TCVN6104-1:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6104-1:2015 (ISO 5149-1:2014) về Hệ thống lạnh và bơm nhiệt - Yêu cầu về an toàn và môi trường - Phần 1: Định nghĩa, phân loại và tiêu chí lựa chọn TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 6104-1:2015 ISO 5149-1:2014 HỆ THỐNG LẠNH VÀ BƠM NHIỆT - YÊU CẦU VỀ AN TOÀN VÀ MÔI TRƯỜNG - PHẦN 1: ĐỊNH NGHĨA, PHÂN LOẠI VÀ TIÊU CHÍ LỰA CHỌN Refrigerating systems and heat pumps - Safety and environmental requirements - Part 1: De fi nitions, classi fi cation and selection cr i ter i a Lời nói đầu Bộ tiêu chuẩn TCVN 6104-1:2015, TCVN 6104-2:2015, TCVN -6104-3 : 2015 và TCVN 6104-4:2015 thay thế cho TCVN 6104:1996 (ISO 5149:1993). TCVN 6104-1:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 5149-1:2014. TCVN 6104-1:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 86 Máy lạnh và điều hòa không khí biên soạn, T ổ ng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và C ô ng nghệ công bố. Bộ TCVN 6104 (ISO 5149) Hệ thống lạnh và bơm nhiệt - Yêu cầu về an toàn và môi trường bao gồm các phần sau: - TCVN 6104-1:2015 (ISO 5149-1:2014) Phần 1: Định nghĩa, phân loại và tiêu chí lựa chọn; - TCVN 6104-2:2015 (ISO 5149-2:2014) Phần 2: Thiết kế, xây dựng, thử nghiệm, ghi nh ã n và lặp tài liệu; - TCVN 6104-3:2015 (ISO 5149-3:2014) Phần 3: Địa điểm lắp đặt; - TCVN 6104-4:2015 (ISO 5149-4:2014) Phần 4: Vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa và phục hồi. Lời giới thiệu Mục đích của tiêu chuẩn này là để thúc đẩy việc thiết kế, xây dựng, loại b ỏ , lắp đặt và vận hành an toàn các hệ thống lạnh. Vấn đề về chloro f luorocarbon (CFC) đã làm tăng việc đưa ra các môi chất lạnh thay thế. Việc đưa vào thị trường các môi chất lạnh và hỗn hợp môi chất lạnh mới và phân loại an toàn mới đã thúc đ ẩ y soát xét tiêu chuẩn này. Tiêu chuẩn này trực tiếp hướng đến an toàn cho người và t à i sản tại và gần nơi lắp đặt các trang thiết bị lạnh. Tiêu chuẩn này bao gồm các điều kiện kỹ thuật cho chế tạo một hệ thống Tiêu chuẩn này hướng đến giảm thiểu các mối nguy hiểm có thể có cho người, tài sản và môi trường từ các hệ thống lạnh và môi chất lạnh. Các mối nguy hiểm này liên đới một cách thiết yếu với các t í nh chất vật lý và hóa học của môi chất lạnh cũng như áp suất và nhiệt độ xuất hiện trong các mạch lạnh (xem Phụ lục A). Chú ý rút ra các mối nguy hiểm thông thường cho toàn bộ hệ thống nén, như nhiệt độ cao khi xả, tắc chất lỏng, vận hành sai hoặc giảm độ bền cơ kh í do mòn, ă n mòn, ứng suất nhiệt, ứng suất m ỏ i, va đập thủy lực hoặc rung động. Tuy nhiên, ăn mòn n ê n được xem xét là điều kiện đặc biệt cho các hệ thống lạnh phát sinh do sự đóng băng và x ả băng luân phiên nhau hoặc việc bao cách ly thiết bị. Các môi chất lạnh được sử dụng phổ biến trừ R-717 đều nặng hơn không khí. C ần c ẩ n thận để tránh các túi đọng hơi môi chất lạnh nặng bằng việc bố trí vị trí thích hợp đường vào thông gió và các c ử a x ả . Tất cả các buồng máy yêu cầu phải có thông gió cơ học kiểm soát bởi các tín hiệu báo động sự thiếu hụt oxy hoặc báo động hơi môi chất lạnh. HỆ THỐNG LẠNH VÀ BƠM NHIỆT - YÊU CẦU VỀ AN TOÀN VÀ MÔI TRƯỜNG - PHẦN 1: ĐỊNH NGHĨA, PHÂN LOẠI VÀ TIÊU CHÍ LỰA CHỌN Refrigerating systems and heat pumps - Safety and environmental requirements - Part 1: De fi nitions, classi fi cation and selection cr i ter i a 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu về an toàn cho người và tài sản, đưa ra hướng dẫn về bảo vệ môi trường và thiết lập các quy trình về vận hành, bảo dưỡng và sửa chữa các hệ thống lạnh và thu hồi các môi chất lạnh. Tiêu chuẩn này quy định sự phân loại và tiêu ch í lựa chọn áp dụng cho các hệ thống lạnh và bơm nhiệt. Sự phân loại và các tiêu chí lựa chọn này được sử dụng trong TCVN 6104-2 (ISO 5149-2), TCVN 6104-3 (ISO 5149-3) và TCVN 6104-4 (ISO 5149-4). Tiêu chuẩn này áp dụng cho: a) Các hệ thống lạnh, cố định hoặc di động thuộc tất cả các cỡ kích thước bao gồm cả b ơ m nhiệt; b) Các hệ thống lạnh và sư ở i thứ cấp; c) V ị trí của các hệ thống lạnh; d) Các phần được thay thế v à các bộ phận cấu thành được bổ sung sau khi chấp nhận tiêu chuẩn này nếu chúng không giống nhau về chức năng và công suất. Tiêu chuẩn này áp dụng cho các hệ thống cố định hoặc di động, trừ các hệ thống điều hòa không k h í trên các phương tiện đã được quy định trong tiêu chuẩn sản phẩm riêng, ví dụ ISO 13043 và SAE J 639. Tiêu chuẩn này cũng áp dụng cho các hệ thống lạnh mới, mở rộng hoặc cải biến các hệ thống hiện c ó và các hệ thống đã sử dụng, được chuyển tới và vận hành ở một địa điểm khác. Tiêu ch uẩ n này cũng áp dụng cho trường hợp chuyển đổi một hệ thống sang sử dụng một môi chất lạnh khác. Phụ lục A quy định các giới hạn cho lượng nạp môi chất lạnh được phép trong các hệ thống ở các vị trí và các loại không gian có người khác nhau. Phụ lục B quy định các tiêu chí an toàn và các xem xét về môi trường của các môi chất lạ n h khác nhau được sử dụng cho làm lạnh và điều hòa không khí. Các hệ thống chứa các môi chất lạnh không được liệt kê trong TCVN 6739 ( ISO 817) không thuộc phạm vi của tiêu chuẩn này. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho áp dụng tiêu chuẩn n à y. Đ ố i với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm c ả các sửa đ ổ i. TCVN 6739:2015 (ISO 817:2014), Môi chất lạnh - Ký hiệu và phân loại về an toàn; TCVN 6104-2:2015 (ISO 5149-2:2014), Hệ thống lạnh và bơm nhiệt - Yêu cầu về an toàn và môi trường - Phần 2: Thiết kế, xây dựng, thử nghiệm, ghi nhãn và lập tài liệu; TCVN 6104-3:2015 (ISO 5149-3:2014), Hệ thống lạnh và bơm nhiệt - Yêu cầu về an toàn và môi trường - Phần 3: Địa điểm lắp đặt. 3 Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa được cho trong TCVN 6739 (ISO 817) và các thuật ngữ định nghĩa sau: 3.1 Hệ thống lạnh 3.1.1 Hệ thống hấp thụ (absorption system) Hệ thống lạnh trong đó việc làm lạnh được thực hiện b ằ ng bay hơi một môi chất lạnh, sau đó hơi của môi chất này được hấp thụ bởi một chất hấp thụ hoặc môi trường hấp thụ và lại thoát ra ở một áp suất riêng phần cao hơn của hơi do chất hấp thụ hoặc môi trường hấp thụ nung nóng. Cuối cùng hơi môi chất lạnh được làm mát để ngưng tụ lại. 3.1.2 Hệ thống ghép t ầ ng (cascade system) Hai h o ặc nhiều chu trình lạnh độc lập trong đó bộ ngưng tụ của một hệ thống th ả i nhiệt trực tiếp đến b ộ bay hơi của hệ thống khác. 3.1.3 Hệ thống rò rỉ trực tiếp (direct releasable system) Hệ thống có một cấp cách ly kh ỏ i một không gian có người. CH Ú THÍCH 1: Các hệ thống trong đó chất tải lạnh tiếp xúc với không khí hoặc hàng hóa được làm mát hoặc sưởi (v í d ụ , c á c hệ thống phun l à các hệ thống rò rỉ trực tiếp ) . CHÚ TH Í CH 2: Theo tiêu chuẩn này, các hệ thống trực tiếp và gián tiếp được định nghĩa theo tiềm năng r ò r ỉ môi c h ất lạnh vào một không gian có người. Khi hệ thống kh ô ng phục vụ cho một không gian c ó người thì có thể được phân loại l à trực tiếp hoặc gián tiếp tùy thuộc vào thiết kế hệ thống. 3.1.4 Hệ thống gián tiếp (indirect system) Các h ệ t hống có nhiều hơn một cấp cách ly khỏi không gian có người 3.1.5 Hệ thống gián tiếp kép (double i n d irect system) Hệ thống gián tiếp trong đó chất tải nhiệt đi qua một bộ trao đ ổ i nhiệt thứ hai được bố trí bên ngoài, và làm lạnh hoặc làm nóng một lưu chất của chất tải nhiệt th ứ hai, lưu chất này được tiếp xúc trực tiếp với chất có liên quan (ví dụ, bằng phun hoặc phương pháp tương tự). 3.1.6 Hệ thống nạp hạn chế (limited charge system) Hệ thống lạnh trong đó thể tích bên trong và tổng lượng nạp môi chất lạnh phải bảo đảm sao cho khi hệ thống không vận hành th ì áp suất bên trong khi toàn bộ m ô i chất lạnh hóa hơi không vượt quá áp suất cho phép. 3.1.7 Phía áp suất cao (high pressure side) Bộ phận của một hệ thống l ạnh vận hành ở áp suất xấp xỉ với áp suất ngưng. 3.1.8 Phía áp suất thấp (low - pressure side) Bộ phận của một hệ thống lạnh vận hành ở áp suất x ấ p xỉ với áp suất bay hơi. 3.1.9 Hệ thống lạnh (bơm nhiệt) (refrigerating system (heat p u mp)) Tổ hợp của các bộ phận chứa môi chất lạnh được kết nối với nhau để tạo thành một mạch khép kín trong đó môi chất lạnh được tuần hoàn nhằm mục đích thu nhiệt v à thải nhiệt (nghĩa là làm lạnh và làm nóng). CHÚ THÍCH: T ừ “ làm lạnh ” được sử dụng để chỉ quá trình đang tiếp diễn, trong khi từ “sự làm lạnh” dùng để ch ỉ quá trình đ ã được hoàn thành như thiết bị ( thiết bị lạnh). 3.1.10 Hệ thống trọn bộ (self-conta i ned system) Hệ thống lạnh được chế tạo hoàn toàn tại nhà máy trong một khung và/hoặc v ỏ thích hợp, được chế tạo và vận chuyển toàn bộ hoặc chia thành hai hoặc nhiều phần trong đó không có các bộ phận chứa môi chất lạnh được kết nối tại hiện trường ngoài các van cách ly như các van đôi (khối). 3.1.11 Hệ thống lạnh kín (seale d system) Hệ thống lạnh trong đó tất cả các bộ phận chứa môi chất lạnh được chế tạo kín khít bằng hàn, hàn vẩy cứng (h à n đồng) hoặc mối nối liên kết bền lâu tương tự. CHÚ THÍCH: Một mối nối liên kết được thử k í n với mức rò rỉ nhỏ hơn 3 g môi chất lạnh trong một n ă m ở áp suất tối thiểu là 0 , 25 x PS và khi các mối nối cơ khí được ngăn ngừa tránh sử dụng sai bằng sử dụng một công cụ chuyên dùng (ví dụ, keo dán), được xem là một mối nối liên kết b ề n lâu tương tự. Mối nối này c ó th ể bao gồm các van c ó nắp và các lỗ phục vụ có nắp. 3.1.12 Hệ thống (system) Tập hợp các bộ phận làm việc cùng nhau như một cơ cấu hoặc một mạng liên kết với nhau. CH Ú THÍCH: C á c ví dụ về các hệ thống được cho trong 4.2. 3.1.13 Hệ thống thiết b ị (unit system) Hệ thống trọn bộ đã được lắp ráp, nạp môi chất lạnh, sẵn sàng cho sử dụng và được thử nghiệm trước khi lắp đặt và việc lắp đặt được thực hiện không cần có sự n ố i ghép bất cứ bộ phận chứa môi chất lạnh nào. 3.1.1 4 Hệ thống nhiều cụm (split system) Hệ thống lạnh, máy đi ề u hòa không khí hoặc bơm nhiệt hợp nhất một hoặc nhiều mạch môi chất lạnh gồm có một hoặc nhiều thiết bị trong nhà được lắp ráp ở nhà máy để làm lạnh hoặc sư ở i cho không gian và một hoặc nhiều thiết bị ngo à i nhà được lắp ráp ở nhà máy. 3.1.15 Hệ thống đa cụm (multisplit system) Hệ thống nhiều cụm có ít nhất là nhiều hơn một thiết bị trong nhà. 3.2 Vị trí 3.2.1 Không gian bảo dưỡng ( crawl space) Không gian thường được tiếp cận chỉ để bảo dưỡng và ở đó không thể đi lại được hoặc tiếp cận bằng đi bộ CHÚ THÍCH: Chiều cao của không gian bảo dưỡng thường nhỏ hơn 1 m. 3.2.2 Lối thoát sự cố (exit) Lỗ ở thành bên ngoài có hoặc không có cửa ra vào hoặc cổng. 3.2.3 Hành lang thoát sự c ố (exit passage w ay) Hành lang ở ngay vùng l â n c ậ n cửa ra vào để mọi người rời khỏi tòa nhà qua hành lang này. 3.2.4 Tiền sảnh (hall w ay) Hành lang dùng làm l ố i đi cho người. 