TCVN11075-1:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11075-1:2015 (ISO 12488-1:2012) về Cần trục - Dung sai đối với bánh xe và đường, chạy - Phần 1: Quy định chung TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11075-1:2015 ISO 12488-1:2012 CẦN TRỤC - DUNG SAI ĐỐI VỚI BÁNH XE VÀ ĐƯỜNG CHẠY - PHẦN 1: QUY ĐỊNH CHUNG Cranes - Tolerances for wheels and travel and traversing tracks - Part 1: Genera l Lời nói đầu TCVN 11075-1:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 12488-1:2012. TCVN 11075-1:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 96 Cần cẩu biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ TCVN 11075 (ISO 12488), Cần trục - Dung sai đối với bánh xe và đường chạy , gồm các phần sau: - TCVN 11075-1:2015 (ISO 12488-1:2012) , Phần 1: Quy định chung. - TCVN 11075-4:2015 (ISO 12488-4:2004), Phần 4: Cần trục kiểu cần. Lời giới thiệu Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu và cung cấp các chỉ dẫn và tiêu chuẩn thi ết kế trong lĩnh vực máy nâng. Tiêu chuẩn n à y cung c ấ p một phương pháp thiết kế tốt, đảm bảo thỏa mãn các yêu cầu an toàn cần thiết và tuổi thọ làm việc phù hợp của các bộ phận. Sự sai lệch so với các tiêu chuẩn này thường làm tăng các rủi ro hoặc giảm tuổi thọ làm việc, nhưng nếu thừa nhận các phát minh kỹ thuật, vật liệu mới, v.v... thì có thể cung cấp những giải pháp đảm bảo hoặc nâng cao an t oàn và độ bền. CẦN TRỤC - DUNG SAI ĐỐI VỚI BÁNH XE VÀ ĐƯỜNG CHẠY - PHẦN 1: QUY ĐỊNH CHUNG Cranes - Tolerances for wheels and trave l and traversing tracks - Part 1: General 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các dung sai đ ố i với các cụm kết cấu và các điều kiện vận hành của cần tr ụ c và đư ờ ng chạy của nó được quy định trong TCVN 8242-1 (ISO 4306-1). Tiêu chuẩn n à y nhằm tăng cường vận hành an toàn và đạt được tuổi thọ mong muốn của các bộ phận bằng cách loại bỏ các ảnh hưởng quá mức của tải trọng do sự sai lệch so với các kích thước bình thường của kết cấu. Dung sai cho trước là các giá trị cực trị. Các biến dạng đàn hồi d o các ảnh hưởng của tải trọng không thuộc phạm vi của tiêu chuẩn này. Chúng phải được tính toán trong giai đoạn thiết kế, sử dụng các tiêu chí khác để đạt được tính năng và vận hành dự kiến. Các giá tr ị áp dụng riêng cho từng loại cần trục được cho trong các phần khác của bộ tiêu chuẩn này. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau r ấ t cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 5906 (ISO 1101), Đặc tính hình học của sản ph ẩ m (GPS) - Dung sai hình học - Dung sai hình dạng, hướng, vị trí và độ đ ả o. TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), Cần trục - Từ v ự ng - Phần 1: Quy định chung. ISO 286-2, Geom e trical product speci fi cations (GPS) - ISO code system for tolerances on linear sizes - Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and sha f ts (Đặc t í nh hình học của sản ph ẩ m (GPS) - Hệ thống ISO v ề dung sai đối với kích thước dài - Phần 2: Bảng tra c ấ p dung sai tiêu chuẩn và sai lệch giới hạn đối với lỗ và trục). 