TCVN11293:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11293:2016 về Thủy sản - Xác định dư lượng pyrethroid - Phương pháp sắc ký khí phổ khối lượng TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11293:2016 THỦY SẢN - XÁC ĐỊNH DƯ LƯỢNG PYRETHROID - PHƯƠNG PHÁP SẮC KÝ KHÍ PHỔ KHỐI LƯỢNG Fishery Products - Determination of pyrethroid - Gas chromatography mass spec tro metric method Lời nói đầu TCVN 11293:2016 do Cục Quản l ý Ch ấ t lượng Nông lâm sản và th ủ y sản biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông th ô n đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. THỦY SẢN - XÁC ĐỊNH DƯ LƯỢNG PYRETHROID - PHƯƠNG PHÁP S Ắ C KÝ KHÍ PH Ổ KHỐI LƯỢNG Fishery Products - Determination of pyrethroid - Gas chromatography mass spec tro metric method 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định dư lượng pyrethroid trong thủy sản bằng sắc ký khí phổ khối lượng. Chú th í ch: Tiêu chuẩn này được xây dựng và thử nghiệm trên hai hoạt chất deltamethr i n và cypermethrin (các đồng phân) thuộc nhóm pyrethroid. Giới hạn đ ị nh lượng của hai hoạt chất là: Deltamethrin: 5 m g/kg Cypermethrin (tổng các đồng phân): 5 m g/kg 2 Nguyên tắc Dư lượng cypermethrin và deltamethrin trong mẫu thử được chiết ra khỏi mẫu bằng axetonitril đã axit hóa. Dịch chiết được làm sạch bằng hỗn hợp chất hấp phụ C18 và chất hấp phụ amin, sau đó tiến hành chiết lỏng - lỏng với iso-octan và phân tích bằng kỹ thuật sắc ký khí - phổ khối lượng đ ể xác định cypermethrin, deltamethrin. 3 Thuốc thử Tr o ng tiêu chuẩn n à y, chỉ sử dụng hóa chất, thuốc thử có cấp độ tinh khiết phân tích và nước cất hai lần đã khử ion. 3.1 Chất nội chuẩn trans-cypermethrin D6, nồng độ 10 m g/ml trong dung môi axetonitril; 3.2 Chất chuẩn cypermethrin (các dạng đồng phân), nồng độ 10 m g/ml trong dung môi axetonitril; 3.3 Chất chuẩn deltamethrin, 10 m g/ml trong dung môi axetonitril; 3.4 Axit axetic băng (CH 3 COOH); 3.5 Natr i axe t at khan (CH 3 COONa); 3.6 Magie sulfat khan (MgS O 4 ); 3.7 Natri clorua khan (NaCI); 3.8 Chất hấp phụ C18; 3.9 Chất hấp phụ am i n (PSA - Primary secondary amin), có c ỡ hạt 40 m m; 3.10 Axeton i tril; 3.11 iso-octan, loại dùng cho sắc ký khí; 3.12 Khí hell, tinh khiết 99,9995 %; 3.13 Khí metan, tinh khiết 99,99 %. 3.14 Dung d ị ch chất nội chuẩn trans - cypermethr i n D6, 2 m g/ml trong axetonitril Hút 1 ml dung d ị ch chất chu ẩ n trans-cypermethrin D6 10 m g/ml (3.1) cho vào b ì nh định mức 5 ml, đ ị nh mức đ ế n vạch bằng axetonitril (3.10). Dung d ị ch chu ẩ n này được bảo quản ở âm 18 ° C , hạn s ử d ụng 6 tháng. 3.15 Dung d ị ch hỗn h ợ p ch ấ t chuẩn cypermethr i n và deltamethr i n, 2 m g/ml trong axetonitril Hút lần lượt 1 ml dung dịch chuẩn cypermethrin 10 m g/ml (3.2) và 1 ml dung dịch chuẩn deltamethrin (3.3) cùng cho vào b ì nh đ ị nh mức 5 ml, định mức đến vạch bằng axetonitril (3.10). Dung dịch chu ẩ n hỗn hợp này được bảo quản ở âm 18 ° C , hạn sử dụng 6 tháng. 