TCVN7835-G04:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7835-G04:2013 (ISO 105-G04:1989) về Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần G04: Độ bền màu với các oxit nitơ trong môi trường có độ ẩm cao TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 7835-G04:2013 ISO 105-G04:1989 VẬT LIỆU DỆT - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN MÀU - PHẦN G04: ĐỘ BỀN MÀU VỚI CÁC OXIT NITƠ TRONG MÔI TRƯỜNG CÓ ĐỘ ẨM CAO Textiles - Tests for colour fastness - Part G04: Colour f astness to oxides of nitrogen in the atmosphere at high humidities Lời nói đầu TCVN 7835-G04:2013 hoàn toàn tương đương với ISO 105-G04:1989. TCVN 7835-G04:2013 do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 38 Vật liệu dệt biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo Iư ờ ng Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Lời giới thiệu Phương pháp thử này dựa trên phương pháp thử (AATCC 164-1987) được xây dựng b ở i AATCC, đáp ứng yêu cầu cụ thể ở Mỹ để xác định sự phai màu do sự có mặt của các ôxít của nitơ tại độ ẩm tương đ ố i cao. Các điều kiện như vậy phổ bi ế n dọc theo bờ biển V ị nh Mehico của Mỹ và miền nam Califo rn ia. Sự phai màu của một số thuốc nhuộm trên các xơ nhân tạo nhất định, đặc biệt trên thảm, được quan sát thấy khá nhiều dưới các điều kiện như vậy. Sự phát triển phương pháp thử này cho phép các nhà sản xuất thuốc nhuộm, nhà sản xuất xơ và nhà sản xuất vật liệu dệt lựa chọn sự kết hợp thuốc nhuộm/xơ đ ả m bảo bền v ớ i sự phai màu khi có mặt của các ôxít nitơ tại độ ẩm tương đối cao. Các vải tương tự khi được th ử ở độ ẩm thấp cho thấy rất ít hoặc không phai màu. VẬT LIỆU DỆT - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN MÀU - PHẦN G04: ĐỘ BỀN MÀU VỚI CÁC OXIT NITƠ TRONG MÔI TRƯỜNG CÓ ĐỘ ẨM CAO Textiles - Tests for colour fastness - Part G04: Colour f astness to oxides of nitrogen in the atmosphere at high humidities 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này quy đ ị nh phương pháp xác định độ bền màu của vật liệu dệt với tác động của các ôxit nitơ trong môi trường có nhiệt độ tăng và độ ẩ m tương đối cao. Đối với phép thử ở độ ẩm thấp hơn, xem ISO 105-G:1978, phần G01. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên b ả n mới nhất bao g ồ m cả các sửa đổi, bổ sung (nếu c ó ). TCVN 5466 (ISO 105-A02), Vật liệu dệt - Phương pháp x á c định độ bền màu – Ph ầ n A02: Thang màu xám để đánh gi á sự thay đổi màu TCVN 4537-1:2002 (ISO 105- C 01:1989) [1] , Vật liệu d ệ t - Phương ph á p xác đị nh độ bền màu - Phần C01: Độ bền màu với giặt: Phép th ử 1 TCVN 4537-2:2002 (ISO 105-C02:1989) [2] , Vật liệu dệt. Phương pháp xác đ ị nh độ b ề n màu. Phần C 02: Độ bền màu với giặt: Phép th ử 2 TCVN 4537-3:2002 (ISO 105- C 03:1989) [3] , Vật liệu d ệ t - Phương pháp xác định độ b ề n màu - Phần C03: Độ bền màu với giặt: Phép thử 3 TCVN 4537-4:2002 (ISO 105-C04:1989) [4] , Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần C04: Độ bền màu với giặt: Phép thử 4 TCVN 4537-5:2002 (SO 105-C05:1989) [5] , Vật liệu dệt - Phương pháp x á c định độ bền màu - Phần C05: Độ bền màu với giặt: P hép thử 5 TCVN 5232:1990 (ISO 105-D01:1987) [6] , V ậ t liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu đối với t ẩ y khô I SO 105-G:1978 [7] , Textiles - Tests for colour fastness - Par t G: Colour fastness to atmospheric contaminants (Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần G: Độ bền màu với các chất ô nhiễm trong không khí) ISO 105-J01:1989 [8] , Textiles - Tests for colour f astness - Part J01: Measurement of colour and colour di ff erences (Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần J01: Phương pháp đo màu và sự khác nhau về màu sắc) 3. Nguyên tắc Mẫu thử và một miếng v ả i kiểm chứng được cho phơi nhiễm đồng th ờ i v ớ i các ôxit nitơ trong môi trường được duy trì ở độ ẩm tương đối 87,5 % ± 2,5 % và nhiệt độ 40 ° C ± 1 ° C cho đến khi v ả i ki ể m chứng cho thấy sự thay đổi màu tương ứng với một chu ẩ n phai màu. Chu kỳ phơi nhiễm/chu kỳ đ ó được lặp lại cho đến khi mẫu thử có sự thay đổi màu xác đ ị nh hoặc sau một s ố chu kỳ quy định. 4. Thiết bị, dụng cụ và thuốc thử 4.1. Buồng phơi nhiễm, làm bằng thép không gỉ, bên trong được phủ một lớp bảo vệ, có khả năng duy tr ì ở độ ẩ m tương đối 87,5 % ± 2,5 % và tại nhiệt độ 40 ° C ± 1 ° C và ch ứ a nitơ đioxit ở nồng độ 5 ppm ± 1 ppm thể tích. 4.2. Vải k iể m chứng (xem 8.2). 4.3. (Vải) chuẩn phai màu (xem 8.2) 4.4. Thang xám để đánh g i á sự thay đổi màu phù hợp v ới TCVN 5466 (ISO 105-A02). 4.5. Nguồn cung cấ p các ô xit nit ơ (xem 8.3) CẢNH BÁO : Các ôxit nitơ ở nồng độ cao có hại cho sức khỏe và phải đ ượ c hút hết ra kh ỏi không khí hoặc được b ẫ y trong nước và trung hòa v ớ i dung dịch natri hyđroxit hoặc natr i hyđrocacbonat 10 % (m/m). Nồng độ tối đa tại khu vực làm v i ệc phải không v ượt quá 5 ppm ( V/V). 5. Mẫu thử 5.1. Cắt các mẫu th ử có kích thước nhỏ nh ấ t 60 mm x 60 mm. Để so màu sau đó, mẫu chưa phơi nhiễm phải được giữ trong b ì nh chứa kín khí, tránh ánh sáng để ngăn ngừa sự thay đ ổ i màu sắc hơn nữa. 5.2. Nếu phép thử bao gồm c ả việc xác định ảnh hư ở ng của các ôxit nitơ lên vật liệu đ ã giặt hoặc vật liệu đã giặt khô, sử dụng vật liệu đ ã giặt hoặc vật liệu đ ã giặt khô đ ố i với cả phơi nhiễm kiểm chứng và phơi nhiễm thử. Đ ể chu ẩ n bị mẫu thử sau khi giặt hoặc giặt khô, thực hiện theo các quy trình mô tả trong các phần từ C01 đến C05 và/hoặc ph ầ n D01 của TCVN 4537 (ISO 105). 6. Cách tiến hành 6.1. Treo các mẫu thử và miếng vải kiểm chứng (4.2) trong buồng phơi nhiễm (4.1) để tạo được một chu kỳ phai màu trong vòng từ 5 h đến 15 h phơi nhiễm. 6.2. Quan sát đ ị nh kỳ vải kiểm chứng cho đến khi màu của vải kiểm chứng tương ứng với màu của chu ẩ n phai màu. Khi đó thiết lập được một chu kỳ. Phương pháp khác để xác định một chu kỳ phai màu là khoảng thời gian phơi nhiễm khi v ả i kiểm chứng có sự thay đổi màu (16,5 ± 1,5) đơn v ị CIELAB (xem ISO 105-J01). 6.3. Lấy các mẫu thử có sự thay đổi màu r õ rệt ở cuối một chu kỳ. Thông thường một chu kỳ s ẽ tạo ra một sự thay đổi màu có thể đo được trong các mẫu nhạy với các ôxit nitơ. 6.4. Treo một miếng vải kiểm chứng m ớ i (4.2) cho từng chu kỳ phai màu tiếp theo cho đến khi kết thúc số chu kỳ yêu cầu. Các mẫu thử đã phơi nhiễm với các ôxit nitơ c ó thể tiếp tục thay đổi màu sau khi lấy ra khỏi buồng thử. Có thể ổn đ ị nh màu bằng cách ngâm các mẫu th ử ngập trong dung dịch urê đ ậ m (xem 8.4) trong 5 min, vắt kiệt mẫu thử, giặt kỹ các mẫu thử bằng nước sạch và l à m khô trong không khí ở nhiệt độ không quá 60 ° C . Không xử lý v ớ i bất kỳ dung d ị ch urê nào mà các mẫu thử được đặt trở lại buồng th ử trong lần phơi nhiễm bổ sung. 6.5. Tại cuối mỗi chu kỳ, đánh giá ngay sự thay đ ổ i màu của mẫu thử bằng cách sử dụng thang xám để đánh giá sự thay đổi màu (4.4). 6.6. Phân loại ảnh hư ở ng về màu sắc của các mẫu thử sau một số chu kỳ quy định, sử dụng thang xám để đánh giá sự thay đổi màu (4.4). 