TCVN6572:1999

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6572:1999 (IEC 1036 :1996) về Công tơ điện xoay chiều kiểu tĩnh đo điện năng tác dụng (cấp chính xác 1 và 2) do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6572:1999 IEC 1036 :1996 CÔNG TƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU KIỂU TĨNH ĐO ĐIỆN NĂNG TÁC DỤNG (CẤP CHÍNH XÁC 1 VÀ 2) Alternating current static watt-hour meters for active energy (classes 1 and 2) 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này chỉ áp dụng cho các công tơ kiểu tĩnh mới đ ư ợc chế tạo, có cấp chính xác 1 và 2, dùng để đo điện năng tác dụng xoay chi ề u ở t ầ n số từ 45 Hz đến 65 Hz (sau đ â y gọi tắt là công tơ) và chỉ áp d ụng cho thử nghiệm điển hình đối với các loại công tơ đó. Tiêu chuẩn này chỉ áp dụng cho các công tơ kiểu tĩnh lắp trong nhà và ngoài trời, có một phẩn tử đo và một ho ặ c nhiều bộ ghi cùng nằm trong vỏ công tơ. Nó cũng được áp dụng cho các bộ chỉ thị làm việc của công tơ và các đầu ra th ử nghiệm. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho a) C ác c ô ng tơ có điện áp giữa các cực đấu nối lớn hơn 600 V (điện áp d â y đối với các công tơ dùng cho hệ th ố ng nhi ề u pha); b) Các công tơ di động; c) Công tơ có bộ trộn dữ liệu trong bộ ghi Trong trường hợp bộ hiển thị và/hoặc (các) bộ nhớ nằm bên ngoài, hoặc trong tr ư ờng hợp có các phần tử khác nằm trong vỏ công tơ (ví dụ như các bộ chỉ thị tải cục đại, đo từ xa, chuyển mạch hẹn giờ hoặc điều khiển từ xa, v.v...) tiêu chuẩn này chỉ áp dụng cho riêng phần đo. Tiêu chuẩn này không đề cập đến các thử nghiệm nghiệm thu và thử nghiệm về sự phù hợp (cả hai loại thủ tục thử nghiệm này đều có liên quan đến các qui định pháp lý của từng nước và chỉ có thể do từng nước qui định riêng), về thử nghiệm nghiệm thu, h ư ớng dẫn chung đ ư ợc cho trong IEC 514. Các vấn đề về độ tin cậy cũng không đuợc đề cập đến trong tiêu chuẩn này vì không có các thủ tục thử nghiệm ngắn hạn thích hợp với tài liệu về thử nghiệm điển hình để kiểm tra thỏa đáng yêu cầu này. 2. Tiêu chuẩn trích dẫn IEC 38 : 1983 Các điện áp tiêu chuẩn. IEC 50 (301, 302, 303) : 1983 Từ ngữ kĩ thuật điện quốc tế (IEV). Chương 301: Các thuật ngữ chung về đo điện. Chương 302: Các dụng cụ đo điện. Chương 303: Các dụng cụ đo điện tử. TCVN 6099 : 1996 (IEC 60) Kỹ thuật thử nghiệm điện áp cao IEC 68-2-1 : 1990 Thử nghiệm môi trường – Phần 2: Các thử nghiệm - Các thử nghiệm A: Lạnh. IEC 68-2-2 :1974 Thử nghiệm môi trường – Phần 2: Các thử nghiệm - Thử nghiệm B: Nóng khô. IEC 68-2-5 : 1975 Thử nghiệm môi trường – Phần 2: Các thử nghiệm - Thử nghiệm Sa: Bức xạ mặt trời mô phỏng trên mặt đất. IEC 68-2-6 : 1982 Thử nghiệm môi trường – Phần 2: Các thử nghiệm - Thử nghiệm Fc và hướng dẫn: Rung (hình sin). IEC 68-2-11 : 1981 Thử nghiệm môi trường – Phần 2: Các thử nghiệm - Thử nghiệm Ka- Sương muối. IEC 68-2-27 : 1987 Thử nghiệm môi trường - Phần 2: Thử nghiệm Ea và hướng dẫn: Va đập. IEC 68-2-30 : 1980 Thử nghiệm môi trường - Phần 2: Các thử nghiệm - Thử nghiệm Db và hướng dẫn: Thử nghiệm nóng ẩm chu kỳ (chu kỳ 12 + 12 giờ). IEC 85 : 1984 Đánh giá và phân cấp chịu nhiệt của cách điện. IEC 185 : 1987 Máy biến dòng. TCVN 6097 :1996 (IEC 186 :1987) Máy biến điện áp IEC 269-1 : 1986 Cầu chì hạ áp. Phần 1: Các qui định chung. IEC 359 : 1987 Cách thể hiện tính năng của các thiết bị đo điện và điện tử. IEC 387 : 1972 Các ký hiệu về các công tơ điện xoay chiều IEC 417C : 1977 Các ký hiệu bằng hình vẽ trên các thiết bị - Mục lục, sao kê và sưu tập của các tờ riêng - Bổ sung lần thứ 3. IEC 514 : 1975 Kiểm tra nghiệm thu công tơ điện xoay chiều cấp chính xác 2. IEC 521 : 1988 Công tơ điện xoay chiều đo điện năng tác dụng cấp chính xác 0,5; 1; 2. IEC 529 : 1989 Cấp bảo vệ bằng vỏ ngoài (Mã IP) TCVN 6571 : 1999 (IEC 687: 1992) Công tơ điện xoay chiều kiểu tĩnh đo điện năng tác dụng cấp chính xác 0,2S và 0,5S IEC 695-2-1 : 1994 Các thử nghiệm liên quan đến các rủi ro cháy - Phần 2: Các phương pháp thử nghiệm. Thử nghiệm bằng sợi dây nóng đỏ IEC 721-3-3 : 1994 Phân lo ạ i các điều kiện môi trường – Phần 3: Phân loại các nhóm thông số môi trường và độ khắc nghiệt của chúng. Mục 3: Sử dụng cố định tại những nơi được bảo vệ chống ảnh hưởng của thời tiết. IEC 736 : 1982 Thiết bị thử nghiệm đối với các công tơ điện. IEC 1000-4-2 : 1995 Tính tương thích điện từ (EMC). Phần 4: Kỹ thuật thử nghiệm và kỹ thuật đo - Mục 2: Thử nghiệm miễn cảm đối với phóng điện tĩnh điện. Ấn phẩm cơ bản. IEC 1000-4-3 : 1995 Tính tương thích điện từ (EMC). Phần 4: Kỹ thuật thử nghi ệ m và kỹ thuật đo - Mục 3: Thử nghiệm miễn cảm đối với trường điện từ bức xạ, tần số radio. IEC 1000-4-4 : 1995 Tính tương thích điện từ (EMC). Phần 4: Kỹ thuật thử nghiệm và kỹ thuật đo - Mục 4: Thử nghiệm miễn cảm đối với sự đột biến quá độ nhanh về điện. Ấn phẩm cơ bản. CISPR 22 : 1993 Giới hạn và phương pháp đo đặc tính nhiễu radio của các thiết bị công nghệ thông tin. ISO 75-2: 1993 Vật liệu dẻo - Xác định nhiệt độ biến dạng dưới tải. Phần 2: Vật liệu dẻo và êbônit. 3. Định nghĩa Đối với tiêu chuẩn này, áp dụng các định nghĩa sau đây. Phần lớn các định nghĩa sau đây được lấy từ các chương tương ứng của Từ ngữ kỹ thuật điện quốc tế (IEV), IEC 50 (301, 302, 303). Trong các truờng hợp như vậy thì có trích dẫn IEV tương ứng. Một số định nghĩa hoặc sửa đổi mới của các định nghĩa của IEV được bổ sung vào trong tiêu chuẩn này để làm rõ hơn. Các tính năng của các thiết bị điện và điện tử được lấy từ IEC 359. 3.1.Định nghĩa chung 3.1.1. Công tơ đo điện năng tác dụng. Dụng cụ dùng để đo điện n ă ng tác dụng b ằng cách lấy tích phân của công suất tác dụng theo thời gian (IEV 301 - 04 - 17) 3.1.2. Công tơ đo điện n ăng tác dụng k i ể u tĩnh: Công tơ trong đó dòng và điện áp đặt vào các p hần tử tĩnh (điện t ử ) để sinh ra một tín hiệu đ ầ u ra tỷ lệ v ớ i oat giờ. 3.1.3. Công tơ nhiều biểu giá: Công tơ điện có nhiều bộ ghi, mỗi bộ hoạt động trong một khoảng thời gian qui định tương ứng với những biểu giá khác nhau (IEV 302-04-06). 3.1.4. Kiểu công tơ. Thuật ngữ dùng để chỉ một kiểu thiết kế cụ thể của công tơ được chế tạo bởi cùng một nhà chế tạo và có: a) Các đặc tính đo lường giống nhau; b) Cấu tạo giống nhau về các bộ phận xác định các đặc tính này; c) Tỷ số giữa dòng điện cực đại và dòng điện chuẩn giống nhau. Kiểu có th ể có một số giá trị khác nhau về dòng điện chuẩn và điện áp chuẩn. Các công tơ được ký hiệu bằng một hoặc nhiều nhóm chữ hoặc số, hoặc kết hợp cả số và chữ. Một kiểu chỉ được có một ký hiệu. Chú thích - Kiểu được đại diện cho một hoặc nhiều công tơ mẫu dùng cho các thử nghiệm điển hình, các đặc tính của chúng (dòng điện chuẩn và điện áp chuẩn) được chọn theo các giá trị cho trong các bảng được nhà chế tạo đưa ra 3.2. Định nghĩa về các phần tử chức năng 3.2.1. Phần tử đo: Bộ phận của công tơ sinh ra tần số xung đầu ra tỷ lệ với điện năng. 3.2.2. Thiết bị đầu ra 3.2.2.1. Đầu ra thử nghiệm: Thiết bị dùng để thử nghiệm công tơ. 3.2.2.2. Bộ chỉ thị làm việc: Thiết bị cho tín hiệu nhìn thấy được để báo công tơ đang làm việc. 3.2.3. Bộ nhớ - Phần tử lưu trữ các thông tin số. 3.2.3.1. Bộ nhớ không xoá. Thiết bị lưu trữ có thể lưu lại thông tin khi mất điện. 3.2.4. Bộ hiển thị: Thiết bị hiển thị các nội dung của bộ nhớ. 3.2.5. Bộ ghi: Thiết bị điện cơ hoặc điện tử bao gồm bộ nhớ và bộ hiển thị để lưu lại và hiển thị các thông tin. Bộ hiển thị đơn có thể được sử dụng với những bộ nhớ điện tử phức để tạo thành những bộ ghi phức. 3.2.6. Mạch dòng: Các dây nối bên trong công tơ và phần của phần tử đo có dòng của mạch chạy qua mà thiết bị đo được nối vào. 3.2.7. Mạch điện áp: Các dây nối bên trong công tơ, phần của phần tử đo và nguồn cung cấp cho công tơ (nếu công tơ không được cung cấp bởi nguồn cung cấp bên ngoài) được cung cấp điện áp của mạch mà công tơ được nối vào. 3.2.8. Mạch phụ: Các phần tử (đèn, tiếp điểm, v.v.) và các dãy nối của thiết bị phụ bên trong vỏ công tơ, dùng để nối với cơ cấu bên ngoài, ví dụ đồng hồ thời gian, rơ le, bộ đếm xung hoặc nối với một nguồn cung cấp bên ngoài, nếu cần. 3.2.9. Hằng số: Giá trị biểu thị quan hệ giữa điện năng công tơ ghi được và giá trị tương ứng ở đầu ra thử nghiệm; nếu giá trị này là số lượng xung thì hằng số sẽ là xung trên kilô oat-giờ (xung/kWh) hoặc là oat-giờ trên xung (Wh/xung). 3.3. Định nghĩa về các phần tử cơ 3.3.1. Công tơ đặt trong nhà: Công tơ chỉ có thể sử dụng cùng với bảo vệ bổ sung chống các ảnh hưởng của môi trường (đặt trong nhà, trong tủ điện). 3.3.2. Công tơ đặt ngoài trời: Công tơ có thể sử dụng không cần bảo vệ bổ sung ở những địa điểm ngoài trời. 3.3.3. Đế công tơ. Phần phía sau của công tơ thường để lắp đặt và trên đó được lắp phần tử đo, các đầu nối hoặc hộp đầu nối và nắp công tơ. Đối với công tơ lắp chìm thì đế của nó có thể bao gồm cả các vách bên của hộp. 3.3.3.1. Ổ cắm công tơ. Đế có các hàm để bắt các đầu nối của công tơ có thể tháo rời được và có các đầu nối để nối vào mạch nguồn. Đế này có thể là ổ cắm đơn dùng cho một công tơ hoặc ổ cắm phức dùng cho nhiều công tơ. 3.3.4. Nắp công tơ. Bộ phận đậy phía tr ư ớc công tơ, được làm hoàn toàn bằng vật liệu trong suốt, hoặc bằng vật liệu mờ đục có cửa sổ, qua đó có thể quan sát bộ chỉ thị hoạt động (nếu có) và đọc trên bộ hiển thị. 3.3.5. Vỏ c ô ng tơ. Gồm có đế và nắp. Vỏ có thể chung cho một hoặc nhiều công tơ. 3.3.6. Bộ phận dẫn điện có thể chạm tới được. Bộ phận dẫn điện mà que thử tiêu chuẩn có thể chạm tới khi công tơ đã được lắp đặt và sẵn sàng để sử dụng. 3.3.7. Đầu nối đất bảo vệ. Đầu nối được nối vào các bộ phận dẫn điện có thể chạm tới được của công tơ nhằm mục đích an toàn. 3.3.8. Đế đầu nối; tấm bằng vật liệu cách điện trên đó tập hợp tất cả hoặc một số đầu nối của công tơ. 3.3.9. Nắp đ ầ u nối: Nắp che các đầu nối của công tơ và thông thường, đầu các dây dẫn hoặc cáp từ bên ngoài được nối vào các đầu nối này. 3.3.10. Khe hở không khí. Khoảng cách ngắn nhất, được đo trong không khí giữa các bộ phận dẫn điện. 3.3.11. Chiều dài đường rò: Khoảng cách ngắn nhất được đo theo bề mặt của cách điện giữa hai bộ phận dẫn điện. 3.4. Định nghĩa về cách điện 3.4.1. Cách điện chính: Cách điện của các bộ phận mang điện, có tác dụng bảo vệ chính, chống điện giật. Chú thích - Cách điện chính không nhất thiết bao gồm phần cách điện sử d ụ ng riêng cho các mục đích chức năng. 3.4.2. Cách điện phụ: Cách điện độc lập được đặt thêm vào cách điện chính để bảo vệ chống điện giật trong trường hợp cách điện chính bị hỏng. 3.4.3. Cách điện kép: Cách điện bao gồm cả cách điện chính lẫn cách điện phụ. 3.4.4. Cách điện tăng cường: Hệ thống cách điện đơn của các bộ phận mang điện, có mức bảo vệ chống điện giật tương đương với cách điện kép. Chú thích - Thuật ngữ "hệ thống cách điện" không hàm ý là một chi tiết đồng nhất. Nó có thể gồm một số lớp mà không thể thử nghiệm đơn lẻ như cách diện chính hoặc cách điện phụ. 3.4.5. Công tơ có vỏ cách điện thuộc cấp bảo vệ I: Công tơ được bảo vệ chống điện giật không chỉ dựa vào cách điện chính mà còn được trang bị biện pháp an toàn bổ sung theo đó các bộ phận dẫn điện có thể chạm tới được được nối tới dây nối đất bảo vệ cố định của hệ thống sao cho các bộ phận dẫn điện có thể chạm tới được không mang điện trong trường hợp hỏng cách điện chính. 