TCVN8885:2011

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8885:2011 (ISO 22036:2008) về Chất lượng đất - Xác định nguyên tố vết trong dịch chiết đất bằng phổ phát xạ nguyên tử plasma cặp cảm ứng (ICP - AES) TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8885:2011 ISO 22036:2008 CHẤT LƯỢNG ĐẤT - XÁC ĐỊNH NGUYÊN TỐ VẾT TRONG DỊCH CHIẾT ĐẤT BẰNG PHỔ PHÁT XẠ NGUYÊN TỬ PLASMA CẶP CẢM ỨNG (ICP-AES) Soil quality - Determination of trace elements in extracts of soil by inductively coupled plasma - atomic emission spectrometry (ICP-AES) Lời nói đầu TCVN 8885:2011 hoàn toàn tương đương với ISO 22036 :2008 TCVN 8885:2011 do Ban kỹ thuật Tiêu chu ẩ n quốc gia TCVN/TC 190 Chất lượng đất biên soạn, Tổng cục Tiêu chu ẩ n Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. CHẤT LƯỢNG ĐẤT - XÁC ĐỊNH NGUYÊN TỐ VẾT TRONG DỊCH CHIẾT ĐẤT BẰNG PHỔ PHÁT XẠ NGUYÊN TỬ PLASMA CẶP CẢM ỨNG Soil quality - Determination of trace elements in extracts of soil by inductively coupled plasma - atomic emission spectrometry (ICP-AES) Cảnh báo: Qui trình nêu trong tiêu chu ẩ n này phải do nhân viên có năng lực và đ ượ c đào tạo tiến hành. Một số kỹ thuật và thuốc thử, k ể cả việc sử dụng thiết bị tiềm ẩn nhiều những nguy hi ể m. Người sử dụng tiêu chuẩn này nếu chưa quen với m ố i nguy tiềm ẩn và những thực hành an toàn cần phải được các nhà phân tích chuyên nghiệp tư vấn trước khi thao tác. 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này mô tả qui trình xác định nguyên tố vết trong dung dịch chiết hoặc dung dịch phá mẫu đất b ằ ng ph ổ phát xạ nguyên t ử plasma cặp cảm ứng (ICP-AES) đối với 34 nguyên tố (xem Bảng 1). Phương pháp xác định nhiều nguyên tố này có thể áp dụng cho dịch chiết đ ấ t thu được từ cường thủy theo ISO 11466, bằng DTPA theo ISO 14870 hoặc các dịch chiết yếu khác, hoặc dịch chiết đ ấ t đ ể xác định hàm lượng t ổ ng s ố của các nguyên tố sử dụng phương pháp phá mẫu bằng axit theo ISO 14869- 1 hoặc phương pháp nóng chảy theo ISO 14869-2. Lựa chọn phương pháp hiệu chuẩn tùy thuộc vào chất chiết và có thể phù hợp với nồng độ chất chiết. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau là rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất bao gồm cả các sửa đ ổ i, bổ sung (nếu có). ISO Guide 32, Calibration in analytical chemistry and use of certified re f erence materials. TCVN 4851: 1989 (ISO 3696:1987 ) Nước dùng để phân tích trong phòng thí nghiệm - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử. TCVN 6910-1 (ISO 5725-1), Độ ch í nh xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo. Phần 1: Nguyên tắc và định nghĩa chung. TCVN 6910-2 (ISO 5725-2 ), Độ ch í nh xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo. Phần 2: Phương pháp cơ bản xác định độ lặp lại và độ tái lập của phương pháp đo tiêu chuẩn. TCVN 6648 (ISO 11465) Ch ấ t lượng đất - xác định chất khô và hàm lượng nước theo khối lượng - Phương pháp khối lượng ; TCVN 6649 (ISO 11466) Chất lượng đất - Chiết các nguyên tố vết tan trong nước cường