TCVN9967:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9967:2013 (ISO 3976:2006) về Chất béo sữa – Xác định trị số peroxit TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 9967 : 2013 ISO 3976:2006 CHẤT BÉO SỮA - XÁC ĐỊNH TRỊ SỐ PEROXIT Milk fat - Determination of peroxide value Lời nói đầu TCVN 9967:2013 hoàn toàn tương đương với ISO 3976:2006; TCVN 9967:2013 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN /TC /F12 Sữa và sản phẩm sữa biên soạn, T ổng cục Tiêu chu ẩ n Đo lường Ch ấ t lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. CHẤT BÉO SỮA - XÁC ĐỊNH TRỊ SỐ PEROXIT Milk fat - Determination of peroxide value CẢNH BÁO - Kh i áp dụng tiêu chuẩn này có th ể li ê n quan đến các vật liệu , thiết bị và các thao tác gây nguy hiểm . Ti ê u chuẩn này không đưa ra được hết tất cả c á c v ấ n đ ề an toàn liên quan đ ế n việc sử dụng chúng. Người sử dụng tiêu chuẩn này cần thiết lập các thao tác an toàn thích hợp và xác định khả n ă ng áp dụng các giới hạn quy định trước kh i sử dụng tiêu chuẩn . 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định trị s ố peroxit của chất béo sữa (milk fat) dạng khan. Phương pháp này có th ể áp dụng cho ch ấ t béo sữa dạng khan có tr ị số perox i t đ ế n 1,3 mmol oxi tr ên kilogam. CHÚ TH Í CH: Đối v ớ i các mẫu ch ấ t béo sữa có các tr ị s ố peroxit từ 0,5 mmol đ ế n 1,3 mmol oxi trên kilogam th ì sử dụng quy trình m ở rộng (xem Phụ lục A). Đối với các mẫu chất béo sữa có các tr ị số peroxit l ớn h ơn 1,3 mmo l oxi tr ê n k il ogam th ì có th ể sử dụng phương pháp iot/ th i osulfat (ví dụ: A O AC 920.160). 2. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chu ẩ n này áp dụng các thuật ngữ và đ ị nh nghĩa sau đây: 2.1. Trị số peroxit (peroxide value) Lượng ch ấ t có trong mẫu thử xác định được bằng quy trình quy định trong ti ê u chu ẩ n này. CH Ú THÍCH : Tr ị số perox i t được biểu th ị bằng milimo l oxi trên kilogam. 3. Nguyên tắc Hòa tan phần mẫu thử vào hỗn hợp metanol/1-decanol/ n -hexan, sau đó thêm sắt(ll) clorua và amoni thiocyanat. Peroxit oxi hóa sắt(ll) tạo thành phức ch ấ t sắt(lll) màu đ ỏ với amoni thiocyanat. Sau thời gian phản ứng quy định, t í nh lượng chất tạo thành bằng phép đo quang phức chất sắt(lll) màu đ ỏ . 4. Thuốc thử Ch ỉ sử dụng các thuốc thử t i nh khiết phân tích và nư ớ c cất hoặc nước đ ã loại k hoán g hoặc nước c ó chất lượng tương đương, tr ừ khi có quy định khác. 4.1. Hỗn h ợ p metanol/1-decanol/ n -hexan, tỷ lệ 3:2:1 (phần th ể tích). Trộn hai phần thể t í ch 1-decanol với một phần thể tích n -hexan. Thêm ba ph ầ n th ể t í ch metanol khan vào hỗn hợp này và trộn lại. Hỗn hợp này dễ cháy và có mùi khó chịu. Do đó, nên làm việc trong tủ hút và mang găng tay. Có thể sử dụng ete dầu mỏ có dải sôi từ 60 ° C đ ế n 80 ° C đ ể thay cho n -hexan. 4.2. Dung dịch sắt(ll) clorua (FeCI 2 ) , c (Fe 2 + ) ~1 mg/ml. Chuẩn b ị dung d ị ch sắt(ll) clorua trong điều kiện ánh sáng gián ti ế p mờ. Hòa tan khoảng 0,4 g bari clorua ngậm hai phân tử nước (BaCI 2 . 2H 2 O ) trong khoảng 50 ml nước. Sau đó hòa tan khoảng 0,5 g sắt(ll) sul f at ngậm bảy phân tử nước (FeS O 4 . 7H 2 O ) trong khoảng 50 ml nước. Rót nhẹ nhàng dung dịch bari clorua vào dung dịch sắt(ll) sul f at trong khi vẫn khuấy liên tục. Thêm khoảng 2 ml dung dịch axit clohydric I (4.5) và trộn lại. Để cho bari sul f at kết tủa hoặc cho ly tâm hỗn hợp cho đến khi lớp chất lỏng phía trên trong suốt. Gạn lấy dung dịch trong suốt thu được vào chai thủy t i nh màu nâu. Không bảo quản dung dịch này quá một tuần. Cách khác, c ó thể chuẩn b ị dung dịch sắt(ll) clorua bằng cách hòa tan khoảng 0,35 g sắt(ll) clorua ngậm b ố n phân tử nước (FeCI 2 . 4H 2 O ) trong khoảng 100 ml nước. Thêm 2 ml dung dịch axit clohydric I (4.5) và trộn. 4.3. Dung dịch amon i thiocyanat Hòa tan khoảng 30 g amoni thiocyanat (NH 4 SCN) trong nước. Thêm nước đ ế n 100 ml. Nếu dung dịch vẫn không m ấ t màu thì rửa dung dịch vài lần bằng các lượng nhỏ (v í dụ: 5 m l ) iso-amyl alcohol (3-metylbutan-1-ol). 4.4. Dung dịch chuẩn sắt(lll) clorua (FeCI 3 ) , c (Fe) = 10 m g/ml. Hòa tan 0,500 g bột sắt trong khoảng 50 ml dung dịch axit clohydric I (4.5) trong bình định mức một vạch 500 ml. Thêm 1 ml đến 2 ml dung d ịch hydro peroxit (4.7). Loại b ỏ lượng hydro peroxit dư bằng cách đun sôi trong 5 min. Làm nguội đến nhiệt độ phòng. Thêm nước đến vạch 500 ml và trộn. Có thể chuẩn bị dung dịch sắt(lll) clorua chứa 1 g/l sắt từ các chất chu ẩ n bán sẵn trên thị trường. Dùng pipet l ấ y 1 ml dung dịch t hu được cho vào b ì nh định m ứ c một vạch 100 ml. Th ê m hỗn hợp metanol/1-decanol/ n -hexan (4.1) đến vạch 100 ml và trộn. 4.5. Dung dịch axit clohydr i c I , c (HC l ) » 10 mol/l. 4.6. Dung dịch ax i t clohydric II , c ( HCI) » 0,2 mol/l. Pha loãng 2 ml dung dịch axit clohydric I (4.5) trong nước đến 100 ml. 4.7. Dung dịch hydro peroxit ( H 2 O 2 ), khoảng 30 % khối lượng. 4.8. Axit nitric (HNO 3 ) loãng , khoảng 10 % khối lượng. 5. Thiết bị, dụng cụ Sử dụng các thiết bị, dụng cụ của phòng th ử nghiệm thông thường và cụ thể nh ư sau: 5.1. Dụng cụ thủy t i nh Tất c ả các dụng cụ thủy t i nh được sử dụng phải được ngâm trong axit nitric lo ã ng (4.8) trong 24 h. Tráng rửa dụng cụ thủy tinh bốn lần bằng nước vòi và bốn lần bằng nước cất hoặc nước có chất lượng tương đương trước khi được sấy khô 1 h trong tủ sấy (5.10) ở nhiệt độ 100 ° C . Việc làm sạch các d ụ ng cụ thủy tinh l à rất quan trọng. Có thể sử dụng các quy trình làm sạch khác n ế u cho kết quả tương tự. 5.2. Cân phân tích , có thể c â n chính xác đến 1 mg, có thể đọc đến 0,1 mg. 5.3. Dụng cụ phân ph ố i , có thể phân phối chính xác 9,9 ml, 9,6 ml, 9,4 ml, 8,9 ml, 8,4 ml và 7,9 ml hỗn hợp metanol/1-decanol/n-hexan (4.1). 