TCVN4787:1989

TIÊU CHUẨN V IỆ T NAM Nhóm II TCVN 4787-89 XI MĂNG PHƯƠNG PHÁP LẤY MẪU VÀ CHUẨN BỊ MẪU THỬ (Ban hành theo Quyết định s ố 654/ QĐ ngày 9 / 12/1989 . ) 1. QUI ĐỊNH CHUNG 1.1. Để kiểm tra chất lượng xi măng cần phải l ấ y m ẫ u ở từng lô hàng. Lô xi m ă ng là số l ượng của cùng một loại xi măng với cùng một loại gói hoặc không bao g ó i được giao nhận cù n g m ộ t lúc. 1.2. Người lấy mẫu và chuẩn bị mẫu phải c ó trình độ chuy ê n m ô n nhất định. Nếu kh ô ng phải là n h ân vi ê n chuyên môn thì người lấy m ẫ u và chuẩn bị mẫu phải được chỉ dẫn và t hực hi ệ n theo những yêu c ầ u c ầ n thiế t qui định trong ti ê u chuẩn này. 1.3. Khi lấy mẫu phải ki ể m tra s ơ bộ l ô hàng v ề tình trạng bảo quản, bao gói và có ghi chú trong bi ê n bản lấy mẫu. 1.4. Mẫu xi m ă ng dùng để thí nghiệm l à mẫu trung bình thí nghiệm đảm bảo đại d iện c ho lô hàng. Mẫu được đ ồ ng nh ấ t v à được lấy ra từ các mẫu ban đ ầ u. Số lượng m ẫ u trung b ì nh thí nghiệm phụ thuộc vào mục đích kiểm tra. 1. 5. M ẫ u ban đ ầ u là các m ẫ u xi măng được lấy ra từ các bao, các phương ti ệ n chứa xi m ă ng tr ên các phương ti ệ n chuyển tải xi măng. 1.6. M ẫ u th ử xi m ă ng phải được tiến hành thí nghiệm ngay không chậm hơn một tháng kể từ ngày lấy mẫu và kh ô ng chậm hơn hai tháng kể từ ngày sản xuất. Chú thích: T rườn g hợp xi m ă ng không đảm bảo thời gian như qui định ở điều 1.6 thì kết quả thí nghi ệ m chỉ dùng đ ể tham khảo. 1.7. Mẫu còn lại sau khi t hí nghi ệ m l ầ n đ ầ u b ả o quản tiếp một tháng nữa đ ể dùng khi c ầ n kiểm tra lại, nhưng phải đ ả m bảo thời hạn theo điều 1.6. 2. DỤNG CỤ LẤY MẪU 2.1. Ống kim loại để lấy mẫu có kích thước như hình vẽ. 2.2. Xẻng kim l oại cấu tạo đ ầ u bằng để trộn và phân chia mẫu xi măng. 2.3. Khay tôn có kích thước và cấu tạo phù hợp để đ ồ ng nhất xi măng. 2.4. Thùng tôn có nắp kín, d ung tích không nhỏ hơn 15 lít. 2.5. Bình th ủy tinh nút nhám dung tích không nhỏ hơn ± 250 m l . 3. CÁCH LẤY MẪU 3.1. Khối lượ ng mỗi mẫu trung b ì nh thí nghiệm ph ả i b ả o đảm không ít hơn: 15 kg để kiểm tra các c h ỉ tiêu cơ lý 200 g để phân tích hóa học. 3.2. L ấy mẫu xi m ăng ba o . 3.2.1. Từ những bao xi m ă ng trong l ô lấy ra một số bao nằm rải rác tr ê n hai mặt c ắ t đứng vuông góc ph ầ n lô xi măng thành 4 phần. Số lượng bao lấy ra theo điều 3.2.2. Mỗi bao lấy một m ẫ u ban đầu với khối lượng sao cho đảm bảo điều 3. 1 . 