thủy. TCVN 7370-1 (ISO 14869-1) Chất lượng đất - Hòa tan để xác định hàm lượng t ổ ng số các nguyên tố - Phần 1: Hòa tan bằng axit fl ohydr i c và axit perclor i c TCVN 7370-2 (ISO 14869-2) Chất lượng đ ấ t - Hòa tan để xác định hàm lượng tổng số các nguyên tố - Phần 2: Phương pháp hòa tan bằng kiềm nóng ch ả y ; TCVN 7727 (ISO 14870) Chất lượng đất - Chiết các nguyên tố vết bằng dung dịch đệm DTPA. ISO Guide 32 Calibration in analytical chemistry and use of certified reference materials. 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn này, áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa nêu trong TCVN 6910-1 (ISO 5725-1), TCVN 6910-2 (ISO 5725-2), ISO Guide 32 và các thuật ngữ, định nghĩa sau: 3.1. Chất phân tích (analyte) Nguyên tố được xác định. 3.2 . Dung d ị ch hiệu chuẩn trắng (Blank calibration solution) Dung dịch được chuẩn bị theo cùng cách chuẩn bị dung dịch hiệu chuẩn nhưng không có chất phân tích. 3.3 . Dung dịch thử trắng (Blank test solution) Dung dịch chuẩn bị theo cùng cách chuẩn bị dung dịch mẫu thử nhưng bỏ qua phần mẫu th ử . 3.4 . Dung d ị ch hiệu chuẩn (calibration solution) Dung dịch được dùng để hiệu chuẩn thiết b ị , chuẩn bị từ dung dịch gốc b ằ ng cách thêm axit, dung dịch đệm, nguyên tố chuẩn và muối khi cần. 3.5 . Giới hạn phát hiện c ủ a thiết b ị (instrument detection limit) Nồng độ thấp nh ấ t có th ể phát hiện được với x ác s uất thống kê đ ã xác đ ị nh sử dụng thiết bị sạch và dung dịch sạch. CHÚ THÍCH: Dung dịch sạch thường là axit nitric pha lo ã ng. 3.6 . M ẫ u phòng thí nghiệm (laboratory sample) Mẫu được gửi đến phòng thí nghiệm để phân t í ch. 3.7 . Độ tuyến tính (Linearity) Đường thẳng tương quan giữa kết quả trung bình của phép đo với lượng (nồng độ) chất phân tích. 3.8. Giới hạn phát hiện của phương pháp (method detection limit) Nồng độ thấp nhất có th ể phát hiện được sử dụng phương pháp phân tích cụ th ể với xác suất thống kê xác định để cho nồng độ nguyên tố nền mẫu lớn nh ấ t đã định. 3.9. Hóa chất tinh khiết (pure chemical) Hóa chất có độ tinh khiết cao nhất và hệ số tỷ trọng đã biết. CHÚ THÍCH: Hàm lượng ch ấ t phân tích và ch ấ t nhiễm b ẩ n/tạp chất cần phải được biết với mức độ đảm bảo đã được thiết lập. 3.10 . Dung dịch gốc (stock solution) Dung dịch có nồng độ chất phân tích đã biết ch í nh xác, được chu ẩ n bị từ hóa chất tinh khiết (3.9) CHÚ THÍCH: Dung dịch gốc là chất chu ẩ n nêu trong ISO Guide 30. 3.11. Mẫu thử (test sample) Phần được lấy từ mẫu phòng thí nghiệm sau khi làm đồng nhất, nghiền, chia,.. 3.12 . Dung dịch mẫu thử (test sample solution) Dung dịch chuẩn bị sau khi chiết hoặc pha loãng mẫu thử theo qui định phù hợp. CHÚ THÍCH: Dung dịch mẫu thử nhằm đ ể dùng cho phép đo. 4. Nguyên tắc Ph ổ phát xạ nguyên tử plasma cặp cảm ứng (ICP-AES) có th ể dùng để xác định nguyên tố lượng vết trong dung dịch. Dung dịch được phân tán bằng thiết bị tạo sương phù hợp và kết quả là so i khí được chuyển vào đuốc plasma. Trong plasma cặp dẫn điện tần số radio, dung môi bay hơi, sau đó muối