5.4. Dụng cụ phân phố i , c ó thể phân phối chính xác 0,5 ml, 1,0 ml, 1,5 ml và 2,0 ml dung dịch chu ẩ n sắt(lll) clorua (4.4), tương ứng. 5.5. Micropipet , c ó thể phân phối chính xác 0,05 ml dung dịch amoni thiocyanat (4.3), dung dịch sắt(ll) clorua (4.2) và d ung dịch axit clohydric II (4.6), tương ứng. 5.6. Máy đo quang , có thể đo được ở bước sóng gần 500 nm. 5.7. Cuvet có nắp đậy , thích hợp với máy đo quang (5.6), bền với t ấ t cả các loại thuốc thử được sử dụng trong qu y trình . 5.8. Ố ng nghiệm thủy tinh , có nắp đậy bằng thủy tinh mài. 5.9. T ủ s ấ y điện , có thể duy trì được nhiệt độ từ 40 ° C đến 45 ° C . 5.10. T ủ sấy điện , có thể duy trì được nhiệt độ ở 100 ° C ± 2 ° C . 5.11. Máy ly tâm , có roto xoay, có thể tạo gia tốc hướng t â m ít nhất ở 350 g , (ví dụ: máy ly tâm Gerber). 5.12. Ố ng ly tâm , thích hợp để dùng với máy ly tâm (5.11). 5.13. Phễu thủy tinh , c ó giấy lọc g ấ p nếp (loại trung b ì nh). 5.14. Chai , phù hợp để sử dụng thuốc thử. 6. Lấy mẫu Mẫu gửi đến phòng thử nghiệm phải đúng là mẫu đại diện. Mẫu không b ị hư hỏng hoặc không b ị thay đổi trong suốt quá trình vận chuyển hoặc bảo quản. Việc lấy mẫu không quy định trong tiêu chuẩn này, nên lấy mẫu theo TCVN 6400 (ISO 707). 7. Chuẩn bị mẫu thử 7.1. Yêu cầu chung Thực hiện các thao tác trong điều kiện ánh sáng gián tiếp mờ. 7.2. Chất béo sữa dạng khan, butteroil dạng khan, butteroil và bơ sữa trâu (ghee) Nếu cần, hóa lỏng hoàn toàn mẫu thử (chi tiết xem IDF 68A) bằng cách làm ấm hộp đựng mẫu chưa mở ở nhiệt độ hóa lỏng thấp nhất. Trộn mẫu đ ã hóa lỏng, tránh để không khí lẫn vào mẫu thử. Ti ế n hành ngay phép xác định khi mẫu thử đang ở trạng thái lỏng. 7.3. Bơ Cho một lượng mẫu th ử thích hợp vào ống ly tâm (5.12). Làm tan chảy mẫu thử trong tủ sấy (5.9) cài đặt ở nhiệt độ t ừ 40 ° C đ ế n 45 ° C . Tách chất béo bằng ly tâm ở gia tốc hướng tâm nhỏ nh ấ t là 350 g trong 5 min. Lọc butterfat tách được còn ấm qua giấy lọc khô gấp nếp trên phễu thủy tinh (5.13) để trong tủ (5.9) ở nhiệt độ từ 40 ° C đến 45 ° C . Butter f at đã lọc phải trong, không có nước và các hợp ch ấ t không béo. Tiến hành ngay phép xác định khi mẫu vẫn ở trạng thái l ỏ ng. 8. Cách tiến hành (xem Phụ lục A) 8.1. Các phòng ngừa đ ể tránh oxi hóa và tránh nhi ễ u phép đo độ tắt quang 8.1.1. Tránh để mẫu thử tiếp xúc với ánh sáng. Thực hiện phép thử trong đi ề u kiện ánh sáng gián tiếp, càng mờ càng tốt. 8.1.2. Thực hiện tất c ả các phép đo tắt quang ở bước sóng tắt cực đại của phức chất sắt(lll) màu đỏ, nghĩa là gần với 500 nm. 8.1.3. Thực hiện t ấ t cả các phép đo tắt quang trong các cuvet (5.7) đ ã đậy nắp ngay sau khi làm đ ầ y. Trước khi lấy số đọc, để yên các cuvet đã đậy nắp 10 min để hỗn hợp cân bằng. CHÚ THÍCH: Việc bay hơi dung môi có th ể làm ngưng tụ lên thành ph í a tr ê n của cuvet. Khi tái hợp với khối ch ấ t lỏng, sự ngưng tụ n à y tạo ra s ự nhiễu xạ chùm ánh sáng bởi các vệt dung m ô i khác nhau dẫn đ ế n dao động t ắ t. Đợi 10 min đ ể tạo sự cân bằng giữa dung m ô i và pha hơi. 8.2. M ẫ u trắng thuốc thử 8.2.1. Dùng dụng cụ phân phối (5.3) cho 9,90 ml hỗn hợp metanol/1-decanol/ n -hexan (4.1) vào ống nghiệm (5.8). 