TCVN7937-1:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7937-1:2013 (ISO 15630-1:2010) về Thép làm cốt bê tông và bê tông dự ứng lực - Phương pháp thử - Phần 1: Thanh, dảnh và dây dùng làm cốt TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 7937-1:2013 ISO 15630-1:2010 THÉP LÀM CỐT BÊ TÔNG VÀ BÊ TÔNG DỰ ỨNG LỰC - PHƯƠNG PHÁP THỬ - PHẦN 1: THANH, DẢNH VÀ DÂY DÙNG LÀM CỐT Steel for the reintorcement and prestressing of concrete - Test methods - Part 1: Reintorcing bars, wire rod and wire L ời nói đầu TCVN 7937-1:2013 thay thế TCVN 7937-1:2009 (ISO 15630-1:2002) TCVN 7937-1:2013 hoàn toàn tương đương với ISO 15630-1:2010 TCVN 7937-1:2013 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 17 Thép biên soạn, Tổng cục Tiêu chu ẩ n Đo lường ch ấ t lượng đề nghị, Bộ Khoa học và C ô ng nghệ công bố. TCVN 7937 (ISO 15630), Thép làm cốt b ê tông và bê tông dự ứng lực - Phương pháp thử bao gồm các phần sau: - Ph ầ n 1: Thanh, dảnh và dây d ùng làm c ố t; - Phần 2: Lưới hàn; - Phần 3: Thép dự ứng lực. THÉP LÀM CỐT BÊ TÔNG VÀ BÊ TÔNG DỰ ỨNG LỰC - PHƯƠNG PHÁP THỬ - PHẦN 1: THANH, DẢNH VÀ DÂY DÙNG LÀM CỐT Steel for the reintorcement and prestressing of concrete - Test methods - Part 1: Reintorcing bars, wire rod and wire 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp th ử dùng cho thanh, d ả nh và dây dùng làm cốt bê tông. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đ ố i với các tài liệu viện dẫn c ó ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các b ổ sung, sửa đ ổ i ( nếu có). TCVN 197 (ISO 6892), Vật liệu kim loại - Th ử kéo. ISO 7500-1, Metallic mater i als - Veri f ication of static uniaxial testing machines - Part 1: Tension/compression testing machines - Ver if ication and calibration of the f orce-measur i ng system (Vật liệu kim loại - Kiểm định các máy thử đồng trục tĩnh - Phần 1: M á y thử kéo/nén - Ki ể m định và hiệu chu ẩ n hệ thống đo lực). ISO 9513, Metallic materials - Calibration of extensometers used in uniaxial testing (Vật liệu kim loại - Hiệu chu ẩ n các gi ã n kế được s ử dụng trong phép th ử đơn trục). 3. Ký hiệu Ký hiệu sử dụng trong tiêu chuẩn này theo Bảng 1. Bảng 1 - K ý hiệu K ý hiệu Đơn v ị Ý nghĩa Điều a' mm Chi ề u cao g â n dọc 10.3.2; 11.3 a m mm Chiều cao gân tại điểm giữa hoặc chiều sâu rãnh lõ m tại tâm 10.3.1.2; 11.3.2; 11.4 .2 a max a mm Chiều cao gân ngang lớn nh ấ t hoặc chiều sâu r ã nh lõm lớn nhất 10.3.1.1 a s,i mm Chi ề u cao trung b ì nh của ph ầ n thứ i khi chia một gân thành p phần tr ê n chiều dà i D l hoặc chi ề u sâu trung b ì nh của phần thứ i khi chia một r ã nh lõm thành p ph ầ n trên chiều rộng D b 11.3.1 11.4.1 a 1/4 m m Chi ề u cao gân t ại vị trí một ph ầ n tư hoặc chiều sâu r ã nh lõm tại vị trí một phần tư 10.3.1 .2 ; 11.3.2 ; 11.4.2 a 3/4 mm Chiều cao gân t ại vị trí ba ph ầ n tư hoặc chiều sâu r ã nh lõm tạ i vị trí ba phần tư 10.3.1.2; 11.3.2 ; 11.4.2 A % Độ giãn dài sau khi đứt 5.1; 5.3 A g % Độ giãn dài không tỷ lệ tạ i lực l ớn nh ấ t F m 5.3 A gt % Độ gi ã n dài tổng tại lực lớn nhất F m Đi ề u 5 b mm Chiều rộng gân ngang tại điểm giữa hoặc chiều rộng rãnh l õ m 10.3.8 c mm Bước gân ngang hoặc bước r ã nh lõm 10.3.3; 11.3 d mm Đường kính danh nghĩa của thanh, dây hoặc dảnh 5.3; 8.2; 8 .4.7 ; 11.3 D mm Đường k í nh gối uốn trong thiết b ị thử uốn hoặc uốn lại 6.3; 7.3.2 e mm Khe h ở trung b ì nh giữa hai hàng gân hoặc hai hàng r ã nh l õ m k ề nhau 10.3.5 f Hz Tần số gia tải trong thử mỏi dọc trục 8.1; 8.4.3 f p - Diện t í ch tương đố i của r ã nh lõm Đi ề u 11 f R - Diện t í ch tương đối của gân Điều 11 F m N Lực kéo l ớ n nh ấ t trong thử kéo 5.3 F P mm 2 Diện t í ch mặt c ắ t dọc c ủ a một r ã nh l õ m 11.4.1 F r N Phạm vi lực trong th ử m ỏ i d ọc trục 8.1; 8.3; 8.4.2; 8.4.3 F R mm 2 Diện t í ch mặt cắt dọc c ủ a một g â n 11.3.1 F up N Lực cận trên trong th ử m ỏ i dọc trục 8.1; 8.3; 8.4.2; 8.4.3 l mm Chiều dài gân ngang tạ i b ề mặt phân cách ruột gân Hình 6 n, m, q, p - Đại lượng dùng trong các công thức t í nh f R , f P , F R và F P 11.3 ; 11.4 P mm Bước xoắn c ủ a thanh xoắn nguội 10.3.4 ; 11.3 r 1 mm Khoảng cách giữa đầu kẹp và các vạch giới hạn chiều dài t í nh toán khi đo A gt bằng phương ph á p thủ công 5.3 r 2 mm Khoảng cách giữa vị trí đứt và các vạch giới hạn chiều dài t í nh toán khi đo A gt bằng phương pháp thủ công 5.3 R eH MPa