tháng và báo cáo năm được cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y t ổ ng h ợ p, báo cáo thông tin về dịch bệnh động vật trong kỳ báo cáo; c) Báo cáo định kỳ được thực hiện trong tuần đầu tiên của kỳ báo cáo tiếp theo; d) Nội dung báo cáo định kỳ được thực hiện theo bi ể u mẫu quy định tại mục 2 Phụ lục 03 của Thông tư này. 8. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y ph ả i tổ chức lưu tr ữ , b ả o mật thông tin dịch bệnh động vật trên địa bàn qu ả n lý bằng văn bản và cơ sở dữ liệu máy tính theo các quy định hiện hành. Điều 8. Chẩn đoán bệnh động vật 1. Tổ chức, cá nhân thực hiện việc l ấ y mẫu bệnh ph ẩ m gửi xét nghi ệ m phải tuân thủ theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. 2. M ẫ u bệnh phẩm ph ả i bảo đ ả m chất lượng cho việc thực hiện xét nghiệm, xác định tác nhân gây bệnh và ph ả i được gửi kèm theo phiếu gửi bệnh phẩm xét nghiệm đến phòng th ử nghiệm được cơ quan có thẩm quyền công nhận. M ẫ u phiếu gửi bệnh phẩm xét nghiệm theo quy định tại Phụ lục 04 ban hành kèm theo Thông tư này. 3. Tổ chức, cá nhân thực hiện việc ch ẩ n đoán, xét nghiệm bệnh động vật thực hiện theo các Quy chu ẩ n kỹ thuật quốc gia, Tiêu chu ẩ n quốc gia về quy trình ch ẩ n đoán bệnh động vật, b ả o đ ả m tuân th ủ các quy định của Luật thú y, Luật phòng chống bệnh truyền nhi ễ m và Luật b ả o vệ môi trường. 4. Phòng thử nghiệm phải tổ chức ch ẩ n đoán, xét nghiệm mẫu bệnh phẩm ngay sau khi nhận được mẫu và tr ả lời kết quả theo M ẫ u phiếu tr ả lời kết quả xét nghiệm theo quy định tại Phụ lục 04 ban hành kèm theo Thông tư này. Trường hợp chưa thực hiện ch ẩ n đoán, xét nghiệm hoặc chưa xác định được bệnh, phòng th ử nghiệm ph ả i thông báo b ằ ng văn b ả n cho tổ chức, cá nhân gửi mẫu bệnh phẩm và nêu rõ lý do. 5. Các phòng th ử nghiệm chịu trách nhiệm báo cáo ngay kết quả xét nghiệm cho cơ quan qu ả n l ý chuyên ngành thú y có thẩm quyền. 6. Cục Thú y hướng d ẫ n việc lấy mẫu, ch ẩ n đoán, xét nghi ệ m trong trường hợp xuất hiện tác nhân gây bệnh truyền nhi ễ m mới. Điều 9. Điều tra ổ dịch 1. Nguyên t ắ c điều tra ổ dịch a) Điều tra ổ dịch được thực hiện đối với các trường hợp nghi ngờ có ổ dịch bệnh động vật q uy định tại Điều 2 của Thông tư này và ph ả i được tiến hành trong vòng 24 giờ đối với vùng đồng b ằ ng hoặc 72 giờ đối với vùng sâu, vùng xa k ể từ khi nhận được thông tin về ổ dịch; b) Trước khi điều tra tại ổ dịch phải thu thập đầy đ ủ thông tin về tình hình chăn nuôi, dịch bệnh động vật; chu ẩ n bị nguyên vật liệu, dụng cụ, trang thiết bị, hóa chất cần thiết cho điều tra ổ dịch; chu ẩ n bị dụng cụ l ấ y mẫu, bảo qu ả n, vận chuy ể n mẫu, b ả o hộ cá nhân; các quy định hiện hành về phòng chống dịch bệnh; nguồn lực, tài chính cần thiết; bi ể u mẫu, dụng cụ thu thập thông tin; c) Thông tin về ổ dịch ph ả i được thu thập chi tiết, đầy đủ, chính xác và kịp thời. 2. Nội dung điều tra ổ dịch a) Thu thập thông tin ban đầu ở thời điểm trước và trong thời gian xảy ra ổ dịch, xác định các đặc điểm dịch t ễ cơ b ả n và sự tồn tại của ổ dịch; truy xuất nguồn gốc ổ dịch; b) Cập nhật thông tin về ổ dịch, bao gồm: kiểm tra, đối chiếu với nh ữ ng thông tin được báo cáo trước đó; kiểm tra lâm sàng, số lượng, loài, lứa tu ổ i, ngày phát hiện động vật mắc bệnh, xác định ca bệnh đầu tiên; số lượng động vật mắc bệnh; thuốc thú y, vắc-xin, hóa chất đ ã được sử dụng; xác định các yếu tố nguy cơ c ó liên quan; c) Mô t ả diễn biến của ổ dịch theo thời gian, địa điểm, động vật mắc bệnh, có dấu hiệu mắc bệnh; đánh giá về n g uyên nhân ổ dịch; d) Đề xuất tiến hành nghiên cứu các yếu tố nguy cơ; đ) T ổ ng hợp, phân tích, đánh giá và đưa ra ch ẩ n đoán xác định ổ dịch, xác định dịch bệnh, phương thức lây lan; e) Báo cáo kết qu ả điều tra ổ dịch, nhận định, dự báo tình hình dịch bệnh trong thời gian tiếp theo, đề xuất các biện pháp phòng, chống dịch. 3. Trách nhiệm điều tra ổ dịch a) Cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y cấp huyện khi nhận được thông báo có động vật mắc bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh truyền nhi ễ m có trách nhiệm thực hiện điều tra ổ dịch bệnh trên động v ậ t; b) Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y cấp t ỉ nh có trách nhiệm chỉ đạo, tư vấn, hỗ trợ điều tra ổ dịch đối với cơ quan quản lý chuyên ngành thú y c ấ p huyện; c) Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm chỉ đạo các cơ quan chức năng của địa phương hỗ trợ cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y thực hiện điều tra ổ dịch trên địa bàn qu ả n lý; d) Đối với dịch bệnh động vật có di ễ n biến phức tạp, xuất hiện yếu tố dịch t ễ mới, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y cấp t ỉ nh đề nghị Cơ quan Thú y vùng, Cục Thú y hỗ trợ công tác điều tra ổ dịch tại địa phương. Điều 10. Xử lý bắt buộc động vật mắc bệnh, có dấu hiệu mắc bệnh và sản phẩm động vật mang mầm bệnh truyền nhiễm 1. Việc áp dụng các biện pháp tiêu hủy b ắ t buộc hoặc giết m ổ bắt buộc phụ thuộc vào t ừng loại bệnh động vật được quy định chi tiết tại các Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư này, bao gồm: a) Bệnh Cúm gia cầm (áp dụng đối với th ể độc lực cao hoặc ch ủ ng vi rút có khả năng truyền lây bệnh cho người) theo quy định tại Phụ lục 09; b) Bệnh L ở mồ m long móng theo quy định tại Phụ lục 10; c) Bệnh Tai xanh ở lợn theo quy định tại Phụ lục 11; d) Bệnh Nhiệt th á n theo quy định tại Phụ lục 12; đ) Bệnh Dịch tả lợn theo quy định tại Phụ lục 13; e) Bệnh Xo ắ n khu ẩ n theo quy định tại Phụ lục 14; g) Bệnh Dại động vật theo quy định tại Phụ lục 15; h) Bệnh Niu-cát-xơn theo quy định tại Phụ lục 16; i) Bệnh Liên cầu khu ẩ n lợn (típ 2) theo quy định tại Phụ lục 17; k) Bệnh Giun xoắn theo quy định tại Phụ lục 18; l ) Bệnh Lao bò theo quy định tại Phụ lục 19; m) Bệnh Sảy thai truyền nhiễm theo quy định tại Phụ lục 20. 2. Đối với động vật, s ả n phẩm động vật mang tác nhân gây bệnh truyền nhiễm mới, Cục Thú y trình Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quyết định các biện pháp xử lý bắt buộc. 3. Các biện pháp k ỹ thuật trong tiêu h ủ y, giết m ổ động vật mắc bệnh, có dấu hiệu mắc bệnh, tiêu hủy sản ph ẩ m động vật mang mầm bệnh truyền nhi ễ m được thực hiện theo quy định tại Phụ lục 06 và hướng d ẫ n tại các Phụ lục 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 và 22 ban hành kèm theo Thông tư này. Điều 11. Điều kiện để công bố hết dịch bệnh động vật Việc công bố hết dịch bệnh động vật bao gồm các điều kiện sau đây: 1. Trong thời gian 21 ngày k ể từ ngày con vật mắc bệnh cuối cùng bị chết, bị tiêu hủy, giết m ổ bắt buộc hoặc lành bệnh mà không có con vật nào bị mắc bệnh hoặc chết vì dịch bệnh động vật đ ã công bố. 2. Đã phòng bệnh bằng vắc-xin cho động vật mẫn cảm với bệnh dịch được công bố đạt tỷ lệ trên 90% số động vật trong diện tiêm trong vùng có dịch và trên 80% số động vật tron g diện tiêm trong vùng bị dịch uy hiếp hoặc đã áp dụng biện pháp phòng bệnh bắt buộc khác cho động vật mẫn cảm với bệnh trong vùng có dịch, vùng bị dịch uy hiếp theo hướng dẫn của cơ quan qu ả n lý chuyên n g ành thú y. 3. Thực hiện t ổ ng vệ sinh, khử trùng tiêu độc trong khoảng thời gian quy định tại khoản 1 Điều này đối với vùng có dịch, vùng bị dịch uy hiếp theo hướng dẫn tại mục 5 của Phụ lục 08 ban hành kèm theo Thông tư này, b ả o đ ả m đạt yêu cầu vệ sinh thú y. 4. Có văn bản đề nghị công bố hết dịch bệnh động vật của cơ q uan quản lý chuyên ngành thú y địa phương và văn b ả n ch ấ p thuận công bố hết dịch gửi kèm theo biên b ả n th ẩ m định điều kiện công bố hết dịch của cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y cấp trên. Chương III TỔ CHỨC THỰC HIỆN Điều 12. Trách nhiệm của Cục Thú y 1. Hướng d ẫ n, kiểm tra và giám sát việc triển khai các quy định tại Thông tư này và các quy định có liên quan khác về phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn. 2. Xem xét, đề xuất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn bổ sung bệnh động v ậ t vào danh mục quy định tại Điều 2 của Thông tư này khi có các bệnh ng uy hiểm khác ở động vật mới xuất hiện. 3. Trình Bộ tr ưở ng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quyết định việc nhập khẩu, sử dụng thuốc thú y chưa được lưu hành tại Việt Nam và hướng dẫn sử dụng thuốc thú y đ ể chống dịch kh ẩ n c ấ p. 4. Hướng dẫn chi tiết việc sử dụng các bi ể u mẫu báo cáo dịch bệnh độn g vật trên cạn. 5. Hướng dẫn các biện pháp kỹ thuật để phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn do tác nhân gây bệnh truyền nhiễm mới; hướng dẫn cụ thể việc giám sát bệnh định kỳ. 6. Tổ chức tậ p huấn cho các tổ chức, cá nhân có liên quan thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn. 7. Phối hợp với các tổ chức, cá nhân có liên quan đ ể nghiên cứu, rà soát, đề xuất sửa đ ổ i, bổ sung các quy định tại Thông tư này cho phù hợp. 8. Tổ chức thông tin, tuyên truyền tới các tổ chức, cá nhân có liên quan về các quy định về phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn. Điều 13. Trách nhiệm của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương 1. Căn cứ quy định tại Thông tư này và hướng dẫn của C ụ c Thú y đ ể tổ chức thực hiện; đồng thời hướng d ẫ n, kiểm tra, giám sát các tổ chức, cá nhân có liên quan trên địa bàn thực hiện. 2. Xây dựng kế hoạch ch ủ động phòng, chống dịch bệnh cho động vật nuôi trên địa bàn theo quy định tại Phụ lục 05 ban hành kèm theo Thông tư này, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt đ ể tổ chức thực hiện. 3. Tổ chức tập huấn cho các tổ chức, cá nhân có liên quan trên địa bàn thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn. 4. Tổ chức thông tin, tuyên truyền tới các tổ chức, cá nhân có liên quan trên địa bàn về các quy định về phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn. Điều 14. Trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan 1. Các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động thú y căn cứ các quy định tại Thông tư này và các Phụ lục ban hành kèm theo đ ể triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật cho phù hợp. 2. Chấp hành các quy định về phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn theo quy định tại Thông tư này, các quy định khác có liên quan của pháp luật về thú y, bảo vệ môi trường, phòng chống bệnh truyền nhiễm và hướng dẫn của cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y nhằm b ả o đ ả m an toàn dịch bệnh cho động vật nuôi trên địa bàn, an toàn vệ sinh thực phẩm. 3. Chấp hành sự kiểm tra, hướng d ẫ n của các cơ quan quản lý chuyên ngành thú y và cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Điều 15. Hiệu lực thi hành 1. Thông tư này có hiệu lực kể từ ngày 15 tháng 07 năm 2016. 2. Thông tư này thay th ế các văn b ả n quy phạm pháp luật sau đây: a) Quyết định số 63/2005/QĐ-BNN ngày 13/10/2005 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc ban hành Quy định về tiêm phòng b ắ t buộc vắc-xin cho gia súc, gia cầm; b) Quyết định số 64/2005/ Q Đ-BNN ngày 13/10/2005 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc ban hành Danh mục các bệnh ph ả i công bố dịch; các bệnh nguy hi ể m của động v ậ t; các bệnh phải áp dụng các biện pháp phòng bệnh bắt buộc; c) Thông tư số 69/2005/TT-BNN ngày 07/11/2005 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc Hướng dẫn thực hiện một số biện pháp cấp bách phòng chống dịch cúm (H5N1) ở gia cầm; d) Quyết định số 38/2006/QĐ-BNN ngày 16/5/2006 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc ban hành Quy định phòng chống bệnh Lở mồm long móng gia súc; đ) Quyết định số 67/2006/QĐ-BNN ngày 12/9/2006 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc sửa đổi Quyết định số 38/2006/QĐ-BNN ngày 16/5/2006 về việc Ban hành quy định phòn g chống bệnh L ở mồm long móng gia súc; e) Quyết định số 05/2007/QĐ-BNN ngày 22/01/2007 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc sửa đ ổ i Quyết định số 38/2006/ Q Đ-BNN ngày 16/5/2006 về việc Ban hành quy định phòng chống bệnh L ở mồm lon g móng gia súc; g) Quyết định số 1037/QĐ-BNN-TY ngày 13/4/2007 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc bổ sung Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh s ả n ở lợn vào Danh mục các bệnh phải công bố dịch; h) Quyết định số 8 0 /2008/QĐ-BNN ngày 15/7/2008 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc ban hành Quy định phòng, chống Hội chứng rối loạn sinh s ả n và hô hấp ở l ợn (PRRS); i) Thông tư số 48/2009/TT-BNNPTNT ngày 04/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc Hướng dẫn các biện pháp phòng, chống bệnh dại ở động vật; k) Thông tư số 04/2011/TT-BNNPTNT ngày 24/01/2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc Hướng dẫn các biện pháp phòng, chống bệnh dịch t ả lợn; l ) Thông tư số 05/2011/TT-BNNPTNT ngày 24/01/2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc Hướng d ẫ n các biện pháp phòng, chống bệnh Niu-cát-xơn ở gia cầm; m) Thông tư số 53/2013/TT-BNNPTNT ngày 12/12/2013 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc Quy định về báo cáo dịch bệnh động vật trên cạn; n) Thông tư số 44/2014/TT-BNNPTNT ngày 01/12/2014 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc Quy định các bệnh ph ả i kiểm tra định kỳ đối với các cơ sở chăn nuôi gia súc giống, gia c ầ m giống và bò s ữ a. Điều 16. Trách nhiệm thi hành 1. Th ủ tr ưở ng các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Thủ trưởng các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn được giao chịu trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện các quy định tại Thông tư này. 2. Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc hoặc cần sửa đ ổ i, bổ sung, đề nghị các cơ quan, tổ chức, cá nhân phản ánh kịp thời về Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để xem xét, giải quyết./. Nơi nhận: - Th ủ tướng Chính phủ; - Các Phó Th ủ t ướ ng Chính ph ủ ; - Văn phòn g TW Đ ả ng; - Văn phòng Chính ph ủ ; - L ã nh đạo Bộ NN&PTNT; - Các Bộ, ngành liên quan; - UBND các t ỉ nh, thành phố; - Các đơn vị thuộc Bộ NN&PTNT; - Cục Kiểm tra văn b ả n - Bộ Tư pháp; - Cục Thú y, các đơn vị thuộc Cục Thú y; - S ở Nông nghiệp và PTNT, Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y các tỉnh, thành phố; - Công báo Chính ph ủ , Website Chính ph ủ ; - Lưu: VT, TY. KT. BỘ TRƯỞNG TH Ứ TRƯỞNG Vũ Văn Tám PHỤ LỤC 01 DANH MỤC BỆNH ĐỘNG VẬT TRÊN CẠN PHẢI CÔNG BỐ DỊCH; DANH MỤC BỆNH TRUYỀN LÂY GIỮA ĐỘNG VẬT VÀ NGƯỜI; DANH MỤC BỆNH ĐỘNG VẬT CẤM GIẾT MỔ, CHỮA BỆNH (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát tri ể n nông thôn) 1. Danh mục bệnh động vật trên cạn phải công bố dịch 1.1. Bệnh Cúm gia cầm (th ể độc lực cao và chủng vi rút có kh ả năng truyền lây bệnh cho người) 1.2. Bệnh Lở mồm long móng 1.3. Bệnh Tai xanh ở lợn (Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn) 1.4. Bệnh Nhiệt thán 1.5. Bệnh Dịch tả lợn 1.6. Bệnh Xoắn khu ẩ n 1.7. Bệnh Dại động vật 1.8. Bệnh Niu-cát-xơn 2. Danh mục bệnh truyền lây giữa động vật và người 2.1. Bệnh Cúm gia cầm (th ể độc lực cao và ch ủ ng vi rút có khả năng truyền lây bệnh cho người) 2.2. Bệnh Dại động vật 2.3. Bệnh Liên c ầ u khu ẩ n lợn (típ 2) 2.4. Bệnh Nhiệt thán 2.5. Bệnh Xoắn khu ẩ n 2.6. Bệnh Giun xo ắ n 2.7. Bệnh Lao bò 2.8. Bệnh S ả y thai truyền nhiễm 3. Danh mục bệnh động vật cấm giết m ổ , ch ữ a bệnh 3.1. Bệnh Nhiệt thán 3.2. Bệnh Dại động vật 3.3. Bệnh Cúm gia cầm (th ể độc lực cao và ch ủ ng vi rút có khả năng truyền lây bệnh cho người) Các Danh mục bệnh động vật quy định tại Phụ lục này được rà soát, điều ch ỉ nh, bổ sung cho phù hợp với yêu cầu thực ti ễ n của công tác phòng chống dịch bệnh theo đề xuất của Cục Thú y. PHỤ LỤC 02 HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN GIÁM SÁT SAU TIÊM PHÒNG VÀ GIÁM SÁT BỆNH ĐỘNG VẬT (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ N ô ng nghiệp và Phá t tri ể n nông thôn) 1. Gi ám sát sau tiêm phòng 1.1. Số lượng gia súc, g ia cầm ph ả i lấy mẫu xét nghiệm để đánh giá đáp ứng mi ễ n dịch sau tiêm phòng: a) Công thức tính để đánh giá tỷ lệ bảo hộ có đạt mức 80% hay không: n1 = S ố mẫu huyết thanh cần lấy p = T ỷ lệ có kháng th ể b ả o hộ ước đoán d = Sai số ước lượng Bảng tính số lượng gia súc, gia cầm ph ả i l ấ y mẫu đ ể đánh giá t ỷ lệ b ả o hộ có đạt mức 80% hay không: Tỷ l ệ có kháng th ể bảo hộ ước đoán Sai s ố ước lượng 10% 5% 1% 10% 35 138 3457 20% 61 246 6147 30% 81 323 8067 40% 92 369 9220 50% 96 384 9604 60% 92 369 9220 70% 81 323 8067 80% 61 246 6147 90% 35 138 3457 Ghi chú: Yêu cầu số lượng mẫu huyết thanh cần lấy là 61 mẫu (dựa trên Tỷ lệ có kháng th ể b ả o hộ ước đoán là 80% và Sai s ố ước lượng là 10%). b) Trường hợp quy mô đàn dưới 2000 con thì tính số lượng gia súc, gia cầm ph ả i lấy mẫu theo công thức sau: n2: Số mẫu huyết thanh cần l ấ y N: Tổng đàn n1: Số m ẫ u huyết thanh cần l ấ y (theo công thức tr ê n) 1.2. Nội dung kiểm tra, phương pháp xét nghiệm a) Nội dung kiểm tra: Chọn ng ẫ u nhiên động vật nuôi trong đàn được tiêm phòng đ ể l ấ y mẫu huyết thanh đánh giá đáp ứng mi ễ n dịch sau tiêm phòng; mẫu huyết thanh được lấy tại thời điểm sau 21 ngày kể từ khi kết thúc mũi tiêm cuối cùng của đợt tiêm phòng. b) Phương pháp xét nghiệm: thực hiện theo các tiêu chu ẩ n, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành đối với từng bệnh hoặc theo hướng dẫn của Cục Thú y đối với bệnh mới xuất hiện. 1.3. Xử lý kết quả xét nghiệm a) Trường hợp tỷ lệ b ả o hộ sau tiêm phòng đạt từ 70% tr ở lên, đàn động vật nuôi được đánh giá là có mi ễ n dịch đạt tỷ lệ b ả o hộ và cơ sở được sử dụng kết quả kiểm tra, xét nghiệm đ ể đăng ký cơ sở an toàn dịch bệnh đối với bệnh đó hoặc làm th ủ tục kiểm dịch vận chuy ể n động vật. b) Trường hợp tỷ lệ b ả o hộ sau tiêm phòng đạt dưới 70%, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn cơ sở tổ chức tiêm phòng lại. 2. Giám sát bệnh động vật 2.1. Số lượng gia súc, gia cầm ph ả i l ấ y mẫu xét nghiệm đ ể phát hiện mầm bệnh hoặc phát hiện kháng th ể do nhi ễ m bệnh tự nhiên a) Công thức tính số mẫu: S ố l ượng gia súc, gia cầm được l ấ y mẫu đ ể xét nghiệm phải tính dựa trên tỷ lệ hiện mắc dự đoán là 10% theo công thức sau: n: Số mẫu cần lấy p1: Xác suất để p h át hiện được bệnh (0,95) d: Số con mắc bệnh (d=N x p2) p2: Tỷ lệ hiện mắc dự đoán (V í dụ: 10%) N: Tổ ng đàn vật nuôi R iêng đối với bệnh Lao bò, kiểm tra bằng ph ả n ứng tiêm nội bì đối với 100% động vật thuộc diện ph ả i kiểm tra. b) Bảng tính số lượng gia súc, gia cầm phải lấy mẫu đ ể xác định bệnh động vật T ổ ng đàn Tỷ l ệ hi ệ n m ắ c d ự đoán 0,1% 0,5% 1% 2% 5% 10% 20% 10 10 10 10 10 10 10 7 20 20 20 20 20 19 15 10 30 30 30 30 30 26 18 11 40 40 40 40 39 31 20 11 50 50 50 50 48 35 22 12 100 100 100 96 78 45 25 13 200 200 190 155 105 51 27 14 500 500 349 225 129 56 28 14 1000 950 450 258 138 57 29 14 5000 2253 564 290 147 59 29 14 10000 2588 581 294 148 59 29 14 ¥ 2995 598 299 149 59 29 14 2.2. Nội dung, phương pháp kiểm tra, xét nghiệm a) Nội dun g kiểm tra: Kiểm tra lâm sàng và l ấ y mẫu đ ể xét nghiệm mầm bệnh hoặc phát hiện kháng th ể do nhiễm bệnh tự nhiên; riêng đối với bệnh Lao bò, kiểm tra bằng ph ả n ứng tiêm nội bì. b) Phương pháp kiểm tra: Kiểm tra lâm sàng được thực hiện dựa trên triệu chứng lâm sàng của từng bệnh. Lấy mẫu, xét nghiệm được thực hiện theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành đối với từng bệnh hoặc theo hướng d ẫ n của Cục Thú y. Đối với bệnh Lao bò, tiến hành ph ả n ứng tiêm nội bì và đánh giá kết quả phản ứng theo tiêu chuẩn Việt Nam hiện hành. c) T ầ n suất kiểm tra: Định kỳ 01 năm kiểm tra một l ầ n. d) M ẫ u ph ả i được xét nghiệm tại các phòng th ử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận. 2.3. Xử lý kết quả kiểm tra a) Trường hợp không phát hiện bệnh: Động vật nuôi được đánh giá là không có mầm bệnh lưu hành đối với bệnh được kiểm tra và cơ sở được sử dụng kết quả kiểm tra, xét nghiệm đ ể đăng ký cơ sở an toàn dịch bệnh đối với bệnh đó hoặc làm thủ tục kiểm dịch vận chuy ể n động vật. b) Trường hợp phát hiện bệnh, thực hiện các biện pháp phòng, ch ố ng bệnh cụ thể đối với từng bệnh theo quy định tại Thông tư này. PHỤ LỤC 03 BIỂU MẪU BÁO CÁO DỊCH BỆNH ĐỘNG VẬT (Ban hành kèm theo Th ô ng tư s ố 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát tr iể n nông thôn) 1. Bi ể u mẫu báo cáo cập nhật ổ dịch hàng ngày BÁO CÁO T Ổ NG HỢP TÌNH HÌNH DỊCH ……… TỈNH …………………. (Đ ế n 16h00, ngày ….. / ……. /20....) TT Đ ơ n vị hành chính Ng à y xuất hiện ca bệnh đầu tiên Ngày có ca bệnh cuối cùng Số thôn có dịch S ố hộ có dịch S ố động vật m ắ c bệnh, ch ế t và tiêu hủy phát sinh trong ngày b áo cáo T ổ ng s ố động vật m ắ c bệnh, ch ế t và tiêu hủy lũy k ế đến ngày b á o cáo Tổng đàn nguy cơ (con) Kết quả hoạt động phòn g, chống dịch Số mắc bệnh Số chết, tiêu hủy Số m ắ c bệnh Số chết, tiêu hủy Tiêm phòng bao vây Hóa chất (lit) Vôi bột (kg) Ch ố t ki ể m dịch (s ố chốt) Tổng Trong đ ó Tổng Trong đ ó Tổng TL (kg) Tổng Trong đó Tổng Trong đó Tổng TL (kg) Loài (1) Loài (2) Loài (3) Loài* (1) Loài (2) Loài (3) Loài (1) Loài (2) Loài (3) Loài (1) Loài (2) Loài (3) Loài (1) Loài (2) Loài (3) I H u yệ n M 1 Xã X VD: 15/02/2016 2 Xã Y II Huyện N 1 Xã T 2 Xã S T ổ ng Kết quả xét nghiệm: Ghi r õ típ, subtype của vi rút gây bệnh (Ví dụ: LMLM típ O , A, Asial; Cúm gia cầm A/H5N1, A/H5N6,..). Ghi chú: * Loài: Đối với gia súc ghi r õ : trâu, bò, lợn, dê; lợn nái, lợn thịt, l ợn con. Đối với g ia cầm ghi rõ: gà, vịt, ngan, chim cút,.... 