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và đ ị nh nghĩa sau: 3.1. Dung sai kết cấu ( construction to l erance) Khoảng giá trị mà một kích thước cụ thể được phép sai lệch, do kết qu ả của việc lắp ráp tổng thể cần trục và các đường chạy của nó, trong các công trình mới, nâng cấp, xây dựng lại hoặc sửa chữa, trước khi được vận hành. CHÚ THÍCH 1: Đi ề u này áp dụng cho cần trục và đường chạy mới, sau sửa chữa hoặc nâng c ấ p. CHÚ TH Í CH 2: Khoảng giá trị có thể được cho dưới dạng giá trị tuyệt đối của sai lệch gi ữ a các k í ch thước giới hạn, hoặc dưới dạng sai lệch h ì nh học cho phép. 3.2. Dung sai vận hành (operational tolerance) Kho ả ng giá trị mà một kích thước cụ thể được phép sai lệch, do kết quả của việc sử dụng cần trục và các đường chạy của nó. CHÚ THÍCH: Khoảng giá trị có thể được cho dạng giá trị tuyệt đối của sai lệch giữa các kích thước giới h ạ n , hoặc dưới dạng sai l ệ ch hình học cho phép. 4. Ký hiệu A Dung sai của khẩu độ, liên quan đến t â m ray của đường chạy dọc (của cần trục) hoặc đường chạy ngang ( của xe con) tại mọi đi ể m trên đường chạy hoặc tâm các bánh xe của cần trục hoặc xe con B Dung sai độ thẳng theo phương ngang, trong mặt nền, tại mọi điểm trên đường chạy của cần trục b Dung sai độ thẳng theo phương ngang trên chiều dài thử 2 m (giá trị ví dụ) tại mặt phẳng nền tại mọi điểm ở đ ỉ nh ray C Dung sai độ thẳng liên quan đến chiều cao của tâm ray tại mọi điểm tr ê n đường chạy của cần trục c Dung sai độ thẳng tr ê n chiều dài thử 2 m (giá tr ị ví dụ) tại mọi điểm theo chiều cao tâm ray a Khoảng cách tâm giữa các con lăn dẫn hướng ngang, theo chiều dọc ray e Khoảng cách tâm giữa các bánh xe hoặc cụm treo, theo chiều dọc ray h F Khoảng cách giữa cạnh trên của ray và cạnh dưới của các con lăn dẫn hướng ngang S Khẩu độ đo theo tâm các đường ray 0/00 Góc nghiêng được thể hiện b ằ ng chênh lệch theo chiều cao của các đi ể m trên 1000 đơn vị ngang D Đường k í nh bánh xe E Dung sai chiều cao giữa hai điểm đo đối diện theo phương vuông góc tại mỗi điểm trên đường chạy F Dung sai độ song song các thiết bị dừng cuối hoặc gi ả m chấn G Dung sai góc của mặt cắt ray so với mặt phẳng ngang H F Khoảng lệch theo chiều đứng của các mối hàn H s Khoảng lệch theo chiều ngang của đầu ray K Dung sai tâm ray so với tâm thành đứng dầm đỡ ray ∆ D Dung sai đường kính đối với các bánh xe nhóm và bánh xe độc lập b ị dẫn của cần trục/xe con ∆e Dung sai của khoảng cách cơ s ở các bánh xe trong mặt phẳng nền ∆F Dung sai v ị tr í của các con l ă n trong mặt phẳng nền ∆ hr Dung sai chi ề u cao của các điểm tiếp xúc với bánh xe ∆ N Dung sai độ lệch song song của các bánh xe trong mặt phẳng nền α F Dung sai độ song song của các trục con lăn trong mặt phẳng vuông góc với đường chạy β F Dung sai độ song song của các trục con lăn trong mặt phẳng dọc theo đường chạy φk Dung sai độ song song trong mặt phẳng nền của các đường tâm lỗ (độ nghiêng của trục) φ r Dung sai độ song song trong mặt phẳng nền của các trục bánh xe (độ nghiêng của bánh xe) t k Dung sai độ song song theo chiều đứng của các đường tâm lỗ (độ cong của trục) t r Dung sai độ song song theo chiều đứng của các trục bánh xe (độ cong của bánh xe) b s Dung sai độ thẳng trên chiều dài thử 1 m cạnh các điểm nối ray bằng cách hàn c h Dung sa i độ thẳng trên chiều dài th ử 2 m cạnh các điểm nối ray bằng cách hàn Các ký hiệu trên đây và ý nghĩa của chúng được áp dụng cho t ấ t cả các phần của bộ tiêu chuẩn này. Khi các ký hiệu đối với các dung sai kết c ấ u cũng áp dụng cho các dung sai vận hành (ví dụ trong hướng dẫn vận hành), th ì chỉ số w dược sử dụng (ví dụ A w , B w , C w , E w ). Khi cần thiết, có thể bổ sung thêm các chỉ số, ví dụ: A w 1 dung sai vận hành đ ố i với đường chạy của cần tr ụ c, Aw 2 dung sai vận hành đ ố i với đường chạy của xe con, A w 3 dung sai vận