TCVN11212:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11212:2015 (ISO 8710:2010) về Mô tô – Phanh và hệ thống phanh – Thử và phương pháp đo TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11212:2015 ISO 8710:2010 MÔTÔ - PHANH VÀ HỆ THỐNG PHANH - THỬ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐO Motorcycles - Brakes and brake systems - Tests and measurement methods Lời nói đầu TCVN 11212:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 8710:2010. TCVN 11212:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 22 Phương tiện giao thông đường bộ biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. MÔTÔ - PHANH VÀ HỆ THỐNG PHANH - TH Ử VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐO Motorcycles - Brakes and brake systems - Tests and measurement methods 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này quy định các phép thử và phương pháp đo đối với hệ thống phanh chính và hệ thống phanh đỗ của xe mô tô hai bánh (3-3), mô tô có thùng bên (3-4) và xe ba bánh (3-5) được sử dụng trên đường bộ để xác l ậ p các quy trình thử thống nhất trên toàn thế giới cho các hệ thống phanh. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho mô tô: - Có vận tốc lớn nhất nhỏ hơn 25 km/h; - Được trang bị cho người khuyết tật; Tiêu chuẩn n à y quy định các kiểu thử sau: - Th ử động lực học; - Thử hãm khô (một cơ c ấ u điều khiển phanh được vận hành); - Thử hãm khô (tất cả các cơ cấu điều khiển phanh chính được vận hành); - Thử phanh ở vận tốc cao; - Thử với cơ cấu phanh ướt; - Thử đ ộ suy giảm hiệu qu ả phanh của mô tô do nhiệt; - Thử h ệ thống phanh đỗ xe; - Thử hư hỏng; - Thử hư hỏng c ủ a bộ phận (đ ố i với các hệ thống phanh chính chia tách); - Thử hư hỏng của hệ thống phanh có trợ lực. CHÚ THÍCH: Các phương pháp t hử (đưa v à o hoạ t động, điều kiện của m ô t ô, quy trình th ử v à các th ô ng số th ử, phép đo các đặ c t í nh) cho tất cả các thử nghiệm được quy định trong ti ê u chuẩn này tương đương với c á c phư ơ ng pháp th ử tương ứng trong Quy đ ị nh kỹ thuật toàn c ầ u Số 3 của UNECE. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm c ô ng bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phi ê n bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 6578 (ISO 3779), Phương tiện giao thông đường bộ - S ố nhận dạng phương tiện (VIN) - Nội dung và cấu trúc. TCVN 6011 (ISO 7117), Môtô - Phương ph á p đo xác định vận tốc lớn nh ấ t. 3. Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau: 3.1. Loại xe (vehicle categories) CH Ú THÍCH: Các loại xe được quy định trong điều này tương đương với các loại xe cho trong Quy định riêng S ố 1 của UNECE . 3.1.1 . Xe loại 3 (category 3 vehicle) Xe được dẫn động cơ kh í có hai hoặc ba bánh xe được thiết kế v à kết cấu để ch ở người, h à ng hóa hoặc người và hàng hóa. 3.1.1.1 . Xe loại 3-3 (category 3-3 vehicle) Mô tô hai bánh ( two-wheeled motorcycle) Xe hai bánh có dung tích xy lanh của động cơ vượt quá 50 cm 3 đối với động cơ nhiệt hoặc vận tốc thiết kế lớn nhất vượt quá 50 km/h với bất cứ phương tiện đẩy nào. 3.1.1.2 . Xe loại 3-4 (category 3-4 vehicle) Mô tô có thùng b ê n (motorcy cl e with sidecar) Xe có ba b á nh được bố trí không đối xứng so với mặt phẳng trung tuyến d ọ c và dung t í ch xy lanh của động cơ vượt quá 50 cm 3 đối với động cơ nhiệt hoặc vận tốc thiết kế lớn nhất vượt quá 50 km/h đối với bất cứ phương tiện đ ẩ y nào. 3.1.1.3 . Xe loại 3-5 (category 3-5 vehicle) Xe ba bánh (tricycle) Xe c ó ba bánh được bố tr í đối xứng so với mặt phẳng trung tuy ế n dọc và dung tích xy lanh của động cơ vượt qu á 50 cm 3 đối với động cơ nhiệt hoặc vận tốc thiết k ế lớn nhất vượt quá 50 km/h đối với bất cứ phương tiện đẩy nào. 3.2 . Hệ thống phanh và các bộ phận (brake system and components) 3.2.1 . Hệ thống phanh (brake system) Tổ hợp các bộ phận (khác với động cơ) gồm có bộ điều khiển, bộ truyền động v à cụm phanh có chức năng làm giảm dần vận tốc của mô tô đang di chuyển, hoặc dừng mô tô hoặc giữ cho mô tô đứng yên n ế u nó đã dừng lại hoàn toàn. 3.2.2 . Bộ điều khiển (control) Bộ phận do người l á i được trực tiếp vận hành để cung cấp năng lượng yêu cầu cho bộ truyền động hoặc bộ điều khiển để hãm (phanh) mô tô. 3.2.3 . Bộ truyền động (transmission) T ổ hợp các bộ phận liên kết chuyển động giữa bộ điều khiển và bộ phận phanh. 3.2.4 . Cụm phanh (brake) Các chi tiết của hệ thống phanh tạo ra các lực c ả n lại chuyển động của mô tô. 3.3. Kiểu hệ thống phanh (types of brake systems) 3.3.1. Hệ thống phanh làm việc (service brake system) Hệ thống phanh được sử dụng để giảm dần vận tốc chuyển động của mô tô. 3.3.1.1 . Hệ thống phanh đơn (single brake system) Hệ thống phanh chính tác động l ê n một trục. 3.3.1.2 . Hệ thống phanh liên h ợ p (combined brake system), CBS H ệ thống phanh chính (của mô t ô hai bánh) nhờ đó các cụm phanh tác động tr ê n ít nhất là các bánh xe khác nhau bằng vận hành ch ỉ một bộ điều khiển. 3.3.1.3 . Hệ thống phanh liên h ợ p (combined brake system), CBS Hệ thống phanh chính (của mô t ô có thùng bên) nhờ đó các cụm phanh tác động trên ít nhất l à bánh trước và bánh sau bằng vận hành chỉ một bộ điều khiển. CHÚ THÍCH: N ế u bánh sau và bánh xe của thùng xe b ê n được hãm bằng cùng một hệ thống phanh thì cụm phanh n à y được xem là cụm phanh sau. 3.3.1.4 . Hệ thống phanh liên hợp, (combined brake system), CBS Hệ thống phanh chính (của xe máy ba bánh) nhờ đó các cụm phanh tác động trên tất cả các bánh xe bằng vận hành ch ỉ một bộ điều khiển. 3.3.1.5 . Hệ thống phanh phụ (secondary brake system) Hệ thống phanh chính thứ hai trên xe có trang bị hệ thống phanh liên hợp. 3.3.1.6 . Hệ thống phanh chính riêng biệt, (spit s ervice brake system), SSBS Hê thống phanh chính vận hành các cụm phanh trên tất cả các bánh xe, gồm có hai hoặc nhiều h ệ thống con được dẫn động b ở i ch ỉ một bộ điều khiển được thiết kế sao cho chỉ một hệ thống hư hỏng trong bất cứ hệ thống con nào cũng không được cản tr ở hoạt động của bất cứ hệ thống con nào khác CHÚ THÍCH: Hư hỏng kiểu rò r ỉ của một hệ thống con thủy lực là một v í dụ về hư hỏng trong một hệ thống con. 3.3.2 . Hệ thống phanh có tr ợ lực (power-assisted brake system) Hệ thống phanh trong đó năng lượng cần thiết để tạo ra lực phanh được cung cấp bởi lực thể ch ấ t của người lái được trợ lực bởi một hoặc nhiều bộ phận cung cấp năng lượng. VÍ DỤ: Được trợ lực b ằ ng chân kh ô ng (v ớ i cơ c ấ u trợ lực ch â n không). 3.4 . Sự chất tải của mô tô (motorcrycle loading) CHÚ TH Í CH: C á c khối lượng của xe được định nghĩa trong điều này tương đương với các khối lượng được cho t rong Quy định riêng S ố 1 của UNECE. 