2. Bi ể u mẫu báo cáo đ ị nh kỳ tình hình d ị ch b ệ nh đ ộ ng v ậ t BÁO CÁO T Ổ NG HỢP TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH ĐỘNG V Ậ T TỈNH …………….. ( Ví dụ: Từ n g ày 01/01/20… đến n g ày 31/01/20.. . ) Số huyện Số xã Số hộ có dịch Số mắc bệnh (con) S ố ch ế t, tiêu hủy (con) T ổ ng đ àn nguy cơ (con) Tên bệnh Loài m ắ c bệnh Tiêm phòng trong tháng báo cáo (liều VX) Lũy kế tiêm phòng (liều VX) Ghi chú Tụ huyết trùng Trâu bò L ở m ồ m long m ó ng Trâu bò Nhiệt thán Trâu bò ………….. Trâu bò Dịch tả lợn Lợn L ở m ồ m long móng Lợn Tụ huyết trùng Lợn Phó thương hàn Lợn …………. Lợn Cúm g ia c ầ m Gà (vịt,..) Niu-cát-xơn Gà Gumboro Gà D ị ch t ả v ị t Vịt ……… Các bệnh khác ………….. …….. Ghi chú: Báo cáo ph ả i nêu r õ tình hình dịch bệnh động vật, kết quả giám sát dịch bệnh, nhận định tình hình dịch bệnh động vật, các biện pháp phòng, chống dịch đã triển khai, khó khăn, tồn tại, các biện pháp s ẽ thực hiện, đề xuất, kiến nghị. PHỤ LỤC 04 MẪU PHIẾU GỬI BỆNH PHẨM XÉT NGHIỆM VÀ MẪU PHIẾU TRẢ LỜI KẾT QUẢ XÉT NGHIỆM (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 20 1 6 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) 1. M ẫ u Phiếu gửi bệnh phẩm xét nghiệm CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Bệnh phẩm số: PHIẾU G Ử I BỆNH PH Ẩ M XÉT NGHIỆM Kính gửi: …………………………………………………. - Họ và tên người gửi bệnh phẩm*: ………………………………………………………………. - Địa ch ỉ người gửi mẫu bệnh phẩm: …………………………………………………………….. - Số CMND (nếu có): ………………..……………………………………………………………… - Số điện thoại: ……………………..………. Fax: ………………………………………………… - Email: ………………………………………………………………………………………………. 1. Thông tin về mẫu: - Nơi l ấ y mẫu*: …………………………………………. - Loài vật*: …………………………………………………. - Lứa tuổi: ……………………………… - Giống: …………………. - Tính biệt: …………………. - Loại bệnh ph ẩ m*: …………………………………………………………………………………… - Số lượng*: ………………………………………………….. mẫu - Ngày lấy mẫu*: ……………………………………………………………………………………… - Vắc-xin (chủng/ loại vắc-xin)*: ………………………………………………………………….. - Thời gian tiêm vắc-xin: …………………………………………………………………………………. - Tình trạng bệnh phẩm: ……………………………………………………………………………. 2. Diễn biến bệnh * (trong trường hợp nghi mắc bệnh): - Ngày bị bệnh: …………………………………………………………………………. - T ổ ng đàn: ………………… con - S ố mắc bệnh: ………….. con - S ố chết: ………………. con - Thuốc điều trị: ……………………………………………………………………….. - Thời gian điều trị: ……………………………………………………………………. - Triệu chứng: ………………………………………………………………….. - Bệnh tích: ………………………………………………………………………. 3. Y êu cầu xét nghiệm*: *: Các thông tin bắt buộc phải khai b á o. (T ô i xin đảm b ả o các thông tin trên là đúng sự thật, nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm). Thời gian dự kiến trả lời kết qu ả xét nghiệm: Ph ươ ng thức tr ả kết quả xét nghiệm: Người nhận m ẫ u (Ký, ghi rõ họ tên) Ngày …….. tháng …… năm ……. Người gửi m ẫ u (Ký tên, ghi r õ họ tên) 2. M ẫ u Phiếu trả l ờ i kết quả xét nghiệm TÊN CƠ QUAN CẤP TRÊN TÊN PHÒNG THỬ NGHIỆM ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- S ố : ………/…… .... Địa danh, ngày ... tháng ... năm 20... Bệnh phẩm số: PHIẾU TRẢ LỜI KẾT QUẢ XÉT NGHIỆM (Kết qu ả ch ỉ có giá trị với mẫu xét nghiệm) Mã số phòng thử nghiệm Kính gửi: ……..………………………………………………………………. I. Thông tin chung: - Loài vật được lấy mẫu: ………………………………………………………………………. - Số lượng mẫu: …………………………………….. m ẫ u - Loại bệnh phẩm: ………………………………………………………………………………… - Vắc-xin (ch ủ ng/loại vắc-xin): …………………. - Ngày tiêm: ……………………………… - Ngày lấy mẫu: …………………………………………………………………………………….. - Ngày nhận mẫu: ………………………………………………………………………………….. - Nơi gửi mẫu: ……………………………………………………………………………………… - Nơi lấy mẫu: ……………………………………………………………………………………….. - Tình trạng mẫu bệnh phẩm: …………………………………………………………………………… II. Ch ỉ tiêu và phương pháp xét nghiệm: - Ch ỉ tiêu xét nghiệm: ………………………………………………………………………………. - Phương pháp xét nghiệm: ………………………………………………………………………… - Ngày xét nghiệm: …………………………………………………………………………………. KẾT QUẢ Ghi r õ kết qu ả của từng phép thử “*”: Các phép th ử được công nhận phù hợp I SO/IEC 17025:2005 III. Kết luận: ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………. Nơi nhận: - Như trên; - Cục Thú y ( để b/c); - Cơ quan quản lý chuyên ngành th ú y địa phương; - Lưu TH. GIÁM ĐỐC PHỤ LỤC 05 MẪU KẾ HOẠCH CHỦ ĐỘNG PHÒNG, CHỐNG BỆNH ĐỘNG VẬT (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát tri ể n nông thôn) 1. M ẫ u k ế ho ạ ch I. Tình hình dịch bệnh động vật trên địa bàn trong năm, nêu rõ nguyên nhân, nh ậ n định tình hình, tồn tại, b ấ t cập. II. Kế hoạch ch ủ động phòng chống dịch bệnh động vật trong năm tiếp theo 1. Mục đích, yêu cầu 2. Nội dung kế hoạch 3. Giải pháp thực hiện kế hoạch 3.1. V ề tổ chức, chỉ đạo, thanh tra, kiểm tra 3.2. V ề nguồn lực a) Dự trù vật tư, hóa chất, kinh phí và nguồn nhân lực đ ể tri ể n khai các biện pháp phòng, chống dịch, hỗ trợ cho chủ vật nuôi khi công bố dịch hoặc khi dịch bệnh x ả y ra nh ưn g chưa đủ điều kiện công bố dịch ở địa phương; b) Dự trù các trang thiết bị cần đầu tư, bổ sung, hiệu ch ỉ nh đ ể phục vụ công tác ch ẩ n đoán xét nghiệm, giám sát, điều tra ổ dịch, xây dựng bản đồ dịch t ễ và phân tích số liệu. 3.3. Giải pháp k ỹ thuật a) V ề tiêm phòng v ắ c xin; b) V ề giám sát dịch bệnh, giám sát sau tiêm phòng; c) Điều tra ổ dịch, các biện pháp xử lý ổ dịch, chống dịch; d) V ề vệ sinh, khử trùng tiêu độc; đ) V ề kiểm dịch vận chuy ể n, ki ể m soát giết m ổ , kiểm tra vệ sinh thú y; e) V ề quản lý hoạt động kinh doanh thuốc thú y; g) Quản lý người hành nghề thú y; h) V ề xây dựng vùng, cơ sở an toàn dịch bệnh động vật. 3.4. Giải pháp về thông tin, tuyên truyền cho các tổ chức, cá nhân có hoạt động thú y trên địa bàn; tập huấn cho người chăn nuôi, nhân viên thú y xã, công chức, viên chức, người lao động trong hệ thống thú y địa phương về chuyên môn, nghiệp vụ, ch ủ trương, chính sách, các quy định của nhà nước, các văn b ả n hướng d ẫ n của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y. 4. Nguồn kinh phí và cơ chế tài chính 5. Tổ chức thực hiện: Phân công trách nhiệm cụ thể cho các cơ quan, đơn vị có liên quan đ ể triển khai Kế hoạch; tổ chức thanh tra, kiểm tra việc thực hiện Kế hoạch. 2. Các bước xây dựng Kế hoạch 2.1. Đánh giá cụ thể về vai trò, tầm quan trọng, hiện trạng và xu hướng phát triển chăn nuôi của địa phươn g ; t ổ ng hợp, phân tích số liệu nuôi cho một số đối tượng nuôi trọng điểm tại địa phương; tổ chức rà soát nh ữ ng tồn tại, b ấ t cập việc thực hiện Kế hoạch của năm trước và tri ể n khai xây dựng Kế hoạch của năm tiếp theo cho phù hợp với thực ti ễ n tại địa phương. 2.2. Tổng hợp, phân tích và đánh giá kết qu ả giám sát dịch bệnh; tình hình dịch bệnh (mô tả chi tiết theo không gian, thời gian và đối tượng mắc bệnh); các yếu tố nguy cơ liên quan đến quá trình phát sinh, lây lan dịch bệnh ở địa phương; các ch ỉ tiêu dịch t ễ và chỉ tiêu liên quan cần xét nghiệm nhằm xác định mức độ nguy cơ phát sinh, dự báo khả năng phát sinh, lây lan dịch bệnh tại địa phương. 2.3. Xác định các nguồn lực cần thiết, bao gồm: Nhân lực, vật lực, tài chính đ ể triển khai các biện pháp phòng, chống, hỗ trợ chủ vật nuôi, giám sát dịch bệnh, cả khi dịch bệnh x ả y ra nhưng chưa đ ủ điều kiện công bố dịch và khi công bố dịch. 2.4. Căn cứ các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn Việt Nam và văn b ả n hướng dẫn về giám sát, điều tra dịch bệnh, điều kiện vệ sinh thú y, số lượng trại, hộ chăn nuôi, đề xuất các nội dung giám sát dịch bệnh cụ thể. 2.5. Xây dựng dự th ả o Kế hoạch gồm đầy đ ủ các nội dung và dự toán kinh phí thực hiện. 2.6. Báo cáo cơ quan có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch và dự toán kinh phí hàng năm. 2.7. Gửi Kế hoạch đã được phê duyệt đến Cơ quan Thú y vùng và Cục Thú y đ ể phối hợp chỉ đạo và gi ám sát thực hiện. 2.8. Tổ chức triển khai K ế hoạch. 2.9. Trường hợp điều ch ỉ nh Kế hoạch, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y c ấ p t ỉ nh gửi Kế hoạch đ ã được điều ch ỉ nh đến Cơ quan Thú y vùng và Cục Thú y. PHỤ LỤC 06 HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT TIÊU HỦY, GIẾT MỔ BẮT BUỘC ĐỘNG VẬT MẮC BỆNH VÀ SẢN PHẨM CỦA ĐỘNG VẬT MẮC BỆNH (Ban hành kèm theo Thông t ư s ố 07/201 6 /TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 20 1 6 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) 1. Tiêu hủy 1.1. Nguyên t ắ c tiêu hủy a) Ph ả i làm chết động vật b ằ ng điện hoặc phương pháp khác (nếu có). b) Địa điểm tiêu h ủ y: phải theo hướng dẫn của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, ưu tiên chọn địa điểm tiêu hủy tại khu vực chăn nuôi có động vật m ắ c bệnh hoặc địa điểm thích hợp khác g ầ n khu vực có ổ dịch. 1.2. Biện pháp tiêu hủy a) Biện pháp chôn lấp; b) Biện pháp đốt: Đốt bằng lò chuyên dụng hoặc đốt thủ côn g bằng cách đào hố, cho bao chứa xác động vật, s ả n phẩm động vật vào hố và đốt b ằ ng củi, than, rơm, rạ, xăng, dầu,..; sau đó lắp đ ấ t và nện chặt. Riêng với bệnh Nhiệt thán, ph ả i đ ổ bê tông hố chôn theo quy định tại Phụ lục số 12 ban hành kèm theo Thông tư này. 1.3. Vận chuy ể n xác động vật, sản phẩm động vật đến địa điểm tiêu hủy: a) Trường hợp địa điểm tiêu h ủ y ở ngoài khu vực có ổ dịch, xác động vật, s ả n phẩm động vật ph ả i được cho vào bao, buộc chặt miệng bao và tập trung bao chứa vào một ch ỗ đ ể phun khử trùng trước khi vận chuy ể n; trường hợp động vật lớn không vừa bao chứa phải sử dụng t ấ m nilon hoặc vật liệu chống th ấ m khác đ ể lót bên trong (đáy và xung quanh) thùng của phương tiện vận chuy ể n; b) Phương tiện vận chuy ể n xác động vật, sản phẩm động vật phải có sàn kín đ ể không làm rơi vãi các chất thải trên đường đi; c) Phươn g tiện vận chuy ể n xác động vật, sản phẩm động vật ph ả i được vệ sinh, kh ử trùng tiêu độc theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y ngay trước khi vận chuy ể n và sau khi bỏ bao chứa xuống địa điểm tiêu hủy hoặc dời kh ỏ i khu vực tiêu hủy. 1.4. Quy cách hố chôn a) Địa điểm: Hố chôn ph ả i cách nhà dân, giếng nước, khu chuồng nuôi động vật tối thi ể u 30m và có đủ diện tích; nên chọn nơi chôn trong vườn (tốt nh ấ t là vườn cây ăn qu ả hoặc l ấ y g ỗ ). b) Kích cỡ: Hố chôn ph ả i đủ rộng phù hợp với khối lượng động vật, sản phẩm động vật và ch ấ t thải cần chôn. Ví dụ nếu c ầ n chôn 01 t ấ n động vật thì hố chôn c ầ n có kích thước là sâu 1,5 - 2m x rộng 1,5 - 2m x dài 1,5 - 2m. 1.5. Các bước chôn lấp Sau khi đào hố, rải một lớp vôi bột xuống đáy hố theo tỷ lệ khoảng 01 kg vôi /m 2 , cho bao chứa xuống hố, phun thuốc sát trùng hoặc r ắ c vôi bột lên trên bề mặt, lấp đất và nện chặt; yêu cầu khoảng cách từ bề mặt bao chứa đến mặt đất tối thi ể u là 0,5m, lớp đ ấ t ph ủ bên trên bao chứa phải dày ít nh ấ t là 1 m và ph ả i cao hơn mặt đ ấ t đ ể tránh nước ch ả y vào bên trong gây sụt, lún hố chôn. Phun sát trùng khu vực chôn lấp đ ể hoàn t ấ t quá trình tiêu h ủ y. 1.6. Quản lý hố chôn a) Hố chôn xác động vật ph ả i có biển c ả nh báo người ra vào khu vực; b) Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm quản lý, tổ chức kiểm tra định kỳ và xử lý kịp thời các sự cố sụt, lún, xói mòn, rò r ỉ , bốc mùi của hố chôn; c) Địa điểm chôn l ấ p phải được đánh dấu trên b ả n đồ của xã, ghi chép và lưu gi ữ thông tin tại Ủy ban nhân dân cấp x ã . 1.7. Trường hợp thuê các tổ chức, cá nhân khác thực hiện tiêu h ủ y, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương tổ chức g iá m sát việc thực hiện, bảo đảm tuân thủ kỹ thuật theo các quy định tại Phụ lục này. 2. Giết m ổ bắt bu ộ c Việc giết mổ bắt buộc động vật theo quy định tại khoản 4 Điều 30 của Luật thú y được thực hiện như sau: 2.1 . Đối với phương tiện vận chuy ể n động vật đ ế n cơ sở giết m ổ a) Phương tiện ph ả i có sàn kín hoặc phải có lót sàn bằng vật liệu ch ố ng thấm bảo đ ả m không làm thoát lọt chất th ả i trong quá trình vận chuy ể n; phải được vệ sinh, kh ử trùng tiêu độc trước khi vận chuy ể n độn g vật ra kh ỏ i khu vực có dịch bệnh và sau khi cho động vật xuống cơ sở giết m ổ ; b) Chất thải, ch ấ t độn phải được thu gom để đốt hoặc xử lý bằng hóa chất kh ử trùng trước khi chôn; lót sàn, vật dụng cố định, chứa đựng động vật nếu không đốt hoặc chôn thì ph ả i được vệ sinh, kh ử trùng tiêu độc. 2.2. Đối với cơ sở giết mổ động vật a) Cơ sở giết mổ ph ả i b ả o đ ả m không còn động vật lưu giữ chờ giết mổ; b) Phải giết mổ toàn bộ số động vật được đưa đến để giết mổ bắt buộc và theo nguyên tắc động vật kh ỏ e mạnh thì giết mổ trước, sau đó đến động vật có d ấ u hiệu mắc bệnh và động vật mắc bệnh; c) Sau khi hoàn tất việc giết mổ động vật, x ử lý thân thịt, phụ phẩm và sản phẩm khác của động vật, cơ sở giết mổ ph ả i thực hiện thu gom toàn bộ chất thải đ ể tiêu hủy và thực hiện vệ sinh, khử trùng tiêu độc; nước thải trong quá trình giết mổ phải được thu gom và xử lý b ằ ng hóa chất kh ử trùng; dụng cụ giết mổ, chứa đựng s ả n phẩm động vật phải được vệ sinh, kh ử trùng tiêu độc. 2.3. Đối với thân thịt của động vật phải được x ử lý nhiệt bằng cách làm giò ch ả hoặc luộc chín hoặc áp dụng các biện pháp khác bảo đ ả m không còn kh ả năng lây lan dịch bệnh. 2.4. Đối với phụ phẩm và sản phẩm khác của động vật phải được thu gom, phun hóa chất khử trùng trước khi cho vào bao kín hoặc dụng cụ chứa đựng, phun hóa chất kh ử trùng trước khi đưa đ ế n địa điểm tiêu h ủ y. Phương tiện vận chuy ể n phụ phẩm và sản phẩm khác đến địa điểm tiêu h ủ y phải c ó sàn kín; phải được vệ sinh, kh ử trùng tiêu độc trước và sau khi vận chuy ể n đến địa điểm tiêu hủy. PHỤ LỤC 07 CÁC BỆNH TRUYỀN NHIỄM NGUY HIỂM Ở ĐỘNG VẬT PHẢI PHÒNG BỆNH BẮT BUỘC BẰNG VẮC XIN VÀ GIÁM SÁT BỆNH ĐỊNH KỲ (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 20 1 6 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát tri ể n nông thôn) 1. Các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm phải áp dụng biện pháp phòng b ệ nh bắt bu ộ c bằng vắc xin cho đ ộ ng vật nuôi 1.1. Một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm theo loài động vật nuôi như sau: a) Bệnh ở trâu bò: Lở mồm long móng, Nhiệt thán, Tụ huyết trùng; b) Bệnh ở lợn: Lở mồm l ong móng, Tụ huyết trùng, Dịch tả lợn; c) Bệnh ở dê, cừu: L ở mồm long móng, Nhiệt thán; d) Bệnh ở gà, chim cút: Cúm gia cầm (th ể độc lực cao), Niu cát xơn; đ) Bệnh ở vịt, ngan: Cúm gia c ầ m (thể độc lực cao), Dịch t ả vịt; e) Bệnh ở chó, mèo: Dại động vật. 1.2. Căn cứ yêu cầu thực tiễn của công tác phòng, chống dịch bệnh động vật, đặc điểm dịch t ễ và sự lưu hành của tác nhân g ây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở động vật, Cục Thú y trình Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quyết định bổ sung bệnh động vật phải phòng bệnh b ắ t buộc b ằ ng vắc-xin theo quy định tại mục 1.1 của Phụ lục này cho phù hợp. 2. Các bệnh truyền nhiễm nguy hi ể m phải áp dụng biện pháp giám sát định kỳ 2.1. Các bệnh truyền lây gi ữ a động vật và người phải giám sát định kỳ đ ố i với động vật nuôi tại các cơ sở chăn nuôi gia súc giống, gia cầm giống và bò sữa: a) Các bệnh ở trâu bò: S ả y thai truyền nhiễm, Lao bò, Xo ắ n khu ẩ n; b) Các bệnh ở lợn: Xoắn khu ẩ n, Liên cầu khu ẩ n lợn (típ 2); c) Các bệnh ở dê: Xoắn khu ẩ n; d) Các bệnh ở gia cầm: Cúm gia cầm (th ể độc lực cao hoặc chủng vi rút cúm có kh ả năng truyền lây bệnh cho người). 2.2. Căn cứ yêu cầu thực tiễn của công tác phòng, chống dịch bệnh động vật, đặc điểm dịch t ễ và sự lưu hành của tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở động vật, Cục Thú y trình Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quyết định bổ sung bệnh động vật phải giám sát định kỳ theo quy định tại mục 2.1 của Phụ lục này cho phù hợp. 3. M ẫ u giấy chứng nhận tiêm phòng TÊN CƠ QUAN THÚ Y CẤP TỈNH TÊN CƠ QUAN THÚ Y CẤP HUYỆN ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- GIẤY CHỨNG NHẬN TIÊM PHÒNG Bệnh ……………………………. Chứn g nhận động vật nuôi của: ... ....................