TCVN8900-3:2012

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8900-3:2012 về Phụ gia thực phẩm - Xác định các thành phần vô cơ - Phần 3: Hàm lượng nitơ (Phương pháp Kjeldahl) TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8900-3:2012 PHỤ GIA THỰC PHẨM - XÁC ĐỊNH CÁC THÀNH PHẦN VÔ CƠ – PHẦN 3: HÀM LƯỢNG NITƠ (PHƯƠNG PHÁP KJELDAHL) Food additives - Determination o f inorganic components - Part 3: Nitrogen content (Kjeldahl method) CẢNH BÁO: Phòng thử nghiệm phải có hệ thống thông khí thích h ợ p và không được đ ể tích lũy phơi nhiễm thủy ngân . 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng nitơ trong phụ gia thực phẩm bằng phương pháp Kjeldahl. CHÚ THÍCH 1: Có th ể sử dụng thiết bị phân hủy Kjeldahl và thiết bị xác định hàm lượng nitơ tự động có bán sẵn. 2. Thuốc thử và vật liệu thử T ấ t cả thuốc th ử được sử dụng ph ả i là loại tinh khiết phân tích, không được chứa nitơ hoặc chứa hàm lượng nitơ rất thấp . Nước sử dụng phải là nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương, trừ khi có quy định khác. 2.1. Kali sul f at , dạng bột hoặc natri sul f at khan. 2.2. Đ ồ ng (II) sulfat , dạng bột. 2.3. Dung dịch axit sul f uric 2.3.1. Dung dịch axit sul f uric , đậm đặc (d= 1,84 g/ml). 2.3.2. Dung dịch axit sul f uric , 10 % (khối lượng/thể tích). 2.3 . 3. Dung dịch axit sul f uric , 0,5 N. 2.3.4. Dung dịch axit sul f uric , 0,01 N. 2.4. Dung dịch natri hydroxit , 40 %. 2.5. Dung dịch axit boric , 4 %. 2.6. Xanh metylen Hòa tan 0,125 g xanh metylen trong 100 ml etanol, pha loãng bằng etanol đến 250 ml. 2.7. Đ ỏ metyl Hòa tan 0,1 g đ ỏ metyl trong 100 ml etanol và lọc, nếu c ầ n. 2.8. Hỗn hợp thuốc thử đỏ metyl/xanh metylen Thêm 10 ml đỏ metyl vào 10 ml xanh metylen, trộn đều. 2.9. Hydro peroxit 30 %. 2.10. Axit salicytic. 2.11. Natri thiosulfat , dạng bột. 2.12. Thủy ngân (II) oxit. 2.13. Axit benzoic 2.14. Sacaroza 2.15. Giấy lọc , không chứa nitơ. 3. Thiết bị, dụng cụ Sử dụng các thiết bị, dụng cụ của phòng thử nghi ệ m thông thường và cụ thể như sau: 3.1. Bình Kjeldahl , bằng thủy tinh cứng, dung tích 500 ml. 3.2. Hệ thống chưng c ấ t , được trang bị bầu nối Kjeldahl và một sinh hàn, hoặc thiết bị Kjeldahl bán vi lượng . 3.3. Cân phân tích , có th ể cân chính xác đến 0,1 mg. 4. Lấy mẫu Việc lấy mẫu không quy định trong tiêu chuẩn này. Mẫu được gửi đến phòng thử nghiệm phải là mẫu đại diện, không bị hư hỏng hoặc biến đổi trong suốt quá trình b ả o quản và vận chuyển. 