3.2.5 B u ồ ng máy (machinery room) Buồng hoặc không gian được bao che, có thông gió cơ học, được bịt kín ngăn kh ỏ i các khu vực công cộng và công chúng không được tiếp cận, được dùng để chứa các bộ phận cấu thành của hệ thống lạnh. CHÚ TH Í CH: Một buồng máy có thể ch ứ a thiết bị khác với điều kiện l à k ế t c ấ u và các yêu cầu về lắp đặt thiết bị này thích hợp với c á c yêu cầu về an toàn của hệ t h ống lạnh. 3.2.6 Không gian có người (occupied space) Không gian trong một tòa nhà được giới hạn bởi các tường bao, các sàn và trần và có người ở trong một khoảng thời gian dài. CHÚ THÍCH: Theo xây dựng hoặc thiết kế, khi các không gian xung quanh không gian thực c ó người được thông gió với không gian có người thì các không gian này được xem là một phần của không gian có người, v í dụ các ch ỗ trống trên tr ầ n giả, các không gian bảo dưỡng, các ống dẫn, c á c vách ngăn di động và các c ử a ra vào có các lưới di chuy ể n. 3.2.7 Ngoài trời (open air) Bất cứ không gian không được bao che nào, có thể có mái hoặc không. 3.2.8 Buồng máy chuyên dùng (special machinery room) Buồng máy chỉ được sử dụng để chứa các bộ phận cấu thành của hệ thống lạnh không chứa chất cháy (trừ trường hợp khi hệ thống lạnh là hệ thống hấp thụ trực tiếp khí cháy) và chỉ những người có chức năng mới được phép tiếp cận để thực hiện các công việc kiểm tra, bảo dư ỡ ng và sửa ch ữ a. 3.2.9 Buồng được thông gi ó (ventilated enc l osure) Buồng chứa hệ thống lạnh kín không có khả năng lưu thông không khí với không gian xung quanh mà phải có một hệ thống thông gió nối buồng với ngoài trời thông qua một ống gió. 3.3 Áp suất 3.3.1 Áp suất thiết kế ( d esign pressure) Áp suất được lựa chọn cho tính toán độ bền của mỗi bộ phận. CHÚ THÍCH: Áp su ất thiết kế được sử dụng để xác định các vật liệu cần thiết, chiều dày và kết cấu của các bộ phận về khả năng ch ị u áp suất của ch ú ng. 3.3.2 Áp suất thử độ kín (tightness test pressure) Áp suất được áp dụng để thử một hệ thống hoặc b ấ t c ứ bộ phận nào của hệ thống về độ kín khi chịu tác động của áp suất. 3.3.3 Áp suất lớn nhất cho phép (maximum a l lowable pressure) PS Áp suất lớn nhất mà hệ thống hoặc bộ phận được thiết kế do nhà sản xuất quy định. 3.3.4 Áp su ấ t thử độ bền (strength test pressure) Áp suất được áp dụng để thử độ bền của một hệ thống lạnh hoặc bất cứ bộ phận nào của hệ thống lạnh. 3.4 Các bộ phận của hệ thống lạnh 3.4.1 Dàn ố ng xoắn (coil) Bộ phận của hệ thống lạnh được cấu tạo từ các ống hoặc chi tiết dạng ố ng kết nối một cách th í ch hợp và phục vụ như một bộ trao đổi nhiệt (bộ bay hơi hoặc bộ ngưng tụ). CHÚ THÍCH: Một ống góp kết nối các ống của bộ trao đổi nhiệt là một phần của dàn ống. 3.4.2 Máy n é n (compressor) Thiết bị để tầng áp suất hơi m ô i chất lạnh bằng phương pháp cơ học. 3.4.2.1 T ổ máy nén (compressor unit) Tổ hợp của một hoặc nhiều máy nén và các phụ tùng thông dụng. 3.4.2.2 Máy nén th ể tích (positive displacement compressor) Máy nén trong đó quá trình nén đ ạt được bằng cách thay đổi thể tích bên trong của khoang nén. 3.4. 2.3 Máy nén không phải kiểu thể tích (non-positive disp l acement compressor) Máy nén trong đó quá trình nén đạt được mà không thay đổi thể tích bên trong của khoang nén . 3.4.2.4 Máy nén h ở (open compressor) Máy nén có một trục dẫn động xuyên qua vỏ thân máy kín đối với môi chất lạnh. 3.4.3 Bộ trao đổi nhiệt (heat exchanger) Thi ế t bị được thiết kế để truyền nhiệt giữa hai chất lỏng vật lý riêng biệt. 3.4.4 Bộ ngưng tụ (condenser) Bộ trao đổi nhiệt trong đó hơi môi chất lạnh được hóa l ỏ ng bởi sự thải nhiệt. 3.4.5 Tổ máy nén b ì nh ngưng (condensing unit) Tổ hợp của một hoặc nhiều máy n é n, bộ ngưng tụ với bình chứa l ỏ ng (khi cần) và các phụ tùng thông dụng. 3.4.6 Bộ bay (bốc) hơi (evaporator) Bộ trao đổi nhiệt trong đó môi chất lạnh được bay hơi do hấp thụ nhiệt từ chất được làm lạnh. 3.4.7 Bình áp lực ( pressure vessel) Bất cứ bộ phận nào chứa môi chất lạnh của một hệ thống lạnh khác với - Máy nén, - Bơm, - Các bộ phận cấu thành của các hệ thống hấp thụ kín, - Các bộ bay hơi , mỗi khoang riêng của chúng có thể tích chứa môi chất lạnh không vượt quá 15 l , - Dàn ống, - Đường ống và các van, các mối nối và phụ tùng n ố i ống, - Các thiết bị điều khiển, và - Các bộ phận chịu áp lực ( bao gồm c ả các ống góp) có đường kính trong hoặc kích thước lớn nhất của mặt cắt ngang không lớn hơn 152 mm. 3.4.8 Bình chứa cân bằng áp (fade-out vessel) Bình ch ứ a hơi được kết nối với chu trình nhiệt độ thấp của một hệ thống ghép tầng được nạp hạn chế có cỡ kích thước đủ để hạn chế sự tăng áp khi hệ thống dừng. CHÚ THÍCH: B ì nh chứa có đủ thể tích đ ể chứa tổng lượng nạp m ô i chất lạnh dạng hơi không vượt quá áp suất cho phép của hệ thống ở nhiệt độ môi trường xung quanh. 3.4.9 B ì nh chứa chất lỏng (liquid receiver) B ì nh chứa được kết nối cố định với một hệ thống bằng các ống vào và ra để tích gom chất lạnh lỏng. 3.4.10 Thể tích trong tinh (internal net volume) Thể tích được tính toán từ các kích thước bên trong của một b ì nh chứa sau khi trừ đi thể tích của các chi tiết trong phạm vi của các kích thước bên trong. 3.4.11 Thiết bị lạnh (refrigerating equipment) Các thành phần tạo thành một bộ phận của hệ thống lạnh, ví dụ, máy nén, bộ ngưng tụ, máy phát, b ì nh hấp thụ, bình hấp phụ, bình chứa l ỏ ng, bộ bay (bốc) hơi và bình chứa hạ áp. 3.4.12 Bình chứa hạ áp (surge drum) Bình chứa môi chất lạnh ở áp suất và nhiệt độ thấp, v à được kết nối bằng cấp chất lỏng v à h ơ i tr ở về các ống tới một bộ bay hơi. 3.5 Đường ống, mối nối, và phụ tùng nối ống 3.5.1 M ố i hàn v ả y cứng (hàn đồng) (brazed jo i nt) Mối nối thu được bằng cách nối các c h i tiết kim loại với nhau bằng các hợp kim chảy l ỏ ng ở nhiệt độ thường cao hơn 450 °C nhưng nhỏ hơn nhiệt độ nóng chảy của các chi tiết được n ố i với nhau. 3.5.2 Van đôi (khối) [companion (block) valve] Bộ đ ôi van chặn cách ly các nhánh c ủa hệ thống lạnh và được bố trí sao cho các nhánh này có thể được nối mạch trước khi m ở các van này hoặc được cách ly sau khi đóng chúng. 3.5.3 Mối nối ép (compression joint) M ố i nối ống trong đó sự siết chặt một đai ố c sẽ ép vào một vòng được tạo hình và vòng này ép l ê n mặt ngoài của ống đ ể bít kín hệ thống. 3.5.4 M ối nố i bích ( f langed joint) Mối nối được thực hiện b ằ ng lắp bulông cùng với một cặp các đầu mút c ó mặt bích. 3.5.5 Mối nối loe ( f lared joint) Mối nối ép kim loại - kim loại trong đó miệng loe hình côn được ch ế tạo trên đầu mút của ống. 3.5.6 Ố ng góp (header) Ố ng hoặc bộ phận ống của một hệ thống lạnh được kết nối với nhiều ống khác. 3.5.7 Van cách ly (isolating valve) Van chặn d ò ng chảy theo cả hai chiều khi đóng. 3.5.8 Mối nối (joint) Mối liên kết bảo đảm sự ghép nối kín khí giữa các chi tiết. 3.5.9 Đường ống (piping) Các ống hoặc chi tiết dạng ống (bao gồm c ả vòi, hộp xếp hoặc ống m ề m) đ ể kết nối các bộ phận khác nhau của một hệ thống lạnh. 3.5.10 Van đóng nhanh (quick- cl osing valve) Cơ cấu chặn thực hiện đ ó ng tự động (bằng trọng lượng, lực l ò xo, bi đóng nhanh) hoặc có góc đóng 130° hoặc nhỏ hơn. 3.5.11 Ố ng kỹ thuật ( service duct) Ống chứa cáp cấp điện, đường ống môi chất lạnh, hệ đường ống, các ố ng khác hoặc dịch vụ kỹ thuật tương đương cần cho hoạt động của sản phẩm. 3.5.12 C ơ c ấ u chặn ( van chặn) (shut-off device) Cơ cấu chặn d òng lưu chất. 3.5.13 Mối nối ren côn (tapered thread joint) Mối nối ống có ren cần có vật liệu chèn lấp để bít k í n đường rò rỉ xoắn ốc. 3.5.14 Van ba ngả (three way valve) Van dịch vụ kết nối một đường ống môi chất lạnh với một hoặc hai đường ống môi chất lạnh khác v à thường được dùng để cho phép bảo dưỡng bộ phận của một hệ thống lạnh mà không cần phải tháo môi chất lạnh ra khỏi toàn bộ hệ thống. 3.5.15 Mối nối hàn (we l ded joint) Mối nối các ch i tiết kim loại ở trạng thái dẻo hoặc nóng chảy 3.6 Thiết bị an toàn 3.6.1 Đĩa nổ (lá van) ( bursting disc) Chi ti ế t hình đĩa hoặc lá c ó thể nổ bung ra ở độ chênh áp đã định trước. CHÚ THÍCH: Lá van hoặc đ ĩ a nổ cũng được g ọ i là đĩa phá hủy hoặc chi tiết phá hủy. 3.6.2 Van chuy ể n đ ổ i (changeover device) Van điều khiển hai van an toàn được bố trí sao cho tại bất cứ thời điểm nào ch ỉ c ó một van làm việc. 3.6.3 Nút chảy ( f usible plug) Cơ cấu chứa bất cứ vật liệu nào có thể nóng ch ả y ở một nhiệt độ định trước và giải phóng áp suất. 3.6.4 C ơ cấu ngắt mức chất lỏng (rơle mức lỏng) (liquid level cu t out) Cơ c ấ u dẫn động được thiết kế để ngăn ngừa các mức chất lỏng không an toàn. 3.6.5 Van xả tràn (overflow valve) Cơ cấu an toàn xả về phía áp suất thấp của hệ thống l ạnh. 3.6.6 Cơ cấu giới hạn áp suất (rơle áp suất) (pressure limiter) Cơ cấu chuyển mạch để giới hạn áp suất đã đặt lại tự động. 3.6.7 Cơ c ấ u an toàn ( pressure relie f device) Van an toàn hoặc cơ cấu lá van (đĩa nổ) được thiết kế đ ể tự động giảm áp suất vượt quá mức. 3.6.8 Van an toàn (pressure relie f valve) Van chịu tác động bởi áp suất, được giữ ở vị trí đóng bởi lò xo hoặc phương tiện khác và được thiết kế để tự động cắt giảm áp suất vượt quá mức. 3.6.9 Đầu dò (bộ phát hiện) môi chất lạnh (re f rigerant detector) Cơ cấu cảm biến phản ứng nhanh với một nồng độ được đặt trước của môi chất l ạnh trong môi trường. 3.6.10 Cơ cấu chuyển mạch an toàn đ ể giới hạn áp suất (rơle áp suất chuyển mạch an toàn) (safety s w itching device for limiting the pressure) Cơ cấu chịu tác động bởi áp suất được chấp nhận kiểu, được thiết kế để dừng hoạt động của bình sinh hơi c ó áp. 3.6.11 Van tự đóng (self-closing valve) Van tự động đóng, ví dụ bằng trọng lực hoặc lực lò xo. 3.6.12 Cơ c ấu giới h ạ n nhiệt độ (rơle nhiệt độ) (temperature limiting device) Cơ cấu chịu tác động bởi nhiệt độ được thiết kế để ngăn ngừa nhiệt độ vượt quá mức. CH Ú THÍCH: Nút chảy không phải là một cơ cấu giới hạn nhiệt độ. 3.6.13 Bộ phận được chấp nhận kiểu (type-approved component) Bộ phận mà một hoặc nhiều mẫu thử của nó đã được kiểm tra về sự tuân theo một tiêu chuẩn đã được công nhận cho chấp nhận kiểu. 3.6.13.1 Cơ cấu ngắt áp suất được chấp nhận kiểu (type-approved pressure cut out) Cơ cấu chuyển mạch an toàn để giới hạn áp suất yêu cầu được đặt lại bằng tay. 3.6.13.2 Cơ cấu giới hạn áp suất đư ợ c ch ấ p nhận kiểu (type-approved pressure limiter) Cơ cấu chuyển mạch an toàn để giới hạn áp suất tự động đặt lại. 3.6.13.3 Cơ cấu an toàn ngắt áp suất được ch ấ p nhận kiểu (type-approved safety pressure cut out) Cơ cấu chuyển mạch an toàn để giới hạn áp suất yêu cầu được đặt lại bằng tay chỉ với sự trợ giúp của một dụng cụ. 3.7 Lưu chất 3.7.1 Chất bôi trơn (lubricant) Chất lỏng hiện diện ở thể tích bên trong của hệ thống lạnh với mục đích chính l à bôi trơn các bề mặt bị mài mòn. 3.7.2 Hỗn hợp đồng sôi (azeotrope) Hỗn hợp gồm có hai hoặc nhiều môi chất lạnh mà các thành phần của pha lỏng và pha hơi cân bằng là như nhau tại một áp suất đã cho nhưng có thể khác nhau ở đi ề u kiện khác. CHÚ THÍCH: Xem Bảng B.3. [Nguồn: TCVN :2015 (ISO 817:2014), 2.5 - CHÚ THÍCH đã được bổ sung]. 