3.16 Dung d ị ch natri clorua 5 % (NaCI 5 % (w/v)) Cân 5,0 g muối NaCI khan (3.7) vào cốc 250 ml, thêm chính xác 100 ml nước cất r ồ i khuấy cho đến khi muối NaCI tan hoàn toàn. Dung dịch này được bảo qu ả n ở nhiệt độ phòng, hạn sử dụng 6 tháng. 3.17 Dung d ị ch axit axet i c 0,1 % thể tích trong axetonitril Dung d ị ch axit axet i c 0,1 % thể t í ch trong axeton i tril được pha với tỷ lệ 1:999 (v/v), Dung dịch này được bảo qu ả n ở nhiệt độ phòng, hạn sử dụng tu ầ n. 3.18 Hỗn hợp muối A Cân 3,5 g magie s uffat khan (3.6) và 0,5 g natri axetat khan (3.5) cùng cho vào ống ly tâm nhựa 50 ml (4.10) để đ ư ợc hỗn hợp muối A. 3.19 Hỗn h ợ p bột làm sạch B Cân 0,5 g ch ấ t hấp phụ C18 (3.8) và 0,5 g PSA (3.9) vào ố ng ly tâm nhựa 15 ml (4.10) để thu được h ỗ n hợp làm sạch B. 4 Thiết bị, dụng cụ Sử dụng thiết b ị và dụng cụ của ph ò ng thử nghiệm thông thường, cụ thể như sau: 4.1 H ệ th ố ng máy sắc kí khí - ph ổ khối lượng - Bao g ồ m hệ th ố ng máy tính và phần mềm; - Bộ tiêm mẫu: có Khả năng ti ê m mẫu ở chế độ không chia d òng, nhiệt độ gia nhiệt lên đến 300 ° C - Thân máy có khả năng gia nhiệt đến 350 ° C , tốc độ gia nhiệt tố i đa 60 ° C / min - Đầu dò khối phổ; - Cột sắc ký khí, pha t ĩ nh ch ứ a 5 % diphenyl 95 % dimethyl polysiloxane; chiều dài cột 30 m, đường k í nh 0,25 mm, độ dày pha tĩnh 0,25 m m; 4.2 Máy đ ồ ng hóa; 4.3 Tủ lạnh đông, có thể hoạt động liên tục ở nhiệt độ thấp hơn hoặc bằng âm 20 ° C ; 4.4 Máy ly tâm, tốc độ 4000 r/min; 4.5 Cân phân tích, có độ chính xác đến 0,1 mg; 4.6 B ể siêu âm; 4.7 Máy lắc, tốc độ 400 r/m i n; 4.8 Lọ đựng mẫu, dung t í ch 2 ml; 4.9 Màng lọc mẫu, đường k í nh 13 mm, k í ch thước lỗ 0,2 m m, làm bằng Te f lon. 4.10 Ố ng ly tâm nhựa, dung tích 50ml và 15 ml c ó nắp; 4.11 Ống ly tâm thủy tinh, dung tích 10 ml; 5 Lấy mẫu Việc lấy mẫu không quy định trong tiêu chu ẩ n này nhưng mẫu phân tích tại phòng thử nghiệm phải là mẫu đại diện và không b ị hư h ỏ ng hoặc bị biến đổi trong quá trình vận chuyển hoặc bảo quản. 6 Chuẩn bị mẫu thử Lượng mẫu cần l ấ y tối thiểu là 200 g, cắt nhỏ và đồng hóa bằng máy đồng hóa mẫu (4.2). Trong trường hợp mẫu không phân tích ngay, phải bảo quản mẫu trong tủ lạnh đông (4.3) trong tối đa 30 ngày. 7 Cách tiến hành 7.1 Chiết m ẫ u Dùng cân phân tích (4.5) cân 5,0 g ± 0,1 g mẫu thử đã chuẩn bị ( xem Điều 6) vào ống ly tâm 50 ml (4.10). Thêm vào ống 25 m l dung dịch ch ấ t nội chu ẩ n trans - cypermethrin D6 2 m g/ml (3.14) (nồng độ chất nội chu ẩ n thu được tương đương 10 m g/kg), vặn kí n ống. Trộn đều bằng máy lắc (4.7), để y ê n các mẫu ít nhất 15 m i n rồi mới ti ế n hành các bước phân tích t iế p theo. Tiếp tục thêm 2 ml nước cất, vặn kín ố ng. Trộn đều bằng máy lắc (4.7) trong 30 s. Tiếp tục, thêm 5 ml dung dịch axit axetic 0,1 % thể tích trong axetonitril (3.17), trộn thật đều hỗn hợp bằng máy lắc khoảng 1 min, siêu âm trong bể siêu âm (4.6) 10 min. Sau đó thêm từ từ cho đến h ế t hỗn hợp muối A (3.18) vào