TCVN11230:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11230:2015 (ISO 10384:2012) về Thép lá cacbon cán nóng theo thành phần hóa học TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11230:2015 ISO 10384:2012 THÉP LÁ CACBON CÁN NÓNG THEO THÀNH PHẦN HÓA HỌC Hot-rolled carbon steel sheet as def i ned by chemical composit i on Lời nói đầu TCVN 11230:2015 hoàn toàn tương đương ISO 10384:2012. TCVN 11230:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 17, Th é p biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. THÉP LÁ CACBON CÁN NÓNG THEO THÀNH PHẦN HÓA HỌC Hot-rolled carbon steel sheet as de f ined by chemical composition 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này áp dụng cho thép lá cacbon cán nóng được xác định bằng thành phần hóa học. Sản phẩm thường được khách hàng sử dụng ở trạng thái xử lý nhiệt sau gia công nóng hoặc nguội, tạo hình trên máy dập hoặc c ắ t. V í dụ, sản ph ẩ m đ ược sử dụng cho các thiết bị thông thường như bánh xích, mắt xích, vòng đệm, cánh, lưỡi dao và các công cụ nông nghiệp. CHÚ THÍCH 1: Thép lá cán nóng có chiều dày nhỏ hơn 3 mm thường được biết với tên gọi “thép lá”. Thép lá cán n ó ng c ó chiều dày ≥ 3 mm thường được biết với tên gọi “thép l á” hoặc “ t h ép t ấ m ” . CHÚ THÍCH 2: Ti ê u chuẩn này kh ô ng bao hàm thép lá được đưa vào cán tiếp sau. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi n ă m công bố thì áp dụng phiên bản đã nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi. TCVN 257-1 (ISO 6508-1), Vật liệu kim loại - Thử độ cứng Rockwell - Phần 2: Phương pháp thử (thang A, B, C, D, E, F, G, H, K, N, T). TCVN 258-1 (ISO 6507-1), Vật liệu kim loại - Thử độ cứng Vikers - Phần 1: Phương ph á p thử. TCVN 1811 (ISO 14284), Th é p và gang - Lấy mẫu và chuẩn bị các mẫu thử để xác định thành ph ầ n hóa học. TCVN 4393 (ISO 643), Th é p - Xác định độ lớn hạt bằng phương ph á p kim tương . TCVN 4507 ( ISO 3887), Th é p - Phương pháp xác định chiều s â u lớp thoát cacbon. TCVN 7573 (ISO 16160), Thép t ấ m cán nóng liên tục - Dung sai kích thước và hình dạng. ISO 4967, Steel - D e termination of content of nonmetallic inclusions - Micrographic metho d using standard diagrams (Thép - Xác định hàm lượng các tạp chất phi kim loại - Phương pháp chụp ả nh cấu trúc t ế vi khi sử dụng các biểu đồ tiêu chuẩn). 3. Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau. 3.1 . Thép lá cán nóng (hot-rolled steel sheet) Sản phẩm thu được bằng cán thép được nung nóng qua máy cán liên tục thép dải nóng hoặc các quá trình cán nóng khác để chế tạo ra sản phẩm dạng cuộn đáp ứng chiều dày và dung sai yêu cầu của thép lá. CHÚ THÍCH: Sản phẩm có một b ề mặt được bao ph ủ bằng lớp oxit hoặc vảy do quá tr ì nh cán nóng tạo ra. 3.2 . Thép lá cán nóng đã tẩy g ỉ (hot-rolled descaled steel sheet) Thép lá cán nóng đ ã được loại bỏ lớp oxit hoặc v ẩ y cán thường là bằng tẩy g ỉ trong một dung dịch axit. CHÚ THÍCH: Cũng c ó thể