đã được s ấ y khô bay hơi, phân ly, nguyên t ử hóa và ion hóa. Nguyên tử c ủ a ion b ị kích thích nhiệt và số lượng photon phát ra trong quá trình chuyển đến mức năng lượng thấp được đo bằng ph ổ phát xạ nguyên tử. Ph ổ được ph â n tán bằng máy đo phổ, và cường độ của đường phát xạ được quan trắc bằng thiết bị nhạy quang. Nhận dạng các nguyên tố được tiến hành bằng các bước sóng của bức xạ (năng lượng của photon). Phương pháp ICP-AES có th ể được đùng để thực hiện xác định nhiều nguyên tố sử dụng hệ thống quang học tiếp sau hoặc đồng thời và quanh trục hoặc đối xứng của plasma. Bảng 1 trình bày các ví dụ về bước sóng khuyến nghị, giới hạn phát hiện đối với một thiết bị đặc trưng. Số liệu đưa ra có giá trị đối với nước đã được axit hóa bằng axit nitric sử dụng thiết bị tối ưu. Sử dụng các thiết bị khác có th ể dẫn đến giới hạn phát hiện khác nhau. Cũng có thể ch ấ p nhận các bước sóng khác. Bảng 1 - Các bước sóng khuyến nghị và các giới hạn phát hiện ước tính cho các nguyên t ố đã chọn và các bước sóng thu đ ược sử dụng ICP-AES Varian, Vista-Megapixel MPX (đặc đi ể m detector CD) [9] Bước sóng nguyên tố và vạch ph â n tích Hình ả nh quanh trục Hình ảnh tỏa tròn Nguyên tố Bước sóng Vạch Giới hạn phát hiện Giới hạn phát hiện Giới hạn phát hiện Giới hạn phát hiện nm l= nguyên tử ll= ion m g/l a mg/kg a m g/ l a mg/kg b Nhôm 396,068 308,215 309,271 396,152 167,078 I I I I 1 2,6 0,1 0,3 0,10 0,26 0,01 0,03 4 4 1 0,4 0,4 0,1 Antimon 206,833 217,581 231,146 I I I 0,5 1,8 2 0,5 0,18 0.2 16 5 1 , 6 0,5 Asen 188,979 193,696 197,198 189,042 188,979 I I I 2 1 5 1,5 0,2 0,1 0,5 0,15 12 11 5 1,2 1,1 0 , 5 Bari 233,527 455,403 493,409 II II II 0,06 0,01 0,04 0,006 0,001 0,004 0,7 0,15 0,15 0,07 0,02 0,02 Bery 313,107 313,402 231,861 II II II 0,03 0,01 0,01 0,003 0 , 001 0,001 0,15 0,15 0,05 0,02 0,02 0,005 Bismuth 223,061 306,771 315,887 I I 1,8 17 0,18 1,7 6 0,6 Bo 208,959 249,678 249,772 I I I 0,7 1 , 1 0,5 0 , 07 0,11 0,05 1 , 2 1,5 1 0,12 0,15 0,1 Cadmi 214,438 226,502 228,802 II II II 0,1 0,11 0,20 0,01 0,011 0,02 0,5 0,6 0,5 0,05 0 , 06 0,05 Canxi 396,847 317,933 393,366 II II l I 0,5 0,3 0,5 0,05 0,03 0,05 0,3 6,5 0,03 0,7 CI o 267,716 205,552 206,149 283,563 284,325 II II II l l II 0,1 0,3 0,2 0,01 0,03 0,02 1 0 , 1 Coban 238,892 228,616 230,786 II II II 0,4 0,4 0,04 0,04 1,2 1 0,1 0,1 Đồng 327,396 224 , 700 324 , 754 I l I l 0,3 0 , 6 0,03 0,06 1 , 5 0,1 Sắt 238 , 204 239 , 562 259,940 II II II 0,3 0,5 0,03 0,05 0,9 0,7 0,09 0,07 Ch ì 220 , 353 216,999 224,688 261,418 283,306 II I I I I 0,4 1,8 0,04 0,18 8 0,8 Liti 670,783 460,286 I I 1,7 67 0,17 6,7 1 0 , 1 Magie 279,553 279,079 285 , 213 279,806 II II I II 0 , 02 1 0,06 1 , 5 0,002 0 , 1 0,006 0,15 0,1 4 0,25 10 0,01 0,4 0,025 1 Mangan 257,610 260,569 279,482 293,306 403,076 259,372 II II II II I II 0,10 0,4 0,8 0,05 0,01 0,04 0,08 0,005 0,13 1 0,01 0,1 Thủy ngân 194,227 253,652 184,890 II I I 1,2 1 0,12 0,1 2,5 2 0,25 0,20 Molypden 202,030 204,598 II II 0,2 0 , 6 0,02 0,06 2 3 0,2 0,3 Niken 231,604 