mẫu, trộn đều bằng máy l ắ c. Ly tâm ở tốc độ 4000 r/min (4.4) trong 6 min. 7.2 Xử lý dịch ch iết Lấy toàn bộ ph ầ n dung dịch nổi phía tr ê n sau khi l y tâm ở điều 7.1 cho vào ống ly tâm chứa hỗn hợp bột làm sạch B (3.19). Vặn kín ố ng và lắc bằng tay (hoặc bằng máy lắc (4.7)) trong 30 s. Ly tâm với tốc độ 4000 r/min trong 5 min. Lấy 2,5 ml phần n ổ i phía tr ê n cho vào ống ly tâm thủy tinh (4.11). Thêm vào ống lần lượt 3 ml d ung dịch natri clorua 5 % (3.16) và 1 ml i so-octan (3.11), đậy nắp rồi lắc đề u trong 1 m i n. Ly tâm ở tốc độ 4000 r/min trong 6 min, hút khoảng 0,7 ml l ớ p trên lọc qua màng lọc (4.9) rồi cho vào lọ đựng mẫu 2 ml (4.8). Đậy nắp lọ, thực hiện phân tích tr ê n thiết bị GC-MS. 7.3 Mẫu trắng Dùng cân phân tích (4.5) cân 5,0 g ± 0,1 g mẫu trắng (mẫu đã được xác định không chứa cypermethrin và deltamethrin). Mẫu trắng được tiến hành như mẫu thử. Thực hiện tối thiểu một mẫu trắng trong một dãy mẫu thử. 7.4 Mẫu kiểm soát ở nồng độ 10 m g/kg Dùng cân phân tích (4.5) cân 5,0 g ± 0,1 g mẫu trắng (mẫu đ ã được xác đ ị nh không chứa cypermethrin và deltamethrin), th ê m 25 m l dung dịch hỗn h ợ p chu ẩ n cypermethrin và deltamethrin 2 m g/ml (3.15) vào mẫu để thu được nồng độ mẫu ki ể m soát là 10 m g/kg, sau đó ti ế n hành như mẫu th ử . Thực hiện tối thiểu một mẫu kiểm soát trong một dãy mẫu thử. 7.5 Dựng đường chuẩn 7.5.1 Chuẩn b ị dung d ị ch chuẩn l à m việc Đường chuẩn được xây dựng trên nền mẫu trắng thêm chu ẩ n. Dùng cân phân t í ch (4.5) cân 6 mẫu trắng, mỗi mẫu 5,0 g ± 0,1 g cho vào các ống ly tâm nhựa dung tích 50ml (4.10), đánh s ố thứ tự các ống từ C0 đến C5. Thêm d ung dịch chuẩn hỗn hợp 2 m g/ml vào các ống C0 , C1, C2, C3, C4 và C5 theo thứ tự thể t í ch tương ứng như sau 0; 12,5 m l; 25.0 m l; 50,0 m l; 75,0 m l và 100 m l. Đậy kín các ố ng, l ắ c mạnh ống trong 30 s. Để y ê n các ống í t nh ấ t 15 min. Ti ế n hành chiết mẫu như điều 7.1 v à 7.2. N ồ ng độ dung dịch chuẩn l àm việc là 0; 5; 10; 20; 30 và 40 m g/kg. 7.5.2 Đường chuẩn Đường chu ẩ n có dạng: y = ax + b với: y = trong đó S s , là diện tích píc của chất chuẩn tương ứng và S IS là diện tích píc c ủ a chất nội chu ẩ n trans - cype rme thrin D6 trong mẫu tương ứ ng; x = trong đó C s là nồng độ của chất chuẩn tương ứng và C IS là nồng độ của chất nội chuẩn trans - cypermethrin D6 trong mẫu tương ứ ng; b là đi ể m cắt của đường chu ẩ n với trục tung; a là hệ số góc c ủa đường chuẩn. Giá tr ị b nên gần gi á trị 0 và h ệ số tương quan hồi quy ( r 2 ) phải lớn hơn 0,995. 