3.7.3 Hỗn h ợ p không đồng sôi (zeotrope) Hỗn hợp gồm có hai hoặc nhiều môi chất lạnh m à các thành phần của pha lỏng và pha hơi cân bằng không giống nhau tại b ấ t cứ áp suất nào ở dưới áp suất tới hạn. [Nguồn: ISO 817:2014, 2.1.44 ] . CHÚ THÍCH: Xem Bảng B.2. 3.7.4 Halocarbon (halocarbon) Hợp chất hóa học gồm có halogen (flo, c l o, brom hoặc iot), cacbon và trong một số trường hợp, hydro. 3.7.5 Hydrocarbon (hydrocarbon) Hợp chất hóa học gồm có hyđro và cacbon. 3.7.6 Chất tải nhiệt (heat-transfer fluid), HTF Lưu chất (ví dụ, nước muối, nước, không khí) dùng để truyền nhiệt. 3.7.7 Nhiệt độ tự cháy (auto-ignition temperature) Nhiệt độ th ấ p nhất của một chất, tại hoặc trên nhiệt độ này một hóa chất có thể tự cháy trong kh í quyển bình thư ờ ng mà không có nguồn cháy bên ngoài như một ngọn lửa hoặc tia lửa. 3.7.8 Không khí bên ngoài (outside air) Không khí từ bên ngoài tòa nh à . 3.7.9 Môi chất lạnh (re f rigerant) Lưu chất được sử dụng đ ể truyền nhiệt trong một hệ thống lạnh, hấp thụ nhiệt ở một nhiệt độ thấp và một áp suất thấp của lưu chất và thải nhiệt ở một nhiệt độ cao hơn và áp su ấ t cao hơn của lưu chất thường có liên quan đ ế n các thay đổi pha của lưu chất. CHÚ THÍCH: Các m ô i chất lạnh được liệt k ê trong TCVN (ISO 817). [Nguồn: ISO 817:2014, 2.32 - CHÚ THÍCH: đã được bổ sung] 3.7.10 Loại môi chất lạnh (re f rigerant type) Hợp chất hóa học hoặc hỗn hợp của các hợp chất được sử dụng như một thuật ngữ có ký hiệu riêng. CHÚ THÍCH: Ký hiệu được cho trong TCVN 6739 (ISO 817). 3.7.11 Tính độc hại (toxicity) Khả năng của một môi chất lạnh hoặc một chất tải nhiệt có hại hoặc gây chết người hoặc làm suy yếu kh ả năng thoát chết của con người do phơi nhiễm mạnh hoặc lâu dài bởi tiếp xúc hít phải hoặc ăn phải các chất đ ộc n à y. CHÚ TH Í CH: Sự khó chịu nh ấ t thời không làm cho sức khỏe gi ả m sút không được xem l à c ó hại. 3.7.12 Khả năng cháy ( fl ammability) Khả năng của một môi chất lạnh hoặc chất tải nhiệt làm lan truyền ngọn lửa từ một ngu ồ n đánh lửa. 3.7.13 Giới hạn thực tế (practical limit) Nồng độ được sử dụng cho tính toán đơn giản hóa để xác định lượng môi chất lớn nhất chấp nhận được trong một không gian có người. CHÚ THÍCH: Giới hạn nồng độ môi chất lạnh (RCL) được xác định bằng các phép thử tính độc hại hoặc khả năng cháy nhưng giới hạn thực tế thu được từ RCL hoặc giới hạn nạp được xác lập. 3.8 Mạch truyền nhiệt 3.8.1 Mạch truyền nhiệt (heat-transfer circuit) Mạch gồm có ít nhất l à hai bộ trao đổi nhiệt và các ống nối liên kết với nhau. 3.9 Loại bỏ môi chất lạnh 3.9.1 Loại bỏ (disposal) Loại bỏ hoặc vận chuyển một s ả n phẩm thường là để b ỏ đi hoặc tiêu hủy. 3.9.2 Cải tạo ( Tái s i nh) (reclaim) Xử lý các môi chất lạnh đã qua sử dụng để đạt được các đặc tính kỹ thuật của s ả n phẩm mới. 3.9.3 Thu hồi (recover) Tháo môi chất lạnh ở b ấ t cứ điều kiện nào khỏi một hệ thống và lưu trữ môi chất lạnh này trong một thùng chứa bên ngoài. 3.9.4 Tái chế (recycle) Giảm các chất nhiễm bẩn trong các môi chất lạnh đã qua sử dụng bằng cách tách d ầ n, loại bỏ các chất không ngưng tụ được và sử dụng thiết bị đ ể giảm độ ẩm, độ axit và cặn b ẩ n. CH Ú TH Í CH: Các thi ế t bị c ó th ể bao g ồ m các bộ lọc và máy sấy. 3.9.5 S ử dụng lại (reuse) Sử dụng (nạp) môi chất lạnh được thu hồi mà không có bất cứ sự xử lý nào để loại bỏ các tạp chất. 3.10 Các vấn đề khác 3.10.1 Được chế tạo tại nhà máy ( f actory made) Được chế tạo tại một địa đi ể m s ả n xu ấ t chuyên môn hóa dưới sự kiểm tra của một hệ thống chất lượng đã được chứng nhận. 3.10.2 Cửa pha loãng mô i chất lạnh (dilution tr ans f er open i ng) Cửa cho ph é p môi ch ấ t lạnh b ị rò rỉ thoát ra khỏi phòng tới một phòng liền kề hoặc hành lang bởi độ chênh lệch khối lượng riêng, sự pha lo ã ng, sự đối lưu hoặc thông gió. 3.10.3 Giới hạn lượng nạp có thông gió bổ sung (quantity limit with additiona l ventilation) Lượng nạp môi chất lạnh dẫn đến một nồng độ bằng giới hạn thiếu oxy (ODL), n ế u tổng lượng nạp bị r ò rỉ vào không gian có người. CH Ú THÍCH: Xem A.5 v ề sử dụng giới hạn lượng nạp có thông gió b ổ sung (QLAV) để qu ả n lý rủi ro đối với các hệ thống trong các không gian c ó người, ở đây mức th ô ng gió đủ đ ể phân tán môi ch ấ t lạnh bị rò rỉ trong phạm vi 15 min. 3.10.4 Giới hạn lượng nạp có thông gió nhỏ nh ấ t (quantity limit with minimum ventilation) Lượng nạp môi chất lạnh dẫn đến một nồng độ bằng giới hạn nồng độ của môi chất lạnh (RLC) trong một phòng c ó kết cấu không kín khí với rò rỉ môi chất lạnh vừa phải. CHÚ THÍCH: Xem 4.5 về QLAV để quản lý rủi ro đối với các hệ thống trong các không gian có người không dưới mức sàn khi mức thông gió không đủ để phân tán môi chất lạnh b ị rò rỉ trong 15 min. Quá trình tính toán dựa tr ê n một lỗ có d iện tích 0,0032 m 2 và tốc độ rò rỉ 2,78 g/s. 4 Thuật ngữ viết tắt A/C Hệ thống điều hòa không khí ATEL Giới hạn phơi nhiễm độc hại mạnh GWP Tiềm năng cảnh báo toàn cầu (tiềm năng làm nóng to à n cầu) HTF Chất tải nhiệt ITH Đường chân trời của thời gian tích phân (Integration Time Horizon) LFL Giới hạn dưới của khả n ă ng cháy MSDS B ả n dữ liệu an toàn của vật liệu ODL Giới hạn thiếu oxy ODP Tiềm năng thiếu oxy (tiềm năng làm suy giảm tầng ôzôn) PS Á p suất lớn nhất cho phép QLAV Giới hạn lượng nạp có thông gió b ổ sung QLMV Giới hạn lượng nạp có thông gió tối thi ể u RCL Giới hạn nồng độ của môi ch ấ t lạnh 5 Phân loại 5.1 Phân loại không gian có người Theo tiêu chuẩn này, sự phân loại không gian có người phải được xác định theo Bảng 1. Buồng máy không được xem là không gian có người, trừ trường hợp đã được đị nh nghĩa trong TCVN 6 104-3:2015 (ISO 5149-3:2014), 5.1. B ả ng 1 - Các loại không gian có người Loại Đặc tính chung Ví dụ a Không gian có người chung a Các phòng, các bộ phận c ủ a tòa nhà, tòa nhà ở đó - Có trang bị các phương tiện để ng ủ , - Di chuy ể n của con người bị hạn ch ế , - Không kiểm soát được số người hiện diện, hoặc - Người tiếp cận không gian này không được báo cho biết về sự đề phòng cần thiết nhằm b ả o đ ả m an t oàn Bệnh viện, tòa án, nhà tù, nhà hát, siêu thị, trường học, phòng đọc, ga cuối vận chuyển công cộng, khách sạn, nhà ở và tiệm ăn Không gian có người được giám sát b Các phòng, các bộ phận của tòa nhà, tòa nhà ở đó ch ỉ có một số hạn chế người có thể được tụ tập, một số người cần được thông báo cho biết về sự đề phòng an toàn chung của tổ chức quản lý Các cơ quan kinh doanh hoặc công quyền, các phòng thí nghiệm, các địa điểm cho sản xuất thông thường và nơi làm việc của nhiều người Không gian có người được cho phép c Các phòng, các bộ phận của tòa nhà, tòa nhà ở đó chỉ có những người được phép mới được tiếp cận, những người này được thông báo cho biết về sự đề phòng chung và đặc biệt về an toàn của tổ chức quản lý và nơi diễn ra các quá trình sản xuất, xử l ý hoặc bào quản vật liệu hoặc sản ph ẩ m Các phương tiện s ả n xuất ví dụ, đối với các hóa chất, thực ph ẩ m, đồ u ố ng, nước đá, kem, các nhà máy tinh chế, các kho lạnh, nơi sản xuất bò sữa, lò mổ, và các khu vực không dùng chung trong các siêu thị a Danh sách của các v í dụ chưa phải là đầy đủ v à toàn diện. CHÚ THÍCH: Các không gian có người có th ể được phân loại theo các quy định hiện h à nh. 5.2 Phân loại theo hệ thống 5.2.1 Quy định chung Các hệ thống lạnh được phân loại theo - Phương pháp thải nhiệt từ môi trường (làm lạnh), - Phương pháp cấp nhiệt vào m ô i trường (đốt nóng), - Chất được xử lý, hoặc - Rò rỉ môi chất lạnh vào không gian c ó người. 5.2.2 Hệ th ố ng rò rỉ trực tiếp 5.2.2.1 Hệ thống trực tiếp Một hệ thống trực tiếp phải được phân loại là hệ thống rò rỉ trực tiếp nếu chỉ một đứt gãy của mạch môi chất lạnh sẽ làm cho môi chất lạnh thoát ra vào một không gian có người, bất kể v ị trí của mạch môi chất lạnh (xem Hình 1). Các hệ thống trực tiếp được xem là thuộc sự phân loại theo vị trí I (xem 5.3.5) hoặc II (xem 5.3.4). CH Ú D Ẫ N: 1 Không gian có người 2 B ộ phận chứa môi chất lạnh H ì nh 1 - Hệ thống trực tiếp 5.2.2.2 Hệ thống phun h ở Một hệ thống phun h ở phải được phân loại là một hệ thống rò rỉ trực tiếp nếu chất tải nhiệt liên thông trực tiếp với các bộ phận chứa môi chất lạnh và mạch gián tiếp được mở ra một không gian có người (xem Hình 2). Các hệ thống phun h ở được xem là thuộc sự phân loại theo vị trí I (xem 5.3 . 5) hoặc II (xem 5.3.4). CHÚ DẪN: 1 Không gian có người 2 Bộ phận chứa môi chất lạnh … Chất tải nhiệt H ì nh 2 - Hệ thống phun h ở 5.2.2.3 Hệ thống trực tiếp có ống gió Một hệ thống trực tiếp c ó ống gió phải được xếp loại l à hệ thống r ò r ỉ trực tiếp nếu không k h í được điều hòa liên thông trực tiếp với các bộ phận chứa môi chất lạnh của mạch l ạnh và được cung cấp cho một không gian có người (xem H ì nh 3). Các hệ thống trực tiếp có ống dẫn được xem là thuộc sự phân loại theo vị trí I (xem 5.3.5) hoặc II (xem 5.3.4) CHÚ D Ẫ N: 1 Không gian c ó người 2 Bộ phận ch ứ a m ô i chất lạnh Hình 3 - Hệ thống trực ti ế p c ó ống gió 5.2.2.4 Hệ thống phun hở có thông hơi Một hệ thống phun hở có thông hơi phải được xếp loại là hệ thống rỏ r ỉ trực ti ế p nếu chất tải nhiệt tiếp xúc trực tiếp với các bộ phận chứa môi chất lạnh của mạch và mạch gián tiếp m ở thông ra một k hông gian có người (xem Hình 4). Chất tải nhiệt phải thông hơi ra môi trường bên ngoài không gian có người, nhưng vẫn có khả năng một môi chất lạnh thoát ra không gian có người khi xảy ra chỉ một đứt gãy của mạch môi chất lạnh. CHÚ DẪN: 1 Không gian có người 2 Bộ phận chứa môi chất lạnh … Chất tải nhiệt H ì nh 4 - Hệ thống phun h ở có thông hơi 5.2.3 Hệ thống gián tiếp 5.2.3.1 Hệ thống gián ti ế p k í n Một hệ thống gián tiếp được phân loại là hệ thống gián tiếp kín nếu chất t ả i nhiệt trực tiếp liên thông với một không gian có người v à sự rò rỉ môi chất lạnh vào mạch gián tiếp có thể đi vào không gian có người nếu mạch gián tiếp cũng r ò r ỉ hoặc được tháo xả (xem Hình 5). Các hệ thống gián ti ế p k í n được xem l à thuộc sự phân loại theo vị trí I (xem 5.3.5) hoặc II (xem 5.3.4). CHÚ TH Í CH: Một van