Gi ớ i hạn chảy tr ên 5.3 R m MPa Gi ớ i hạn b ề n 5.3 R p 0,2 MPa Gi ớ i hạn ch ả y qu y ước tạ i độ gi ã n dài không tỷ l ệ 0,2 % 5.2; 5.3 S n mm 2 Diện tích mặt c ắ t ngang danh ngh ĩ a c ủ a thanh, d ảnh và dây 8.4.2 a độ G ó c nghiêng c ủ a gân ngang 10.3.7 b độ G ó c giữa trục gân ngang hoặc rãnh l õ m với trục c ủ a thanh, dây hoặc dảnh 10.3.6 ; 11.3 g độ Góc u ố n trong thử uốn hoặc uốn lại 6.3; 7.3.1 (H ì nh 4), 7.3 2 D l m m Phần tăng th ê m c ủ a chiều dài gân ngang tại mặt ru ột gân Hình 6 d độ G ó c uốn lạ i trong th ử u ố n lại 7.3.1 (H ì nh 4), 7.3.4 l - Hệ s ố kinh nghiệm trong công thức kinh nghiệm c ủ a f R và f P 11.3.2; 11.4.2 2 s a MPa Phạm v i thay đ ổ i ứng suất trong thử mỏi tải dọc trục 8.4.2 s max MPa Ứ ng suất l ớn nhất trong thử mỏi tải dọc trục 8.4.2 å e i mm Phần chu vi không chứa gân hoặc r ã nh lõm 10.3.5; 11.3.2; 11.4.2 CHÚ TH Í CH: 1 MPa = 1 N/mm 2 a Trong một số ti ê u chuẩn sản ph ẩ m, thông s ố này có thể được ký hiệu l à h 4. Quy định chung về mẫu thử Nếu không c ó th ỏa thuận hoặc quy định khác trong tiêu chuẩn s ả n phẩm, mẫu t hử phải được lấy từ thanh, dây hoặc dảnh trong điều kiện nguyên trạng. Nếu phải lấy mẫu thử từ cuộn, m ẫ u thử phải được n ắ n thẳng trước khi tiến hành thử bằng phương pháp uốn đơn giản với lượng biến dạng dẻo ít nhất có thể. CHÚ THÍCH: Việc nắn thẳng m ẫ u th ử là quan trọng đối v ớ i thử kéo và thử mỏi. Phương pháp uốn thẳng mẫu thử (bằng tay, bằng máy) phải được chỉ ra trong báo cáo thử. Khi phải xác định các chỉ tiêu cơ t í nh trong thử kéo hoặc thử mỏi, mẫu thử được phép làm hóa già nhân tạo (sau khi đã nắn thẳng, nếu có thể), phụ thuộc v à o yêu cầu c ủ a tiêu chu ẩ n sản ph ẩ m tương ứng. Nếu tiêu chuẩn sản ph ẩ m không quy định việc xử lý hóa già, khi đó có thể áp dụng các bước xử lý như sau: nung nóng mẫu th ử đến 100 ° C , duy trì tại nhiệt độ này trong vòng 1 h min v ớ i phạm vi dao động nhiệt độ là ± 10 ° C sau đó l ấy mẫu ra rồi làm nguội tự nhiên trong không khí tĩnh t ớ i nhiệt độ môi trường. Khi xử lý hóa già mẫu thử, các thông s ố điều kiện của quá tr ì nh xử lý phải được đưa vào báo cáo th ử . 5. Thử kéo 5.1. M ẫ u th ử M ẫ u th ử phải tuân theo các quy định chung trong Điều 4, chiều dài t ự do của m ẫ u thử phải đủ cho quá tr ì nh xác định độ giãn d ài theo 5.3. Nếu xác định độ giãn dài sau khi đứt ( A ) bằng phương pháp thủ công, mẫu thử phải được vạch dấu theo quy đ ị nh trong TCVN 197 (ISO 6892). Nếu c ầ n xác đ ị nh độ giãn dài tổng tại lực lớn nhất ( A gt ,) bằng phương pháp thủ công, phải vạch trên mẫu thử các vạch cách đều nha u trên suốt chiều dài tự do [xem TCVN 197 (ISO 6892)] . Khoảng cách giữa các vạch này phải là 20 mm, 10 mm hoặc 5 mm tùy theo đường k í nh của thanh, d ây hoặc d ả nh. 5.2. Thiết bị th ử Thiết bị th ử phải được kiểm tra và hiệu chuẩn theo ISO 7500-1 và có cấp ch í nh xác tối thiểu là cấp 1. Nếu có sử d ụng gi ã n kế th ì giãn k ế phải đạt độ chính xác cấp 1 (xem ISO 9513) khi dùng để xác định R p0 , 2 và đạt độ ch í nh xác cấp 2 (xem ISO 9513) khi dùng đ ể xác đ ị nh ( A gt ). Gi ã n kế dùng để xác định độ giãn d ài tổng tại lực l ớ n nhất ( A gt ) phải c ó khoảng kẹp tối thiểu là 100 mm. Khoảng kẹp c ủ a giãn kế phải được đưa vào trong báo cáo th ử . 5.2. Tiến hành thử Thử kéo phải được tiến hành theo TCVN 197 (ISO 6892). Khi phải xác đ ị nh R p0 , 2 , nếu phần tuyến tính của biểu đồ lực - độ giãn dài không đủ l ớ n hoặc không thể hiện r õ ràng th ì phải sử dụng một trong hai phương pháp sau: - Tiến hành thử khuyến cáo trong TCVN 197 (ISO 6892); - Phần tuyến tính của biểu đồ lực- độ giãn d ài phải được xem như một đoạn thẳng nối các điểm trên biểu đ ồ tại vị trí 0,2 F m và 0,5 F m . Trong trư ờ ng hợp có tranh chấp th ì sẽ dùng phương pháp thứ hai. Nếu độ dốc của đoạn thẳng này sai lệch lớn hơn 10 % so với giá trị mô đun đàn hồi lý thuyết, phép thử sẽ bị coi là không hợp lệ. Nếu không được quy định cụ thể trong tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng, phải sử dụng giá trị diện tích mặt cắt ngang danh nghĩa để tính các đặc tính kéo ( R eH hoặc R p 0, 2 , R m ). Phép thử cũng b ị coi là không hợp lệ nếu mẫ u thử b ị đứt trong phần k ẹ p hoặc tại vị tr í cách đầu kẹp nhỏ hơn 20 mm hoặc d (lấy giá trị lớn hơn). Nếu không được quy định cụ th ể trong tiêu chu ẩ n sản phẩm tương ứng, khi xác định độ giãn dài sau khi