(1)………………………………………. Địa chỉ: ………………….. thôn/ ấp/ bản: ……………. x ã / phường/ thị trấn: ……………………. Loài động vật nuôi: ……………………. (2) ………………………………………… Đã được phòng bệnh bằng vắc-xin: …………… (3) ……………………………… Ngày phòng bệnh bằng vắc-xin: ……………………… (4) ………………………………….. Số lượng động vật đ ã được phòng bệnh b ằ ng vắc-xin: …………………………. con Đặc điểm nhận dạng động vật/ đàn động vật: …………………… (5) ………………………. …………………………………………………………………………………………………………….. Giấy chứng nhận tiêm phòng nà y có hiệu lực đến ngày: …………………….. (6) …………………… NGƯỜI TIÊM PHÒNG (ký tên và ghi r õ họ tên) CƠ QUAN THÚ Y CẤP HUYỆN (ký tên, ghi rõ họ tên và đóng dấu) _______________ (1) : Ghi r õ tên chủ hộ gia đình hoặc tên của ch ủ trại/ tên trang trại chăn nuôi. (2) : Ghi r õ loài, gi ố ng động vật nuôi (trâu, bò, dê, cừu, lợn , chó, mèo, gà, vịt, ngan,...) (3) : Ghi r õ tên vắc-xin, số lô, ngày v ắ c-xin hết hạn. (4) và (6): Ghi r õ ngày, tháng, năm (5) : Ghi tên vật nuôi/ số thẻ tai (nếu có), trọn g lượng, màu lông, tuổi, tính biệt, mục đích nuôi (làm gi ố ng, l ấ y sữa, gi ế t thịt,...) hoặc đặc điểm nhận diện khác. PHỤ LỤC 08 HƯỚNG DẪN CHUNG VỀ VỆ SINH, KHỬ TRÙNG TIÊU ĐỘC (Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát tri ển nông t h ô n) 1. Nguyên tắc vệ sinh, khử trùng ti ê u độc 1.1. Người thực hiện kh ử trùng tiêu độc phải sử dụng bảo hộ lao động phù hợp. 1.2. Hóa chất sát trùng ít độc hại đối với người, vật nuôi, môi trường; phải phù hợp với đối tượng khử trùng tiêu độc; có tính sát trùn g nhanh, mạnh, kéo dài, hoạt ph ổ rộng, tiêu diệt được nhiều loại mầm bệnh. 1.3. Trước khi phun hóa chất sát trùng phải làm sạch đ ố i tượng khử trùng tiêu độc bằng biện pháp cơ học (quét dọn, cạo, cọ r ử a). 1.4. Pha chế và sử dụng hóa chất sát trùng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, bảo đảm pha đúng nồng độ, phun đúng tỷ lệ trên một đơn vị diện tích. 2. Loại hóa chất sát trùng 2.1. Hóa chất sát trùng trong Danh mục thuốc thú y được phép lưu hành tại Việt Nam. 2.2. Vôi bột, vôi tôi, nước vôi, xà phòng, nước t ẩ y rửa. 2.3. Loại hóa chất sát trùng khác theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương. 3. Đối tượng vệ sinh, khử trùng tiêu độc 3.1. Cơ sở chăn nuôi độn g vật tập trung. 3.2. Hộ g ia đình có chăn nuôi động vật. 3.3. Cơ sở ấp n ở gia cầm, th ủ y cầm. 3.4. Cơ sở giết mổ động vật. 3.5. Cơ sở sơ chế, chế biến động vật, s ả n phẩm động vật. 3.6. Chợ buôn bán động vật sống và sản phẩm động vật ở dạng tươi sống. 3.7. Địa điểm thu gom động vật sống và sản phẩm động vật đ ể buôn bán, kinh doanh, nơi cách ly ki ể m dịch động vật. 3.8. Khu vực chôn lấp, x ử lý, tiêu h ủ y động vật mắc bệnh, sản phẩm động vật mang mầm bệnh; khu vực thu gom, xử lý chất thải của động vật. 3.9. Trạm, chốt kiểm dịch động vật, chốt ki ể m soát ổ dịch. 3.10. Phương tiện vận chuy ể n động vật và s ả n phẩm động vật. Căn cứ đặc điểm cụ thể của địa phương, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định khu vực có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao cần ph ả i vệ sinh, khử trùng tiêu độc. 4. Tần suất thực hiện vệ sinh, tiêu độc khử trùng 4.1. Đối với cơ sở chăn nuôi động vật tập trung: Định kỳ vệ sinh khu vực chăn nuôi, định kỳ thực hiện tiêu độc khử trùng theo lịch của cơ sở và theo các đợt phát động của địa phương. 4.2. Hộ gia đình có chăn nuôi động vật: Định kỳ vệ sinh khu vực chăn nuôi và thực hiện tiêu độc khử trùng theo các đợt phát động của địa phương. 4.3. Cơ sở ấp nở gia cầm, thủy cầm: Định kỳ vệ sinh, tiêu độc khử trùng sau m ỗ i đợt ấp n ở và theo các đợt phát động của địa phương. 4.4. Cơ sở giết mổ động vật: Định kỳ vệ sinh, tiêu độc khử trùng sau m ỗ i ca giết mổ động vật. 4.5. Cơ sở sơ chế, chế biến động vật, sản phẩm động vật: Định kỳ vệ sinh, tiêu độc khử trùng sau m ỗ i ca sản xuất. 4.6. Địa điểm thu gom, chợ buôn bán động vật sống và sản phẩm động vật: Vệ sinh, tiêu độc khử trùng khu vực buôn bán động vật, sản phẩm động vật sau mỗi phiên chợ. Nơi cách ly ki ể m dịch động vật phải định kỳ thực hiện vệ sinh và tiêu độc khử trùng ít nh ấ t 01 lần trong tuần trong thời gian nuôi cách ly động vật. 4.7. Phương tiện vận chuy ể n động vật và sản phẩm động vật : Định kỳ vệ sinh, tiêu độc khử trùng sau mỗi lần vận chuy ể n. 4.8. Khu vực chôn lấp, xử lý, tiêu hủy động vật mắc bệnh, sản phẩm động vật mang mầm bệnh; khu vực thu gom, xử lý chất thải của động vật: Vệ sinh, tiêu độc khử trùng sau khi hoàn thành việc x ử lý, chôn lấp và theo các đợt phát động của địa phương. 4.9. Trạm, chốt ki ể m dịch động vật: Vệ sinh, tiêu độc khử trùng đối với phương tiện vận chuy ể n động vật, sản phẩm động vật đi qua trạm ki ể m dịch. 4.10. Chốt kiểm soát ổ dịch: Vệ sinh, tiêu độc khử trùng hàng ngày đối với phương tiện vận chuy ể n đi qua chốt trong thời gian có dịch. 5. Trường hợp có dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở động vật xảy ra trên địa bàn, cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn cụ thể về đối tượng, tần suất vệ sinh, khử trùng tiêu độc trên địa bàn vùng có ổ dịch, vùng dịch và vùng bị dịch uy hiếp. PHỤ LỤC 09 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH CÚM GIA CẦM (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát tri ển nông t h ô n) 1. Gi ớ i thiệu về bệnh Cúm gia cầm 1.1. Khái niệm về bệnh a) Bệnh Cúm gia cầm (Avian Influenza) là một bệnh truyền nhiễm ở loài chim (bao gồm c ả gia cầm và chim hoang dã) và động vật có vú (bao gồm c ả người); gây ra do vi rút cúm típ A thuộc họ Orthomyxoviridae , chứa ARN, có vỏ bọc bằng lipit. Trên vỏ bọc có hai loại kháng nguyên H (Hemagglutinin) và N (Neuraminidase). Kháng nguyên H có 16 subtype đánh s ố th ứ tự từ H 1 đến H16 và kháng nguyên N có 09 subtype được đánh số thứ tự từ N1 đến N9. Tùy theo ch ủ ng vi rút gây bệnh, ký hiệu của subtype H và N được ch ỉ định cho ch ủ ng vi rút đó. Ở Việt Nam hiện nay đ ã xác định ch ủ ng vi rút g ây bệnh Cúm gia cầm th ể độc lực cao là H5N1 và H5N6. Trong chăn nuôi, gà thường bị mắc bệnh rất nặng, vịt thường mang mầm bệnh nhưng ít khi có bi ể u hiện triệu chứng lâm sàng và là nguồn chủ yếu gieo rắc mầm bệnh ra môi trường. Một số ch ủ ng vi rút cúm gia cầm không gây bệnh cho g ia cầm nhưng có th ể lây truyền bệnh cho người và gây t ử vong ở người (vi rút cúm A/H7N9). b) Sức đề kháng của vi rút: Vi rút thường sống lâu hơn trong không khí ở độ ẩ m th ấ p và trong phân ở điều kiện nhiệt độ th ấ p, độ ẩ m cao. Vi rút có th ể sống tới 35 ngày tron g chuồng nuôi có nhiệt độ thấp, tới 3 tháng trong phân gia cầm mắc bệnh. Vi rút d ễ dàng bị tiêu diệt ở nhiệt độ 70° C trong 05 phút. Trong tủ lạnh và t ủ đá, vi rút có th ể sốn g được vài tháng. Chất sát trùng thông thường như: xút 2%, phoóc-môn 3%, crezin 5%, chloramin B 3%, iodin 1%, halamid 20%, cồn 70° - 90°, vôi bột hoặc nước vôi 10%, nước xà phòng đặc,... 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Động vật mắc bệnh cúm gia cầm là các loài gia cầm như gà, gà tây, vịt, ngan, ng ỗ ng, chim cút, bồ câu, đà điểu, chim hoang d ã và động vật có vú thuộc mọi lứa tuổi. Đặc biệt vi rút có th ể lây nhiễm và gây bệnh cho người. b) Nguồn bệnh: Vi rút có trong hầu hết các cơ quan nội tạng của động vật mắc bệnh, có nhiều trong phân, dịch tiết như nước mũi và nước bọt của con vật mắc bệnh. Trong thiên nhiên, các loài chim di trú, thủy cầm hoang d ã mang trùng vi rút cúm là nguồn lây lan dịch bệnh chủ yếu cho gia cầm nuôi. Trong chăn nuôi, th ủ y cầm mang trùng vi rút cúm được xem là nguồn lây nhiễm bệnh chính cho gia cầm nuôi nhốt. c) Đườn g truyền lây: Trong cơ th ể gia cầm mắc bệnh, vi rút cúm được nhân lên trong đường hô hấp và đường tiêu hóa, sau đó được bài thải qua phân, nước mũi và nước bọt. Thời kỳ lây truyền thường trong vòng từ 3 đến 5 ngày, có khi kéo dài đến 7 ngày k ể từ khi có triệu ch ứn g của bệnh. Sự truyền lây bệnh được thực hiện theo 2 phương thức là trực tiếp và gián tiếp. - Lây trực tiếp: Do gia cầm mẫn c ả m tiếp xúc với gia cầm m ắ c bệnh cúm hoặc động vật mắc bệnh, động vật mang trùng vi rút cúm, từ đó vi rút cúm xâm nhập vào cơ th ể thông qua các chất bài tiết từ đường hô hấp hoặc qua phân, thức ăn và nước uống bị nhiễm vi rút cúm. - Lây gián tiếp: Qua nh ữ ng dụng cụ chăn nuôi, thức ăn, nước uống, lồng nhốt, quần áo, phương tiện vận chuyển,... bị nhiễm phân, dịch tiết có chứa vi rút cúm của động vật mắc bệnh bài thải ra. 1.3. Triệu chứng lâm sàng Gia cầm mắc bệnh Cúm gia cầm th ể độc lực cao c ó thời gian ủ bệnh ng ắ n, thường từ 01 đến 03 ngày và có th ể dài hơn tùy theo độc lực của vi rút. Do vậy, gia cầm mắc bệnh thường bị chết đột ngột và không có bi ể u hiện triệu chứng lâm sàng. T ỷ lệ chết có th ể lên tới 100% t ổ ng đàn trong vòng vài ngày; gia cầm đi không bình thường, loạng choạng, lắc đ ầ u, run r ẩ y, mệt mỏi, nằm tụ tập từng đám; có các bi ể u hiện ở đường hô hấp như ho, khó thở, sổ mũi, ch ả y nước m ũ i, hắt hơi, th ở khò khè, viêm xo a ng, sưng viêm mí mắt, ch ả y nhiều nước mắt, nhiều con sưng khớp; sưng phù đầu và mặt, sư n g mí mắt, mào và tích tím tái; xuất huyết dưới da, đặc biệt ở những ch ỗ da không có lông; tiêu chảy, phân loãng màu trắng hoặc tr ắ ng xanh, ở những con đang đẻ năng suất trứn g giảm rõ rệt, có trường hợp đẻ trứng không có vỏ. 1.4. Bệnh tích: Khí quản xuất huyết, đọng nhiều dịch rỉ viêm, túi khí dày đục, có ổ cazein, phổi viêm xuất huyết; dạ dày tuyến xuất huyết, manh tràng, ruột non xuất huyết, hậu môn xuất huyết, gan, lách, thận sưng hoặc xuất huyết; màng bao tim, cơ tim xuất huyết; tim nhão, bao tim chứa nhiều dịch th ẩ m xuất màu vàng; buồng trứng, dịch hoàn xuất huyết; màng não xung huyết, một số xuất huyết dưới da chân. 2. Phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin 2.1. Đối tượng tiêm phòng a) Trang trại, cơ sở nuôi gia cầm tập trung: Gia cầm giống, gia cầm trứng thương phẩm, gia cầm nuôi thịt với thời gi an nuôi trên 45 ngày, trừ trường hợp được miễn tiêm phòng theo quy định tại khoản 2 Điều 4 của Thông tư này; b) Đàn gia cầm nuôi nh ỏ lẻ trong các hộ gia đình: Gà, vịt, ngan, chim cút và một số đối tượng gia cầm mẫn cảm khác do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.2. Phạm vi tiêm phòng Khu vực có ổ dịch c ũ , địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.3. Thời gian tiêm phòng a) Tổ chức tiêm phòng theo quy trình nuôi và định kỳ tiêm phòn g b ổ sun g cho đàn gia cầm nuôi mới, đàn gia cầm hết thời gian còn mi ễ n dịch b ả o hộ hoặc theo hướng d ẫ n của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương; b) Liều lượng, đường tiêm theo hướng dẫn của nhà sản xuất vắc-xin. 2.4. Căn cứ vào thông báo ch ủ ng vi rút l ưu hành tại thực địa, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định đối tượng, phạm vi tiêm phòng và ch ủ ng loại vắc-xin sử dụng đ ể phòng, chống bệnh Cúm gia cầm cho phù hợp. 2.5. Căn cứ vào điều kiện chăn nuôi, khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng vùng, miền, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tiêm phòng cho phù hợp, đ ả m b ả o hiệu qu ả tiêm phòng. 3. Tiêm phòng kh ẩ n cấp khi có ổ dịch xảy ra 3.1. Khi có ổ dịch Cúm gia cầm xảy ra, tổ chức tiêm phòng cho gia cầm khỏe mạnh tại các thôn, ấ p, b ả n nơi xảy ra dịch; đồng thời tổ chức tiêm phòng bao vây ổ dịch theo hướng từ ngoài vào trong đối với gia cầm mẫn c ả m tại các thôn, ấp, b ả n chưa có dịch trong cùng xã và các xã tiếp giáp xung quanh xã có dịch. 3.2. Huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ tiêm phòng; người trực tiếp tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đ ã qua tập huấn về tiêm phòng. 3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý, thực hiện tiêm phòng và gi ám sát việc tiêm phòng. 4. Giám sát bệnh Cúm gia cầm 4.1. Giám sát lâm sàng phải được thực hiện thường xu y ên, liên tục, đặc biệt đối với đàn gia cầm mới nuôi, đàn gia cầm trong vùng có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên n g ành thú y địa phương xác định. 4.2. Giám sát lưu hành vi rút cúm (th ể độc lực cao hoặc chủng vi rút có khả năng truyền lây bệnh cho n g ười). Lấy m ẫ u dịch ngoáy hầu họng, dịch ngoáy ổ nhớp, mẫu phân tươi, mẫu bệnh phẩm tổ chức đ ể giám sát lưu hành vi rút và giám sát sự biến đ ổ i của vi rút. 4.3. Giám sát sau tiêm phòng a) Giám sát sau tiêm phòng đ ể đánh giá kết quả tiêm phòng và kh ả năng đáp ứng miễn dịch của đàn gia cầm sau khi được tiêm vắc-xin; b) Lấy m ẫ u huyết thanh đ ể xét nghiệm kháng th ể sau tiêm phòng; c) Thời điểm lấy mẫu: Sau 21 ngày k ể từ thời điểm tiêm phòng gần nhất. 4.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch chủ động phòng chống dịch bệnh Cúm gia cầm, trong đó có kế hoạch giám sát bệnh Cúm gia cầm, bao gồm: giám sát lâm sàng, giám sát lưu hành vi rút hoặc giám sát sau tiêm phòng. Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này. 4.5. Trong quá trình giám sát, đàn gia cầm có kết qu ả xét nghiệm dương tính với vi rút cúm gia cầm A/H5N1, A/H5N6 hoặc chủng vi rút cúm có khả năng truyền lây bệnh và gây tử vong cho người thì xử lý như đối với ổ dịch Cúm gia cầm. 5. Xử lý gia cầm mắc bệnh 5.1. Gia cầm bị tiêu h ủy trong các trường hợp sau đây: a) Đàn gia cầm phát hiện mắc bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh Cúm gia cầm th ể độc lực cao; b) Đàn gi a cầm nuôi thả rông xung quanh mà chưa được tiêm phòng vắc xin cúm và đã tiếp xúc với đàn gia cầm mắc bệnh hoặc tiếp xúc với đàn gia cầm có dấu hiệu mắc bệnh Cúm gia cầm th ể độc lực cao; 5.2. Việc tiêu hủy gia cầm ph ả i được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính vi rút cúm A/H5N1 hoặc vi rút cúm A/H5N6 hoặc chủng vi rút cúm có khả năng truyền lây bệnh và gây tử vong cho người hoặc được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương kiểm tra, xác minh và kết luận là mắc bệnh cúm gia cầm. 5.3. Việc xử lý gia cầm mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ l ục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 6. Chẩn đoán xét nghiệm bệnh 6.1. M ẫ u bệnh phẩm dùng đ ể phát hiện mầm bệnh Cúm gia cầm là dịch ngoáy hầu họng, dịch ngoáy ổ nhớp, mẫu phân tươi, mẫu bệnh phẩm tổ chức của gia cầm m ắ c bệnh hoặc nguyên con gia cầm mắc bệnh. 6.2. M ẫ u bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo qu ả n theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; đối với mẫu dịch ngoáy h ầ u họng, dịch ngoáy ổ nhớp phải được b ả o qu ả n trong dung dịch b ả o qu ả n, bảo quản trong điều kiện lạnh khoảng 2° C đ ế n 8° C và chuy ể n ngay về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận. 6.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Cúm gia cầm quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-26:2014. PHỤ LỤC 10 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 20 16 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển n ô ng t hôn) 1. Gi ớ i thiệu về bệnh Lở mồm long móng (LMLM) 1.1. Khái niệm bệnh a) Bệnh Lở mồm long móng gia súc (Foot and Mouth Disease) là bệnh truyền nhiễm ở các loài động vật móng guốc chẵn, lây lan mạnh, gây ra bởi loài vi rút thuộc họ Picornavir i dae , giống Aphthovirus . Vi rút có 7 típ là: A, O , C , Asia 1, SAT 1, SAT 2, SAT 3 với hơn 60 phân típ. Ở khu vực Đông Nam Á thường thấy 3 típ là O , A và Asia 1. Ở Việt Nam đ ã phát hiện típ O , A và Asia 1. b) Sức đề kháng của vi rút: Vi rút LMLM d ễ bị tiêu diệt b ở i ánh nắng mặt trời, nhiệt độ cao (như đun sôi 100°C); vi rút tồn tại được nhiều tháng trong thịt đông lạnh, 5-15 phút ở 60° C , chết nhanh ở 100° C , 425 ngày ở 0-4°C; vi rút dễ bị tiêu diệt bởi các chất có độ toan cao (pH ≤ 3) và các chất kiềm mạnh như xút (pH ≥ 9); vi rút sống khoảng 07 ngày trong các chất thải hữu cơ ở chuồng nuôi và các chất có độ kiềm nhẹ (pH từ 7,2-7,8). 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Động vật mắc bệnh LMLM là các loài móng guốc chẵn như trâu, bò, lợn, dê, cừu, hươu, nai,...; b) Nguồn bệnh: Vi rút có trong nước bọt, dịch mụn nước, s ữ a, tinh dịch, các chất bài xuất, bài tiết của con vật mắc bệnh. Theo Tổ chức Thú y thế giới (OIE), dịch tiết trong đường hô hấp trên của người có thể lưu giữ vi rút trong 24 đ ế n 48 giờ. Một đặc điểm quan trọng là vi rút LMLM thường được bài xuất ra ngoài trước khi con vật có bi ể u hiện triệu chứng lâm sàng của bệnh. Phòng thí nghiệm tham chiếu LMLM quốc tế Pirbright (Anh quốc) đã chứng minh với típ O , lợn bài xuất vi rút trước khi có dấu hiệu lâm sàng đầu tiên là 10 ngày, bò và cừu là 05 ngày, trun g bình là 2,5 ngày. Một số tài liệu cho rằng lợn mắc bệnh có thể bài thải 400 triệu đơn vị lây nhiễm vi rút LMLM trong ngày, trong khi đó loài nhai lại bài thải khoảng 120 ngàn đơn vị lây nhiễm. c) Đường truyền lây - Lây trực tiếp: Do tiếp xúc giữa động vật mẫn cảm và động vật mắc bệnh khi nhốt chung hoặc chăn th ả chung trên đồng cỏ. - Lây gián tiếp: Qua thức ăn, nước uống, máng ăn, máng uống, nền chuồng, dụng cụ chăn nuôi, tay chân, quần áo người chăn nuôi bị nhiễm vi rút. Bệnh lây lan từ vùng nà y sang vùng khác, lây từ nước này sang nước khác qua biên giới theo đường vận chuy ể n động vật, sản phẩm động vật ở dạng tươi sống có mang mầm bệnh (k ể cả thịt ướp đông, da, xương, sừng, móng, s ữ a). 1.3. Triệu chứng lâm sàng Thời kỳ ủ bệnh thường từ 2 đến 5 ngày, nhiều nhất là 21 ngày. Động vật mắc bệnh có triệu chứng sốt cao trên 40° C , kém ăn hoặc b ỏ ăn, chảy nhiều nước bọt, chân đau, mụn nước xuất hiện ở lợi, lưỡi, vành m ũ i, vành móng, kẽ móng và đầu vú. Khi mụn nước v ỡ ra làm l ở loét mồm và d ễ làm long móng, nhất là ở lợn. Sau khi phát bệnh 10-15 ngày, con vật có thể kh ỏ i về triệu chứng lâm sàng nh ưng mầm bệnh vẫn tồn tại trong con vật (03 - 04 tuần đối với lợn, 02 - 03 năm đối với trâu bò, 09 tháng đối với cừu, 04 tháng đối với dê) và được bài thải ra môi trường làm phát sinh và lây lan dịch bệnh. 2. Phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin 2.1. Đối tượng tiêm phòng a) Các trang trại, cơ sở nuôi gia súc tập trung: Trâu, bò, lợn, dê, cừu trừ trường hợp được miễn tiêm phòng theo quy định tại khoản 2 Điều 4 của Thông tư này; b) Đàn gia súc nuôi nhỏ lẻ trong các hộ gia đình: Trâu, bò, lợn nái, lợn đực giống và một số đối tượng gia súc mẫn cảm khác do cơ quan quản lý chuyên n g ành thú y địa phương xác định. 2.2. Phạm vi tiêm phòng Tiêm phòng theo kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và tại khu vực có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.3. Thời gian tiêm phòng a) Tổ chức tiêm phòng định kỳ theo quy trình nuôi, tiêm phòng bổ sung đối với gia súc mới phát sinh, đàn gia súc đã hết thời gian còn mi ễ n dịch b ả o hộ hoặc tiêm phòng theo kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, theo kế hoạch và hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương; b) Liều lượng, đường tiêm theo hướng dẫn của nhà sản xuất vắc-xin. 2.4. Căn cứ vào thông báo chủng vi rút LMLM lưu hành tại thực địa, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định đối tượng, phạm vi tiêm phòng và chủng loại vắc-xin sử dụng đ ể phòng, chống bệnh LMLM cho phù hợp. 2.5. Căn cứ vào điều kiện chăn nuôi, khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng vùng, miền, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tiêm phòng cho phù hợp, bảo đảm hiệu qu ả tiêm phòng. 3. Tiêm phòng khẩn cấp khi có ổ dịch xảy ra 3.1. Khi có ổ dịch LMLM xảy ra, tổ chức tiêm phòng kh ẩ n cấp cho gia súc khỏe mạnh tại các thôn, ấp, bản nơi x ả y ra dịch; đồng thời tổ chức tiêm phòng bao vây ổ dịch theo hướng từ ngoài vào trong đối với gia súc mẫn cảm tại các thôn, ấp, bản chưa có dịch trong cùng xã và các xã tiếp giáp xung quanh x ã có dịch. 3.2. Huy độn g lực lượng tại chỗ hỗ trợ tiêm phòng; người trực tiếp tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đã qua tập huấn về tiêm phòng. 