thực hiện việc tẩ y g ỉ bằng các biện pháp cơ học khác. 3.3 . Cạnh (mép) cán (mill edge) Cạnh bình thường không có bất cứ đường viền nào được tạo ra trong cán nóng. CHÚ THÍCH: Các cạnh cán có th ể chứa một số khuyết tật có dạng nh ư cạnh b ị nứt, bị rách hoặc cạnh m ỏ ng. 3.4 . Cạnh cắt (sheared edge) Cạnh bình thường thu được bằng cắt, xẻ hoặc xén sản phẩm có cạnh cán. CHÚ THÍCH: Quá trình gia công bình thường không yêu cầu phải xác định vị trí của r ì a xờm cần xẻ đi. 4. Chiều dày 4.1 . Thép lá cacbon cán nóng dựa trên thành phần hóa học được sản xuất từ thép lặng có thành phần hóa học được liệt kê trong Bảng 1. Thép này thường được chế tạo với phạm vi chiều dày từ 0,8 mm đến 12,5 mm và chiều rộng 600 mm và lớn hơn, ở dạng cuộn hoặc tấm c ắ t. 4.2 . Thép lá cacbon cán nóng có chiều rộng nhỏ hơn 600 mm có thể được xẻ ra từ thép lá rộng và sẽ được xem là thép lá. 5. Điều kiện chế tạo 5.1 . Luyện thép Trừ kh i có sự th ỏ a thuận khác của các b ê n liên quan, các quá trình được sử dụng trong luyện thép và chế tạo thép lá cán nóng là do nh à s ả n xu ấ t quyết định. Theo yê u cầu, khách hàng sẽ được thông báo về quá trình luyện thép được sử dụng. 5.2 . Thành phần hóa học Thành phần hóa học (phân tích mẻ nấu) phải tuân theo các giá trị được cho trong các B ả ng 1 và 2. 5.3 . Phân tích hóa học 5.3.1 . Phân tích mẻ nấu Nhà sản xuất phải thực hiện việc phân tích từng mẻ nấu thép đ ể xác định t ỷ lệ phần trăm theo khối lượng của tất cả các nguyên tố được liệt kê trong các B ả ng 1 và 2. Theo yêu cầu, phải báo cáo việc phân tích này cho khách hàng hoặc đại diện của khách hàng. 5.3.2 . Phân tích sản phẩm Khách hàng có th ể thực hiện việc phân tích sản phẩm để ki ể m tra việc phân tích đã quy định của sản phẩm và phải quan tâm đến bất cứ t í nh không đồng nhất thông thường nào. Các sai lệch cho phép giữa phân tích mẻ nấu đã quy định và phân tích sản phẩm được cho trong các Bảng 3 và 4 . Phương pháp lấy mẫu phải theo TCVN 1811 (ISO 14284). Những yêu cầu không quy định trong TCVN 1811 (ISO 14284) phải được thỏa thuận giữa nhà cung cấp và khách hàng tại thời điểm yêu cầu và đơn đặt hàng. Bảng 1 - Thành phần hóa học (phân tích mẻ nấu) Tỷ phần khối lượng tính bằng phần trăm Mác thép C Si a Mn P lớn nhất S lớn nhất S08C 0,10 lớn nhất 0,15-0 , 35 0,50 lớn nhất 0,030 0,035 S10C 0,08-0,13 0,15-0,35 0,30 - 0,60 0 , 030 0,035 S15C 0,13-0,18 0,15-0,35 0,30 - 0,60 0,030 0,035 S20C 0,18-0,23 0,15-0,35 0,30-0,60 0,030 0,035 S25C 0,22 - 0,28 0,15-0,35 0,30 - 0,60 0,030 0,035 S30C 0,27 - 0,33 0,15-0,35 0,60 - 0,90 0,030 0,035 S35C 0,32 - 0,38 0,15-0,35 0,60-0,90 0,030 0,035 S38C 0,35 - 0,41 0,15-0,35 0,60 - 0,90 0,030 0,035 S40C 0,37 - 0,43 0,15-0,35 0,60-0,90 0,030 0,035 S43C 0,40 - 0,46 0,15-0,35 0,60-0,90 0,030 0,035 S45C 0,42 - 0,48 0,15-0,35 0,60 - 0,90 0,030 0,035 S48C 0,45 - 0,51 0,15-0,35 0,60 - 0,90 0,030 0,035 S50C 0,47 - 0,53 0,15-0,35 0,60 - 0,90 0,030 0,035 S53C 0,50 - 0,56 0,15-0,35 