7. Báo cáo thử nghiệm B á o cáo thử nghiệm phải bao g ồ m các thông tin sau: a) Viện dẫn ti ê u chu ẩ n này; b) Tất cả các chi tiết cần thiết để nhận biết mẫu đ ã thử; c) Số của c ấ p màu đối với sự thay đổi màu của mẫu thử, số lượng chu kỳ, nhiệt độ và độ ẩm tương đối tại thời điểm thực hiện phép thử. 8. Các lưu ý 8.1. Độ ẩm để th ử Tại độ ẩ m cao, sự phai màu thuốc nhuộm do các ôxit nitơ trên một số xơ nh ư polyamid và axetat bị thay đổi rất lớn khi có nh ữ ng thay đ ổ i nhỏ về độ ẩm tương đối. Bởi vậy, để có được độ tái lập và sự tương quan liên phòng thí nghiệm tốt trong kết quả thử, yêu cầu kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ và độ ẩm tương đối. 8.2. Kiểm chứng ph é p thử và chuẩn phai màu Vải kiểm ch ứ ng phép thử là sa tanh xenluloza axetat hai lần thế được nhuộm b ằ ng thuốc nhuộm Phân tán màu xanh - Cl Disperse Blue 3 0,4 %. Sử dụng Celliton Blue FFRN vì các đặc tính phai màu của vải kiểm chứng đ ã biết r õ và các thuốc nhuộm Phân tán màu xanh - Cl Disperse Blue 3 khác có xu hư ớ ng thể hi ệ n các đặc tính phai màu khác nhau và có thể khác về độ đậm màu thuốc nhuộm. Chu ẩ n phai màu đối với vải kiểm chứng là sa tanh xenluloza (viscô) được nhuộm theo đơn công nghệ sau: thuốc nhuộm Trực tiếp màu xanh - Cl Direct Blue 80 0,300 % và thuốc nhuộm Trực tiếp màu t í m - Cl Direct Violet 47 0,015 % dựa trên khối lượng của vải. C ả vải kiểm chứng và chu ẩ n phai màu phải được giữ trong dụng cụ chứa thích hợp hoặc bọc k í n để bảo vệ ch ú ng tránh khả năng phơi nhiễm với các ôxit nitơ và các chất ô nhiễm khác có thể có ở môi trường trong khi vận chuyển và bảo quản có thể làm cho thay đổi màu. Vải kiểm chứng nhạy với các chất ô nhiễm không khí khác như ozon. Tốc độ phai màu sẽ khác nhau r õ rệt tại các độ ẩ m và nhiệt độ khác nhau và cách sử dụng trong phép thử tự nhiên và trong phép thử theo mục đích sử dụng khi đo phơi nhiễm với các ôx i t nitơ không được khuyến nghị. Sự thay đổi màu được tạo ra trên v ả i kiểm chứng sẽ phản ánh nh ữ ng tác động k ế t hợp các chất ô nhiễm có trong không kh í và tác động của sự thay đ ổ i v ề nhiệt độ/độ ẩ m, chứ không chỉ là các tác động của việc phơi nhiễm với các ôxit nitơ. 8.3. Các ôxit nit ơ Sử dụng kh í đóng chai có chứa khoảng 1 % nitơ đioxit trong nitơ, trong các ống trụ c ó các van giảm áp thích hợp. Đ ể an toàn, buộc các ống trụ vào tường sao cho chúng không t hể rơi hoặc bị đổ. 8.4. Ur ê sau khi xử lý Không bắt buộc phải sử dụng cách xử lý này. Kinh nghiệm cho thấy sự thay đ ổ i màu sau khi lấy các mẫu thử ra khỏi buồng phơi nhiễm l à không đáng kể. Cách xử lý ur ê thường sẽ gây ra sự thay đổi màu trên các mẫu thử. B ở i vậy, n ế u sử dụng quy trình này, cần thiết phải xử lý cả mẫu thử phơi nhiễm và mẫu thử không phơi nhiễm theo một cách đồng nh ất. Sử dụng dung dịch urê có chứa 10 g urê trên một lít nước, được đệm đến pH = 7 bằng cách thêm 0,4 g natri đ i hyđro orthophosphat, 2,5 g đinatri orthophosphat và ít hơn hoặc bằng 0,1 g chất hoạt động bề mặt làm thấm ướt nhanh (ví dụ, natri đioctyl sul f osuccinate). [1] TCVN 4537-1:2002 (ISO 105-C01:1989) hiện nay đ ã thay th ế bằng TCVN 7835- C 10:2007 ( lSO 105-C10:2006) [2] TCVN 4537- 2 :2002 (ISO 105-C0 2 :1989) hiện nay đ ã thay th ế bằng TCVN 7835- C 10:2007 ( lSO 105-C10:2006) [3] TCVN 4537- 3 :2002 (ISO 105-C0 3 :1989) hiện nay đ ã thay th ế bằng TCVN 7835- C 10:2007 ( lSO 105-C10:2006) [4] TCVN 4537- 4 :2002 (ISO 105-C0 4 :1989) hiện nay đ ã thay th ế bằng TCVN 7835- C 10:2007 ( lSO 105-C10:2006) [5] TCVN 4537-5:2002 (SO 105- C 05:1989) hiện nay đ ã thay th ế bằng TCVN 7835-C10:2007 (ISO 105-C10:2006) [6] TCVN 5232:1990 (ISO 105- D 01:1987) hiện nay đ ã thay thế bằng TCVN 5232:2002 (ISO 105-D01:1993) [7] ISO 105- G :1978 hiện nay đ ã thay thế bằng TCVN 5470:2007 (ISO 105-G01:1993) [8] ISO 105- J 01:1989 hiện nay đ ã thay th ế bằng ISO 105-J01:199 7