3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý, thực hiện tiêm phòng và giám sát việc tiêm phòng. 4. Giám sát bệnh LMLM 4.1. Giám sát lâm sàng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, đặc biệt đối với gia súc mới đưa vào địa bàn, mới nuôi, gia súc trong vùng có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 4.2. Giám sát lưu hành vi rút Lấy mẫu bệnh phẩm, mẫu dịch hầu họng (probang) đ ể giám sát lưu hành vi rút, giám sát biến đổi của vi rút hoặc l ấ y mẫu huyết thanh để giám sát lưu hành kháng thể do nhiễm bệnh tự nhiên. 4.3. Giám sát sau tiêm phòng a) Giám sát sau tiêm phòng để đánh giá kết quả tiêm phòng và khả năng đáp ứn g miễn dịch của đàn gia súc sau khi được tiêm vắc-xin; b) Lấy mẫu huyết thanh để xét nghiệm kháng thể b ả o hộ sau tiêm phòng; c) Thời điểm lấy mẫu: Sau 21 ngày k ể từ thời điểm tiêm phòng gần nhất. 4.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch ch ủ động phòng chống dịch bệnh Lở mồm long móng gia súc, trong đó có kế hoạch giám sát bệnh LMLM, bao gồm: giám sát lâm sàng, giám sát lưu hành vi rút hoặc giám sát sau tiêm phòng. Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này. 4.5. Trong quá trình giám sát lưu hành vi rút, gia súc có kết quả xét nghiệm dương tính thì xử lý như đối với ổ dịch LMLM. 5. Xử lý gia súc mắc bệnh 5.1. Gia súc mắc bệnh LMLM được x ử lý như sau: a) Đối với trâu, bò dê, cừu, hươu, nai: Tiêu hủy bắt buộc gia súc chết, gia súc mắc bệnh trong ổ dịch đầu tiên khi mới xuất hiện tại thôn, ấ p, b ả n hoặc gia súc mắc bệnh với típ vi rút LMLM mới hoặc típ vi rút không xuất hiện trên địa bàn trong thời gian 10 năm trở lại đây; Đối với gia súc không thuộc diện nêu trên thì khuyến khích tiêu hủy; trường hợp không tiêu hủy thì được giết mổ tiêu thụ tại chỗ hoặc đánh dấu và nuôi giữ tại địa phương theo hướn g dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương trên cơ sở thời gian mang trùng của t ừng loài (02 năm đối với trâu bò, 09 tháng đối với cừu, 04 tháng đối với dê). b) Đối với lợn: Tiêu hủy bắt buộc toàn bộ số lợn mắc bệnh trong ổ dịch với triệu chứn g lâm sàng đi ể n hình để giảm thi ể u nguy cơ lây lan dịch, cách ly lợn kh ỏe mạnh trong cùng đàn với l ợn mắc bệnh để theo d õ i. c) Đối với vùng, cơ sở đã được công nhận an toàn dịch bệnh LMLM, thực hiện tiêu h ủ y hoặc giết mổ b ắ t buộc g ia súc m ắ c bệnh LMLM và xử lý ổ dịch theo quy định. 5.2. Việc xử lý gia súc m ắ c bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính với bệnh LMLM hoặc được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương kiểm tra, xác minh và kết luận gia súc bị mắc bệnh LMLM. 5.3. Việc xử lý gia súc mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 6. Chẩn đoán xét nghiệm bệnh 6.1. Mẫu bệnh phẩm đ ể xét nghiệm mầm bệnh là dịch mụn nước, niêm mạc xung quanh mụn nước, bi ể u mô, máu, mẫu dịch probang. 6.2. M ẫ u bệnh phẩm phải được l ấ y, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; mẫu được giữ trong dung dịch bảo quản, trong điều kiện lạnh khoảng 2° C đến 8° C và chuy ể n ngay về phòng th ử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận. 6.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh LMLM quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-1:2010. PHỤ LỤC 11 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH TAI XANH (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 20 16 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát tr iể n nông thôn) 1. Gi ớ i thiệu về bệnh Tai xanh (Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn) 1.1. K hái niệm bệnh a) Bệnh Tai xanh (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome - PRRS) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở lợn. Tác nhân g ây bệnh Tai xanh là do một loài vi rút PRRS thuộc giống Arterivirus , họ Arteriviridae , bộ Nidovirales , có cấu trúc vỏ bọc dạng chu ỗ i đơn RNA. Hiện nay, dựa trên việc phân tích cấu trúc gien và kháng ngu y ên đã xác định được 2 típ: típ I gồm những vi rút thuộc dòng Châu Âu và típ II gồm những vi rút thuộc dòng Bắc M ỹ . Vi rút típ II gây bệnh trầm trọng hơn ở các nước Châu Á. Nh ững nghiên cứu gần đây cho thấy, vi rút gây bệnh Tai xanh tồn tại dưới hai dạng, dạng c ổ đi ể n có độc lực thấp và dạng biến thể có độc lực cao, gây nhiễm và chết nhiều lợn. b) Sức đề kháng của vi rút: ở điều kiện môi trường có độ pH <5,5 hoặc="">6,5 vi rút gần như mất tính gây bệnh; ở nhiệt độ 4° C vi rút tồn tại trong 120 giờ, 20° C tồn tại trong 20 giờ, 37° C tồn tại trong 3 giờ, 56° C tồn tại trong vòng 6 phút; vi rút d ễ dàng bị tiêu diệt bởi ánh n ắ ng mặt trời và các hóa chất sát trùng thông thường như: vôi bột, nước vôi 10%, chlorine, phoóc-mô n, iodin... c) Lợn nhiễm bệnh Tai xanh thường bị suy gi ả m miễn dịch, do đó tạo điều kiện cho nhiều loại bệnh khác kế phát như Dịch tả lợn, Phó thương hàn, Tụ huyết trùng, E. coli, Liên cầu khu ẩ n lợn, M ycoplasma,... từ đó làm chết nhiều lợn bệnh, gây ra nh ững t ổ n thất lớn về kinh t ế cho người chăn nuôi. 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Lợn thuộc mọi lứa tu ổ i. b) Nguồn bệnh: Vi rút có trong dịch mũi, nước bọt, phân, nước ti ể u của lợn mắc bệnh hoặc mang trùng và phát tán ra môi trường . Ở lợn mẫn cảm, vi rút có thời g ian tồn tại và bài th ả i ra môi trường tương đối dài: ở lợn mang trùng và không có triệu chứng lâm sàng, vi rút có thể được phát hiện ở nước tiểu trong 14 ngày, ở phân khoảng 28-35 ngày, ở huyết thanh khoảng 21-23 ngày, ở dịch hầu họng khoảng 56-157 ngày, ở tinh dịch sau 92 ngày và đặc biệt ở huyết thanh của lợn bị nhiễm bệnh sau 210 ngày vẫn có thể tìm th ấ y vi rút. c) Đường truyền lây - Lâ y trực tiếp: Do tiếp xúc giữa lợn kh ỏ e mạnh với l ợn mắc bệnh, lợn mang trùng, hoặc phân, nước ti ể u, bụi, nước bọt, tinh dịch có mang mầm bệnh; - Lây gián tiếp: Qua dụng cụ chăn nuôi, phương tiện vận chuy ể n và dụng cụ bảo hộ lao động bị nhiễm v i rút gây bệnh. 1.3. Triệu chứng lâm sàng Thời gian ủ bệnh từ 3 đến 40 ngày, thường trong khoảng 14 ngày. a) Lợn nái giai đoạn cạn sữa: Lợn mắc bệnh biếng ăn hoặc bỏ ăn, sốt trên 40 o C , ho và viêm phổi. Thường s ả y thai vào giai đoạn cuối, đẻ non, động đực giả, bất dục hoặc ch ậ m động dục tr ở lại sau khi đẻ; b) Lợn nái giai đoạn đẻ và nuôi con: Bi ế n g ăn, bỏ ăn, lư ờ i uống nước, lờ đờ hoặc hôn mê, mất sữa và viêm vú, đẻ sớm khoản g 2-3 ngày, thai gỗ, lợn con chết ngay sau khi sinh; c) Lợn đực giống: Biếng ăn, b ỏ ăn, sốt trên 40° C , đờ đẫn hoặc hôn mê, giảm hưng phấn, mất tính dục, lượng tinh dịch ít, chất lượng tinh kém và cho lợn con sinh ra nhỏ; d) Lợn con theo mẹ: Nhiều con chết y ể u sau khi sinh, nh ữn g con sống sót sau có thể trạng gầy yếu, nhanh chóng rơi vào trạng thái tụt đường huyết do không bú được, mắt có dử màu nâu, trên da có vết phồng rộp, tiêu chảy nhiều, tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, chân cho ã i ra, đi run rẩy; đ) Lợn con cai sữa và lợn choai: Biếng ăn, b ỏ ăn, sốt trên 40° C , ho nhẹ, lông xơ xác; ở một số đàn có thể không có triệu chứng. 1.4. Bệnh tích Bệnh tích đặc trung nh ấ t là ở phổi: phổi viêm hoại t ử và thâm nhiễm đặc trưng bởi những đám chắc, đặc (nhục hóa) trên các thuỳ phổi, cuống phổi ch ứ a nhiều dịch viêm, trên mặt c ắ t ngang của th ùy bệnh lồi ra, khô, th ùy bị bệnh có màu xám đ ỏ . Nhiều trường hợp viêm phế quản phổi hóa mủ ở mặt dưới th ùy đ ỉ nh. Ngoài ra, có thể th ấ y thận xu ấ t huyết đinh ghim, hạch amidan sưng và sung huyết, não sung huyết, hạch màng treo ruột xuất huyết, loét van hồi manh tràng. 2. Phòng bệnh bằng vắc-xin 2.1. Đối tượng tiêm phòng Lợn nái, lợn đực giống do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.2. Phạm vi tiêm phòng: Vùng có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.3. Thời gian tiêm phòng a) Tổ chức tiêm phòng định kỳ theo quy trình nuôi, tiêm phòng bổ sung đối với đàn mới phát sinh, đàn đ ã hết thời gian còn mi ễ n dịch bảo hộ hoặc tiêm theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương; b) Liều lượng, đường tiêm theo hướng dẫn của nhà s ả n xuất vắc-xin. 2.4. Căn cứ vào thôn g báo ch ủ ng vi rút Tai xanh lưu hành tại thực địa, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định đối tượng, phạm vi tiêm phòng và chủng loại v ắ c-xin sử dụng đề phòng, chốn g bệnh Tai xanh cho phù hợp. 2.5. Căn cứ vào điều kiện chăn nuôi, khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng vùng, miền, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tiêm phòng cho phù hợp, đ ả m b ả o hiệu quả tiêm phòng. 2.6. Trong quá trình thực hiện tiêm phòng, khôn g được làm rơi vãi vắc-xin Tai xanh (đối với vắc-xin nhược độc) ra ngoài môi trường. Sau khi tiêm phòng, toàn bộ dụng cụ tiêm phòng phải được tiệt trùng, v ỏ chai, lọ vắc xin phải được thu hồi, tiêu hủy. 3. Tiêm phòng kh ẩ n cấp khi có ổ dịch xảy ra 3.1. Khi có ổ dịch Tai xanh xảy ra, tổ chức tiêm phòng cho l ợn m ẫ n cảm với bệnh tại các thôn, ấp, bản nơi xảy ra dịch; đồng thời tổ chức tiêm phòng bao vây ổ dịch theo hướng từ ngoài vào trong đối với lợn mẫn cảm tại các thôn, ấp, b ả n chưa có dịch tron g cùng x ã và các x ã tiếp giáp xung quanh với xã có dịch. 3.2. Huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ tiêm phòng; n g ười trực tiếp tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đ ã qua tập huấn về tiêm phòng. 3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý, thực hiện tiêm phòng và giám sát việc tiêm phòng. 4. Giám sát b ệ nh Tai xanh 4.1. Giám sát lâm sàng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, đặc biệt đối với đàn lợn mới nuôi, đàn lợn trong vùng có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 4.2. Giám sát lưu hành vi rút Lấy mẫu dịch ngoáy m ũ i, dịch nước bọt, mẫu huyết thanh của lợn đang bị sốt cao hoặc phổi, lách, hạch của lợn mắc bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh đ ể giám sát lưu hành và biến đ ổ i của vi rút. 4.3. Giám sát sau tiêm phòng a) Giám sát sau tiêm phòng để đánh giá kết quả tiêm phòng và khả năng đáp ứng mi ễ n dịch của đàn lợn sau khi được tiêm vắc-xin; b) Lấy mẫu huyết thanh để xét nghiệm kháng thể b ả o hộ sau tiêm phòng; c) Thời điểm l ấ y mẫu: Sau 21 ngày k ể từ thời điểm tiêm phòng gần nh ấ t. 4.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch ch ủ động phòng chống dịch bệnh Tai xanh ở lợn, trong đó có kế hoạch giám sát bệnh Tai xanh, bao gồm: giám sát lâm sàng, giám sát lưu hành vi rút hoặc giám sát sau tiêm phòng. Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này. 4.5. Trong quá trình giám sát lưu hành vi rút, lợn có kết quả xét nghi ệ m dương tính thì xử lý như đối với ổ dịch Tai xanh. 5. Xử lý lợn mắc bệnh 5.1. Lợn bị m ắ c bệnh Tai xanh được xử lý như sau: a) Tiêu hủy ngay lợn chết do bệnh; b) Đối với các ổ dịch nhỏ lẻ mới xảy ra trên địa bàn: Khuyến khích tiêu hủy lợn mắc bệnh để giảm thiểu nguy cơ dịch lây lan rộng, cách ly triệt để lợn chưa bị m ắ c bệnh để theo dõi; khuyến khích giết mổ tiêu thụ tại chỗ đối với lợn kh ỏ e mạnh trong cùng đàn với lợn mắc bệnh; c) Đối với trường hợp dịch x ả y ra ở diện rộng: Tiêu hủy số lợn mắc bệnh nặng (lợn mắc bệnh nặng là những lợn có bệnh, đ ã được chăm sóc tích cực, được hỗ trợ tăng cường sức đề kháng trong vòng 07 ngày nhưng không có kh ả năng bình phục), nuôi cách ly triệt để lợn mắc bệnh nhẹ để theo dõi chặt ch ẽ diễn biến bệnh; khuyến khích giết mổ tiêu thụ tại chỗ đối với lợn khỏe mạnh trong cùng đàn với lợn mắc bệnh, trường hợp không giết mổ phải nuôi cách ly đ ể theo d õ i. 5.2. Việc xử lý l ợn mắc bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính với bệnh Tai xanh hoặc được cơ quan qu ả n lý chuyên ngành thú y địa phương kiểm tra, xác minh và kết luận lợn bị mắc bệnh Tai xanh. 5.2. Việc xử lý lợn mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 6. Chẩn đoán xét nghiệm bệnh 6.1. M ẫ u bệnh phẩm là dịch ngoáy mũi, dịch nước bọt, máu của lợn đang sốt cao, ph ổ i, lách, hạch lâm ba của lợn mắc bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh. 6.2. M ẫ u bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo qu ả n theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, mẫu được gi ữ trong dung dịch bảo quản, trong điều kiện lạnh khoảng 2° C đến 8° C và chuy ể n ngay về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận. 6.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Tai xanh quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-21:2014. PHỤ LỤC 12 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH NHIỆT THÁN (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 20 16 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển n ô ng t hôn) 1. Gi ớ i thi ệ u về b ệ nh Nhi ệ t thán 1.1. Khái niệm bệnh a) Bệnh Nhiệt thán (Anthrax) là bệnh truyền nhiễm c ấ p tính nguy hiểm của các loài động vật máu nóng (gia súc, động vật hoang d ã ) và con người. Bệnh gây ra bởi vi khu ẩ n Bacil l us anthracis thuộc giống Baci l lus , họ Bacillaceae . Khi gặp điều kiện b ấ t lợi ở ngoài môi trường, vi khu ẩ n Bacillus anthracis sẽ sinh nha bào; nha bào Nhiệt thán có thể tồn tại nhiều năm trong môi trường tự nhiên; b) Sức đề kháng của vi khuẩn: Vi khuẩn Nhiệt thán bị tiêu diệt ở 50°C- 55° C trong 15-40 phút, 75° C trong 01-02 phút, trong phủ tạng động vật chết 1-2 tuần. Nha bào của vi khuẩn Nhiệt thán có sức đề kháng rất cao, đun sôi ở 1 00° C tồn tại trong 15 phút, hấp ướt 121 ° C trong 15 phút, s ấ y khô 150° C trong 60 phút. Các chất sát trùng có th ể tiêu diệt vi khuẩn như beta-propiolactone, ethylene oxide hoặc chất sát trùng pha đặc như phoóc-môn 1% trong 2 giờ, axit fenic 5% trong 24 giờ, nước vôi đặc tron g 48 giờ,... 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Các loài động vật ăn cỏ như trâu, bò, ngựa, dê, cừu, hươu, nai; động vật ăn tạp như lợn nhà, lợn rừng; động vật ăn thịt như chó, mèo cũng có thể bị mắc bệnh Nhiệt thán. Người có thể mắc bệnh do vi khuẩn Nhiệt thán hoặc nha bào Nhiệt thán xâm nhập vào cơ th ể thông qua vết thương h ở trên da hoặc ăn thịt gia súc mắc bệnh Nhiệt thán hoặc hít phải nha bào Nhiệt thán trong môi trường; b) Nguồn bệnh: Các chất bài tiết, dịch tiết, máu từ hậu môn, m ũ i, miệng, ph ủ tạng, cơ quan sinh dục, dịch mật, nước tiểu, s ữ a của độn g vật mắc bệnh; Ở ngoài môi trường, đặc biệt ở những nơi chôn động vật mắc bệnh Nhiệt thán hoặc nơi bị nhiễm chất bài tiết của động vật mắc bệnh, vi khuẩn Nhiệt thán s ẽ sinh nha bào để tồn tại trong thời gian dài; giun đ ấ t ăn phải nha bào rồi đùn lên mặt đất theo phân; nha bào s ẽ theo nước mưa phát tán đi xa, bám vào cây cỏ, động vật ăn cỏ và ăn ph ả i nha bào; khi vào đường tiêu hóa, nha bào đi vào mạch máu thông qua niêm mạc đường tiêu hóa bị t ổ n thương (do ký sinh trùng hoặc ngoại vật), phát tri ể n thành vi khuẩn và gây bệnh. Ngoài ra, động vật kh ỏ e mạnh có thể hít phải bụi có nha bào Nhiệt thán, nha bào xâm nhập đường hô hấp, phát triển thành vi khuẩn Nhiệt thán, từ đó xâm nhập vào các cơ quan, tổ chức trong cơ th ể gây bệnh; c) Đường truyền lây: Chủ yếu qua đường tiêu hóa và hô hấp do độn g vật khỏe mạnh hít hoặc ăn phải nha bào Nhiệt thán trong quá trình chăn thả tự do ngoài b ã i chăn. 1.3. Triệu chứng lâm sàng Thời gian ủ bệnh trung bình từ 3 đến 7 ngày, một số trường hợp có thời gian ủ bệnh ng ắ n từ vài giờ đến 2 ngày; lợn ủ bệnh từ 1 đ ế n 2 tuần. Gia súc mắc bệnh Nhiệt thán thườn g có bi ể u hiện l ưỡ i lè ra ngoài, phần bụng chướng to, lòi dom, các l ỗ tự nhiên như mồm, m ũ i, hậu môn, cơ quan sinh dục chảy dịch nhầy lẫn máu sẫm màu khó đông hoặc không đông. a) Loài nhai lại - Th ể quá cấp tính: T hể bệnh này thường gặp ở trâu, bò, dê, cừu. Con vật sốt cao từ 40,5° C đến 42,5° C , run r ẩ y, th ở gấp hoặc khó thở, các niêm mạc đ ỏ ử ng hay tím bầm, nghiến răng, thè l ưỡ i, đầu gục xuống, mắt đ ỏ , đi loạng choạng, đứng không v ữ ng, con vật co giật toàn thân. Một số trường hợp quan sát thấy con vật nhảy xuống ao hoặc đâm sầm vào bụi rậm, ngã quỵ rồi chết. Con vật chết nhanh sau khi xuất hiện triệu chứng từ một đến vài giờ. Nhiều trường hợp con vật chết khi chưa có triệu chứng của bệnh. Sau khi chết, các l ỗ tự nhiên (miệng, l ỗ mũi, hậu môn và cơ quan sinh dục) chảy máu đen và khó đông. Thường quan sát th ấ y xác chết cứng không hoàn toàn; - Th ể c ấ p tính: Thể bệnh này thường gặp ở trâu, bò, cừu, ngựa. Con vật sốt cao từ 40° C đến 42° C , tim đập nhanh, th ở nhanh, niêm mạc đ ỏ th ẫ m. Trong thời gian sốt, con vật đi táo; khi thân nhiệt hạ, đi ỉa ch ả y, có thể quan sát thấy phân màu đen l ẫ n máu, nước ti ể u lẫn máu; mồm, mũi có bọt màu hồng lẫn máu; hầu, ngực và bụng bị sưng, nón g ; sản lượng sữa giảm, những con có ch ử a bị sảy thai. Chảy máu ở các l ỗ tự nhiên như miệng, m ũ i, hậu môn và l ỗ sinh dục; con vật thường chết sau 1 - 3 ngày; - Th ể á cấp tính: Thể bệnh này thường gặp ở chó, mèo và lợn. Con vật thường mắc bệnh qua đường tiêu hóa do ăn phải thức ăn nhiễm nha bào Nhiệt thán. Con vật sốt cao, biếng ăn hoặc bỏ ăn, nôn m ử a, ỉ a chảy hoặc táo bón; xuất hiện các ung sưng thủy th ũ ng dưới da ở c ổ , họng, vai, có thể lan rộng; những chỗ da m ỏ ng thường sưng, nóng rồi cứng lại, không đau, về sau chỗ da sư ng bị loét và ch ả y nước hơi vàng, có lẫn ít máu; niêm mạc mắt, miệng, hậu môn màu đỏ; - Th ể ngoài da: T hể bệnh này con vật có các ung Nhiệt thán ở vùng c ổ , mông, ngực. Ban đầu trên da có các vùng sưng, nóng, đau, về sau lạnh dần, không đau, giữa ung nhiệt thán bị thối, có lúc thành mụn loét màu đ ỏ th ẫ m, ch ả y nước vàng; b) Ngự a : Có biểu hiện sốt từ 41° C đến 42° C , đau bụng d ữ dội, khó thở. Con vật run r ẩ y, nước tiểu l ẫ n máu, phân lẫn m á u và m ủ , mũi và miện g có thể ch ả y máu, con vật chết nhanh, sau khi chết bụng chướng to, lòi dom; c) Lợn: Sưng hầu, có khi lan xuống cả ngực, bụng, lên mặt. C hỗ sưng có màu đỏ sẫm, tím b ầ m. Lợn khó nuốt, khó th ở , không kêu được. 1.4. Bệnh tích Bệnh tích ch ủ yếu là hạch hầu, hạch trước vai, hạch đùi sưng to và tụ máu; thịt tím tái th ẫ m máu; lách sưng to, tím sẫm và nát nhũn như bùn; máu đen, không đông ở các xo a ng cơ thể; da vùng c ổ , ngực, hông có nhiều mụn loét màu đỏ th ẫ m, có dịch màu vàng. 2. Phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin 2.1. Đối tượng tiêm phòng: Trâu, bò, ngựa, dê, cừu. 2.2. Phạm vi tiêm phòng: Thực hiện tiêm phòng v ắ c-xin Nhiệt thán cho gia súc tại vùng có ổ dịch cũ, vùng bị dịch uy hiếp và địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xác định; tiêm phòng trong vòng ít nhất 10 năm liên tục tính từ năm có ổ dịch Nhiệt thán cuối cùng. 2.3. Thời gian tiêm phòng a) Tiêm phòng một lần trong một năm, ngoài ra cần thực hiện tiêm phòng bổ sung đối với gia súc mới phát sinh, đàn gia súc đã hết thời gian còn mi ễ n dịch bảo hộ; b) Liều lượng, đường tiêm theo hướng dẫn của nhà sản xuất vắc-xin. 2.4. Căn cứ vào điều kiện chăn nuôi, khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng vùng, miền, cơ quan qu ả n l ý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tiêm phòng cho phù hợp, đ ả m b ả o hiệu qu ả tiêm phòng. 