hành đối với cần trục, A w 4 dung sai vận hành đối với xe con. 5. Cấp dung sai Ch ỉ tiêu ch í nh để xác định cấp dung sai là giá trị tổng thể của quãng đường chuyển động trong cả vòng đời cần trục, tuy nhiên độ nhạy của hệ thống phải được xem xét cùng với cấp dung sai như cho trong các phần khác của bộ tiêu chu ẩ n này. CHÚ THÍCH: Trong phạm vi của tiêu chuẩn này, độ nhạy của hệ thống đư ợ c xem xét như là tổng các phản ứng của hệ thống đối với ảnh hưởng của t ả i trọng do dung sai gây nên, chẳng hạn như các chuyển v ị kh ô ng lường trước (xem ISO 8686-1:1989, 6.1.5). Trong trường hợp các h ệ thống có độ nhạy cao sẽ là thích hợp để lựa chọn cấp dung sai cao hơn so với ch ỉ ra trong B ả ng 1. B ả ng 1 - C ấ p dung sai Cấp d ung sai Giới hạn chuyển động dọc và ngang, km 1 50 000 ≤ L 2 10 000 ≤ L < 50=""> 3 L 10 000, đối với các đường chạy cố định 4 Các đường chạy đư ợ c lắp tạm thời cho các mục đích xây dựng hoặc lắp d ựng CH Ú THÍCH: Giá tr ị của L được t í nh bằng tích số của vận tốc di chuy ể n thông thường và thời gian l à m việc đ ã định của cơ cấu d i chuyể n dọc/ngang tương ứng.hoặc áp dụng các giá tr ị mà người mua ch ỉ định hoặc th ô ng qua việc tham khảo nhóm ch ế độ làm việc c ủa cơ cấu (xem TCVN 8490-1 (ISO 4301-1). 6. Dung sai 6.1 . Quy định chung Dung sai đối với các cấp và thông số khác nhau phải lấy theo các Bảng 2, 3, 4, 5, 6 v à 7. 6.2 . Các ảnh hưởng nhiệt Các dung sai cho trong các B ả ng 2, 3, 4, 5, 6 và 7 phải được sử dụng với nhiệt độ môi trường là 20 °C. Khi nhiệt độ trung bình xung quanh đối với các vị trí làm việc của cần trục khác 20 ° C thì các dung sai phải được điều chỉnh lại cho phù hợp. 6.3 . Áp dụng dung sai thẳng đứng không nằm trong mặt phẳng Dung sai ∆ hr cho trong Bảng 4 và Bảng 5 đối với các chuyển v ị thẳng đứng không nằm trong mặt phẳng của phần góc bánh xe cần trục hoặc xe con và các dung sai liên quan đối với đường chạy cho trong Bảng 2 v à B ả ng 3 l à có giá trị đối với các kết cấu cứng chuyển động dọc hoặc ngang trên ray, chẳng hạn các kết cấu dạng hộp của dầm chính, xe con hoặc chân đế. Đối với giàn làm từ các tiết diện h ở , các dung sai được sử dụng ở một hoặc hai cấp thấp hơn. 6.4 . Dung sai kết cấu 6.4.1 . Quy định chung Việc đo phải thực hiện trong điều kiện không t ả i đối với cần tr ụ c và các đường chạy liên quan như khi chúng sẽ được vận hành. Bảng 2 đến B ả ng 6 chỉ ra các dung sai phù hợp. N ế u hồ sơ kỹ thuật yêu cầu một cách thức để phân biệt các dung sai th ì ch ỉ số phải được thêm vào ký hiệu dung sai, tương ứng v ớ i bảng liên quan trong tiêu chuẩn này. VÍ DỤ: A 2 là dung sai kích thước của các đường chạy như ở Bảng 2. 6.4.2 . Các mố i nối ray Các d ung sai kết cấu phải phù hợp Bảng 6 . 6.5 . Dung sai vận hành Các dung sai vận hành cho trong Bảng 7 phải được đ o khi cần trục ở tr ạng thái không tải. CH Ú THÍCH: C ác dung sai vượt quá giá trị cho trong Bảng 7 có thể gây nên các đặc t í nh rung x ó c quá mức v à ứng su ấ t bổ sung, dẫ n đến tăng mòn đối với ray, bánh xe, con lăn dẫn hướng, v.v..., và c ó khả năng gây hỏng kế t c ấ u đỡ. Nếu có giá trị đo được vượt quá các dung sai trong B ả ng 7 th ì các khảo sát phải được ti ế n hành bởi người c ó th ẩ m quyền và có nh ữ n g hành động phù hợp. Bảng 2 - Dung sai kết cấu đối với các đường chạy dọc cho các c ấ p dung sai từ 1 đến 4 Thông số dung sai Dung sai Ký hiệu Mô t ả đối với các bảng này Biểu diễn hình học Cấp 1 Cấp 2 Cấp 3 Cấp 4 Đơn vị A