8.2.2. Dùng micropipet (5.5) cho 0,05 ml dung dịch amo n i thiocyanat (4.3) vào hỗn hợp trong ống nghiệm và trộn. 8.2.3. Dùng micropipet (5.5) thêm 0,05 ml dung dịch sắt(ll) clorua (4.2) vào hỗn hợp trong ống nghiệm và trộn lại. 8.2.4. Chuyển hỗn hợp mẫu trắng thuốc thử thu được vào cuvet đo quang (5.7). Đậy n ắ p cuvet và để yên 10 min cho hỗn hợp cân bằng. Đo độ tắt quang, E 1 , của hỗn hợp mẫu trắng thuốc th ử so với hỗn hợp metanol/1-decanol/ n -hexan (4.1) . Thực hiện phép xác định mẫu trắng thuốc thử ít nhất bốn lần. 8.2.5. Các kết quả thu được ( E 1 ) phải nằm trong dải 0,010 đơn vị tắt. Giá trị trung b ì nh E m của mẫu trắng thuốc thử không được vượt quá 0,030 đơn vị. Nếu không đáp ứng được các yêu cầu này th ì ki ể m tra lại quy trình đo quang, dụng cụ thủy tinh và thuốc thử. Hiệu chính lại quy trình hoặc thay thuốc thử nếu cần. 8.3. M ẫ u thử trắng 8.3.1. Cân khoảng 0,33 g mẫu th ử đã chuẩn b ị (xem 7.2 hoặc 7.3), chính xác đến 1 mg, cho vào ố ng nghiệm (5.8). 8.3.2. Dùng bộ phân phối (5.3) thêm ngay 9,60 ml hỗn hợp metanol/1-decano l /n-hexan (4.1) vào mẫu thử đựng trong ống nghiệm. Trộn nhẹ để hòa tan chất béo của mẫu. 8.3.3. Dùng micropipet (5.5) thêm 0,05 ml dung dịch amoni thiocyanat (4.3) và trộn. 8.3.4. Chuyển hỗn hợp mẫu thử trắng vào cuvet đo quang (5.7). Đậy nắp cuvet và đ ể yên 10 min cho hỗn hợp cân bằng. Đo độ tắt quang ( E ' 0 ) của mẫu th ử trắng so với hỗn hợp metanol/1-decanol/n-hexan (4.1). 8.3.5. Hiệu chính độ tắt quang ( E ' 0 ) của mẫu thử trắng thu được trong 8.3.4 v ề sự chênh lệch khối lượng của phần mẫu thử trắng và của phần mẫu thử bằng công thức sau: E 0 = E ' 0 x mlm 0 Trong đó: E 0 là độ tắt quang của mẫu thử trắng đã hiệu chính; E ' 0 là độ tắt quang của mẫu thử trắng (8.3.4); m 0 là khối lượng của mẫu th ử trắng (8.3.1); m là khối lượng của mẫu thử (8.4.1). 8.4 . Phần mẫu thử 8.4.1. Cân khoảng 0,33 g mẫu thử đ ã chuẩn b ị (xem 7.2 hoặc 7.3), chính xác đ ế n 1 mg, cho vào ố ng nghiệm (5.8). 8.4.2. Dùng bộ phân phối (5.3) thêm ngay 9,60 ml hỗn hợp metanol/1-decanol/n-hexan (4.1) vào phần mẫu thử đựng t r ong ống nghiệm. Trộn nhẹ để hòa tan chất béo của mẫu. 8.4.3. Dùng micropipet (5.5) thêm 0,05 ml dung dịch amoni thiocyanat (4.3) vào hỗn hợp trong ống nghiệm và trộn. 8.4.4. Dùng micropipet (5.5) thêm 0,05 ml dung dịch sắt(ll) clorua (4.2) vào hỗn hợp trong ống nghiệm và trộn lại. 8.4.5. Chuyển hỗn hợp mẫu thử vào cuvet đo quang (5.7). Đậy nắp cuvet và để yên 10 min cho hỗn hợp cân bằng. Đo độ tắt quang ( E 2 ) của mẫu thử so với hỗn hợp metanol/1-decanol/n-hexan (4.1). 