2.5. Trong quá trình thực hiện tiêm phòng, không được làm rơi v ã i vắc-xin Nhiệt thán ra ngoài môi trường. Sau khi tiêm phòng, toàn bộ dụng cụ tiêm phòng phải được tiệt trùng, v ỏ chai, lọ vắc xin phải được thu hồi, tiêu h ủ y. 3. Tiêm phòng kh ẩ n cấp khi có ổ dịch xảy ra 3.1. Khi có ổ dịch Nhiệt thán x ả y ra, tổ chức tiêm phòng v ắ c-xin Nhiệt thán cho trâu, bò, ngựa, dê, cừu tại các thôn, ấp, bản nơi x ả y ra dịch; đồng thời tiêm phòng bao vây ổ dịch theo hướng từ n g oài vào tron g đ ố i với trâu, bò, n g ựa, dê, cừu tại các thôn, ấp, b ả n chưa có dịch trong cùng xã và các xã tiếp giáp xun g quanh với xã có dịch. 3.2. Huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ tiêm phòng; người trực tiếp tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đã qua tập huấn về tiêm phòng. 3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý, thực hiện tiêm phòng và giám sát việc tiêm phòng. 4. Giám sát b ệ nh Nhi ệ t thán Ch ủ yếu là giám sát lâm sàng phát hiện sớm ca mắc bệnh Nhiệt thán; giám sát lâm sàng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, đặc biệt đối với đàn gia súc mới đưa vào địa bàn, gia súc mới nuôi, gia súc trong vùng có ổ dịch c ũ , địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 5. Xử lý động vật mắc bệnh 5.1. Không được phép m ổ xác chết hoặc giết mổ đối với động vật mắc bệnh, có dấu hiệu mắc bệnh Nhiệt thán. 5.2. Động vật m ẫ n cảm với bệnh Nhiệt thán trong cùng đàn với động vật mắc bệnh phải được nuôi cách ly để theo dõi. 5.3. Tiêu hủy bắt buộc gia súc bị chết, bị mắc bệnh, có dấu hiệu mắc bệnh Nhiệt thán theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này và theo các bước như sau: a) Trước khi đưa xác gia súc đi tiêu hủy phải đốt và nút kỹ các l ỗ tự nhiên; bọc kín xác gia súc để ngăn không cho dịch tiết thoát ra ngoài môi trường; rắc vôi bột để khử trùng; b) Chọn hố chôn ở nơi cao ráo, cách xa bãi chăn, nguồn nước, đường giao thông, khu dân cư; c) Đ ổ một lớp vôi, tốt nhất là vôi cục chưa tôi xuống đáy hố chôn trước khi cho xác gia súc vào hố; d) Đốt xác gia súc tron g hố chôn; sử dụng ngu y ên liệu chất đốt đảm bảo xác gia s úc ch ế t được đốt cháy hết; đ ổ một lớp vôi, tốt nhất là vôi cục chưa tôi lên trên xác gia súc đ ã bị đ ố t; đ) Xây m ả gia súc mắc bệnh Nhiệt thán: Sau khi đốt xác gia súc, phải đ ổ bê tông vào hố chôn, đánh dấu c ả nh báo “Mả gia súc mắc bệnh Nhiệt thán! Cấm chăn thả gia súc ” , ngăn chặn gia súc c ẩ n th ậ n b ằ ng rào chắn xung quanh m ả . 6. Ch ẩ n đoán xét nghiệm bệnh 6.1. M ẫ u bệnh phẩm là máu, m ẩ u tai hoặc m ẩ u lách của con vật nghi mắc bệnh. 6.2. M ẫ u bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; bảo đảm không rò r ỉ ra môi trường, bảo quản trong điều kiện lạnh khoảng 2° C đến 8° C và chuy ể n ngay về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận. 6.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Nhiệt thán quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5274: 2010. PHỤ LỤC 13 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH DỊCH TẢ LỢN (Ban hành kèm theo Thông tư số 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 20 16 của Bộ trưởng Bộ N ô ng nghiệp và Phát triển n ô ng thôn) 1. Gi ớ i thi ệ u về b ệ nh D ị ch tả lợn 1.1 . Khái niệm bệnh a) Bệnh Dịch tả lợn (Classica l S w ine Fever) là bệnh truyền nhiễm của loài lợn, gây ra bởi một loại vi rút có cấu trúc ARN thuộc giống Pestis vi rút, họ F l avir i dae , có quan hệ mật thiết với vi rút gây bệnh tiêu ch ả y ở bò và vi rút gây bệnh Border ở cừu. Cho đến nay ch ỉ c ó một serotype của vi rút Dịch tả lợn đ ã được xác định. Bệnh chỉ x ả y ra ở loài lợn (k ể cả lợn nhà và lợn r ừng ) với các thể cấp tính, á c ấ p tính, mạn tính hoặc dạng không điển hình. Mức độ trầm trọng của bệnh tùy thuộc vào độc lực của vi rút, tu ổ i của động vật mẫn c ả m và thời gian nhiễm bệnh. Lợn tr ưở ng thành thường bị bệnh ít trầm trọng hơn và cùng có nhiều cơ hội phục hồi hơn so với lợn con. Bệnh Dịch tả lợn có tốc độ lây lan rất nhanh và tỷ lệ chết đến 90% và thường ghép với bệnh khác như bệnh Phó thương hàn, Tụ huyết trùng, Đóng d ấ u lợn, bệnh do Mycoplasma; b) Sức đề kháng của vi rút: Vi rút Dịch tả lợn có sức đề kháng yếu, có khả năng tồn tại lâu ở ngoài môi trường. Trong phân gia súc vi rút có thể sống sót trong vài ngày, vi rút có thể sống vài tháng đến vài năm trong thịt đông lạnh. Vi rút d ễ bị tiêu diệt ở nhiệt độ cao và các chất sát trùng thông thường như xút (NaOH) 2%, nước vôi 5%,... 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Lợn mọi lứa tuổi, đặc biệt là lợn con 2-3 tháng tu ổ i; b) Nguồn bệnh: Các chất bài tiết, dịch tiết, máu, hạch lâm ba, lách lợn mắc bệnh có chứa vi rút. Lợn kh ỏ i bệnh sau 2 tháng vẫn bài th ả i mầm bệnh ra ngoài môi trường; c) Đườn g truyền lây - Lây trực tiếp qua tiếp xúc giữa lợn mắc bệnh và lợn kh ỏ e mạnh. - Lây gián tiếp qua các chất bài tiết, qua thức ăn, nước uống, dụng cụ chăn nuôi, phương tiện vận chuy ể n hay do các động vật khác có mang mầm bệnh. 1.3. Triệu chứng lâm sàng Thời gian nung bệnh từ 3 - 7 ngày và bệnh có thể xuất hiện ở một trong 3 thể: a) Th ể quá c ấ p tính (còn gọi là bệnh Dịch tả lợn trắng): Bệnh xuất hiện đột ngột, không có triệu chứng ban đầu, lợn ủ rũ, bỏ ăn, sốt cao trên 41° C , chết nhanh tron g vòn g 24-48 giờ, t ỷ lệ chết có th ể lên tới 100%. b) Thể cấp tính: Lợn ủ rũ, biếng ăn hoặc bỏ ăn, sốt cao kéo dài đến lúc gần ch ế t, mắt viêm đỏ có d ử , ch ả y nước m ũ i, miệng có loét ph ủ bựa vàng ở lợi, chân răng, hầu; lợn nôn mửa, thở khó, nhịp th ở rối loạn. Lúc đầu táo bón sau đó tiêu chảy, phân có mùi thối kh ắ m và có thể lẫn máu tươi. Trên da có nhiều điểm xuất huyết lấm tấm ở tai, m õ m, bụng và 04 chân. Vào cuối kỳ bệnh, lợn bị bại 2 chân sau, đi loạng choạng hoặc không đi được. Nếu ghép với các bệnh khác thì có triệu chứng trầm trọng hơn; c) Th ể mạn tính: Lợn tiêu chảy, gầy yếu, chết do kiệt sức; lợn khỏi bệnh có thể mang trùng vi rút. 1.4. Bệnh tích a) Th ể cấp tính: Bại huyết; xuất huyết nặng ở các cơ quan nội tạng, hạch amidan; có nốt loét ở niêm mạc miệng, lưỡi, đường tiêu hóa; tụ huyết, xuất huyết phổi, gan, túi mật, dạ dày, đặc biệt ở đường cong lớn của dạ dày; van hồi manh tràng có những vết loét hình cúc áo, có vòng tròn đồng tâm, bờ vết loét cao ph ủ bựa vàng; xuất huyết m ỡ vành tim, ngoại tâm mạc; lách có hiện tượng nhồi huyết ở rìa làm cho lách có hình răng cưa; thận có nhiều điểm xuất huyết l ấ m t ấ m như đầu chim ở vỏ thận và t ủ y thận, bể thận ứ máu hoặc có cục máu; niêm mạc bàng quang bị tụ huyết, xuất huyết; b) Thể mạn tính: Thường thấy có nh ững vết loét lõm sâu ở ruột, ph ủ bựa vàng; phổi có thể bị viêm dính vào l ồ ng ngực. Trường hợp bệnh ghép với các bệnh truyền nhiễm khác thì triệu chứng, bệnh tích có thể thay đổi. 2. Phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin 2.1. Đối tượng tiêm phòng a) Lợn trong các trang trại, cơ sở nuôi tập trung, trừ trường hợp được mi ễ n ti ê m phòng theo quy định tại khoản 2 Điều 4 của Thông tư này; b) Đàn lợn nuôi nh ỏ l ẻ trong các hộ gia đình: Lợn nái, lợn đực giống do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.2. Phạm vi tiêm phòng: Khu vực có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.3. Thời gian tiêm phòng a) Tổ chức tiêm phòng định kỳ theo quy trình nuôi, tiêm phòng bổ sung đối với đàn lợn mới phát sinh, đàn lợn đã hết thời gian còn mi ễ n dịch bảo hộ hoặc hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên n g ành thú y địa phương; b) Liều lượng, đường tiêm theo hướng dẫn của nhà sản xuất vắc-xin. 2.4. Căn cứ vào điều kiện chăn nuôi, khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng vùng, miền, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tiêm phòng cho phù hợp đ ả m b ả o hiệu quả tiêm phòng. 2.5. Tron g quá trình thực hiện tiêm phòng, không được làm rơi vãi vắc-xin Dịch t ả lợn ra ngoài môi trường. Sau khi tiêm phòng, toàn bộ dụng cụ tiêm phòng phải được tiệt trùng, vỏ chai, lọ vắc xin phải được thu hồi, tiêu h ủ y. 3. Tiêm phòng kh ẩ n cấp khi có ổ dịch xảy ra 3.1. Khi c ó ổ dịch x ả y ra, tổ chức tiêm phòng cho lợn mẫn c ả m với bệnh tại các thôn, ấp, bản nơi xảy ra dịch; đồng thời tổ chức tiêm phòng bao vây ổ dịch theo hướng từ ngoài vào trong đối với lợn mẫn cảm tại các thôn, ấp, bản chưa có dịch trong cùng x ã và các xã tiếp giáp xung quanh với x ã có dịch. 3.2. Huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ tiêm phòng; người trực tiếp tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đã qua tập huấn về tiêm phòng. 3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý thực hiện tiêm phòng và giám sát việc tiêm phòng. 4. Giám sát b ệ nh D ị ch tả l ợ n 4.1. Giám sát lâm sàng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, đặc biệt đối với đàn lợn mới nuôi, trong khu vực có ổ dịch c ũ , địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 4.2. Giám sát lưu hành vi rút M ẫ u xét nghiệm là máu, huyết thanh của lợn đang sốt cao hoặc thận, lách, hạch amidan, van hồi manh tràng của lợn mắc bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh. 4.3. Giám sát sau tiêm phòng a) Giám sát sau tiêm phòng để đánh giá kết quả tiêm phòng và khả năng đáp ứng miễn dịch của đàn lợn sau khi được tiêm vắc-xin; b) Lấy mẫu huyết thanh để xét nghiệm kháng thể b ả o hộ sau tiêm phòng; c) Thời điểm lấy mẫu: Sau 21 ngày k ể từ thời điểm tiêm phòng gần nhất. 4.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch ch ủ động phòng chống dịch bệnh Dịch tả lợn, trong đó có kế hoạch giám sát bệnh Dịch tả, bao gồm: giám sát lâm sàng, giám sát lưu hành vi rút hoặc giám sát sau tiêm phòng. Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này. 4.5. Trong quá trình giám sát lưu hành vi rút, lợn có kết quả xét nghiệm dương tính thì xử lý như đối với ổ dịch Dịch tả lợn. 5. Xử lý l ợ n mắc b ệ nh 5.1. Lợn bị mắc bệnh Dịch tả được xử lý như sau: a) Tiêu hủy ngay lợn chết do bệnh; b) Đối với các ổ dịch nhỏ lẻ mới xảy ra trên địa bàn: Khuyến khích tiêu hủy lợn mắc bệnh, cách ly triệt để lợn chưa bị mắc bệnh để theo d õ i; khuyến khích giết mổ để tiêu thụ tại chỗ đối với lợn kh ỏ e mạnh trong cùng ô chuồng với lợn mắc bệnh; c) Đối với trường hợp dịch xảy ra ở diện rộng: Khuyến khích tiêu hủy số lợn mắc bệnh nặng (lợn mắc bệnh nặng là những lợn có bệnh, đ ã được chăm sóc tích cực, được hỗ trợ tăng cường sức đề kháng trong vòng 07 ngày nhưng không có khả năng bình phục), nuôi cách ly lợn m ắ c bệnh nhẹ để theo d õ i chặt chẽ di ễ n biến bệnh; khuyến khích giết mổ tiêu thụ tại chỗ đối với lợn kh ỏ e mạnh chưa được tiêm phòng vắc xin Dịch tả lợn trong cùng ô chuồng với lợn mắc bệnh, trường hợp không giết mổ phải nuôi cách ly để theo d õ i. 5.2. Việc xử lý lợn mắc bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính với bệnh Dịch tả lợn hoặc được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương kiểm tra, xác minh và kết luận lợn bị mắc bệnh Dịch tả lợn. 5.3. Việc xử lý lợn mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 6. Ch ẩ n đoán xét nghiệm bệnh 6.1. Mẫu bệnh phẩm là máu, huyết thanh của lợn đang sốt cao hoặc thận, lách, hạch amidan, van hồi manh tràng của lợn m ắ c bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh. 6.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; b ả o quản trong điều kiện lạnh khoảng 2° C đến 8° C và chuy ể n ngay về phòng th ử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận. 6.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Dịch tả lợn quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5273:2010. PHỤ LỤC 14 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH XOẮN KHUẨN (Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 20 16 của Bộ trưởng Bộ N ô ng nghiệp và Phát triển nông thôn) 1. Giới thiệu về bệnh Xoắn khuẩn 1 .1 . Khái niệm bệnh a) Bệnh Xo ắ n khuẩn (Leptospirosis) là bệnh truyền lây giữa động vật và người. Đây là bệnh truyền nhiễm ở gia súc do xoắn khuẩn Leptospira thuộc loài L. interrogans gây ra. Ổ ch ứ a mầm bệnh nguyên thủy là loài gặm nh ấ m, chuột có thể mang khuẩn suốt đời. Đặc điểm của bệnh là sốt, vàng da, vàng niêm mạc, nước ti ể u có máu; viêm gan, thận; rối loạn tiêu hóa; động vật mang thai có thể bị s ả y thai. b) Sức đề kháng của vi khuẩn: Ở điều kiện thích hợp xoắn khuẩn có thể tồn tại ở ngoài môi trường vài tháng hoặc vài năm. Xoắn khuẩn có sức đề kháng yếu, nhạy cảm với nhiệt độ, xoắn khuẩn bị tiêu diệt ở nhiệt độ 50° C tron g 10 phút, 60° C trong 5 phút. Các chất sát trùng thông thường có thể diệt được xoắn khu ẩ n nhanh chóng. 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền l ây a) Loài mắc: Động vật mắc bệnh là trâu bò, ngựa, dê cừu, lợn, chó mèo, động vật hoang dã, chuột, thỏ, người... b) Nguồn bệnh: Chuột mang trùng; gia súc mắc bệnh; nguồn nước đọng, đất bị nhiễm nước tiểu của chuột và gia súc mắc bệnh. c) Đường lây truyền - Lây trực tiếp: Qua đường tiêu hóa, qua da, niêm mạc bị t ổ n thương; niêm mạc miệng, mắt và qua giao ph ố i. - Lây gián tiếp: Qua vật chủ trung gian như côn trùng, ve, mòng, ruồi, mu ỗ i, đ ỉ a đốt gia súc mang bệnh và truyền cho gia súc kh ỏ e. 1.3. Triệu chứng lâm sàng a) Thể cấp tính - Đối với trâu bò, dê, cừu: + Bê thường mắc bệnh ở thể cấp tính, triệu chứng ban đầu sốt cao (40,5 ° C - 41°C), b ỏ ăn, nước tiểu có máu, khó th ở do xung huyết phổi, có chứng thiếu máu, suy kiệt dần rồi chết. Nước tiểu màu vàng. + Trâu, bò tr ưở ng thành có bi ể u hiện triệu chứng rất khác nhau và khó ch ẩ n đoán. Con cái đang trong thời k ỳ tiết sữa bị gi ả m sản lượng sữa. Sữa thường có màu vàng, có các vệt máu hoặc cục máu. Bầu vú thường mềm và nhão. - Đối với chó: Thời gian nung bệnh từ 4-12 ngày, nh ưng c ũ ng có thể ngắn khoảng 2 ngày. Con vật sốt 40° C - 41° C , trước khi chó chết thân nhiệt hạ xuống 36° C - 36,5°C; ủ r ũ , nôn mửa, run r ẩ y, lưng cong, bỏ ăn, lư ờ i vận động, đầu l ưỡ i loét và hoại tử, tiêu chảy, trong phân có l ẫ n máu. - Đối với lợn: Bệnh thường xảy ra ở đàn lợn con và lợn nái. Lợn con đẻ ra có triệu chứng sốt, co giật, gày còm, ốm yếu. Lợn nái sảy thai, bỏ ăn b ấ t thường hoặc ăn ít, mệt mỏi, thích n ằ m ở xó chuồng; phù nề, đầu to, mắt híp; tiếng kêu yếu, khản đặc hay mất h ẳ n, lông dựng; nước ti ể u vàng, hơi sánh, có thể có màu cà phê, có l ẫ n máu; niêm mạc và da vàng, lợn bị bệnh nặng da toàn thân có màu vàng; mắt đau có d ử , màu hồng, có khi mù mắt; lợn nái sau khi sảy thai 3-6 tuần thường chịu đực mà khô ng có bi ể u hiện chung của động dục. b) Th ể mạn tính Gia súc sốt nhẹ 39° C - 39,5° C , gia súc mang thai có hiện tượng sảy thai, đẻ non, bất dục, nếu sinh con thì con non đẻ ra yếu; gia súc đực có hiện tượng viêm khớp, sưng dịch hoàn, tinh dịch loãng, tỷ lệ tinh trùng dị hình cao. 1.4. Bệnh tích Ở g ia súc mắc bệnh, tổ chức liên kết dưới da có màu vàng; phổi th ủ y thũng, trong phế qu ả n và phế nang có tích nhiều nước màu vàng; m ỡ vành tim có màu vàng; bàn g quang căng, niêm mạc xuất huyết nặng, ch ứ a đầy nước ti ể u màu vàng, đỏ hoặc đỏ sẫm, có khi bàng quang xẹp, không chứa nước tiểu; gan sưng, nâu vàng, b ở nát, hoại tử, thâm nhiễm tế bào lympho và đơn nhân lớn, tế bào ống dẫn mật tăng sinh, hoại tử ống dẫn mật, túi mật teo hoặc căng, dịch mật sánh lại như kẹo mạch nha; hạch lâm ba ruột sư n g, thủy thũng; trường hợp bệnh nặng, màng treo ruột thoái hóa biến thành tổ chức nhầy có màu vàng; thận nhạt màu hoặc có màu vàng, sưng to có điểm hoại t ử trắng hoặc điểm xuất huyết nh ỏ trên bề mặt. Đối với bào thai bị sảy có các điểm hoại tử như đầu đinh ghim trên gan, dịch trong cơ thể có màu vàng. Đối với lợn mắc bệnh nặng, khi m ổ ra có mùi khét. 2. Phòng bệnh và chống dịch bằng vắc-xin 2.1. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định khu vực có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao và hướng dẫn cụ thể việc tiêm phòng vắc-xin cho phù hợp. 2.2. Khi có ổ dịch xảy ra, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định đối tượng, phạm vi tiêm phòng bao vây ổ dịch cho phù hợp. 3. Giám sá t b ệ nh Xoắn khuẩn 3.1. Giám sát lâm sàng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, đặc biệt đối với động vật mới nuôi, trong khu vực có ổ dịch c ũ , địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 3.2. Giám sát bệnh Xoắn khu ẩ n a) Giám sát định kỳ được áp dụng đối với trâu bò giống, dê giống, dê sữa, bò sữa và lợn giống. Mẫu xét nghiệm là máu, huyết thanh của động vật để kiểm tra kháng thể do nhiễm bệnh tự nhiên. b) Việc giám sát bệnh được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này. 3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xây dựng, trình c ấ p có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch ch ủ độn g phòng chống dịch bệnh Xoắn khuẩn, trong đó có kế hoạch giám sát bệnh Xoắn khuẩn. 3.4. Trong quá trình giám sát bệnh Xoắn khuẩn, gia súc có kết qu ả xét nghiệm d ươn g tính thì xử lý theo quy định. 4. Xử lý gia súc mắc bệnh 4.1. Động vật mắc bệnh Xoắn khuẩn được xử lý như sau: a) Tiêu hủy ngay động vật chết do bệnh. b) Đối với động vật mắc bệnh: Cách ly, điều trị theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y. Trường hợp động vật mắc bệnh nặng, không có khả năng bình phục thì phải tiêu hủy. c) Động vật khỏe mạnh trong cùng đàn phải được cách ly để chăm sóc, theo d õ i diễn biến bệnh. 4.2. Việc xử lý động vật mắc bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính với bệnh Xoắn khuẩn hoặc được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương kiểm tra, xác minh và kết luận động vật bị mắc bệnh Xo ắ n khuẩn. 4.3. Việc xử lý tiêu hủy động vật mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 5. Ch ẩ n đoán xét nghiệm bệnh 5.1. Mẫu bệnh phẩm là huyết thanh của động vật hoặc máu, nước tiểu, gan, thận của động vật mắc bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh. 5.2. Bệnh ph ẩ m phải được lấy, bao gói và b ả o quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư s ố 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; đựng trong lọ vô trùng đóng kín nắp, dán nhãn, g hi r õ bệnh phẩm đã lấy, b ả o quản trong điều kiện lạnh khoảng 2° C đến 8° C và được chuy ể n đ ế n phòng th ử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận càng nhanh càng tốt. 5.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Xo ắ n khuẩn quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-15:2011. PHỤ LỤC 15 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH DẠI ĐỘNG VẬT (Ban hành kèm theo Thông tư số 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ N ô ng nghiệp và Phát tri ể n nông thôn) 1. Giới thi ệ u về b ệ nh D ạ i 1.1. Khái niệm bệnh a) Bệnh Dại (Rabies) là bệnh lây truyền giữa động vật và người. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính ở động vật máu nóng gây ra do vi rút Lyssa và Ves i cu l o thuộc họ Rhabdov i ridae . Động vật sau khi nhiễm vi rút dại có thời gian ủ bệnh khác nhau tùy thuộc loài, độc lực của vi rút và vị trí vết cắn. Vi rút xâm nhập vào cơ thể được nhân lên và hướn g tới hệ thần kinh, phá hủy mô thần kinh, gây nên những kích động điên dại và kết thúc bằng cái ch ế t. Thời gian ủ bệnh ở động vật có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tháng, có thể lâu hơn, nhưng trước 10 ngày phát bệnh, vi rút có thể gây nhiễm cho người và động vật khác. Vi rút dại có nhiều trong nước bọt của chó, mèo và động vật mắc bệnh, k ể c ả khi con vật chưa có dấu hiệu lâm sàng. b) Sức đề kháng của vi rút dại: Vi rút có sức đề kháng yếu, d ễ bị b ấ t hoạt ở nhiệt độ 56° C trong vòng 30 phút, ở 60° C trong 5-10 phút và ở 70° C trong 2 phút. Vi rút bị mất độc lực dưới ánh n ắ ng mặt trời và các chất sát trùng thông thường ở nồng độ 2-5%. Trong điều kiện lạnh 4° C , vi rút sống được từ vài tu ầ n đến 12 tháng, ở nhiệt độ dưới 0° C vi rút sống được từ 3 đến 4 năm. Vi rú t dại được bảo tồn ch ủ yếu trong cơ thể vật chủ. 1.2. Nguồn bệnh và đườn g truyền lây a) Loài mắc: Động vật máu nóng, chủ yếu là chó, mèo. b) Nguồn bệnh: Nguồn mang mầm bệnh chủ yếu là chó (trên 90%), mèo nuôi và động vật hoang d ã như chó sói, chó rừng, ngoài ra còn ở mèo, chồn, cầy, cáo và một số loài động vật có vú khác như g ấ u trúc, các loài dơi hút máu, dơi ăn sâu bọ. c) Đường lây truyền: Vi rút xâm nhập qua các vết cắn, vết liếm, vết cào, da, niêm mạc bị t ổ n thương, vết thương h ở . 1.3. Triệu ch ứ ng lâm sàng a) Thời kỳ ủ bệnh: Thời kỳ ủ bệnh dại có thể thay đ ổ i từ vài ngày đến vài tháng tùy thuộc vào vị trí của vết c ắ n. Đa số bệnh phát ra trong vòng từ 21 đến 30 ngày sau khi con vật nhiễm vi rút. b) Các biểu hiện lâm sàng: thường được chia làm 02 thể là thể dại điên cuồng và thể dại câm (bại liệt). Trong thực tế, nhiều con chó mắc bệnh dại bi ể u hiện cả 2 thể này một cách xen kẽ nhau, thời gian đầu có bi ể u hiện điên cuồng, bị kích động rồi sau đó chuy ể n sang dạng bị ức ch ế và bại liệt. - Thể dại điên cuồng: được chia làm 3 thời kỳ + Thời kỳ tiền lâm sàng: Chó bị dại có dấu hiệu khác thường như trốn vào góc tối, kín đáo, đến gần chủ mi ễ n c ưỡ ng hoặc trái lại, tỏ ra vồn vã thái quá, th ỉ nh tho ả ng sủa vu vơ, tru l ên từng hồi; hoặc bồn chồn, nh ả y lên đớp không khí. + Thời kỳ điên cuồng: các phản xạ vận động bị kích thích mạnh, cắn sủa người lạ d ữ dội, quá vồ vập khi ch ủ gọi, ch ỉ cần có tiếng động nhẹ cùng nh ả y lên sủa từng hồi dài. V ết thương nơi bị c ắ n ngứa, chó liếm hoặc tự cắn, cào đến rụng lông, chảy máu. Chó bỏ ăn, nuốt khó, sốt, dãn đồng t ử , con vật có bi ể u hiện khát nước, muốn uống nhưng kh ô ng nuốt được; chó bắt đ ầ u ch ả y nước d ả i, sùi bọt mép, tỏ vẻ bồn chồn, cảnh giác, sợ sệt, c ắ n vu vơ, hay gi ậ t mình, đi lại không có ch ủ định, trở nên d ữ tợn, điên cuồng (2 - 3 ngày sau khi phát bệnh). Con vật bỏ nhà ra đi và thường không tr ở về; trên đường đi, gặp vật gì lạ nó c ũ ng c ắ n gặm, ăn bừa bãi, tấn công chó khác, k ể c ả người. + Thời kỳ bại liệt: chó bị liệt, không nuốt được thức ăn, nước uống, liệt hàm dưới và l ưỡ i nên tr ễ hàm, thè lưỡi ra ngoài, nước dãi ch ả y ra, chân sau liệt ngày càng r õ ; chó chết trong khoảng từ 3 - 7 n g ày sau khi có triệu chứng đầu tiên, do liệt cơ hô hấp và do kiệt sức vì không ăn uống được. Thể dại điên cuồng chỉ chiếm khoảng 1/4 các trường hợp chó dại, số còn lại là thể dại câm. - Th ể dại câm: là dạng bệnh không có các bi ể u hiện lên cơn dại điên cuồng như thường thấy; chó ch ỉ có bi ể u hiện buồn rầu. Con vật có thể bị bại ở một phần cơ th ể , n ử a người hoặc 2 chân sau, nhưng thường là liệt cơ hàm, hàm tr ễ xuống, lưỡi thè ra; nước d ã i chảy lòng thòng, con vật không c ắ n, sủa được, chỉ gầm gừ trong họng. Quá trình này tiến tri ể n từ 2 - 3 ngày. Nhìn chung, th ể dại câm tiến tri ể n nhanh hơn thể dại điên cuồng, thông thường ch ỉ từ 2 - 3 ngày vì hành tủy của con vật bệnh bị vi rút tác động làm rối loạn hệ tuần hoàn và h ô hấp sớm hơn. Mèo ít bị mắc dại hơn chó, bệnh dại ở mèo cùng tiến tri ể n như ở chó, mèo hay núp mình vào chỗ vắng hoặc hay kêu, bồn chồn như khi động dục; khi người chạm vào thì nó cắn mạnh và hăng, tạo vết thương sâu. 1.4. Bệnh tích: Bệnh tích đại thể ở chó dại ít đi ể n hình; chỉ thấy dạ dày trống r ỗ ng hoặc có vật lạ. Bệnh tích vi thể ở sừng Amon c ủ a n ã o với các ti ể u thể Negri đặc tr ưn g cho bệnh dại, có thể được phát hiện qua kính hi ể n vi huỳnh quang. 2. Quy định về quản lý chó, mèo nuôi đ ể phòng bệnh Dại 2.1. Đối với chủ nuôi chó, mèo (gọi chun g là ch ủ vật nuôi) a) Phải đăng ký việc nuôi chó với Ủy ban nhân dân cấp xã tại các đô thị, nơi đông dân cư; b) Xích, nhốt hoặc gi ữ chó trong khuôn viên gia đình; b ả o đ ả m vệ sinh môi trường, không ảnh h ưở ng xấu tới người xung quanh. Khi đưa chó ra nơi công cộng phải bảo đảm an toàn cho người xung quanh bằng cách đeo rọ mõm cho chó hoặc xích gi ữ chó và có người dắt; c) Nuôi chó tập trung phải b ả o đ ả m điều kiện vệ sinh thú y, không g ây ồn ào, ảnh hưởng xấu tới những người xung quanh; d) Chấp hành tiêm vắc-xin phòng bệnh Dại cho chó, mèo theo quy định; đ) Chịu mọi chi phí trong trường hợp có chó th ả rông bị b ắ t giữ, k ể cả chi phí cho việc nuôi d ưỡ ng và tiêu hủy chó. Trường hợp chó, mèo c ắ n, cào người thì ch ủ vật nuôi phải bồi thường vật chất cho người bị hại theo quy định của pháp luật. 2.2. Đối với Ủy ban nhân dân c ấ p xã a) Lập sổ quản lý chó nuôi trên địa bàn bao gồm các thông tin sau đây: - Họ tên và địa ch ỉ của ch ủ vật nuôi; - Số lượng chó nuôi; - Ngày, tháng, năm tiêm phòng vắc-xin dại. b) H ằ ng năm trước đợt tiêm phòng phải rà soát, thống kê, cập nhập thông tin về đàn chó nuôi trên địa bàn; c) Quy định cụ thể việc bắt gi ữ chó th ả rông ở nơi công cộng thuộc địa bàn quản lý; thành lập các đội chuyên trách để b ắ t chó th ả rông và động vật mắc bệnh Dại, có dấu hiệu mắc bệnh Dại; thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng về địa điểm tạm gi ữ chó bị bắt để ch ủ vật nuôi đ ế n nhận; áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với ch ủ vật nuôi; quyết định biện pháp x ử lý chó bị bắt gi ữ trong trường hợp sau 48 giờ k ể từ khi có thông báo mà không có người nhận; d) Phối hợp với cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương tổ chức tập huấn k ỹ năng b ắ t chó th ả rông và bắt động vật mắc bệnh Dại hoặc có dấu hiệu mắc bệnh Dại cho các thành viên của đội chuyên trách; đ) Phối hợp với cơ quan y tế tổ chức được tiêm vắc-xin phòng bệnh Dại cho các thành viên của đội chuyên trách theo quy định của ngành y tế. 3. Phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin 3.1. Đối tượng tiêm phòng b ắ t buộc: Chó, mèo. 3.2. Thời gian tiêm phòng a) Hàng năm triển khai chiến dịch tiêm phòng đợt chính vào tháng 3 - 4. Ngoài ra, hàng tháng phải tiêm phòng bổ sung cho đàn chó, mèo mới phát sinh hoặc chó, mèo đã hết thời gian còn miễn dịch bảo hộ. b) Liều lượng, cách sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất vắc-xin. 3.3. Phạm vi tiêm phòng: Tiêm phòng cho đàn chó, mèo thuộc diện tiêm phòng do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định, bảo đảm t ỷ lệ tiêm phòng đạt ít nh ấ t 70% tổng đàn. 3.4. Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm phối hợp với cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương để tổ chức đợt tiêm phòng vắc xin Dại cho chó, mèo trên địa bàn. Trong vòng 07 n g ày trước đợt tiêm phòng và trong thời gian tri ể n khai tiêm phòng, Ủy ban nhân dân cấp x ã thông báo hằng ngày trên các phương tiện truyền thông cho cộng đồng dân cư trên địa bàn về địa điểm và ngày tiêm phòng. 3.5. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn cụ thể việc tiêm phòng vắc-xin Dại trên địa bàn, thực hiện tiêm phòng và giám sát việc tiêm phòng và cấp Giấy chứng nhận tiêm phòng bệnh Dại cho chủ vật nuôi có chó, mèo được tiêm phòng vắc xin Dại. 4. Xử lý kh ẩ n cấp ổ dịch Dại động vật 4.1. Cơ quan có thẩm quyền thực hiện công b ố dịch theo quy định tại Điều 26 của Luật thú y. 4.2. Tiêm phòng kh ẩ n cấp bao vây ổ dịch a) Tiêm phòng kh ẩ n cấp vắc-xin dại cho toàn bộ đàn chó, mèo kh ỏ e mạnh tron g xã có ổ dịch Dại và các xã tiếp giáp với xã có dịch. b) Huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ tiêm phòng; người trực tiếp tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đ ã qua tập huấn về tiêm phòng Dại. c) Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý, thực hiện tiêm phòng và giám sát việc tiêm phòng. d) Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức tiêm phòng vắc-xin Dại cho chó, mèo để bao vây ổ dịch. 4.3. Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ quy định tại Điều 9 của Luật thú y. Các tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm triển khai các biện pháp phòng, chống dịch theo quy định tại Điều 25, Điều 27, Điều 28, Điều 29 và Điều 30 của Luật thú y. 4.4. Người tham gia xử lý ổ dịch Dại phải sử dụng b ả o hộ cá nhân phù hợp (bao gồm kính b ả o vệ m ắ t, kh ẩ u trang y tế, găng tay, ủng và quần áo b ả o hộ) theo hướng dẫn của cơ quan y tế. 5. Giám sát b ệ nh D ạ i 5.1. Giám sát lâm sàng là biện pháp ch ủ yếu nhằm phát hiện sớm các ca bệnh dại ở động vật. 5.2. Đối tượn g giám sát chủ yếu là đàn chó nuôi ở vùng có ổ dịch c ũ , địa bàn có nguy cơ cao, địa bàn có chó nghi mắc bệnh Dại c ắ n người gây t ử vong do lên cơn Dại. 5.3. Ch ủ vật nuôi có trách nhiệm thường xuyên theo d õ i, giám sát chó, mèo nuôi của gia đình, nếu phát hiện con vật vô cớ c ắ n, cào người hoặc t ấ n công động vật khác thì phải cách ly và báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan thú y nơi gần nh ấ t. 5.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định vùng có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao phát bệnh Dại, phối hợp với các cơ quan chức năng của ngành y tế xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và thực hiện Kế hoạch giám sát bệnh dại trên địa bàn. 6. Xử lý động vật khi có ổ dịch Dại xảy ra 6.1. Động vật mắc bệnh Dại, có dấu hiệu mắc bệnh Dại được xử lý như sau: a) Tiêu h ủy bắt buộc động vật chết, độn g vật mắc bệnh Dại. b) Khuyến khích tiêu h ủ y chó, mèo có dấu hiệu mắc bệnh Dại; trường hợp không tiêu h ủ y phải nuôi cách ly để theo d õ i trong vòng 14 ngày, nếu phát bệnh Dại thì ph ả i tiêu hủy theo quy định; c) Khuyến khích tiêu hủy chó, mèo chưa được tiêm phòng vắc xin Dại nhưng đ ã tiếp xúc với chó, mèo mắc bệnh Dại; trường hợp không tiêu h ủ y phải nuôi cách ly để theo d õ i trong vòng 14 ngày, nếu phát bệnh Dại thì phải tiêu hủy theo quy định; d) Chó, mèo vô cớ cắn, cào người phải nuôi cách ly để theo dõi trong vòng 14 ngày, nếu phát bệnh Dại thì phải tiêu hủy theo quy định. 6.2. Đối với chó, mèo kh ỏ e mạnh trong vùng có dịch bệnh Dại phải thực hiện nuôi nhốt trong thời gian có dịch. 6.3. Việc xử lý động vật mắc bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghi ệ m dương tính với bệnh Dại hoặc được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương kiểm tra, xác minh và kết luận độn g vật bị mắc bệnh Dại. 6.4. Việc xử lý tiêu h ủ y động vật mắc bệnh Dại theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 7. Ch ẩ n đoán xét nghiệm bệnh 7.1. Loại bệnh phẩm: Đầu của chó, mèo mắc bệnh, chết. 7.2. K ỹ thuật lấy mẫu bệnh ph ẩ m a) Người lấy mẫu bệnh phẩm xét nghiệm bệnh dại phải sử dụng b ả o hộ cá nhân gồm găng tay dày hoặc đeo 3 lớp găng tay, kính b ả o vệ mắt, kh ẩ u trang y tế, tạp dề, ủ ng cao su; b) Cố định phần đầu của xác chó, mèo, dùng dao cắt đầu ở vị trí đốt Atlas đầu tiên sau gáy. 7.3. Bao gói và b ả o quản: Bọc 3 lớp nilon và cho vào hộp bảo ôn có đá lạnh để b ả o quản; dán nh ã n, ghi rõ bệnh phẩm đã lấy. Chuy ể n ngay bệnh phẩm đến phòng thử nghiệm được cơ quan có thẩm quyền công nhận. Bệnh phẩm phải được gửi kèm theo phiếu gửi Mẫu bệnh phẩm, ghi rõ bệnh sử, triệu chứng, đặc điểm dịch t ễ . N ế u chưa gửi đi xét nghiệm ngay thì gi ữ trong ngăn mát tủ lạnh từ 2° C đến 8° C tối đ a trong 48 giờ. 7.4. Cục Thú y hướng dẫn cụ thể quy trình lấy mẫu và ch ẩ n đoán, xét nghiệm bệnh Dại. PHỤ LỤC 16 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH NIU-CÁT-XƠN (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 20 16 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển n ô ng t hôn) 1. Giới thiệu về bệnh Niu-cát-xơn 1.1. Khái niệm về bệnh a) Bệnh Niu-cát-xơn ( Newcastle ) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở loài gia cầm (gà, các loại chim), ở mọi lứa tu ổ i đều có thể mắc bệnh, bệnh thường ghép với nhiều bệnh gia cầm khác gây ra tỷ lệ chết cao, thiệt hại kinh tế lớn. Bệnh Niu-cát-xơn được phát hiện đầu tiên năm 1926 tại thành phố Ne w cast l e, vùng Đông Bắc nước Anh. Bệnh đã xuất hiện khắp các châu lục trên thế giới trong đó có Việt Nam. b) Bệnh Niu-cát-xơn do một loài vi rút thuộc giống Avulavirus , họ Paramyxoviridae gây ra. Vi rút gây bệnh Niu-cát-xơn có cấu trúc gen ARN xoắn đơn. Hệ gen của vi rút chứa khoản g 16.000 nu-clê-ô-tít. Vi rút được nhân lên trong tế bào chất của vật ch ủ . c) Dựa vào các bi ể u hiện về triệu chứng lâm sàng, có thể phân loại bệnh Niu-cát-xơn thành 4 thể bệnh chính, bao gồm: thể độc lực cao hướng nội tạng (Viscerotropic ve l ogenic) , thể độc lực cao hướng th ầ n kinh ( Neurotropic ve l ogenic ), thể độc lực trung bình ( Mesogenic ) và thể độc lực thấp ( Lentogenic ). Vi rút gây bệnh Niu-cát-xơn độc lực cao có thể gây chết gia c ầ m trong thời gian ng ắ n khi gia cầm chưa xuất hiện triệu chứn g lâm sàng. Đàn gia cầm chưa được phòng bệnh b ằ ng vắc-xin thì khi nhiễm bệnh có th ể chết đến 100%. d) Sức đề kháng của vi rút: Vi rút Niu-cát-xơn d ễ bị tiêu diệt ở nhiệt độ cao, ở nhiệt độ 70° C trong 30 phút, 75° C trong 5 phút và 80° C trong vòng 1 phút. Trong môi trường kiềm hoặc a-xít hoặc dưới tác động trực tiếp của ánh sáng mặt trời, vi rút d ễ bị phá hủy. Trong điều kiện nhiệt độ thấp, vi rút có thể tồn tại trong thời gian dài tới nhiều tuần trong môi trường hữu cơ như phân, các chất bài tiết hoặc trên lông của gia cầm mắc bệnh. Các loại hóa chất sát trùng thông thường d ễ dàng tiêu diệt được vi rút. 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Gà các loại, chim cút. b) Đường truyền lây - Lây trực tiếp: Vi rút Niu-cát-xơn thường lây truyền qua đường tiếp xúc trực tiếp giữa gia cầm mắc bệnh và gia cầm kh ỏ e mạnh. Vi rút được bài th ả i qua phân, dịch tiết ở mắt, mũi, miệng hoặc qua hơi th ở của gia cầm bệnh. - Lâ y gián tiếp: Vi rút có thể lây truyền thông qua xác gia cầm bị bệnh chết, vỏ trứng, dụng cụ chăn nuôi, thức ăn nước uống, chất thải chăn nuôi, ủng hoặc quần áo của người chăn nuôi có mang mầm bệnh. 1.3. Triệu chứng lâm sàng Thời kỳ ủ bệnh: Thời kỳ ủ bệnh trung bình từ 5 - 6 ngày, nhưng có thể thay đổi từ 2 - 15 ngày. Mức độ bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độc lực của ch ủ ng vi rút gây bệnh, loài mắc, tu ổ i, sức đề kháng. Các triệu chứng lâm sàng ch ủ yếu bao gồm: a) Th ể bệnh nhẹ, thể hô hấp: Thường gặp các triệu ch ứ ng như h ắ t hơi, khó thở, ho, chảy nước mũi, tổ chức vùng mắt và cổ sưng, ỉa chảy, phân có màu tr ắ ng xanh hoặc màu tr ắ ng; b) Th ể bệnh nặng: Thường gặp các triệu chứng như suy nhược thần kinh, suy nhược cơ th ể , run cơ, sã cánh, ngoẹo đầu và c ổ , quay tròn, liệt chân, liệt toàn thân, gi ả m đẻ, trứng bị m ỏ ng vỏ, chết đột ngột; tỷ lệ tử vong có thể lên đến 100%. 1.4. Bệnh tích Viêm túi khí dày đục, viêm và xuất huyết khí quản, có các đám hoại t ử ở dạ dày tuyến, ruột và hạch manh tràng; xuất huyết điểm ở dạ dày tuyến, tập trung ở xung quanh l ỗ đ ổ ra của tuyến tiêu hóa; phù, xuất huyết hoặc thoái hóa ống d ẫ n trứng ở gà đẻ. 2. Phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin 2.1. Đối tượng phòng bệnh b ắ t buộc bằng vắc-xin: gà các loại, chim cút; a) Trang trại, cơ sở nuôi gà, chim cút tập trung, trừ trường hợp được miễn tiêm phòng theo quy định tại khoản 2 Điều 4 của Thông tư này. b) Đàn gia cầm nuôi nhỏ lẻ trong các hộ gia đình: Gà và chim cút do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.2. Phạm vi phòng bệnh: Khu vực có ổ dịch c ũ , địa bàn có nguy cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.3. Thời gian tiêm phòng a) Tổ chức tiêm phòng theo quy trình nuôi và định kỳ tiêm phòng bổ sung cho đàn gia cầm nuôi mới, đàn gia cầm hết thời gian còn mi ễ n dịch bảo hộ hoặc theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương; b) Liều lượng, đường tiêm hoặc nh ỏ vắc-xin theo hướng dẫn của nhà s ả n xuất vắc-xin. 2.4. Căn cứ vào điều kiện chăn nuôi, khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng vùng, miền, cơ quan qu ả n l ý chuyên ngành thú y địa phương xâ y dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phòng bệnh bằng vắc-xin cho phù hợp, đ ả m bảo hiệu quả. 3. Sử dụng vắc-xin phòng bệnh kh ẩ n cấp khi có ổ dịch xảy ra 3.1. Tổ chức sử dụng vắc-xin phòng bệnh cho gia cầm tại các thôn, ấp, bản nơi xảy ra dịch; đồng thời sử dụng vắc xin bao vây ổ dịch theo hướng từ ngoài vào trong đối với gia cầm tại các thôn, ấp, b ả n chưa có dịch trong cùng xã và các x ã xung quanh tiếp g iáp với xã có dịch. 3.2. Huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ tiêm phòng; người trực tiế p tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đã qua tập huấn về tiêm phòng. 3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý, thực hiện và giám sát việc phòng bệnh bằng vắc xin. 4. Giám sát bệnh N i u-cát-xơn 4.1. Giám sát lâm sàng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, đặc biệt đối với gia cầm mới nuôi, gia cầm trong vùng có ổ dịch cũ, vùng có nguy cơ cao. 4.2. Giám sát lưu hành vi rút: Lấy mẫu dịch ngoáy hầu họng, dịch ngoáy ổ nhớp, mẫu phân tươi, mẫu bệnh phẩm để giám sát lưu hành vi rút Niu-cát-xơn. 4.3. Giám sát sau tiêm phòng (ch ủ yếu được áp dụng ở các trại giống) a) Giám sát sau tiêm phòng để đánh giá kết qu ả tiêm phòng và khả năng đáp ứng mi ễ n dịch của đàn gia cầm sau khi được tiêm vắc-xin; b) Lấy m ẫu huyết thanh để xét nghiệm kháng thể b ả o hộ sau tiêm phòng. c) Thời điểm l ấ y mẫu: Sau 21 ngày k ể từ thời điểm tiêm phòn g gần nhất. 4.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch chủ động phòng chống dịch bệnh Niu-cát-xơn trong đó có kế hoạch giám sát bệnh Niu-cát-xơn. Việc giám sát lưu hành vi rút và giám sát sau tiêm phòng được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông t ư này. 5. Xử lý gia cầm mắc bệnh 5.1. Gia cầm mắc bệnh Niu-cát-xơn được xử lý như sau : a) Tiêu h ủy ngay gia cầm chết, gia cầm mắc bệnh; cách ly gia cầm kh ỏ e mạnh trong cùng đàn để chăm sóc nuôi d ưỡ ng; b) K huyến khích giết mổ tiêu thụ tại chỗ đối với gia cầm khỏe mạnh trong cùng đàn với gia cầm mắc bệnh, trường hợp không giết mổ phải nuôi cách ly để theo dõi. 5.2. Việc xử lý gia cầm mắc bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính với bệnh Niu-cát-xơn hoặc được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương kiểm tra, xác minh và kết luận gia cầm bị mắc bệnh Niu-cát-xơn. 5.3. Việc xử lý tiêu hủy gia cầm mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 6. Ch ẩ n đoán xét nghiệm bệnh 6.1. Mẫu bệnh phẩm dùng để phát hiện mầm bệnh Niu-cát-xơn là dịch ngoáy hầu họng, dịch ngoáy ổ nhớp, m ẫu phân tươi, đầu, cơ quan nội tạng của gia cầm mắc bệnh hoặc nguyên con gia cầm mắc bệnh. 6.