3.4.6. Công tơ có vỏ cách điện thuộc cấp bảo vệ II: Công tơ có vỏ làm bằng vật liệu cách điện, việc bảo vệ chống điện giật không chỉ dựa vào cách điện chính mà còn dựa vào các biện pháp an toàn bổ sung, như cách điện kép hoặc cách điện tăng cường. Loại vỏ này không cần nối đất bảo vệ cũng như không cần yêu cầu đặc biệt trong lắp đặt. 3.5. Định nghĩa về các đại lượng của công tơ . 3.5.1. Dòng chuẩn Dòng cơ bản (*) (l b ): Giá trị dòng điện mà ứng với giá trị này, đặc tính liên quan của công tơ mắc trực tiếp được ấn định. 3.5.1.2. Dòng danh định (*) (l dđ ): Giá trị dòng mà ứng với giá trị này, đặc tính liên quan của công tơ làm việc có máy biến dòng được ấn định. 3.5.2. Dòng cực đại (*) (l max ): Giá trị dòng điện cao nhất công tơ có thể chịu được mà vẫn thỏa mãn yêu cầu về độ chính xác theo tiêu chuẩn này. 3.5.3. Điện áp chuẩn (*) : Giá trị điện áp mà ứng với điện áp này, đặc tính liên quan của công tơ được ấn định. 3.5.4. Tần số chuẩn: Giá trị tần số mà ứng với giá trị này đặc tính liên quan của công tơ được ấn định. 3.5.5. Chỉ số cấp chính xác: Số nêu các giới hạn sai số cho phép tính bằng phần trăm, đối với mọi giá trị dòng trong khoảng từ 0,1 I b đến l max hoặc trong khoảng từ 0,05 l b đến l max ; đối với hệ số công suất bằng một (và trong trường hợp các công tơ nhiều pha với tải cân bằng), khi công tơ được thử nghiệm trong các điều kiện chuẩn (kể cả các dung sai cho phép của các giá trị chuẩn) như đã được xác định trong tiêu chuẩn này. Chú thích - Trong tiêu chuẩn này, các công tơ được phân loại theo chỉ số cấp chính xác tương ứng của chúng, tức là 1 và 2 3.5.6. Sai số phần trăm: Sai số tính bằng phần trăm được cho theo công thức sau: Sai số phần trăm = Điện năng ghi được của công tơ - điện năng thực x100 Điện năng thực Chú thích - Vì không thể xác định được giá tr ị thực nên người ta chọn một giá trị gần đúng với một sai số nhất định. Mức sai số này có thể căn cứ vào các tiêu chuẩn theo sự thỏa thuận giữa nhà chế tạo và người sử dụng hoặc theo các tiêu chuẩn quốc gia. 3.6. Định nghĩa về các đại lượng gây ảnh hưởng 3.6.1. Đại lượng gây ảnh hưởng: Bất kỳ đại lượng nào, thường từ bên ngoài công tơ, có thể ảnh hưởng đến các tính năng làm việc của công tơ [IEV 301- 08-09 đã sửa đổi]. 3.6.2. Điều kiện chuẩn: Tập hợp thích hợp của các đại lượng ảnh hưởng và của các đặc tính làm việc với các giá trị chuẩn, các dung sai và các dải tiêu chuẩn c ủ a chúng, ở đó sai số nội tại được qui định [IEV 301-08-10 đã sửa đổi]. 3.6.3. Sự biến đổi sai số theo một đại lượng gây ảnh hưởng: Hiệu số giữa các sai số tính bằng phần trăm của công tơ, khi chỉ một đại l ư ợng gây ảnh hưởng lần lượt mang hai giá trị qui định, một trong chúng là giá trị chuẩn. 3.6.4.Hệ số méo: Tỷ số giữa giá trị hiệu dụng thành phần sóng hài (thu được bằng cách lấy đại lượng xoay chiều không hình sin trừ đi thành phần cơ bản của nó) và giá trị hiệu dụng của đại lượng không hình sin. Hệ số méo thường được thiểu thị bằng phần trăm. 3.6.5. Nhiễu điện từ. Các nhiễu điện từ truyền dẫn hoặc bức xạ có thể ảnh hưởng đến sự làm việc về mặt chức năng hoặc đo lường của công tơ. 3.6.6. Nhiệt độ chuẩn: Nhiệt độ môi trường được quy định cho các điều kiện chuẩn. 3.6.6.1. H ệ số nhiệt độ trung bình: Tỷ số giữa sự biến đổi sai số tính bằng phần trăm và sự thay đổi nhiệt độ gây ra sự biến đổi này. 3.6.7. Điều kiện làm việc danh định: Tập hợp các dải đo đuợc quy định đối với các đặc tính làm việc và các dải làm việc qui định đối với các đại lượng gây ảnh hưởng, trong phạm vi đó các biến đổi hoặc các sai số làm việc của công tơ được quy định và xác định. 3.6.8. Dải đo quy định: Tập hợp các giá trị của đại lượng đo mà đối với các đại lượng này thì theo thiết kế, sai số của công tơ nằm trong những giới hạn quy định. 3.6.9. Dải làm việc quy định: Dải các giá trị của một đại lượng gây ảnh hưởng tạo thành một phần của các đi ề u kiện làm việc danh định. 3.6.10. Dải giới hạn làm việc: Các điều kiện cực hạn mà công tơ khi làm việc có thể chịu được mà không bị hư hỏng và không suy giảm các đặc tính đo khi sau đó nó được sử dụng trong các điều kiện làm việc danh định. 3.6.11. Điều kiện lưu kho và vận chuyển: Các điều kiện cực hạn mà công tơ khi không làm việc có thể chịu được mà không bị hư hỏng và không suy giảm các đặc tính đo khi sau đó nó được sử dụng trong các điều kiện làm việc danh định. 3.6.12. Vị trí làm việc bình thường: Vị trí của công tơ để sử dụng bình thường được xác định bởi nhà chế tạo. 3.6.13. Trạng thái ổn định nhiệt: Trạng thái ổn định nhiệt được coi là đạt được khi sự biến đổi sai số do các hiệu ứng nhiệt trong thời gian 20 phút nhỏ hơn 0,1 lần sai số cực đại cho phép đối với phép đo đó. 3.7. Định nghĩa về các thử nghiệm 3.7.1. Thử nghiệm điển hình: Qui trình theo đó một loạt các thử nghiệm được thực hiện trên một hoặc trên một số ít công tơ cùng loại có các đặc tính giống nhau, do nhà chế tạo chọn ra, để xác nhận rằng loại công tơ này thoả mãn tất cả các yêu cầu của tiêu chuẩn đối với cấp công tơ tương ứng. 4. Yêu cầu 4.1. Giá trị điện tiêu chuẩn 4.1.1. Điện áp chuẩn theo tiêu chuẩn. Bảng 1 - Các điện áp chuẩn theo tiêu chuẩn C ô ng tơ dùng đ ể Các giá trị tiêu chuẩn V Các giá trị ngoại lệ V Nối tr ự c tiế p 120-230-277-400-480 (IEC 38) 1 00- 127-200- 220-240-380-415 Nối qua máy biến điện áp 57 , 7-63,5-1 00-110-115 -120-200 (IEC 186) 173-190- 220 4.1.2 . Dòng tiêu chuẩn Bảng 2 - Các dòng điện chuẩn theo tiêu chuẩn C ô ng t ơ dùng đ ể Các giá trị tiêu chuẩn V Các giá trị ngoại lệ V Nối tr ự c ti ế p (I b ) 5-10-15-20-30-40-50 80 N ố i qua máy biến dòng (I n ) 1-2-5 (IEC 185) 2,5 4.1.2.1. Dòng cực đại Dòng cực đ ạ i đối với công tơ nối trực tiếp tốt nhất nên chọn b ằ ng số nguyên lần của dòng cơ bản (ví dụ: bằng bốn lần dòng cơ bản). Nếu công tơ làm việc sau máy biến dòng, cần phải lưu ý sao cho thang dòng của công tơ phù hợp với dòng thứ cấp của máy biến dòng đó. Dòng cực đại của công tơ là 1,2 I dđ , 1,5 l dđ hoặc 2 I dđ . 4.1.3. Tần số chuẩn theo tiêu chuẩn Các giá trị tiêu chuẩn đối với các tần số chuẩn là 50 Hz và 60 Hz. 4.2. Yêu cầu về cơ 4.2.1. Yêu cầu chung về cơ Công tơ phải được thiết kế và chế tạo để không gây ra nguy hiểm khi sử dụng bình thường và trong các điều kiện làm việc bình thường, đặc biệt phải đảm bảo: - An toàn cho con người tránh tai nạn điện giật; - An toàn cho con người tránh các hiệu ứng của nhiệt độ quá mức; - An toàn chống lan rộng của ngọn lửa; - Bảo vệ chống xâm nhập các vật thể rắn, bụi và nước. Tất cả các bộ phận chịu tác động ăn mòn trong điều kiện làm việc danh định phải được bảo vệ có hiệu quả. Các lớp phủ bảo vệ phải không được hư hỏng khi nâng chuyển bình thường,cũng không được hư hỏng do tác động của không khí trong các điều ki ệ n làm việc bình thường. Công tơ đặt ngoài trời phải chịu được bức xạ mặt trời. Chú thích - Đối với các công tơ được sử dụng riêng trong các môi trường ăn mòn thì cần quy định các yêu cầu bổ sung trong hợp đồng mua bán (Ví dụ: thử nghiệm sương muối theo IEC 68-2-11). 4.2.2. Vỏ công tơ Công tơ phải có vỏ có thể được niêm phong để các bộ phận bên trong công tơ chỉ có thể tiếp cận được sau khi đã tháo niêm phong. Nắp công tơ phải không tháo ra được nếu không dùng dụng cụ. Vỏ công tơ phải có kết cấu và được bố trí để mọi biến dạng không phải vĩnh cửu không thể cản trở sự làm việc bình th ư ờng của công tơ. Nếu không có qui định nào khác, các công tơ đ ư ợc thiết kế để đấu vào lưới điện có điện áp trong các điều kiện chuẩn lớn hơn 250 V so với đất, và có vỏ hoàn toàn hoặc một phần làm bằng kim loại thì phải có đầu nối đất bảo vệ. 4.2.3. Cửa sổ Nếu nắp của công tơ không là loại trong suốt thì phải có một hoặc nhiều cửa sổ để đọc nội dung hiển thị và quan sát bộ chỉ thị làm việc, nếu có. Các cửa này phải làm b ằ ng vật liệu trong suốt và không thể tháo ra nguyên vẹn nếu không phá niêm phong. 