8.4.6. Có thể thực hiện các quy trình 8.3 và 8.4 cùng một lần bằng cách sử dụng một cuvet đo quang riêng có kích thước phù hợp. Tiến hành theo 8.3.1 đến hết 8.3.3. Đo độ tắt quang của mẫu thử trắng . E 0 , so với hỗn hợp metanol/1-decanol/n-hexan như trong 8.3.4. Sau đó ti ế n hành theo 8.4.4 bằng cách bổ sung và trộn trực tiếp 0,05 ml dung dịch sắt(ll) clorua (4.2) trong cuvet đo quang và đo độ tắt quang của mẫu thử ( E 2 ) như trong 8.4.5. 8.5. H ệ số tắt của phức ch ấ t sắt(lll) màu đỏ Dùng bộ phân ph ố i (5.4) thêm 0,5 ml, 1,0 ml, 1,5 ml và 2,0 ml dung dịch chu ẩ n sắt(lll) clorua (4.4), tương ứng vào bốn ống nghiệm (5.8) để thu được một dãy các dung dịch chứa lần lượt 5 m g, 10 m g, 15 m g và 20 m g Fe 3 + . Dùng bộ phân phối (5.3) thêm lần lượt 9,4 m l , 8,9 ml, 8,4 ml và 7,9 ml hỗn h ợ p metanol/1-decanol/n-hexan (4.1) vào d ã y bốn ống nghiệm để c ó được mỗi ống chứa 9,9 ml hỗn hợp. Dùng micropipet (5.5) thêm vào bốn ống nghiệm, mỗi ống 0,05 ml dung dịch amoni thiocyanat (4.3), 0,05 ml dung dịch axit clohydric II (4.6) và trộn. Chuyển các hỗn hợp phản ứng thu được vào các cuvet đo quang (5.7). Đậy nắp cuvet và để yên 10 min cho hỗn hợp cân bằng. Đo độ tắt quang (E Fe ) của mỗi cuvet so với hỗn hợp metano l /1-decanol/ n -hexan. Sử dụng các dữ liệu tắt thu được liên quan đến khối lượng Fe 3 + (tính bằng microgam), t í nh bằng công thức hồi quy tuyến tính thống kê thích hợp như sau: Y = a + bX Trong đó: Y là độ tắt quang E Fe , thu được trong cuvet (ống nghiệm); X là khối lượng Fe 3 + trong cuvet (ống nghiệm); a là giao điểm của đường hồi quy với trục y; b là hệ số tắt (h ồ i quy) của phức ch ấ t sắt(lll) màu đỏ được sử dụng trong phép tính khối lượng Fe 3 + (xem 9.1.2). Độ lệch chuẩn, S y , x , của công thức hồi quy phải nhỏ hơn 0,010 đơn vị tắt quang. Nếu không đáp ứng thì cần kiểm tra lại quy trình đo quang, dụng cụ thủy tinh và thuốc thử. Hiệu chính lại quy trình hoặc thay thuốc thử nếu cần. CHÚ THÍCH: Công thức hồi quy có thể m ở rộng đến 50 m g Fe mà không mất đi độ tuyến t í nh (xem Ph ụ lục A). 9. Tính và biểu thị kết quả 9.1. Tính 9.1.1. Tính độ tắt quang Tính độ tắt quang, E , của phức chất s ắ t(lll) màu đỏ, theo công thức sau: E = E 2 - ( E 0 + E 1 ) Trong đó: E 2 là độ tắt quang của mẫu thử đo được trong 8.4.5; E 0 là độ tắt quang của mẫu thử trắng đ ã hiệu chính, tính được trong 8.3.5; E 1 l à độ tắt quang của mẫu trắng thuốc thử đo được trong 8.2.4 9.1.2. Tính khối lượng Fe 3+ Tính khối lượng Fe 3 + , m c , t í nh bằng microgam, b ằ ng công thức sau: m c = E/b Trong đó: E là độ tắt quang của phức chất sắt(lll) màu đ ỏ , tính được trong 9.1.1; b là độ tắt quang của phức chất sắt(lll) màu đỏ, tính được trong 8.5. 9.1.3. Tính trị số peroxit Tính trị số peroxit của chất béo, PV, biểu thị bằng milimol oxi tr ê n kilogam, bằng công thức sau: Trong đó: m c l à khối lượng Fe 3 + thu được trong 9.1.2, tính bằng microgam ( m g); m là khối lượng của phần mẫu thử (8.4.1), tính bằng gam (g); 55,84 là khối lượng nguyên tử của Fe 3 + để biểu thị kết quả b ằ ng milimol. 