5. Cách tiến hành 5.1. Phương pháp I Phương pháp này không áp dụng cho một số hợp chất chứa nitơ khi vô cơ hóa bằng axit sul f uric mà không giải phóng ra toàn bộ nitơ. 5.1.1. Khi không có mặt nitrit và nitrat Cân khoảng 1 g mẫu thử, chính xác đến 0,1 mg, cho vào bình Kjeldahl 500 ml (3.1), trừ khi có quy định khác. Nếu mẫu là dạng rắn hay bán rắn, có thể gói mẫu trong giấy lọc không chứa nitơ (2.15) để chuyển mẫu vào bình. Thêm vào bình 10 g bột kali sul f at hoặc natri sulfat khan (2.1), 500 mg bột đồng (II) sulfat (2.2) và 20 ml axit sulfuric đậm đặc (2.3.1). Đun nóng nhẹ hỗn hợp, giữ bình luôn nằm nghiêng một góc 45°, khi hết sủi bọt, đun sôi hỗn hợp đến khi dung dịch giữ nguyên màu xanh trong hoặc gần như không màu trong 30 min. Để nguội, thêm 150 ml nước, lắc đều, làm nguội. Rót c ẩ n thận 100 ml dung dịch natri hydroxit (2.4) dọc theo thành bình sao cho dung dịch này tạo thành một lớp phía dưới dung dịch axit, sau đó thêm v à i hạt kẽm. Nối bình với thi ế t bị chưng cất (3.2), đầu ra của sinh hàn được nhúng ch ì m dưới bề mặt của 50 ml dung dịch axit boric (2.5) đựng trong bình hoặc chai 500 ml. Xoay nhẹ dung dịch trong bình hứng Kjeldahl đ ể trộn đều và chưng cất cho đến khi khoảng hai phần ba dung dịch đã được thu hồi trong bình hứng. Thêm vào bình hứng hỗn hợp thuốc thử đỏ metyl/xanh metylen (2.8) và chuẩn độ bằng dung dịch axit sul f uric 0,5 N (2.3.3). Tiến hành trên một mẫu trắng, thay mẫu thử bằng 2 g sacaroza (2.14) và tính số hiệu ch ỉ nh cần thiết. CHÚ TH Í CH: N ế u biết trước chất cần phân tích c ó hàm lượng nitơ thấp, có thể dùng dung dịch axit su lf uric 0,1 N t hay cho dung dịch axit sulfuric 0,5 N. 5.1.2. Khi có mặt nitr i t và nitrat Cân một lượng mẫu thử chứa khoảng 150 mg nitơ, chính x á c đến 0,1 mg, chuyển vào bình Kjeldahl 500 ml (3.1), thêm 25 ml axit sul f uric đậm đặc (2.3.1) trong đ ó đã hòa tan 1 g axi t salicylic (2.10), lắc đều, để yên trong 30 min, th ỉ nh tho ả ng lắc lại. Thêm 5 g bột natri thiosulfat (2.11), lắc đều, sau đó thêm 500 mg bột đồng (II) sulfat (2.2) hoặc thủy ngân (II) oxit (2 12) và tiếp tục theo quy định trong 5.1.1, bắt đầu từ "Đun nóng nhẹ hỗn hợp... Trước khi vô cơ hóa các ch ất có hàm lượng nitơ vượt quá 10 %, thêm từ 500 mg đến 1 g axit benzoic (2.13) để quá t rình vô cơ hóa thuận lợi hơn. 5.2. Phương pháp 2 (phương pháp bán vi lượng ) Cân một lượng mẫu thử hoặc đong một thể tích mẫu thử chứa khoảng 2 mg đến 3 mg nitơ, chính xác đến 0,1 mg, chuyển vào bình vô cơ hóa của thiết bị Kjeldahl bán vi lượng (3.2). Thêm 1 g hỗn hợp bột kali sulfat (2.1) và đồng (II) sulfat (2.2) (tỷ lệ 10: 1), dùng tia nước nhỏ để rửa t ấ t cả mẫu dính vào cổ bình xuống, sau đó rót 7 ml axit sulfuric đậm đặc (2.3.1) theo thành trong bình để rửa. Cẩ n thận, cho 1 ml hydro peroxit 30 % (2.9), xoay tròn bình trong khi thêm. Cảnh báo: Không thêm hydro peroxit (2.9) trong quá trình vô cơ hóa. Đun nóng trên ngọn l ử a hay bếp điện cho đến khi dung dịch có màu xanh trong và thành bình