TCVNISO/IECTS17021-9:2018

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/IEC TS 17021-9:2018 (ISO/IEC TS 17021-9:2016) về Đánh giá sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý - Phần 9: Yêu cầu về năng lực đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý chống hối lộ TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN ISO/IEC TS 17021-9:2018 ISO/IEC TS 17021-9:2016 ĐÁNH GIÁ SỰ PHÙ HỢP - YÊU CẦU ĐỐI VỚI TỔ CHỨC ĐÁNH GIÁ VÀ CHỨNG NHẬN HỆ THỐNG QUẢN LÝ - PHẦN 9: YÊU CẦU VỀ NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ VÀ CHỨNG NHẬN HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHỐNG HỐI LỘ Conformity assessment - Requirements for bodies providing audit and certification of management systems - Part 9: Competence requirements for auditing and certification of anti-bribery management systems Lời nói đầu TCVN ISO/IEC TS 17021-9:2018 hoàn toàn tương đương với ISO/IEC TS 17021-9:2016. TCVN ISO/IEC TS 17021-9:2018 do Ban kỹ thuật Tiêu chu ẩ n Quốc gia TCVN/CASCO Đánh gi á sự phù hợp biên soạn, T ổ ng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và C ô ng nghệ c ô ng bố. Bộ tiêu chuẩn TCVN ISO/IEC 17021 (ISO/IEC 17021) gồm các tiêu chuẩn sau: - TCVN ISO/IEC 17021-1:2015 (ISO/IEC 17021-1:2015), Đánh gi á sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh gi á và ch ứ ng nhận hệ thống quản lý - TCVN ISO/IEC 17021-2:2018 (ISO/IEC 17021-2:2016), Đánh giá sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh gi á và ch ứ ng nhận hệ th ống quản lý - Phần 2: Yêu cầu về năng lực đánh giá và ch ứ ng nhận hệ thống quản lý môi trường - TCVN ISO/IEC 17021-3:2018 (ISO/IEC 17021-3:2017), Đánh giá sự phù hợp -Yêu cầu đối với tổ chức đ á nh gi á và ch ứ ng nhận hệ thống quản lý - Ph ầ n 3: Yêu c ầ u về năng lực đánh giá và ch ứ ng nhận hệ t hống quản lý chất lượng - TCVN ISO/IEC TS 17021-4:2015 (ISO/IEC TS 17021-4:2013), Đánh gi á sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh gi á và chứng nhận hệ thống quản lý - Phần 4: Yêu cầu về năng lực đ á nh giá và chứng nhận hệ thống quản lý sự kiện b ề n v ữ ng - TCVN ISO/IEC TS 17021-5:2015 (ISO/IEC TS 17021-5:2014), Đ á nh gi á sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh giá và ch ứ ng nhận hệ thống quản lý - Phần 5: Yêu cầu về năng l ự c đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý tài sản - TCVN ISO/IEC TS 17021-6:2016 (ISO/IEC TS 17021-6:2014), Đánh giá sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh giá và ch ứ ng nhận hệ thống quản lý - Phần 6: Yêu cầu về năng l ự c đánh gi á và chứng nhận hệ thống quản lý tính liên tục trong kinh doanh - TCVN ISO/IEC TS 17021-9:2018 (ISO/IEC TS 17021-9:2016), Đ á nh gi á sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh giá và ch ứ ng nhận hệ thống quản lý - Phần 9: Yêu cầu về năng l ự c đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý chống hối lộ. Lời giới thiệu Tiêu chuẩn này bổ sung cho TCVN ISO/IEC 17021-1. Cụ th ể , tiêu chu ẩ n này làm rõ các yêu cầu đối với năng lực nhân sự tham gia vào quá trình chứng nhận nêu ở Phụ lục A, TCVN ISO/IEC 17021-1:2015. Các nguyên tắc hướng dẫn trong điều 4, TCVN ISO/IEC 17021-1:2015 là các yêu cầu cơ b ả n trong tiêu chuẩn này. Tổ chức chứng nhận c ó trách nhiệm với các bên quan tâm, g ồ m cả khách hàng của mình và kh á ch h à ng của tổ chức có hệ thống quản lý được chứng nhận, để đảm bảo rằng chỉ những chuyên gia đánh giá chứng tỏ được năng lực thích hợp mới được phép tiến hành các cuộc đánh giá hệ thống quản lý chống hối lộ. Mục đ í ch là tất cả các chuyên gia đánh giá hệ thống quản lý chống hối lộ đều có năng l ự c chung được quy định trong TCVN ISO/IEC 17021-1, v à năng lực cụ thể về hệ thống quản lý chống hối lộ được nêu trong tiêu chuẩn này. Tổ chức chứng nhận s ẽ cần nhận biết năng lực cụ th ể cần thiết của đoàn đánh giá đối với phạm vi của từng cuộc đánh giá hệ thống quản lý chống hối lộ. Trong tiêu chu ẩ n n à y từ: - “ phải ” ch ỉ một yêu cầu; - “ cần/nên ” chỉ một khuyến nghị; - “ được phép ” chỉ sự cho phép; - “ có thể ” chỉ một khả năng hoặc năng lực. ĐÁNH GIÁ SỰ PHÙ HỢP - YÊU CẦU ĐỐI VỚI TỔ CHỨC ĐÁNH GIÁ VÀ CHỨNG NHẬN HỆ THỐNG QUẢN LÝ - PHẦN 9: YÊU CẦU VỀ NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ VÀ CHỨNG NHẬN HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHỐNG HỐI LỘ Conformity assessment - Requirements for bodies providing audit and certification of management systems - Part 9: Competence requirements for auditing and certification of anti-bribery management systems 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này bổ sung cho các yêu cầu của TCVN ISO/IEC 17021-1. Tiêu chuẩn này bao gồm các yêu cầu cụ thể về năng lực của nhân sự tham gia vào qu á trình chứng nhận hệ thống quản lý chống hối lộ (ABMS). 2 Tài liệu viện dẫn T à i liệu viện dẫn dưới đây rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chu ẩ n n à y. Đối với các tài liệu ghi năm c ô ng bố th ì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu kh ô ng ghi năm công bố th ì áp dụng bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi. TCVN ISO/IEC 17021-1:2015 (ISO/IEC 17021-1:2015), Đánh giá sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý - Phần 1: Các yêu cầu TCVN ISO 37001:2018, Quản lý chống hối lộ - Các yêu cầu và hướng dẫn sử dụng 3 Thuật ngữ và định nghĩa 1 Tiêu chu ẩ n này áp dụng các thuật ngữ và đ ịnh nghĩa trong TCVN ISO 37001 (ISO 37001) và TCVN ISO/IEC 17021-1 (ISO/ I EC 17021-1). 4 Yêu cầu chung về năng lực Tổ chức chứng nhận phải xác định các yêu cầu về năng lực đối với từng chức năng chứng nhận nêu trong Bảng A.1, TCVN ISO/IEC 17021-1:2015. Khi xác định các yêu cầu về năng lực này, tổ chức chứng nhận phải t í nh đến tất cả các yêu cầu quy định trong TCVN ISO/IEC 17021-1 và các yêu cầu nêu ở Điều 5 và 6. CHÚ THÍCH 1: Phụ lục A nêu tổng quan yêu cầu về n ă ng l ự c của nhân sự tham gia vào các chức năng chứng nhận cụ thể. CHÚ THÍCH 2: Thông tin về nguyên tắc đánh giá được nêu trong TCVN IS O 19011. 5 Yêu cầu về năng lực đối với đoàn đánh giá hệ thống quản lý chống hối lộ 5.1 Yêu cầu chung Tất c ả nhân sự tham gia vào đánh giá hệ thống quản lý chống hối lộ phải có trình độ năng lực chung được quy định trong TCVN ISO/IEC 17021-1, hiểu đ ược các yêu cầu của TCVN ISO 37001 và mối quan hệ giữa những yêu cầu đ ó cũng như kiến thức về hệ thống quản lý chống hối lộ đ ược quy định ở 5.2 đến 5.8. CHÚ THÍCH: Từng chuyên gia đánh giá trong đoàn đánh giá không nhất thiết phải c ó năng lực như nhau, tuy nhiên năng lực của cả đoàn đánh giá cần đ ủ để đạt được mục tiêu đánh giá. 5.2 Các khái niệm về hố i lộ 5.2.1 Đo à n đ á nh giá phải c ó kiến thức về các khái niệm về hối lộ bao gồm í t nhất các khái niệm sau: a) các khoản ch i trả trực tiếp và gián tiếp; b) chi trả để tạo thuận lợi; c) lợi ích hoặc lợi thế phi tài chính (v í dụ các lợi í ch hoặc cơ hội cho các thành viên trong gia đình); d) xung đ ột lợi ích. 5.2.2 Đoàn đánh giá phải có kiến thức về rủi ro của việc hối lộ liên quan đến bên thứ ba, như các nhân viên thực hiện nhiệm vụ công, nh â n