4.2.4. Đầu nối - Đế đầu nối - Đầu nối đất bảo vệ Các đầu nối có thể bố trí tập trung lại trong một hoặc nhiều đế đầu nối có các đặc tính cách điện và độ bền cơ thích hợp. Để thoả mãn các yêu cầu này, khi chọn vật liệu cách điện làm đế đầu nối cần xem xét các thử nghi ệ m thích hợp đối với vật liệu. Vật liệu chế tạo đầu nối phải thoả mãn các thử nghiệm của ISO 75 ở nhiệt độ 135°C và áp suất 1,8 MPa (phương pháp A). Các lỗ trong vật liệu cách điện tạo thành phần kéo dài của các lỗ đầu nối phải có các kích thước đủ rộng để cho phép luôn cách điện của các dây dẫn vào. Cách bắt dây dẫn vào các đầu nối phải đảm bảo tiếp xúc chắc chắn và bền để không có rủi ro nới lỏng hoặc phát nóng quá mức. Các mối nối bắt vít truyền lực tiếp xúc và các vít định vị, có thể phải nới lỏng và xiết lại nhiều lần trong quá trình sử dụng công tơ, thì phải bắt vít vào đai õc kim loại. Tất cả các bộ phận của từng đầu nối phải đảm bảo giảm đến mức thấp nhất những rủi ro ăn mòn do tiếp xúc với các bộ phận kim loại khác. Các mối nối điện phải có kết cấu để lực tiếp xúc không truyền qua vật liệu cách điện. Đối với các mạch dòng, điện áp của chúng được coi như bằng điện áp của mạch điện áp liên quan. Các đầu nối có các điện thế khác nhau được bố trí gần nhau phải được bảo vệ chống chập mạch ngẫu nhiên. Điều này có thể thực hiện bằng các gờ cách điện. Các đầu nối của cùng một mạch dòng được coi như có cùng điện thế. Các đầu nối, các vít định vị dây hoặc các dây dẫn bên ngoài hoặc bên trong không được có nguy cơ chạm vào các nắp đầu nối bằng kim loại. Đầu nối đất bảo vệ, nếu có: a) Phải được nối điện với các bộ phận kim loại có thể chạm tới được; b) Nếu có thể, thì dùng bộ phận của đế công tơ; c) Ưu tiên đặt gần với đế đầu nối; d) Phải cho phép nối dây dẫn có mặt cắt ít nhất là tương đương với các dây dẫn của mạch nguồn dòng nhưng không nhỏ hơn 6 mm 2 và cũng không lớn hơn 16 mm 2 (các giá trị này chỉ áp dụng khi dùng dây dẫn bằng đồng); e) Phải nhận biết được rõ ràng bằng ký hiệu nối đất (xem IEC 417C, số 5019). Sau khi lắp đặt, đầu nối đất bảo vệ không thể nới lỏng được nếu không sử dụng dụng cụ. 4.2.5. Nắp đầu nối Trong trường hợp các đầu nối của công tơ được tập trung trên một đế đầu nối và không được bảo vệ bằng bất kỳ phương tiện nào khác thì chúng phải có một nắp đầu nối riêng biệt, có thể được niêm phong một cách độc lập đối với nắp công tơ. Nắp đầu nối phải che kín các đầu nối, các vít định vị dây dẫn và nếu không có quy định nào khác, phải che kín đ ư ợc một đoạn dài thích hợp của các dây dẫn bên ngoài và cách điện của chúng. Khi công tơ là loại lắp trên bảng thì không thể tiếp cận tới các đầu nối nếu không phá hủy (các) niêm phong của (các) nắp đầu nối. 4.2.6. Khe hở không khí và chiều dài đường rò Khe hở không khí và chiều dài đường rò giữa: a) Các đầu nối của mạch có điện áp chuẩn trên 40 V và b) Đất, cùng các đầu nối của các mạch phụ có điện áp chuẩn không lớn hơn 40 V phải không nhỏ hơn giá trị qui định trong: - Bảng 3a đối với công tơ cấp bảo vệ I; - Bảng 3b đối với công tơ cấp bảo vệ II. Khe hở không khí và chiều dài đường rò giữa các đầu nối của các mạch có điện áp chuẩn trên 40 V phải không nhỏ hơn giá trị qui định trong bảng 3a. Khe hở không khí giữa nắp đầu nối nếu bảng kim loại và bề mặt phía trên của các vít khi bắt vít áp vào dây dẫn lắp vào lớn nhất cho phép phải không nhỏ hơn các giá trị tương ứng trong bảng 3a và 3b. Bảng 3a - Khe hở không khí và chiều dài đường rò đối với công tơ có vỏ cách điện, cấp bảo vệ I Điện áp giữa pha và đất được tạo thành từ điện áp danh định của hệ thống V Điện áp xung danh định V Khe hở không khí nhỏ nhất Chiếu dài đường rò nh ỏ nhất Công tơ đặt trong nhà mm Công tơ đặt ngoài trời mm Công tơ đặt trong nhà mm Công tơ đặt ngoài trời mm ≤ 50 800 0,2 0,8 1,2 1,9 ≤ 100 1 500 0,5 1,0 1 , 4 2 , 2 ≤ 150 2 500 1,5 1,5 1,6 2,5 ≤ 300 4 000 3,0 3,0 3,2 5,0 ≤ 600 6 000 5,5 5,5 6,3 10,0 Bảng 3b - Khe hở không khí và chiều dài đ ư ờ ng rò đối v ớ i công t ơ có vỏ cách điện, c ấ p bảo vệ II Điện áp giữa pha và đất đ ược tạo thành từ điện áp danh định của hệ thống V Điện áp xung danh định V Khe hở không khí nhỏ nhất Chiều dài đ ường rò nhỏ nhất C ô ng tơ đặt trong nhà mm Công tơ đặt ngoài trời mm Công tơ đặt trong nhà mm Công tơ đặt ngoài trời mm ≤ 50 1 500 0,5 1,0 1,4 2,2 ≤ 100 2 500 1,5 1 , 5 2,0 3,2 ≤ 150 4 000 3,0 3,0 3,2 5,0 ≤ 300 6 000 5 , 5 5,5 6,3 10,0 ≤ 600 8 000 8,0 8,0 1 2, 5 20 , 0 Yêu cầu thử nghiệm điện áp xung cũng phải thỏa mãn (xem 5.4.6.2). 4.2.7. Công tơ vỏ cách điện thuộc cấp bảo vệ II Công tơ có vỏ bọc bền chắc và trên thực tế là liên tục, làm hoàn toàn bằng vật liệu cách điện, kể cả nắp đầu nối, bao bọc tất cả các bộ phận kim loại, ngoại trừ những chi tiết nhỏ như nhãn, vít, móc treo và các đinh tán. Nếu như các chi tiết nhỏ này có thể chạm đến được từ bên ngoài bằng que thử tiêu chuẩn (như qui định ở IEC 529), thì phải có điện bổ sung cách các phần tử mang điện bằng cách điện phụ nhằm đề phòng cách điện chính bị hỏng hoặc các phần tử mang điện bị lỏng. Tính chất cách điện của các vật liệu như gôm lắc, men, giấy thông thường, sợi bông, màng ôxit trên bề mặt kim loại, băng dính và hợp chất gắn, hoặc các vật liệu kém tin cậy tương tự, đều không được xem là đủ điều kiện làm cách điện phụ. Riêng đế đầu nối và nắp đầu nối của công tơ này chỉ cần cách điện tăng cường là đủ. 4.2.8. Độ chịu nhiệt và chịu lửa Đế đầu nối, nắp đầu nối và vỏ công tơ phải đảm bảo độ an toàn hợp lý chống lan truyền lửa. Chúng không được bắt lửa do quá tải nhiệt của các bộ phận mang điện khi tiếp xúc với chúng. Để đảm bảo điều này, các phần tử này phải thoả mãn thử nghiệm qui định ở 5.2.4 của tiêu chuẩn này. 4.2.9. Bảo vệ chống xâm nhập của bụi và nước Công tơ phải thỏa mãn cấp bảo vệ cho trong IEC 529. Công tơ đặt trong nhà: IP51, mà không lọt vào trong công tơ. Công tơ đặt ngoài trời: IP54 Để thử nghiệm, xem 5.2.5. 4.2.10. Bảo vệ chống bức xạ m ặ t trời Công tơ đặt ngoài trời phải chịu được bức xạ mặt trời. Hoạt động của nó không được bị phương hại. Bề ngoài của thiết bị, đặc biệt là độ rõ của các nội dung trên nhãn, không được bị ảnh hưởng. Để thử nghiệm, xem 5.3.4. 4.2.11. Bộ hiển thị các giá trị đo Thông tin có thể được thể hiện thông qua bộ ghi điện cơ hoặc bộ hiển thị điện tử. Trong trường hợp bộ hiển thị điện tử thì bộ nhớ không xóa phải có một thời gian lưu giữ tối thiểu bốn tháng. Chú thích - Thời gian giữ lại lâu hơn của bộ nhớ không xoá tùy thuộc vào hợp đồng mua bán. Trong trường hợp có nhiều giá trị được thể hiện bằng một bộ hiển thị duy nhất thì nội dung của tất cả các bộ nhớ tương ứng đều phải có thể hiển thị được. Khi hiển thị bộ nhớ phải nhận dạng được từng biểu giá được áp dụng. Biểu giá hiện hành phải được chỉ ra. Khi công tơ không có điện thì nội dung hiển thị điện tử không yêu cầu phải thấy được. Đơn vị đo lường chính phải là kilowatt giờ (kWh) hoặc mêgawatt giờ (MWh). Đối với các bộ ghi điện cơ, trống quay khi quay liên tục thì các giá trị nhỏ nhất phải được khắc độ và đánh số theo 10 khắc độ, mỗi khắc độ đuợc chia nhỏ thêm thành 10 phần, hoặc bằng cách nào đó đảm bảo cùng độ chính xác đọc. Các trống quay để chỉ phần thập phân của đơn vị phải được đánh dấu khác đi nếu chúng trông thấy được. Tất cả xác phần tử chỉ thị số của bộ hiển thị điện tử phải có thể chỉ thị tất cả các chữ số từ "không" đến "chín". Bộ ghi phải có khả năng ghi và hiển thị, bắt đầu từ "không", trong khoảng thời gian tối thiểu là 1 500 h, điện năng tương ứng với dòng cực đại ở điện áp chuẩn và hệ số công suất bằng 1. Chú thích - Các giá trị lớn h ơ n 1500 h tuỳ thuộc vào hợp đồng mua bán. 4.2.12. Thiết bị đầu ra Công tơ phải có một thiết bị đầu ra thử nghiệm có thể tiếp cận ở phía mặt trước và có thể kiểm tra được nhờ một thiết bị thử nghiệm thích hợp. Bộ chỉ thị làm việc, nếu được lắp, phải trông thấy được ở phía mặt trước. 4.2.13. Ghi nhãn công tơ 4.2.13.1. Nhãn Mỗi công tơ phải có những thông tin sau, nếu áp dụng: a) Tên nhà chế tạo hoặc nhãn hiệu thương mại, nếu yêu cầu, nơi chế tạo; b) Ký hiệu kiểu (xem 3.1.4) và, nếu yêu cầu, một khoảng trống dành cho các ký hiệu được duyệt; c) Số pha và số dây dẫn của mạch thích hợp đối với công tơ (Ví dụ 1 pha 2 dây, 3 pha 3 dây, 3 pha 4 dây); cách ghi này có thể thay bằng các ký hiệu bằng hình vẽ cho trong IEC 387; d) Số sêri và năm chế tạo. Nếu số sêri được ghi trên nhãn cố định vào nắp thì số đó cũng phải được ghi trên đế của công tơ; e) Điện áp chuẩn dưới một trong các dạng sau: - Số phần tử đo, khi có nhiều hơn một, và điện áp ở các đầu nối của công tơ ở (các) mạch điện áp; - Điện áp danh định của hệ thống hoặc điện áp thứ cấp của máy biến điện áp mà công tơ được nối vào. Các ví dụ về cách ghi nhãn cho trong bảng 4. B ả ng 4 - Cách ghi điện áp Công tơ Điện áp ở các đầu nối của (các) mạch điện áp V Điện áp danh định c ủ a hệ thống V Một pha 2 d â y 120 V 1 20 120 Một pha 3 dây, 120 V (120 V đến dây giữa) 240 240 Ba pha 3 dãy 2 phần tử (230 V giữa các pha) 2x230 3x230 Ba pha 4 dây 3 ph ầ n tử (230 V giữa từng pha với trung tính) 3 x 230 (400) 3 x 230 / 400 f) Đối với các công tơ mắc trực tiếp, ghi dòng cơ bản và dòng cực đại, ví dụ: 10 - 40 A hoặc 10(40) A đối với công tơ có dòng cơ bản 10 A và dòng cực đ ại 40 A; Đối với các công tơ mắc qua máy biến dòng, ghi dòng thứ cấp danh định của (các) máy biến dòng được dùng đối với công tơ, ví dụ: /5 A; dòng danh định và dòng cực đại của công tơ được phép ghi trong ký hiệu kiểu; g) Tần số chuẩn tính bằng Hz; h) Hằng số công tơ, ví dụ dưới dạng: x Wh/xung hoặc x xung/kWh; i) Chỉ số cấp chính xác của công tơ; j) Nhiệt độ chuẩn nếu khác 23°C; k) Dấu hiệu hình vuông kép đối với các công tơ có vỏ cách điện thuộc cấp bảo vệ II. Các thông tin a), b) và c) được phép ghi trên nhãn đặt bên ngoài gắn cố định vào nắp công tơ. Các thông tin d) đến k) phải được ghi trên một tấm nhãn ưu tiên đặt ở bên trong công tơ. Nội dung được ghi phải bền, dễ phân biệt và đọc được từ phía ngoài công tơ. Nếu c ô ng tơ thuộc kiểu đặc biệt (ví dụ như đối với trường hợp công tơ nhiều biểu giá mà điện áp của bộ chuyển đổi khác với điện áp chuẩn của công tơ) thì phải ghi rõ điều này trên nhãn hoặc trên một tấm riêng. Nếu các máy biến đổi dụng cụ được tính vào hằng số của công tơ thì các tỷ số biến của máy biến áp phải được ghi rõ. Các ký hiệu tiêu chuẩn cũng có thể được sử dụng (xem IEC 387). 4.2.13.2. Sơ đồ đấu nối và đánh dấu các đầu nối Mỗi công tơ phải có một sơ đồ đấu nối không bị phai mờ. Đối với các công tơ nhiều pha thì sơ đồ này cũng phải chỉ cả thứ tự pha của công tơ. Cho phép thay thế sơ đồ bằng một chữ số nhận dạng theo tiêu chuẩn quốc gia. Nếu các đầu nối của công tơ mang các ký hiệu thì các ký hiệu này phải được thể hiện trên sơ đồ. 4.3. Đi ề u kiện khí hậu 4.3.1. Dải nhiệt đ ộ Dải nhiệt độ của công tơ phải đúng như các trị s ố ch ỉ ra tr ê n bả n g 5. Các trị s ố này đ ượ c lấy từ IEC 721-3-3, bảng 1, trừ các điểm “m”: ngưng tụ, và “p”: hình thành băng. Để thử nghiệm, xem 5.3. Bảng 5 - Dải nhiệt độ Công tơ đặt trong nh à C ô ng t ơ đặt ngoài trời Dải làm vi ệ c qui địn h - 10° C đến 4 0 °C -25° C đến 55° C Dải làm việc giới hạn - 20° C đến 55°C -25°C đến 60°C D ả i giới hạn về bảo quản và chuyên chở - 25° C đến 70° C - 25°C đ ến 70° C Chú thích: 1) Đối với các trường hợp sử dụng đặc biệt, có thể qui định các giá trị nhiệt độ khác trong hợp đồng mua bán. 2) Chỉ nên bảo quản và chuyên chở công tơ ở các giá trị biên của dải nhiệt độ này trong thời gian tối đa là 6 h. 4.3.2. Độ ẩm tương đối Công tơ phải đáp ứng các yêu cầu về độ ẩm tương đối qui định ở bảng 6, về thử nghiệm kết hợp giữa nhiệt độ và độ ẩm, xem mục 5.3.3 Bảng 6 - Độ ẩm tương đối Trung bình năm ≤ 75% Trong 30 ngày được rải ra một cách tự nhiên trong cả năm 95% Thỉnh thoảng trong một số ngày khác 85% Các giới hạn độ ẩm tương đối theo nhiệt độ không khí môi trường xung quanh được cho trong phụ lục A. 4.4. Yêu cầu về điện 4.4.1. Công suất tiêu thụ 4.4.1.1. Mạch điện áp Công suất tiêu thụ tác dụng và biểu kiến trong mỗi mạch điện áp của công tơ tại điện áp chuẩn, nhiệt độ chuẩn và tần số chuẩn không được vượt quá các giá trị cho trong bảng 7. Bảng 7 - Công suất tiêu thụ trong các mạch điện áp, kể cả nguồn cung cấp Công t ơ Cấp chính xác của công tơ 1 2 Công tơ một pha và nhiều pha 2W và 10VA 2W và 10VA Chú thích - Các số liệu trên là những giá trị trung bình. Cho phép cung cấp công suất đóng cắt có giá trị đỉnh lớn hơn, nhưng phải lưu ý đến thông số của các máy biến điện áp hợp bộ với chúng. 