an toàn (hoặc van làm sạch) tr ê n một mạch th ứ cấp là phương pháp thích hợp đ ể ngăn c ả n sự rò rỉ môi chất lạnh vào không gian có người. Một hệ thống như vậy không được xem là hệ thống trực ti ế p k í n (xem 5.2.3.3). CH Ú DẪN: 1 Kh ô ng gian có người 2 Bộ phận chứa môi chất lạnh … Chất tải nhiệt Hình 5 - H ệ th ố ng g i án tiếp kín 5.2.3.2 Hệ thống gián tiếp có thông h ơ i Một hệ thống gián tiếp được phân loại là hệ thống gián tiếp có thông hơi nếu chất tải nhiệt trực tiếp liê n thông với một không gian có ngư ờ i và sự rò rỉ môi chất lạnh vào mạch gián tiếp có thể thông hơi ra m ôi trường bên ngoài không gian c ó người (xem Hình 6). CHÚ THÍCH: Hệ thống n à y có thể đạt được b ằ ng sử dụng một bộ trao đ ổ i nhiệt có thành kép. Các hệ thống gián tiếp có thông hơi được xem là thuộc sự phân loại theo v ị trí III (xem 5.3.3). CHÚ D Ẫ N: 1 Không gian có người 2 Bộ phận chứa môi chất lạnh … Chất tải nhiệt Hình 6 - Hệ thống gián tiếp có thông hơi 5.2.3.3 Hệ thống gián tiếp kín có thông hơi Một hệ thống gián tiếp được ph â n loại là hệ thống gián tiếp kín có thông hơi nếu chất tải nhiệt trực tiếp liên thông với một không gian có người và sự rò rỉ môi chất lạnh vào mạch gián tiếp có thể thông hơi ra không gian bên ngoài thông qua một lỗ thông cơ khí (xem Hình 7). Các hệ thống gián tiếp kín c ó thông hơi được xem là thuộc sự phân loại theo vị trí III (xem 5.3.3). CHÚ D Ẫ N: 1 Không gian có người 2 Bộ phận chứa môi chất lạnh … Chất tải nhiệt Hình 7 - Hệ thống gián tiếp kín có thông hơi 5.2.3.4 Hệ thống gián tiếp k ép Một hệ thống gián tiếp được phân loại l à hệ thống gián tiếp kép n ếu chất t ả i nhiệt tiếp xúc với các bộ phận chứa môi chất lạnh và nhiệt được trao đ ổ i với một mạch gián tiếp thứ hai đi qua vào một không gian có người (xem Hình 8). Môi chất lạnh rò rỉ không thể đi vào không gian có người. Các hệ thống gián tiếp kép có thông hơi được xem là thuộc sự phân loại theo vị tr í III (xem 5.3.3). CHÚ D Ẫ N: 1 Không gian có người 2 Bộ phận chứa m ô i chất lạnh … Chất tải nhiệt Hình 8 - Hệ thống gián tiếp kép 5.2.3.5 Hệ thống gián tiếp có áp suất cao Một hệ thống gián tiếp được phân loại là hệ thống gián tiếp có áp suất cao nếu chất tải nhiệt trực tiếp liên thông với một không gian có người và mạch gián tiếp được duy trì ở một áp suất cao hơn áp suất của mạch môi chất lạnh tại tất cả các thời điểm sao cho sự đứt gãy của mạch môi chất lạnh không th ể làm cho môi chất lạnh thoát ra các không gian có người (xem H ì nh 9). Các hệ thống gián tiếp có áp suất cao được xem là thuộc sự phân loại theo vị trí III (xem 5.3.3). CHÚ D Ẫ N: 1 Kh ô ng gian có người 2 Bộ phận chứa môi chất lạnh P1 Áp suất 1 P2 Áp su ấ t 2 … Chất tải nhiệt Hình 9 - Hệ th ố ng gián tiếp có áp suất cao 5.3 Phân loại theo vị trí của các hệ thống lạnh 5.3.1 Quy định chung Các yêu cầu về giới hạn lượng nạp đối với các hệ thống lạnh phải được tính toán theo loại vị tr í như đã quy định trong 5.3.2 đến 5.3.5 và tính độc hại và/hoặc khả năng cháy của môi ch ấ t lạnh như đã quy định trong Ph ụ lục A. 5.3.2 Loại IV: buồng được thông gió Nếu tất cả các bộ phận chứa môi chất lạnh được bố trí trong các buồng được thông gió th ì ph ả i áp dụng các yêu cầu về vị tr í loại IV. Các buồng được thông gió phải đáp ứng các yêu cầu của TCVN 6104-2 (ISO 5149-2)-và TCVN 6104-3 (ISO 5149-3). 5.3.3 Loại III: buồng máy hoặc ngoài trời Nếu t ấ t c ả các bộ phận chứa m ô i chất lạnh được bố tr í trong một buồng máy hoặc ngoài trời thì phải áp dụng các y ê u cầu về vị trí loại III. Buồng máy phải đáp ứng các yêu c ầ u của TCVN 6104-3 (ISO 5149-3). Ví dụ - Máy làm lạnh nước. 5.3.4 Loại II: Máy nén trong buồng máy hoặc ngoài trời Nếu tất cả các máy nén và bình chịu áp lực được bố trí trong một buồng máy hoặc ở ngoài trời th ì phải áp dụng các yêu cầu về vị trí loại II trừ khi hệ thống tuân theo các yêu cầu của 5.3.3. Các bộ trao đổi nhiệt kiểu dàn ống và đường ống, bao gồm c ả các van có thể được bố trí trong một không gian có người. Ví dụ - Kho lạnh. 5.3.5 Loại I: Thiết bị c ơ khí đ ượ c bố trí trong không gian có người Nếu hệ thống lạnh hoặc các bộ phận chứa môi chất lạnh được bố tr í trong không gian có người thì hệ thống được xem là loại I, trừ khi tuân theo các yêu cầu của 5.3.4. 5.4 Phân loại môi chất lạnh Phải áp dụng phân loại môi chất lạnh theo TCVN 6739:2015 (ISO 817:2014). 6 Lượng môi chất lạnh cho mỗi không gian có người 6.1 Phải xác định lượng nạp môi chất lạnh có thể đi vào không gian c ó người như sau - Đ ố i với các không gian có người, lượng nạp môi chất lạnh không được vượt quá các lượng được quy định trong các Bảng A.1 và A.2. - Lượng nạp môi chất lạnh là lượng có thể bị tho á t vào một không gian có người và phải là lượng nạp lớn nhất của bất cứ hệ thống lạnh riêng lẻ nào trừ khi c ó quy định khác trong tiêu chuẩn này. 6.2 Khi c ó các tiêu chuẩn sản phẩm quốc gia hoặc quốc tế tương đương như I EC hoặc I SO cho các ki ể u hệ thống cụ thể và khi các tiêu chuẩn sản phẩm này có quy định các giới hạn về lượng nạp thì áp dụng các lượng môi chất lạnh này thay cho các yêu cầu của tiêu chuẩn này. 7 Tính toán thể tích không gian 7.1 Không gian được xem xét phải là bất cứ không gian có người nào có chứa các bộ phận chứa môi chất lạnh. 7.2 Phải dùng thể tích (V) nhỏ nhất của không gian kín, có người để xác định các giới hạn về lượng nạp của môi chất lạnh. 7.3 Nhiều không gian có các lỗ, cửa th ô ng thích hợp ( kh ô ng thể đóng kín được) giữa các không gian riêng hoặc được kết nối với một đường thông gió chung của hệ thống tr ở về hoặc xả không chứa bộ bay hơi hoặc bộ ngưng t ụ phải được xử lý như một không gian duy nhất. Khi bộ bay hơi hoặc bộ ngưng tụ được bố trí trong một hệ thống ố ng gió cung cấp không khí phục vụ cho nhiều không gian thì phải sử dụng thể tích của không gian nhỏ nhất. Nếu lưu lượng không khí đến một không gian không thể điều chỉnh qua van gió xuống nhỏ hơn 10 % lưu lượng lớn nhất thì không gian này phải được tính vào thể tích của không gian có người nhỏ nhất. 7.4 Khi bộ bay hơi hoặc ngưng tụ được b ố trí trong một hệ thống ống gió cấp và hệ thống này phục vụ cho tòa nhà c ó nhiều tầng không c ó vách ngăn thì phải sử dụng thể tích có người của tầng có người nhỏ nhất của tòa nhà. 7.5 Không gian ph í a trên một trần giả hoặc vách ngăn phải được tính vào th ể t í ch tính toán trừ khi trần giả b ả o đảm kín khí. 7.6 Nếu một thể tích có bố tr í dàn trong nhà hoặc có bất cứ đường ống ch ứ a môi chất lạnh đi qua mà có kích thước vư ợ t quá lượng nạp cho phép thì ít nhất ph ả i có các phương tiện đ ả m bảo mức an toàn tương đương. Xem A.5. 8 Chất tải nhiệt 8.1 Quy định chung Khi sử dụng các chất t ả i nhiệt (lưu chất) (HTF) được liệt kê trong Phụ lục B th ì mạch phải được x ử lý như m ộ t mạch làm lạnh và chất tải nhiệt được xử lý như một môi chất lạnh. Người thiết kế phải tính đến các tiêu chí được mô tả trong 8.2 đến 8.12 khi lựa chọn một chất tải nhiệt. 8.2 Việc ă n phải chất tải nhiệt Việc sử dụng các chất tải nhiệt để làm lạnh hoặc làm nóng các sản phẩm thực phẩm phải tuân theo các quy định hiện hành. CHÚ TH Í CH: Nhi ề u ứng dụng về ch ế bi ế n thực ph ẩ m dựa trên m ột chất tải nhiệt đ ể làm lạnh gián ti ế p hoặc làm lạnh đông gián tiếp. Việc sử dụng một chất tải nhiệt “loại ăn được” s ẽ l à m giảm bớt rủi ro gây thương tích cho người b ằ ng sự r ò r ỉ không c ố t ì nh vào sản phẩm thực phẩm. Phải quan tâm đến các tác động của rò rỉ khi chất tải nhiệt có áp lực. 8.3 Sự nhiễm b ẩ n của đ ấ t và nước Khi chất tải nhiệt không được liệt kê trong ti ê u chuẩn này hoặc các quy định hiện hành về sự tiêu thụ của con người hoặc thải vào nước ngầm thì phải có phương tiện để chứa các chất này trong thiết kế hệ thống và xây dựng trong trường hợp c ó rò rỉ. 8.4 Sự phơi nhiễm (độc hại) của con người Phải xác định mối nguy hiểm của sự phơi nhiễm của con ngư ờ i trước chất t ả i nhiệt bằng việc xem xét lại b ả n dữ liệu an toàn của vật liệu (MSDS). 8.5 Áp suất Mạch chứa chất tải nhiệt phải có khả năng chịu được các áp suất làm việc trong mạch truyền nhiệt phù hợp với TCVN 6104-2 ( I SO 5149-2). 8.6 Ghi nhãn Hệ thống phải được ghi nh ã n với một áp suất thiết kế danh nghĩa phù hợp với TCVN 6104-2 ( ISO 5149-2). 8.7 Điểm đông đặc Nếu điểm đông đặc của chất tải nhiệt thấp hơn 3 K so với nhiệt độ thấp nhất của môi chất lạnh mạch sơ cấp thì không phải áp dụng các yêu cầu bổ sung. Cho phép điểm đông đặc lớn hơn nhiệt đ ộ th ấ p nhất của môi chất lạnh mạch sơ cấp nếu á p suất của mạch thứ cấp không vượt quá áp suất thiết kế danh nghĩa của các bộ phận chứa môi chất lạnh. Phải xác đ ị nh áp suất trong điều kiện tạo thành nút kết đông tại điểm không thuận lợi nh ấ t trong mạch. Cũng cho phép điểm đông đặc của chất tải nhiệt (HTF) lớn hơn nhiệt độ thấp nhất của môi chất lạnh sơ cấp nếu mạch có một bộ điều khiển tự động để ngắt đi mạch sơ cấp trư ớ c khi mạch thứ cấp b ị đông đặc. Chất tải nhiệt dãn n ở khi đông đặc không được gây ra áp suất tr o ng mạch thứ cấp vượt quá áp suất danh nghĩa đối với mạch và không được gây ra biến dạng dư của ống khi đông đặc. Sự tuân thủ phải được ki ể m tra bằng thử nghiệm ở nhiệt độ thấp hơn điểm đông đặc của chất tải nhiệt 10 K hoặc ở các nhiệt độ có thể đạt được trong các điều kiện bị đông đặc, lấy giá trị nào thấp hơn. 8.8 Điểm phân hủy Để tránh sự phân hủy của chất tải nhiệt, nhiệt độ làm việc lớn nhất không được lớn hơn nhiệt độ làm việc danh nghĩa lớn nhất của do nhà sản xuất quy định. 8.9 Điểm ch ớ p cháy Đi ể m chớp cháy của chất tải nhiệt không được nhỏ hơn 55 °C như đã quy định trong MSDS. 8.10 Nhiệt độ tự cháy Nếu HTF cháy được thì nhiệt độ tự cháy của nó ph ả i lớn hơn 100 °C. 8.11 Sự giãn n ở nhiệt Thiết bị ph ả i được bảo vệ chống giãn n ở nhiệt. CHÚ THÍCH: Hầu h ế t các chất lỏng giãn n ở khi nhiệt độ tăng lên nhưng một số chất lỏng giãn n ở khi nhiệt độ hạ xuống. 