không có mẫu b ị than hóa. Thêm cẩn thận 20 ml nước, làm nguội, sau đó cho 30 ml dung dịch natri hydroxit (2.4) qua phễu và rửa phễu bằng 10 ml nước. Nối bình với hệ thống chưng c ấ t lôi cuốn hơi nước (3.2) và bắt đầu c ấ t ngay bằng hơi nước. Cho dịch cất vào 15 ml dung dịch axit boric (2.5) đã được thêm 3 giọt hỗn h ợ p thuốc thử đỏ metyl/xanh metylen (2.8) và đủ nước để che ngập đầu ống sinh hàn. Tiếp tục cho hơi nước đi qua cho đến khi thu được từ 80 ml đến 100 ml dịch c ấ t, sau đó tháo bình hấp thụ ra, rửa đầu ra sinh hàn bằng một ít nước. Chu ẩ n độ dịch c ấ t bằng dung dịch axit sul f uric 0,01 N (2.3.4). CHÚ THÍCH 1: Nếu mẫu ph â n tích có chứa nhiều hơn 2 mg đến 3 mg nitơ, dẫn đến thể tích chuẩn độ lớn hơn 15 ml thì có thể dùng dung dịch axit sul f uric 0,02 N hay dung dịch axit sul f uric 0,1 N thay cho dung dịch axit su lf uric 0,01 N. CHÚ THÍCH 2: Nếu lượng cân của mẫu th ử khô lớn hơn 100 mg, th ì tăng lượng axit sulfuric và natri hyđroxit tương đương được thêm vào trước khi cất. 6. Tính kết quả 6.1. Phương pháp I Hàm lượng nitơ của mẫu thử, X, tính bằng phần trăm khối lượng (%), theo công thức sau: X= x100 Trong đó: V là thể tích dung dịch axit sul f uric 0,5 N (2.3.3) đã sử dụng, tính bằng mililit (ml); 7,003 là khối lượng nitơ tương ứng với 1 ml dung dịch axit sul fu ric 0,5 N, tính bằng miligam trên mililit (mg/ml); w là kh ố i lượng mẫu thử, tính bằng gam (g); 1000 là hệ số chuy ể n đổi từ gam sang mili gam CHÚ THÍCH : N ế u dùng dung dịch axit sulfuric 0,1 N thay cho dung dịch axit sulfuric 0,5 N th ì hàm lượng nitơ của mẫu th ử , X, tính bằng phần trăm khối lượng (%), theo công thức sau: X = x100 Trong đ ó : V là thể tích dung dịch axit sulfuric 0,1 N đ ã s ử dụng, t í nh bằng mililit (ml); 1,401 là khối lượng nitơ tương ứng với 1 ml dung dịch axit sulfuric 0,1 N, tính bằng miligam trên milili t (mg/ml). 6 . 2. Phương pháp II Hàm lượng nitơ của mẫu thử, X, tính bằng phần trăm khối lượng (%), theo công thức sau: X = x100 Trong đó: V là thể tích dung dịch axit sul f uric 0,01 N (2.3.4) đã sử dụng, tính bằng mililit (ml); 0,140 là khối lượng nitơ tương ứng với 1 ml dung dịch axit sul f uric 0,01 N, tính bằng miligam trên mililit (mg/ml); W là khối lượng mẫu thử, tính bằng gam (g); 1000 là hệ số chuyển đổi từ gam sang miligam. 7. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải ghi rõ: a) phương pháp lấy mẫu đ ã sử dụng, nếu biết; b) phương pháp thử đã dùng, viện dẫn tiêu chuẩn này; c) kết quả thử nghiệm thu được; d) tất c ả các chi tiết thao tác không quy định trong tiêu chuẩn này, hoặc tùy ý lựa chọn cùng với các chi tiết bất th ườ ng nào khác có thể ảnh hưởng đến kết quả; e) mọi thông tin cần thiết để nhận biết đầy đủ về mẫu thử.