đứt A , chiều dài cữ ban đầu phải là 5 l ầ n đường kính danh nghĩa d . Trong t rường hợp có tranh chấp, A phải được xác định bằng phương pháp th ủ công. Sử dụng quy trình trong TCVN 197 (ISO 6892) để xác định độ giãn dài tổng tại lực l ớ n nhất A gt với một số thay đổi và bổ sung như sau: - Nếu s ử dụng phương pháp th ủ công để đo A g t , sau khi đứt, A gt phải được tính theo công thức sau: A gt = A g + R m / 2000 (1) Trong đó A g là độ giãn dài không tỷ lệ tại lực l ớ n nhất. A g phải được đo trên một chiều dài cữ bằng 100 mm của hai ph ầ n g ã y đứt của mẫu thử, nằm cách vị tr í đứt một khoảng r 2 có giá trị ít nhất là 50 mm hoặc 2 d (lấy giá trị lớn hơn). N ế u khoảng cách r 1 giữa đầu kẹp và chiều d à i cữ này nhỏ hơn 20 mm hoặc d (lấy giá trị lớn hơn) th ì việc đo sẽ b ị coi là không hợp lệ. Xem H ì nh 1. Trong trường hợp có tranh chấp, sử d ụng phương pháp đo thủ công. CH Ú D Ẫ N: a Chiều dài kẹp. b Chi ề u dài t í nh toán 100 mm. Hình 1 - Đo A g t theo phương pháp thủ c ô ng 6. Thử uốn 6.1. Mẫu thử Mẫu thử phải tuân theo các quy đ ị nh chung trong Điều 4. 6.2. Thiết b ị thử 6.2.1. Phải sử dụng thiết bị thử uốn theo nguyên lý được m ô tả trên H ì nh 2. CHÚ TH Í CH: Trên H ì nh 2 biểu diễn gối uốn và trục đ ỡ xoay c ò n trục dẫn th ì không xoay. Tuy nhi ê n cũng c ó thể bố tr í trục dẫn xoay còn gối uốn hoặc trục đỡ không xoay. 6.2.2. Th ử uốn cũng có thể được tiến hành trên thiết bị có một gối uốn và nhi ề u trục đ ỡ [xem TCVN 198 (ISO 7438) ] . CH Ú DẪN: 1 G ối uốn. 2 Trục đỡ . 3 Trục dẫn Hình 2 - Nguyên l ý của thiết b ị thử u ố n 6.3. Tiến hành thử Thử uốn được tiến hành trong khoảng nhiệt độ từ 10 ° C đến 35 ° C nếu không c ó thỏa thuận khác. Đối với thử uốn ở nhiệt độ thấp, nếu trong thỏa thuận không quy định tất cả các điều kiện thử, áp dụng sai lệch ± 2 ° C của nhiệt độ th ỏ a thuận. Mẫu thử được ngâm trong môi ch ấ t làm nguội thời gian đủ để đảm bảo đạt được nhiệt độ quy định trên toàn bộ mẫu thử (v í dụ, ít nhất 10 min trong ch ấ t lỏng hoặc í t nhất 30 min trong chất khí). Thử uốn bắt đầu trong 5 s sau khi l ấ y ra khỏi môi ch ấ t. Thiết bị di chuyển được thiết kế v à sử dụng sao cho nhiệt độ c ủ a mẫu th ử được duy tr ì trong kho ả ng nhiệt độ quy đ ị nh. Mẫu thử phải được uốn quanh gối uốn. Góc uốn ( g ) và đường k í nh gối u ố n ( D ) phải tuân theo c á c tiêu chu ẩ n sản ph ẩ m tương ứng. 6.4. Đánh giá kết quả thử Việc đánh giá kết quả thử uốn phải tuân theo các yêu cầu c ủ a các tiêu chuẩn sản ph ẩ m tương ứng. Trong trường hợp không có các yêu cầu cụ thể, phép thử được coi như đạt yêu cầu nếu trên mẫu thử không xu ấ t hiện các v ế t nứt c ó thể nh ì n th ấ y bằng m ắ t thường. V ết nứt dẻo bề mặt có thể xuất hiện trên gân hoặc rãnh l õ m và không được coi là không đạt. V ết nứt được coi là vết nứt bề mặt khi chiều s â u của vết nứt không lớn hơn chiều rộng của vết nứt. 7. Thử uốn lại 7.1. Mẫu thử M ẫ u thử phải tuân theo các quy định chung trong Điều 4. 7.2. Thiết b ị thử 7.2.1. Thiết bị uốn Sử dụng thiết bị u ố n theo quy định trong 6.2. 7.2.2. Thiết bị u ố n lại Có thể s ử dụng thiết b ị uốn trên H ì nh 2 để uốn lại. Tuy nhiên nên sử dụng thiết bị uốn lại như tr ì nh bày trên Hình 3. Hình 3 - Ví dụ v ề thiết b ị thử uốn lại 7.3. Tiến hành thử 7.3.1. Quy định chung Tiến hành thử uốn lại bao gồm 3 bư ớ c: - Uốn mẫu; - Hóa già nhân tạo; - Uốn lại. Tiến hành thử được biểu diễn tr ê n H ì nh 4. 7.3.2. Uốn mẫu Phép thử uốn được tiến hành trong khoảng nhiệt độ từ 10 ° C đến 35 ° C . Mẫu thử phải được u ố n quanh gối uốn. Góc uốn ( g ) và đường kính gối u ố n ( D ) phải tu â n theo các tiêu chu ẩ n sản ph ẩ m tương ứng. Mẫu thử phải được kiểm tra kỹ để phát hiện các vết nứt nh ì n th ấ y bằng mắt thường . CH Ú D Ẫ N: 1 G ố i u ố n 2 M ẫ u thử a Vị trí ban đ ầ u b Vị trí sau thao tác m ô t ả trong 7.3.2 c Vị trí sau thao tác mô tả t r ong 7.3.4 H ì nh 4 - Sơ đồ biểu diễn tiến hành thử uốn lại 7.3.3. Hóa già nhân tạo Nhiệt độ và thời gian hóa già nhân tạo phải tuân theo các tiêu chu ẩ n sản ph ẩ m tương ứng. Nếu tiêu chuẩn sản phẩm không quy định việc xử lý h ó a già, khi đó có thể áp dụng các điều kiện quy định trong Đi ề u 4. 