221,647 216,555 232,003 II II I II 0,4 0,3 0,15 0,04 0,03 0,015 2 , 1 1 , 4 0,2 0 , 14 Phospho 177 , 428 178,222 213,618 214,914 I I I I 1,5 7 1 , 3 1 0,15 0,7 0 , 13 0,1 25 5,3 11 2,5 0,53 1 , 1 Kali 766,491 769,896 I I 0,2 23 0,02 2,3 4 12 0,4 1 , 2 Rubi 780,03 I 1 0,1 5 0,5 Selen 196,026 203,985 I I 0,8 2,8 0,08 0,28 16 1,6 Silicon 251,611 212,412 288,158 I I I 0,9 1,3 1 0,09 0,13 0,1 2,2 5 0,22 0,5 Bạc 328 , 068 338,289 I I 0,4 1 0,04 0,1 1 2 0,1 0,2 Natri 589,592 588,995 330,237 I I I 0,6 12 69 0,06 1,2 6,9 1 , 5 15 0,2 0,15 Stronti 407 , 771 421,552 460,733 II II I 0,01 0,01 0,3 0,001 0,001 0,03 0,1 0,1 0 , 01 0 , 01 Lưu huỳnh 181,962 182,036 I 4 0,4 13 1 , 3 Thali 190,800 190,864 II II 2 0,2 13 0 , 1 Thiếc 189,933 235,484 283,998 II I I 6 23 11 0 , 6 2,3 8 20 0,8 2,0 Titan 336,121 334,941 337,280 II II II 0,15 0,2 0,2 0,015 0,02 0,02 1 0,25 1 0,1 0,25 0,1 Vanadi 292,402 309,310 311,837 290,882 310,230 II II II II II 0,3 0,08 0,1 0,03 0,008 0,01 2 0,2 Kẽm 213,856 202,548 206,200 I II II 0,05 0,03 0,15 0,005 0,003 0,015 0 , 8 0,7 2 0,08 0,07 0,02 a Giới hạn phát hiện sigma-3 đặc trưng sử dụng thời gian tích hợp 30 s , b Giới hạn phát hiện (LOD), tính theo phần khối lượng của m ẫ u đất t í nh b ằ ng mg/kg chất khô, được coi như 1 g mẫu thử nghiệm được chiết và được pha lo ã ng thành 100 ml. LOD được nêu trong Bảng 1 chỉ l à v í dụ về thiết bị và điều kiện phòng th í nghiệm đã nêu. Mỗi phòng thí nghiệm phải chọn các bước sóng th í ch hợp và xác định LOD với các điều kiện phòng th í nghiệm đặc trưng của m ì nh. CHÚ THÍCH: Bước sóng nêu trong Bảng 1 thường được sử dụng, nhưng bước sóng này chỉ là các v í dụ. Có th ể áp dụng các bước sóng khác. Giới hạn phát hiện và khoảng tuyến tính thay đ ổ i đối với từng nguyên tố có bước sóng, phổ, điều kiện v ậ n hành và tải nền trong dung dịch mẫu. Nếu dung dịch có nồng độ muối cao (điển h ì nh cho các dịch chiết đất) được đo, LOD sẽ tăng đáng k ể so với mẫu nước. Tiêu chuẩn này chủ yếu đề cập đến việc sử dụng ph ổ phát xạ nguyên tử plasma cặp cảm ứng. Những người sử dụng tiêu chuẩn này phải am hiểu vận hành phòng thí nghiệm của m ì nh để đảm nhận các qui trình kiểm soát chất lượng. Mẫu chuẩn đã được chứng nhận (CRM) phải được sử dụng để thiết lập lượng các nguyên tố phù hợp trong mẫu chuẩn của phòng thí nghiệm. Sau đó có thể s ử dụng để kiểm soát chất lượng đều đặn theo qui tr ì nh nêu trong tiêu chuẩn này. Các kết quả phải được thiết lập bằng các biểu đồ kiểm soát, đối với từng nguyên tố, trong phòng thí nghiệm. Không chấp nhận kết quả nằm ngoài sai số của giới hạn cho phép. Phải sử dụng qui trình kiểm so á t chất lượng dựa trên các kỹ thuật thống kê được sử dụng rộng rãi để thiết lập các giới hạn như vậy, để đảm bảo rằng các kết quả là ổn định và không xảy ra hiệu ứng trôi dài hạn. Phải sử dụng mẫu chu ẩ n đã được chứng nhận thường xuyên để duy tr ì tính đồng bộ của các mẫu chuẩn để ngoài thiết bị và do đó, duy trì tính đồng bộ của hệ th ố ng kiểm soát chất lượng. 