Dung sai kh ẩ u độ S của ray cần trục tương ứng với tâm ray tại mọi đi ể m trên đường chạy ± 3 khi S ≤ 16m; ± [3+0,25(S-16)]; tối đa ± 10 khi S > 16m S tính bằng m ± 5 khi S ≤ 16m; ± [ 5 +0,25(S-16)]; tối đa ± 1 5 khi S > 16m S tính bằng m ± 8 khi S ≤ 16m; ± [ 8 +0,25(S-16)]; tối đa ±2 0 khi S > 16m S tính bằng m ± 12,5 khi S ≤ 16m; ± [ 12,5 + 0,25(S-16)]; tối đa ±25 khi S > 16m S tính bằng m mm B Dung sai độ thẳng t heo phương ngang của đ ỉ nh ray t ạ i mọi điểm của đường chạy V ị trí của ray cần trục trong mặt phẳng n ề n ± 5 ± 10 ± 20 ± 40 mm b Dung sai độ thẳng theo phương ngang trên chi ề u d ài ki ể m tra 2000mm ( giá tr ị v í dụ) tại mọi điểm ở đ ỉ nh ray 1 1 2 4 mm C Dung sai độ thẳng liên q u an đến chiều cao của tâm ray tại mọi đi ể m tr ê n đường chạy của c ầ n trục Chi ề u cao ray cần trục (độ lồi lõm theo chiều d ọc) ± 5 ± 10 ± 20 ± 40 mm c D u ng sai độ th ẳ ng trên chi ề u dài ki ể m tra 2000mm (giá trị v í dụ) tại mọi điểm theo chi ề u cao tâm ray cần trục 1 2 4 8 mm E Dung sai chi ề u cao giữa hai đi ể m đo đ ố i diện theo phương vu ô ng gốc tại m ỗ i điểm trên đường chạy dọc Chiều cao đ ường chạy (độ lồi lõm theo chiề u ngang) ±0,5S S tính bằng m; E ≤ E max ; tối đa ± 5 ±S S tính bằng m; E ≤ E max ; tối đa ±10 ±2S S tính bằng m; E ≤ E max ; tối đa ±20 ±4S S tính bằng m; E ≤ E max ; tối đa ±40 mm F Dung sai độ song song các thiết bị dừng cuối hoặc gi ả m chắn trên đư ờ ng chạy dọc đo theo phương vuông góc với trục có ký hiệu // Vị trí trong mặt phẳng nền (ký hiệu mặt chuẩn the o ISO 1101 ) ± 0,8S; tối đa ± 8 S tính bằng m ± S; tối đa ±10 S tính bằng m ±1,25 S; tối đa ±12,5 S tính bằng m ±1,6 S; tối đa ±16 S tính bằng m mm G (xem b ả ng 3; Dung sai g ó c của mặt cắt ray so với mặt phẳng ngang tại mọi đi ể m trên đường chạy dọc với ký hiệu góc Ð 4 6 9 12 0/00 ∆ hr Dung sai chiều cao của các điểm tiếp xúc với bánh xe tại mọi đi ể m trên đường chạy 0,5S hoặc 0,5e; tối đa 5 e, S t í nh b ằ ng m; lấy gi á trị bé hơn 1 , 0 S hoặc 1, 0e; tối đa 10 e, S t í nh b ằ ng m; lấy gi á trị bé hơn 1 , 6 S hoặc 1 , 6 e; tối đa 16 e, S t í nh b ằ ng m; lấy gi á trị bé hơn 2, 0S hoặc 2, 0e; tối đa 20 e, S t í nh b ằ ng m; lấy gi á trị bé hơn mm K Dung sai tâm ray so với tâm thành đứng d ầ m đỡ ray tại mọi đi ể m trên đường chạy t m in = chiều dày nhỏ nhất của thành đứng ±0,5 t min - mm Bảng 3 - Dung sai kết cấu đ ố i vớ i các đường chạy ngang cho các cấp d ung sai từ 1 đến 4 Thông số dung sai Dung sai Ký hiệu Mô t ả đối với các bảng này Biểu diễn hình học Cấp 1 Cấp 2 Cấp 3 Cấp 4 Đơn vị A Dung sai khẩu đ ộ S của ray c ầ n trục tương ứng với tâm ray tại mọi điểm trên đường chạy ± 3 khi S ≤16m ± 5 khi S ≤16m ± 8 khi S ≤16m ± 12,5 khi S ≤16m mm b Dung sai độ thẳng theo phương ngang trên chi ề u dài kiểm tra 2000mm (giá trị v í d ụ ) tại mọi đi ể m ở đ ỉ nh đư ờ ng chạy ngang Vị tr í của ray xe con trong mặt phẳng nền (ký hiệu mặt chuẩn theo ISO 1101) 1 1 2 4 mm E Dung sai chiều cao giữa 2 điểm đo đối d iện theo phương vuông góc tại mỗi đi ể m tr ê n đường chạy ngang Chiều cao đường chạy ngang (độ lồi lõm theo chiều ngang) ±3 , 2 khi S ≤ 2m; ±4 , 2 khi S ≤ 2m; ±5 khi S ≤ 2m; ± 6,3 khi S ≤ 2m; mm ±1 , 6 S E ≤ E m ax khi S>2m, ± 2S E ≤ E m ax khi S>2m, ± 2 ,5 S E ≤ E m ax khi S>2m, ± 3,2S E ≤ E m ax khi S>2m, S tính bằng m; tối đa ±6,3 S tính bằng m; tối đa ±8 S tính bằng m; tối đa ±10 S tính bằng m; tối đa ±12,5 ∆hr Dung sai chiều cao của các đi ể m tiếp xúc với