7.3.4. Uố n lại Sau khi đ ã làm nguội trong không khí tĩnh xuống đến nhiệt độ trong khoảng từ 10 ° C và 35 ° C , mẫu thử phải được uốn ngược lại đến góc d theo quy định trong tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng. 7.4. Đánh giá kết quả thử Việc đánh giá kết q u ả phép thử uốn lại phải được tiến hành theo các yêu cầu của tiêu chu ẩ n sản phẩm tương ứng. Trường hợp không có quy đ ị nh v ề việc đ á nh giá, mẫu thử được coi như đạt yêu cầu nếu không xuất hiện vết nứt c ó thể nh ì n thấy được bằng mắt thư ờ ng. V ết nứt dẻo bề mặt c ó thể xuất hiện trên gân hoặc rãnh lõm và không được coi là không đạt. V ết nứt được coi là v ế t nứt bề mặt khi chiều sâu của vết nứt không lớn hơn chiều rộng của vết nứt. 8. Thử mỏi dọc trục 8.1. Nguyên lý thử Phép thử mỏi dọc trục là quá trình tác dụng lên mẫu thử một lực kéo dọc trục, lực kéo này có giá trị thay đổi theo chu kỳ dạng hình sin v ới tần s ố không đ ổ i f trong giới hạn đàn hồi (xem H ì nh 5). Phép thử được tiến hành cho đến khi mẫu thử b ị phá h ủy hoặc khi mẫu tuy chưa b ị phá h ủy nhưng số chu đã đạt tới một giá tr ị chu kỳ gia tải cho trước trong các tiêu chuẩn s ả n phẩm tương ứng. CHÚ DẪN: F Lực. t Th ờ i gian. H ì nh 5 - Biểu đồ chu kỳ gia tả i 8.2. M ẫ u thử Mẫu thử phải tuân theo các quy định chung trong Điều 4. Để nắn thẳng mẫu thử, có thể sử dụng máy để chế tạo s ả n phẩm. Bề mặt ph ầ n tự do của mẫu giữa các phần kẹp không được ph é p qua b ấ t kỳ một quá trình xử lý bề mặt dư ớ i bất kỳ hình thức nào. Chiều dài phần tự do tối thiểu phải đạt 140 mm hoặc 14 d (lấy giá trị nào lớn hơn). 8.3. Thiết b ị thử Máy thử m ỏ i phải được hiệu chuẩn theo ISO 7500-1. Độ chính xác phải đạt ít nhất ± 1 %. Máy thử phải có khả năng duy tr ì giá tr ị lực cận trên, F up , trong phạm vi ± 2 % c ủ a giá tr ị lực quy định và giữ được phạm vi lực, F r , trong phạm vi ± 4 % giá tr ị quy định. 8.4. Tiến hành thử 8.4.1. C á c quy đ ị nh về mẫu thử Mẫu thử phải được kẹp lên máy thử sao cho lực tác dụng lên mẫu theo phương d ọc trục và không được phép xu ấ t hiện momen uốn dọc theo mẫu thử. 8.4.2. Lực cận trên ( F up ) và phạm v i lực ( F r ) Lực cận trên ( F up ) và phạm vi lực ( F r ) ph ả i tuân theo các tiêu chuẩn sản ph ẩ m tương ứng. CH Ú THÍCH: F up và F r c ó thể t í nh toán từ ứ ng suất lớn nhất ( s max ) và phạm vi ứng su ấ t (2 s a ) được cho trong các tiêu chu ẩ n sản ph ẩ m như sau: - F u p = s max x S n - F r = 2 s a x S n Trong đó S n là diện tích mặt cắt ngang danh nghĩa c ủ a thanh, dây hoặc dảnh. 8.4.3. Độ ổ n định lực v à tần số gia tải Phép thử phải được tiến hành trong điều kiện ổn định về lực cận trên ( F up ), phạm vi lực ( F r ) và tần số gia t ả i ( f ). Trong suốt toàn bộ thời gian thử không được phép có bất kỳ một gián đoạn nào về chu kỳ gia tải. Tuy nhiên, vẫn cho phép tiến hành tiếp tục trở lại một phép thử đã b ị gián đoạn đột ngột. Mọi gián đoạn trong quá trình thử đ ề u phải đưa vào trong báo cáo thử. 8.4.4. Đếm chu kỳ gia tải Số lượng c á c chu kỳ gia tải phải được đếm toàn bộ kể từ chu kỳ gia tải đ ầ y đủ đầu tiên. 8.4.5. Tần s ố gia tải Tần số của các chu kỳ gia tải phải được giữ ổ n định trong suốt phép thử và được giữ nguyên trong một loạt phép thử. Tần s ố gia tải phải nằm giữa 1 Hz và 200 Hz. 8.4.6. Nh i ệt độ thử Nhiệt độ của mẫu thử không được vượt quá 40 ° C trong suốt thời gian thử. Nếu không có quy định khác th ì nhiệt độ của phòng th í nghiệm phải được duy tr ì giữa 10 ° C và 35 ° C . 8.4.7. Tính hợp lệ của phép thử Nếu mẫu thử b ị phá h ủy bên trong ph ầ n kẹp mẫu hoặc trong phạm vi 2 d kể từ vị tr í kẹp hay phá h ủy phát sinh từ một chỗ dị thường của mẫu thử th ì phép thử s ẽ b ị coi là không hợp lệ. 9. Phân tích hóa học Thành phần h óa học phải được xác định b ằ ng phương pháp phân tích quang phổ. Trong trường hợp có tranh ch ấ p về phương pháp phân tích, thành phần h óa học phải được xác định bằng một phương pháp thử trọng tài được quy định trong tiêu chuẩn quốc gia hoặc một trong các tiêu chuẩn quốc tế trong thư mục tài liệu tham khảo. 10. Đo các đặc trưng hình học 10.1. M ẫ u thử Mẫu thử phải tuân theo các yêu cầu chung trong Điều 4. Chiều dài c ủ a mẫu thử phải đủ đ ể tiến hành các phép đo theo 10.3. 