7.6 Điều kiện ph â n tích của GC-MS 7.6.1 Ví dụ về điều kiện phân tích bằng GC-MS: a) Điều kiện đ ố i với GC - Thiết bị GC: 7890A của Agilent 1 - Khí mang: Hel i , tốc độ 1,6ml/min; - Chương trình nhiệt độ: nhiệt độ ban đầu: 80 ° C giữ trong 1 min, tăng 40 ° C /min lên 250 ° C giữ trong 1 min và 4 ° C /min lên 280 ° C giữ trong 10 min; - Chế độ bơm mẫu: chế độ bơm mẫu không chia dòng, thể tích bơm mẫu 2 m l, nhiệt độ buồng bơm mẫu 280 ° C . b) Điều kiện đối với MS: - Thiết bị MS: 5975C của Agilent 1) ; - Nguồn ion hóa: chế độ i on hóa hóa học (NCI), nhiệt độ nguồn 150 ° C , tốc độ khí metan 40 %, nhiệt độ tứ cực 150 ° C và năng lượng điện 140 eV; hoặc ch ế độ i on hóa bằng va chạm điện tử (El), nhiệt độ nguồn 230 ° C , nhiệt độ tứ cực 150 ° C và năng lượng điện 70 eV; - Chế độ chọn lọc: chọn lọc ion (SIM), các phân mảnh ion khi sử dụng kỹ thuật NCI, El theo bảng 1 v à bảng 2 . Bảng 1 - Các phân mảnh ion (NCI) T ê n h ợ p chất lon định lượng (m/z) lon đ ị nh t í nh 1 (m/z) lon đ ị nh tính 2 (m/z) trans - cypermethrin D 6 213 215 177 Cypermethr i n 207 209 171 Deltamethrin 297 299 295 Bảng 2 - Các phân mảnh ion (El) Tên hợp chất lon định lượng (m/2) lon đ ị nh tính 1 (m /z ) lon đ ị nh tính 2 (m/z) I on định tính 3 ( m/z) trans - cypermethrin D6 169 171 - - Cypermethrin 163 165 209 208 Deltamethrin 181 253 255 251 7.6.2 Trình tự b ơ m mẫu: Tr ì nh tự bơm mẫu theo thứ tự như sau: dung dịch chu ẩ n C0 , dung dịch chuẩn C4 - nồng độ 30 m g/kg, dung dịch chuẩn C2 - nồng độ 10 m g/kg, mẫu thử 1 - 4 (04 mẫu thử), dung d ị ch chuẩn C1 - nồng độ 5 m g/kg, dung dịch chuẩn C3 - nồng độ 20 m g/kg, mẫu thử 1 - 4 (03 mẫu thử), mẫu ki ể m soát, dung dịch chu ẩ n C5 - nồng độ 40 m g/kg và dung mô i iso-octan. Không có pic nhiễu trong mẫu dung môi iso octan. 8 Tính kết quả Nồng độ cypermethrin v à deltamethrin trong mẫu thử được biểu th ị bằng microgam trên kilogam ( m g/kg) và được tính theo công thức sau: C x là nồng độ của cypermethrin hoặc de l tamethrin c ó trong mẫu thử; S ’ IS là diện tích p í c của mẫu thử; S ’ IS là diện tích p í c của chất nội chuẩn trans-cypermethrin D6 thu được khi phân tích mẫu; C ’ IS là nồng độ chất nội chu ẩ n trans - cypermethrin D6 trong mẫu (10 m g/kg). a là hệ số góc của đường chuẩn; b là điểm cắt trục tung của đường chu ẩ n. LƯU Ý: Đối với hoạt ch ấ t cype r methrin, việc x á c định tổng các đồng phân của cypermethrin dựa trên khoảng th ời gian lưu tương ứ ng của chất chu ẩ n hỗn hợp t ấ t cả cá c đồng phân cypermethrin (3.2) và thời gian lưu của chất nội chu ẩ n tr ans - cypermethrin tương ứng thu được kh i ph â n t í ch mẫu; 9 Báo cáo thử nghiệm Báo cáo th ử nghiệm phải ghi r õ : - mọi thông tin cần thi ế t để nhận biết đầy đ ủ về mẫu thử; - phương pháp lấy mẫu đã sử dụng, nếu bi ế t; - phương pháp thử đã dùng, viện dẫn t iê u chuẫn này; - tất cả các ch i ti ế t thao tác không quy định trong tiêu chuẩn này, hoặc tùy chọn cùng với các chi tiết bất thường nào khác có thể ảnh hưởng đến kết quả; - kết quả th ử nghiệm thu được. Thư mục tài liệu tham khảo [1] The Assoc i ation of Offic i al Agricultural Chemists Off i cial Method 2007.01 (10.1.04), Pesticide Residue in Foods by Acetonitrile Extraction and Partitioning with Magnesium sulphate , chương 10, trang 17-26. 1 Thông tin mà tiêu chu ẩ n n à y đưa ra nhằm thuận tiện cho người sử dụng và kh ô ng ấ n đ ị nh phải sử dụng thi ế t b ị này