4.4.1.2. Mạch dòng điện Công suất biểu kiến của mỗi mạch dòng điện đối với loại công tơ nối trực tiếp ở dòng cơ bản, tần số chuẩn và nhiệt độ chuẩn, không được vượt quá các giá trị cho trong bảng 8. Công suất biểu kiến của mỗi mạch dòng điện đối với công tơ nối qua máy biến dòng ở trị số dòng điện bằng dòng thứ cấp danh định của máy biến dòng tương ứng, ở tần số chuẩn và nhiệt độ chuẩn, không được vượt quá giá trị cho trong bảng 8. Bảng 8 - Công suất tiêu thụ trong các mạch dòng điện Công t ơ Cấp chính xác của công tơ 1 2 Công tơ một pha và nhiều pha 4 , 0 VA 2 , 5 VA Chú thích - Dòng thứ cấp danh định là giá trị dòng thứ cấp của máy biến dòng theo đó tính năng của máy biến dòng được đảm bảo. Các giá trị tiêu chuẩn của dòng thứ cấp cực đại là 120%, 150% và 200% của dòng thứ cấp danh định. 4.4.2. Ảnh hưởng của điện áp nguồn 4.4.2.1. Dải điện áp B ả ng 9 - Dải điện áp Dải làm việc qui định Từ 0,9 đến 1,1 U dđ Dải giới hạn làm việc Từ 0,0 đ ế n 1,15 U dđ Sai số cho phép do biến đổi điện áp được cho trong bảng 14. 4.4.2.2. Sụt điện áp và mất điện áp ngắn hạn Sụt điện áp và mất điện áp ngắn hạn không được gây ra sự thay đổi trong bộ ghi quá x kWh và đầu ra thử nghiệm không được gây ra tín hiệu tương đương với trị số lớn hơn x kWh. Giá trị x được tính từ công thức sau: x = 10 -6 . m . U dđ . I max Trong đó: M - số phần tử đo; U dđ - điện áp chuẩn tính bằng- vôn I max - dòng cực đại tính bằng ampe. Khi điện áp được phục hồi các đặc tính đo của công tơ không được suy giảm. Để thử nghiệm, xem 5.4.2.1. 4.4.3. Ảnh hưởng của các quá dòng ngắn hạn Các quá dòng ngắn hạn không được làm hỏng công tơ. Khi trở lại điều kiện làm việc ban đầu, công phải hoạt động chính xác và biến đổi sai số không được vượt quá các giá trị cho trong bảng 10. Để thử nghiệm, xem 5.4 a) Công tơ nối trực tiếp Công tơ phải có khả năng chịu được quá dòng ngắn hạn bằng 30 I max trong một nửa chu kỳ ở tần số danh định. Chú thích - Quá dòng 30 I max trong một nửa chu kỳ là giá trị trung bình của đại lư ợ ng I 2 t, như định nghĩa ở IEC 269-1, bảng VI. b) Công tơ nối qua máy biến dòng Công tơ phải chịu được dòng điện bằng 20 lần dòng cực đại trong 0,5 s. Bảng 10 - Các biến đổi do quá dòng ngắn hạn C ô ng tơ dùng đ ể... Trị số dòng Hệ số công suất Giới hạn bi ế n đổi sai số t í nh bằng phần trăm đối với công tơ th uộc cấp chính xác 1 2 N ối tr ự c tiếp l b 1 1,5 1,5 I Nối qua máy biến dòng I dđ 1 0 , 5 1 , 0 4.4.4. Ảnh hưởng của tự phát nóng Sự biến đổi sai số do tự phát nóng không được vượt quá các giá trị cho trong bảng 11. Bảng 11 - Các biến đổi sai số do tự phát nóng Giá trị dòng Hệ s ố công suất Giới hạn biến đổi sai số tính bằng phần trăm đối với công tơ cấp chính xác 1 2 I ma x 0,7 1 , 0 0,5 điện c ả m 1,0 1 , 5 4.4.5.Ảnh hư ởng c ủ a phá t nóng Trong các đi ề u kiện làm việc d anh định, các m ạ ch đi ệ n và các cách điện không đ ượ c đ ạt t ớ i nhiệt độ có thể gây ảnh h ưở ng b ấ t lợi đến sự làm việc của c ô ng tơ. Độ t ă ng nhiệt ở bất k ỳ điểm nào của b ề mặt bên ngoài của c ô ng tơ không đượ c v ượ t quá 25° C ở nhiệt đ ộ m ô i tr ườ ng xung quanh là 40° C . Các vật liệu cách điện phải ph ù hợp v ớ i các y ê u cầu thích hợp của IEC 85. 4.4.6. Cách đi ệ n C ô ng tơ và các thiết bị ph ụ kèm theo, n ế u có, phải duy trì đượ c các tính chất điện m ô i c ầ n thiết ở đi ề u kiện sử d ụ ng b ì nh thư ờ ng , có tính đến các ảnh h ưở ng của không khí môi trường và các điện áp khác nhau tác đ ộ ng vào ở đi ề u ki ệ n sử dụng bình thường Cô ng t ơ phải ch ị u đ ư ợc th ử nghi ệ m đi ệ n áp xung và thử nghiệm điện áp xoay chi ề u như quy đ ị nh trong 5.4.6 4.4.7. Khả n ă ng chịu sự c ố chạm đ ất (Chỉ áp dụng cho công tơ đ ượ c sử d ụ ng trong các l ướ i điện có t rang b ị trung tính n ố i đất) Đối với c ô ng tơ ba pha b ố n d â y n ố i qua máy bi ế n đổi đượ c m ắ c v à o l ướ i điện phân ph ố i có trang bị trung tính n ố i đ ấ t hoặc trong tr ườ ng hợp điểm n ố i sao cách ly (khi ch ạ m đất với quá điện áp 10%, điện áp giữa pha và đ ấ t của hai pha không bị chạm đấ t sẽ tăng 1,9 l ầ n so với điện áp danh định) các yêu c ầ u sau đ â y phải đư ợc áp dụng. Trong khi thử nghiệm ở đi ề u kiện m ô ph ỏ ng sự có chạm đ ấ t tr ê n một pha, t ấ t cả các đi ệ n áp đ ượ c t ă ng l ê n 1,1 l ầ n điện áp danh nghĩa trong 4 h. Đ ầ u nối trung t í nh của c ô ng t ơ chịu th ử nghiệm được ng ắ t ra khỏi đ ầ u nối đ ấ t c ủ a thiết bị thử nghi ệ m c ô ng tơ (MTE) và được nối đ ế n đ ầ u n ố i pha c ủ a MTE , t ạ i đó cần mô ph ỏ ng sự cố ch ạ m đấ t (xem phụ l ụ c F ). B ằ ng cách này hai đ ầ u n ố i điện áp của c ô ng tơ c ầ n thử nghiệm không bị ảnh hưởng b ở i sự c ố có đi ệ n áp t ă ng l ê n 1 ,9 l ầ n đi ệ n áp pha danh định. Trong quá tr ì nh th ử nghi ệ m này , m ạ ch d ò ng đượ c c ấ p d òng b ằ ng 50% d ò ng danh đ ị nh l dđ , hệ số công su ấ t b ằ ng 1 và tải đối xứng. Sau thử nghiệm , c ông tơ không đư ợc c ó biểu hi ệ n h ư h ỏng v à vẫn l à m việc b ì nh th ư ờng B i ế n đ ổi sai số đo đuợc khi công tơ đ ược đưa tr ở lại nhiệt độ làm việc bình th ườ ng không đ ư ợc v ượ t quá giới hạn cho trong bảng 12. Đ ể th ử nghi ệ m , xem 5.4.7. Bảng 12 - Biến đổi sai số do sự cố chạm đất Trị số dòng Hệ s ố công suất Các giới hạn biến đổi sai s ố tính bằng phần trăm đối với công tơ cấp chính xác 1 2 l d đ 1 0,7 1 , 0 4.5. Tính tương thích điện từ (EMC) 4.5.1. Miễn cảm đối với nhiễu điện từ Công tơ phải đ ư ợc thiết kế sao cho các nhiễu điện từ truy ề n dẫn hoặc phát xạ, cũng như các phó ng đi ện tĩnh điện, không làm hư hại v à cũng kh ô ng g â y ảnh h ư ởng đáng kể đến công tơ. Chú thích - Các nhiễu được xét đến bao g ồ m: - C ác phóng đi ệ n tĩnh đi ệ n ; - C ác trư ờ ng điện từ t ầ n số cao (HF); - C ác xung đ ộ t biến lớn và nhanh. Đ ể thử nghiệm, xem 5.5. 4.5.2. Khử nhiễu vô tuyến Công tơ không đ ư ợc phát sinh tiếng ồ n dạng truy ề n dẫn hoặc phát xạ có thể g â y nhiễu cho các thiết bị khác. Đ ể th ử nghiệm, xem 5.5.5. 4.6. Yêu c ầ u về độ chính xác 4.6.1. Giới hạn v ề sai số do biến đổi dòng điện Khi c ô ng tơ đ ượ c đặt trong các đi ề u ki ệ n chuẩn cho ở 5.6.1, thì các sai s ố tính b ằ ng ph ầ n trăm của chúng kh ô ng đ ư ợc v ượ t quá các giới hạn đối với cấp chính xác t ư ơng ứng cho ở bảng 12 và 13. B ảng 13 - Các gi ớ i hạn sai số tính b ằ ng phần tr ă m (c ô ng tơ một pha và nhi ề u pha chịu phụ tải c â n bằng) Giá tr ị dòng Hệ s ố công suất Giới hạn sai s ố t ính bằng phần trăm đối với c ô ng tơ cấp chính xác Đối với công tơ nối trực tiếp Đối với công tơ nối qua máy biến dòng 1 2 0,05 l b ≤ I ≤ 0,1 l b 0,02 l dđ ≤ I ≤ 0,05 l dđ 1 ± 1,5 ± 2,5 0,1 l b ≤ I ≤ 0,2 I max 0,05 l dđ ≤ I ≤ 0,05 l max 1 ± 1,0 ± 2,0 0,1 l b ≤ I ≤ 0 , 2 l b 0,05 l dđ ≤ I ≤ 0, 1 l dđ 0,5 điện cảm 0,8 điện dung ± 1,5 ± 1,5 ± 2,5 - 0 , 2 l b ≤ I ≤ I max 0, 1 l dđ ≤ I ≤ l max 0,5 điện cảm 0,8 điện dung ± 1,0 ± 1,0 ± 2,0 - Khi có yêu c ầ u đặc b iệt của khách hàng 0,25 điện cảm 0,5 điện dung ± 3,5 ± 2,5 - - 0 , 2 l b ≤ I ≤ I b 0, 1 l dđ ≤ I ≤ l dđ B ả ng 14 - Các giới hạn sai s ố tính bằ ng phần tr ă m (c ô ng tơ nhi ề u pha mang tải một pha nhưng có điện áp các pha c â n b ằ ng đặt vào mạch điện áp) Giá tr ị dòng Hệ số c ô ng suất Giới hạn sai số t ính bằng phần trăm đối với công tơ cấp chính xác đối với công tơ nối trực tiếp đối với c ô ng tơ nối qua máy biến dòng 1 2 0,1 l b ≤ I ≤ l max 0,05 l dđ ≤ I ≤ l max 1 ± 2 , 0 ± 3 , 0 0 , 2 l b ≤ I ≤ I max 0, 1 l dđ ≤ I ≤ l max 0,5 điện cảm ± 2,0 ± 3 , 0 Độ sai lệch g iữa sai s ố t ính b ằ ng ph ầ n trăm khi công tơ mang tải một pha và khi công tơ mang tải ba pha cân bằng ở dòng điện cơ b ả n và hệ số công suất bằng một đối với công tơ nối trực tiếp và ở dòng danh định và hệ s ố công suất b ằ ng một đối v ớ i công tơ nối qua máy bi ế n dòng, không đ ượ c v ư ợt quá 1,5% đối với công t ơ c ấ p chính xác 1 và 2,5% đối với công tơ cấp chính xác 2. Ch ú thích - k hi thử nghi ệ m theo bảng 14, d ò ng thử nghi ệ m phải l ầ n lượt cho vào từng ph ầ n tử đ o. 4.6.2. Giới hạn sai s ố do các đại l ượ ng g â y ảnh h ưở ng khác. Sai số tính bằng phần trăm bổ sung do biến đổi các đại l ượ ng gây ảnh h ưở ng so với các đi ề u kiện chuẩn, cho trong 5.6.1, không đ ượ c v ượ t quá các giới hạn đ ố i với c ấ p chính xác t ươ ng ứng cho trong bảng 15. B ả ng 15 - Các đại lượng gây ảnh hư ở ng Các đ ại lượng g â y ảnh hư ở ng Giá trị dòng (cân bằng nếu không có qui định khác) Hệ số công suất Giới hạn biến đổi sai số tính bằng phần trăm đối với công tơ cấp chính xác Đố i với c ô ng tơ nối trực tiếp Đ ối với c ô ng t ơ nối qua m á y biến dòng 1 2 Biến đ ổ i điện á p ± 10% 1) 9) 0,05 l b ≤ I ≤ l max 0, 1 l b ≤ I ≤ l max 0,0 2 l dđ ≤ I ≤ l max 0,05 I dđ ≤ I ≤ l max 1 0,5 điện cảm 0,7 1 , 0 1,0 1 , 5 Bi ế n đổi t ầ n s ố ± 2% 9) 0,05 l b ≤ I ≤ l max 0, 1 l b ≤ I ≤ l max 0,0 2 l dđ ≤ I ≤ l max 0,0 5 l dđ ≤ I ≤ l max 1 0,5 điện cảm 0,5 0,7 0,8 1,0 Thứ tự pha đảo ng ư ợc 0 , 1 l b 0 , 1 l dđ 1 1 , 5 1,5 Điện áp không c â n b ằ ng 3) l b l dđ 1 2 , 0 4,0 Thành ph ầ n hài trong mạch dòng và mạch đ iệ n áp 5) 0 , 5 l max 0 , 5 l max 1 0,8 1 , 0 Dòng một chi ề u và c á c hài bậc ch ẵ n trong mạch dòng xoay chi ề u 4) l max 2) - 1 3,0 6,0 Các hài b ậ c lẻ trong mạch dòng xoay chi ề u 5) 0,5 l b 2) 0,5 l dđ 2) 1 3,0 6,0 Các hài phụ trong mạch dòng xoay chi ề u 5) 0,5 l b 2) 0,5 l dđ 2) 1 3,0 6,0 Cảm ứng từ liên tục có ngu ồ n gốc từ b ê n ngoài 5) I b l dđ 1 2 , 0 3 , 0 C ả m ứng từ có ngu ồ n gốc từ bên ngoài 0 , 5 mT 6) I b l dđ 1 2 , 0 3,0 Tr ườ ng đi ệ n từ HF 7) I b l dđ 1 2 , 0 3,0 Hoạt động c ủ a các k h í cụ 8) 0,05 I b 0 , 05 l dđ - 1 0,5 1,0 1) Đối với các dải đi ệ n áp từ - 20% đến -10% và từ +10% đến +15% thì các giới hạn biến đổi sa i số tính b ằ ng ph ầ n tr ă m b ằ ng 3 lầ n các gi á tr ị cho trong b ả ng. Đối với các giá trị dưới 0 , 8 U dđ , th ì sai số c ô ng tơ có thể thay đổi gi ữ a +10% và -100%. 