10.2. Thiết b ị đo Các đặc trưng hình học phải được đo b ằ ng một thiết b ị có độ phân giải tối thiểu như sau: - 0,01 mm khi đo chiều cao của gân ngang hoặc của gân dọc và chiều sâu rãnh lõm đối với phép đo nhỏ hơn hoặc bằng 1 mm; - 0,02 mm khi đo chi ề u cao của gân ngang hoặc của gân dọc và chiều sâu rãnh l õ m đối với phép đo l ớ n hơn 1 mm; - 0,05 mm khi đo khe giữa hai hàng gân ngang hoặc r ã nh l õ m c ủ a hai hàng gân ngang hoặc hàng rãnh lõm liền kề; - 0,5 mm khi đo bước gân ngang hoặc r ã nh lõm khi đo bước gân hoặc bước rãnh l õ m (xem 10.3.3) hoặc khi đo khoảng cách giữa hai đi ể m tương ứng của bước gân dọc bước xoắn c ủ a các sản phẩm xoắn nguội (xem 10.3.4); - 1° khi đo góc nghiêng của gân ngang hoặc rãnh lõm và trục dọc của thanh, dảnh hoặc dây hoặc khi đo g ó c nghi ê ng của sườn gân. Trong trường hợp c ó tranh chấp, phải sử d ụ ng các dụng cụ đo đọc trực tiếp thông dụng như calip, thước đo chiều sâu. 10.3. Tiến hành đo 10.3.1. Đo chiều cao gân ngang hoặc chiều sâu rãnh lõm 10.3.1.1. Giá trị lớn nh ấ t a m a x Chiều cao gân ngang hoặc chiều sâu r ã nh lõm lớn nhất a max được xác định b ằ ng cách lấy giá trị trung b ì nh của ít nh ấ t ba số đo chiều cao gân ngang hoặc chiều s â u r ã nh lõm riêng lẻ trên một hàng gân hoặc r ã nh lõm tại điểm cao nhất hoặc sâu nhất c ủ a từng gân ngang hoặc rãnh l õ m, không tính các gân hoặc r ã nh l õ m có ký hiệu của thanh, dây hoặc dảnh. 10.3.1.2. Giá trị tại một v ị trí cho trước Chiều cao gân ngang hoặc chiều sâu r ã nh lõm tại một v ị trí cho trước (Ví dụ: tại điểm một phần tư, điểm giữa hoặc điểm ba ph ầ n tư với các giá tr ị tương ứng a 1/4 , a m và a 3/4 ) được xác định bằng cách lấy giá trị trung b ì nh của í t nhất ba số đo chiều cao gân ( hoặc chi ề u sâu r ã nh lõm) riêng lẻ trên một hàng gân (hoặc r ã nh l õ m) tại vị tr í cần đo của từng g â n (hoặc rãnh l õ m), không tính các gân (hoặc rãnh lõm) ghi ký hiệu của thanh, d â y hoặc dảnh. 10.3.2. Chiều cao gân dọc ( a ' ) Chiều cao gân dọc (a') là giá trị trung bình của ít nhất 3 s ố đo chiều cao từng gân đọc tại ba vị trí khác nhau. 10.3.3. Bước gân ngang hoặc rãnh lõm ( c ) Bước gân ngang hoặc r ã nh l õ m ( c ) được xác định bằng cách l ấ y chiều d à i c ủ a khoảng đo chia cho số khe hoặc gờ của gân giữa các rãnh lõm có trong đó. Khoảng đo có thể là khoảng cách từ tim của một gân hoặc rãnh lõm đến tim của một gân hoặc rãnh lõm khác trên cùng một hàng, đo trên đường thẳng song song với tr ụ c dọc c ủ a sản phẩm. Khoảng đo phải l à : - Í t nhất 10 khe hoặc gờ của gân giữa các rãnh lõ m; - một chi ề u dài bư ớ c xoắn cho các sản ph ẩ m xoắn nguội. 10.3.4. Bước xoắn (P ) Bước xoắn (P) của thanh xoắn nguội là giá trị trung b ì nh của các số đo khoảng cách giữa hai điểm tương ứng của một gân d ọc trên cùng một đường thẳng dọc trục. 10.3.5. Ph ầ n chu vi không chứa gân hoặc rãnh lõm ( å e i ) Phần chu vi không chứa g â n hoặc rãnh l õ m ( å e i ) được xác định bằng tổng các khe h ở trung b ì nh e giữa các cặp gân hoặc rãnh l õ m c ủ a hai hàng gân hoặc rãnh lõm kề nha u tính cho từng hàng gân. Giá tr ị e được tính dựa trên tối thiểu ba giá trị đo. 10.3.6. Góc nghiêng của g â n hoặc rãnh lõm ( b ) Góc nghiêng của g â n hoặc rãnh lõm ( b ) được xác định bằng cách lấy giá trị trung b ì nh các giá trị góc nghiêng riêng l ẻ đo trên từng hàng gân hoặc rãnh lõm với cùng một góc danh nghĩa. 10.3.7. Góc nghiêng sườn gân ngang ( a ) Góc nghiêng sườn gân ngang ( a ) là giá trị trung b ì nh của các góc nghiêng riêng lẻ trên cùng một phía c ủ a các gân, được đo như biểu diễn t rên H ì nh 6, đo trên ít nh ấ t là hai gân ngang khác nhau c ủ a một hàng, không tính các gân ký hiệu của thanh, dây hoặc dảnh. CH Ú TH Í CH: Mặt cắt A-A thể hiện mặt chiếu ph ẳ ng c ủ a gân ngang. H ì nh 6 - Xác định góc nghiêng sườn gân ( a ) và xác định diện tích mặt cắt dọc của một gân ( F R ) G ó c nghiêng c ủ a sườn gân ngang ( a ) được đo bằng cách xác định đường thẳng phù hợp nh ấ t giữa hai điểm trên mặt sườn gân, đủ xa để thể hiện góc nghiêng, nhưng tránh sư ờ n gân tại các đầu mút c ủ a đáy và đỉnh của gân như v í dụ trên H ì nh 6. 