5. Chất gây nhiễu 5.1. Khái quát Sự có mặt của các nguyên tố nền khác nhau trong dung dịch mẫu có th ể gây nhiễu xấu, dẫn đến sai số hệ thống của tín hiệu chất phân tích. Kỹ thuật đặc biệt, ví dụ hiệu chính nền, làm phù hợp nền với dung dịch hiệu chuẩn hoặc kỹ thuật thêm chuẩn có th ể được sử dụng để bổ chính cho những chất gây nhiễu như vậy. Chất gây nhiễu được phân chia thành nhiễu phổ và nhiễu không ph ổ . Chúng có thể đặc trưng cho một chất phân tích hoặc không đặc trưng. Nhiễu phổ (xem 5.2) do sự cách ly không hoàn toàn của bức xạ phát ra của chất phân tích từ các nguồn bức xạ khác được phát hiện và khuếch đại bằng hệ thống phát hiện (chất gây nhiễu b ổ sung). Nhiễu không phải phổ (xem 5.3) là nhiễu khi thay đổi tính nhạy do thành phần c ủ a dung dịch được đo (nhiều gấp đôi). Hiệu ứng nền quan s á t được là một nhiễu tổng hợp do tất cả các thành phần trong dung dịch mẫu. Cần hiệu ch ỉ nh nền khi xác định các nguyên tố vết. Phát xạ nền cần được đo liên kề với vạch phân tích trên mẫu trong khi phân tích. Vị trí đã chọn đối với phép đo cường độ nền lên một hoặc c ả hai phía của đường phân tích phải được xác định do tính phức tạp c ủ a phổ liền kề với vạch phân tích. Vị trí đã dùng phải tách biệt với nhiễu phổ, và phải phản ánh được những thay đổi trong cường độ nền vì có thể xảy ra tại bước sóng chất phân t í ch cần đo. Cần tăng n ề n hơn với thiết bị cho phổ đối xứng. Không nhất thiết phải hiệu ch ỉ nh nền trong trường hợp vạch m ở rộng, nếu kết quả phân tích thực sự bị phân rã b ằ ng phép đo hiệu ch ỉ nh nền. 5.2. Nhiễu phổ Nhiễu ph ổ là, v í dụ - Trùng một phần hoặc hoàn toàn đường phát ra c ủ a nguyên tố khác với nguyên tố của chất phân t í ch; trường hợp đặc biệt: tăng nền do cánh của đường phát ra mạnh mẽ nằm ngay sát, v í dụ thay đổi nền dốc tại Pb 220,353 nm gây ra do AI 220,463 nm. - Trùng dải phân tử từ hạt đa nguyên tử được tạo nên trong plasma của dung môi, không kh í xung quan h hoặc các khí (ví dụ N 2 , NO, NH, OH, CN) với đường phát ra c ủ a chất phân t í ch. - Tăng nền do hiện tượng kết hợp lại, ví dụ th ể liên tục do nhôm phát ra trong khoảng bước sóng từ 190 nm đến 220 nm. - Tăng nền do ánh sáng rải rác. Sự trùng đường phổ thường dẫn đến chọn đường thay thế. Nếu không thể, quy tr ì nh hiệu chính toán học (v í dụ kỹ thuật hiệu chính nhiều nguyên tố, phù hợp ph ổ nhiều thành phần) có thể được sử dụng để bổ chính cho nhiễu. Dịch chuyển nền song song có thể bổ chính bằng cách hiệu ch ỉ nh nền. Đ ể hiệu chính dịch chuyển độ dốc nền, hai điểm hiệu chính nền trên mỗi phía của pic được dùng. Đối với khảo sát nhiễu ph ổ của dịch chiết đất cường thủy, s ử dụng đường nổi nhất của các chất phân tích As, Cd, Co, Cr, Cu, Mn, Ni, Pb, TI và Zn. Các nguyên tố đất quan trọng nhất AI, As, Ca, Cr, Cu, Co, Fe, Mg, Mn, Mo, Ni, Ti, V và Zn được dùng làm nguyên tố nhiễu ở hai nồng độ: 100 mg/l và 500 mg/l. Nồng độ các nguyên tố này bằng 0,33 % và 1,67 % (theo khối lượng) trong đất, đối với dịch chiết cường thủy tiến hành theo ISO 11466. Bảng B.1 và B.3 trong Phụ lục B đưa ra thông tin về