9.2. Biểu th ị kết quả Không làm tròn các giá tr ị trung gian. Biểu thị kết quả đến hai chữ số thập phân. 10. Độ chụm 10.1. Phép thử liên phòng thử nghiệm Chi tiết của phép thử liên phòng thử nghiệm về độ chụm của phương pháp được n ê u trong Phụ lục B. Các giá trị thu được từ phép thử liên phòng th ử nghiệm này có thể không áp dụng cho các dải nồng độ và chất nền khác v ớ i các dải n ồ ng độ và chất nền đã nêu. 10.2. Độ lặp lại Chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả thử độc lập, đơn lẻ, thu được khi sử dụng cùng một phương pháp, trên vật liệu thử giống hệt nhau, trong cùng một phòng thử nghiệm, do một người thực hiện, sử dụng cùng một loại thiết bị, trong một khoảng thời gian ngắn, không được quá 5 % các trường hợp lớn hơn 0,03 mmol oxi trên kilogam. 10.3. Độ tái lập Chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả thử đơn lẻ, thu được khi sử dụng cùng một phương pháp, trên vật liệu th ử giống hệt nhau, trong các phòng thử nghiệm khác nhau, do những người khác nhau thực hiện, sử dụng các thiết bị khác nhau, không được quá 5 % các trường hợp l ớ n hơn 0,07 mmol oxi trên kilogam. 11. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải ghi r õ : a) mọi thông tin cần thiết để nhận biết đầy đ ủ về mẫu thử; b) phương pháp lấy mẫu đã sử dụng, nếu biết; c) phương pháp thử đã sử dụng và viện d ẫ n tiêu chu ẩ n này; d) mọi chi tiết thao tác không được quy đ ị nh trong tiêu chu ẩ n này hoặc những đi ề u được coi là tùy ý cũng như các sự cố bất kỳ mà có ảnh hưởng đến kết quả thử; e) kết quả thử thu được và nếu kiểm tra về độ lặp lại, th ì ghi kết quả cuối cùng thu được. Phụ lục A (Tham khảo) Tóm tắt quy trình và các ví dụ về cách tính Bảng A.1 đưa ra sơ đồ về quy trình Bảng A.2 vá A.3 đưa ra các v í dụ về cách tính. Bảng A.1 - Sơ đồ v ề quy trình Xác đ ị nh hệ số tắt M ẫ u thử M ẫ u thử trắng M ẫ u trắng thuốc th ử Quy trình chuẩn ( m g Fe) Quy trình mở rộng a ( m g Fe) 5 10 15 20 30 40 50 Phần m ẫ u thử (7.2 hoặc 7.3), g ±0,33 ±0,33 — — — — — — — — Dung d ị ch thuốc thử Fe(lll) (4.4), ml 0,50 1,00 1,50 2,00 3,00 4,00 5 , 00 Hỗn hợp (4.1), ml 9,60 9,60 9,90 9,40 8,90 8,40 7,90 6,90 5,90 4,90 NH 4 SCN (4.3), ml 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 Fe(ll) (4.2), ml 0,05 — 0,05 — — — — — — — HCI (4.6), ml — — — 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 Kết quả đo E c (g ầ n 500 nm) E 2 E' 0 E 1 E 5 E 10 E 15 E 20 E 30 E 40 E 50 a Xem Chú thích trong 8.5. Bảng A.2 - Tính hệ s ố tắt của phức chất sắt(lll) m à u đ ỏ (8.5) X m g Fe(lll) y E Fe ( III ) 5 0,141 10 0,283 15 0,423 20 0,562 V Í DỤ: E Fe ( III ) = 0,001 5 + 0,0281 m g Fe(lll), d ẫ n đ ế n hệ s ố tắt là 0,028 1 đơn vị tắt tr ê n microgam sắt. Bảng A.3 - T í nh trị s ố peroxit (Điều 9) M ẫ u số Phép đo Tính kết quả Mẫu thử ( m ) g