3.4.1 . Mô tô được chất t ả i (laden motorcrycle) Mô tô được chất tải để đạt t ớ i khối lượng toàn bộ của xe. 3.4.2 . Mô tô được chất tải nhẹ (lightly loaded motorcrycle) Mô t ô trong điều kiện khối lượng ở trạng thái làm việc được cộng thêm với 15 kg để tính đến thiết bị thử như cho trong 5.4. 3.4.3 . Khối lượng toàn bộ của xe (gross vehicle mass) Khối lượng lớn nhất của riêng xe được chất đầy t ả i dựa trên k ế t c ấ u và các đặc tính thiết kế c ủ a xe do nh à sản xuất công b ố . 3.4.4 . Khối lượng ở trạng thái xe chạy (mass in running order) T ổ ng số của khối lượng bản thân của xe và người lái 75 kg . 3.4.5 . Khối lượng bản thân của xe (unladen vehicle mass) Khối lượng của xe có thân xe và tất cả các thiết bị được lắp ráp tại nhà máy, thiết bị điện và thiết bị phụ cho hoạt động b ì nh thường của xe , bao gồm cả các chất lỏng (thùng nhiên liệu được nạp đầy tới 90 % dung t í ch danh định và các hệ thống chứa chất lỏng khác tới 100 % dung tích do nhà sản xu ấ t quy định). Các dụng cụ, bình chữa ch á y, các chi tiết tiêu chuẩn dự phòng, trụ chống v à bánh xe dự phòng, nếu được lắp. 3.5 . Thông số th ử (Test parmeters) 3.5.1 . V ậ n tốc th ử (test speed), V Vận tốc mô tô đo được tại thời điểm người lái bắt đầu vận hành bộ điều khiển phanh. CHÚ THÍCH: Đối với các th ử nghiệm có quy định sự vận hành đồng th ờ i của hai bộ điều khi ể n, v ậ n t ố c m ô tô được l ấ y từ lúc vận hành bộ điều khi ể n th ứ nh ấ t. 3.5.2 . Gia tốc âm trung bình đã triển khai hoàn toàn (mean fully developed deceleration), MFDD, d m Gia tốc âm (chậm dần) trung bình được tính toán lúc mô tô đạt được 80 % v ậ n tốc thử t ớ i khi mô tô đạt được 10 % vận tốc thử. 3.5.3 . Quãng đường phanh (stopping distance), S Quãng đường di chuy ể n của môtô đo được từ lúc người lái bắt đầu vận hành bộ điều khiển hệ thống phanh tới khi môtô dừng lại. CHÚ THÍCH: Đối với các thử nghiệm có quy định sự vận hành đồng thời của hai bộ điều khiển, qu ã ng đường di chuy ể n được đo từ lúc vận hành bộ đ iều khiển th ứ nh ấ t. 3.6 . Thử cơ b ả n (baseline test) Th ự c hiện th ử hãm hoặc loạt các thử hãm để xác nhận đặc tính của cụm phanh trước khi đưa cụm phanh v à o thử nghiệm thêm như quy định thử tăng nhiệt hoặc h ã m phanh ướt. 3.7. Động cơ được ngắt (engine disconnected) Trạng thái khi động cơ không được nối với bánh xe chủ động nữa. 3.8. Nhiệt độ ban đầu của cụm phanh (initial brake temperature) Nhiệt độ nóng nhất của cụm phanh trước khi đưa b ấ t cứ cụm phanh nào vào hoạt động. 3.9. Vận tốc lớn nhất (maximum speed), V max Vận tốc mà mô tô có thể đạt được khi được th ử phù hợp với TCVN 6011 (ISO 7117). 3.10 . Hệ số phanh cực đại (peak braking coefficient), PBC S ố đo của lốp đối v ớ i ma sát mặt đường dựa trên gia tốc âm lớn nhất của lốp đang lăn. 3.11. Khóa bánh xe (wheel lock) Trạng thái xảy ra khi có hệ số trượt băng 1,00. 4. Điều kiện thử ở hiện trường 4.1. Bề mặt thử Bề mặt thử sử dụng cho các phép thử động lực học phải sạch, khô và rất bằng phẳng (nghĩa l à độ dốc của mặt đường không được vượt quá 1 %). Bề mặt phải c ó độ bám tốt, nghĩa l à phải c ó hệ số phanh cực đại danh nghĩa (PBC) 0,9, trừ khi có quy định khác. Phép thử hệ thống phanh đỗ xe được tiến hành trên bề mặt có građien quy định. Độ dốc cho t hử nghiệm quy định, phải b ả o đ ả m sao cho bề mặt thử sạch và khô không bị biến dạng dưới tác d ụng của khối lượng mô tô. 4.2. Vận tốc gió Vận tốc trung bình của gió không được vượt quá 5 m/s. 4.3. Nhiệt độ môi trường xung quanh Phải ghi lại nhiệt độ môi trường xung quanh và ph ả i ở trong khoảng từ 4 °C đến 45 °C. 4.4. Làn đường thử cho thử nghiệm động lực học Vùng thử nghiệm ngay sau điểm b ắ t đầu thử phải được đánh dấu bằng một làn đường có đủ chiều dài cho mô tô dừng lại. Trong trư ờ ng hợp đối với mô tô hai bánh (3-3), làn đường này phải có chiều rộng 2,5 m. Trong trường hợp đối với m ô tô có thùng b ê n (3-4) v à các xe ba bánh (3-5), làn đường n à y phải có chiều rộng 2,5 m cộng với chiều rộng của mô tô. 5. Chuẩn bị mô tô 5.1. Lốp Các lốp xe phải được bơm hơi tới mức áp suất do nh à sản xuất mô tô khuyến nghị để th í ch hợp với điều kiện chất t ả i của xe cho thử nghiệm. 5.2. Vận tốc chạy không t ả i của động cơ Vận tốc chạy không tải của động cơ phải được ch ỉ nh đặt theo thông số kỹ thuật của nhà s ả n xuất mô tô . 5.3. Ph â n b ố khối lượng Ph â n b ố khối lượng trên các trục cho thử nghiệm mô t ô đã ch ấ t tải phải phù hợp với điều kiện kỹ thuật của nhà sản xuất mô tô và phải được ghi lại trong báo cáo thử. 5.4. Dụng cụ đo Mô t ô ph ả i được chuẩn bị cho các thử nghiệm quy định trong Bảng 1 theo yêu cầu về cung cấp, hiệu chuẩn hoặc cung cấp và hiệu chuẩn các dụng cụ đo hiện có. Đ ể cung c ấ p d ữ liệu có thể bổ sung thêm các dụng cụ tùy chọn nhưng phải chú ý bảo đảm cho không có dụng cụ đo ả nh hư ở ng đáng k ể đến đặc tính của hệ thống phanh hoặc các đặc t í nh động lực học của mô tô. B ả ng 1 - Trình tự thử và các dụng cụ đo có liên quan Thử nghiệm Thông số ( để đo/ tính toán) Ví dụ v ề dụng cụ do Bắt bu ộ c Tùy chọn Quy trình chạy rà a Vận tốc Vận tốc kế đ ã hiệu chuẩn, hệ thống đo quang đi ệ n tử Nhiệt độ phanh Cặp nhiệt điện ma sát, cặp nhiệt điện nhúng Khối lượn g mô t ô Các c ả m biến tải trọng, cân mô t ô Gia tốc âm (chậm dầ n ) Đồng hồ đếm vòng quay, bánh xe thứ ba, máy đo, ghi gia tốc âm (ch ậ m dần) 1. Thử h ã m kh ô (một bộ điều khi ể n phanh đ ược vận hành) Vận tốc Vận tốc k ế đ ã hiệu chuẩn, hệ thống đo quan g điện tử Nhiệt độ phanh Cặp nhiệt điện ma sát, c ặ p nhi ệ t đi ệ n nhúng Lực điều khiển Dụng cụ đo lực Qu ã ng đường phanh ho ặ c MFDD (xem 6.9.2) Súng bắn đạn phấn, bánh xe thứ ba , dụng cụ đánh d ấ u tia mực Đồng hồ đ ế m vòng quay, bánh xe th ứ ba, m á y đo ghi gia tốc âm (chậm d ầ n) Khối l ư ợn g mô tô Cảm biến tải trọng, cân mô t ô Lực trong bộ truyền động Bộ chuyển đ ổ i áp suất thủy lực, b ộ chuy ể n đổi s ứ c căng của c á p phanh Hành tr ì nh điều khiển Chiết áp tuyến tính 2. Th ử hãm khô (Tất cả các bộ điều khi ể n phanh được vận hành) Vận tốc Vận tốc kế đã hiệu chuẩn , h ệ thống đo quan g đi ệ n tử Nhiệt độ phanh C ặ p nhiệt điện ma sát, cặp nhiệ t điện nhúng Lực điều khi ể n Dụn g cụ đo lực Qu ã ng đường phanh hoặc MFDD (xem 6.9.2) Súng bắn đạn phấn, bánh xe thứ ba, dụng cụ đánh dấu tia mực Đ ồ ng hồ đếm vòng quay, bánh xe thứ ba, máy đo ghi gia tốc â m (chậm d ầ n) Khối lượng mô tô Cảm biến tải trọng, cân mô t ô Lực trong bộ truyền đ ộ ng Bộ chuyển đ ổ i áp suất thủy lực, b ộ chuyển đ ổ i s ứ c c ă ng của c á p phanh Hành trình điều khiển Chiết áp tuyến t í nh 3. Thử vận tốc cao Vận tốc Vận tốc kế đ ã hiệu chuẩn, hệ thống đo quang điện tử Nhiệt độ phanh Cặp nhiệt điện ma sát, cặp nhiệt điện nhúng Lực điều khiển Dung cụ đo lực Quãng đường phanh hoặc MFDD (xem 6.9.2) Súng b ắ n đạn ph ấ n, bánh xe th ứ ba , dụng cụ đánh d ấ u