8.12 Bảo vệ chống ăn mòn HTF phải có đủ các chất ức chế ăn mòn đối với tất cả các vật liệu của hệ thống. CHÚ TH Í CH: H ầ u h ế t các chất tải nhiệt có gốc không ngậm nước, về bản chất, không có tính ăn mòn với điều kiện là chúng không bị nhiễm b ẩ n bởi nước. Phụ lục A (Quy định) Vị trí của các hệ thống lạnh A.1 Quy định chung Có bốn kiểu định vị trí các hệ thống lạnh: loại I, loại II, loại III và loại IV (xem các Bảng A.1 và A.2). Vị trí thích hợp phải được lựa chọn phù hợp với 5.3 CHÚ TH Í CH: Một số bơm nhiệt/máy điều hòa không khí hoạt động để sư ở i hoặc làm mát bằng đảo chi ề u dòng chảy từ máy nén đến các bộ trao đ ổ i nhiệt b ằ ng các van đảo chiều chuyên dùng. Trong các trường hợp này, các phía áp suất cao v à th ấ p của hệ thống có th ể thay đổi tùy thuộc vào chế độ làm việc của thiết bị. Các hệ thống lạnh hoặc các bộ phận của các hệ thống lạnh không được lắp đặt trong hoặc trên các cầu thang, các thềm cầu thang, các lối vào hoặc lối ra được sử dụng chung nếu lối đi qua t ự do bị hạn chế. Các Bảng A.1 và A.2 thể hiện giới hạn nạp môi chất lạnh và các yêu cầu riêng cho hệ quy chi ế u đối với các vị trí và ứ ng dụng khác nhau dựa trên tính độc hại riêng v à các t í nh chất về khả năng cháy của môi chất lạnh được sử dụng. Giới hạn nạp có thể l à một giá trị tuyệt đối hoặc được t í nh toán từ các dữ liệu đặc trưng của môi chất lạnh và các thể tích của phòng. Nếu một hệ thống thứ cấp phục vụ cho một không gian có người dùng một chất được đưa vào danh sách n hư một môi chất lạnh trong Phụ lục B th ì phải tính toán lượng nạp của chất tải nhiệt này theo các yêu cầu đối với các hệ thống rò rỉ trực tiếp trong phạm vi các Bảng A.1 và A.2. A.2 Các yêu cầu về giới hạn lượng nạp cho các hệ thống lạnh Phải tính toán các giới hạn lượng nạp môi chất lạnh theo các Bảng A.1 và A.2 tùy thuộc vào tính độc hại và/hoặc kh ả năng cháy của môi chất lạnh. Ph ả i áp dụng phương pháp sau để xác định giới hạn lượng nạp của một hệ thống lạnh. 1) Xác định loại không gian có người nào (a, b hoặc c theo 5.1) được áp dụng và loại vị trí nào (I, II, III hoặc IV theo 5.3) hệ thống được sử dụng. 2) Xác định cấp độc hại của môi chất lạnh ( A hoặc B theo các Bảng B.1 và B.2) được sử dụng trong hệ thống lạnh. Gi ớ i hạn của t í nh độc hại bằng ATE L/ ODL, lấy các giá trị hoặc các giới hạn thực tế lớn hơn. Khi có hai sự phân loại, cần sử dụng sự phân loại bị hạn chế nhiều hơn. 3) Xác định giới hạn lượng nạp cho hệ thống lạnh dựa trên Bảng A.1. 4) Xác định cấp khả năng cháy của môi chất lạnh (1, 2L, 2, 3... theo các Bảng B.1 và B.2) được sử dụng trong hệ thống lạnh và LFL tương ứng. Khi có hai sự phân loại, cần sử dụng sự phân loại bị hạn chế nhiều hơn. 5) Xác định giới hạn nạp cho hệ thống lạnh dựa trên Bảng A.2. 6) Áp dụng lượng nạp thấp nhất của môi chất lạnh thu được theo 3) và 5). Để xác định các giới hạn nạp cho các môi chất lạnh có cấp khả năng chá y 1, có thể b ỏ qua 5). Các giới hạn nạp trong Bảng A.2 được vượt quá m ột giới hạn dựa tr ên L FL của môi chất lạnh. Trong trường hợp các môi chất lạnh có cấp khả năng cháy 2 hoặc 3, hệ số vượt quá cơ bản là m 1 , m 2 và m 3 . Đối với các môi chất lạnh có cấp kh ả năng cháy 2L, hệ s ố vượt cơ b ả n được t ă ng lên bởi hệ s ố 1,5 để ghi nhận tốc độ cháy thấp hơn của các môi chất lạnh này và do đó có thể làm giảm nguy cơ cháy và va đập. Hệ số vượt qu á được sử dụng trong Bảng A.2 có thể được tăng lên khi nh ữ ng người sử dụng không gian ở biết rõ các yêu cầu an toàn đối với tòa nhà (ví dụ, loại không gian có người b hoặc c) hoặc k hi rủi ro về rò rỉ giảm đi. Các hệ số vượt quá được cho trong Bảng A.2 ph ả i được tính toán như sau: m 1 = 4m 3 x LFL (A.1) m 2 = 26m 3 x LFL (A.2) m 3 = 130m 3 x LFL (A.3) Trong đó LFL bằng giới hạn dưới của khả năng cháy, tính b ằ ng kg/m 3 theo Phụ lục B. CHÚ TH Í CH: Hệ số vượt quá 26 dựa trên lượng nạp 1 kg của R-290. Đối với các môi chất lạnh có cấp khả năng cháy 2L, không có các hạn chế về thể tích phòng cho các lượng nạp môi chất lạnh dưới hoặc bằng m 1 x 1,5. Đối với các môi chất lạnh có cấp khả năng cháy 2 và 3, không có các hạn chế v ề thể t í ch phòng cho các lượng nạp môi chất lạnh dưới hoặc bằng m 1 . Bảng A .1 - Các yêu cầu về giới hạn nạp cho các hệ thống lạnh dựa trên tính độc hại C ấ p độc hại Loại không gian có người Ph â n loại theo vị trí I II III IV A a Giới hạn độc h ạ i x th ể tích phòng hoặc xem A.5 Không h ạ n chế lượng nạp a Các yêu c ầ u v ề lượng nạp phải được đánh giá theo phân loại về vị trí I , II hoặc III phụ thuộc vào v ị tr í của buồng được thông gió b Các sàn trên không có các lối thoát kh ẩ n c ấ p hoặc mức sàn dưới mặt đất Giới hạn độc hại x thể tích phòng hoặc xem A.5 Kh ô ng hạn chế lượng nạp a Khác Không hạn chế lượng nạp a c Các sàn tr ê n không có các lối thoát kh ẩ n cấp hoặc mức sàn dưới mặt đất Giới hạn độc hại x thể tích ph ò ng hoặc xem A.5 Khác Kh ô nq hạn chế lượng nạp a B a Đối với các hệ thống hấp thụ k í n, giới hạn độc hại x th ể tích phòng và không lớn hơn 2,5 kg, t ấ t cả các hệ thống khác, giới hạn độc hại x th ể t í ch phòng Không hạn chế lượng n ạ p a b Các sàn trên không có các lối thoát kh ẩ n cấp hoặc mức sàn dưới mặt đ ấ t Giới hạn độc hại x thể tích phòng Lượng nạp không lớn hơn 25 kg a Mật độ người < 1 người tr ê n 10 m 2 Lượng nạp không lớn hơn 10 kg a Kh ô ng hạn chế lượng nạp a Khác Lượng nạp không lớn h ơ n 10 kg a Lượng nạp không lớn hơn 25 kg a c Mật độ người < 1 người trên 10 m 2 Lượng nạp không lớn hơn 50 kg a và có các lối thoát kh ẩ n cấp Không hạn ch ế lượng n ạ p a Khác Lượng nạp không lớn hơn 10 kg a Lượng nạp không lớn hơn 25 k g a a Áp dụn g TCVN 6104-3:2015 (ISO 5149-3:2014), 5.2 và 8.1. B ả ng A.2 - Các yêu cầu về giới hạn nạp cho các hệ thống lạnh dựa trên khả năng cháy Cấp khả n ă ng cháy Loại khô ng gian c ó ng ườ i Phân lo ạ i theo v ị tr í I II III IV 2L a Đủ tiện nghi cho con người Theo A.4 và không lớn hơn x 1,5 hoặc theo A.5 và kh ô ng lớn hơn x 1,5 Không hạn chế lượng nạp c Lượng nạp môi chất lạnh không lớn hơn x 1,5 Các ứng dụng khác 20 % x LFL x Thể t í ch phòng và không lớn hơn x 1,5 hoặc theo A.5 và không lớn hơn x 1,5 b Đủ tiện nghi cho con người Theo A.4 và kh ô ng lớn hơn x 1,5 hoặc theo A.5 và không lớn hơn x 1,5 Các ứng dụng khác 20 % x LFL x Th ể tích phòng và không lớn hơn x 1,5 hoặc theo A.5 và không lớn hơn x 1,5 20% x L FL x Thể tích ph ò ng và không lớn hơn 25 kg c hoặc theo A . 5 và không lớn hơn x 1,5 c Đủ tiện nghi cho con người Theo A.4 và không lớn hơn x 1,5 hoặc theo A.5 và không lớn hơn x 1.5 Các ứng dụng khác 20 % x LFL x Th ể tích phòng và kh ô ng lớn hơn x 1,5 hoặc theo A.5 và không lớn hơn x 1,5 20 % x LF L x Thể t í ch phòng và không lớn hơn 25 kg c hoặc theo A . 5 và không lớn hơn x 1,5 < 1 người trên 10 m 2 20 % x LFL x Thẻ tích phòng và không lớn hơn 50 kg a hoặc theo A.5 và không lớn hơn x 1.5 Không hạn chế l ượng nạp c 2 a Đủ tiện nghi cho con n g ư ờ i Theo A.4 và không lớn hơn Không hạn chế lượng nạp c Lượng nạp môi chất lạnh không lớn hơn Các ứng dụng khác 20 % x LFL x Thể tích phòng và không lớn hơn b Đủ tiện nghi cho con người Theo A.4 và không lớn hơn Các ứng dụ ng khác 20 % x LFL x Th ể tích phòng và không lớn hơn c Đủ tiện nghi cho con người Theo A.4 và không lớn hơn Các ứng dụng khác Dưới mặt đất 20 % x LFL x Th ể tích phòng và không lớn hơn Trên mặt đất 20 % x LFL x Th ể tích phòng và không lớn hơn 10 kg c 20 % x LFL x Th ể tích phòng và không lớn hơn 25 kg c 3 a Đủ tiện nghi cho con người Theo A.4 và không lớn hơn Phù hợp với loại kh ô ng gian có người a , các ứng dụng khác Lượng nạp môi chất lạnh không lớn hơn m 3 Các ứng dụng khác Dưới mặt đất Chỉ các hệ thống kín: 20% x LFL x Thể tích phòng và không lớn hơn 1 kg a Không lớn hơn 1 kg a Trên mặt đất Chỉ các hệ thống kín: 20% x LFL x Thể tích phòng và không lớn hơn 1,5 kg a Không lớn hơn 5 kg c b Đủ tiện nghi cho con người Theo A.4 và không lớn hơn Phù hợp với loại không gian có người b, các ứng dụng khác Các ứng dụng khác Dưới mặt đất 20 % x LFL x Th ể tích phòng và không lớn hơn 1 kg a Không lớn hơn 1 kg a Trên mặt đất 20 % x LFL x Th ể tích phòng và không lớn hơn 2,5 kg a Không lớn hơn 10 kg c c Đủ tiện nghi cho con người Theo A.4 và không lớn hơn Phù hợp với loại không gian có người c , các ứng dụng khác Các ứng dụng khác Dưới mặt đất 20 % x LFL x Th ể tích phòng và không lớn hơn 1 kg c Không lớn hơn 10 kg Trên mặt đất 20 % x LFL x Th ể tích phòng và không lớn hơn 10 kg c 20 % x LFL x Th ể tích phòng và không lớn hơn 25 kg c Không hạn chế lượng nạp c a m 2 = 26 m 3 x LFL b m 3 = 130 m 3 x LFL c Áp dụng TCVN 6104-3:2015 (ISO 5149-3:2014). 5.2 v à 8.1. A.3 Các thiết bị được bít kín tại nhà máy với lượng nạp nhỏ h ơ n 0,15 kg môi chất lạnh A3 Đối với các thiết bị được bít kín tại nhà máy có chứa không lớn hơn 0,15 kg môi chất lạnh A3 theo TCVN 6739 (ISO 817), phải áp dụng các yêu cầu của TCVN 5699-2-24 (IEC 60335-2-24) và TCVN 5 699-2-89 (IEC 60335-2-89) khi thích hợp. A.4 Các giới hạn nạp do khả năng cháy đ ố i v ớ i các hệ thống A/C hoặc bơm nhiệt dùng cho không gian có đủ tiện nghi cho người: các bộ phận chứa môi chất lạnh trong một không gian có người Khi lượng nạp các môi chất lạnh có cấp kh ả năng cháy 2L lớn hơn m 1 x 1,5, lượng nạp trong phòng phải phù hợp với công thức (A.4). Khi lượng nạp lớn nhất của các môi chất lạnh có các cấp khả năng cháy 2 và 3 lớn hơn m 1 , lượng nạp trong phòng phải phù hợp với công thức (A.4). m max = 2,5 x LFL 5 / 4 x h 0 x A 1/ 2 (A.4) Trong đó: m max là lượng nạp lớn nhất cho phép trong một phòng, được biểu thị bằng kilogam; m là lượng nạp môi chất lạnh trong hệ thống, được biểu thị bằng kilogam; A min là diện tích nhỏ nhất yêu cầu của phòng, được biểu thị bằng m é t vuông; A là diện tích của phòng, được biểu thị bằng mét vuông; LFL là giới hạn dưới của khả năng cháy, được biểu thị bằng kilogam trên mét khối; h 0 là hệ s ố chiều cao dựa trên phương pháp lắp thiết bị. CH Ú TH Í CH: Để hướng dẫn, có thể xem xét các chiều cao sau: - 0,6 m đối với vị trí sàn; - 1,0 m đối với lắp đặt trên c ử a sổ; - 1,8 m đối với lắp đặt trên tường; - 2,2 m đối với lắp đặt trên trần. Nếu công thức (A.4) cho giá trị lớn hơn, thì diện tích nhỏ nhất yêu cầu của sàn A min , tính bằng mét vuông, đ ể lắp đặt một hệ thống có lượng nạp môi chất lạnh m, tính bằng kilogam, phải phù hợp với công th ứ c A.5. (A.5) Trong đó LFL được biểu thị bằng kilogam trên mét khối (xem Phụ lục B) và khối lượng mo l tương đối của môi chất lạnh lớn hơn 42. A.5 Lựa chọn quản lý rủi ro hệ thống lạnh trong các không gian có người A.5.1 Quy định chung Khi sự kết hợp của ph â n loại theo v ị trí và phân loại theo không gian có người được thể hiện trong các Bảng A.1 và A.2 cho phép sử dụng các biện pháp khác th ì người thiết kế có thể chọn (đối với một số hoặc tất cả các không gian có người d o thiết bị phục vụ) để tính toán lượng nạp cho phép của môi chất lạnh khi sử dụng các gi á trị RCL, QLMV hoặc QLAV cho trong A.5.2 thay v ì các giá trị giới hạn thực tế được cho trong các Bảng B.1 và B.2. Tất cả các không gian có người trong đó lắp đặt các bộ phận chứa môi chất lạnh phải được xem xét trong t í nh toán lượng nạp cho hệ thống. Mục này chỉ nên sử dụng cho một không gian có người ở đó thiết bị đáp ứng tất cả các điều kiện sau: - Các hệ thống trong đó môi chất lạnh được phân loại là A1 hoặc A2L theo Phụ lục B; - Các hệ thống trong đó lượng nạp môi chất lạnh không vượt quá 150 kg v à hơn nữa không vượt quá 195 m 3 x LFL đối với các môi chất lạnh A2L; - Các hệ thống trong đó năng suất lạnh/sưở i danh nghĩa của cụm trong nhà không lớn hơn 25 % tổng năng suất lạnh/sưởi của cụm ngoài trời; - Vị trí của thiết bị là cấp II, phù hợp với 5.3.4; - Các hệ thống trong đó bộ trao đổi nhiệt của cụm trong nhà và sự điều khiển hệ thống được thiết kế để ngăn ngừa hư hỏng do nước đóng băng; - Các hệ thống trong đó các bộ phận ch ứ a môi chất lạnh của cụm trong nhà được bảo vệ chống hư hỏng quạt hoặc quạt được thiết kế để tránh b ị hư hỏng; - Các hệ thống trong đó các ống của thiết bị trong không gian có người đang xem xét có c ỡ kích thước thích hợp với năng suất của bộ trao đổi nhiệt trong không gian này v à được kết nối với bộ trao đổi nhiệt này; - Các hệ thống trong đó chỉ có các mối nối cố đ ị nh được sử dụng trong kh ô ng gian có người đang xem xét trừ c á c mối nối được thực hiện tại hiện trường để đấu nối trực tiếp cụm trong nhà với đường ống; - Các hệ thống trong đ ó các ố ng của thiết bị trong không gian có người đang xem xét được lắp đặt sao cho có thể được bảo vệ tránh các hư hỏng bấ t ngờ, phù hợp với TCVN 6104-2:2015 (ISO 5149-2:2014), 5 . 