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và b ả o quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát tri ể n nông thôn; b ả o quản ở nhiệt độ mát từ 2° C đến 8° C và chuy ể n ngay về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận. 6.3. Bệnh Niu-cát-xơn cần được chẩn đoán phân biệt với các bệnh gia cầm khác như cúm gia cầm, CRD, viêm thanh khí qu ả n, viêm phế quản truyền nhiễm, nấm do Mycoplasma, đậu gia cầm (th ể bạch hầu), hội chứng giảm đẻ (EDS-76). 6.4. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Niu-cát-xơn quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-4: 2011. PHỤ LỤC 17 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH LIÊN CẦU KHUẨN LỢN (Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triể n n ô ng t h ô n) 1. Giới thiệu về bệnh Liên cầu khuẩn l ợ n 1.1. Khái niệm bệnh a) Bệnh Liên cầu khuẩn lợn (Streptoccocus suis) là bệnh lây truyền giữa động vật và người . Ở lợn, bệnh do vi khuẩn Streptoccocus suis (Str. suis) gây ra. Đặc tr ưn g lâm sàng của bệnh là nhiễm trùng huyết, viêm màng não, viêm khớp và viêm phế quản ph ổ i. Có hai típ gây bệnh là Str. su i s típ 1 và Str. suis típ 2. Vi khuẩn Str. suis típ 2 có kh ả năng gây bệnh cho người. Vi khuẩn Str. suis típ 2 còn gây ra nhiều ổ dịch viêm màng n ã o ở lợn con 10-14 ngày sau cai sữa. Gần đây, bệnh hay x ả y ra ở lợn sau cai sữa chăn nuôi tập trung với mật độ cao. Nhiều trường hợp bệnh xảy ra đối với lợn sau cai sữa và lợn v ỗ béo do liên quan đến yếu tố stress như vận chuy ể n, xáo trộn đàn, mật độ quá cao và không đ ủ thông gió. b) Sức đề kháng của vi khuẩn: Vi khuẩn Str.suis có thể tồn tại lâu trong phân, nước, rác; có th ể sống trong phân ở nhiệt độ 0° C tới 104 ngày, ở 9° C trong 10 ngày, ở 22° C đến 25° C trong 8 ngày. Vi khu ẩ n bị vô hoạt nhanh chóng bằng các thuốc sát trùng dùng ph ổ biến ở các trại chăn nuôi, nước xà phòng nồng độ 1/500 có thể diệt vi khuẩn trong vòng 1 phút. Vi khuẩn có thể sống trong xác lợn chết ở 40° C trong 6 tuần. 1.2. N g uồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Lợn ở mọi lứa tu ổ i đều có thể mắc bệnh, hay gặp nh ấ t là lợn con từ 5 đến 10 tuần tuổi. b) Nguồn bệnh: Phân, sản phẩm của lợn sau giết mổ, đường sinh dục của lợn cái mắc bệnh có chứa vi khuẩn. c) Đường truyền lây - Bệnh lây lan trong đàn do tiếp xúc giữa lợn kh ỏ e và lợn bệnh. Lợn mẹ bị bệnh truyền sang con. Bệnh còn có thể lây qua đường hô hấp, đây là đường lây truyền có ý nghĩa quan trọn g do số lượng vi khuẩn trong môi trường rất lớn. Ngoài ra bệnh còn có thể lây truyền qua dụng cụ chăn nuôi và một số nhân tố trung gian như ruồi, một số loài chim và vật mang khác. - Vi khuẩn khu trú ở đường hô hấp trên của lợn khỏe mạnh, các hốc của hạch amidan, sau đó xâm nhập vào hệ tuần hoàn và gây bệnh. Lợn con thường bị chết do nhiễm trùng máu cấp tính, lợn lớn hơn thì vi khuẩn có thể khu trú ở các xo a ng hoạt dịch, nội tâm mạc, mắt, màng não. Thời gian nhiễm khuẩn huyết là giai đoạn quan trọng trong quá trình phát sinh viêm màng não do S t r. suis (típ 2). Những mẫu vi khuẩn Str. suis (típ 2) gây bệnh phân l ậ p được là loại có vỏ bọc và đề kháng khá cao với thực bào. Vi khuẩn có thể sống và nhân lên trong đại thực bào, có thể xâm nhập vào dịch não t ủ y thông qua bạch cầu đơn nhân di chuy ể n qua lưới mao mạch. 1.3. Triệu chứng lâm sàng a) Lợn 2 đến 6 tuần tu ổ i thường mắc bệnh th ể viêm màng n ã o và viêm khớp xảy ra riêng rẽ hoặc kết h ợ p; lợn con bị nhiễm trong cùng một ô chuồng thường mắc bệnh nặng hơn. Con vật sốt cao, thường sốt tới 42,5° C . Bỏ ăn, sưng hầu, mệt m ỏ i, ủ rũ, khó nuốt và cơ thể suy sụp. Giai đoạn đ ầ u của bệnh, con vật có triệu chứng thần kinh, co giật cơ, mất cân b ằ ng, hoạt động khó khăn, đi lại loạng choạng, xiêu vẹo, bước đi cứng nh ắ c, tai xuôi ép về phía thân, nằm nghiêng một bên, chân đạp bơi chèo rồi chết. Mắt có thể bị mù, co giật cầu mắt. Một số trường hợp viêm rốn, viêm nội tâm mạc. b) Trong các đợt dịch viêm màng n ã o do Str. suis (típ 2), có một hoặc nhiều con có bi ể u hiện chết đột ngột mà không có triệu chứng của bệnh, những con còn sống đi lại loạ ng choạng hoặc không đứng được. Ngoài ra còn th ấ y viêm van tim ở lợn 13 tuần tu ổ i nuôi vỗ béo ở trại lợn đ ã từng có bệnh viêm màng não do Str.suis . Vi khuẩn có thể nuôi cấy từ dịch khớp, dịch n ã o tủy, máu, mô não, phổi, mẫu swab đường hô h ấ p trên và từ hạch amidan của lợn khỏe. 1.4. Bệnh tích Lợn chết do Str. suis (típ 2) có bệnh tích đại thể và vi thể bao gồm bại huyết, viêm khớp, viêm phổi và màng phổi xuất huyết hoặc viêm tơ huyết, viêm màng não mủ, viêm cơ tim thoái hóa xuất huyết, viêm van tim hai lá, viêm nội tâm mạc hóa mủ, ngoài ra còn viêm âm đạo và sảy thai. Trong trường hợp viêm màng não, dịch não tủy bị đục, xung huyết và viêm màn g não tích tụ thể trắng, ổ m ủ ở vùng dưới nhện. Hầu hết các trường hợp lưới võng mạc nội mô bị ả nh hưởng nặng, các mạch máu ở tâm thất, n ã o và t ủ y sống bị tắc ngh ẽ n do dịch th ẩ m xuất, nhiều khi gây ra phù n ã o. Mô thần kinh của t ủy sống, ti ể u não và cuống n ã o có thể bị thoái hóa dạng l ỏ ng. 2. Phòng bệnh bằng vắc-xin Hiện chưa có vắc-xin phòng bệnh Liên cầu khuẩn lợn, biện pháp phòng bệnh ch ủ yếu là vệ sinh thú y, chăm sóc, nuôi d ưỡ ng và quản lý đàn. 3. Giám sá t bệnh Liên cầu khuẩn l ợn (típ 2) 3.1. Đối tượng giám sát bệnh định kỳ: Lợn nái, đực giống do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xác định. 3.2. Ch ủ yếu là giám sát lâm sàng và l ấ y m ẫu dịch ngoáy m ũ i hoặc amidan để phân lập vi khuẩn; lấy mẫu hạch, ph ủ tạng (tim, phổi, gan, lách), máu, n ã o, khớp và dịch r ỉ viêm của lợn bị chết nghi do mắc bệnh Liên cầu khuẩn để giám sát vi khuẩn. 3.3. Khi phát hiện có vi khuẩn Liên cầu khuẩn lợn (típ 2) phải báo ngay cho cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương để tiến hành xác minh, truy xuất nguồn gốc lợn và giám sát bổ sung. 3.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch giám sát bệnh Liên cầu khuẩn lợn (típ 2). Việc giám sát được thực hiện theo hướn g dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này. 4. Xử lý lợn mắc bệnh 4.1. Lợn bị mắc bệnh Liên cầu khu ẩ n lợn (típ 2) được xử lý như sau: a) Tiêu hủy lợn chết; cách ly, điều trị đối với lợn mắc bệnh theo hướng dẫn của chuyên môn thú y. b) Khuyến khích giết mổ đối với lợn kh ỏ e mạnh trong cùng ô chuồng với lợn mắc bệnh Liên cầu khuẩn lợn (típ 2), trường hợp không giết mổ phải nuôi cách ly đ ể theo d õ i. 4.2. Việc xử lý lợn mắc bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính với Liên cầu khuẩn lợn (típ 2). 4.3. Việc x ử lý tiêu hủy lợn mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này . 5. Ch ẩ n đoán xét nghiệm bệnh 5.1. Mẫu bệnh phẩm là các phủ tạng (tim, ph ổ i, gan, lách), máu (th ể nhiễm trùn g huyết), não, khớp và dịch r ỉ viêm của lợn nghi mắc bệnh. 5.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và b ả o quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; b ả o quản ở nhiệt độ mát từ 2° C đến 8° C và chuy ể n ngay về phòng th ử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận. 5.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Liên cầu khu ẩ n lợn quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-2:2010. PHỤ LỤC 18 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH GIUN XOẮN (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát tri ể n n ô ng t h ô n) 1. Giới thiệu về bệnh Giun xoắn (còn gọi là bệnh Giun bao) 1.1. Khái niệm bệnh a) Bệnh Giun xoắn (Trichinelliasis) là một bệnh chung giữa lợn, lợn r ừn g, chó, chuột và người. Bệnh phân bố rộng ở hầu hết các nước trên thế giới. Bệnh gây ra do loài giun tròn Trichinella spiralis ký sinh ở ruột non của lợn và ấ u trùng ký sinh ở cơ và tổ chức của lợn. Ấ u trùng giun xoắn ký sinh tại các tổ chức cơ, được bọc bởi màng bao tạo thành kén (giun bao). Màng kén của ấu trùng có 2 l ớp, màu trong, hình bầu dục hoặc hình tròn tùy loại vật chủ khác nhau. b) Sức đề kháng: Ấ u trùng g iun xoắn có kh ả năng tồn tại ở môi trường bên ngoài; ở trong kén, ấu trùng giun xoắn có sức đề kháng rất cao; trong thịt súc vật đã thối r ử a, ấu trùng có thể sống được từ 2 đ ế n 5 tháng trong kén. N ế u ra kh ỏ i kén, ấu trùng sẽ chết nhanh chóng ở nhiệt độ 45° C đến 70° C . Ở nhiệt độ - 20° C , ấu trùng chết sau 20 ngày. 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Lợn, lợn rừng, chó, mèo, h ổ , báo, cầy, chuột và người ở các lứa tu ổ i đều có thể nhiễm giun xoắn nếu như ăn phải nang kén của ấu trùng giun xoắn còn sống có trong thịt lợn, thịt thú rừng, sản phẩm thịt chưa qua chế biến kỹ như nem, chạo, thịt hun kh ó i. b) Nguồn bệnh: Thịt lợn, thịt thú rừng, sản phẩm thịt chưa qua chế biến k ỹ như nem, chạo, thịt hun kh ó i có man g nang kén của ấu trùng giun xoắn còn sống. c) Đường truyền lây Bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa do ăn ph ả i kén giun xoắn trong thịt, phân của động vật mắc bệnh. Người, lợn, chó, chuột ăn phải thịt có ấ u trùng giun xoắn không n ấ u chín như nem chua, chạo, thịt tai thì ấu trùng vào đến ruột sẽ chui ra khỏi bao kén, phát triển thành giun tr ưở ng thành. Lợn, chó, chuột và người vừa là vật chủ trung gian khi mang nang kén của giun xoắn, vừa là vật ch ủ cuối cùng khi có giun xoắn tr ưở ng thành ký sinh trong ruột non. 1.3. Triệu chứng lâm sàng Giun xoắn tr ưở ng thành ký sinh trong ruột, chui vào niêm mạc, khi sinh sản g ây t ổ n thương niêm mạc làm cho vật ch ủ đau bụng d ữ dội, kích thích nhu động dạ dày, ruột làm cho vật ch ủ nôn mửa, ỉ a chảy. Có thể có viêm ruột cấp. Giun xoắn trong quá trình ký sinh tiết ra độc tố, kích thích thần kinh trung ương và kích thích niêm mạc ruột, làm cho quá trình viêm ruột trầm trọng thêm. Ấ u trùng giun xoắn tạo thành các nang kén trong cơ, chèn ép và g ây t ắ c các mạch máu nhỏ, gây các u máu nh ỏ chèn ép thần kinh vận động, gây liệt cơ. N ế u gi un xoắn có ở n ã o sẽ gây ra trạng thái bại liệt cho động vật hoặc người bị nhiễm giun xoắn. Các trường hợp nặng thường gây tử vong cho động vật và người. 1.4. Bệnh tích a) Giun xoắn tr ưở ng thành ký sinh ở niêm mạc ruột gây t ổ n thương niêm mạc ruột và gây viêm ruột cấp, làm bong tróc niêm mạc. b) Ấ u trùng giun xoắn ký sinh ở các tổ chức cơ, tạo ra các nang kén, gây chèn ép mạch máu và tắc mạch máu, gây chèn ép thần kinh vận động có thể làm liệt từng bộ phận trong cơ thể. 2. Phòng bệnh 2.1. Áp dụng các biện pháp vệ sinh phòng bệnh là ch ủ yếu. 2.2. Không nuôi lợn th ả rông và định kỳ t ẩ y giun theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y. 2.3. Diệt loại gặm nh ấ m xung quanh chuồng nuôi lợn. 2.4. X ử lý phân g ia súc để tiêu diệt Giun xoắn. 3. Giám sát bệnh Giun xoắn 3.1. Ch ủ yếu là giám sát lâm sàng, đặc biệt đối với lợn mới nuôi, lợn trong vùng có ổ dịch c ũ , vùng có nguy cơ cao có dấu hiệu của bệnh. 3.2. Lấy mẫu cơ hoành để giám sát bệnh tại các cơ sở giết mổ lợn hoặc l ấ y huyết thanh lợn để xét nghiệm kháng thể do nhiễm bệnh tự nhiên trong vùng có ổ dịch cũ, khu vực có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch giám sát bệnh Giun xoắn trong vùng có ổ dịch cũ, khu vực có nguy cơ cao. Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này. 4. Xử lý động vật mắc bệnh 4.1. Động vật bị mắc bệnh Giun xoắn được xử lý như sau: a) Tiêu hủy bắt buộc động vật chết, động vật mắc bệnh Giun xo ắ n; b) Gia súc nghi mắc bệnh Giun xoắn phải giết mổ bắt buộc hoặc nuôi cách ly đ ể theo d õ i. c) Khuyến khích giết m ổ đối với gia súc khỏe mạnh trong cùng đàn với gia súc mắc bệnh Giun xoắn, trường hợp không giết mổ phải nuôi cách ly để theo d õ i. 4.2. Việc xử lý động vật mắc bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết qu ả xét nghiệm dương tính với bệnh Giun xoắn hoặc được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương kiểm tra , xác minh và kết luận mắc bệnh Giun xo ắ n. 4.3. Việc xử lý động vật mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thôn g tư này. 5. Ch ẩ n đoán xét nghiệm bệnh 5.1. Mẫu bệnh phẩm là cơ hoành, cơ thăn, cơ mông hoặc mẫu huyết thanh. 5.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và b ả o quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; b ả o quản ở nhiệt độ mát từ 2° C đến 8° C và chuy ể n ngay về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận. 5.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Giun xoắn quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-3:2010. PHỤ LỤC 19 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH LAO BÒ (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 20 16 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển n ô ng t hôn) 1. Giới thiệu về bệnh Lao 1.1. Khái niệm bệnh a) Bệnh Lao (Tuberculosis) là một bệnh truyền nhiễm mạn tính của nhiều loài động vật và người gây ra do trực khuẩn lao Mycobacterium tubercu l osis . Khi động vật mắc bệnh, trong ph ủ tạng thường có những hạt viêm đặc biệt gọi là hạt lao. Vi khuẩn lao có 3 típ như sau: - Típ gây bệnh lao ở người: Mycobacterium tuberculosis gây bệnh lao ở người nhưng c ũ ng có thể gây bệnh lao cho bò, chó, mèo. - Típ gây bệnh lao cho bò: Mycobacterium bovis gây bệnh lao cho bò nhưng c ũ ng có thể gây bệnh cho người, lợn, chó, mèo. - Típ gây bệnh lao cho loài chim: Mycobacter i um avium gây bệnh lao cho loài chim nói chung và gia cầm; vi khuẩn cũng có thể gây bệnh cho người và lợn, bò ít m ẫ n cảm hơn. b) Sức đề kháng của vi khuẩn: Vi khuẩn có thể sống được 1 tháng trong đờm d ã i ẩ m, sống được nhiều tuần trong sữa, 6 tháng trong phân gia súc khô. Vi khuẩn m ẫ n c ả m với tia t ử ngoại và nhiệt độ; ánh sáng mặt trời tiêu diệt vi khuẩn trong 8 giờ; các chất sát trùng như phoóc-môn 10%, xút 2% và vôi bột d ễ dàng tiêu diệt vi khuẩn. 1.2. N g uồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Trong tự nhiên các loài gia súc, gia cầm, thú rừng, chim trời và người đều mắc bệnh. Tuy nhiên mỗi loài động vật lại mẫn c ả m với một trong 03 típ vi khuẩn lao khác nhau: lao người, lao bò và lao g ia cầm. Động vật non thường m ẫ n cảm hơn động vật trưởng thành. b) Nguồn bệnh: Trong cơ thể động vật mắc bệnh, máu, sữa và các tổ chức bị lao đều có mầm bệnh. N ế u lao ở phổi và đường tiêu hóa, thì nước mũi, nước bọt, phân chứa nhiều mầm bệnh. c) Đường lây truyền: Bệnh có thể lây trực tiếp từ con ốm sang con khỏe và lây gián tiếp qua các nhân tố trung gian. Thông thường vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể qua các đường sau: - Đường hô hấp: Vi khuẩn từ cơ thể bệnh bài xuất ra ngoài qua nước bọt do ho, h ắ t hơi, khạc nh ổ ... hoặc theo phân. Khi phân và đờm khô, mầm bệnh dính vào hạt bụi lơ lửng trong không khí. Động vật kh ỏ e hít phải sẽ bị lây bệnh. - Đường tiêu hóa: Ph ổ biến nh ấ t là bê và lợn. Bê bú sữa mẹ có bệnh lao sẽ bị lây bệnh. N ế u thức ăn, nước uống bị ô nhiễm mầm bệnh, động vật kh ỏ e ăn phải sẽ bị lây bệnh. Ngoài ra bệnh có thể l ấ y qua núm nhau, qua đường sinh dục. 1.3. Triệu chứng lâm sàng, bệnh tích a) Triệu chứng lâm sàng: Lao bò thường thấy ở những thể sau: - Lao phối: Thể này hay gặp. Bi ể u hiện rõ nhất là ho, lúc đầu là ho khan, sau ho ướt, ho từng cơn. Con vật thường phát ho khi gõ lồng ngực, bị đu ổ i chạy, uống nước lạnh, nằm xuống hay đứng lên. Khi ho đờm bắn ra nhưng con vật lại nuốt vào; đờm có thể lẫn mủ, máu; đôi khi thấy máu chảy ra ở lỗ mũi. Bò gầy yếu, lông dựng, da khô, u ể oải, ăn ít, th ở khó ngày càng tăng. Nghe và gõ vùng phổi có âm đục phân tán, âm bùng hơi và âm ran ướt hay âm kim khí. - Lao hạch: Thể này khá ph ổ biến. Nếu lao ở phổi thì hạch cũng bị lao. Hạch bị sư n g thành những cục cứng, có khi sờ th ấ y l ổ n nh ổ n. Các hạch hay bị lao là hạch dưới hàm, hạch tuyến nước bọt, hạch trước vai, hạch trước đùi và hạch ruột. - Lao vú: Tùy mức độ bệnh mà bầu vú hoặc núm vú có thể bị biến dạng. Sờ vào cảm th ấ y nh ững hạt lao l ổ n nh ổ n, hạch vú sư ng to, cứng n ổ i cục. Sản lượng sữa giảm rõ rệt. - Lao đường tiêu hóa: Ph ổ biến ở ruột, gan. Gia súc ỉ a ch ả y liên miên, gầy yếu, có chướng hơi nhẹ và rối loạn tiêu hóa. b) Bệnh tích: thường có 3 dạng: hạt lao, kh ố i tăng sinh thượng bì và đám viêm bã đậu. - Hạt lao: Tùy theo giai đoạn phát triển của bệnh mà bi ể u hiện hạt lao khác nhau. Các hạt lao th ấ y r õ ở phổi, hạch màng treo ruột; lúc đầu hạt nh ỏ và cứng gọi là lao hạt kê. Ở phổi có giới hạn rõ, màu xám, khó bóc; nếu hạt nhiều, n ắ n phổi sẽ có cảm giác như phổi bị trộn cát; cắt có tiếng kêu lạo xạo. Hạt lao này gọi là hạt xám. Các hạt xám lớn dần bằng hạt đậu xanh, hạt n g ô, thân bị thoái hóa thành bã đậu màu vàng nên gọi là hạt vàng. Các hạt trên to lên và v ỡ ra, những hạt không v ỡ thì tổ chức tăng sinh bao bọc lại gọi là hạt xơ. - Khối tăng sinh thượng bì: Hạt xơ tăng sinh mạnh có khi to bằng hạt d ẻ , quả ổi, bị b ã đậu h ó a hoặc can-xi hóa. - Đám viêm bã đậu: Ở giai đoạn sau các hạt lao v ỡ ra biến tổ chức lao đó thành đám viêm b ã đậu, nát, th ẩ m dịch. 2. Phòng bệnh bằng vắc-xin Hiện nay ch ỉ có một loại vắc-xin duy nhất phòng bệnh Lao bò là vắc-xin nhược độc BCG (Bacillus Calmette - Guerin). Tuy nhiên, vắc-xin BCG ít được sử dụng do gây tr ở ngại trong việc ch ẩ n đoán bệnh Lao. 3. Giám sát bệnh Lao bò 3.1. Đối tượng giám sát bệnh định kỳ: Trâu bò giống, bò sữa do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xác định. 3.2. Giám sát lâm sàng thông qua việc quan sát, phát hiện những triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đi ể n hình của g ia súc bệnh, chết và những đặc điểm về dịch t ễ học của bệnh Lao. 3.3. Giám sát phát hiện bệnh: Định kỳ kiểm tra phát hiện bệnh Lao bò bằng phản ứng tiêm nội bì. Thực hiện kiểm tra bệnh Lao bò đối với 100% số trâu bò giống, bò sữa thuộc diện phải kiểm tra. 3.4. Cơ quan quản lý chuyên n g ành thú y xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch giám sát bệnh Lao bò. 4. Xử lý gia súc mắc bệnh 4.1. Khi phát hiện gia súc mắc bệnh Lao, phải cách ly để điều trị gia súc mắc bệnh theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương. 4.2. Tiêu hủy hoặc giết mổ bắt buộc g ia súc m ắ c bệnh Lao không có khả năng phục hồi. 4.3. Việc xử lý động vật mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 5. Ch ẩ n đoán xét nghiệm bệnh 5.1. Ch ẩ n đoán bệnh Lao bò bằng ph ả n ứng tiêm nội bì hoặc lấy mẫu bệnh phẩm là các mô nghi ngờ hoặc có bệnh tích với lượng từ 10 g đến 200 g và đựng vào lọ miệng rộng hoặc túi ni lon để gửi xét nghiệm. 