viên, bên tư v ấ n, nhà thầu phụ, gia đình hoặc các mối quan hệ. 5.2.3 Đoàn đánh giá phải có kiến thức về các t ì nh huống nhận hối lộ bao gồm í t nhất a) nhân sự, việc tuyển dụng, thuê nhân c ô ng và tiền th ù lao; b) các hoạt động thương mại; c) du lịch, quà tặng và sự tiếp đãi; d) quyên góp và tài trợ; e) mua sắm và ký hợp đồng; f) bán hàng và maketing; g) sản xuất và chuỗi cung ứng; h) các quá trình được thuê ngoài; i) sáp nhập và mua lại. 5.2.4 Đoàn đánh giá phải có kiến thức về các ch ỉ số hố i lộ (những dấu hiệu cờ đỏ). CH Ú THÍCH: Danh mục c á c chỉ số h ố i lộ (những dấu hiệu cờ đỏ) là c ó sẵn , ví dụ: từ Ph ò ng Thương mại quốc tế (ICC), Tổ chức hợp tác và phát triển k i nh tế (OECD) và Ngân h à ng thế giới. 5.2.5 Đoàn đánh giá phải c ó kiến thức về các biện pháp kiểm soát được sử dụng để ngăn ngừa, phát hiện và ứng phó với h ố i lộ và hậu quả của các biện pháp kiểm soát không đầy đủ hoặc thiếu kiểm soát. 5.3 B ố i c ả nh của tổ chức 5.3.1 Đo à n đánh giá phải c ó kiến thức về bối cảnh trong đó tổ chức hoạt động, nêu trong TCVN ISO 37001:2018, điều 4. 5.3.2 Đoàn đánh giá phải có kiến thức và kỹ năng cần thiết để tiến hành các nghiên cứu đ ộc lập li ê n quan đến tổ chức đ ể nhận biết và hiểu, ví dụ, các cáo buộc hối lộ hoặc các vấn đ ề hối lộ hiện tại, rủi ro về h ố i lộ liên quan đến lĩnh vực, hoặc mức độ tương tác hoặc quy định của Chính phủ. 5.3.3 Đo à n đánh giá ph ả i có kiến thức về cấu trúc doanh nghiệp, v í dụ như sáp nhập và mua lại, liên doanh và phương thức đầu tư. 5.4 Luật, quy đ ị nh và các yêu cầu khác Đoàn đánh giá phải có kiến thức để xác định rằng các thủ tục của tổ chức đối với việc nhận biết và đánh giá việc tuân thủ các yêu cầu pháp lý hiện hành và các yêu cầu khác áp dụng ch o hệ thống quản lý chống hối lộ của tổ chức có đầy đủ và c ó được thực hiện hay không. 5.5 Đánh giá rủi ro về hối lộ và rà soát đặc biệt Đoàn đánh giá phải c ó kiến thức về đánh giá rủi ro về hối lộ theo quy định trong TCVN ISO 37001:2018, điều 4.5, được thực hiện như thế nào, bao gồm việc hi ể u các phương pháp luận khác nhau và các hạn chế và thách thức liên quan của chúng, cũng như hiểu về rà soát đặc biệt (TCVN ISO 37001:2018, điều 8.2) và các rủi ro về hối lộ liên quan đến đối tác kinh doanh (TCVN ISO 37001:2018. Điều 8.5). 5.6 Các rủi ro về hối lộ Đoàn đánh giá phải có kiến thức về các phương pháp và kỹ năng để đánh giá và ki ể m soát các rủi ro hối lộ, được quy định trong TCVN ISO 37001:2018, điều 7 và 8. 5.7 Kiểm soát chống h ố i lộ Đoàn đánh giá phải có kiến thức và kỹ năng trong thiết kế và đánh giá các kiểm soát chống hối lộ và điều tra h ố i lộ. 5. 8 Hệ thống quản lý chống hối lộ (ABMS) Đoàn đánh giá phải có kiến th ứ c và kỹ năng trong thiết k ế hoặc thực hiện một hệ thống quản lý chống hối lộ hoặc hệ thống quản lý sự tuân thủ hoặc hệ thống ki ể m soát nội bộ tương tự. 6 Yêu cầu về năng lực đối với nhân sự tiến hành xem xét đăng ký, nhân sự thẩm xét báo cáo đánh giá và ra quyết định chứng nhận (nhân sự khác) 6.1 Y ê u cầu chung Nhân sự khác phải có năng lực chung được nêu trong TCVN ISO/IEC 17021-1, hiểu các yêu cầu của TCVN ISO 37001 và m ố i quan h ệ giữa các yêu cầu đ ó , kiến thức về các yêu cầu của hệ thống quản lý chống hối lộ nêu ở 6.2 và 6.3. 