bánh xe tại m ọ i đi ể m trên đường chạy ngang 1,6 khi S ≤ 2m 2 khi S ≤ 2m 2 , 5 khi S ≤ 2m 3 , 2 khi S ≤ 2m mm 0,8S ∆ hr ≤ ∆ hr max khi S > 2m, S tính bằng m; tối đa 3,2 1 S ∆ hr ≤ ∆ hr max khi S > 2m, S tính bằng m; tối đa 4 1 , 25 S ∆ hr ≤ ∆ hr max khi S > 2m, S tính bằng m; tối đa 6 1 , 6 S ∆ hr ≤ ∆ hr max khi S > 2m, S tính bằng m; tối đa 6 , 3 F Dung sai độ song song các thiết bị dừng cuối hoặc giảm chấn tr ê n đường chạy ngang đo theo phương vu ô ng góc với trục có ký hiệu // Vị tr í trong mặt phẳng nền ± 0,8S; ± S; ±1,25 S; ±1,6 S; mm ± 8 tối đa ±10 tối đa ±12,5 tối đa ±16 tối đa S tính bằng m S tính bằng m S tính bằng m S tính bằng m G (xem chú thích) Dung sai góc của mặt cắt ray so với mặt phẳng ngang tại mọi điểm trên đường chạy ngang v ớ i ký hiệu gốc Z 4 6 9 12 0/00 K Dung sai độ đ ồ ng tâm của ray xe con so v ớ i th à nh đứng tại mọi điểm tr ê n đường ch ạ y ngang với ký hiệu // t m in = chiều dày nh ỏ nhất của thành đứng ± 0 , 5 t min mm CHÚ THÍCH: Thông số G với các đặc tính mặt chuẩn ch ỉ áp dụng cho ray xe con với mặt trên phẳng. Không y êu c ầ u dung sai G đối với ray mặt t ải. B ả ng 4 - Dung sai kết cấu đối với bánh xe cần trục cho các cấ p d ung sa i từ 1 đến 4 Thông số dung sai Dung sai Ký hiệu Mô t ả đối với các bảng này Biểu diễn hình học Cấp 1 Cấp 2 Cấp 3 Cấp 4 Đơn vị A Dung sai kh ẩ u độ S của cần trục tương ứng với tâm bánh xe, bánh xe có g ờ ± 2 khi S ≤ 10m; ± [2,0+0,1(S-10)] khi S>10m; S t í nh bằng m ± 2 ,5 khi S ≤ 10m; ± [2, 5 +0,1(S-10)] khi S>10m; S t í nh bằng m ± 3, 2 khi S ≤ 10m; ± [ 3, 2+0,1(S-10)] khi S>10m; S t í nh bằng m ± 4 khi S ≤ 10m; ± [ 4 ,0+0,1(S-10)] khi S>10m; S t í nh bằng m mm A Dung sai kh ẩ u độ S của cần trục tương ứng với tâm bánh xe, bánh xe không c ó gờ, d ẫn hướng một bên bằng các con l ă n ± 3,2 khi Tất cả các kh ẩ u độ S ≤ 10m; ± [3,2+0,1(S-10)] khi S>10m; S t í nh bằng m ± 4 khi Tất cả các kh ẩ u độ S ≤ 10m; ± [ 4,0 +0,1(S-10)] khi S>10m; S t í nh bằng m ± 5 khi Tất cả các kh ẩ u độ S ≤ 10m; ± [ 5 , 0 +0,1(S-10)] khi S>10m; S t í nh bằng m ± 6,3 khi Tất cả các kh ẩ u độ S ≤ 10m; ± [ 6,3 +0,1(S-10)] khi S>10m; S t í nh bằng m mm ∆e Dung sai k í ch th ư ớc cơ sở e của các bánh xe hoặc trục treo cụm treo, 8 bánh xe ± 3,2 khi e ≤ 3m; ± e khi e>3m, e tính bằng m ±4 khi e ≤ 3m; ±1,25 e khi e>3m, e tính bằng m ±5 khi e ≤ 3m; ±1,6 e khi e>3m, e tính bằng m ±6,3 khi e ≤ 3m; ±2 e khi e>3m, e tính bằng m mm ∆N Khoảng dịch song song của các bánh xe c ầ n trục hoặc trục treo cụm treo, 8 bánh xe ± 5 khi dẫn động độc lập; ± 2 khi dẫ n động nhóm v à S ≤ 20m; ± [2,0+0,2(S-20)] khi dẫn động nhóm và S>20m S tính b ằ ng m ± 6,3 khi dẫ n động độc l ậ p; ± 2,5 khi dẫn động nhóm và S ≤ 20m; ± [2,5+0,2( S -20)] khi dẫn động nhóm và S>20 m S t í nh bằ n g m ± 8 khi dẫn động độc lập; ± 3,2 khi d ẫn động nhóm và S ≤ 20m; ± [3,2+0,2(S-20)] khi d ẫn động nh ó m và S>20m S tí nh bằng m ± 10 khi dẫn động độc lập; ± 4 khi dẫn động nhóm và S ≤ 20m; ± [4,0+0,2(S-20)] khi d ẫ n động nhóm và S>20m S t í nh b ằ ng m mm ∆ F Dung sai vị tr í của các con lăn hoặc gờ các bánh xe ± 0,32 a ; ± 0,4 e ; a,e t í nh bằng m ± 0,4 a ; ± 0,5 e ; a,e tính bằng m ± 0,5 a ; ± 0,63 e ; a,e tính bằng m ± 0,63 a ; ± 0 , 8 e ; a,e tính bằng m mm ∆ hr Dung sai chiều cao của các đi ể m ti ế p xúc v ớ i bánh xe. Đ ố i với độ cứng đã cho của kết cấu liên quan đến tải lên các bánh xe, sự sai khác độ cao của các đi ể m tiếp xúc phải được giới hạn sao cho