5.2. Mẫu bệnh phẩm phải được l ấ y, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; phải được lấy vô trùng, bảo quản trong điều kiện lạnh từ 2° C đến 8° C và gửi về phòng th ử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận chậm nh ấ t 24h sau khi lấy mẫu. 5.3. Phương pháp ch ẩ n đoán, xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Lao bò quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-10: 2010. PHỤ LỤC 20 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH SẢY THAI TRUYỀN NHIỄM (Ban hành kèm theo Thông t ư s ố 07/20 1 6/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Ph á t tri ển nông t h ô n) 1. Giới thiệu về bệnh Sảy thai truyền nhiễm 1.1. Khái niệm bệnh a) Bệnh Sảy thai truyền nhiễm (Bucellosis) là bệnh truyền nhiễm chun g cho nhiều loài gia súc và người. Bệnh thường xuất hiện quá trình viêm, hoại tử ở một số cơ quan phủ tạng, đường sinh dục rồi lan ra nhau thai gây ra hiện tượng sảy thai, sát nhau. Vi khu ẩ n gây bệnh được chia thành 3 nhóm chính: - Bucel l a abortus gây bệnh ở trâu bò; - Bruce ll a s u is gây bệnh ở lợn; - Bucel l a me l itensis gây bệnh ở dê, cừu; Ngoài ra còn có Buce l la ovis chỉ gây bệnh cho cừu, Bruce l la cannis gây bệnh cho chó và một số chủng vi khuẩn gây bệnh cho loài khác. b) Sức đề kháng của vi khuẩn: Ở nhiệt độ thường, vi khuẩn tồn tại 4 tháng trong s ữ a, nước tiểu và đ ấ t ẩm ướt. Ở nhiệt độ hấp ướt 70° C trong 30 phút. Các chất sát trùng thông thường như: a xít phenic, phoóc-môn 4%, nước vôi 5% có thể diệt vi khuẩn sau 1-2 giờ. 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Động vật mắc bệnh Sảy thai truyền nhiễm là dê, cừu, bò, trâu, lợn, chó, động vật hoang d ã và người. Loài chim và chuột có mang mầm bệnh. b) Nguồn bệnh: Ở con cái mang bệnh, vi khuẩn có nhiều ở núm nhau, nước ối, nước nhờn và chất nhờn âm đạo, sữa; ở con đực, vi khu ẩ n có nhiều trong tinh dịch. H ầ u hết các cơ quan ph ủ tạn g như máu, gan, lách, tủy xương, dịch hoàn đều chứa một lượng lớn vi khuẩn. Trong máu, vi khuẩn xuất hiện t ừng thời kỳ, nhiều nhất khi gia súc đẻ hoặc sảy thai. Trong thai sảy như bọc thai, ph ủ tạng của thai có rất nhiều vi khuẩn. c) Đường truyền lây - Lây trực tiếp: Qua đường tiêu hóa do thức ăn, nước uống có nhiễm vi khuẩn gây bệnh hoặc do bú sữa mẹ; qua đường sinh dục do giao phối thụ tinh và dịch cơ quan sinh dục; qua da, niêm mạc và vết thương hở; qua đường hô hấp do hít phải bụi có mang vi khuẩn, lây trực tiếp. Thai đẻ non, nước ối, nhau thai là nguồn lây chính của B.abortus ở bò và B.melitensis ở dê và cừu trong khi đó dịch và thai sảy là nguồn lây chính của B.suis và B. Cannis . - Lây gián tiếp: Qua dụng cụ chăn nuôi có man g mầm bệnh. Côn trùng cũng có thể truyền bệnh và làm lưu c ữ u m ầ m bệnh trong bầy đàn. Ruồi làm lây bệnh qua phân. 1.3. Triệu chứng a) Triệu chứng ở bò: Bò thường mắc bệnh do chủng vi khuẩn B. a bortus , ngoài ra còn có thể mắc bệnh do chủng B.suis và B. Me l itensis . Thời gian nung bệnh từ 1 tuần đ ế n 7 tháng, có trường hợp ch ỉ 72 giờ. - Bò cái bị bệnh ch ủ yếu xảy ra ở những con cái ch ử a tháng thứ 5,6,7. Bò có hiện tượng như sắp đẻ: âm hộ sưng đ ỏ , chảy nước nhớt, vú căng, có hiện tượng sụp mông. Bò sốt nhưng không cao, ít vận động. Thai có thể chết trước hay sau khi sảy thai, có hiện tượng thai ra c ả bọc hoặc sát nhau, nước ối màu đục, b ẩ n, không có mùi nhưng lẫn màng nhau màu trắng. - Bò đực thì triệu chứng rõ hơn: Dịch hoàn sưng đỏ gấp 2-3 lần, sau 2-3 ngày dịch hoàn lạnh dần và bắt đầu teo, sau con vật sốt và bỏ ăn. Chất lượng tinh trùng giảm đáng k ể , tỷ lệ tinh dị hình tăng cao, tinh dịch chuy ể n từ màu tr ắ ng đục sang ánh vàng. Con vật l ườ i vận động, thích nằm hoặc đứng một ch ỗ , bỏ ăn. - Cả bò đực và bò cái đều có hiện tượng viêm khớp: khớp háng, khớp chậu (con cái) và kh ớ p gối (con đực). K hớp sư n g, khớp vẹo lệch làm cho bò đi lại khó khăn, sờ khớp thấy mềm, có nhiều dịch viêm. b) Triệu chứng ở dê, cừu: Bệnh thường do chủng B. Mel i tensis gây ra, ở cừu còn do B. Ovis . Thời gian nung bệnh từ 2-18 tuần. Triệu chứng đặc trưng là con vật bị sảy thai. Trước khi sảy thai 1 tuần, con vật sốt cao, mệt lả, giảm cân, b ỏ ăn, u ố ng nước nhiều, viêm vú, nằm một ch ỗ , không thích vận động. Dê bị viêm âm đạo, viêm âm hộ, chảy nhiều nước nhờn. Cừu đực có triệu chứng giống bò đực, viêm dịch hoàn. N ế u cừu mắc bệnh do chủng B. Ovi s , có hiện tượng viêm khớp mạn tính, viêm màng dịch hoàn và có các triệu chứng thần kinh. c) Triệu chứng ở lợn: Bệnh thường do chủng Brucella suis gây ra, thời gian nung bệnh từ 2-18 tuần. Lợn cái bị sảy tha i , thai ra cả bọc. Lợn ỉ a ch ả y, viêm th ủ y th ũ ng các đầu vú, mệt m ỏ i, biếng ăn, bỏ ăn. Sảy thai thường ở tuần thứ 4-12. Khi sảy thai, lợn bị liệt chân sau, viêm khớp, sau 10-15 ngày hồi phục tr ở lại. Con đực bị viêm sưng dịch hoàn. 1.4. Bệnh tích a) Ở bào thai của động vật bị sảy thai: V ỏ bọc thai dày lên, có nhiều điểm xuất huyết và ph ủ một l ớ p dịch nhớt, b ẩ n. Nước ối b ẩ n, đục, lẫn máu và màng giả. Trên núm nhau có nhiều điểm hoại tử, sưng to, đen, mềm. Nhau thai có nh ữn g điểm hoại t ử dạng hạt màu vàng tr ắ ng, bờ mặt đục. Cuống rốn có m ủ , điểm hoại tử lấm tấm. Gan, lách, thận của thai bị viêm, xuất huyết và hoại tử. b) Ở con cái: Hạch vú bị viêm sư n g. Trên bề mặt da m ỏ ng của bầu vú có những điểm hoại tử màu tr ắ ng xám, sữa có màu vàng. c) Con đực: Dịch hoàn vùng thượng hoàn sưng to gấp 2 - 3 l ầ n bình thường, màng ngoài đường sinh dục dày, có khi bị viêm khớp u mềm có mủ, xo a ng bao khớp có nhiều dịch nhày, đục, hơi sánh. Giai đoạn sau dịch hoàn teo, có những hạt hoại tử lổn nh ổ n. d) Cơ quan ph ủ tạng: Gan lách bị sưng hay hoại tử. 2. Phòng bệnh Chủ yếu là áp dụng các biện pháp vệ sinh phòng bệnh. Việc tiêm phòng theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y. 3. Giám sát bệnh Sảy thai truyền nhiễm 3.1. Đối tượng giám sát bệnh định kỳ: Trâu bò giống, bò sữa do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xác định. 3.2. Giám sát lâm sàng thông qua việc quan sát, phát hiện những triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đi ể n hình của gia súc mắc bệnh, chết và những đặc điểm về dịch t ễ học. 3.3. Giám sát phát hiện bệnh: Định kỳ kiểm tra phát hiện bệnh Sảy thai truyền nhiễm b ằ ng phản ứng dị ứng hoặc kiểm tra sữa (phản ứng MRT) hoặc kiểm tra kháng th ể trong hu y ết thanh (phản ứ ng RBT, CFT,...). 3.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch giám sát bệnh Sảy thai truyền nhiễm. Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này. 4. Xử lý gia súc mắc bệnh 4.1. Khi phát hiện gia súc mắc bệnh Sảy thai truyền nhiễm, ph ả i cách ly để điều trị theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y. 4.2. Tiêu h ủ y gia súc chết hoặc gia súc mắc bệnh không có khả năng phục hồi. 4.3. Việc xử lý động vật mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 5. Ch ẩ n đoán xét nghiệm bệnh 5.1. Mẫu bệnh phẩm là máu, sữa, tinh dịch, lách, gan, hoạch lympho, nước ối, thai bị sảy, .. đựng vào lọ miệng rộng hoặc túi nilon. 5.2. Mẫu bệnh phẩm phải được l ấ y, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam Q CVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; được l ấ y vô trùn g , bảo quản trong điều kiện lạnh từ 2° C đến 8° C và gửi về phòng th ử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận chậm nh ấ t 24h sau khi l ấ y mẫu. 5.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Sảy thai truyền nhiễm quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-13: 2011. PHỤ LỤC 21 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH TỤ HUYẾT TRÙNG GIA SÚC (Ban hành kèm theo Thông tư s ố 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 3 1 tháng 5 năm 20 1 6 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển n ô ng t hôn) 1. Giới thiệu chung về bệnh 1.1. Khái niệm bệnh a) Bệnh Tụ huyết trùng (Pasteurel l osis) gia súc là bệnh truyền nhiễm ph ổ biến ở trâu, bò, lợn; bệnh gây ra tỷ lệ mắc cao, ảnh hưởng đ ế n kinh tế cho người chăn nuôi. Bệnh do vi khuẩn Pasteurella multocida gây ra, đây là loại cầu trực khuẩn Gram âm với đặc trưng là gây tụ huyết và xuất huyết ở các vùng đặc biệt trên cơ th ể . Vi khuẩn vào máu gây nhiễm trùng máu gây bại xuất huyết toàn thân. Vi khuẩn thường sống trên niêm mạc m ũ i, hầu, hạch amidan của một số gia súc khỏe mạnh, nh ấ t là ở những con không được tiêm phòng. Vi khuẩn có thể sống được hàng tháng ở trong phân, rơm rác, trong đất chuồng nuôi. Khi gặp điều kiện thuận lợi thì nh ữ ng vi khuẩn này tăng độc lực và gây bệnh cho gia súc. b) Sức đề kháng của vi khu ẩ n: Vi khuẩn có sức đề kháng không cao nên tồn tại không lâu ngoài cơ thể trâu bò; vi khuẩn có thể tồn tại từ 1 đến 3 tháng trong đ ấ t ẩ m và thiếu ánh sáng, đầm lầy, ao b ẩ n có nhiều chất hữu cơ, trong chuồng trại,.. Vi khu ẩ n d ễ bị diệt bằng nước nóng 60° C trong 20 phút, ánh sáng mặt trời trong 12 giờ, nước vôi 10% hoặc phoóc-môn 1% trong thời gi an từ 1 đến 3 phút. Các chất sát trùn g thông thường cùng d ễ tiêu diệt được vi khuẩn. 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Trâu, bò, lợn, gà. b) Đường truyền lây - Vi khuẩn gây bệnh xâm nhập, lây lan theo đường tiêu hóa là chính, ngoài ra còn qua hô hấp (chủ yếu là hô hấp trên), đặc biệt khi niêm mạc bị t ổ n thương. Bệnh lan truyền trực tiếp từ con mang mầm bệnh sang con kh ỏ e, hoặc gián tiếp qua đường thức ăn, nước uống, chuồng trại vệ sinh kém. - Bệnh có thể lây truyền từ trâu, bò sang lợn, gia cầm và ngược lại. 1.3. Triệu chứng lâm sàng Thời gian ủ bệnh rất ng ắ n, ch ỉ từ 1-3 ngày, tuy nhiên có thể kéo dài đến 02 tuần. a) Th ể quá cấp tính: Con vật sốt cao trên 41° C , đột ngột tr ở nên hung d ữ , điên cuồng, chạy lung tung, chết trong vòng 24 giờ . T hể này ít có bi ể u hiện gì đặc trưng. b) Th ể cấp tính: Thể này rất ph ổ biến, con vật sốt cao trên 41° C , b ỏ ăn, lờ đờ, nước m ũ i nước m ắ t chảy nhiều. Niêm mạc mắt, mũi, miệng đỏ sẫm rồi tái tím. Vùng hầu sưng to làm lưỡi thè ra ngoài. Hạch bên c ổ sưng to, thở khó và nặng nề, đi lại khó khăn. Lúc đầu táo bón, sau lại ỉa l ỏ ng, phân có lẫn máu và niêm mạc ruột, bụng chướng to. Con vật nằm liệt, đái ra máu, lịm yếu dần rồi chết trong 1 - 2 ngày. Tỷ lệ chết cao nếu không ch ữ a bệnh kịp thời. c) Thể mạn tính: Một số trâu, bò, lợn vượt qua được giai đoạn cấp tính thường chuy ể n sang thể m ã n tính. Con vật có bi ể u hiện mệt mỏi, khó thở, th ở nhanh, khò khè, gầy yếu, ho từng hồi, kéo dài, ho nhiều khi vận động, mũi khô hoặc có dịch mũi đặc, đi lại khó khăn do viêm khớp, viêm phổi, viêm ph ế quản. Rối loạn tiêu hóa (phân lúc táo lúc lỏng), giảm ăn uống, gầy yếu. Một số con mắc bệnh bị chết do suy kiệt. Một số ít có sức chịu đựng thì những bi ể u hiện này nhẹ dần và khỏi, nhưng phải hàng tháng sau mới h ồ i phục. 1.4. Bệnh tích a) Hạch sưng to, tụ máu ở cơ quan ph ủ tạng, ruột và dạ dày bị viêm, niêm mạc và các tổ chức liên kết dưới da xuất huyết l ấ m tấm, thịt nh ã o. b) Bao tim và vùng xo a ng bụng tích đầy nước có khi xuất huyết. c) Gan và thận bị viêm, tụ máu. d) Viêm phổi thùy lớn, phổi có nhiều vùng bị gan hóa. Khí quản và phế quản tụ máu, xuất huyết, màng phổi xuất huyết lốm đốm, dày lên và dính vào thành mạch ngực. 2. Phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin 2.1. Đối tượng tiêm phòng a) Các trang trại, cơ sở chăn nuôi gia súc tập trung; trừ trường h ợ p được miễn tiêm phòng theo quy định tại khoản 2 Điều 4 c ủ a Thông tư này; b) Đàn gia súc nuôi nh ỏ lẻ trong các hộ gia đình: Trâu, bò, lợn nái, lợn đực giống do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.2. Phạm vi tiêm phòng: Tại khu vực có ổ dịch c ũ , địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định 2.3. Thời gian tiêm phòng a) Tổ chức tiêm phòng định kỳ theo quy trình nuôi, tiêm phòng bổ sung đối với gia súc mới phát sinh, đàn gia súc đ ã hết thời gian còn mi ễ n dịch b ả o hộ hoặc tiêm phòng theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương; b) Liều lượng, đường tiêm theo hướng dẫn của nhà sản xuất vắc-xin. 2.4. Căn cứ vào điều kiện chăn nuôi, khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng vùng, miền, cơ quan quản l ý chuyên ngành thú y địa phương xâ y dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tiêm phòng cho phù hợp, bảo đảm hiệu qu ả tiêm phòng. 3. T i êm phòng kh ẩ n cấp khi có ổ dịch xảy ra 3.1. Khi có ổ dịch x ả y ra, tổ chức tiêm phòng ngay cho gia súc kh ỏ e mạnh tại các thôn, ấp, b ả n nơi x ả y ra dịch; đồng thời tổ chức tiêm phòng bao vây ổ dịch đối với gia súc mẫn cảm tại các thôn, ấp, b ả n chưa có dịch trong cùng xã và các x ã tiếp giáp xung quanh x ã có dịch. 3.2. Huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ tiêm phòng; người trực tiế p tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đã qua tập huấn về tiêm phòng. 3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý, thực hiện tiêm phòng và giám sát việc tiêm phòng. 4. Giám sát bệnh Tụ huyết trùng Thực hiện giám sát lâm sàng là ch ủ yếu để chủ động phát hiện bệnh: Quan sát, phát hiện gia súc mắc bệnh dựa trên nh ữ ng triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đi ể n hình của bệnh. L ấ y mẫu xét nghiệm gia súc bị chết nghi do mắc bệnh Tụ huyết trùng để phân lập vi khuẩn g ây bệnh. 5. Xử lý gia súc mắc bệnh 5.1. Cách ly và điều trị gia súc mắc bệnh theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương. 5.2. Tiêu h ủy gia súc chết do mắc bệnh Tụ huyết trùng theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 6. Ch ẩ n đoán xét nghiệm 6.1. Mẫu bệnh phẩm là máu tim, dịch xo a ng bao tim, phổi, xương ống,. . đựng vào lọ miệng rộng hoặc túi nilon. 6.2. Mẫu bệnh phẩm phải được l ấ y, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; được lấy vô trùng, bảo quản trong điều kiện lạnh từ 2° C đến 8° C và gửi về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận chậm nh ấ t 24h sau khi l ấ y mẫu. 6.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Tụ huyết trùng quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-14:2011. PHỤ LỤC 22 HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH DỊCH TẢ VỊT (Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát tri ển n ô ng thôn) 1. Giới thiệu về bệnh D ị ch tả v ị t 1.1. Khái niệm bệnh a) Bệnh Dịch tả vịt là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm ở vịt. Tác nhân gây bệnh là do vi rút thuộc nhóm Herpes trong họ Alphaherpesvirinae . Vi rút gây bệnh có cấu trúc ADN. Bệnh Dịch tả vịt có t ỷ lệ mắc bệnh và chết cao, có thể từ 70% đến 80% nếu bị nhiễm l ầ n đầu ở trại không tiêm phòng vắc-xin Dịch tả vịt thường xuyên, kết hợp với vệ sinh không đ ả m b ả o. b) Sức đề kháng của vi rút: Vi rút bị tiêu diệt trong dung dịch phoóc-môn 3%, chlorin 3% và các hóa chất sát trùng mạnh khác. Vi rút bị tiêu diệt ở nhiệt độ 56° C trong 10 phút, 50° C trong 90 đến 120 phút, nhiệt độ 22° C được 30 ngày. 1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây a) Loài mắc: Động vật mắc bệnh Dịch tả vịt là vịt, ngan, ng ỗ ng ở mọi lứa tu ổ i đều bị mắc bệnh, đặc biệt là từ 07 ngày tu ổ i cho đến tr ưở ng thành. b) Nguồn bệnh: Phân, dịch tiết từ mũi, miệng và m ắ t của gia cầm mắc bệnh có chứa vi rút. c) Đường truyền lây: Đường truyền lây ch ủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp giữa các gia cầm kh ỏ e mạnh và gia cầm bị nhiễm bệnh. Ngoài ra, bệnh có thể lây lan d ễ dàn g qua các phương tiện cơ học như giày dép và quần áo mang từ một đàn bị nhiễm đến. Bệnh lây lan nhanh và trầm trọn g trong khoản g 2-3 ngày. 1.3. Triệu chứng lâm sàng Thời gian ủ bệnh thường từ 3 - 7 ngày tùy theo độc lực của vi rút. Vịt, ngan, ng ỗ ng bị bệnh có hiện tượng bỏ ăn, sợ nước, tiêu ch ả y nhiều, phân tr ắ ng xanh hoặc vàng nhớt, xù lông, ch ả y nước m ũ i, mắt có dử, mí mắt sư n g, niêm mạc mắt đỏ, ngoẹo đầu, mắt thăng bằng, ngoẹo c ổ , bại liệt, chết nhanh. 1.4. Bệnh tích Tùy theo trường hợp có thể thấy một hoặc nhiều trong những bệnh tích sau: a) Ở vịt trưởng thành có hiện tượng gan bị bạc màu hoặc xuất huyết điểm. Con cái có thể thấy các nang trứng bị xuất huyết. b) Mạch máu bị t ổ n thương. Hệ bạch huyết bị tổn thương và thoái hóa nhu mô. c) Đường tiêu hóa bị viêm, ruột xuất huyết thành từng m ả ng, có nhiều chất nhờn. Đây là bệnh tích đặc trưng của bệnh dịch tả vịt. d) Kiểm tra vi thể th ấ y t ổ n thương mạch máu và các cơ quan phủ tạng. Xuất hiện các th ể vùi nội nhân, thể vùi tế bào chất trong các t ế bào bi ể u mô của hệ thống tiêu hóa. Đây là biến đ ổ i vi thể đi ể n hình của bệnh. 2. Phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin 2.1. Đối tượng phòng bệnh bằng vắc-xin: vịt, ngan, ng ỗ ng. 2.2. Phạm vi tiêm phòng: Vùng có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 2.3. Thời gian tiêm phòng a) Tổ chức tiêm phòng định kỳ theo quy trình nuôi hoặc hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương; b) Liều lượng, đường tiêm theo hướng dẫn của nhà sản xuất vắc-xin. 2.4. Căn cứ vào điều kiện chăn nuôi, khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng vùng, miền, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tiêm phòng cho phù hợp đ ả m b ả o hiệu qu ả tiêm phòng. 3. Tiêm phòng khẩn cấp khi có ổ dịch xảy ra 3.1. Khi có ổ dịch xảy ra, tổ chức tiêm phòng cho vịt, ngan, n gỗ ng tại các thôn, ấp, b ả n nơi xảy ra dịch; đồng thời tổ chức tiêm phòng bao vây ổ dịch theo hướng từ ngoài vào trong đối với vịt, ngan, ng ỗ ng tại các thôn, ấp, b ả n chưa có dịch trong cùng xã và các xã xung quanh tiếp giáp với xã có dịch. 3.2. Huy động lực lượng tiêm phòng và hỗ trợ tiêm phòng; người trực tiếp tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đã qua tập huấn. 3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý, thực hiện tiêm phòng và giám sát việc tiêm phòng. 4. Giám sát bệnh D ị ch tả v ị t 4.1. Giám sát lâm sàng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, đặc biệt đối với vịt, ngan, ng ỗ ng mới nuôi, vịt, ngan, ng ỗ ng trong vùng có ổ dịch cũ, vùng có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định. 4.2. Giám sát lưu hành vi rút: Lấy mẫu gan, lách thận của vịt, ngan, ng ỗ ng nghi mắc bệnh để xét nghiệm vi rút. 4.3. Giám sát sau tiêm phòng (áp dụng ở các trại giống) a) Giám sát sau tiêm phòng để đánh giá kết quả tiêm phòng và khả năng đáp ứng mi ễ n dịch của đàn sau khi được tiêm vắc-xin; b) Lấy m ẫu huyết thanh để xét nghiệm kháng thể b ả o hộ sau tiêm phòng; c) Thời điểm l ấ y mẫu: Sau 21 ngày k ể từ thời điểm tiêm phòn g gần nhất. 4.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch giám sát bệnh Dịch tả vịt. Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ l ục 02 ban hành kèm theo Thông tư này. 5. Xử lý gia cầm mắc bệnh 5.1. Cách ly gia c ầ m mắc bệnh để chăm sóc, hỗ trợ phục hồi; cách ly gia cầm kh ỏ e mạnh trong cùng đàn để chăm sóc nuôi d ưỡ ng hoặc khuyến khích giết m ổ tiêu thụ tại ch ỗ ; 5.2. Tiêu hủy gia cầm chết do mắc bệnh Dịch tả vịt theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này. 6. Ch ẩ n đoán xét nghiệm bệnh 6.1. Mẫu bệnh phẩm là gan, lách, thận của gia cầm nghi mắc bệnh. 6.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và b ả o quản theo Quy chuẩn Việt Nam Q CVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; được bảo quản ở nhiệt độ lạnh từ 2° C đến 8° C và chuy ể n ngay về phòng th ử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận. 6.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình ch ẩ n đoán bệnh Dịch t ả vịt quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-11:2011.