Mẫu thử trắng ( m 0 ), g E' 0 E 1 E 2 E E 0 m c m g PV mmol/kg 0,290 9 0,290 8 0,019 0,020 0,204 0 0,165 0 0,019 0 5,880 0,18 0,291 5 0,291 0 0,037 0,020 0,094 0 0,036 9 0,037 1 1,316 0,04 Phụ lục B (Tham khảo) Kết quả thử liên phòng thử nghiệm Một phép thử cộng tác quốc tế gồm 11 phòng thử nghiệm của 7 nước tham gia thử nghiệm trên hai mẫu khác nhau của tám mẫu chất béo sữa dạng khan. Phép thử này do Trung tâm Nghiên cứu nông nghiệp (CRA) thực hiện tại Bỉ. Các kết quả thu được đã được phân tích thống kê theo TCVN 6910-1 (ISO 5725-1) và TCVN 6910-2 (ISO 5725-2) để cho dữ liệu về độ chụm như trong Bảng B.1. B ả ng B.1 - Các kết quả thu được của phép thử liên phòng thử nghiệm Mẫu ch ấ t béo sữa dạng khan 1 2 3 4 5 6 7 8 Trung b ì nh Số phòng thử nghiệm còn lại sau khi tr ừ ngoại lệ a 9 9 9 9 9 9 8 b 8 b Giá trị trung b ì nh c 1 , 049 0,699 0,607 0,445 0,308 0,271 0,913 0,690 0,618 Độ lệch chuẩn lặp lại, S r c 0,040 0,021 0,024 0,015 0,014 0,011 0,015 0,017 0,022 Hệ số biến thiên lặp lại d 3,77 2,94 3,92 3 , 47 4,47 4,08 1,62 2,40 3,56 Giới hạn lặp lại, r (= 2,8 s r ) c 0,111 0,058 0,067 0,043 0,038 0,031 0,041 0,046 0,06 Độ lệch chuẩn tái lập, s R c , 0,061 0,052 0,041 0,035 0,042 0,030 0,058 0,050 0,047 Hệ số bi ế n thiên tái lập d 5,82 7,38 6,83 7,83 13,62 11,01 6 , 34 7,20 7 , 61 Giới hạn tái lập, R (= 2,8 S R ) c 0 , 171 0,144 0 , 116 0,098 0,117 0,084 0,162 0,139 0,13 a Các kết quả của hai phòng thử nghiệm đ ã b ị loại v ì kh ó thực hiện phương pháp hoặc cho các g i á tr ị mẫu trắng thuốc thử cao . Do đ ó ch ỉ giữ lại kết qu ả của chín phòng thử nghiệm để đánh giá thống kê. b Đã loại các ph ò ng ngoại lệ. c Các giá tr ị được biểu thị theo mili đương lượng oxi trên kilogam. Đ ể biểu th ị kết quả theo milimol (= đơn vị SI) chia chúng cho 2. d Các giá trị được biểu thị bằng phần trăm (%). Phụ lục C (Tham khảo) Thử nghiệm so sánh C.1 . Lý do sử dụng hỗn h ợ p metanol/1-decanol/ n -hexan V ì lý do sinh thái, nên hỗn hợp cloro f orm/metanol (t ỷ lệ 7:3 phần thể tích) được sử dụng trong ISO 3976:1977 và I DF 74A:1991 đã được thay bằng hỗn hợp metanol/1-decanol/ n -hexan (tỷ lệ 3:2:1 phần th ể tích). CH Ú THÍCH: Hỗn hợp cloro f orm/metanol có mùi r ấ t khó ch ị u, nh ư ng một s ố quốc gia vẫn thích sử dụng h ỗ n hợp này. C.2 . So sánh các kết quả thu được khi sử dụng thuốc thử cũ và thuốc thử mớ i Để so sánh, một s ố đặc tính thực hiện của cả hai hỗn hợp dung môi được đưa ra trong H ì nh C.1 và Bảng C.1. H ì nh C.1 cho thấy các đường chuẩn được xác định bằng cách sử dụng phương pháp trong ISO 3976:1977 hoặc IDF 74A:1991, dùng hỗn hợp thuốc thử cloro f orm/metanol (CM) hoặc được thay bằng hỗn hợp methanol/1-decanol/ n -hexan (MDH). Bảng C.1 cho thấy các trị số peroxit, biểu thị bằng mi l li đương lượng oxi trên kilogam của 26 mẫu chất béo sữa được xác định bằng phương pháp trong ISO 3976:1977 hoặc IDF 74A:1991 sử dụng