2) Hệ s ố méo đ iệ n áp ph ải nh ỏ hơn 1%. Biến đổi sai số t í nh b ằ ng ph ầ n tr ă m ph ả i được đo trong hai đi ề u kiện sau: Đ ỉ nh của s ó ng hà i b ậ c 3 trong l ầ n đo th ứ nhất theo pha và trong l ầ n đo t hứ ha i theo đ ố i pha c ủ a các đỉ nh dòng c ủ a s ó ng cơ bản. Đối với các c ô ng tơ nhi ề u pha, các mạch đ i ệ n áp ph ả i được c ấ p đ iệ n song song c ò n c á c mạch d òng th ì nối tiếp. 3) Các công tơ nhi ề u pha ph ả i đo và ghi trong giới hạn biến đ ổ i sai số t í nh b ằ ng ph ầ n tr ă m cho trong b ả ng nếu m ộ t ho ặ c h ai pha c ủ a lư ớ i 3 pha b ị mất điệ n. 4) Ch ỉ áp d ụ ng nếu ngu ồ n phụ không n ố i vào mạch đo đ iện áp ở b ê n trong công tơ. 5) Các đi ề u ki ệ n th ử nghi ệ m đ ượ c qui đ ị nh trong 5.6.2. 6) Cảm ứ ng từ có ngu ồ n gốc t ừ b ê n ngoài b ằ ng 0 , 5 mT đ ượ c sinh ra b ở i một dòng cùng tần số với t ầ n s ố của đi ệ n áp đặt v à o c ô ng t ơ. Trong c ác điều kiện bấ t lợi n hất về pha v à hướng, không đượ c g â y ra biển đ ổi sai s ố tính b ằ ng ph ầ n tr ă m l ớn hơn các giá trị trong bảng. Các đi ề u kiện th ử nghi ệ m được qui định trong 5.6.2. 7) Các đi ề u kiện thử nghi ệ m đ ượ c qui đ ị nh trong 5.5.3. 8 ) Các kh í c ụ như thế đ ượ c đ ặ t trong vỏ c ô ng tơ, được cung cấp điện gián đọan, v í d ụ nam châm đ iện của bộ ghi nhi ề u biểu giá. Cách nối vào khí c ụ c ầ n đ ượ c ký hi ệ u để ch ỉ phương pháp n ố i đúng. Nếu cách n ố i này đ ượ c thực hi ệ n b ằ ng các ph í ch c ắ m v à ổ c ắ m th ì chúng ph ả i là l oại không th ể đ ả o đ ầ u nối đ ượ c. 9) Đi ể m th ử nghiệm khuy ế n cáo đ ối v ớ i biến đổi đ iện áp và biến đổi t ầ n số l à l b và I dđ 4.6.3. Giới hạn sai số do biến đổi nhiệt độ môi tr ư ờng xung quanh Hệ số nhiệt độ trung bình không đ ượ c v ư ợt quá các giới hạn cho trong bảng 16. Bảng 16 - Hệ số nhiệt độ Giá tr ị dòng Hệ số công suất Hệ số nhiệt độ trung bình %/ o C đối với công tơ cấp chính xác đ ối với c ô ng t ơ nối trực tiếp đối với công tơ nối qua máy biến dòng 1 2 0, 1 l b ≤ I ≤ l max 0,05 l dđ ≤ I ≤ l max 1 0,05 0,10 0, 2 l b ≤ I ≤ l max 0, 1 l dđ ≤ I ≤ l max 0,5 điện cảm 0,07 0,15 Việc xác định hệ s ố nhiệt độ trung bình đ ố i với một nhiệt độ đ ã cho, phải đượ c th ự c hiện trong một dải nhiệt độ 20° C , tức là 10° C th ấ p hơn và 10° C cao hơn nhiệt độ này, nhưng trong mọi tr ườ ng hợp, nhiệt độ không đ ư ợc ở ngoài dải nhiệt độ làm việc qui định. 4.6.4. Kh ở i động và vận hành không tải Đ ố i với các thử nghiệm này , các đi ề u kiện và các giá trị của các đại l ư ợng g â y ảnh h ư ởng phải theo 5.6.1, ngoại trừ những thay đổi qui định d ư ới đ â y. 4.6.4.1. Khởi động ban đ ầ u công tơ Công tơ phải chạy trong vòng 5 s sau khi điện áp danh định đ ược đặ t vào các đầu nối của công tơ. 4.6.4.2. Vận hành không tải Khi điện áp đặt vào và kh ô ng có dòng trong mạch dòng, thì đ ầ u ra thử nghiệm của công tơ không đ ư ợc sinh ra quá một xung. Đ ể thử nghi ệ m, xem 5.6.4. 4.6.4.3. Khởi động C ô ng tơ phải khởi động đượ c và tiếp tục ghi khi có dòng cho trong bảng 17. Bảng 17 - Dòng khởi động Công tơ dùng để Cấp chính xá c của c ô ng tơ Hệ s ố công suất 1 2 N ố i tr ự c tiếp 0,004 l b 0,005 l b 1 N ố i qua máy bi ế n dòng 0,002 I dđ 0,003 l dđ 1 Để th ử nghiệm, xem 5.6.5 . 4.6.5. H ằ ng s ố c ô ng t ơ Quan hệ giữa đ ầ u ra thử nghiệm và số chỉ của bộ hiển thị phải phù hợp với dữ liệu ghi trên nhãn. Các thiết bị đ ầ u ra nói chung không buộc phải sinh ra các thứ tự xung thu ầ n nhất. Vì th ế nhà chế tạo phải ch ỉ ra s ố xung c ầ n thiết để đảm bảo độ chính xác đo ít nh ấ t b ằ ng 1/10 c ấ p chính xác của công tơ ở các điểm th ử nghiệm kh á c nhau . 5. Thử nghiệm và điều kiện thử nghiệm 5.1 . Th ủ tục thử nghiệm chung 5.1.1. Đi ề u kiện thử nghiệm T ấ t cả các thử nghiệm đ ề u được th ự c hiện trong các đi ề u kiện chuẩn, trừ khi có qui định khác trong các đi ề u t ươ ng ứng . 5.1.2. Thử nghiệm điển hình Thử nghiệm điển h ì nh đ ượ c định nghĩa ở 3.7.1 phải được thực hiện trên một hoặc nhi ề u mẫu của c ô ng tơ do nh à ch ế t ạo chọn, để thiết lập các đ ặc tính riêng của công tơ và để chứng tỏ là nó phù hợp với các y ê u cầu c ủa tiêu chu ẩ n n à y. Thứ tự thử nghiệm được khuyến nghị trong phụ lục E. Trong tr ườ ng hợp có các sửa đổi c ô ng tơ sau khi thử nghiệm điển hình mà chỉ liên quan đến một ph ầ n của công tơ thì chỉ c ầ n tiến hành các thử nghiệm giới hạn vẽ các đặc t í nh có thể bị ảnh h ưở ng b ở i các sửa đổi này. 5.2. Thử nghiệm các y ê u c ầ u v ề c ơ 5.2.1. Th ử nghiệm va đập b ằ ng búa có l ò x o Đ ộ b ề n cơ của v ỏ c ô ng t ơ phải đượ c thử nghiệm bằng búa có l ò xo (xem IEC 817). Công tơ đượ c lắp đặt ở v ị trí làm việc bình th ườ ng , và chịu tác động của một búa có lò xo với một động n ă ng bằng 0,22 Nm ± 0 , 05 Nm vào các b ề mặt b ê n ngoài của vỏ công tơ (kể cả các c ử a sổ) và vào nắp các đầu nối. Đối với công tơ đặt ch ì m th ì th ử nghiệm này chỉ áp dụng cho bộ phận mặt trước của chúng. K ế t quả thử nghiệm là thoả mãn , nếu v ỏ và nắp các đ ầ u nối không có bất kỳ hư hại nào có thể ảnh h ư ởng xấu đến sự làm việc của công tơ , và không thể ch ạ m tới các bộ phận mang điện. Các hư hại b ề m ặ t mà không ph ươ ng hại đến việc bảo vệ chống các tiếp xúc gián tiếp hoặc xâm nhập của các vật r ắ n, bụi và n ướ c, đ ề u có thể ch ấ p nhận đ ượ c. 5.2.2. Thử nghiệm va đ ậ p Thử nghiệm phải đ ượ c th ự c hiện theo IEC 6 8-2-27, trong các đi ề u kiện sau: - C ông tơ trong đi ề u ki ệ n không l à m việc, không có bao gói; - X ung nửa hình si n; - G ia tốc đỉnh : 30 g n (300 m/s 2 ); - T hời gian đặt xung : 18 ms; Sau khi thử nghiệm, c ô ng tơ không đ ượ c có bất kỳ hư h ỏ ng nào hoặc thay đổi nào v ề th ô ng tin và phải làm việc tốt phù hợp với các y ê u c ầ u của tiêu chuẩn này. 5.2.3. Thử nghiệm rung Thử nghiệm phải đư ợc th ự c hiện theo IEC 68-2-6, trong các điều kiện sau: - C ông tơ trong đi ề u kiện không làm việc, không có bao gói; - Q ui trình thử nghiệm A; - D ải tần số : 10 Hz đến 150 Hz; - T ần số chuyển tiếp : 60 Hz; - f < 60 Hz, biên độ rung không đổi 0,075 mm; - f > 60 Hz , gia tốc không đổi 9,8 m/s 2 (1 g); - K iểm tra đơn điểm; - S ố chu kỳ quét theo t ừ ng trục : 10. (Chú thích - 10 chu kỳ quét = 75 min) Sau khi thử nghiệm, công tơ không đ ượ c có bất kỳ hư h ỏ ng hoặc thay đổi v ề thông tin, và phải làm việc chính xác phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn này. 5.2.4. Th ử nghiệm chịu nhiệt và chịu cháy Thử nghiệm đ ượ c th ự c hiện theo IEC 695-2-1, ở các nhiệt độ sau: - Đ ế đ ầ u nối: 960° C ± 15°C; - Nắ p các đầu n ố i và vỏ công tơ: 600° C ± 10°C; - T hời gian áp: 30 s ± 1 s. Sợi dây nóng đỏ có thể áp vào một chỗ nào đó của các ph ầ n tử đ ư ợc thử nghiệm. Nếu đ ế đầu nối li ề n với đế công tơ th ì chỉ cần th ử nghiệm tr ê n đế đ ầ u nối. 5.2.5. Các thử nghiệm v ề chống lọt bụi và n ướ c Các th ử nghi ệ m phải đ ượ c th ự c hi ệ n theo IEC 529, trong các đi ề u ki ệ n sau: a) Bảo vệ chống bụi xâm nhập - C ông tơ trong đi ề u kiện không làm việc và đ ượ c l ắ p tr ê n một vách t ườ ng nhân tạo; - T h ử nghiệm nên đ ượ c tiến hành sau khi đã lắp những đoạn cáp mẫu (những đ ầ u cáp ở phía ngoài đ ượ c g ắ n kín), cáp này phải đúng chủng lo ạ i qui định của nhà chế tạo; - R iêng đ ố i với các c ô ng t ơ đ ặ t trong nhà, phải duy trì áp suất khí quyển b ê n trong và b ê n ngoài công tơ như nhau (không th ấ p hơn cũng không cao hơn); - C hữ s ố đặc tr ư ng thứ nh ấ t: 5 (IP5X) Bụi n ế u có xâm nhập vào trong công tơ thì chỉ ở mức không ph ươ ng hại đến sự làm việc của công tơ và độ bền điện môi của công tơ (độ b ề n cách điện). b) Bảo vệ ch ố ng m ức xâm nhập - Cô ng tơ trong đ iề u kiện không làm việc; - C hữ s ố đ ặ c tr ư ng thứ hai: 1 (IPX1) đối với công tơ đặt trong nhà; 4 (IPX4) đ ố i với c ô ng tơ đặt ngoài trời. Nước nếu có xâm nhập vào trong công tơ thì ch ỉ ở mức kh ô ng ph ươ ng hại đ ế n sự làm việc c ủ a c ô ng tơ và độ b ề n điện môi của c ô ng tơ (độ b ề n cách điện) . 5.3. Thử nghiệm về các ảnh hưởng của khí hậu Sau mỗi thử nghiệm khí hậu, c ô ng tơ không đ ư ợc có hư h ỏ ng hoặc thay đổi th ô ng tin, và phải làm việc bình th ườ ng. 5.3.1. Th ử nghiệm nóng khô Thử nghiệm phải đ ư ợc thực hiện theo IEC 68-2-2, trong những đi ề u kiện sau: - Cô ng tơ trong đi ề u kiện không làm việc; - N hiệt độ: +70 ° C ± 2 °C; - T hời gian thử nghiệm : 72 h. 5.3.2. Thử nghiệm lạnh Thử nghiệm phải đ ượ c thực hiện theo IEC 68-2-1, trong những đi ề u kiện sau: - C ông tơ trong đi ề u kiện không làm việc; - N hiệt độ: - 25° C ± 3°C; - T hời gian thử nghiệm : 72 h. 5.3.3. Thử nghiệm nóng ẩ m chu kỳ Thử nghiệm phải đượ c th ự c hiện theo IEC 68-2-30 , trong những đi ề u kiện sau: - C ác mạch điện áp và mạch điện phụ đư ợc cấp điện ở điện áp chuẩn; - K hông có dòng trong các mạch dòng; - P hương án 1; - N hiệt độ cao nh ấ t: + 40° C ± 2° C đối với các c ô ng tơ đặt trong nhà + 55° C ± 2° C đ ố i với các công tơ đặt ngoài trời; - K h ô ng c ầ n các biện pháp dự phòng đặc biệt nh ằ m loại trừ s ươ ng đọng trên b ề mặt; - T hời gian t hử nghiệm: 6 chu kỳ. Sau khi k ế t thúc th ử nghiệm n à y 24 h, c ô ng tơ phải chịu các thử nghiệm sau: a) T h ử nghiệm cách điện theo 5.4.6 , ri ê ng điện áp xung đ ượ c nh â n với hệ số 0,8; b) T hử nghiệm chức năng. Công tơ phải không có hư h ỏ ng hoặc thay đổi thông tin, và phải làm việc bình th ườ ng. Th ử nghiệm nóng ẩ m cũng đ ồ ng thời là thử nghiệm ăn m ò n. Kết quả được đánh giá b ằ ng cách xem xét. Kh ô ng đ ượ c có b ấ t cứ vết ă n mòn nào có thể ảnh h ưở ng xấu đến các đặc tính làm việc của công tơ. 5.3.4. Thử bức xạ mặt trời Thử nghiệm phải đ ư ợc thực hiện theo IEC 68-2-5, trong những điều kiện sau: - C h ỉ áp dụng cho các c ô ng tơ đặt ngoài trời; - Cô ng tơ trong đi ề u kiện không làm việc; - Q ui trình thử nghi ệ m A (8 h chịu bức xạ và 16 h để tối); - N hiệt độ cao nhất: + 55 0 C; - T hời gian thử nghiệm : 3 chu kỳ hoặc 3 ng à y. Sau khi th ử nghi ệ m, c ô ng tơ phải đ ượ c ki ể m tra b ằ ng cách xem xét. Hình thức của công tơ, và nhất là độ rõ r à ng của nội dung nhãn phải không đ ư ợc bị ảnh h ưở ng. Hoạt đ ộ ng của c ô ng tơ phải kh ô ng bị ph ươ ng hại. 5.4. Th ử nghiệm các yêu cầu v ề điện 5.4.1. Thử nghiệm công suất tiêu thụ Công suất t iê u thụ trong các mạch điện áp và mạch dòng phải đ ượ c xác định t ạ i các giá trị chu ẩ n của các đại lượng g â y ảnh h ưở ng cho trong 5.6.1 b ằ ng bất c ứ các ph ươ ng pháp thích hợp n à o. Đ ộ chính xác tổng phải tốt hơn 5%. 