3.2.2. T ùy the o cỡ l ô , số lượng mẫu ban đ ầ u được qui định như sau: C ỡ lô tại (đ ị a điểm l ấy mẫu bao) S ố lượng mẫu ban đ ầ u (m ẫ u) Đến 20 5 21-40 6 4 1 -80 7 81-160 8 161-320 9 Lớn hơn 321 10 3.2.3. Lấy m ẫ u xi m ă ng bao bằng cách m ở miệng bao, dùng ống lấy mẫu thọc s â u tới giữa bao để rút xi m ă ng ra. Sau khi lấy đủ mẫu ấn miệng bao lại và lắc dồn cho miệng bao được đóng kín. 3.3. Lấy m ẫ u xi măng rời 3.3.1. Từ máy tháo, tr ê n thiết bị chuyển tải xi m ă ng lấy không ít hơn 10 mẫu ban đ ầ u. Th ờ i đ iểm lấy mẫu t ùy thuộc t hời gian hoạt động của thiết bị để xác định. 3.3.2. Từ các phương ti ệ n vận chuyển xi m ă ng rời ấn định số lượng phương ti ệ n lấ y mẫu theo đi ề u 3.3.3. Mỗi đơn vị phương tiện vận chuyển l ấ y một mẫu ban đ ầ u với khối l ượng sao cho đảm bảo đi ề u 3. 1 . 3.3.3. T ùy theo số phương tiện v ậ n chuyển, số lượng mẫu ban đ ầ u được quy định như sau: S ố phương t iệ n vận chuyển (cái ) Số mẫu ban đầ u Đ ến 10 3 11 -15 4 16-25 5 Lớn h ơ n 26 6 3.3.4. Tại các kho chứa xi m ă ng rời, số l ượng m ẫ u ban đ ầ u được lấy kh ô ng nhỏ h ơ n 10 , tương ứng với 1 0 v ị trí nằm rải rá c trong l ô xi m ă ng. 3.3.5. L ấ y m ẫ u xi m ă ng rời bằng ống lấy mẫu, van tháo hoặc có dụng c ụ thích hợp 3.4. M ẫ u đ ể ki ể m tra khối lượng bao xi măng là kết qu ả trung bình cộng của kh ố i lượng 20 ba o được lấ y theo đi ề u 3.2.1. Ch ú t hích: Những bao xi m ă ng c ó khối l ượng dưới 35 kg kh ô ng tính vào kế t qu ả trung b ì nh nhưng p hả i g hi vào bi ê n b ả n l ấ y m ẫ u. 3.5. Bi ê n b ả n lấy mẫu phải ghi đủ nội dung sau: Loại xi m ă ng, mác xi măng, s ố hiệu lô; Cơ s ở s ả n xu ấ t, cơ sở cung cấp mẫu; Khối lượng lô xi măng kiểm tra; Số lượng m ẫ u trung bình thí nghiệm; S ố l ượ ng mẫu ban đ ầu; Ngày lấy m ẫ u; N gườ i lấ y mẫu; 4. CHUẨN BỊ MẪU THỬ 4.1 . Các m ẫ u ban đầu sau khi đã lấy ra theo mục 3 được g ộ p thành m ẫ u chung. Trộn đầu mẫu chung và r ú t gọn theo phương pháp chia tư để c ó mẫu tru n g bình thí nghi ệ m với khối lượng đ ả m b ả o theo điều 3.1. 4.2. M ẫu dùng đ ể ph â n tích h óa học được bảo qu ả n trong bình th ủy tinh có nút kín. M ẫ u dùng để kiểm tra các ch ỉ tiêu cơ l ý được bảo quản t rong thùng có n ắ p kín. Chú thích: M ẫ u thí nghiệm trên đường vận chuyển có thể bọc kín trong bao giấy crap 5 lớp . 4.3. Trong khi chờ thí nghiệm, m ẫ u phải đượ c bảo quản nơi kh ô ráo và để cách n ề n đất kh ô ng th ấ p hơn 50 cm. Trên dụng cụ b ảo qu ả n m ẫ u ph ả i có nhãn ghi rõ. T ê n xi m ă ng; Cơ sở và địa điểm lấy mẫu; Cỡ và s ố hi ệ u lô; Ngày s ả n xuấ t ; Ngày lấy m ẫ u; S ố m ẫ u và người lấy mẫu. 4.4. Tiến hành chu ẩ n bị để k iể m tra các chỉ ti ê u cơ lý xi măng theo TCVN 4029-85. 4.5. Tiến hành chu ẩ n bị mẫu đ ể phân tích h óa họ c theo TCVN 141-86.