nhiễu phổ tiềm ẩ n khi phân tích dịch chiết đất cường thủy. Cả nguyên tố nhiễu v à đường phát ra của các nguyên tố này được đưa ra. Thiết bị Perkin- Elmer Optima 3000 1) có độ phân giải phổ 0,006 nm tại 200 nm được áp dụng cho nghiên cứu trong B ả ng B.1, và thiết bị Varian Vista -PRO 1) có trục plasma nêu trong Bảng B.3. Trùng hợp ngẫu nhiên tùy thuộc vào độ phân giải phổ của máy đo phổ, chỉ trở nên tách biệt được khi nồng độ nguyên tố gây nhiễu và chất phân t í ch đạt tới ngưỡng tới hạn. Trong Bảng B.2 chất gây nhiễu được thể hiện theo t ương đương nồng độ chất phân tích (nghĩa l à làm tăng nhiễu dương của nồng độ chất phân tích) tăng từ 100 mg/l đến 500 mg/l của nguyên tố gây nhiễu, tương ứng. Số liệu dùng để hướng dẫn việc ch ỉ rõ mức độ của khả năng gây nhiễu. Người sử dụng ph ả i nhận biết được những thiết bị khác có thể cho mức gây nhiễu khác với những mức được nêu trong Bảng B.2, b ở i vì độ nhạy thay đổi dưới điều kiện lắp đặt thiết bị và điều kiện vận hành, như năng lượng, tốc độ dòng khí đưa vào v à chiều cao quan sát. Một số nhiễu ph ổ tiềm ẩ n quan sát được ở bước sóng khuyến nghị sử dụng thiết bị đối xứng trục được n ê u trong Bảng B.3. Ví dụ, nếu Cr đư ợ c xác định tại 267,716 nm trong mẫu có ch ứ a khoảng 100 mg/l AI, t í n hiệu ph ổ sai được quan sát cho mức Cr tương đương với khoảng 0,06 mg/l. Người sử dụng cần phải xem xét thiết bị khác có thể có nhiễu khác với những mức đã nêu trong Bảng B.3. Hiệu ứng nhiễu cần phải được đánh giá cho từng thiết bị, về cấu hình do thiết bị sử dụng sau hoặc thiết bị sử dụng đồng thời. Đối với mỗi thiết bị, độ nhạy khác nhau không ch ỉ với độ phân giải quang học mà còn với điều kiện vận hành (như năng lượng, chiều cao quan sát và tốc độ dòng khí argon). Khi sử dụng các bước sóng khuyến nghị, yêu cầu người phân tích phải xác định và ghi chép đối với từng bư ớ c sóng có hiệu ứng từ nhiễu chuẩn (xem bảng B.3) cũng như bất kỳ nhiễu khác được dự kiến có thể đặc thù cho thiết b ị hoặc nền mẫu. Người phân tích phải s ử dụng máy tính thường xuyên để hiệu chính tự động cho tất cả các phân tích. 5.3. Nhiễu không phổ Nhiễu không phổ có th ể xảy ra trong quá tr ì nh trung hòa mẫu hoặc đưa mẫu (t í nh chất lý học) hoặc trong plasma c ủ a chúng (cả đặc t í nh lý học và hóa học). Vận chuyển ch ấ t gây nhiễu là do sự khác nhau trong đặc tính lý học (độ nhớt, sức c ă ng bề mặt, tỉ trọng) giữa dung dịch mẫu và dung dịch hiệu chu ẩ n. Chúng có thể do sự khác nhau trong thành phần chất rắn hòa tan (ví dụ muối, chất hữu cơ) cũng như loại hoặc nồng độ của axit. Kết quả là, cung cấp dung dịch cho bộ tạo sương, hiệu suất c ủ a bộ tạo sương và sự phân bố c ỡ giọt của sol khí sẽ thay đổi, và do vậy làm thay đổi tính nhạy. Sai số do chất gây nhiễu như vậy có th ể khắc phục bằng pha loãng dung dịch, b ằ ng làm phù hợp nền mẫu, bằng thêm chu ẩ n hoặc bằng kỹ thuật nguyên tố chu ẩ n (nội chuẩn). Các chất gây nhiễu kích thích do sự thay đổi trong độ nhạy dẫn đến điều kiện plasma thay đ ổ i khi đưa vào nền mẫu. Các thay đ ổ i