tia mực Đồng hồ đếm vòng quay, bánh xe th ứ ba, máy đo ghi gia tốc âm (chậm dần) Khối lượng m ô tô Cảm biến tải trọng, cân m ô t ô Lực trong bộ truyền động Bộ chuy ể n đổi áp su ấ t thủy lực , bộ chuy ể n đổi s ứ c c ă ng của cáp phanh H à nh tr ì nh điều khiển Chiết áp tuy ế n t í nh 4. Th ử phanh ướt a Vận tốc Vận tốc kế đã hiệu chu ẩ n, hệ thống đo quang điện t ử Nhiệt độ phanh Cặp nhiệt điện ma sát, cặp nhiệt điện nhúng Lực điều khiển Dụng cụ đo lực Khối lượng mô t ô Cảm biến tải trọng, cân mô tô Gia tốc âm trong suốt quá trình hãm phanh Đồng hồ đếm vòng quay, bánh xe thứ ba, máy đo ghi g ia tốc âm (chậm dần) Qu ã ng đườn g Bánh xe thứ ba Lực trong bộ truyền động Bộ chuyển đổi áp suất th ủ y lực, bộ chuyển đổi sức căng của cáp phanh Hành trình điều khiển Chiết áp tuyến t í nh 5 . Th ử độ suy gi ả m đặc t í nh của mô tô do nhiệt a V ậ n t ố c Vận tốc kế đã hiệu chuẩn, hệ thống đo quang điện tử Nhiệt độ phanh Cặp nhiệt điện ma s á t, cặp nhiệt điện nhúng Lực điều khiển Dụng cụ đo lực Quãng đường phanh hoặc MFDD (xem 6.9.2) Súng bắn đạn phấn, bánh xe thứ ba , dụng cụ đ á nh dấu tia mực Đồng hồ đ ế m vòng quay, bánh xe th ứ ba, máy đo ghi gia tốc âm (ch ậ m dần ) Khối lư ợ ng mô tô Cảm bi ế n tải trọng , cân mô tô Thời gian Đồng hồ b ấ m giờ Qu ã ng đường Bánh xe thứ ba Gia tốc âm trong suốt quá tr ì nh h ã m phanh Đồng hồ đ ế m vòng quay, b á nh xe thứ ba , máy đo g hi gia tốc âm (chậm dần) Lực trong bộ truyền đ ộ ng Bộ chuy ể n đổi áp su ấ t thủy lực, bộ chuyển đổi sức căng của cáp phanh Hành trình điều khiển Chiết áp tuy ế n tính 6 . Thử hệ thống phanh đỗ xe Thời g ian Đ ồ ng h ồ b ấ m giờ L ự c điều khiển Dụng cụ đo lực Khối lượng m ô t ô Cảm biến tải tr ọ ng, cân m ô tô Nhiệt độ phanh Cặp nhiệt độ điện ma sát, cặp nhiệt điện nhúng Hành trình điều khiển Chiết áp tuyến tính 7. Th ử hư h ỏ ng bộ ph ậ n Vận tốc Vận tốc kế đ ã hiệu chuẩn, hệ thống đo quang điện tử Nhiệt độ phanh Cặp nhiệ t điện ma sát, cặp nhiệt điện nhúng Lực điều khiển D ụng cụ đ o lực Qu ã ng đường phanh hoặc MFDD (xem 6.9.2) Súng bắn đạn phấn, bánh xe thứ ba, dụng cụ đánh d ấ u tia mực Đồng h ồ đ ế m vòng quay, bánh xe thứ ba, má y đo ghi gia tốc âm (ch ậ m d ầ n) Khối lượng m ô tô Cảm biến tải trọng, cân m ô t ô Lực trong bộ truyền động Bộ chuyển đ ổ i áp suất thủy lực, bộ chuyển đ ổ i sức căng của cáp phanh Hành trình điều khiển Chiết áp tuyến tính 8 . Th ử hư hỏng của hệ thống phanh có trợ lự c Vận tốc Vận tốc kế đ ã hiệu chuẩn, hệ thống đo quang đi ệ n t ử Nhiệt độ phanh Cặp nhiệt điện ma sát, cặp nhiệt điện nhúng Lực điều khiển Dụng cụ đo lực Quãng đường phanh hoặc MFDD (xem 6 . 9 . 2) Súng b ắ n đạn ph ấ n, bánh xe thứ ba, d ụng cụ đánh d ấ u tia mực Đ ồ ng h ồ đếm vòng quay, bánh xe thứ ba, máy đo ghi gia tốc âm (chậm d ần) Khối lượng môt ô Cảm biến tải trọng, cân m ô t ô Lực trong bộ truyền đ ộ ng Bộ chuyển đổi áp suất thủy lực , bộ chuy ể n đ ổ i s ứ c c ă ng của cáp phanh Hành trình điều khiển Chiết áp tuyến tính a Khi k ế t quả th ử n à y phụ thuộc v à o sự phân tích đường cong gia tốc â m do hệ thống ghi cung cấp th ì hệ thống ph ả i c ó các đ ặ c tí nh suy gi ả m và đáp ứng t ầ n số sao cho tr ạ ng thái của môt ô được phanh được tái tạo lại một cách tru ng thực . 5.5. Chạy rà 5.5.1. Quy định chung Trước khi đưa mô tô vào thử, các cụm phanh của mô tô phải được chạy r à . Quy trình n à y c ó thể do nhà sản xuất mô tô thực hiện. 5.5.2. Điều kiện của mô tô Điều kiện c ủ a mô tô phải như sau: a) Mô t ô được ch ấ t tải nhẹ; b) Động cơ được ngắt. CH Ú TH Í CH: Nếu khối lượng của mô tô được ch ấ t tải nhẹ vượt quá khối lượng của m ô t ô đã ch ất tải th ì điều kiện đã ch ấ t t ả i được sử dụng cho mục đích của điều n à y. 5.5.3. Quy trình Quy trình thử phải theo quy định dưới đây. a) V ậ n tốc thử: - Vận tốc ban đầu: 50 km/h hoặc 0,8 V m a x , lấy giá trị thấp hơn; - Vận tốc cuối cùng: 5 km/h đến 10 km/h. b) Sử d ụng phanh: mỗi bộ điều khiển hệ thống phanh l à m việc được vận hành riêng biệt. c) Gia tốc âm của mô tô: - Chỉ đối với hệ thống phanh trước: từ 3,0 m/s 2 đến 3,5 m/s 2 ; - Ch ỉ đối với hệ thống phanh sau: từ 1,5 m/s 2 đến 2,0 m/s 2 ; - CBS hoặc hệ thống phanh chính chia tách: từ 3,5 m/s 2 đến 4,0 m/s 2 . d) Số lượng các gia tốc âm: 100 cho mỗi hệ phanh. e) Nhiệt độ ban đầu của cụm phanh trước mỗi lần vận hành phanh: ≤ 100 °C. f) Đối với lần hãm phanh đầu tiên, cho mô tô chạy tăng tốc tới vận tốc ban đầu và sau đó vận hành bộ điều khiển phanh ở các điều kiện quy định tới khi đạt được vận tốc cuối cùng. Tiếp theo lại cho mô tô chạy t ă ng tốc tới vận tốc ban đầu và duy trì vận tốc này tới khi nhiệt độ của cụm phanh đạt được giá trị quy định ban đầu. Khi các điều kiện này được đáp ứng, tác động lại v à o cụm phanh theo quy định. Lặp lại quy trình này cho một số gia tốc âm quy định. Sau khi chạy rà, điều chỉnh các cụm phanh phù hợp với khuyến nghị của nhà sản xuất mô tô. 6. Yêu cầu của thử nghiệm 6.1. Cụm phanh Các cụm phanh và hệ thống phanh không được điều chỉnh tại bất cứ thời điểm nào trong các thử nghiệm động lực học. Sau các thử nghiệm, các bộ phận của hệ thống phanh phải được kiểm tra xem xét v ề các dấu hiệu hư hỏng, biến dạng dư, sự bong ra của vật liệu ma sát và rò rỉ chất lỏng phanh. 6.2. Đo nhiệt độ của phanh Ph ả i đo nhiệt độ của cụm phanh ở gần điểm giữa của đường phanh của đĩa phanh hoặc trống (tang) phanh khi sử dụng: a) Cặp nhiệt điện ma sát tiếp xúc với bề mặt của đĩa phanh hoặc trống phanh, hoặc; b) Cặp nhiệt điện được nhúng vào trong vật liệu ma sát. 6.3. Tác dụng lực điều khiển Các lực điều khiển phải được tác dụng nhanh tới mức quy định v à sau đó được duy tr ì không đổi trong quá trình hãm. Đối với tay phanh điều khiển bằng tay, lực tác dụng F được đặt trên bề mặt phía trước của tay phanh, vuông góc với đường đi qua tâm trục b ả n lề của tay phanh và điểm ngoài cùng của tay phanh trên mặt ph ẳ ng ch ứ a chuyển động xoay của tay phanh (xem Hình 1). Kích thước t í nh bằng milim é t CH Ú D Ẫ N 1 Tr ụ c bản l ề của tay phanh F Lực tác dụng Hình 1 - Tác dụng lực đối với tay phanh điều khiển bằng tay Lực tác dụng được đ ặ t tại điểm cách điểm ngo à i cùng của tay phanh 50 mm được đo dọc theo đường đi qua t â m trục bản lề của tay phanh và đi ể m ngoài cùng của tay phanh. Đối với bàn đạp phanh bằng chân, lực tác dụng được đặt vuông g ó c vào điểm giữa của bàn đạp. 6.4. Tr ì nh tự thử Mô tô ph ả i thực hiện phép thử riêng lẻ hoặc hoàn th à nh một loạt các phép thử. Khi thực hiện hoàn thành loạt phép th ử, tr ì nh tự thử được cho trong B ả ng 1 phải được thực hiện cho các phép thử tiếp theo nhằm đảm bảo t í nh lặp lại. Với lý do tương tự và để giảm thiểu sự biến đ ổ i, phép thử độ suy gi ả m đặc t í nh của mô tô do nhiệt nên được tiến hành cuối cùng. 6.5. Người lái 6.6. Truyền động tự động Mô t ô với hệ thống truyền động tự đ ộng phải hoàn thành m ọ i phép thử kể cho dù động cơ của nó là “ động cơ được kết n ố i ” hay “động cơ bị ngắt kết nối”. Nếu một truyền động tự động có một vị tr í trung gian, vị trí trung gian đó phải được chọn cho các phép th ử khi động cơ được ghi rõ là “động cơ bị ngắt kết nối ” . 