tải trọng trung bình (xe con ở giữa dầm) của các bánh xe b ị d ẫ n thay đổi không quá 5%. Khi không t í nh toán, ∆ hr được áp dụng theo giá trị trong bảng này. Dung sai chiều cao các đ i ể m ti ế p xúc của bánh xe cần trục là kho ả ng cách thẳng đứng lớn nhất của các điểm tiếp xúc t í nh từ mặt phẳng Se , xác định bởi 3 điểm bánh xe tiếp xúc. Đối với các cần trục được đỡ tĩnh định th ì c ó th ể sử dụng giá tr ị ∆hr = 0,4S. tối đa 2 khi S ≤ 10m; tối đa [ 2+0,1(S-10)] khi S>10m; S tính bằng m tối đa 2,5 khi S ≤ 10m; tối đa [2,5+0,1(S-10)] khi S>1 0 m; S t í nh b ằ ng m tối đa 3,2 khi S ≤ 10m; tối đa [3,2+0,1(S-10)] khi S>10m; S tính bằng m tối đa 4 khi S ≤ 10m; tối đa [ 4+0,1(S-10)] khi S>10m; S t í nh b ằ ng m mm ∆ D Dung sai đường k í nh của các bánh xe nhóm v à bánh xe đ ộc lập bị dẫn của cần trục. a/ S khi không có gờ e/ S khi c ó gờ ∆ D = D 1 - D 2 ; ; D 1 > D 2 Khi các bánh xe được liên kết cơ học hoặc bằng điện th ì cần ki ể m tra xem sự chênh lệch đường kính lớn nh ấ t cho phép có yêu cầu giá tr ị cao hơn cho e và a , hoặc yêu cầu dung sai thấp hơn. Đối với các c ầ n trục có 2 cụm bánh dẫn th ì ∆ D phải chia cho 1,4. h 9 theo ISO 286-2 với D 1 và D 2 D t í nh bằng m h 9 theo ISO 286-2 với D 1 và D 2 D t í nh bằng m h 9 theo ISO 286-2 với D 1 và D 2 D t í nh bằng m h 9 theo ISO 286-2 với D 1 và D 2 D t í nh bằng m mm φk Dung sai độ song song trong mặt ph ẳ ng nền (độ nghiêng của trục) ± 0 , 3 ± 0,4 ± 0,5 ± 0,63 0/00 φr Dung sai độ song song trong mặt ph ẳ ng nền (độ nghiêng của bánh xe) ± 0,4 ± 0 , 5 ± 0,63 ± 0 , 8 0/00 t k Dung sai độ song song theo chiều đ ứ ng (độ cong của trục) Dung sai n à y áp dụng cho cần trục không tải (không c ó xe con) với các gối tự do trên hoặc bên cạnh các dầm cuối. Giá tr ị trung bình của dung sai được chọn gần đúng sao cho khi chịu tải (xe con giữa dầm chịu toàn bộ tải) th ì vị trí của đường tâm trục sẽ do biến dạng đàn hồi gây nên. +1,9 -0,4 +2,4 -0,5 0/00 t r Dung sai độ song song theo chiều đứng (độ cong của bánh xe) Dung sai n à y áp dụng cho cần trục không tải (không có xe con) vớ i các gối tự do trên hoặc b ê n cạnh các dầm cuối. Giá tr ị trung bình của d ung sai được chọn gần đúng sao c h o khi chịu tải (xe con giữa dầm chịu toàn bộ tải) th ì vị trí của đường tâm trục sẽ d o biến dạng đàn hồi gây nên. +2 -0,5 +2,6 -0,6 0/00 F Dung sai độ song song cá c thiết bị dừng cuối hoặc giảm ch ấ n của cần trục đ o theo phương vuông góc với trục có ký hiệu // ± (0,8S); tối đa ± 8 S t í nh b ằ ng m ± ( 1 , 0 S); tối đa ±10 S t í nh b ằ ng m ± ( 1,25 S); tối đa ±12,5 S t í nh b ằ ng m ± ( 1,6 S); tối đa ±16 S t í nh b ằ ng m mm αF Dung sai độ song song của các trục con lăn trong mặt phẳng vuông góc với đường chạy ±0,5 ±0,63 ±0,8 ±1 0/00 βF Dung sai độ song song của các trục con lăn trong mặt phẳng dọc theo đường chạy ±0,3 ±0,4 ±0,5 ±0,63 0/00 ∆h F Dung sai chiều cao của h F +0 -1 +0 -1,6 +0 -2,5 +0 -4 mm Bảng 5 - Dung sai kết c ấ u đối với bánh xe con cho các cấp dung sai từ 1 đến 4 và đối v ớ i các con l ăn dẫn hướng ở Bảng 4 Thông số dung sai Dung sai Ký hiệu Mô t ả đối với các bảng này Biểu diễn hình học Cấp 1 Cấp 2 Cấp 3 Cấp 4 Đơn vị A Dung sai khẩu độ S của xe con tương ứng với tâm bánh xe, b á nh xe c ó g ờ ± 1 khi S ≤ 2m; ± [1,0+0,1 (S-2)] khi S>2m S tính bằng m ± 2 khi S ≤ 2m; ± [ 2 ,0+0,1 (S-2)] khi S>2m S tính bằng m ± 2,5 khi S ≤ 2m; ± [ 2 , 5 +0,1 (S-2)] khi S>2m S tính bằng m ± 2 khi S ≤ 3, 2m; ± [ 3,2 +0,1 (S-2)] khi S>2m S tính bằng m mm A Dung sai khẩu độ S c ủa xe con tương ứng với tâm bánh xe, bánh xe kh ô ng có gờ, dẫn hướng m ột bên b ằ ng các con lăn ± 1,6 khi S ≤ 2m; ± [1,6+0,1(S-2)] khi S>2m ± 3,2 khi S ≤ 2m; ± [ 3,2 +0,1(S-2)] khi S>2m ± 4 khi S ≤ 2m; ± [ 4 +0,1 (S-2)] khi S>2m ± 5 khi S ≤ 2m; ± [ 5 +0,1 (S-2)] khi S>2m mm ∆e Dung sai k í ch thước cơ sở e của các bánh xe hoặc trục treo cụm treo, 8 bánh xe của xe con ± 3,2 khi e ≤ 3m; ± e khi e>3m ±4 khi e ≤ 3m; ±1,25 e khi e>3m ±5 khi e ≤ 3m; ±1,6 e khi e>3m ±6,3 khi e ≤ 3m; ±2 e khi e>3m mm ∆N Khoảng d ịch song song của các bánh xe hoặc trục treo cụm treo, 8 bánh xe của xe con ± 5 khi dẫn động độc lập; ± 2 khi dẫn động nh ó m ±6,3 khi dẫn động độc lập; ±2,5 khi dẫn động nh ó m ±8 khi dẫn động độc lập; ±3, 2 khi dẫn động nh ó m ±10 khi dẫn động độc lập; ±4 khi dẫn động nh ó m mm ∆F Dung sai vị trí của các con lăn hoặc gờ các bánh xe ± 0,32 a ; ± 0,4 e ; a,e tính bằng m ± 0, 4 a ; ± 0, 5 e ; a,e tính bằng m ± 0, 5 a ; ± 0, 63 e ; a,e tính bằng m ± 0, 63 a ; ± 0 8 e ; a,e tính bằng m mm ∆D Dung sai đư ờ ng k í nh của các bánh xe nhóm và bánh xe độc lập b ị dẫn c ủ a xe con. h 9 theo ISO 286-2 h 9 theo ISO 286-2 h 9 theo ISO 286-2 h 9 theo ISO 286-2 mm ∆hr Dung sai chiều cao của các điểm tiếp xúc với bánh xe. tối đa 1,6 khi S ≤ 2m; t ố i đa [ 1 ,6+0,1(S-2)) khi S>2m; S tính bằng m tối đa 2 khi S ≤ 2m; t ố i đa [ 2,0 +0,1(S-2)) khi S>2m; S tính bằng m tối đa 2,5 khi S ≤ 2m; t ố i đa [ 2,5 +0,1(S-2)) khi S>2m; S tính bằng m tối đa 3,2 khi S ≤ 2m; t ố i đa [ 3,2 +0,1(S-2)) khi S>2m; S tính bằng m mm φk Dung sai độ song song trong m ặt phẳng nền ( độ nghiêng của trục) ±0,3 ±0,4 ±0,5 ±0,63 0/00 φr Dung sai độ song song trong mặt ph ẳ ng nền (độ nghiêng của bánh xe) ±0,4 ±0,5 ±0,63 ±0,8 0/00 t k Dung sai độ song song theo chiều đứng của khung xe con (độ cong của trục) +1,9 -0,4 +2,4 -0,5 - - 0/00 t r Dung sai độ song song t heo chiều đứng các bánh xe của xe con (độ cong của bánh xe) +2 -0,5 +2,6 -0,6 0/00 F Dung sa i độ song song các thiết bị dừng cuối hoặc giảm ch ấ n của cần trục đo theo phương vuông góc với trục có ký hiệu // ± 0,8S tối đa ± 8 S tính bằng m ±1,0 S tối đa ±10 S tính bằng m ±1,25 S tối đa ±12,5 S tính bằng m ±1,6 S tối đa ±16 S tính bằng m mm CHÚ THÍCH: Dung sai đ ối với con lăn dẫn hướng xem Bảng 4. B ả ng 6 - Dung sai kết c ấ u cho các nối ray Thông số dung sai Dung sai Ký hiệu Mô t ả đối với các bảng này Biểu diễn hình học Cấp 1 Cấp 2 Cấp 3 Cấp 4 Đơn vị H F Khoảng lệch theo chiều đứng tại mặt ray của các mối hàn H F cần phải loại bỏ b ằ ng cách mài hoàn thiện 0 (nế u được hàn khi chế tạo) tối đa 1 (nếu hàn tại công trường) mm H S Khoảng lệch theo chiều ngang của đầu ray Vị trí tr ê n mặt phẳng nền Tối đa 1, với g ó c vát 1:50 đ ể làm trơn khoảng chênh lệch mm b s Độ nghiêng của ray trong mặt phẳng nền b s và theo chiều cao c h ( độ cong bên) với ký hiệu g ó c Ð Dung sai b s v à c h tương ứng với chiều dài kiểm tra 1 m Các nhấp nhô cạnh mối hàn phải được làm trơn tại đỉnh ray bằng cách mài không đ ể lại các vết khía. 2 mm c h 2 mm H X Độ phẳng sau khi mài vùng c ầ n làm thẳng của H S Không yêu cầu ho à n thiện tại các đầu n ố i cuối ray gần nơi bắt ray đ ố i với các mối nối cuối tự lựa. Tối đa 0,5 mm CH Ú THÍCH: Các mối nối có th ể tháo được phải phù hợp theo bảng này. Bảng 7 - Dung sai vận hành đối với các đường chạy và bánh xe của cần trục và xe con cho các cấp dung sai từ 1 đ ế n 4 