hỗn hợp thuốc thử cloro f orm/metanol (CM) hoặc hỗn hợp metanol/1-decanol/n-hexan (MDH) thay thế. C.3 . Kết luận Trị số peroxit trung bình của 26 mẫu chất béo sữa thu được khi sử dụng hai loại hỗn hợp thuốc thử này có sự chênh lệch không đáng kể. Độ lặp lại, độ nhạy của phương pháp, độ tuyến tính của các đường chuẩn và độ hấp thụ mẫu trắng khi sử dụng hai loại hỗn hợp thuốc thử này l à tương đương nhau. CHÚ DẪN : X là kh ố i lượng của Fe 3 + , m g Y là độ hấp thụ. H ì nh C.1 - Đường chuẩn khi sử dụng hỗn hợp thuốc thử cloro f orm/metanol (CM) và metanol/1-decanol/ n -hexan (MDH) Bảng C.1 - Các trị số peroxit của 26 m ẫ u chất béo sữa sử dụng hỗn h ợ p cloro f orm/metanol (7:3) (CM) hoặc metanol/1-decanol/n-hexan (3:2:1) (MDH) làm dung môi M ẫ u Dung m ô i CM Dung môi MDH Tr ị số perox i t (meq/kg) a Trị số peroxit (meq/kg) Kết quả 1 Kết quả 2 Trung b ì nh K ế t quả 1 Kết quả 2 Trung b ì nh 1 0,036 0,030 0 , 033 0 , 036 0,028 0,032 2 0 , 384 0,395 0,390 0,361 0,376 0,369 3 0,100 0,101 0,101 0 , 102 0,102 0 , 102 4 0,027 0 , 027 0 , 027 0,038 0,037 0 , 038 5 0,061 0,092 0,077 0,058 0,052 0 , 055 6 0 , 072 0 , 072 0 , 072 0,069 0 , 075 0 , 072 7 0,078 0 , 080 0,079 0,068 0,071 0,070 8 0,096 0,086 0,091 0,091 0,091 0,091 9 0,080 0 , 083 0,082 0,137 0,100 0,119 10 0 , 104 0 , 082 0,093 0 , 101 0,104 0 , 103 11 0,037 0 , 034 0,036 0 , 048 0,055 0 , 052 12 0,070 0 , 070 0,070 0,088 0,077 0 , 083 13 0,375 0,379 0,377 0,339 0,342 0,341 14 0,052 0,058 0,055 0 , 045 0,030 0,038 15 0 , 041 0,039 0 , 040 0 , 035 0,034 0,035 16 0,040 0 , 030 0 , 035 0 , 020 0,034 0 , 027 17 0,060 0,045 0 , 053 0 , 054 0 , 050 0 , 052 18 0,062 0,043 0,053 0 , 040 0,041 0,041 19 0,031 0,038 0,035 0,057 0,050 0,054 20 0,054 0,052 0,053 0,062 0,064 0,063 21 0 , 037 0 , 046 0 , 042 0 , 034 0,039 0,037 22 0,062 0 , 065 0 , 064 0 , 056 0,059 0,058 23 0,147 0,142 0,145 0 , 105 0,119 0,112 24 0 , 098 0,076 0,087 0,059 0,054 0,057 25 0,034 0,018 0,026 0 , 033 0,035 0 , 034 26 0,059 0,050 0,055 0,071 0,065 0,068 Trung b ì nh 0,087 0,084 Độ lặp lại 0,023 0,020 a Các giá trị được biểu thị theo mili đương lượng oxi trên kilogam. Để biểu thị kết quả theo milimol (= đơn vị SI) chia chúng cho 2. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 6400 (ISO 707), Sữa v à s ả n ph ẩ m sữa - Hướng dẫn lấy mẫu. [2] TCVN 6910-1:2001 (ISO 5725-1:1994), Độ chính x á c (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo. Phần 1: Nguyên tắc và định nghĩa chung. [3] TCVN 6910-2:2001 (ISO 5725-2:1994), Độ ch í nh xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đ o và kết quả đo. Phần 2: Phương pháp cơ b ả n xác đ ị nh độ lặp lại và độ tái lập của phương pháp đo tiêu chuẩn . [4] IDF 68A:1977, Anhydrous milk fat, anhydrous butteroil or anhydrous butterfat , butteroil or butter f at, ghee- Standards o f identity [5] AOAC 920.160, Determination o f peroxide values.