6.7. Vị tr í mô tô và khóa bánh xe Mô tô phải được đặt cố định ở trung tâm của đường thử khi bắt đầu kết thúc mỗi phép thử. Kết thúc mỗi phép thử các bánh xe không được vượt ra bên ngo à i đường thử cho phép và bánh xe không bị khóa. 6.8. Dung sai vận tốc thử C á c vận t ố c quy định có d ung sai ± 5 km/h. 6.9 . Đo đặc tính động l ực học 6.9.1. Quy định chung Phương pháp dùng để đo đặc t í nh được quy định trong các thử nghiệm tương ứng tại Điều 7. Ba cách khác nhau có thể đo đặc tính của hệ thống phanh chính được cho từ 6.9.2 đến 6.9.4. 6.9.2. Gia t ố c â m trung bình đã triển khai hoàn toàn (MFDD) Phải tính toán gia tốc âm trong b ì nh đã triển khai hoàn toàn (MFDD), d m được t í nh bằng m/s 2 theo công thức (1): (1) Trong đó v h l à vận tốc mô tô tại 0,8 V, tính bằng km/h; v e là vận tốc mô tô tại 0,1 V, tính bằng km/h; V là vận tốc mô t ô khi người lái vận hành bộ điều khiển, t í nh bằng km/h; S h l à quãng đường di chuyển được giữa V và v h , tính bằng m; S e là quãng đường di chuyển được giữa V và v e , tính bằng m. 6.9.3. Quãng đường phanh Quãng đường phanh, S , được tính bằng mét. Để t í nh toán quãng đường phanh hiệu ch ỉ nh, S s , được tính bằng mét, khi sử dụng v ậ n tốc thực của môtô, với đi ề u k iện là dung sai của vận tốc th ử (xem 6.8) không bị vượt quá, phải sử dụng công th ứ c (2): (2) Trong đó V s l à vận t ốc thử quy định của mô tô, t í nh bằng km/h; S a là quãng đ ường phanh thực tế, tính bằng m; V a là vận tốc thử thực tế của mô tô, tính bằng km/h 6.9.4. Ghi liên tục gia tốc â m Đối với quy trình chạy r à v à thử nghiệm như th ử phanh ướt và quy trình đốt nóng trong thử nghiệm độ suy giảm hiệu quả phanh của mô tô do nhiệt cần ghi liên tục gia tốc âm tức thời của xe từ lúc tác dụng lực vào bộ điều khiển phanh tới khi kết thúc quá tr ì nh hãm. 6.10 . Báo cáo thử Ph ả i ghi lại các thông tin sau trong các báo cáo thử có liên quan (xem Phụ lục A): a) Các chi tiết về điều kiện thử (v í dụ, vận tốc, lực điều khiển, điều kiện môi trư ờ ng xung quanh, nhận dạng xe, điều kiện chất tải của mô tô, th ô ng tin có liên quan đến lốp xe); b) Các kết quả của mỗi thử nghiệm (v í dụ, gia tốc âm trung bình đã triển khai đầy đ ủ , quãng đường phanh, đặc t í nh còn lại); c) Trình tự thực hiện các thử nghiệm, khi có thể áp dụng được; d) B ấ t cứ sai lệch nào của xe trong hành trình của nó, bất cứ rung, tiếng ồn, chế độ làm việc không b ì nh thường v.v... 7. Quy trình thử 7.1. Thử hãm khô (vận hành một bộ điều khiển phanh) 7.1.1. Quy định chung Ph é p thử được áp dụng cho t ấ t c ả các loại mô tô. 7.1.2. Điều kiện của mô tô Điều kiện của m ô tô phải như sau: a) Mô tô được chất t ả i; b) Đối với các mô tô được lắp hệ thống phanh liên hợp (CBS) và các hệ thống phanh chính riêng biệt, n ế u mô tô được chất tải nhẹ vượt quá khối lượng của mô tô được chất tải; c) Động cơ được ngắt. CHÚ TH Í CH: Không cần thiết phải có thử nghiệm bổ sung cho các mô tô được l ắ p CBS và các hệ thống phanh chính riêng biệt n ế u khối lượng của mô tô được ch ấ t tải nh ẹ vượt qu á khối lượng của mô tô được chấ t tải. 7.1.3. Đi ề u kiện và quy trình th ử Các điều kiện và quy trình th ử phải theo quy định sau: a) Nhiệt độ ban đầu của cụm phanh: ≥ 55 °C và ≤ 100 °C. b) Vận tốc thử: 60 km/h hoặc 0,9 V max , lấy giá trị nh ỏ hơn. c) Sử dụng phanh: mỗi bộ điều khiển hệ thống phanh chính được vận hành ri ê ng biệt. d) Lực vận hành bộ điều khiển phanh: - Điều khiển bằng tay: ≤ 200 N - Điều khiển bằng chân: i) ≤ 350 N cho các loại mô tô 3-3 và 3-4; ii) ≤ 500 N cho các loại mô tô 3-5. e) Số lần hãm: tối đa là sáu lần hãm cho mỗi bộ điều khiển. f) Đối với mỗi lần hãm, cho mô tô tăng tốc tới vận tốc thử v à sau đ ó vận hành bộ điều khiển phanh theo các điều kiện quy định ở trên. 7.1.4. Đo đặc tính Đối với mỗi lần hãm và mỗi bộ điều khiển (xem 7.1.3) cũng như đối với mỗi điều kiện chất t ả i của môt ô (xem 7.1.2) phải đo và ghi lại gia tốc âm trung bình đã triển khai hoàn toàn hoặc quãng đường phanh. 7.2. Thử hãm khô (vận hành tất cả các bộ điều khiển phanh chính) 7.2.1. Quy định chung Phép thử được áp dụng cho tất cả các loại mô tô. 7.2.2. Điều kiện của mô tô Điều kiện của mô tô phải như sau: a) M ô tô được chất tải nhẹ; b) Động cơ được ngắt. CHÚ TH Í CH: Nếu khối lượng của m ô tô được ch ấ t tải nhẹ vượt quá khối lượng của mô tô được chất t ải thì sử dụng điều kiện được chất tải làm điều kiện của mô tô. 7.2.3. Điều kiện và quy trình th ử Các điều kiện và quy trình thử phải theo quy định sau: a) Nhiệt độ ban đầu của cụm phanh: ≥ 55 °C và ≤ 100 °C. b) Vận tốc thử: 100 km/h hoặc 0,9 V max , lấy giá trị nhỏ hơn. c) S ử d ụ ng phanh: vận hành đồng thời cả hai bộ điều khiển hệ thống phanh chính, nếu được trang bị , hoặc v ậ n h à nh một bộ điều khiển hệ thống phanh chính trong trường hợp hệ thống phanh chính điều khi ể n tất cả các bánh xe . d) Lực vận hành bộ điều khiển phanh: - Điều khiển bằng tay: ≤ 250 N; - Điều khi ể n bằng ch â n: i) ≤ 400 N cho các loại mô t ô 3-3 và 3-4; ii) ≤ 500 N cho các loại mô tô 3-5. e) Số l ầ n hãm: tối đa là sáu lần hãm. f) Đối với mỗi l ầ n hãm, cho mô tô tăng tốc tới vận tốc thử và sau đó vận hành các bộ điều khiển phanh theo các điều kiện quy định ở trên. 7.2.4. Đo đặc t í nh Đối với mỗi lần h ã m (xem 7.2.3) phải đo và ghi lại quãng đường phanh. 7.3. Thử vận tốc cao 7.3.1. Quy định chung Phép thử được áp dụng cho tất cả các loại mô tô. Không yêu c ầ u phải thử nghiệm cho các mô tô có V max ≤ 125 km/h 7.3.2. Điều kiện của mô tô Đi ề u kiện của mô tô phải như sau: a) M ô tô được chất t ả i nhẹ; b) Động cơ được n ố i với bộ truyền động ở vận tốc cao nh ấ t. CHÚ THÍCH : Nếu khối lượng của mô tô được chất tải nhẹ vượt qu á khối lượng của m ô t ô được ch ất t ả i th ì sử dụng điều ki ệ n được ch ấ t tải l à m điều kiện của m ô t ô. 7.3.3. Điều kiện và quy trình th ử Các đ iều kiện và quy trình thử phải theo quy định sau: a) Nhiệt độ ban đầu của cụm phanh: ≥ 55 °C và ≤ 100 °C. b) Vận tốc thử: - 0,8 V max đối với các xe có V max >125 km/h và <200> - 160 km/h đối với các xe có V max ≥ 200 km/h. c) Sử dụng phanh: vận hành đồng thời cả hai bộ điều khiển hệ thống phanh ch í nh, nếu được trang bị, hoặc vận hành một bộ điều khiển hệ thống phanh chính trong trường hợp hệ thống phanh chính điều khiển t ấ t cả các bánh xe. d ) Lực vận hành bộ điều khiển phanh: - Điều khiển bằng tay: ≤ 200 N; - Điều khiển bằng chân: i) ≤ 350 N cho các loại mô tô 3-3 và 3-4; ii) ≤ 500 N cho loại mô t ô 3-5. e) Số lần hãm: t ố i đa là sáu lần hãm. f) Đối với mỗi lần hãm, cho môtô tăng tốc tới vận tốc thử và sau đ ó vận hành các bộ điều khiển phanh theo các điều kiện quy định ở trên. 7.3.4. Đo đặc tính Đ ố i với mỗi lần hãm (xem 7.3.3), phải đo vá ghi lại gia tốc âm trung bình đã triển khai hoàn to à n ho ặ c quãng đường phanh. 