Thông số dung sai Dung sai Ký hiệu Mô t ả đối với các bảng này Biểu diễn hình học Cấp 1 Cấp 2 Cấp 3 Cấp 4 Đơn vị A w1 Dung sai khẩu độ S của ray cần trục tương ứ ng với tâm ray tại mọi điểm trên đường chạy ± 10 khi S ≤ 16m; ± [10+0,25( S -16) ] khi S >16m S tính bằng m ± 1 6 khi S ≤ 16m; ± [1 6 +0,25( S -16) ] khi S >16m S tính bằng m ± 25 khi S ≤ 16m; ± [ 25 +0,25( S -16) ] khi S >16m S tính bằng m ± 40 khi S ≤ 16m; ± [ 40 +0,25( S -16) ] khi S >16m S tính bằng m mm B w1 D u ng sai độ thẳng theo phương ngang của đ ỉ nh ray tại mọi điểm của đường chạy Vị tr í của ray c ầ n trục trong mặt phẳng nền ± 10 ± 20 ± 40 ± 80 mm E w1 Dung sai chiều cao giữa 2 điểm đo đối d iện theo phương vuông góc tại mỗi điểm trên đường chạy dọc Chiều cao đường chạy (độ lồi lõm theo chiều ngang) ± 10 ± 20 ± 40 ± 80 mm A w2 Dung sai của kh ẩ u độ S của ray xe con t ươ ng ứng với tâm ray tại m ọ i điểm trên đường chạy ngang ± 6 khi S ≤ 16m ±10 khi S ≤ 16m ±16 khi S ≤ 16m ±25 khi S ≤ 16m mm E w2 Dung sai chiều cao giữa 2 điểm đo đối di ệ n theo phương vu ô ng góc tạ i mỗi điểm trên đường chạy ngang Chi ề u cao đường chạy (độ lồi lõm theo ch iề u ngang) ± 12,5 ± 16 ± 20 ± 25 mm A w3 Dung sai khẩu độ S của cần trục tương ứng với tâ m bánh xe, bánh xe có gờ ± 5 khi S ≤ 10m; ±[ 5+ 0,2 ( S-10)] khi S> 10m S tính bằng m ± 8 khi S ≤ 10m; ±[8 + 0,2 ( S-10)] khi S> 10m S tính bằng m ± 12,5 khi S ≤ 10m; ±[12,5 + 0,2 ( S-10)] khi S> 10m S tính bằng m ± 20 khi S ≤ 10m; ±[20 + 0,2 ( S-10)] khi S> 10m S tính bằng m mm A w3 Dung sai khẩu độ S của c ầ n trục t ư ơng ứng với tâm bánh xe kh ô ng c ó gờ, dẫn hướng một bên bằng các con l ăn ± 12,5 khi S ≤ 1 0m; ±[ 12,5+ 0,2(S-10)] khi S > 10m S tính bằng m ± 1 4 khi S ≤ 1 0m; ±[ 1 4 + 0,2(S-10)] khi S > 10m S tính bằng m ± 1 6 khi S ≤ 1 0m; ±[ 1 6 + 0,2(S-10)] khi S > 10m S tính bằng m ± 20 khi S ≤ 1 0m; ±[20 + 0,2(S-10)] khi S > 10m S tính bằng m mm ∆D w3 Dung sai đường kính của các bánh xe cần trục d ẫ n động đ ộc lập. h 18 theo ISO 286-2 h 18 theo ISO 286-2 h 18 theo ISO 286-2 h 18 theo ISO 286-2 mm ∆D w3 Dung sai đường kính của các bánh xe cần trục d ẫ n động nhóm. IT 12 theo ISO 286-2 IT 13 theo ISO 286-2 IT 14 theo ISO 286-2 IT 14 theo ISO 286-2 mm A w4 Dung sai kh ẩ u độ S của xe con tương ứng với tâm bánh xe, bánh xe có gờ ± 3 khi S ≤ 2m; ± [3+0,2( S -2)] khi S > 2m S tính bằng m ± 6 khi S ≤ 2m; ± [ 6 +0,2( S -2)] khi S > 2m S tính bằng m ± 8 khi S ≤ 2m; ± [ 8 +0,2( S -2)] khi S > 2m S tính bằng m ± 12 khi S ≤ 2m; ± [ 12 +0,2( S -2)] khi S > 2m S tính bằng m mm Dung sai khẩu độ S của xe con tương ứng với tâm bánh xe không có gờ, dẫn hướng một bên bằng các con lăn ± 5 khi S ≤ 2m; ± [5+0,2 ( S -2)] khi S > 2m S tính bằng m ± 10 khi S ≤ 2m; ± [ 10 +0,2 ( S -2)] khi S > 2m S tính bằng m ± 12 khi S ≤ 2m; ± [ 12 +0,2 ( S -2)] khi S > 2m S tính bằng m ± 16 khi S ≤ 2m; ± [ 16 +0,2 ( S -2)] khi S > 2m S tính bằng m mm ∆D w4 Dung sai đường k í nh của các bánh xe con dẫn động độc lập. h 18 theo ISO 286-2 h 18 theo ISO 286-2 h 18 theo ISO 286-2 h 18 theo ISO 286-2 mm ∆D w4 D u ng sai đường kính của các bánh xe con dẫn động nhóm. IT 12 theo ISO 286-2 IT 13 theo ISO 286-2 IT 14 theo ISO 286-2 IT 14 theo ISO 286-2 mm THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ISO 8686-1:1989, Cranes - Design pr i nciples for loads and load combinations - Part 1: General (C ầ n trục - Nguyên tắc tính toán tải trọng và t ổ h ợ p tải trọng - Phần 1: Quy định chung).