này đóng góp vào thay đổi trong điều kiện kích thích trong plasma do nguyên tố dễ ion hóa như kim loại kiềm. Sự tăng hay giảm hiệu ứng c ủ a các nguyên tố dễ ion hóa lên phát xạ của ch ấ t phân tích tùy thuộc vào điều kiện vận hành của plasma (ví dụ năng lượng, tốc độ dòng khí đưa vào, chiều cao quan sát) và khác nhau đối với từng nguyên tố. Cải thiện điều kiện plasma có thể giảm chất gây nhiễu kích thích. Kỹ thuật khác có thể được áp dụng như pha loãng dung dịch, làm phù hợp nền mẫu hoặc kỹ thuật thêm chu ẩ n. 6. Thuốc thử Tất c ả thuốc thử phải cấp độ phân tích được công nhận. 6.1. Nước Sử dụng nước đã loại khoáng hoặc nước cất t ừ các thiết bị thủy tinh, phù hợp với loại 2 quy định trong TCVN 4851 (ISO 3696). Nước được sử dụng để xác định mẫu trắng, và đ ể chuẩn bị thuốc thử và dung dịch tiêu chuẩn phải có nồng độ các nguyên tố có thể bỏ qua so với nồng độ thấp nhất có thể xác định được (giới hạn phát hiện) của dung dịch mẫu. Ví dụ thuốc thử được dùng cho dịch chiết cường th ủ y theo TCVN 6649 (ISO 11466) được đưa ra dưới đây. Thuốc thử dựa trên tiêu chuẩn hoặc t à i liệu khác phải được chuẩn bị như sau. 6.2. Axit nitric, w(HN O 3 ) = 65 %; ~1,40g/ml Sử dụng cùng một mẻ axit nitric trong toàn bộ qui trình. 6.3. Axit n i tric (1+1) Thêm 500 ml axit nitric (6.2) vào 400 ml nước, lắc đều và pha thành một lít. 6.4. Axit clohydric, w(HCI) = 37 %; ~ 1,18 g/ml. Sử dụng cùng m ẻ axit clohydric trong toàn bộ qui trình. 6.5. Axit clohydric (1+1) Thêm 500 ml axit clohydric (6.4) vào 400 ml nước (6.1), lắc đều và pha loãng thành một lít. Các thuốc thử khác được dùng để pha loãng hoặc chiết mẫu đất đư ợ c mô tả trong các tiêu chuẩn tương ứng. 6.6. Chuẩn b ị dung dịch gốc và dung d ị ch tiêu chuẩn cho từng nguyên tố Có hai nguồn dung dịch gốc: - Dung dịch gốc là các sản ph ẩ m thương mại; - Dung dịch gốc được chuẩn bị trong phòng thí nghiệm từ các nguyên tố tinh khiết hoặc từ muối có nồng độ chu ẩ n xác định. Nồng độ của dung dịch từng nguyên tố là 1000 mg/l. CHÚ THÍCH: Các dung dịch gốc thương mại có những ưu điểm là không cần phải xử lý trực tiếp các kim loại độc, đặc biệt là thali. Tuy nhiên, hết sức chú ý l à các dung dịch này phải có th à nh phần được chứng nhận, được cung cấp từ các nguồn đáng tin cậy v à phải được kiểm tra thường xuyên. 6.7. Dung dịch chuẩn trung gian Dung dịch chu ẩ n trung gian có th ể được chu ẩ n bị cho từng chất phân tích riêng, hoặc cho dung dịch chuẩn đa nguyên tố bằng cách pha loãng dung dịch gốc. Các dung dịch này cần phải bền bằng cách thêm 10 ml axit nitric (6.3) vào 100 ml dung dịch. Dung dịch trung gian bị hạn chế về tính bền và phải được loại b ỏ sau 3 tháng, tùy thuộc vào nồng độ dung dịch. 6.8. Dung dịch chuẩn đa nguyên t ố Nếu một vài nguyên tố được xác định trên từng mẫu, chuẩn bị dung dịch chuẩn đa nguyên tố sẽ thuận tiện hơn. Dung dịch chu ẩ n hỗn hợp nhiều nguyên tố khuyến nghị như sau: - Dung dịch chuẩn hỗn h ợ p 1: AI, B, Be, Cd, Co, Cr, Cu, Fe, Pb, Li, Mn, Mo, Ni, V, Bi, Sr, Zn, Zr và 10 ml axit nitric (6.3) trong 