2.3.9 và TCVN 6104-3:2015 (ISO 5149-3:2014), 6.2; - Phải có các phương tiện chuyên dùng để bảo đảm an toàn, phù hợp với A.5.2.2 và A.5.2.3; - Các cửa ra vào của không gian có người không được lắp chặt; - Ảnh hư ở ng của dòng chảy xuống cần được xem xét, phù hợp với A.5.2.4. Khi tất cả các điều kiện trên được đáp ứng, sự rò rỉ lớn nhất trong không gian có người không được lớn hơn sự rò rỉ do rò rỉ qua lỗ nhỏ, và lượng nạp lớn nhất có thể được tính toán trên cơ s ở này. A.5.2 Lượng nạp cho phép A.5.2.1 Quy định chung Đối với các không gian có người vượt quá 250 m 2 , việc tính toán các giới hạn nạp phải sử dụng 250 m 2 như d iện tích sàn của phòng để xác định thể tích c ủ a phòng. Tổng lượng nạp của hệ thống chia cho thể tích của phòng không được lớn hơn giá trị QLMV quy định trong Bảng A.3 (và đối với sàn thấp nhất ở bên dướ i mặt đất, giá trị RCL trong Bảng A.4) trừ khi có biện pháp thích hợp phù hợp với A.5.2.2 hoặc A.5.2.3. Biện pháp thích hợp phải l à thông gió (tự nhiên hoặc cơ học), các van chặn an toàn và t í n hiệu báo động an toàn cùng với đầu dò phát hiện khí. Xem TCVN 6104-3:2015 (ISO 5149-3:2014), các Điều 6, 8, 9 và 10. Ch ỉ có một tín hiệu báo động an toàn th ì không được xem l à một biện pháp thích hợp khi dân cư b ị hạn chế trong việc di chuyển của họ (xem TCVN 6104-3:2015 (ISO 5149-3:2014), 8.1). CHÚ THÍCH 1: Đối với các hệ thống được lắp đặt và hoạt động trong phạm vi các quy định bắt buộc của A.5.1, rủi ro môi chất lạnh thoát nhanh qua chỗ rò rỉ ch í nh đã được giảm tới mức tối thiểu. Vì thế, t í nh toán v ề t ố c độ thông gió trong Phụ lục A đ ã dựa trên t ố c độ r ò rỉ lớn nhất là 10 kg/h. CHÚ THÍCH 2: Khi phòng không có thiết k ế thông gió thì QLMV được dự trù dựa trên chiều cao phòng 2,2 m và một khe h ở 0,0032 m 2 (cửa có chiều rộng 0,8 m và khe hở 4 mm). CHÚ THÍCH 3: QLAV dựa trên n ồ ng độ oxy 18,5 % theo th ể tích, khi giả thiết rằng có sự hòa trộn tốt. Bảng A.3 - Nồng độ cho phép của môi chất lạnh Môi chất lạnh Nồng độ cho phép kg/m 3 RCL QLMV kg/m 3 QLAV kg/m 3 R22 0,21 0,28 0,50 R134a 0,21 0,28 0,58 R407C 0,27 0,46 0,50 R410A 0,39 0,42 0,42 R744 0,072 0,074 0,18 R32 0,061 0,063 0,16 R1234yf 0,060 0,062 0,15 Đối với các môi chất lạnh không được liệt kê trong B ả ng A.3, phải sử dụng công thức (A.6) để tính toán QLMV: (A.6) Trong đó T là thời gian khi và được xác định bằng giải phương tr ì nh x là khối lượng của môi chất lạnh trong phòng, tính bằng kilogam; m là tốc độ rò rỉ từ hệ th ố ng lạnh (10 kg/h); V là thể tích phòng, tính bằng mét kh ố i; t là thời gian, tính bằng giây; A là diện tích khe h ở (lỗ), tính bằng mét vuông, được giả thiết để cho tốc độ thông gió tối thiểu, đó l à diện tích 0,004 x 0,8 = 0,0032; c là hệ s ố lưu lượng (0,7 đối với lỗ); ρ là khối lượng riêng của hỗn hợp không khí môi chất lạnh, tính bằng kilogam trên mét khối, đó là: ρ a là khối lượng riêng không khí, tính bằng k i logam trên mét khối; ρ r là khối lượng riêng môi chất lạnh, tính bằng kilogam trên mét khối; h là khối lượng môi chất lạnh trong phòng, tính bằng ki l ogam. QLMV của các môi chất lạnh có khối lượng mol tương đối trong khoảng 50 g/mol đến 125 g/m ol có thể được xác định bằng nội suy tuyến tính các giá trị được cho trong Bảng A.4. Bảng A.4 - Bảng nội suy dùng cho tính toán QLMV RCL Khối lượng mol (kh ối lượng ph â n tử) 50 75 100 125 0,05 0 , 051 0,051 0,051 0,051 0 , 10 0 , 106 0,107 0 , 108 0,108 0,15 0 , 168 0,173 0,175 0,176 0 , 20 0,242 0,254 0 , 260 0,263 0 , 25 0,336 0,367 0,383 0,393 0,30 0 , 495 0 , 565 0 , 634 0,689 0,35 0,725 - - - A.5.2.2 Các không gian có người trừ không gian trên sàn thấp nh ấ t dưới mặt đ ấ t của tòa nhà Khi lượng nạp môi chất lạnh chia cho thể tích của phòng không vượt quá QLMV th ì không yêu cầu phải có các biện pháp bổ sung. Khi giá trị lớn hơn QLMV nhưng nhỏ hơn hoặc bằng giá trị QLAV th ì ít nh ấ t phải sử dụng một trong các biện pháp được m ô tả trong Điều 6 và 8 của TCVN 6104-3:2015 (ISO 5149-3:2014). Khi giá trị vượt quá QLAV thì ít nhất ph ả i sử dụng hai trong các biện pháp được quy định. A.5.2.3 Các không gian có người trên sàn thấp nhất dưới mặt đất của tòa nhà Khi lượng nạp môi chất lạnh chia cho thể tích của phòng lớn h ơ n giá trị RCL trong B ả ng B.1 nhưng nhỏ hơn hoặc b ằ ng giá trị QLMV th ì ít nhất phải sử dụng một trong các biện pháp được mô tả trong TCVN 6104-3:2015 (ISO 5149-3:2014), các Điều 6, 8 và 9. Khi giá tr ị vượt quá QLMV, ph ả i tí nh đến ít nhất là hai biện pháp đ ã đ ược quy định. Giá trị không được vượ t quá giá trị QLAV. A.5.2.4 Ả nh hư ở ng của dòng chảy xuống Mặc dù không c ó hệ th ố ng lạnh trên sàn thấp nhất, khi lượng nạp lớn nhất của hệ thống trong tòa nhà chia cho tổng thể tích của sàn thấp nhất vượt quá giá trị QLMV thì phải cung cấp thông gió cơ học phù hợp với TCVN 6104-3:2015 (ISO 5149-3:2014), 6.3. Phụ lục B (Quy định) Phân loại an toàn và thông tin về các môi chất lạnh Xem các B ả ng B.1, B.2 và B.3. Bảng B.1 - Ký hiệu của các mô i chất lạnh Số ký hiệu môi chất lạnh Tên hóa học b Công thức hóa học Nhóm an toàn Gi ới hạn thực tế ATEL/ ODL f Khả năng cháy LFL g Khối lượng riêng hơi, 25 °C 101,3 kPa a Khối l ượ ng mol tương đối a Đi ể m sôi chuẩn a ODP a ,d GWP a , e (100 yr ITH) Nhiệt độ tự cháy kg/m 3 kg/m 3 kg/m 3 kg/m 3 °C °C D ã y metan 11 Trichlorof l uoromethane CC l 3 F A1 0,3 0,006 2 NF 5 , 62 137,4 24 1 4 750 ND 12 Dich l orodi fl uoromethane CC l 2 F 2 A1 0,5 0,088 NF 4,94 120,9 -30 1 10 900 ND 12B1 B romochlorodifluoromethane CBrC lF 2 ND 0,2 ND NF 6,76 165,4 -4 3 1890 ND 13 Ch l orotri fl uoromethane CC l F 3 A1 0,5 ND NF 4,27 104,5 -81 1 14 400 ND 13B1 Bromotri f luoromethane CBrF 3 A1 0 , 6 ND NF 6,09 148,9 -58 10 7140 ND 14 Carbon tetra fl uoride CF 4 A1 0 , 4 0,40 NF 3,60 88,0 -128 0 7 390 ND 22 Ch l orodifluoromethane CHC l F 2 A1 0,3 0,21 NF 3,54 86,5 -41 0 , 055 1810 635 23 Trifluoromethane CHF 3 A1 0,68 0,15 NF 2,86 70,0 -82 0 14 800 765 30 Dichloromethane ( methylene chloride) CH 2 C l 2 B1 0,017 ND NF 3,47 84,9 40 ND 8,7 662 32 Di fl uoromethane (methy l ene f luoride) CH 2 F 2 A2L 0,061 0,30 0,307 2,13 52,0 -52 0 675 648 50 Methane CH 4 A3 0,006 ND 0,032 0,654 16,0 -161 0 25 645 Dãy etan 113 1,1,2-trichloro-1,2,2- t ri f luoro-ethane CC l 2 FCC l F 2 A1 0,4 0,02 NF 7,66 187,4 48 0,8 6130 ND 114 1,2- d ichloro-1,1,2,2- tetrafluor-oethane CC l F 2 CC l F 2 A1 0,7 0,14 NF 6,99 170,9 4 1 10 000 ND 115 Chloropenta f luoroethane CC l F 2 CF 3 A1 0,76 0 , 76 NF 6,32 154,5 -39 0,6 7 370 ND 116 Hexa fl uoroethane CF 3 CF 3 A1 0,68 0 , 68 NF 5,64 138,0 -78 0 12 200 N D 123 2,2-dichloro-1,1,1-tri f luoro-ethane CHC l 2 CF 3 B1 0 , 10 0 , 057 NF 6,25 152,9 27 0,02 77 730 124 2-chloro-1,1,1,2-tetrafluoro-et h ane CHC l FCF 3 A1 0,11 0,056 NF 5,58 136,5 -12 0,022 609 ND 125 Pentafluoroethane CHF 2 CF 3 A1 0,39 0,37 NF 4,91 120,0 -49 0 3 500 733 1 34a 1,1,1,2-tetrafluoroethane CH 2 FCF 3 A1 0,25 0,21 NF 4 , 17 102,0 -26 0 1430 743 141b 1,1-dichloro-1- f luoroethane CH 3 CC l 2 F ND 0,053 0,012 0,363 4,78 116,9 32 0,11 725 532 142b 1-chloro-1,1-difluoroethane CH 3 CC l F 2 A2 0,049 0 , 10 0,329 4,11 100,5 -10 0,065 2 310 750 143a 1,1,1-tri f luoroethane CH 3 CF 3 A2L 0,048 0,48 0,282 3,44 84,0 -47 0 4 470 750 152a 1,1-difluoroethane CH 3 CHF 2 A2 0,027 0,14 0,130 2,70 66,0 -25 0 124 455 170 Ethane CH 3 CH 3 A3 0,008 6 0 , 008 6 0,038 1,23 30 , 1 -89 0 5,5 515 1150 Ethene (ethylene) CH 2 = CH 2 A3 0,006 ND 0,036 1,15 28 , 1 -104 0 3,7 ND E170 Dimethyl Ether CH 3 OCH 3 A3 0,013 0,079 0,064 1 , 88 46 -25 0 1 235 Dãy propan 218 Octa f luoropropane CF 3 CF 2 CF 3 A1 1,84 0,85 NF 7,69 188,0 -37 0 8 830 ND 227ea 1,1,1 , 2,3,3,3-hepta f luoropropane CF 3 CHFCF 3 A1 0,63 0,63 NF 6,95 170,0 -15 0 3 220 ND 236fa 1,1, 1 ,3,3,3-hexa f luoropropane CF 3 CH 2 CF 3 A1 0,59 0,34 NF 6,22 152,0 -1 0 9 810 ND 245fa 1,1 , 1 , 3,3-penta f luoropropane CF 3 CH 2 CHF 2 B1 0 , 19 0,19 NF 5,48 134,0 15 0 1030 ND 290 Propane CH 3 CH 2 CH 3 A3 0,008 0,09 0,038 1,80 44,1 -42 0 3 , 3 470 1234yf 2,3,3,3-tetra f luoroprop-1-ene CF 3 CF=CH 2 A2L 0,058 0,47 0,289 4 , 66 114,0 -26 0 4 i 405 1234ze ( E) trans-1,3,3,3-tetra f luoroprop-1-ene CF 3 CH = CFH A2L 0 , 061 0,28 0,303 4,66 114 , 0 -19 0 7 i 368 1270 Propene (propylene) CH 3 CH = CH 2 A3 0,008 0,0017 0,046 1,72 42,1 -48 0 1,8 455 Các hy đ rocacbon khác 600 Butane CH 3 CH 2 CH 2 CH 3 A3 0,008 9 0,002 4 0,038 2,38 58,1 0 0 4,0 365 600a 2-methyl propane (isobutane) CH(CH 3 ) 2 CH 3 A3 0,011 0,059 0,043 2,38 58,1 -12 0 ~20 h 460 601 Pentane CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 CH 3 A3 0,008 0,0029 0,035 2,95 72,1 36 0 ~20 h ND 601a 2-methyl butane (isopentane) (CH 3 ) 2 CHCH 2 CH 3 A3 0,008 0,0029 0,038 2,95 72,1 27 0 ~20 h ND Hợp chất hữu cơ mạch vòn g C318 Octa f luorocyclobutane - ( CF 2 ) 4 - A1 0,81 0,65 NF 8,18 200,0 -6 0 10 300 ND Hợp chất vô cơ 717 Ammonia NH 3 B2L 0,000 35 0,000 22 0,116 0,700 17,0 -33 0 <1 h 630 744 Carbon d ioxide CO 2 A1 0,1 0,072 NF 1,80 44,0 -78 c 0 1 NA CHÚ THÍCH 1: V ề các hỗn hợp không đồng sôi v à đ ồ ng s ô i, xem các Bảng B.2 và B.3. CH Ú THÍCH 2: NA c ó nghĩa là không áp dụng được. CHÚ TH Í CH 3: ND có nghĩa là không được xác định. CH Ú THÍCH 4: NF có nghĩa là không cháy. a