0,60 - 0,90 0,030 0,035 S55C 0,52 - 0,58 0,15-0,35 0,60 - 0,90 0,030 0,035 S58C 0,55 - 0,61 0,15-0,35 0,60 - 0,90 0,030 0,035 a Silic có th ể đ ược cung cấp trong các giới hạn đã được thỏa thuận tại thời đi ể m yêu cầu và đơn đ ặt hàng. B ả ng 2 - Giới hạn của các nguyên tố hóa học bổ sung Tỷ phần khối lượng tính bằng phần trăm Nguyên tố Phân tích mẻ nấu lớn nhất Phân tích sản phẩm lớn nhất Cu a 0,20 0,23 Ni a 0,20 0,23 Cr a, b 0,15 0,19 Mo a , b 0,06 0,07 Nb c 0,008 0,018 V c 0,008 0 , 018 Ti c 0,008 0,018 CHÚ THÍCH: Mỗi một trong các nguyên tố được liệt kê trong bảng này phải được đưa vào báo cáo phân t í ch mẻ nấu. Khi lượng đồng, niken, crom hoặc molipđen hiện diện nhỏ hơn 0,02 %, bảng phân tích có t h ể được báo cáo là “ < 0 , 02% ” . a Tổng lượng đ ồng, niken, crom và molipđen không được vượt quá 0,50 % trong phân tích mẻ n ấ u. Khi quy định một hoặc nhiều nguyên tố trong các nguyên t ố này, không áp dụng tổng số; trong trường hợp này ch ỉ áp dụng các giới hạn riêng cho các nguyên t ố còn lại. b Tổng lượng crom và molipđen không được vượt quá 0,16 % trong phân tích mẻ nấu. Khi quy định một hoặc nhiều nguyên tố trong các nguy ê n tố n à y, kh ô ng áp dụng t ổ ng số; trong trường hợp này ch ỉ áp dụng các giới hạn riêng cho các nguy ê n tố c ò n lại. c Có th ể cung c ấ p các giá trị phân tích lớn hơn 0,008 sau khi đã có thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách hàng. Bảng 3 - Sai lệch cho phép của phân tích sản phẩm Tỷ ph ầ n khối lượng tính bằng phần trăm Nguyên tố Giới hạn/lớn nhất của nguyên tố được quy định L Sai lệch cho phép C L ≤ 0,15 + 0,03 - 0,02 0,15 < L ≤ 0,40 + 0,04 - 0,03 0,40 < L ≤ 0,61 + 0,05 - 0,03 Si L ≤ 0,35 ± 0,05 Mn L ≤ 0,60 ± 0,03 0,60 < L ≤ 0,90 ± 0,04 P L ≤ 0,030 + 0,01 S L ≤ 0,035 + 0,01 5.4 . Ứng dụng Sản phẩm đã quy định được nhận dạng cho chế tạo bằng tên của chi tiết hoặc ứng dụng đã dự định. Nhận dạng đúng đ ối với chi tiết có thể bao gồm kiểm tra bằng mắt, ảnh in hoặc mô t ả hoặc sự kết hợp của các biện pháp này. 5.5 . Thử cơ tính và các phép thử khác 5.5.1 . Giới hạn b ề n kéo và độ giãn dài của sản phẩm thường không được quy định vì sản phẩm được đưa vào xử lý nhiệt sau khi cung cấp. 5.5.2 . Khách hàng c ó thể yêu cầu các phép thử sau đối với sản phẩm. Trong trường hợp này, các mục thử, lấy mẫu và phương pháp thử, nếu chưa có tiêu chuẩn thì các chuẩn chấp nhận hoặc bác bỏ phải được thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách hàng tại thời điểm đặt hàng. a) Độ sâu thoát cacbon, xem TCVN 4507 (ISO 3887); b) Hàm lượng các tạp chất phi kim loại, xem ISO 4967; c) Cỡ hạt của austenit, xem TCVN 4393 (ISO 643); d) Độ cứng, xem TCVN 258-1 (ISO 6507-1) hoặc TCVN 257-1 (ISO 6508-1); e) Tổ chức tế vi. 5.6 . T ẩ y g ỉ Nếu sử dụng các biện pháp cơ học để t ẩ y g ỉ có th ể dẫn đến độ cứng được tăng lên một ít v à độ dẻo giảm đi một ít. Khách hàng nên đưa ra trạng thái t ẩ y g ỉ được y ê u cầu. 5.7 . Trạng thái b ề mặt Lớp oxit hoặc lớp vảy trên thép lá cán nóng buộc phải dẫn đến các thay đ ổ i về chiều dày, sự bám dính và màu sắc. Loại bỏ lớp oxit hoặc vảy cán bằng t ẩ y g ỉ hoặc làm sạch bằng thổi khí c ó thể l à m l ộ ra các khuyết tật không nhìn th ấ y rõ trước nguyên công này. Cũng như sau k é o, c ó th ể nhìn th ấ y c á c khuy ế t tật đã không lộ ra trên tấm thép phẳng. 