6.2 Các khái niệm về hối lộ Nhân sự khác phải có kiến thức về các khái niệm và rủi ro v ề hối lộ. 6.3 Bối cảnh của tổ chức Nhân sự khác phải có kiến thức về bối cảnh hoạt động của tổ chức, bao gồm thông tin được nêu trong TCVN ISO 37001:2018, điều 4. Phụ lục A (Tham khảo) Kiến thức về đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý chống hối lộ Bảng A.1 nêu tổng quan các kiến thức cần thiết cho việc đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý chống hối lộ nhưng chỉ mang tính tham khảo v ì n ó ch ỉ nhận biết ra các l ĩnh vực kiến thức cho chức năng chứng nhận cụ thể. Yêu cầu đối với năng lực cho từng chức năng được nêu trong điều 4, 5, 6 và Bảng A.1 viện dẫn đến yêu cầu cụ thể. Bảng A.1 - Kiến thức về đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý chống hối lộ Kiến thức Chức năng chứng nhận Tiến hành xem xét đăng ký để xác đ ị nh n ă ng lực cần thiết đoàn đánh giá, lựa chọn các thành viên của đoàn đánh giá và xác định thời gian đánh giá Thẩm xét báo cáo đánh giá và ra quyết định chứng nhận Đoàn đánh giá Yêu cầu chung 6.1 6.1 5.1 Các khái niệm về h ố i lộ 6.2 6.2 5.2 Bối cảnh của tổ chức 6.3 6.3 5.3 Luật, quy định và các yêu cầu khác N/A N/A 5.4 Đánh giá rủi ro hối lộ và rà soát đặc biệt N/A N/A 5.5 Các rủi ro về h ố i lộ N/A N/A 5.6 Ki ể m soát chống h ố i lộ N/A N/A 5.7 Hệ thống quản lý chống hối lộ (ABMS) N/A N/A 5.8 Chú thích: N/A : Không áp dụng Thư mục tà i liệu tham khảo [1] TCVN IS O 19011 (IS O 19011), Hướng dẫn đánh giá hệ thống qu ả n l ý [2] ISO 19600, Compliance management systems - Guidelines (Hệ thống quản lý sự tuân th ủ - Hướng dẫn) [3] TCVN ISO 31000 (ISO 31000), Quản lý rủ i ro - Nguyên tắc và hư ớ ng dẫn [4] Good practice guidance on internal control, ethics and compliance (Hướng dẫn thực hành tốt trong ki ể m soát nội bộ, đạo đức và tuân thủ), OECD [5] Recommendation of the Council for further combating bribery of foreign public officials in international business tr ansactions (2009), Annex 1, Good practice guidance on implementing specific articles of the convention on combating bribery of foreign public officials in international business transactions, and Annex 2, Good practice guidance on internal control, ethics and compliance [ Kiến ngh ị của Hội đồng để tiếp tục chống hối lộ với nhân viên thực hiện nhiệm vụ công ở nước ngoài trong các giao dịch kinh doanh quốc tế (2009), Phụ lục 1, Hướng dẫn thực hành tốt việc thực hiện các điều khoản cụ thể của Công ước về Chống hối lộ với nhân viên thực hiện nhiệm vụ công ở nước ngoài trong các giao dịch kinh doanh quốc t ế và Phụ lục 2, Hướng dẫn thực hành t ố t trong ki ể m soát nội bộ, đạo đức và tuân thủ], OECD [6] The integrated use of management system standards, ISO handbook (Sử dụng t í ch hợp các tiêu chu ẩ n v ề hệ thống quản lý, S ổ tay của ISO) MỤC LỤC Lời nói đầu Lời giới thiệu 1 Phạm vi áp dụng 2 Tài liệu viện dẫn 3 Thuật ngữ và định nghĩa 4 Yêu cầu chung về năng lực 5 Yêu cầu về năng lực đối với đoàn đánh giá hệ thống quản lý chống hối lộ 5.1 Yêu cầu chung 5.2 Các khái niệm hối lộ 5.3 Bối cảnh của tổ chức 5.4 Luật định, quy định và các yêu cầu khác 5.5 Đánh giá r ủ i ro h ố i lộ và rà soát đặc biệt 5.6 Các rủi ro hối lộ 5.7 Ki ể m soát chống hối lộ 5.8 Hệ thống quản lý chống hối lộ (ABMS) 6 Yêu cầu về năng lực đối với nhân sự tiến hành xem xét đăng k ý , nhân sự th ẩ m xét báo cáo đánh giá và ra quyết định chứng nhận (nhân sự khác) 6.1 Yêu cầu chung 6.2 Các khái niệm hối lộ 6.3 Bối cảnh của tổ chức Phụ lục A Thư mục t à i liệu tham khảo 1 I SO và IEC c ũ ng duy trì cơ sở dữ liệu về các thuật ngữ được sử dụng trong tiêu chu ẩ n h ó a theo các địa c hỉ sau: - Nền trình du yệ t trực tu y ến của ISO: tại http :/ /www /i so.or g /obp - Từ vựng kỹ thuật đ iện tr ực t uy ến của IEC: t ạ i http://www.electro p edia.or g /