Khối lượng ri ê ng hơi, đi ểm sôi chuẩn, ODP và GWP không phải l à một phần của tiêu chuẩn này, và được cung c ấ p ch ỉ cho mục đ í ch tham khảo. b Tên hóa học ưu tiên được theo sau bởi tên phổ biến trong ngoặc đơn. c Thăng hoa. Đi ể m ba th ể - 55,6 °C ở 5,2 bar. d Được chấp nh ậ n theo Nghị định thư Montrea l . e Các d ữ liệu từ báo cáo đánh giá l ầ n thứ 4 của IPCC, 2007. Khi không s ẵ n c ó cho sử dụng, cần ưu tiên sử dụng trước tiên báo cáo đánh giá khoa học về sự suy giảm của tầng ô z ô n của WMO, 2010 và sau đó là báo cáo của UNEP RTOC, 2010. f Giới hạn phơi nhiễm độc hại mạnh hoặc giới hạn của thiếu oxy, l ấ y giá tr ị th ấ p hơn, c á c giá trị được l ấ y từ TCVN 6739 (ISO 817). g Giới hạn dưới của kh ả năng cháy. h Các dữ liệu từ báo cáo của UNEP RTOC, 2010. Bảng B.2 - Ký hiệu môi chất lạnh của các hỗn hợp không đồng sôi (Dãy R-400) Số ký hiệu m ôi chất lạnh Thành phần c % khối lượng Dung sai của thành phần Nhóm an toàn Giới hạn thực t ế d ATE L/ ODL g Khả năng cháy LFL h Khối lượng riêng hơi 25 °C. 101,3 kP a a Khối l ư ợng m ol tương đối a Điểm bọ t/ điểm sương a ở 101,3 kPa ODP a ,e GWP a ,f (100 yr ITH) Nhiệt độ tự cháý % kg/m 3 kg/m 3 k g /m 3 k g /m 3 °C °C 401A R-22/152a/124 (53/13/34) ±2/+0,5 -1,5/±1 A1/A1 0,30 0,10 NF 3,86 94,4 -33,4/-27,8 0,037 1 180 681 401B R-22/152a/124 (61/11/28) ±2/+0,5 -1,5/±1 A1/A1 0,34 0,11 NF 3,80 92,8 -34,9/-29,6 0,04 1 290 685 401 C R-22/152a/124 (33/15/52) ±2/+0,5 -1,5/±1 A1/A1 0,24 0,083 NF 4,13 101,0 -28,9/-23,3 0,03 933 ND 402A R-125/290/22 (60/2/38) ±2/+0,1 -1,0/±2 A1/A1 0,33 0,27 NF 4,16 101,6 -49 , 2 /-4 7 , 0 0,021 2 790 723 402B R-125/290/22 (38/2/60) +2/+0 , 1 -1 , 0/+2 A1/A1 0,32 0,24 NF 3,87 94,7 -47 , 2 /-4 4 , 8 0,033 2 420 641 403A R-290/22/218 (5/75/20) +0,2 -2,0/±2/±2 A1/A2 0,33 0,24 0,480 3,76 92,0 -44 , 0 /-4 2,4 0 , 041 3120 N D 403B R-290/22/218 (5/56/39) +0,2 -2,0/±2/±2 A1/A1 0,41 0 , 29 NF 4,22 103,3 -43,9/-42,4 0,031 4 460 ND 404A R-125/143a/134a (44/52/4) ±2/±1/±2 A1/A1 0,52 0,52 NF 3,99 97 , 6 -46 , 5 /-4 5 , 7 0 3 920 728 405A R-22/152a/142b/C318 (45/7/5,5/42,5) ±2/±1/±1/±2 b ND ND 0,26 ND 4,58 111,9 -32,8/-24,4 0,028 5 330 ND 406A R-22/600a/142b (55/4/41) ±2/±1/±1 A2/A2 0,13 0,14 0,302 3,68 89,9 -32,7/-23,5 0,057 1 940 ND 407A R-32/125/134a (20/40/40) ±2 / ±2 /± 2 A1/A1 0,33 0,31 NF 3,68 90,1 -45,2/-38,7 0 2 110 685 407B R-32/125/134a (10/70/20) ±2/±2/±2 A1/A1 0,35 0,33 NF 4 , 21 102,9 - 46,8/-42,4 0 2 800 703 407C R-32/125/134a (23/25/52) ±2/±2/±2 A1/A1 0,31 0,29 NF 3,53 86,2 -43,8/-36,7 0 1 770 704 407 D R-32/125/134a (15/15/70) ±2/±2/±2 A1/A1 0,41 0,25 NF 3,72 91 , 0 -39,4/-32,7 0 1 630 N D 407E R-32/125/134a (25/15/60) ±2/±2/±2 A1/A1 0,40 0,27 NF 3,43 83,8 -42,8/-35,6 0 1 550 ND 407F R-32/125/134a (30/30/40) ±2/±2/±2 A1/A1 0,32 0,32 NF 3,36 82,1 -46,1/-39,7 0 1 820 ND 408A R-125/143a/22 (7/46/47) ±2/± 1 /±2 A1/A1 0,41 0,33 NF 3,56 87,0 -44 , 6/-44 , 1 0,026 3150 ND 409A R-22/124/142b (60/25/15) ±2/±2/±1 A1/A1 0,16 0,12 NF 3,98 97,4 -34,7/-26,3 0,048 1 580 ND 409B R-22/124/142b (65/25/10) ±2/±2/±1 A1/A1 0,17 0,12 NF 3,95 96,7 -35,8/-28,2 0,048 1 560 ND 41 0 A R-32/125 (50/50) +0,5-1 , 5/+1,5-0,5 A1/A1 0,44 0,42 NF 2,97 72,6 -51 , 6/-51 , 5 0 2 090 ND 410B R-32/125 (45/55) ±1/±1 A1/A1 0,43 0,43 NF 3,09 75,6 -51 , 5/-51 , 4 0 2 230 ND 411A R-1270/22/152a (1,5/87,5/11.0) +0;-1/+2-0/+0-1 A1/A2 0,04 0,074 0,186 3,37 82,4 -39 , 6/-37 , 1 0,048 1 600 ND 411 B R-1270/22/152a (3/94/3) +0;-1/+2-0/+0-1 A1/A2 0,05 0 , 044 0,239 3,40 83,1 -41 , 6/-40 , 2 0,052 1 710 ND 412A R-22/218/142b (70/5/25) ±2/±2/± 1 A1/A2 0,07 0,17 0,329 3,77 92,2 -36,5/-28,9 0,055 2 290 ND 413A R-218/134a/600a (9/88/3) ± 1 /±2/ +0-1 A1/A2 0,08 0,21 0,375 4,25 104,0 -29 , 4/-27,4 0 2 050 ND 414A R-22/124/600a/142b (51.0/28.5/4,0/16,5) ±2/±2/±0,5/+0,5-1,0 A1/A 1 0,10 0,10 NF 3 , 96 96,9 -33,2/-24,7 0 , 045 1 480 ND 414B R-22/124/600a/142b (50,0/39,0/1,5/9,5) ±2/±2/±0,5/+0,5-1 , 0 A1/A1 0,096 0,096 NF 4,16 101,6 -33 , 1/-24 , 7 0 , 042 1 360 ND 415A R-22/152a (82/18) ±1/±1 A2 0,04 0,19 0,188 3,35 81,9 -37,5/-34, 7 0,028 1 510 ND 415B R-22/152a (25,0/75,0) ±1/±1 A2 0,03 0,15 0,13 2 , 87 70,2 -23 , 4/-21 , 8 0,009 546 ND 416A R-134a/124/600 (59,0/39,5/1,5) +0 , 5-1 , 0/+1 , 0 -0 , 5/+0,1-0,2 A1/A1 0,064 0 , 064 NF 4,58 111,9 -23,4/-2 ,8 0 , 009 1 080 ND 417A R-125/134a/600 (46 , 6/50,0/3,4) ±1 , 1/±1,0/+0,1-0,4 A1/A1 0,15 0,057 NF 4,36 106,7 -38 , 0/-32 ,9 0 2 350 ND 417B R-125/134a/600 (79,0/18,3/2,7) ±1,0/±1,0/+0,1-0 , 5 A 1/ A1 0 , 069 0,069 NF 4,63 113 , 1 -44 , 9/-41 , 5 0 3 030 ND 418A R-290/22/152a (1,5/96,0/2,5) ±0,5/±1/±0,5 A1/A2 0,06 0,20 0,31 3,46 84 , 6 -41 , 7 /-4 0 , 0 0,033 1 740 ND 419A R - 125/134a/E170 (77/19/4) ±1/±1/±1 A1/A2 0,05 0 , 31 0,25 4 , 47 109,3 -42 , 6/-36 , 0 0 2 970 ND 420A R-134a/142b (88/12) +1-0/0-1 A1/A 1 0 , 18 0,18 NF 4,16 101 , 8 -24,9/-24,2 0,005 1 540 ND 421A R-125/134a (58,0/42,0) ±1,0/±1,0 A1/A1 0 , 28 0,28 NF 4 , 57 111,7 -40 , 8/-35 , 5 0 2 630 ND 421B R-125/134a (85 , 0/15,0) ±1,0/±1,0 A1/A1 0 , 33 0 , 33 NF 4,78 116 , 9 -45,7/-42,6 0 3 190 ND 422A R-125/134a/600a (85,1/11,5/3,4) ±1,0/±1,0/+0,1-0,4 A1/A1 0,29 0,29 NF 4 , 65 113,6 -46 , 5/-44 , 1 0 3 140 ND 422B R-125/134a/600a (55 , 0/42,0/3,0) ±1,0/±1,0/+0,1-0,5 A1/A1 0,25 0 , 25 NF 4,44 108,5 -40,5/-35,6 0 2 530 ND 422C R-125/134a/600a (82,0/15,0/3 , 0) ±1,0/±1,0/+0,1-0,5 AI/AI 0,29 0,29 NF 4,64 113,4 -45,3/-42,3 0 3 090 ND 422D R-125/134a/600a (65 , 1/31,5/3,4) +0,9-1 , 1/±1,0/+0,1-0,4 A1/A1 0,26 0 , 26 NF 4 , 49 109,9 -43,2/-38 , 4 0 2 730 ND 423A R-134a/227ea (52,5/47,5) ±1,0/±1,0 A1/A1 0,30 0,30 NF 5,15 126,0 -24,2/-23,5 0 2 280 ND 424A R-125/134a/600a/600/601a (50,5/47,0/0,9/1,0/0,6) ±1,0/±1,0/+0,1-0,2/+0,1-0 , 2/+0,1-0,2 A1/A1 0,10 0,10 NF 4,43 108,4 -39 , 1/-33 , 3 0 2 440 ND 425A R-32/134a/227ea (18,5/69,5/12,0) ±0,5/±0,5/±0,5 A1/A1 0,27 0,27 NF 3,69 90,3 -38,1/-31,3 0 1 510 ND 426A R-125/134a/600/601a (5,1/93,0/1 , 3/0,6) ±1,0/±1,0/+0,1-0,2/+0,1-0,2 A1/A1 0,083 0,083 NF 4,16 101,6 -28,5/-26,7 0 1 510 ND 427A R-32/125/143a/134a (15,0/25,0/10,0/50,0) ±2,0/±2,0/±2,0/±2,0 A1/A1 0,29 0,29 NF 3,70 90,4 -43 , 0/-36 , 3 0 2 140 ND 428A R-125/143a/290/600a (77,5/20,0/0,6/1,9) ±1,0/±1,0/+0,1-0,2/+0,1-0,2 A1/A1 0,37 0,37 NF 4,40 107 , 5 -48 , 3 /-4 7 , 5 0 3 610 N D 429A R-E170/152a/600a (60,0/10,0/30,0) ±1,0/±1,0/±1,0 A3/A3 0 , 010 0 , 098 0,052 2,0 8 50 , 8 -26 ,0 /- 25,6 0 1 9 ND 430A R-152a/600a (76,0/24,0) ±1,0/±1,0 A3/A3 0,017 0,10 0,084 2,61 63 , 9 -27,6/-27,4 0 99 ND 431A R-290/152a ( 71,0/29,0) ±1,0/±1,0 A3/A3 0,009 0,10 0,044 2,00 48 , 8 -43 , 1/-43,1 0 38 ND 432A R-1270/E170 (80,0/20,0) ±1,0/±1,0 A3/A3 0,008 0 , 002 1 0,039 1,75 42,8 -46,6/-45,6 0 2 ND 433A R-1270/290 (30,0/70,0) ±1,0/±1,0 A3/ A 3 0,007 0,005 5 0,036 1,78 43,5 -44,6/-44,2 0 3 ND 433B R-1270/290 (5,0/95,0) ±1,0/±1,0 A3/A3 0,005 0,025 0,025 1,80 44,0 -42,7 / -47,5 0 3 ND 433C R-1270/290 (25,0/75,0) ±1,0/±1,0 A3/A3 0,006 0,006 6 0,032 1 , 78 43,6 - 44,3/-43,9 0 3 ND 434A R-125/143a/134a/600a (63,2/18,0/16,0/2,8) ±1 , 0/±1,0/±1,0/+0,1-0,2 A1/A1 0,32 0,32 NF 4,32 105,7 -45 , 0/-42 , 3 0 3 250 ND 435A R-E170/152a (80,0/20,0) ±1,0/±1,0 A3/A3 0,014 0,09 0,069 2,00 49,0 -26 , 1/-25 , 9 0 26 ND 436A R-290/600a (56,0/44,0) ±1,0/±1,0 A3/A3 0,006 0,073 0,032 2,02 49,3 -34,3/-26 , 2 0 11 ND 436B R-290/600a (52,0/48,0) ±1,0/±1,0 A3/A3 0,007 0,071 0,033 2,00 49,9 -33 , 4/-25 , 0 0 11 ND 437A R-125/134 a /600/601 (19,5/78 , 5/1,4/0 , 6) +0,5-1,8/+1,5-0,7/+0,1-0 , 2/+0,1-0,2 A1/A1 0,081 0,081 NF 4,24 103,7 -32,9/-29,2 0 1 810 ND 438A R-32/125/134a/600/601a ( 8,5/45,0/44,2/1,7/0,6) +0,5-1,5/±1,5/±1,5/ +0,1-0,2/+0,1-0,2 A1/A1 0,079 0,079 NF 4,05 99,1 -43,0/-36,4 0 2 260 ND 439A R-32/125/600a (50,0/47,0/3,0) ±1,0/±1,0/±0,5 A2/A2 0 , 061 0,34 0,304 2,91 71,2 -52,0/-51,8 0 1 980 ND 440A R-290/134a/152a (0,6/1,6/97,8) ±0,1 / ±0,6/±0,5 A2/A2 0,025 0,14 0,124 2,71 66,2 -25,5/-24,3 0 144 ND 441A R-170/290/600a/600 (3,1/54,8/6,0/36,1) ±0,3/±2,0/±0,6/±2,0 A3/A3 0,006 3 0,006 3 0,032 1,98 48,3 -41,9/-20,4 0 5 ND 442A R-32/125/134a/152a/227ea (31,0/31,0/30,0/3,0/5,0) ±1,0/±1,0/±1,0/±0,5/±1,0 A1/A1 0,33 0,33 NF 3,35 81,8 -46,5/-52,7 0 1 890 ND a ODP, GWP, khối lượng riêng hơi, c á c nhiệt độ “đi ể m bọt” và “điểm sương” kh ô ng phải là một phần của tiêu chuẩn này, và được cung c ấ p chỉ với mục đí ch tham khảo. “Nhiệt độ điểm b ọ t” được định nghĩa là nhiệt độ chất l ỏ ng bão hòa của một môi chất lạnh ở áp su ấ t quy định, nhiệt độ tại đó một môi chất lạnh l ỏ ng bắt đầu s ô i lần đ ầ u ti ê n. Điểm bọt của một hỗn hợp môi chất lạnh không đồng sôi, ở áp suất kh ô ng đổi th ấ p hơn đi ể m sư ơ ng. “ Nhiệt độ đi ể m sương” được định nghĩa là nhiệt độ hơi b ã o hòa của một môi chất lạnh ở áp suất quy định, nhiệt độ tại đó giọt cuối cùng của môi chất lạnh lỏng sôi. Đi ể m sương của một hỗn hợp môi chất lạnh kh ô ng đồng sôi, ở áp suất không đ ổ i, cao hơn đi ể m bọt. b Tổng của các dung sai các thành ph ầ n đối với R152a và R142b phải ở giữa 0 và -2 %. c Các thành phần của hỗn hợp được liệt kê theo quy ước theo thứ tự tăng điểm sôi chu ẩ n. d Giới hạn thực tế được tính toán từ các giá trị cho các thành ph ầ n riêng như đ ã liệt kê trong B ả ng B.1. e Tiềm năng suy giảm tầng ôzôn được t í nh toán từ các gi á trị cho các thành ph ầ n riêng như đ ã liệt kê trong B ả ng B.1. f Tiềm năng nóng lên của toàn c ầ u được tính toán từ các giá trị cho các thành phần riêng như đ ã liệt kê tr ong B ả ng B.1. g Giới hạn phơi nhiễm độc hại mạnh hoặc giới hạn thiếu oxy, chọn giá tr ị thấp hơn. h Giới hạn dưới của kh ả năng ch á y. B ả ng B.3 - Ký hiệu môi chất lạnh của các hỗn hợp đồng sôi (Dãy R-500) Số ký hiệu m ôi chất lạnh Thành phần hỗn hợp đồng sôi c % khối lượng Dung sai của thành phần Nhóm an toàn Giới hạn thực t ế d ATE L/ ODL g Khả năng cháy LFL b Khối lượng riêng hơi 25 °C 101,3 kP a b Khối l ư ợng m ol tương đối b Điểm sôi chuẩn b Nhiệt độ hỗn hợp đồng sôi d ODP b,i GWP b ,f (100 yr ITH) Nhiệt độ tự ch áy % kg/m 3 kg/m 3 kg/m 3 °C °C °C 500 R-12/152a (73 , 8/26,2) +1 , 0-0,0/+0,0-1,0 A1/A1 0,4 0,12 NF 4,06 99,3 -33 0 0 , 74 8 080 ND 501 R-22/12 (75,0/25,0) c A1/A1 0,38 0,21 NF 3,81 93,1 -41 -41 0,29 4 080 ND 502 R-22/115 (48,8/51 , 2) A1/A1 0 , 45 0,33 NF 4,56 111,6 -45 19 0,33 4 660 ND 503 R-23/13 (40,1/59,9) A1/A1 0,35 ND NF 3,58 87,5 -88 88 0,6 14 600 ND 504 R-32/115 (48,2 / 51,8) A1/A1 0,45 0 , 45 NF 3 , 24 79,2 -57 17 0,31 4140 ND 507A R-125/143a (50/50) +1,5 -0,5/+0,5 -1,5 A1/A1 0,53 0,53 NF 4 , 04 98,9 -46 -40 0 3 990 ND 508A R-23/116 (39/61) ±2,0/±2,0 A1/A1 0,23 0,23 NF 4,09 