5.8 . Bôi dầu Thường bôi một lớp d ầu để chống g ỉ lên thép lá cán n ó ng đã tẩy g ỉ . Tuy nhiên nếu có yêu cầu, thép lá có thể được cung cấp không có lớp phủ dầu. Lớp dầu này không d ùng làm chất bôi trơn cho kéo hoặc tạo hình và có thể được loại bỏ đi một cách dễ d àng khi sử dụng các hóa chất tẩy dầu mỡ. Thép lá cán nóng đã t ẩ y gỉ có thể được đặt hàng không bôi dầu, nếu được yêu cầu, trong trường hợp này nhà cung cấp chịu trách nhiệm một phần nếu x ả y ra sự oxy hóa. 6. Dung sai kích thước và hình dạng 6.1 . Dung sai k í ch thước á p dụng được cho chiều dày của các mác thép S08C đến S20C được cho trong TCVN 7573 (ISO 16160). Dung sai của chiều dày danh nghĩa của các mác thép S25C đến S28C được cho trong Bảng 4. 6.2 . Tất cả các dung sai kích thước và h ì nh dạng khác được cho trong TCVN 7573 (ISO 16160). 7. Chất lượng gia công 7.1 . Trạng thái bề mặt ph ả i là trạng thái thường thu được ở sản phẩm cán nóng. 7.2 . Vật liệu được cắt thành đoạn theo chiều dài không được có sự tách lớp, các vết nứt bề mặt và các khuyết tật khác có hại cho sản phẩm cuối cùng hoặc quá trình gia c ô ng thích hợp tiếp sau. 7.3 . Quá trình xử lý cho chuyên ch ở hàng bằng tàu không được làm cho nhà sản xuất m ấ t cơ hội quan sát dễ dàng các đoạn c ó khuyết tật như có thể thực hiện được trên sản phẩm được c ắ t thành đoạn. 8. Kiểm tra và chấp nhận 8.1 . Khi khách hàng có quy định kiểm tra và thử đ ể chấp nhận sản phẩm trước khi xếp hàng xuống tàu từ phân xư ở ng của nhà sản xuất, y ê u cầu này thường không được quy định đối với các sản phẩm được bao hàm trong tiêu chuẩn này, nhà sản xuất phải cung cấp cho kiểm tra viên của khách hàng tất cả các phương tiện cần thiết để xác định rằng thép được cung c ấ p phù hợp với tiêu chuẩn này. 8.2 . Thép được báo cáo là có khuyết tật sau khi đến xư ở ng c ủ a người sử dụng phải được đ ể ra một bên, được nhận dạng và được bảo vệ. Nhà cung cấp ph ả i được thông báo để có thể tiến hành khảo sát, điều tra một cách thích hợp. 9. Cỡ kích thước của cuộn Khi sản phẩm được đặt hàng ở dạng cuộn, phải quy định đường kính trong (ID) nhỏ nhất hoặc phạm vi đường kính trong chấp nhận được. Ngoài ra cũng phải quy định đường kính ngoài lớn nhất (OD) và khối lượng lớn nhất chấp nhận được của cuộn. 10. Ghi nhãn Trừ khi có quy định khác, các yêu cầu tối thiểu sau để nhận biết thép phải được ghi nhãn dễ đọc bằng khuôn in th ủ ng trên đ ỉ nh của mỗi khối nâng hoặc trên một th ẻ nhãn được gắn vào mỗi cuộn hoặc đơn vị chuyên ch ở bằng tàu: a) Tên của nhà sản xuất hoặc nhãn hiệu nhận dạng; b) Số hiệu của tiêu chuẩn này; c) Ký hiệu của chất lượng; d ) Số đơn hàng; e) Kích thước của sản phẩm; f) Số lô; g) Khối lượng. 