5.4.1.1. Thử nghi ệ m c ô ng suất tiêu thụ của mạch đi ệ n áp . Đối với các yêu cầu , xem 4.4.1.1. 5.4 .1. 2 . Thử nghiệm c ô ng suất tiêu thụ của mạch dòng Đối với các yêu c ầ u, xem 4.4.1.2. 5.4.2 . Thử nghiệm ảnh h ưở ng của đi ệ n áp cung cấp 5.4.2.1. Th ử nghi ệ m ảnh h ưở ng củ a sụt đi ệ n áp và m ấ t đi ệ n ng ắ n h ạ n Các th ử nghi ệ m phải đ ượ c thực hiện trong các đi ề u kiện sau: - C ác mạch điện áp và mạch phụ đ ư ợc cấp điện ở điện áp chuẩn; - C ác mạch dòng của c ô ng tơ đ ề u kh ô ng có dòng chạy qua. a) M ất điện áp ΔU = 100% - T h ờ i gian mất điện: 1 s; - Số l ầ n mất điện: 3; - T hời gian phục h ồ i giữa các l ầ n mất điện: 50 ms . Xem thêm phụ lục C, hình C.1. b) M ất điện áp ΔU = 100% - T hời gian mất điện: 20 ms; - Số l ầ n mất điện: 1. Xem thêm phụ lục C , hình C.2. c) S ụt điện áp ΔU = 50% - T hời gian sụt áp: 1 min; - Số l ầ n sụt áp: 1. Xem thêm phụ lục C , hình C.3 Sụt điện áp và mất điện ngắn hạn không đ ượ c làm thay đ ổ i trong bộ ghi quá x kWh và đ ầ u ra th ử nghiệm không đ ượ c sinh ra tín hiệu t ư ơng đươ ng với gi á trị lớn hơn x kWh. Công thức để tính x , xem 4.4.2.2. 5.4.3. Th ử nghiệm ảnh h ưở ng của quá dòng ng ắ n hạn Mạch thử nghiệm trên th ự c t ế phải không có điện cảm. Sau khi đặt qu á dòng ngắn hạn cùng với điện áp duy trì tr ê n các đ ầ u n ố i, cho công tơ tr ở v ề nhiệt độ ban đ ầ u v ớ i các mạch điện áp mang điện (trong khoảng 1 h). a) C ông tơ nối trực tiếp (các yêu c ầ u, xem 4.4.3 a); b) C ông tơ nối qua máy bi ế n dòng (các yêu c ầ u, xem 4.4.3 b). 5.4.4. T h ử nghiệm ả nh hưởng của tự phát nóng Thử nghiệm phải đ ượ c th ực hiện như sau: Sau khi các mạch điện áp đã đ ượ c cáp điện ở điện áp chuẩn trong thời gian ít nhất l à 2 h đối với cấp chính xác 1 và 1 h đối với cấp chính xác 2, không có dòng trong các mạch dòng, cho dòng c ự c đại chạy qua các mạch dòng. Sai s ố của công tơ phải đư ợc đo ở hệ s ố công suất b ằ ng 1 ngay sau khi đặt dòng vào , và sau đó đo cách quãng nhau các khoảng thời gian đủ ng ắ n để v ẽ đườ ng cong bi ế n đổi sai s ố theo thời gian. Thử nghiệm phải đượ c tiến hành ít nhất trong một giờ, và trong bất cứ tr ườ ng hợp nào cũng phải th ự c hiện cho đ ế n khi sự bi ế n đổi sai s ố trong 20 min không v ượ t quá 0,2%. Sau đó cũng thử nghiệm này phải đ ượ c th ự c hiện ở hệ số công suất b ằ ng 0,5 (điện cảm). Độ bi ế n đổi sai s ố đo đ ượ c theo qui định, phải không đ ượ c v ượ t qu á các giá trị cho trong bảng 11 (xem thêm 4.4.4). 5.4.5. Thử nghiệm ảnh h ưở ng c ủ a phát nóng Mỗi mạch dòng của công tơ đ ư ợc mang dòng c ự c đại và mỗi mạch điện áp (cũng như các mạch phụ đ ư ợc cung c ấ p đi ệ n trong các khoảng thời gian lớn hơn h ằng s ố thời gian nhiệt của chúng) đ ề u đ ượ c cấp điện với một điệ n áp b ằ ng 1,15 l ầ n điện áp chuẩn, độ t ă ng nhiệt của các b ề m ặ t b ê n ngoài không đ ượ c v ượ t quá 25° C, đ ối với nhiệt độ m ô i tr ườ ng xung quanh b ằ ng 40° C . Thời gian thử nghiệm là 2 h. Trong khi thử nghiệm, không đ ư ợc đ ể gió lùa hoặc bức xạ mặt trời tr ự c tiếp vào c ô ng tơ. Sau khi thử nghiệm, c ô ng tơ không đ ượ c có hư hỏng và phải thoả mãn các thử nghiệm độ b ề n điện m ô i ở 5.4.6. 5.4.6. Thử nghiệm các đặc tính cách đ iện 5.4.6.1. Đi ề u kiện thử nghiệm chung Các thử nghiệm ch ỉ đ ư ợc tiến hành trên c ô ng t ơ ho à n ch ỉ nh cùng với n ắ p (trừ các tr ườ ng hợp đ ượ c chỉ ra sau đây) và n ắ p các đ ầ u nối, các vít đ ầ u n ố i đ ượ c xiết chặt áp vào dây d ẫ n lớn nhất theo qui định l ắ p trong đ ầ u nối. Qui trình thử nghiệm theo TCVN 6099-1996 (IEC 60). Tr ư ớc tiên th ự c hiện các thử nghiệm điện áp xung, s a u đó thử nghiệm điện áp xoay chi ề u. Khi thử nghi ệ m điển hình, các thử nghi ệ m độ b ề n đi ệ n m ô i ch ỉ đ ư ợc coi như có giá trị đối với cách bố trí các đầu nối của c ô ng tơ đã chịu các thử nghiệm này. Trong trư ờ ng hợp bố trí các đ ầ u nối khác đi thì tất cả các thử nghiệm độ bền điện môi phải đ ư ợc th ự c hiện ứng v ới t ừ ng cách b ố trí. Đối với các thử nghiệm này th ì t hu ậ t ngữ "đất" có ý nghĩa như sau: a) T rong tr ư ờng hợp vỏ công tơ làm b ằ ng kim loại thì "đất" là bản thân v ỏ công tơ đ ượ c đặt tr ê n một b ề mặt dẫn đ iện ph ẳ ng; b) T rong tr ườ ng hợp vỏ c ô ng tơ hoặc một ph ầ n của vỏ làm b ằ ng vật liệu cách điện thì "đất" là một lá mỏng d ẫ n đ iện bao bọc c ô ng tơ ti ế p xúc với tất cả những ph ầ n d ẫ n điện có thể chạm tới được và đ ượ c nối vào b ề mặt dẫn điện ph ẳ ng trên đó đặt đ ế c ô ng tơ. Khi n ắ p các đầu nối cho phép thì lá mỏng dẫn điện phải tiếp c ậ n tới các đ ầ u nối và lỗ lu ồ n dây dẫn ở khoảng cách không quá 2 cm. Trong khi thử nghiệm điện áp xung và điện áp xoay chi ề u, các mạch không chịu thử nghiệm đ ề u được nối vào đất như chỉ dẫn sau đây. Kh ô ng đ ư ợc xảy ra phóng đi ệ n b ề mặt và phóng điện đánh thủng. Sau các thử nghi ệ m này, biến đổi sai số tính bằng ph ầ n trăm của c ô ng tơ, ở các đi ề u kiện chuẩn không đ ư ợc v ượ t quá sai số của phép đo. Trong điề u này, thuật ng ữ "tất cả các đ ầ u nối" là tập hợp tất cả các đ ầ u nối của các mạch dòng, các mạch điện áp và n ế u có, cả các mạch ph ụ có điện áp chuẩn lớn hơn 40 V. Các thử ngh i ệm này phải đ ư ợc tiến hành trong các đi ề u kiện s ử dụng bình th ườ ng. Trong khi thử nghiệm, th ì chất l ượ ng cách điện phải không bị hư hại do bụi hoặc độ ẩm kh ô ng b ì nh th ườ ng. N ế u không có qui đ ị nh n à o khác, các điề u kiện bình th ườ ng đối với các th ử nghi ệ m cách điện là như sau: - N hiệt độ môi tr ư ờng xung quanh: 15° C đến 25°C; - Đ ộ ẩm t ư ơng đối: 45% đến 75%; - Á p su ấ t khí quyển: 86 kPa đến 106 kPa. 5. 4.6.2 . Thử nghiệm điện áp xung Thử nghiệm phải đượ c tiến hành trong những điều kiện sau: - D ạng xung: xung 1,2/50 như qui định trong IEC 60; - T hời gian điện áp t ă ng: ± 30%; - T hời gian điện áp giảm: ± 20%; - Đ iện kháng ngu ồ n: 500 Ω ± 50 Ω; - N ăng l ư ợng ngu ồ n: 0,5 J ± 0,05 J; - Đ iện áp thử nghiệm: phù hợp bảng 3a hoặc 3b; - D ung sai điện á p thử nghiệm: Đối v ới m ỗ i thử nghiệm, xung điện áp đ ượ c đ ặ t 10 lầ n với c ự c tính này, sau đó lặp lại như vậy với c ự c tính kia. Th ờ i gian tối thiểu giữa các xung l à 3 s. Chú th í ch – Đối v ớ i các khu vực mà lư ớ i điện cung c ấ p ch ủ yếu là t ừ đ ường dây trên không, có thể yêu c ầ u một giá tr ị đ ỉ nh của đi ệ n áp thử nghi ệ m cao hơn . 5. 4.6.2.1 . Thử nghiệm điện áp xung các mạch và giữa các mạch Thử nghiệm phải đượ c th ự c hiện độc lập trên t ừ ng mạch (hoặc tập hợp các mạch) mà trong vận hành bình th ườ ng , đượ c cách điện v ớ i các mạch khác của công tơ. Các đ ầ u nối của các mạch không phải chịu điện áp xung phải đ ượ c n ố i đ ấ t. Như vậy, khi các mạch điện áp và dòng của một ph ầ n tử đo đ ư ợc n ố i-với nhau trong sử dụng bình th ườ ng thì thử nghiệm phải th ự c hiện tr ê n tập hợp này. Đ ầ u kia của mạch điện áp phải được n ố i đất, và điện áp xung phải đặt giữa đ ầ u nối mạch dòng và đất. Khi có nhi ề u mạch điện áp của công tơ có một điểm chung, thì điểm chung này phải đư ợc nối đ ấ t và điện áp xung phải đ ư ợc đặt l ầ n lượt giữa t ừ ng các đ ầ u tự do của các mối nối (hoặc mạch d ò ng đ ượ c nối với nó) và đất. Khi mạch điện áp và mạch dòng của cùng một ph ầ n tử đo đ ượ c tách riêng và được cách điện một cách thích hợp trong sử dụng bình th ườ ng (ví dụ: mỗi mạch đượ c cung cấp bằ ng một máy biến đổi đo l ườ ng) thì thử nghiệm phải đ ượ c tiến hành riêng rẽ trên từng mạch. Trong khi thử nghiệm một mạch dòng, các đầu n ố i c ủ a các mạch khác phải đ ượ c nối đất và điện áp xung phải đặt vào giữa một trong các đ ầ u nối của mạch dòng này và đất. Đối với thử nghiệm mạch điện áp th ì các đ ầ u n ố i của c á c m ạ ch khác và một trong các đầu nối của mạch điện áp đang thử nghiệm phải được nối đất, và điện áp xung phải đặt v à o giữa đầu n ố i kia c ủ a mạch điện áp và đất. Các mạch ph ụ dùng để nối tr ự c ti ế p v à o l ướ i điện hoặc vào cùng các máy biến điện áp như các mạch công tơ và với đi ệ n áp chuẩn tr ê n 40 V, thì phải chịu thử nghiệm điện áp xung trong cùng các đi ề u kiện như đã cho đối với các m ạ ch điện áp. Các m ạ ch ph ụ khác không phải th ử nghiệm. 5.4.6.2.2. Thử nghi ệ m điện áp xung các mạch điện với đất Tất cả các đ ầ u nối của các m ạ ch điện của công tơ, kể cả các đầu nối của các mạch phụ có điện áp chu ẩ n lớn hơn 40 V, ph ả i đ ượ c n ố i với nhau. Các mạch phụ c ó điện áp chuẩn thấp hơn hoặc b ằ ng 40 V phải đ ượ c nối với đất. Trong khi thử nghiệ m , không đ ược xảy ra phóng điện b ề mặt, phóng điện đánh thủng và phóng đ iện chọc thủng. Điện áp xung phải đặt giữa tất cả các mạch điện và đất. 5.4.6.3. Thử nghiệm đi ệ n áp xoay chi ề u Các thử nghiệm đ iện áp xoay chi ề u phải đ ượ c th ự c hiện theo b ả ng 18. Điện áp thử nghiệm phải th ự c chất là hình sin, t ầ n số n ằ m giữa 45 Hz và 65 Hz, và đ ượ c đặt trong 1 min. Nguồn điện phải có khả năng cung cấp ít nhất là 500 VA. Trong khi thực hiện các thử n g hiệm đối với đất thì các m ạ ch phụ có điện áp chuẩn nhỏ hơn hoặc bằng 40 V phải được n ố i đất. B ả ng 18 - Các th ử nghiệm điện áp xoay chi ề u Giá trị hiệu dụng c ủ a đ iện áp th ử nghiệm Các điểm đ ặt điện áp thử nghiệm 2 kV A) Các th ử nghiệm đư ợc tiến hành khi v ỏ lắp kín, công t ơ đã l ắ p đủ n ắ p và n ắ p đ ầ u nối a) G iữa một bên là tất cả các m ạ ch dòng, mạch áp , c ũ ng như các mạch phụ có điện áp chuẩn lớn hơn 40 V. được nối với nhau và một b ê n là đất; b) G iữa các mạch điện không nối với nhau trong v ậ n hành. 4 kV (đối với thử nghiệm thuộc đi ể m a) B) Các th ử nghiệm b ổ sung đối với những c ô ng tơ có v ỏ cách điện thuộc cấp b ả o vệ II. a) G iữa một bên là tất cả các mạch dòng, mạch áp , cũng như các mạch phụ có điện áp chuẩn lớn hơn 40 V. đ ư ợc n ố i với nhau và một bên là đất; 1) b) K iểm tra sự phù hợp với các đi ề u kiện qui định ở 4.2.7 b ằ ng cách xem xét; c) G i ữ a mộ t bên l à t ấ t cả các bộ p hận dẫn điện bên trong côn g tơ được nối vớ i nhau, m ộ t b ê n l à tất cả các bộ phận dẫn điện b ê n ngoài v ỏ c ô ng tơ mà que th ử có th ể chạm đến, đ ược nối với nhau. 2) 40 V (đối với thử nghi ệ m thuộc điểm c) 1) Thử nghiệm ở điểm a), ph ầ n B đư ợc thực hiện khi vỏ l ắ p k í n, công tơ đã l ắ p đủ n ắ p và n ắ p đ ầ u nối. 2) Thử nghiệm ở điểm c), ph ầ n B kh ô ng cần th ự c hiện, nếu như thử nghi ệm ở điểm b) k hông ph á t hiện đi ề u g ì nghi vấn. 5.4.7. Thử nghiệm miễn c ả m đối với sự c ố chạm đ ấ t Các yêu c ầ u v ề sự c ố chạm đ ấ t n ê u trong 4.4.7 phải đ ượ c kiểm tra v à thỏa mãn. Sơ đ ồ thử nghiệm, xem phụ lục F. 5.5. Thử nghiệm tính tương thích điện từ (EMC) 5.5.1. Đi ề u kiện thử nghiệm chung Đ ối với tấ t cả các thử nghiệm này, công tơ phải đặt ở vị trí làm việc bình th ườ ng với n ắ p và các n ắ p đ ầ u nối ở đúng vị trí. Tất cả các bộ phận đ ượ c dự định n ố i đất phải được nối đất. Sau các thử nghi ệ m này, c ô ng tơ không đ ượ c có b ấ t kỳ hư h ỏ ng nào và phải làm việc bình thường. 