TCVN5669:2007

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5669:2007 (ISO 1513:1992) về Sơn và vecni - Kiểm tra và chuẩn bị mẫu thử TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 5669 : 2007 ISO 1513 : 1992 SƠN VÀ VECNI - KIỂM TRA VÀ CHUẨN BỊ MẪU THỬ Paints and varnishes - Examination and preparation of samples for testing Lời nói đầu TCVN 5669 : 2007 thay thế TCVN 5669 : 1992. TCVN 5669 : 2 0 07 hoàn toàn tương đương với ISO 1513 : 1992 và Bản đính chính kỹ thuật 1 : 1994. TCVN 5669 : 2007 do Tiểu Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn TCVN/TC35/SC9 S ơ n và vecni - Phương pháp thử biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lư ờ ng Chất lượng đ ề nghị, B ộ Khoa học và Công nghệ công bố. TCVN 5669 : 2007 SƠN VÀ VECNI - KIỂM TRA VÀ CHUẨN BỊ M Ẫ U THỬ Paints and varnishes - Examination and preparation of samples for testing 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này là một trong bộ tiêu chuẩn lấy mẫu và thử nghiệm sơn, vecni và các sản phẩm liên quan. Tiêu chuẩn này quy định quy trình kiểm tra sơ bộ từng mẫu thử, quy trình chuẩn bị mẫu thử bằng cách pha trộn và rút gọn hàng loạt mẫu đại diện cho lô hàng hay cho sơn, vecni chưa được đóng gói hoặc các s ả n phẩm liên quan, lấy mẫu sản phẩm cần kiểm tra theo TCVN 2090 : 2007. 2. Tàl liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau đây là rất cần thiết khi áp dụng ti ê u chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm ban hành thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện d ẫ n không ghi năm ban hành thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các bản sửa đổi (nế u có). TCVN 2090 : 2007 (ISO 15528 : 2000) Sơn, vecni và nguyên liệu cho sơn và vecni - Lấy mẫu. TCVN 2230 : 2007 (ISO 565 : 1990) Sàng thử nghiệm - Lưới kim loại đan, tấm kim loại đột lỗ và lưới đột lỗ bằng điện - Kích thước lỗ danh nghĩa. 3. Thùng chứa mẫu 3.1. Đi ề u kiện đối với thùng chứa mẫu Ghi lại tất cả khuyết tật của thùng chứa mẫu hay bất kỳ chỗ rò r ỉ nào phát hiện được. Nếu thấy xuất hiện hiện tượng s ả n phẩm chứa trong thùng bị ảnh hưởng th ì phải loại bỏ mẫu. 3.2. M ở thùng chứa mẫu C Ả NH BÁO Một số loại sơn và các sản ph ẩ m liên quan (như ch ấ t tẩy sơn) dễ làm tăng áp suất khí hoặc hơi trong quá trình lưu giữ. Cẩn thận khi mở thùng chứa, đặc bi ệ t nếu quan sát th ấ y n ắ p hoặc đáy của thùng chứa b ị ph ồ ng. N ế u xảy ra các hiện tượng như vậy, phải đ ược ghi lại trong báo cáo (điều 10). Loại bỏ tất cả những vật liệu bao gói và những mảnh vụn khác ra khỏi b ề mặt ngoài của thùng chứa, đặc biệt là những thứ bám xung quanh miệng thùng. M ở thùng chứa một cách cẩn thận, sao cho sản phẩm bên trong không bị khuấy trộn. 4. Quy trình kiểm tra sơ bộ đối với sản phẩm lỏng như vecni, nhũ tương, chất pha loãng... 4.1. Kiểm tra bằng mắt thường 4.1.1. Mức hao hụt Ghi lại mức hao hụt ước lượng, có nghĩa là khoảng không phía tr ê n sản phẩm đựng trong thùng chứa, tính theo ph ầ n trăm của tổng dung tích của thùng chứa. 4.1.2. L ớ p váng b ề mặt Ghi lại sự xuất hiện lớp váng bề mặt và tính chất của lớp váng đó như liên tục, cứng, m ề m, mỏng, dày vừa phải hay qu á dày. Nếu thấy có lớp váng trên mẫu, tốt nhất n ê n loại bỏ mẫu. Nếu không thể l oại bỏ mẫu, có thể tách hoàn toàn lớp váng ra khỏi các thành của thùng chứa và loại bỏ nó, lọc bỏ nếu cần. Ghi lại việc lấy