7.4. Thử phanh ướt 7.4.1. Quy định chung Phép thử này gồm có hai phần được thực hiện liên tiếp nhau đối với mỗi hệ thống phanh: - Thử cơ b ả n dựa trên thử h ã m khô với một bộ phận điều khiển phanh được vận hành (xem 7.1); - Th ử hãm một cụm phanh ư ớ t khi sử d ụng cùng với các thông số th ử như thử cơ b ả n nhưng cụm phanh được phun nước liên tục trong quá tr ì nh thử để đo đặc tính của cụm phanh trong điều kiện ướt. Phép thử được áp dụng cho tất cả các loại mô tô. Không áp dụng phép thử cho hệ thống phanh đỗ xe trừ khi hệ thống phanh này đóng vai trò là hệ thống phanh phụ. Phép thử này không áp dụng cho các cụm phanh trống hoặc phanh đ ĩ a được bao che k í n trừ khi có lỗ thông hơi hoặc l ỗ kiểm tra hở. Phép thử này yêu cầu mô tô được trang bị dụng cụ đo có thể ghi liên tục lực điều khiển phanh và gia tốc âm của xe. Các phép đo gia tốc âm trung bình đã triển khai hoàn toàn (MFDD) và quãng đ ường phanh không thích hợp trong trường hợp này. 7.4.2. Điều kiện thử mô tô Điều kiện của m ô tô phải như sau: a) Mô tô được chất tải; b) Đ ố i với các mô được lắp hệ thống phanh liên hợp (CBS) và các hệ thống phanh chính riêng biệt cần thử mô tô ở điều kiện được chất tải nhẹ ngoài điều kiện được chất t ả i; c) Động cơ được ngắt; d) Mỗi cụm phanh được lắp với thiết bị phun nước: - Đối với các cụm phanh đĩa , thiết bị phun nước được lắp đặt như sau (xem H ì nh 2); i) Nước được phun trên mỗi cụm phanh với lưu lượng 15 l /h; nước được phân bố đều trên mỗi mặt bên của đĩa phanh; ii) Nếu bề mặt của đĩa phanh có s ự che chắn cần phun nước theo góc 45 0 trước tấm che; iii) Nếu không thể bố trí đ ược tia nước phun ở vị trí như cho trong Hình 2, hoặc nếu tia nước phun trùng với một lỗ thông hơi của cụm phanh hoặc lỗ tương tự, lỗ phun có thể được tiến thêm một góc lớn nhất l à 90 0 tính từ mép của má phanh khi sử dụng cùng một bán k í nh; - Đối với các cụm phanh trống có lỗ thông hơi và lỗ ki ể m tra để h ở , thiết bị phun nước được lắp đặt như sau: i) Nước được phun đều trên cả hai mặt bên của cụm phanh trống (trên tấm phía sau cố định và trên trống quay) với lưu lượng 15 l /h. ii) Các lỗ phun được bố tr í ở hai phần ba khoảng cách t í nh từ chu vi ngoài cùng của tr ố ng quay tới tâm mayơ bánh xe; iii) Vị tr í lỗ phun >15 0 tính từ mép của bất c ứ lỗ n à o trên tấm phía sau của trống phanh. CH Ú THÍCH : C ần tiến hành thử bổ sung cho các mô tô c ó lắp hệ thống phanh liên hợp (CBS) và các hệ thống phanh ch í nh riêng biệt nếu khối lượng của m ô tô được chất tải nhẹ vượt quá khối lượng của mô tô được ch ấ t t ải. K í ch thước t í nh bằng milim é t CHÚ D Ẫ N 1 Đĩa phanh 2 Từ thùng nước 3 Ố ng phun 4 Phép đo t ạ i đi ể m phun (2/3 l tính từ chu vi ngoài cùng) 5 Má phanh 6 Lỗ phun l Chiều rộng của bề mặt ma sát a Chiều quay của đĩa phanh H ì nh 2 - Thiết bị phun nước cho các cụm phanh đĩa 7.4.3. Điều kiện và quy trình th ử 7.4.3.1. Th ử cơ bản Đối v ớ i phép th ử cơ bản, các điều kiện và quy trình thử phải theo quy định sau a) Thực hiện phép thử quy định trong 7.1 (thử hãm khô với một bộ điều khiển phanh được vận hành) cho mỗi hệ thống phanh nhưng với lực điều khiển phanh để tạo ra gia tốc âm của mỗi mô tô từ 2,5 m/s 2 đến 3 , 0 m/s 2 , và xác định các thông số sau: - Lực điều khiển phanh trung bình đo được khi mô tô đang di chuyển từ 80 % đến 10 % vận tốc thử quy định; - Gia t ố c âm trung bình của mô t ô trong khoảng thời gian từ 0,5 s đến 1,0 s sau thời điểm vận hành bộ điều khiển phanh; - Gia tốc âm lớn nhất của mô tô trong quá tr ì nh hãm hoàn toàn nhưng ngoại trừ 0,5 s cu ố i c ù ng. b) Tiến h à nh ba lần hãm của th ử cơ b ả n và t í nh toán giá tr ị trung bình của các giá trị thu được trong m ụ c a) ở tr ê n. 7.4.3.2. H ã m phanh ư ớ t Đối với quá trình hãm phanh ướt, các điều kiện và quy trình thử phải theo quy trình sau a) Lái mô tô ở vận tốc thử sử dụng trong phép thử cơ bản được nêu trong 7.4.3.1 với thiết bị phun nước hoạt động trên các c ụ m phanh được thử và không vận hành hệ thống. b) Sau quãng đường không nhỏ hơn 500 m, tác dụng lực điều khiển phanh trung bình được xác định trong phép th ử cơ b ả n và hệ thống phanh được thử . c) Đo gia t ốc âm trung bình của mô t ô trong khoảng thời gian từ 0,5s đến 1,0 s sau thời điểm vận hành bộ điều kh iể n phanh. d) Đo gia t ố c âm l ớ n nh ấ t của mô tô trong toàn bộ quá trình hãm nhưng ngoại trừ 0,5 s cuối cùng 7.4.4. Đo đặc tính Phái đánh giá đặc tính của m ô t ô dưới dạng gia tốc âm đạt được trong khoảng thời gian t ừ 0,5 s đ ế n 1,0 s sau khi vận hành bộ điều khiển đ ố i với cả hai thử nghiệm cơ b ả n và thử nghiệm hãm phanh ướt , ghi lại gia tốc âm trung bình đạt được đối với mỗi lần hãm và mỗi bộ điều khiển (xem 7.4.3) và đ ố i với mỗi điều kiện chất tải của mô tô (xem 7.4 2). Ngoài ra, phải ghi lại gia tốc âm lớn nh ấ t đạt được trong toàn bộ các quá trình hãm, nhưng ngo à i trừ 0,5 s cuối cùng đối với mỗi lần hãm và mỗi bộ điều khiển (xem 7.4.3) v à đ ố i với mỗi điều kiện chất t ả i của mô tô (xem 7.4.2). Đặc t í nh của mô tô có một hoặc nhiều cụm phanh ướt phải được biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm đặc t í nh của mô tô có một hoặc nhi ề u cụm phanh khô, khi sử dụng các gia tốc âm trung bình ghi được ở trên . Gia tốc âm lớn nh ấ t của mô tô có một hoặc nhiều cụm phanh ướt phải được biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm gia tốc âm lớn nhất của mô tô có một hoặc nhiều cụm phanh khô, khi sử dụng các gia tốc âm l ớ n nhất ghi được ở trên. 7.5. Thử độ suy giảm do nhiệt 7.5.1. Quy định chung Phép thử gồm có ba ph ầ n được thực hiện liên tiếp nhau đối với mỗi hệ thống phanh: - Th ử cơ b ả n khi sử d ụ ng th ử hãm khô với một bộ điều khiển phanh được vận hành (xem 7.1); - Quy trình đốt nóng gồm có một loạt các quá trình hãm lặp lại để đốt nóng các cụm phanh; - Hãm phanh nóng khi sử dụng thử hãm kh ô với một bộ điều khiển phanh được vận hành (xem 7.1) đ ể đo đặc t í nh của phanh sau quy trình đốt nóng. Phép thử áp d ụ ng cho tất cả các mô tô. Phép th ử không áp dụng cho các hệ thống phanh đỗ xe v à các hệ thống phanh phụ. Quy trình đốt nóng đòi h ỏ i môtô được lắp dụng cụ đo có th ể ghi liên tục lực điều khiển phanh v à gia tốc âm của xe. Các phép đo gia tốc âm trung bình đã triển khai hoàn toàn (MEDD) và quãng đường phanh không thích hợp với quy trình đốt nóng. Thử cơ bản và th ử hãm phanh nóng yêu cầu phải đo MFDD hoặc quãng đường phanh. 