5.5.2. Thử nghiệm miễn cảm đ ố i với phóng điện tĩnh điện Thử nghiệm phải đ ượ c th ưc hiện theo IEC 1000-4-2, trong các đi ề u kiện sau: - P hóng điện ti ế p xúc; - M ức độ kh ắ c nghiệt của th ử nghi ệ m: 4; - Đ iện á p thử nghiệm: 8 kV; - Số lần phóng điện: 10 . a) Cô ng tơ trong điều kiện không làm việc: - M ạch điện áp, mạch dòng và mạch phụ kh ô ng đ ượ c c ấ p điện; - T ất cả các đ ầ u nối mạch điện áp và đầu nối mạch phụ phải được n ố i với nhau và các đ ầ u n ố i mạch d ò ng phải để h ở mạch . Sau khi cho phóng điện tĩnh điện, công tơ không đượ c có h ỏ ng hóc hoặc thay đổi th ô ng tin và phải th ỏ a m ã n các yêu c ầ u về độ chính xác của tiêu chu ẩ n này. b) C ô ng tơ trong đi ề u kiện làm việc: - M ạch điện áp và mạch phụ đ ượ c c ấ p điện ở điện áp chu ẩ n; - K h ô ng có d ò ng trong các mạch dòng và các đầu nối của mạch dòng phải để hở mạch. Sự phóng điện tĩnh điện không đượ c làm thay đổi trong bộ ghi quá x kWh và đ ầ u ra thử nghiệm không đ ư ợc sinh ra tín hiệu t ư ơng đ ươ ng với giá trị v ượ t quá x kWh. Công thức tính x , xem 4.4.2.2. 5.5.3 . Thử nghiệm miễn cảm đối với các tr ườ ng điện từ HF Th ử nghi ệ m phải đ ư ợc th ực hiện theo IEC 1000-4-3, trong các đi ề u kiện sau: - C ác mạch điện áp và mạch phụ được c ấ p điện ở điệ n áp chu ẩ n; - Dả i t ầ n s ố 80 MHz đ ế n 1 000 MHz; - M ức đ ộ kh ắ c nghiệt của th ử nghiệm: 3; - Cư ờng độ tr ườ ng th ử nghiệm: 10V/m. a) Không có dòng trong các mạch dòng v à các đ ầ u nối c ủ a các mạch dòng phải đ ể hở mạch. Thử nghiệm tr ườ ng HF không đ ượ c làm thay đ ổ i trong bộ ghi quá x kWh và đ ầ u ra thử nghiệm không đ ượ c sinh ra tín hiệu t ư ơng đ ươ ng với giá trị v ượ t qu á x kWh. C ô ng th ứ c tính x . xem 4.4.2.2. b) Với dòng điện cơ bản t ươ ng ứng với dòng danh định I dđ và hệ số c ô ng suất bằng 1, ở các t ầ n số nhậy cảm hoặc các t ầ n số cần c h ú trọng đặc biệt, sự biến đổi sai số phải nằm trong các giới hạn cho ở bảng 15. 5.5.4. Thử nghiệm đột biến quá độ nhanh Thử nghiệm phải đ ư ợc th ự c hiện theo IEC 1000-4-4. trong các đi ề u kiện sau: Điện áp th ử nghiệm đ ượ c đặt theo chế độ chung giữa đất và: - C ác mạch điện áp; - C ác mạch dòng n ế u chúng tách biệt với các mạch điện áp khi làm việc bình th ườ ng; - C ác mạc h phụ nếu chúng tách biệt với các mạch điện áp khi làm việc bình th ườ ng. a) Với dòng cơ bản l b hoặc dòng danh định I dđ v à hệ s ố c ô ng suất b ằ ng 1 - M ạch điện áp và mạch phụ đ ư ợc cấp điện ở điện áp chuẩn; - M ức kh ắ c nghiệt c ủ a thử nghiệm: 3; - Đ iện áp th ử nghiệm tr ê n mạch dòng và mạch áp: 2 kV; - Đ iện áp th ử nghiệm tr ê n các mạch phụ có điện áp lớn hơn 40 V: 1 kV; - T hời gian thử nghiệm: quá đ ộ nhanh phải đ ượ c đặt vào ba lần trong 1 s trải đ ề u trong thời gian 10 min. Mức độ gia t ă ng ghi đ ượ c trong thử nghiệm này không đ ượ c sai khác quá 4% hoặc 6% t ươ ng ứ ng với c ô ng tơ cấp chính xác 1 và 2 so với th ử nghiệm trong cùng những đi ề u kiện tải không có đột biến quá độ. b) Không c ó dòng trong mạch dòng và các đ ầ u n ố i của mạch dòng phải để h ở mạch - M ạch điện á p v à mạch phụ đ ượ c cấp điện ở điện áp chuẩn; - M ức khắc nghiệt c ủ a th ử nghiệm: 4; - Đ iện áp thử nghiệm trê n mạch dòng và mạch áp: 4 kV; - T hời gian thử nghiệm: 60 s. V iệc đặt đi ệ n áp thử nghiệm đột biến không đ ượ c làm thay đổi trong bộ ghi quá 10 lần x kWh và đ ầ u ra th ử nghiệm không đ ượ c sinh ra tín hi ệ u t ươ ng đ ươ ng v ớ i giá trị v ượ t quá 10 l ầ n x kWh và công tơ phải tiếp tục làm việc bình th ườ ng. C ô ng thức t í nh x, xem 4 4.2.2. 5.5.5. Đo n h iễu v ô tuyến Thử nghiệm nhi ễ u vô tuyến phải đ ượ c th ự c hiện theo IEC/CISPR 22 đ ố i với thiết bị cấp B. 5.6. Thử nghiệm các yêu cầu v ề độ chính xác 5.6.1. Đi ề u kiện thử nghi ệ m chung Đ ể thử các y ê u c ầ u v ề độ ch í nh xác nêu trong 4.6, các đi ề u kiện thử nghiệm sau đây phải đư ợc duy trì: a) C ông tơ phải đượ c thử nghiệm trong vỏ và n ắ p đậy, tất cả các bộ phận dự định để nối đất đ ề u phải n ố i đất; b) T rước khi tiến hành bất kỳ thử nghiệm nào, các mạch điện trong c ô ng tơ đ ề u phải đ ượ c cấp đi ệ n trong thời gian c ầ n thi ế t để đạt đ ượ c trạng thái ổn định nhiệt; c) N goài ra, đ ố i với công tơ nhi ề u pha: - T hứ tự pha c ầ n phải là thứ tự đượ c ch ỉ trên sơ đ ồ đấu nối; - C ác điện áp và dòng điện c ầ n phải thật sự cân bằng (xem bảng 19). B ả ng 19 - Cân bằng điện áp và dòng Công tơ nhiều pha Cấp chính xác của công tơ 1 2 Điện áp giữa pha và trung tính và giữa hai pha bất kỳ kh ô ng được khác với điện áp t ươ ng ứng trung bình quá ± 1% ± 1% Dòng điện trong các dây dẫn kh ô ng được khác với dòng điện trung bình quá ± 2% ± 2% Độ lệch pha của các dòng so với điện áp pha trung tính t ươ ng ứng. cho dù góc pha l à bao nhi ê u , kh ô ng được khác nhau quá 2° 2° d) C ác đi ề u kiện chuẩn đ ư ợc cho trong bảng 20; e) Đố i với các yêu c ầ u liên quan đ ế n trạm thử nghiệm, xem IEC 736 B ả ng 20 - Các điều kiện chuẩn Đại lượng ảnh hư ở ng Giá trị chuẩn Dung sai cho ph ép đối với công tơ cấp chính xác 1 2 Nhiệt độ m ô i tr ườ ng xung quanh Nhiệt độ chu ẩ n hoặc 23° C trong trường hợp không nêu 1) ± 2° C ± 2° C Điện áp Điện áp chuẩn ± 1 , 0% ± 1,0% T ầ n s ố Tần s ố chuẩn ± 0,3% ± 0 , 5% Dạng sóng Các điện áp và dòng h ì nh sin Hệ s ố méo nhỏ hơn 2% 3% Cảm ứng từ có nguồn gốc từ bên ngoài ở tần số chuẩn Cảm ứng từ bằng không Giá trị cảm ứng gây ra biến đổi sai số không lớn hơn ± 0, 2 % ± 0,3% Nhưng trong mọi trường hợp phải nhỏ hơn 0,05mT 2) 1) Nếu như các thử nghiệm được thực hiện ở nhiệt độ khác với nhiệt độ chuẩn, kể cả các dung sai cho phép, thì các kết quả phải được hiệu chỉnh bằng cách sử dụng hệ số nhiệt độ thích hợp của công tơ. 2) Thử nghiệm bao gồm: a) Đối với công tơ một pha, trước hết xác định các sai số của công tơ được nối vào lưới như bình thường, sau đó xác định các sai số sau khi đảo chiều mạch dòng cũng như mạch điện áp. Trị số biến đổi sai số chính là nửa của hiệu giữa hai sai số thu được. Vì không biết rõ pha của trường có nguồn gốc từ bên ngoài cho nên thử nghiệm phải thực hiện ở 0,1 I b hoặc 0,05 I dđ ở hệ số công suất bằng 1, và ở 0,2 I b hoặc 0,1 I dđ ở hệ số công suất bằng 0,5. b)Đối với công tơ ba pha, thực hiện ba phép đo ở trị số 0,1 I b hoặc 0,05 I dđ ở hệ số công suất bằng 1, sau mỗi phép đo lại đổi góc pha của mạch dòng và mạch điện áp đi 120 0 , nhưng vẫn giữ nguyên thứ tự pha. Trị số biến đổi sai số chính là hiệu số lớn nhất giữa một trong các sai số xác định theo cách trên và giá trị trung bình của chúng. 5.6.2 Thử nghiệm các đại lượng gây ảnh hưởng Phải kiểm tra để chứng tỏ rằng các yêu cầu về đại lượng gây ảnh hưởng qui định ở 4.6.1 và 4.6.2 là thỏa mãn. Các thử nghiệm về sự biến đổi do các đại lượng gây ảnh hưởng được thực hiện một cách độc lập, còn tất cả các đại lượng gây ảnh hưởng khác vẫn ở các điều kiện chuẩn của chúng ( xem bảng 20 ở trên). 5.6.2.1. Thử nghiệm độ chính xác khi có sóng hài Các điều kiện thử nghiệm: - Dòng tần số cơ bản: I o = 0,5 I max - Điện áp tần số cơ bản: U o = U dđ - Hệ số công suất tần số cơ bản: 1 - Thành phần điện áp hài bậc 5: U 5 = 10% U dđ - Thành phần dòng hài bậc 5: I 5 = 40% dòng cơ bản - Hệ số công suất hài: 1 - Điện áp cơ bản và điện áp hài đồng pha, có độ dốc dương khi qua điểm không. Công suất hài gây ra do hài bậc 5 là P 5 = 0,1 U o x 0,4 I o = 0,04 P o , do đó tổng công suất sẽ là 1,04 P o . 5.6.2.2 Th ử nghiệm ảnh h ưở ng của các hài bậc l ẻ và các hài phụ Thử nghiệm ảnh h ư ởng của các h à i bậc lẻ và các hài phụ phải đ ượ c th ự c hiện với mạch cho ở phụ lục B, điều B.2 , hình B . 4 hoặc với trang bị khác có th ể tạo ra các d ạ ng sóng yêu c ầ u và dạng sóng của dòng tương ứng đượ c chỉ ra ở điều B.2, hình B.5 và đi ề u B.3. hình B.7. S ự bi ế n đổi sai s ố giữa dạng sóng thử nghiệm v à dạng sóng chu ẩ n cho ở đi ề u B.2, hình B.5 và đi ề u B.3 , hình B.7 kh ô ng đ ượ c v ư ợt quá giới hạn biến đổi cho ở bảng 15. Chú t hích - Các giá trị cho ở các hình ch ỉ phù hợp với t ầ n s ố 50 Hz. Đối với t ầ n s ố khác, c ầ n ch ọ n các giá trị phù hợp . 5.6.2.3. Cảm ứng từ liên lục có ngu ồ n g ố c từ bên ngoài Cảm ứng liên tục n à y có thể nh ậ n đ ượ c bằng cách sử dụng nam châm điện theo phụ lục D, đ ượ c cấp điện một ch iề u . Từ tr ườ ng này được đặt v à o tất cả các b ề mặt có thể chạm tới đượ c của công tơ khi c ô ng tơ được l ắ p đặt như sử dụng bình th ườ ng. Giá trị sức từ động phải là 1 000 ampe-v ò ng. 5.6.2.4. Cả m ứng từ có ngu ồ n g ố c từ bên ngoài Cảm ứng từ này phả i nhận đ ư ợc b ằ ng cách đặt c ô ng tơ vào giữa một cuộn d â y tròn, đ ườ ng k í nh trung b ì nh 1 m, mặt c ắ t vuông và chi ề u dày h ướ ng k í nh nh ỏ so với đư ờng kính và giá tr ị cảm ứ ng t ừ b ằ ng 400 ampe-v ò ng. 5.6.3. Thử nghiệm ảnh hư ở ng của nhiệt đ ộ môi trường xung quanh Phải kiểm tra để chứng tỏ rằng các yêu c ầ u liên quan đ ế n ảnh hưởng của nhiệt đ ộ môi tr ườ ng xung quanh như đã đượ c qui định trong 4.6.3 là thoả mãn. 5.6.4. Th ử nghiệm đi ề u ki ệ n không tải Trong thử nghiệm n à y mạch dòng phả i để h ở mạch v à mạch đi ệ n áp đư ợc đặt đi ệ n áp bằng 115% điện áp chuẩn. Thời gian thử nghiệm tối thiểu Δt phải là: ∆t ≥ 600 x 10 6 , min đối với công tơ cấp chính xác 1 k . m . U dđ . I max ∆t ≥ 480 x 10 6 , min đối với công tơ cấp chính xác 2 k . m . U dđ . I max T rong đó: k - s ố l ượ ng xung phá t ra b ở i thiết bị đ ầ u ra của c ô ng tơ trên một kilôoát giờ (xung/kWh); m - số l ượ ng ph ầ n tử đo; U dđ – đi ệ n á p chuẩn tính b ằ ng v ô n. I m ax – d òng c ực đại t í nh b ằng ampe . Trong khi thử nghiệm, thiết bị đ ầ u ra của c ô ng tơ không đ ư ợc phát ra qu á một xung. Chú thích - Đối với c ô ng tơ n ố i qua máy biến đổ i có b ộ ghi s ố cấp h o ặc nử a s ơ cấp, hằng s ố k phải tư ơ ng ứ ng với các giá trị thứ cấp (điện áp và d ò ng). 