10.3.8. Chiều rộng của gân ngang hoặc chiều rộng của rãnh lõm (b) Chiều rộng c ủ a gân ngang (b) là giá tr ị trung b ì nh của ba số đo trên từng hàng, tại điểm giữa của gân, vuông g ó c v ớ i trục của gân. Chỉ các gân không được sử d ụng l à m ký hiệu mới được xem xét đo. Chiều rộng c ủ a rãnh lõm (b) là giá trị trung bình của ba số đo trên từng hàng được chế tạo song song với trục d ọc của thanh, dây hoặc d ảnh d ọc theo một đư ờ ng ngang qua rãnh lõm tại bề mặt của thanh, dây hoặc d ảnh. 11. Xác định diện tích gân hoặc rãnh lõm tương đối (fR hoặc fP) 11.1. Giớ i thiệu Tải trọng được truyền trong kết cấu bê tông thông qua lực bám dính giữa bê tông và cốt thép. Lực b á m d í nh hiệu quả nh ấ t ch í nh là lực bám dính do lực cắt sinh ra b ở i các gân ngang hoặc r ã nh lõm trên bề mặt c ủ a thép cốt. Đối v ớ i thép cốt có gân hoặc có rãnh lõm, khả năng bám dính có thể được xác định bằng các phương pháp sau: - Đo các đặc tính h ì nh học của gân hoặc v ế t rãnh lõm; - Đo lực tương tác giữa bê tông và thép cốt bằng thử nghiệm nh ổ hoặc thử nghiệm uốn dầm. Từ các số liệu hình học s ẽ tính được hệ số bám dính, còn được gọi l à điện tích gân tương đối ( f R ) hoặc diện tích t ương đối của rãnh l õ m ( f P ). 11.2. Tiến hành đo Việc xác đ ị nh diện tích tương đối của gân f R hoặc diện tích tương đối c ủ a rãnh lõm f P được tiến h à nh dựa trên các kết quả đo đặc trưng h ì nh học trong Điều 10. 11.3. Tính f R hoặc f P 11.3.1. Diện tích tương đ ố i của gân Diện tích tương đối c ủ a gân được tính theo công thức sau: Trong công thức trên: - n là số hàng gân ngang có tr ê n chu vi; - m là số lượng mặt nghiêng trên các gân ngang khác nhau trong một hàng; - q số gân dọc của thanh xoắn nguội; - là diện tích mặt cắt dọc của một gân ( xem Hình 6), trong đó a s,i là chiều cao trung b ì nh của phần tử thứ i trong một gân ngang được chia thành p phần c ó chiều dài là D l . Số hạng tổng thứ hai ch ỉ áp dụng đối với thanh xoắn nguội và không nên đưa vào nếu giá tr ị của n ó vượt quá 30 % giá trị f R t ổ ng. 11.3.2. Công thức giản lược Nếu công th ứ c tổng quát trong 11.3.1 trên đây kh ó áp dụng v ì phải dùng các thiết b ị đặc biệt, có thể sử dụng công thức gi ả n lược. Có th ể sử dụng các công thức giản lược như sau: a) Công thức hình thang: b) Công th ứ c Simpson: c) Công thức Parabol: d) Công thức kinh nghiệm: Trong đ ó : l là hệ số kinh nghiệm thể hiện tương quan giữa f R hoặc f P và a m /c ứng v ớ i một biên dạng thanh, dây hoặc d ả nh nhất định. Các giá tr ị a 1/4 , a m , a 3/4 được xác định theo 10.3.1.2; å e i được xác định như trong 10.3.5. 11.3.3. Công thức dùng để tính f R Công thức dùng để tính f R phải phù hợp với tiêu chu ẩ n sản phẩm và phải được đưa vào trong báo cáo thử. 11.4. Tính f P 11.4.1. Diện tích tương đ ố i c ủ a rãnh lõm Diện tích tương đ ố i c ủ a rãnh lõm được tính theo công th ứ c sau: Trong đ ó n là s ố hàng rãnh l õ m. là diện tích mặt c ắ t dọc của một rãnh l õ m (xem H ì nh 7) trong đó a s ,i là chiều sâu trung b ì nh của vị trí i c ủ a r ã nh lõm được chia thành p phần chiều dài D x. Hình 7 - Xác định diện tích mặt cắt dọc của một rãnh lõm F P 11.4.2. Công thức giản lư ợc Nếu công thức tổng quát trong 11.4.1 kh ó áp dụng v ì ph ả i dùng các thiết b ị đặc biệt, có thể sử dụng công thức giản lược. Có thể sử d ụng các công thức gi ả n lược như sau: a) Công thức h ì nh thang: b) C ô ng thức hình chữ nhật: c) Công thức Parabol: d) Công thức kinh nghiệm: Trong đ ó l là hệ số kinh nghiệm thể hiện tương quan giữa f R hoặc f P và a m /c ứng v ớ i một biên dạng thanh, dây hoặc d ả nh nhất định ; Các giá tr ị a 1/4 , a m , a 3/4 được xác định theo 10.3.1.2; å e i được xác định theo 10.3.5. 11.4.3. Công thức dùng để tính f P Công thức dùng để tính f P phải phù hợp với tiêu chu ẩ n sản phẩm và phải được đưa vào trong báo cáo thử. 12. Xác định sai lệch khối lượng trên mét dài danh nghĩa 12.1. Mẫu thử Việc xác đ ị nh sai lệch khối lượng trên mét dài danh nghĩa phải được tiến hành trên các mẫu c ó các đầu được cắt vuông góc với tr ụ c. Sự thay đ ổ i hình dạng c ủ a gân/ r ã nh lõm liên quan đ ế n việc ghi nhãn thanh, d â y, dảnh làm cốt được đưa vào t í nh toán chi ề u d à i của mẫu thử. 12.2. Độ chính xác phép đo Chiều dài và khối lượng c ủ a mẫu thử phải được đo với độ chính xác tối thiểu là ± 0,5 %. 12.3. Tiến hành đo Phần trăm sai lệch so v ớ i khối lượng trên mét dài danh nghĩa phải được xác định từ độ sai lệch giữa khối lượng trên mét dài danh nghĩa thực tế c ủ a mẫu thử so với khối lượng trên mét d ài danh nghĩa trong các tiêu chu ẩ n sản ph ẩ m tương ứng. 13. Báo cáo thử Báo cáo thử phải bao gồm tối thiểu các thông tin sau: a) Số hiệu của tiêu chu ẩ n này: TCVN 7937-1:2013 (ISO 15630-1:2010) b) Tên của mẫu thử (bao gồm cả đư ờ ng kính danh nghĩa c ủ a thanh, dảnh và dây); c) Chiều dài của mẫu thử; d) Phép thử đã ti ế n hành và các kết quả thử tương ứng; e) Tiêu chu ẩ n sản ph ẩ m tương ứng, nếu c ó ; f) Mọi thông tin phụ liên quan đ ế n mẫu thử, thiết bị thử và tiến hành thử. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ISO 437:1982, Steel and cast iron - Determination of total carbon content - Combustio n gravimetr i c method. [2] ISO 439:1994, Steel and iron - Determination of total Silicon content - Gravimetr i c method. [3] ISO 629:1982, Steel and cast iron - Determination of total manganese content - Spectrophotometr i c method. [4] ISO 671:1982, Steel and cast iron - Determination of total sulphur con t ent - Combustion titr i metric method. [5] ISO 4829-1:1986, Steel and cast iron - Determination of total s ilicon con t en t - Reduced molybdosilicate spectrophotometric method - Part 1: Silicon contents between 0,05 and 1,0%. [6] ISO 4829-2:1988, Steel and cast iron - Determination of total s ilicon content - Reduced molybdosilicate spectrophotometr i c me t hod - Part 2: Silicon contents between 0,01 and 0,05 %. [ 7 ] ISO/TR 4830-4:1978, Steel - Determination of low carbon con te nts - Part 4: Coulometr i c method a fter combustion. [8] ISO 4934:2003, Steel and iron - Determinat i on of sulphur conte n t - Gravimetr i c method. [9] ISO 4935:1989, Steel and iron - Determination of sulphur content - In f ared absorption method after combustion in an induction f u rn ace. [10] ISO 4937:1986, Steel and iron - Determination of chromium conte n t - Potentiometric or visual titration method. [11] ISO 4938:1988, Steel and iron - Determination of nickel content - Gravimetr i c or titrimetr i c method. [12] TCVN 8498:2010 (ISO 4939:1984), Thép và gang - X á c định hàm lượng niken - Phương pháp quang phổ Dimethylblyoxime. [13] TCVN 8499 (ISO 4940:1985), Thép và gang - X á c định hàm lượng niken - Phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên t ử ngọn l ử a. [14] TCVN 8503:2010 (ISO 4941:1994), Thép và gang - Xác đ ị nh hàm lượng molipđen - Phư ơ ng pháp quang ph ổ Thiocyanate) . [15] TCVN 8504 (ISO 4942:1988), Thép và gang - Xác định hàm lượng vanadi - Phương pháp quang ph ổ N-BPHA). [16] TCVN 8513:2010 (ISO 4943:1985), Thép và gang - X á c định hàm lượng đồng - Phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa) . [17] ISO 4945:1977, Steel - Determination o f nitrogen content - Spectrophotom e tr i c method. [18] TCVN 8514:2010 (ISO 4946:1984), Thép và gang - X á c định hàm lượng đồng - Phương ph á p quang ph ổ 2,2 ' - d iquinolyl . [19] ISO 4947:1986, Steel and cast iron - Determination of vanadium content - Potentiometr i c titration method. [20] TCVN 198:2008 (ISO 7438:2005), Vật liệu kim loại - Thử uốn. [21] ISO 9441:1988, Steel - Determination of niob i um content - PAR spectrophotometr i c method. [22] TCVN 8521:2010 ( ISO 9556:1989), Thép và gang - Xác đ ị nh hàm lượng cacbon t ổ ng - Phương pháp hấp thụ hồng ngoại sau khi đốt trong lò c ả m ứ ng. [23] TCVN 8509:2010 (ISO 9647:1989), Th é p v à gang - Xác đ ị nh hàm lượng vanadi - Phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử ngọn l ử a. [24] TCVN 8511:2010 ( ISO 9658:1990), Thép và gang - Xác định hàm lượng nhôm - Phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa. [25] TCVN 8512:2010 (ISO 10138:1991) Thép và gang - Xác định hàm lượng crom - Phương ph á p quang ph ổ h ấ p thụ nguyên tử ngọn lửa. [26] I SO 10153:1997, Steel - Determination of boron content - Curcumin spectrophotometr i c method. [27] ISO 10278:1995, Steel - Determin a tion of manganese con t en t - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method. [28] TCVN 8506:2010 (ISO 10280:1991) Th é p và gang - X á c định hàm lượng ti tan - Phương pháp quang phổ diantipyrylmetan. [29] ISO 10697-1:1992, Steel - Determination of calcium content by fl ame atomic absorption spectrometry - Part 1: Determination of acid-soluble calcium content. [30] ISO 10697-2:1992, Steel - Determination of calcium conte n t by flame atomic absorption spectrometry - Part 2: Determination o f total calcium content. [31] ISO 10698:1994, Steel - Determination of antimony content - Electrothermal atomic absorption spectrometr i c method. [32] TCVN 8505:2010 (ISO 10700:1994) Thép và gang - Xác định hàm lượng man gan - Phương pháp quang phổ hấp thụ nguy ê n t ử ngọn l ử a. [33] TCVN 8519:2010 (ISO 10701:1994) Thép và gang - X á c định hàm l ượng lưu huỳnh - Phương pháp quang ph ổ phức xanh metylen . [34] I SO 10702:1993, Steel and iron - Determination of nitrogen co n tent - Titrimetric method after d isti l lation . [35] TCVN 8517:2010 (ISO 10714:1992) Thép và gang - Xác định hàm lượng phốt pho - Phương pháp quang phổ photphovanadomolipdat . [36] ISO/TR 10719:1994, Steel and iron - Determination of non-combined carbon content - i n fr ared absorption method after combuslion in an induction f urnace. [37] ISO 10720:1997, Steel and iron - Determination o f nitrogen content - Thermal conductimetric method a f ter f usion in a current of inert gas . [38] TCVN 8502:2010 (ISO 11652:1997) Thép và gang - Xác định hàm l ư ợng coban - Phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa . [39] ISO 11653:1997, Steel - Determination o f high cobalt content - Potentiometric titration method af t er separation by ion exchange . [40] ISO 13898-1:1997, Steel and iron - Dete rm ination o f nickel, copper and cobalt contents - In d uctively coupled plasma atomic emission spectrometr i c method - Part 1: General requirements and sample dissolutio n . [41] ISO 13898-2:1997, Steel and iron - Determination of nickel, copper and cobalt contents - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Part 2: Determination o f nickel content . [42] ISO 13898-3:1997, Steel and iron - Determination of nickel, copper and cobalt contents - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Part 3: Determination of copper content . [43] ISO 13898-4:1997, Steel and iron - Dete r mination of nickel, copper and cobalt contents - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Part 4: Determination of cobalt content . [44] ISO/TS 13899-1:2004, Steel - Determination of Mo, Nb and W contents in alloyed s teel - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Part 1: Deter m ination of Mo content . [45] ISO 13899-2:2005, Steel - Determination of Mo, Nb and W contents in al l oyed s teel - Inductively couple d plasma atomic emission spectrometric method - Part 2: Determination of Nb content . [46] ISO/TS 13899-3:2005, Steel - Determination of Mo, Nb and W contents in alloyed s teel - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Part 3: Determination of W content . [47 ] TCVN 8501:2010 (ISO 13900:1997) Thép - Xác đ ị nh hàm tượng bo - Phương pháp quang ph ổ curcumin sau chưng cất . [48] TCVN 8520:2010 (ISO 13902:1997) Thép và gang - X á c định hàm lượng lưu huỳnh cao. P hương ph á p hấp thụ hồng ngoại sau khi đốt trong lò cảm ứng. [49] ISO/TR 15349-1:1998, Unalloyed s teel - Determ i nation of low carbon content - Part 1: In f rared absorption method after combustion in an electr i c resistance tu rn ace (by peak separation). [50] ISO 15349-2:1999, Unalloyed s teel - Determination of low carbon content - Part 2: Intrared absorption method a ft er combustion in an induction fu rn ace (with preheating). [51] ISO/TR 15349-3:1998, Unalloyed s teel - Determination of low carbon content - Part 3: In f rared absorption method after combustion in an electric resistance f u rn ace (with preheating). [52] ISO 15350:2000, Steel and iron - Determinatio n of total carbon and sul f ur content - In f rared absorption method after combustio n in an induction f u rn ace (routine method). [53] ISO 15351:1999, Steel and iron - Determination of nitrogen content - Thermal conductimetric method af t er f usion in a current o f inert gas (Routine m e thod). [54] ISO 15353:2001, Steel and iron - Determination of tin content - Flame atomic absorption spectrometric method (extraction as Sn-SCN). [55] ISO 15355:1999, Steel and iron - Determination of chromium content - Indirect titration method. [56] ISO 16918-1:2009, Steel and iron - Determination of nine elements by the inductively coupled plasma mass spectrometric method - Part 1: Determination of tin, antimony, cerium, lead and bismuth. [57] ISO 17053:2005, Steel and iron - Determination of oxygen - In f rared method after f usion under inert gas. [58] ISO 17054:2010, Routine method for analysis of high alloy s teel by X-ray f luorescence spectrometry (XRF) by using a near-by technique. [59] ISO/TR 17055:2002, Steel - Determ i nation of s ilicon content - Inductively coupled plasma atomic emission spectrome t r i c method. [60] TCVN 8510:2010 (ISO 17058:2004) Thép và gang - X á c định hàm lượng asen - Phương ph á p quang ph ổ .