100,1 -86 -86 0 13 200 N D 508B R-23/116 (46/54) ±2,0/±2,0 A1/A1 0,25 0,2 NF 3,90 95,4 -88 -45 , 6 0 13 400 ND 509A R-22/218 (44/56) ±2,0/±2,0 A1/A1 0 , 66 0,38 NF 5 , 07 124,0 -47 0 0,024 5 740 ND 51 0 A R-E170/600a (88 , 0/12 , 0) ±0,5/10 , 5 A3/A3 0,011 0 , 087 0 , 056 1 , 93 47 , 2 -25 -25,2 0 3 ND 511A R-290/E170 (95,0/5,0) ±1,0/±1,0 A3/A3 0,008 0,092 0,038 1,81 44,2 -42 - 20 đến+40 0 3 ND 512A R-134a/152a (5,0/95,0) ±1,0/±1,0 A2/A2 0,025 0,14 0,124 2,75 67,2 -24 -20 đ ế n+40 0 189 ND a Các môi chất lạnh đồng sôi bi ể u lộ sự chia tách của một số thành phần ở các điều kiện nhiệt độ và áp suất khác với nhiệt độ và áp suất tại đó chúng được tạo thành. Mức độ chia tách phụ thuộc vào hỗn hợp đồng sôi ri ê ng và cấu hình cứng của hệ thống. b ODP, GWP, khối lượng riêng hơi, khối lượng phân tử và đi ể m s ô i chuẩn không phải là một phần của tiêu chuẩn này, nhưng được cung c ấ p ch ỉ với mục đ í ch đ ể tham khảo. c Thành phần chính xác của hỗn hợp đồng sôi n à y đang được xem xét v à cần có các nghiên cứu thực nghiệm b ổ sung. d Trong c á c điều kiện cân bằng hơi - l ỏ ng (VLE). e C á c thành phần của hỗn hợp, theo quy ước được liệt kê theo thứ tự tăng lên của điểm sôi chuẩn. f Tiềm năng n ó ng lên của toàn cầu được t í nh toán từ các giá trị cho các thành phần riêng như đã liệt k ê trong Bảng B.1. g Giới hạn phơi nhiễm độc hại mạnh hoặc giới hạn thiếu oxy, chọn giá trị thấp hơn. h Giới hạn dưới của khả năng cháy. i Tiềm năng suy gi ả m của t ầ ng ô z ô n được t í nh toán từ các giá tr ị cho các th à nh phần riêng như đã liệt k ê trong Bảng B.1. Phụ lục C (Tham khảo) Mối nguy hiểm tiềm tàng đối với các hệ thống lạnh C.1 Tổng quan Các môi chất lạnh, các hỗn hợp của chúng và sự kết hợp của chúng với dầu, nước và các vật liệu khác hiện diện trong hệ thống l ạnh, được sử dụng hoặc không được sử dụng có ả nh hư ở ng về hóa học và vật lý đến các vật li ệu của môi trường bên trong, ví dụ như do áp suất và nhiệt độ. Các môi chất này, nếu có tính độc hại có thể gây nguy hiểm trực tiếp hoặc gián tiếp cho người, tài sản và môi trường do các tác động lâu dài trên toàn cầu (ODP, GWP) khi thoát ra khỏi hệ thống lạnh. Đặc tính kỹ thuật của các môi chất lạnh này, các hỗn hợp v à sự kết hợp của chúng được cho t rong các tiêu chuẩn có liên quan như TCVN 6739 (ISO 817), chúng không được nói đến trong tiêu chuẩn này. Các mối nguy hiểm về áp suất và nhiệt độ của hệ thống lạnh có th ể được gây ra bởi môi chất lạnh ở thể hơi, thể lỏng hoặc các pha kết hợp. Hơn nữa, trạng thái của môi chất lạnh và các ứng suất mà nó tạo ra trên các bộ phận khác nhau không chỉ phụ thuộc vào các quá trình v à các hoạt động bên trong thiết bị mà cũng còn phụ thuộc vào các nguyên nhân bên ngoài. Các mối nguy hiểm tiềm tàng bao gồm: a) Ảnh hư ở ng trực tiếp của nhiệt độ cực đoan, v í dụ: 1) Độ giòn c ủ a các vật liệu ở các nhiệt độ thấp; 2) Sự đông đặc của chất lỏng trong ống kín; 3) Các ứng su ấ t nhiệt; 4) Thay đổi thể tích do thay đổi về nhiệt độ; 5) Các tác động gây thương tích cho người do các nhiệt độ th ấ p gây ra; 6) Các bề mặt nóng tiếp x ú c được; b) Áp suất tăng quá mức do, v í dụ: 1) Á p suất ngưng tụ tăng lên do làm mát không đủ hoặc áp suất riêng ph ầ n của các khí không ngưng tụ hoặc sự tích tụ của dầu hoặc môi chất lạnh lỏng; 2) Áp su ấ t của h ơ i b ã o hòa tăng lên do sự đốt nóng quá mức ở bên ngoài, v í dụ của một bộ làm mát chất lỏng hoặc khi x ả băng một dàn lạnh không kh í hoặc nhiệt độ môi trư ờ ng xung quanh cao khi cụm máy ngừng hoạt động; 3) Sự giãn n ở của một môi chất lạnh l ỏ ng trong một không gian kín không có sự hiện diện của hơi do nhiệt độ cực đoan gây ra; 4) Cháy; c) Ảnh hư ở ng trực tiếp của pha lỏng, ví dụ: 1) Nạp môi chất lạnh quá mức hoặc môi chất lạnh tràn thiết bị; 2) Sự hiện diện của ch ấ t l ỏ ng trong các máy nén gây ra bởi hiện tượng xi phông hoặc ngưng tụ trong máy nén; 3) Va đập thủy lực trong đường ống; 4) Mất bôi trơn do sự nhũ tương hóa của dầu; d) Do sự thoát ra của các m ô i chất lạnh, ví dụ: 1) Cháy; 2) N ổ ; 3) T í nh độc hại; 4) Các tác động làm ăn da; 5) Bỏng da do lạnh; 6) Làm ngạt thở; 7) Gây hoảng sợ; 8) Có th ể thoát ra môi trường như làm suy giảm tầng ôzôn và làm cho nóng lên toàn cầu; e) Do các bộ phận chuyển động của máy móc, ví dụ: 1) Gây thương tích; 2) Làm mất khả năng nghe do tiếng ồn quá mức; 3) Gây hư h ỏ ng do rung; Phụ lục D (Tham khảo) Các thuật ngữ tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Pháp D.1 Tổng quan Sự tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Pháp của các thuật ngữ đã được định nghĩa trong tiêu chuẩn này được cho trong Bảng D.1. B ả ng D.1 - Các thuật ngữ tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Pháp Thuật ng ữ trong tiêu chuẩn này Thuật ngữ trong tiêu chuẩn này Điều absorption system système à absorption 3.1.1 Acute Toxicity Exposure Limit limi t e d’exposition de toxicité a i guë Clause 4 auto- i gnition temperature temperature d ’ inflammation spontanée 3.7.7 azeotrope azéotrope 3.7.2 brazed joint joint brasé fort 3.5.1 bursting disc disque de rupture 3.6.1 cascade syscem lnstallat i on en cascade 3. 1 .2 changeover device inverseur 3.6.2 coi l serpentin 3.4.1 companion (block) valves contre-robinets (ou robinets-vannes) de sectionnement 3.5.2 compressor compresseur 3.4. 2 compressor un i t groupe compresseur 3.4.2.1 compression j oint joint par compression 3.5.3 condenser condenseur 3 . 4.4 condensing uni t groupe de condensation 3.4.5 crawl space v i de san i ta i re 3.2.1 design pressur e pression de concept i on 3.3.1 dilution trans f er open i ng courant d ’ air dû à l’ ouverture 3.10 . 3 d i rect releasable system sys t ème à dé t ente directe 3.1.3 d i sposal mise à dispos i tion 3.9.1 double indirect system système i ndirect double 3.1.5 evaporator évaporateur 3.4.6 exit sort i e 3.2.2 exit passageway passage de sortie 3 .2.3 factory - made fabriqué en usine 3.10.1 fade-out vessel récipient d ’ afaiblissement 3.4.8 f lammability in fl ammabilit é 3.7.12 f langed joint joint à bride 3.5.4 f lared joint j oint évasé 3.5.5 f usible p l ug bou ch on fusib l e 3.6.3 ha l lway corri d or 3.2.4 halocarbon halocarbure 3.7.4 header collecteur 3.5.6 heat exchanger échang e ur thermique 3.4.3 h e at pump pompe à ehaleur 3.1.9 heat-transfer circuit circuit de transfert de chaleur 3.8.1 heat- t ransf e r fl u id fluide caloporteur 3.7.6 high-pressure side côté haute pr e ssion 3.1.7 hydrocarbon hydrocarbur e 3. 7.5 i n d irect systems systèmes indirects 3 .1.4 internal net volume vo l ume interne net 3.4.10 i solating valves robinet d ’ isolation 3.5.7 joint joint 3. 5 . 8 lim i ted charge systems système à charge limitée 3.1.6 liquid level cut out limiteur de niveau de liquides 3 .6.4 liquid receiver réservoir de liquide 3.4.9 low-pressure side côté basse pression 3.1.8 Lower Flammabi li ty Lim i t limite inférieure d ’i nflammabilité 3.7.5 lubr i cant lubri f iant 3.7.1 machinery room salle des machines 3.2.5 maximum allowable pressure pression maximale admissible 3.3.3 mult i spl i t system système mult i split 3.1.15 non-positive displacement compressor compresseur non volumétrique 3.4.2.3 occupied space espace occupé par des personnes 3.2.6 open air air libre 3.2.7 open compressor compresseur ouvert 3.4.2 . 4 overflow valve soupap e de décharge 3.6.5 outside air air extérieur 3.7.8 Oxygen Deprivation Limit limite de privation d ’ oxygène 3.11.2 piping tuyauter i e 3.5.9 positive displacement compressor compresseur volumétrique 3.4 . 2.2 practical lim it limite pratique 3.7.13 pressure limiter lim it eur de pression 3.6.6 pressure relief device dispositi f limiteur de pression 3.6.7 pressure relie f valve soupape de sécurité 3.6.8 pressure vessel récipient sous pression 3.4.7 Quantity Limit with Additional Ventilation quantité limite avec ventilation supplémen- taire 3.10.3 quantity limit with m i nimum ventilation quantité limite avec vent i lation minimale 3.10 . 4 quick cl osing valve robinet à f ermeture rapide 3.5.10 reclaim régénérer 3.9.2 recover récupérer 3.9.3 recy cle recycler 3.9.4 re f r i gerant f luide f rigorigène 3.7.9 Re f rigerant Concentrat i on L i m i t limite de concentration d u f luide f r i gorigène 3.11.5 re f rigerant detector d étecteur de fluide frigorigène 3.6.9 refrigerating equipment composants fr i gor i fiques 3.4.11 refrigerating system système d e ré fr igération 3.1.9 re f rigerant type type de f lulde frigorigène 3.7.10 reuse réutilization 3.9.5 sa f ety switch i ng device for l i m i t i ng the pres-sure dispos i t if de sécurité de limitation de la pres-sion 3.6.10 sealed system système scellé 3.1.11 sel f closing valve robinet à auto f ermeture 3.6.11 self-contained system système autonome 3.1.10 s ervice duct gaine de s ervice 3.5.11 shut-off device dispositif d ’ arrêt 3.5.12 special machinery room salle d es machines spéciale 3.2.8 strength test pressure press i on d e l’ essa i de rés i stance 3.3.4 surge drum réservoir-tampon 3.4.12 system système 3.1.12 tapered thread joint joint fileté con i que 3.5.13 temperature limiting device dispositi f de limitation de la température 3.6.12 three-way va l ve r o binet à trois voies 3.5.14 tightness t e st pressure p re ssion d e l’ essai d’étanchéité 3.3.2 tox i city tox i cité 3.7.11 type-approved component composant ayant subi un essai de type 3.6 13 type-approved pressure cut out pressostat ayant subi un essai de type 3.6.13.1 t ype-approved pressure limiter limiteur de pression ayant subi un essai de type 3.6.13.2 type-approved safety pressure cut out pressostat de sécurit é ayant subi un essai de typ e 3.6.13.3 unit s ystem système monobloc 3.1.13 ventila t ed enclosure gaine ventilée 3.2.9 w elde d joint j oint soudé 3.5.1 5 z eotr o pe zéotrope 3.7.3 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 6104-4 (ISO 5149-4), Hệ thống lạnh và bơm nhiệt - Yêu cầu về an toàn và môi tr ườ ng - Phần 4: Vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa và phục hồi [2] ISO 13043, Road vehicles - Re f r i gerant systems used in mobile air conditioning systems (MAC) - Sa fet y requirement (Phương tiện giao thông đường bộ - Hệ thống lạnh được sử dụng trong hệ thống điều hòa không khí di động - Yêu c ầ u an toàn) [3] SAEJ 639, sa f ety s tandard for motor vehicle re fr igerant vapor compression systems (C á c tiêu chuẩn an toàn cho các hệ thống nén hơi môi chất lạnh của ôtô) [4] UNEP RTOC 2010 report [5] WMO Scienti f ic assessment of ozone depletion 2010 [6] IPCC 4th assessment report 2007