đi lớp váng có dễ hay không. Đối với mục đích kiểm tra phân tích, nếu có lớp v á ng thì phải nghiền lớp váng và gộp nó vào trong mẫu để thử. 4.1.3. Độ đặc Ghi lại mẫu bị xúc biến (thixotropic) hay bị gel h óa , chú ý để không bị nh ầ m lẫn giữa gel h óa và xúc biến (thixotropic). CH Ú THÍCH 1 Cả sơn vecni x ú c biến (thixotropic) và sơn vecni gel h óa đ ề u có độ đặc như thạch, việc khuấy và l ắ c khiến cho độ đ ặ c của sơn vecni xúc biến ( thixotropic) giảm rõ rệt, trong khi đó phương pháp này không làm giảm độ đặc của sơn vecni gel h óa . 4.1.4. Tách thành các lớp Ghi lại sự tách thành các lớp của mẫu, ví dụ nước và dầu hay chất nhựa. 4.1.5. Tạp chất nhìn thấy được Khi nh ì n thấy có các tạp chất th ì ghi lại và loại bỏ chúng nếu có thể thực hiện được. 4.1.6. Cặn lắng Khi nhìn thấy có cặn lắng thì ghi lại chi tiết hình dạng của cặn lắng đó. 4.1.7. Độ trong và màu Trong trường hợp lấy mẫu các loại vecni, chất pha loãng, dung dịch xúc tác vv ..., ghi lại độ trong và màu sắc của mẫu. 4.2. Trộn Khuấy kỹ mẫu và gộp cả cặn lắng vào. 5. Quy trình kiểm tra sơ bộ các sản phẩm lỏng như sơn 5.1. Kiểm tra bằng mắt thường 5.1.1. Mức hao hụt Ghi lại mức hao hụt ư ớc lượng, tức là khoảng không phía tr ê n b ề mặt s ả n phẩm chứa trong thùng được tính bằng phần trăm tổng dung tích của thùng chứa. 5.1.2. Lớp váng Ghi lại khi xuất hiện l ớ p váng và lớp váng có liên tục, cứng, mềm, dày vừa phải hay quá dày. Nếu trên mẫu có lớp váng thì tốt nhất nên loại bỏ mẫu. Nếu kh ô ng thể loại bỏ mẫu thì có thể tách hoàn toàn lớp váng ra kh ỏ i các thành c ủ a thùng chứa và loại bỏ nó, lọc bỏ nếu cần. Ghi lại việc lấy đi lớp váng có dễ hay không. Đối v ớ i mục đích kiểm tra phân tích, nếu có lớp váng th ì phải nghiền lớp váng và gộp nó vào trong mẫu để thử. 5.1.3. Độ đ ặc Ghi lại mẫu bị x ú c biến (thixotropic) hay bị gel h óa , chú ý để không bị nhầm l ẫ n giữa gel h óa và xúc biến (thixotropic). CHÚ THÍCH 2 Cả sơn vecni xúc biến (thixotropic) và sơn vecni gel h óa đều có độ đặc như thạch, việc khuấy và lắc khi ế n cho độ đặc của sơ n vecni xúc biến (thixotropic) giảm rõ rệt, trong khi đ ó phương pháp này không làm giảm độ đ ặc của sơn vecni gel h óa . 5.1.4. Tách th à nh các l ớ p Ghi lại sự tách thành các l ớ p của mẫu. 5.1.5. Sự lắng Ghi lại các dạng lắng v í dụ như mềm, rắn hoặc khô rắn. Nếu cặn lắng rắn, khô và bị vỡ vụn khi c ắ t bằng dao phẳng sạch thì mô tả là “khô rắn ” . 5.1.6. Tạp chất Khi nhìn thấy bất kỳ tạp chất nào có trong sơn thì ghi lại và loại bỏ ch ú ng càng cẩn thận càng tốt. 5.2. Trộn 5.2.1. Giới hạn Các mẫu bị gel h óa hoặc cặn lắng khô rắn ( xem 5.1.3 và 5.1.5) k hông thể khuấy trộn đ ề u với nhau và do vậy không dùng cho mục đích thử nghiệm. 5.2.2. Quy định chung Trong suốt quá trình thực hiện các bước quy định trong 5.2.3 đến 5.2.5, hạn chế sự hao hụt của dung môi xuống mức tối thiểu. Để đạt được đi ề u này, thực hiện tất cả các thao tác thật nhanh, nhưng vẫn th ỏa mãn độ trộn đều hỗn hợp. 5.2.3. Loại bỏ lớp váng Nếu mẫu gốc có chứa lớp váng, tách và loại bỏ tất cả nh ữ ng ph ầ n thừa đó ra bằng cách lọc mẫu đã hợp nhất qua rây phù hợp với TCVN 2230 : 2007, có lỗ danh nghĩa là 125 µm, trừ khi có nh ữ ng quy định khác. 5.2.4. Nếu cặn lắng rắn không xuất hiện Trộn mẫu kỹ, ngay cả khi không có cặn lắng rõ rệt. CHÚ THÍCH 3 Nếu m ẫ u nhỏ thì dùng dao ph ẳ ng là thích h ợ p , còn đối với mẫu lớn hơn th ì phải dùng th ì a cứng để khuấy. Đóng chặt nắp thùng chứa và lắc kỹ, đảo ngược thùng chứa trong khi l ắ c. M ặ t khác khuấy và lắc thùng chứa bằng cách này cho đến khi mẫu được đồng nhất hoàn toàn. CHỦ THÍCH 4 Muốn đảm bảo mẫu được trộn đều th ì có thể rót mẫu vào thùng chứa sạch và thực hiện nhiều l ầ n. Trong quá trình chuẩn bị mẫu, tránh không cho không khí lọt vào mẫu. M ẫ u phải được loại hết bọt khi trước khi sử dụng. 5.2.5. Nếu cặn lắng rắn xuất hiện Trong trường hợp mẫu thử cần kiểm tra có chất cặn l ắ ng rắn (nhưng không có cặn lắng khô rắn, xem 5.2.1) thì tiến hành như sau: Rót toàn bộ mẫu lỏng sang một thùng chứa sạch. Tách b ỏ cặn lắng dưới đáy thùng chứa ban đầu bằng dao phẳng và trộn kỹ. Khi mẫu thử đã đ ồ ng đều, rót mẫu thử v ề thùng chứa ban đầu từng lượng nhỏ một, vừa rót vừa khuấy r ồ i m ớ i rót tiếp. Trong quá trình khuấy trộn mẫu cần rót từ thùng nọ sang thùng kia vài lần (xem 5.2.4). Mẫu thử phải được loại hết bọt không khí trước khi dùng. 6. Quy trình kiểm tra sơ bộ đối với các sản phẩm dẻo như matit Nhìn chung kiểm tra những sản phẩm này như đối với sơn theo đi ề u 5. CHÚ THÍCH 5 N ê n sử d ụ ng máy trộn c ô ng nghiệp loại nhỏ để đảm bảo cho mẫu trộn đ ề u v ớ i nhau. 7. Quy trình kiểm tra sơ bộ đối với sản phẩm dạng bột Đối với những s ả n phẩm này thì thông thường không c ầ n có quy trình đặc biệt, nhưng c ầ n ghi chép những trạng thái không bình thường như màu sắc không bình thư ờ ng, có những cục vón l ớ n hoặc cứng, hoặc có những dị vật, v.v ... 8. Phối trộn và rút gọn mẫu thử 8.1. Quy đ ị nh chung Trong trường hợp có hàng loạt mẫu lấy từ một loại sản phẩm đồng nhất thì có thể hoặc thử riêng từng mẫu hoặc có thể hợp nhất c á c mẫu thử rồi tiến hành rút gọn theo 8.2 đ ế n 8.4. 8.2. S ả n phẩm l ỏ ng Sau khi khuấy kỹ từng mẫu một như quy định trong điều 4 và đi ề u 5, rót hoặc chuyển mẫu sang thùng chứa sạch khô có kích thước thích hợp r ồ i trộn kỹ bằng cách lắc, khuấy cho thật đều. Khi mẫu đã đ ồ ng nhất thì tiến hành rút gọn mẫu theo TCVN 2090 : 2007. Chứa mẫu rút gọn trong một hoặc nhi ề u thùng chứa sạch, cho phép hao hụt 5 %, sau đó nút chặt, dán nh ã n và, nếu c ầ n th ì niêm phong thùng chứa lại. 8.3. Sản phẩm có đ ộ nhớt cao Không thể quy định bất kỳ một quy trình riêng biệt nào để áp dụng chung, t ùy theo từng loại mà c ầ n có cách giải quyết cụ thể, cần lưu ý đến khả năng sử dụng c á c thiết bị cơ khí để khuấy trộn, tính chất khó trộn của vật liệu có độ nh ớ t cao và t ổ n thất những hợp phần dễ bay hơi. 8.4. Sản phẩm dạng bột Đổ vật liệu từ các thùng chứa mẫu khác nhau vào trong thùng khô sạch có kích cỡ thích h ợ p r ồ i trộn đều. Rút gọn mẫu đến cỡ thích hợp ( 1 kg đến 2 kg) bằng cách chia tư hoặc bằng tay hoặc bằng phương tiện chia mẫu rồi đựng mẫu rút gọn vào trong một hoặc nhi ề u thùng chứa khô sạch. Nút chặt, dán nhãn và nếu cần niêm phong thùng chứa. 9. Ghi nhãn thùng chứa mẫu Ghi những nội dung sau l ê n nhãn thùng chứa mẫu, nếu biết: a) t ên cơ sở sản xuất và m ô tả sản phẩm; b) ngày sản xuất; c) n gười gửi mẫu; d) k ích c ỡ và ch i tiết khác của lô hàng; e) v ị trí lấy mẫu, ngày lấy mẫu và tên người lấy mẫu; f) s ố tham khảo hoặc số m ẻ sản xuất, thùng chứa, phuy chứa, v . v... mà mẫu được lấy từ đó; g) n gày pha trộn và người pha trộn; h) v iện dẫn ti ê u chuẩn này. Nếu mẫu được gửi đến …………