11. Thông tin do khách hàng cung cấp Thư yêu cầu và đơn đơn đặt hàng phải có các thông tin sau: a) Số hiệu của tiêu chuẩn này, nghĩa là TCVN 11230 (ISO 10384); b) Tên và mác vật liệu (ví dụ, thép lá cacbon cán nóng dùng cho thiết bị, mác S40C); c) Các kích thước của sản phẩm và chất lượng yêu cầu; d) Ứng dụng hoặc tên của chi tiết, nếu có thể (xem 5.4); e) T ẩ y g ỉ bằng axit (xem 3.2) hoặc tẩy gỉ b ằ ng phun đá vụn hoặc phun bi (xem 5.6) được yêu cầu; vật liệu sẽ được bôi dầu theo quy định trừ kh i được đặt hàng không bôi dầu (xem 5.8); f) Kiểu cạnh của sản phẩm (xem 3.3 và 3.4); g) Báo cáo phân tích mẻ nấu, nếu được yêu cầu (xem 5.3.1); h) Giới hạn về khối lượng và kích thước của các cuộn riêng và các bó, nếu áp dụng (xem Điều 9); i) Các ki ể m tra v ỏ thử, nếu có, được yêu cầu cho kiểm tra chấp nhận trước khi chuyên chở bằng tàu từ xư ở ng của nhà sản xuất (xem 8.1). VÍ DỤ: M ô tả một đơn đặt hàng đ iển h ì nh như sau: TCVN 11230 (ISO 10384), thép lá cacbon cán nóng d ùng cho cơ khí S40C, dung sai chiều dày bình thường, 3 mm x 1200 mm x 2400 mm, 10.000 kg được sử dụng làm vòng đệm, cạnh cán, cung cấp báo c á o phân tích mẻ nấu, khối lượng nâng l ớ n nh ấ t 4000 kg. 12. Báo cáo Khi đã được thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách hàng, nhà sản xuất ph ả i đệ trình thông tin sau: a) Phân tích mẻ nấu (xem 5.3.1); b) Kết qu ả thử do khách hàng yêu cầu (xem 5.5.2); c) Quá trình luyện thép (xem 5.1); d) Kích thước của sản phẩm; e) Khối lượng; f) Điều kiện cung c ấ p; g) Số lô của các nguyên liệu được đưa vào nấu chảy. Bàng 4 - Dung sai của chiều dày thông thường đ ối với các cuộn và đoạn chiều dài thép lá cán nóng (bao gồm c ả thép lá đã tẩy g ỉ ) có mác S25C đến S58C Gi á trị t í nh bằng milimet Chiều rộng quy định Dung sai chiều dày cho các chiều dày quy định ≥ 0,8 > 1,5 > 2,0 > 2,5 > 3,0 > 4,0 > 5,0 > 6,0 > 8,0 > 10,0 ≤ 1,5 ≤ 2,0 ≤ 2,5 ≤ 3,0 ≤ 4,0 ≤ 5,0 ≤ 6,0 ≤ 8,0 ≤ 10,0 ≤ 12,5 ≥ 600 ≤ 1 200 ± 0,17 ± 0,19 ± 0,20 ± 0,22 ± 0,24 ± 0,26 ± 0,29 ± 0,32 ± 0,35 ± 0,39 ≥ 1 200 ≤ 1 500 ± 0,19 ± 0,21 ± 0,23 ± 0,24 ± 0,26 ± 0,29 ± 0,31 ± 0,33 ± 0,36 ± 0,40 ≥ 1 500 ≤ 1 800 - ± 0,23 ± 0,25 ± 0,26 ± 0,29 ± 0,31 ± 0,32 ± 0,34 ± 0,37 ± 0,41 ≥ 1 800 - - ± 0,28 ± 0,29 ± 0,30 ± 0 , 32 ± 0,34 ± 0,39 ± 0,44 ± 0,47 CHÚ THÍCH 1: Không áp d ụng các giá trị d ung sai đ ã quy định cho các đầu mút không được xén đ ầ u đ ối v ớ i tổng chiều dài l của một cuộn c ó c ạ nh cán. Tổng chiều dài l, tính bằng met được tính toán theo công thức sau: l = 90 Chiều dày tính bằng milimet v ớ i điều kiện là kết qu ả không lớn hơn 20 m, bao gồm cả hai đầu mút. CHÚ THÍCH 2: Ch iề u dày được đo tại bất c ứ điểm nào trên thép l à kh ô ng nhỏ hơn 25 mm từ một cạnh được cắt và 40 m m từ một cạnh c á n. Các điểm gần với cạnh hơn các điểm n à y phải theo thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách h à ng.