7.5.2. Th ử cơ bản 7.5.2.1. Điều kiện của mô tô Điều kiện của mô tô phải như sau: a) Mô tô được chất tải; b) Động cơ được ngắt. 7.5.2.2. Đi ề u kiện và quy trình thử Các điều kiện và quy trình thử phải theo quy định sau: a) Nhiệt độ ban đầu của cụm phanh: ≥ 55 °C và ≤ 100 °C. b) Vận tốc thử: 60 km/h hoặc 0,9 V max lấy giá tr ị nh ỏ hơn; c) Sử dụng phanh: mỗi bộ điều khiển hệ thống phanh chính được vận hành riêng biệt. d) Lực vận hành phanh: - Điều khiển b ằ ng tay: ≤ 200 N; - Điều khiển b ằ ng chân. i) ≤ 350 N cho các loại mô tô 3-3 và 3-4; ii) ≤ 500 N cho loại mô tô 3-5. e) Cho mô tô tăng tốc t ớ i vận tốc thử, vận hành bộ điều khiển phanh trong các điều kiện quy định ở trên và ghi lại lực điều khiển yêu cầu để đạt được hiệu quả phanh được đo của mô tô. 7.5.3. Quy trình đ ố t nóng 7. 5 .3.1. Điều kiện của mô tô Điều kiện của mô tô phải như sau: a) Mô t ô được chất t ả i; b) Truyền động của động cơ. - Từ vận tốc thử quy định tới 50 % vận tốc thử quy định: truyền động được nối với số truyền động thích hợp cao nhất được lựa chọn sao cho vận tốc động cơ giữ ở mức lớn hơn vận tốc chạy không tải quy định của nhà sản xuất. - Từ 50 % vận tốc thử quy định tới khi đứng yên: truyền động được ngắt. 7.5.3.2. Điều kiện và quy trình th ử Các điều kiện và quy trình thử phải theo quy định sau: a) Nhiệt độ ban đầu của cụm phanh trước lần hãm đầu tiên: ≥ 55 °C và ≤ 100 °C. b) Vận tốc thử: - Hệ thống phanh đơn, ch ỉ hãm bánh trước: 100 km/h hoặc 0,7 V max l ấ y giá trị nh ỏ hơn; - Hệ thống phanh đơn, ch ỉ hãm bánh sau: 80 km/h hoặc 0,7 V max lấy giá trị nhỏ hơn; - Hệ thống phanh liên hợp (CBS), hoặc hệ thống phanh chính: 100 km/h hoặc 0,7 V max lấy giá trị nhỏ hơn . c) Sử dụng phanh: mỗi bộ điều khiển của hệ thống phanh chính được vận hành riêng biệt. d) Lực vận hành phanh: - Đối với l ầ n hãm thứ nhất: i) Cho phép lực điều khiển không đ ổ i đạt được gia tốc âm từ 3,0 m/s 2 đến 3,5 m/s 2 trong khi mô tô đang chạy chậm lại với vận tốc từ 80 % đến 10 % vận tốc quy đ ị nh; ii) Xác định lực điều khiển n à y bằng cách thực hiện ba lần hãm kiểm tra sơ bộ ở các vị tr í khác nhau của lực điều khiển khi sử dụng sự chất tải quy định của mô tô, vận tốc thử và truyền động quy định của động cơ; iii) Sau đ ó , sử d ụng các kết quả n à y để v ẽ đồ thị của lực điều khiển đối với gia tốc âm, từ đ ó c ó thể xác định lực th í ch hợp đối với gia tốc âm từ 3,0 m/s 2 đến 3,5 m/s 2 bằng phép nội quy; iv) Nếu mô tô không đạt được gia tốc âm quy định ở trên, phải sử dụng lực điều khiển không đ ổ i đ ể có thể đạt được gia tốc âm lớn nhất với cụm phanh n à y. - Đối với các lần hãm còn lại: sử dụng cùng một lực điều khiển không đổi của phanh như đối với lần h ã m th ứ nhất. e) Số lần hã m: 10 f) Khoảng cách giữa các lần h ã m: 1000 m. g) Thực hiện một l ầ n hãm theo các điều kiện quy định trong điều này và ngay sau đó s ử dụng gia tốc âm lớn nhất để đạt tới vận tốc quy định và duy tr ì vận tốc này tới khi thực hiện lần hãm tiếp sau. 7.5.4. Điều kiện và quy trình thử hãm phanh nóng Thực hiên một quá trình hãm trong các điều kiện đã sử dụng trong phép thử cơ b ả n (xem 7.5.2) đ ố i với hệ thống phanh đã được đốt nóng trong quy trình đốt nóng (xem 7.5.3). Quá trình hãm này được thực hiện trong 1 min sau khi ho à n thành quy trình đ ố t nóng với lực vận h à nh bộ điều khiển phanh nhỏ hơn hoặc bằng lực được s ử dụng trong phép thử cơ bản. 7.5.5. Đo đặc tính 7.5.5.1. Quy định chung Phải đ á nh giá đặc tính của môtô dưới dạng gia tốc âm trung bình đã triển khai hoàn toàn hoặc qu ã ng đường phanh đối với cả hai thử nghiệm cơ bản và thử nghiệm hãm phanh nóng, các kết quả này phải được đo và ghi lại cho mỗi lần điều khiển (xem 7.5.2). Để đánh giá ảnh hư ở ng của độ suy giảm đặc tính của mô tô do nhiệt phải xác định đặc tính còn lại. Đặc tính còn lại được biểu thị bằng tỷ số so sánh giữa đặc tính phanh ghi được trong thử hãm phanh nóng quy định trong 7.5.4 v à đặc tính phanh ghi được trong thử cơ bản quy định trong 7.5.2. 7.5.5.2. Đặc tính còn lại (quãng đường phanh) Trong trường hợp quãng đường phanh, phải tính toán đặc tính còn lại của mô tô Pr theo công thức (3) (3) Trong đó S s1 là quãng đường phanh hiệu chỉnh đạt được trong thử cơ bản, tính bằng m; S s 2 là quãng đường phanh hiệu chỉnh đạt được trong thử hãm phanh nóng, tính bằng m; V s là vận tốc thử quy định, tính bằng km/h; 7.5.5.3. Đặc tính còn lại (gia tốc âm trung bình đã tri ể n khai hoàn toàn - MF D D) Trong trường hợp MFDD, phải tính toán đặc tính còn lại của mô tô, Pr theo công thức (4). (4) Trong đ ó d m1 là MFDD đạt được trong thử cơ bản; d m2 là MFDD đạt được trong thử hãm phanh nóng. 7.6. Thử hệ thống phanh đỗ xe 7.6.1. Quy định chung Phép thử áp dụng cho các loại mô tô 3-4 và 3-5 7.6.2. Đi ề u kiện của mô tô Điều kiện của mô tô phải như sau: a) Mô tô được chất tải; b) Động cơ được ngắt 7.6.3. Điều kiện và quy trình thử Các điều kiện và quy định thử phải theo quy định sau. a) Nhiệt độ ban đầu của cụm phanh: ≤ 100 °C. b) Građien của bề mặt thử: 18 % c) Lực vận hành phanh: - Điều khiển bằng tay: ≤ 400 N; - Điều khiển bằng chân: ≤ 500 N d ) Đ ố i với phần th ứ nh ấ t của phép thử, đỗ môtô trên dốc của bề mặt thử theo hướng lên dốc bằng các vận hành hệ thống phanh đỗ xe trong các điều kiện đã quy định ở trên. Nếu mô tô giữ được trạng thái đứng yên, bắt đầu đo thời gian thử. e) Khi hoàn toàn thử nghiệm với mô tô hướng lên trên dốc, lặp lại cùng một quy trình thử với m ô tô hướng xuống dưới d ố c. 7.6.4. Đo đặc tính Trong quá trình thử, quan sát trạng thái của mô tô theo c ả hai chiều hướng lên và hướng xuống dốc (xem 7.6.3) và ghi lại kết quả v à o báo cáo th ử . Ph ả i đánh giá đặc tính của hệ thống phanh đỗ dưới dạng khả năng giữ trạng thái đứng yên trong 5 min khi cho mô tô hướng lên và hướng xuống dốc. 7.7. Thử hư hỏng bộ phận (đối với các hệ thống phanh chính riêng biệt) 7.7.1. Quy định chung Phép thử áp dụng cho tất cả các loại mô tô. Phép thử ch ỉ áp dụng cho các mô tô được trang bị các hệ thống phanh chính riêng biệt. Phép thử dùng để xác nhận đặc tính của hệ thống còn lại trong trường hợp xảy ra hư hỏng do rò rỉ của hệ thống thủy lực. 7.7.2. Đi ề u kiện của mô tô Điều kiện của mô tô phải như sau: a) Mô tô được chất tải nhẹ; b) Động cơ được ngắt. CHÚ THÍCH: N ế u k hối lượng của m ô tô được chất tải nhẹ vượt quá khối lượng của mô t ô được chất tải th ì sử dụng điều kiện được c h ấ t t ả i làm điều kiện của m ô tô. 7.7.3. Điều kiện và quy trình thử Các điều kiện và quy trình th ử phải theo quy định sau: a) Nhiệt độ ban đầu của cụm phanh: ≥ 55 °C v à ≤ 100 °C; b) Vận tốc thử: - 50 km/h; v à - 100 km/h hoặc 0,8 V max , lấy giá trị nhỏ hơn. c) Lực vận hành phanh: - Điều khiển bằng tay: ≤ 250 N; - Điều khiển bằng chân: ≤ 400 N. d) Số lần hãm: tối đa l à sáu lần hãm cho mỗi vận tốc thử. e) Thay đổi hệ thống phanh làm việc để tạo ra sự mất phanh hoàn toàn trong một hệ th ố ng con b ấ t kỳ . Sau đó, đối v ớ i mỗi lần hãm, cho mô tô tăng tốc tới v ậ n tốc thử và v ậ n hành bộ điều khiển phanh trong các điều kiện đã quy định ở trên. f) Lặp lại phép thử cho mỗi hệ thống con. 7.7.4. Đo đặc tính Đối với mỗi lần h ã m, phải đo và ghi lại vận tốc th ử và hệ thống con (xem 7.7.3) , gia tốc âm trung bình đã triển khai hoàn toàn hoặc quãng đường phanh. 