5.6.5. Thử nghiệm đi ề u kiện kh ở i động Phải kiểm tra để chứng tỏ rằng các yêu c ầ u kh ở i đ ộ ng như đã qui định trong 4.6.4.3 là thoả mãn. 5.6.6. Th ử nghiệm hằng số của c ô ng tơ Ph ả i kiểm tra để chứng tỏ rằng quan hệ giữa đ ầ u ra thử nghiệm và ch ỉ số trên bộ hiển thị phù hợp với số liệu trên nhãn. 5.6.7. Giải thích các kết quả thử nghiệm Một s ố kết qu ả thử nghiệm nào đó có thể v ư ợt ra ngoài các giới hạn cho trong bảng 13 và 14 do sự không chính xác của các phép đo và các th ô ng số khác ảnh hưởng đến phép đo. Tuy nhiên nếu ch ỉ bằng sự dịch chuyển trục tọa độ song song với ch í nh nó một giá trị không lớn hơn các giới hạn cho ở bảng 21 mà tất cả các k ế t quả thử nghiệm vẫn nằm trong các giới hạn cho ở bảng 13 và 14 thì loại c ô ng tơ này phải đ ượ c xem như chấp nhận đ ượ c. Bảng 21 - Giải thích các kết quả thử nghiệm Cấp chính xác của công t ơ 1 2 Đ ộ dịch chuy ể n cho phép của đường "kh ô ng" (%) 0,5 1,0 Phụ lục A (qui định) Quan hệ giữa nhiệt độ không khí môi trường xung quanh và độ ẩm tương đối -------- Các giới hạn với từng chu kỳ 30 ngày phân bổ tự nhiên trong suốt một năm _ _ _ _ Các giới hạn đôi khi đạt tới trong các ngày khác Giá trị trung bình năm Hình A.1 Phụ lục B (qui định) Sơ đồ mạch thử nghiệm đối với dòng một chiều, các hài bậc chẵn, các hài bậc lẻ và các hài phụ Chú thích - Các giá trị cho trên h ì nh ch ỉ ph ù hợp đ ố i với tần s ố 50 Hz. Đ ố i v ớ i các t ầ n số khác, cần chọn các giá trị phù hợp. B.1 . Chỉnh lưu nửa sóng (dòng một chi ề u và các hài bậc chẵn) Hình B.1 - Sơ đồ mạch thử nghiệm đối với việc ch ỉ nh lưu nửa sóng Ch ú thích: 1) Tr ở kháng c â n b ằ ng phải b ằ ng tr ở kháng của thiết bị đ ược th ử nghi ệ m (EUT) để bảo đ ả m đ ộ ch í nh xác của phép đo. 2) Tr ở kháng c â n b ằ ng tốt nhất n ê n là một công tơ cùng ch ủ ng loại với EUT . 3) Các đi ô t ch ỉ nh l ư u phải cùng m ộ t ch ủ ng lo ạ i . 4) Để cải thiệ n đi ề u kiện c â n b ằ ng, có thể lắ p t hêm đi ệ n tr ở bổ sung R B vào cả hai nhánh. Tr ị s ố c ủ a chúng n ê n lấy xấp x ỉ b ằ ng 10 l ầ n t rị s ố c ủ a EUT. 5) Ảnh hướng c ủ a th à nh p hầ n m ộ t chi ề u v à các h à i b ậ c ch ẵ n t r o ng m ạ c h đ ộ ng xoay chi ề u phải được kiểm tra ở 0,5 l max . Để đ ạ t đ ượ c đi ề u kiện th ử ng hiệ m này, dòng xoay chi ề u l c h u ẩ n . chạy qua c ô ng tơ chuẩn phải đ ượ c gi ả m đi lần so với trị số I max t rên n hã n của c ô ng tơ (EUT). Thử nghiệm dòng một chiều và hài bậc chẵn Hình B.2 - Dạng sóng chỉnh lưu nửa sóng Phân tích các hài đến bậc 20 Hình B.3 - Thành ph ầ n hài nửa sóng B.2 . Đi ề u khi ể n góc m ở (hài bậc lẻ) H ì nh B.4 - S ơ đ ồ mạch thử nghiệm (tham khảo) Chú thích - Công tơ chuẩn phải đo điện n ă ng thực (thành phần cơ bản + các hài) khi có các h à i. Điều khiển vào các thời điểm 5ms và 15ms Hình B.5 - Dạng sóng c ủ a sóng cắt Hài H ì nh B.6 - Phân tích thành ph ầ n hài của dạng sóng cắ t B.3 . Kh ố ng ch ế sự đột bi ế n biên độ (các hài phụ) Sơ đ ồ mạch thử nghiệm, xem hình B.4. Hai chu kỳ có đột biến và hai chu kỳ không có đột biến Hình B.7 - Dạng sóng khởi động đột biến Hình B.8 – Phân tích các hài Phụ lục C (qui định) Dạng sóng điện áp dùng để thử nghiệm ảnh hưởng của sụt điện áp và mất điện ngắn hạn Hình C.1 - Mất điện áp ΔU = 100%. 1 s Hình C.2 - Mất điện áp ΔU = 100%, 20 ms Hình C.3 – Sụt điện áp ΔU = 50% Phụ lục D (qui định) Nam châm điện dùng để thử nghiệm ảnh hưởng của từ trường bên ngoài Tỷ lệ: 1 : 1 ( t ất cả các kích th ướ c tính b ằ ng milimét) Ví dụ v ề c u ộn dây: 500 vòng ϕ 0,6 / 0 , 28 mm 2 hoặc: 1 000 vòng ϕ 0 , 4 / 0,126 m m 2 Lá thép của lõi từ: 1,0 W /kg Hình D.1 Phụ lục E (t ham khảo) Chương trình thử nghiệm Qui trình khuy ế n nghị các th ử nghiệm Số thứ tự Các thử nghiệm Điều của TCVN 1 1.1 1.2 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 4 4.1 4.2 4.3 4.4 5 5.1 5.2 5.3 5.4 6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 Thử nghiệm các đặc tính của cách điện Thử nghiệm điện áp xung Thử nghiệm điện áp xoay chiều Thử nghiệm các yêu cầu về độ chính xác Thử nghiệm hằng số công tơ Thử nghiệm điều kiện khởi động Thử nghiệm điều kiện không tải Thử nghiệm ảnh hưởng của nhiệt độ môi trường xung quanh Thử nghiệm các đại lượng gây ảnh hưởng Thử nghiệm các yêu cầu về điện Thử nghiệm công suất tiêu thụ Thử nghiệm ảnh hưởng của điện áp cung cấp Thử nghiệm ảnh hưởng của quá dòng ngắn hạn Thử nghiệm ảnh hưởng của tự phát nóng Thử nghiệm ảnh hưởng của phát nóng Thử nghiệm miễn cảm đối với sự cố chạm đất Thử nghiệm tương thích điện từ (EMC) Đo các nhiễu vô tuyến Thử nghiệm đột biến quá độ nhanh Thử nghiệm miễn cảm đối với các trường điện từ HF Thử nghiệm miễn cảm đối với các phóng điện tĩnh điện Thử nghiệm về các ảnh hưởng của khí hậu Thử nghiệm nóng khô Thử nghiệm lạnh Thử nghiệm nóng ẩm chu kỳ Thử nghiệm bức xạ mặt trời Thử nghiệm các yêu cầu về cơ Thử nghiệm rung Thử nghiệm va đập Thử nghiệm va đập bằng búa lò xo Thử nghiệm bảo vệ chống xâm nhập bụi và nước Thử nghiệm khả năng chịu nhiệt và lửa 5.4.6 5.4.6.2 5.4.6.3 5.6 5.6.6 5.6.5 5.6.4 5.6.3 5.6.2 5.4 5.4.1 5.4.2 5.4.3 5.4.4 5.4.5 5.4.7 5.5 5.5.5 5.5.4 5.5.3 5.5.2 5.3 5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4 5.2 5.2.3 5.2.2 5.2.1 5.2.5 5.2.4 Phụ lục F (qui định) Sơ đồ mạch thử nghiệm dùng để thử nghiệm miễn cảm đối với sự cố chạm đất Mạch mô phỏng điều kiện sự cố chạm đất ở pha 1 Các điện áp tr ê n công tơ chịu thử n ghiệm Điều kiện bình thường Điều kiện sự cố chạm đất Hình F.1 MỤC LỤC 1. Phạm vi áp dụng.............................................................................................................................. 2. Tiêu chuẩn trích dẫn.......................................................................................................................... 3 . Định nghĩa ........................................................................................................................................ 3.1. Định nghĩa chung........................................................................................................................... 3.2. Định nghĩa về các phần t ử chức năng............................................................................................. 3.3. Định nghĩa về các phần tử cơ......................................................................................................... 3.4. Định nghĩa về cách điện................................................................................................................. 3.5. Định nghĩa về các đại lượng của công tơ........................................................................................ 3.6. Định nghĩa về các đại lượng gây ảnh hưởng................................................................................... 3.7. Định nghĩa về các thử nghiệm......................................................................................................... 4 . Yêu cầu ........................................................................................................................................... 4.1. Giá trị điện tiêu chuẩn..................................................................................................................... 4.2. Yêu cầu về cơ............................................................................................................................... 4.3. Điều kiện khí hậu............................................................................................................................ 4.4. Yêu cầu về điện............................................................................................................................. 4.5. Tính tương thích điện từ (EMC)....................................................................................................... 4.6. Yêu cầu về độ chính xác................................................................................................................ 5. Thử nghiệm và điều kiện thử nghiệm................................................................................................. 5.1. Thủ tục thử nghiệm chung.............................................................................................................. 5.2. Thử nghiệm các yêu cầu về cơ....................................................................................................... 5.3. Thử nghiệm về các ảnh huởng của khí hậu...................................................................................... 5.4. Thử nghiệm các yêu cầu về điện..................................................................................................... 5.5. Thử nghiệm tính tương thích điện từ (EMC)..................................................................................... 5.6. Thử nghiệm các yêu cầu về độ chính xác........................................................................................ Phụ lục A - Quan hệ giữa nhiệt độ không kh í m ô i tr ườ ng xung quanh và độ ẩm tuơng đối ....................... Phụ lục B - Sơ đồ mạch thử nghiệm đối với dòng một chiều, các hài bậc chẵn, các hài bậc lẻ và các hài phụ Phụ lục C - Dạng sóng điện áp dùng để thử nghiệm ảnh hưởng của sụt điện áp và mất điện ngắn hạn..... Phụ lục D - Nam châm điện dùng để thử nghiệm ảnh h ưở ng của từ trườ ng b ê n ngoài ............................. Phụ lục E - Chương trình thử nghiệm..................................................................................................... Phụ lục F - Sơ đồ mạch thử nghiệm dùng để thử nghi ệ m miễn cảm đối với sự cố chạm đất.................... (*) Các thuật ngữ “điện áp” và “dòng điện” được hiểu là giá trị hiệu dụng, nếu không có qui định nào khác.