7.8. Thử hư hỏng của hệ thống phanh có trợ lực 7.8.1. Quy định chung Phép thử áp dụng cho tất cả các loại mô tô. Phép thử chỉ áp dụng cho các mô tô được trang bị các hệ thống phanh có trợ lực. Phép thử không được tiến hành khi mô tô được trang bị hệ thống phanh làm việc tách rời khác. Phép thử dùng để xác nhận đặc tính của hệ thống phanh làm việc trong trường hợp bộ ph ậ n trợ lực bị hư hỏng. 7.8.2. Đi ề u kiện và quy trình thử Thực hiện thử hãm kh ô với một bộ điều khiển phanh được vận hành như đã quy định trong 7.1 cho mỗi hệ thống phanh l à m việc, với bộ phận trợ lực bị hư hỏng. 7.8.3. Đo đặc tính Đối với mỗi lần h ã m (xem 7.1.3) và đối với mỗi điều kiện chất tải của mô tô (xem 7.1.2), phải đo và ghi lại gia tốc âm trung bình đã triển khai hoàn toàn hoặc quãng đường phanh. Nếu bộ phận trợ lực có thể được vận hành bởi nhiều hơn một bộ điều khiển, phải đo và ghi lại các đặc tính đ ã nêu trên khi mỗi bộ điều khiển được vận hành riêng biệt. Phụ lục A (Quy định) Biểu mẫu ghi kết quả thử Báo cáo N o : ……………… A.1 . M ô t ô thử Nhà sả n xuất: ..................................................................................................................... M ẫ u (model): ............................................... Năm: ............................................................. Loại (v í dụ: 3-3): ...................................................... VIN (xem TCVN 6578 (ISO 3779): ……… Được đ ệ tr ì nh b ở i: .............................................................................................................. Ki ể u động cơ: ............................................................. Dung t í ch ………………………….. cm 3 C ô ng suất danh đ ị nh: ......................................................................................................... Số truyền động và phương pháp lựa chọn: ......................................................................... V ậ n tốc lớn nhất (TCVN 6011 (ISO 7117): ........................... km/h A.2 . Các chi tiết của phanh Trước Sau Kiểu phanh: ………………… ………………… Kiểu truyền động: ………………… ………………… Cỡ kích thước phanh: ………………… ………………… Vật liệu ma sát (nhãn hiệu và kiểu) ………………… ………………… Vật liệu đĩa/trống phanh: ………………… ………………… Gia công đĩa/trống phanh (lỗ, rãnh, mạ v.v...) ………………… ………………… B ố tr í hệ thống phanh ………………… ………………… Các đ ặc điểm đặc biệt: ………………… ………………… A.3 . Các chi tiết của lốp Trước Sau Nhà s ả n xuất: ………………… ………………… Cỡ lốp: ………………… ………………… Đặc tính danh nghĩa: ………………… ………………… Áp suất chất tải: ………………… ………………… Áp suất chất tải nhẹ: ………………… ………………… A.4 . Khối lượng th ử Người lái thử .................................... kg Thiết bị và dụng cụ đo: ..................... kg Chất tải nhẹ: Tổng …………… kg Trước …………… kg Sau …………… kg Chất tải: Tổng …………… kg Trước …………… kg Sau …………… kg A.5 . Thiết bị thử Thiết bị th ử và dụng cụ đo được lắp: .................................................................................. Số đọc của h ành trình kê, khi được lắp: - bắt đầu: ............................................. - kết thúc: ............................................ - tổng: ................................................. A.6 . Điều kiện thử Ngày thử: ........................................................ T ê n người lái (tùy chọn): ..................................................................................................... Tên người quan sát (tùy chọn): ........................................................................................... Địa điểm thử: ................................................... Nhiệt độ xung quanh: .................................... °C V ậ n tốc gió ................................................ m/s Các điều kiện thời tiết khác: ................................................................................................ Bề mặt đường thử và trạng thái: ......................................................................................... Tên t ổ chức thử: .............................................. Ngày thử: ........................................................ Ngày báo cáo: ................................................. A.7 . Kết quả thử hãm kh ô (một bộ điều khiển phanh đ ượ c vận hành) Số báo cáo thử nghiệm: .................................. Ngày thử: ....................................................... S ố đọc h ành trình kế lúc bắt đầu: ............................................. Điều kiện của mô tô (gạch bỏ đi các điều kiện không áp dụng) Ch ấ t t ả i: được ch ấ t tải/được chất tải nhẹ Điều khiển được sử dụng: tay/chân B ánh xe được phanh: bánh trước/bánh sau/tất cả Số truyền động được lựa chọn: .............................................. (đ ố i với truyền động tự động) Các điều kiện khác: ........................................................................................................... S ố lần hãm V ậ n tốc th ử Đặc tính đ ược đo a Lực điều khiển N Ghi chú V s km/h V a km/h d m m/s 2 S a m S s m V s : l à v ậ n tốc thử quy định . V a : là vận tốc thử thực. d m : l à gia tốc âm trung bình đã tri ể n khai ho à n to à n. S a : là quãng đường phanh thực. S s : l à quãng đường phanh hi ệ u ch ỉ nh. a Đặc tính đo đư ợ c dưới dạng d m hoặc S a , S s A.8 . Kết qu ả thử hãm khô (tất cả các bộ điều khiển phanh được vận hành) Số báo cáo thử nghiệm: ................................... Ngày th ử : ........................................................ Số đọc hành trình kế lúc bắt đầu: ...................... Đ i ều kiện của mô tô (gạch bỏ đi các điều kiện không áp dụng) Chất t ả i: chất tải nhẹ Điều khi ể n được sử dụng : tay/chân Bánh xe được phanh: bánh trước/bánh sau/tất cả Số truyền động được lựa chọn: ........................ (đối với truyền động tự động) Các điều kiện khác: .......................................... S ố lần hãm V ậ n tốc th ử Đặc tính đ ược đo Lực điều khiển N Ghi chú V s km/h V a km/h S a m S s m V s : l à v ậ n tốc thử quy định . V a : là vận tốc thử thực. S a : là quãng đường phanh thực. S s : l à quãng đường phanh hi ệ u ch ỉ nh. A.9 . Kết quả th ử vận tốc cao Số báo cáo thử nghiệm: ................................... Ngày th ử : ........................................................ Số đọc hành trình kế lúc bắt đầu: ...................... Đ i ều kiện của mô tô (gạch bỏ đi các điều kiện không áp dụng) Chất t ả i: được chất tải Điều khi ể n được sử dụng : tay/chân Bánh xe được phanh: bánh trước/bánh sau/tất cả Số truyền động được lựa chọn: ........................ (đối với truyền động tự động) Các điều kiện khác: ............................................................................................................ S ố lần hãm V ậ n tốc th ử Đặc tính đ ược đo a Lực điều khiển N Ghi chú V a km/h V s km/h d m m/s 2 S a m S s m V s : l à v ậ n tốc thử quy định . V a : là vận tốc thử thực. d m : l à gia tốc âm trung bình đã tri ể n khai ho à n to à n. S a : là quãng đường phanh thực. S s : l à quãng đường phanh hi ệ u ch ỉ nh. a Đặc tính đo đư ợ c dưới dạng d m hoặc S a , S s A.10 . Kết qu ả th ử hãm ướt Số báo cáo thử nghiệm: ................................... Ngày th ử : ........................................................ S ố đ ọ c hành trình kế lúc bắt đầu: ...................... Điều kiện của mô tô (gạch bỏ đi các điều kiện không áp dụng) Chất tải: được chất tải/được chất tải nhẹ Điều khiển được sử dụng: tay/chân Bánh xe được phanh: bánh trước/bánh sau/tất cả Số truyền động được lựa chọn: ............................................ (đ ố i với truyền động tự động) Các điều kiện khác: ............................................................................................................ Điều kiện Lần hãm N o V ậ n tốc th ử Đ ặ c tính được đo a m m/s 2 Gia tốc âm lớn nhất a max m/s 2 Lực điều khiển phanh trung bình N Ghi chú V a km/h V s km/h Phanh khô Thử từ 2,5m/ s 2 đ ế n 3,0 m/s 2 Phanh ướt Thử ở cùng lực điều khiển V s : l à v ậ n tốc thử quy định . V a : là vận tốc thử thực. a m : l à gia tốc âm trung bình trong khoảng thời gian t ừ 0,5 s đến 1,0 s sau khi v ậ n hành bộ điều khiển. a max : gia tốc âm lớn nh ấ t tron g quá trình dừng hoàn toàn nhưng ngoại trừ 0,5 s cuối cùng. Đánh giá đặc tính phanh ướt a m (ướt) a m (khô) và a max (ướt) a max (khô) A.11 . Kết quả thử độ suy giảm đặc tính của mô tô do nhiệt Số báo cáo thử nghiệm: ................................... Ngày thử: ........................................................ Số đọc h ành trình kế lúc bắt đầu: ...................... Điều ki ệ n của mô t ô (gạch bỏ đi các điều kiện không áp dụng) Chất tải: được chất tải Điều khiển được sử dụng: tay/chân Bánh xe được phanh: bánh trước/bánh sau/tất cả Số truyền động được lựa chọn: .................................... (đối với truyền động tự động) Số truyền động đối với.... Các điều kiện khác: ............................................................................................................ Điều kiện Lần hãm N o Vận tốc th ử Đặc tính được đo a L ự c điều khiển N Ghi ch ú V a km/h V s km/h d m m/s 2 S a m S s m Thử cơ bản Qui tr ì nh đốt nóng (h ã m lặp lại ch o mỗi 1000 m) Th ử có chất tải từ 3,0 m/s 2 đến 3,5 m/s 2 th ờ i gian hoàn thành 10 lần hãm phanh = … Hãm phanh nóng Trong 1 min sau khi hoàn thành qui tr ì nh đốt nóng V s : l à v ậ n tốc thử quy định . V a : là vận tốc thử thực. d m : l à gia tốc âm trung bình đã tri ể n khai ho à n to à n. S a : là quãng đường phanh thực. S s : l à quãng đường phanh hi ệ u ch ỉ nh. a Đặc tính đo đư ợ c dưới dạng d m hoặc S a , S s Đánh giá đặc tính độ suy giảm đặc tính của mô tô do nhiệt (đặc tính còn lại): và A.12 . Kết quả thử hệ thống phanh đỗ xe Số báo cáo thử nghiệm :................................... Ngày thử: ........................................................ Số đọc hành trình kế lúc bắt đầu: ...................... Điều k iện của mô t ô (gạch b ỏ đi các điều kiện không áp dụng) Ch ấ t tải: được chất tải Điều khi ể n được s ử dụng : tay/chân Đi ề u kiện Lực đ iều khiển N Trạng thái m ô tô quan sát được (ví dụ, thời gian trôi tr ê n dốc) M ô t ô hướng l ê n tr ê n dốc M ô t ô hư ớ ng xu ố ng dốc Các nhận xét khác: ............................................................................................................. ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... A.13 . Kết qu ả th ử hư hỏng bộ phận (đối với các hệ th ố ng phanh chính riêng biệt) Số báo cáo thử nghiệm :................................... Ngày thử: ........................................................ Số đọc hành trình kế lúc bắt đầu: ...................... Điều kiện của môtô (gạch bỏ đi các điều kiện không áp dụng) Ch ấ t t ả i: được chất t ả i nhẹ Điều khi ể n được sử dụng: tay/chân Bánh xe được phanh: bánh trước/bánh sau/tất cả Số truyền động được lựa chọn: ........................ (đối với truyền động tự động) Các điều kiện khác: ............................................................................................................ S ố lần hãm V ậ n tốc th ử Đặc tính đ ược đo a Lực điều khiển N Ghi chú V s km/h V a km/h d m m/s 2 S a m S s m V s : l à v ậ n tốc thử quy định . V a : là vận tốc thử thực. d m : l à gia tốc âm trung bình đã tri ể n khai ho à n to à n. S a : là quãng đường phanh thực. S s : l à quãng đường phanh hi ệ u ch ỉ nh. a Đặc tính đo đư ợ c dưới dạng d m hoặc S a , S s A.14 . Kết quả th ử hư hỏng hệ th ố ng phanh có trợ lực Số báo cáo thử nghiệm: ................................... Ngày thử: ........................................................ Số đọc h ành trình kế lúc bắt đầu: ...................... Điều kiện của môtô (gạch bỏ đi các điều kiện không áp dụng) Chất tải: được chất tải/được chất tải nhẹ Điều khiển được sử d ụng: tay/chân Bánh xe được phanh: bánh trước/bánh sau/tất cả S ố truyền động được lựa chọn: .................................... (đối với truyền động tự động) Các điều kiện khác: ............................................................................................................ S ố lần hãm V ậ n tốc th ử Đặc tính đ ược đo Lực điều khiển N Ghi chú V s km/h V a km/h d m m/s 2 S a m S s m V s : l à v ậ n tốc thử quy định . V a : là vận tốc thử thực. d m : l à gia tốc âm trung bình đã tri ể n khai ho à n to à n. S a : là quãng đường phanh thực. S s : l à quãng đường phanh hi ệ u ch ỉ nh. a Đặc tính đo đư ợ c dưới dạng d m hoặc S a , S s THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] UNECE Golobal Technical Regulation No.3, Motocycle brake systems, (Quy định kỹ thuật toàn cầu Số 3 của UNECE, Hệ thống phanh của mô tô). [2] UNECE Special Resolution No.1 Conceming the common d e f initions of vehicle categories, masses and dimensions (S.R.1). (Quyết đ ịnh riêng S ố 1 của UNECE về các định nghĩa thông dụng của các loại xe, khối lư ợ ng xe, khối lượng và k í ch thước (S.R.1).