100 ml. - Dung dịch chuẩn hỗn hợp 2: As, Se, Sb, Sn và Ti với 5 ml axit nitric (6.3) và 40 ml axit clohydric (6.5) trong 100 ml. - Dung dịch chuẩn hỗn hợp 3: Ca, Mg, Na, K, Ba, Ti và 10 ml axit nitric (6.3) trong 100 ml. Cần sử dụng nền phù hợp nếu nồng độ c ủ a các nguyên tố cùng chiết cao như AI, Ca, Fe, Mg, Na, hoặc K được quan sát thấy. Độ bền của dung dịch chuẩn này có thể kiểm tra bằng cách so sánh với dung dịch mới chuẩn b ị thường xuyên. Chú ý khi chuẩn bị dung dịch chuẩn hỗn hợp để đảm bảo rằng các nguyên tố tương thích với nhau v à bền như nhau. Cũng có thể kết hợp các nguyên tố khác và tùy thuộc vào nhiệm vụ phân t í ch. Để tránh ô nhiễm chéo, chỉ sử dụng các hóa chất tinh khiết. Dung dịch pha loãng cần được bảo quản trong chai PFA, FEP-fluorocacbon, HDPE hoặc PP sạch. Đối với nồng độ dưới 1 mg/l, độ bền bị hạn chế và phải kiểm tra. 6.9. Dung dịch tham chiếu nguyên tố Sc, Y hoặc Lu thường được sử dụng làm chu ẩ n tham chiếu (chu ẩ n nội). Nồng độ 5 mg/l trong dung dịch axit nitric (6.3) được sử dụng, Nồng độ này phải được thêm vào dung dịch hiệu chu ẩ n trắng, dung dịch kiểm soát chất lượng và dung dịch th ử . 7. Thiết bị Máy phổ phát xạ nguyên tử ICP gồm hệ thống đưa mẫu, plasma (làm nguồn k í ch thích), một hệ thống quang, một detector và một máy t í nh. Hệ thống bơm mẫu thường gồm bơm ống quay để chuyển mẫu vào bộ tạo sương, bộ tạo sương và buồng phun. Phần lớn bộ tạo sương thông thường là bộ tạo sương đồng tâm [ví dụ Meinhardt 2) ], bộ tạo sương dòng ngang, bộ tạo sương rãnh V (Babington 3) ] có khả năng tự hút cho cả hai, nhưng thường được sử dụng bơm đ ể hỗ trợ cho việc chuyển mẫu. Chúng được làm từ thủy tinh, thạch anh hoặc nhựa. Cũng có nhiều kiểu buồng phun được áp dụng trong hệ thống có bán sẵn. Phần lớn các loại thông thường, b ê n cạnh kiểu tác động hạt và kiểu xoáy, là loại Scott 4) khi hai ống đồng tâm phân tách các hạt lớn ra khỏi sol khí m ị n được đưa vào đuốc plasma. Đuốc gồm ba ống đồng tâm [Loại Fassel 5) ]. Vật liệu thường được sử dụng là thạch anh. Ống chuyển mẫu hoặc ống bơm mẫu có th ể làm bằng vật liệu chịu axit HF, v í dụ oxit nhôm hoặc platin. Tốc độ dòng kh í plasma và tốc độ dòng khí bổ trợ tùy thuộc vào kiểu cấu trúc và n ằ m trong khoảng 10 l/min đến 20 l/min và 0 l/min đến 3 l/min, tương ứng. Đoạn cuối của đuốc lõi được làm mát bằng nước được đặt 5 cánh, qua cánh này dòng điện đi tới bộ kích thích plasma. Tần số được sử dụng do nhà sản xuất thay đổi từ 27 MHz đến 56 MHz với điện năng từ 600 W đến 2000 W. Phát xạ từ plasma có thể được quan sát hoặc từ một phía (hình chiếu tỏa tròn) hoặc từ tâm của đuốc (hình chiếu quanh trục). Đối với nhiều nguyên tố, thiết bị cho h ì nh chiếu quanh trục cung cấp giới hạn phát hiện thấp hơn (đến hệ số 10, nhưng một số nhiễu có th ể th ấ p hơn). Vạch phổ được đo và được đăng ký theo cách tiếp sau hoặc đồng thời. Sử dụng thiết bị đa sắc ki ể u cổ điển cũng như thiết bị điều khiển bằng máy tính. CHÚ THÍCH 1: Việc đ ă ng ký b ằ ng máy tính những cường độ ánh sáng do một vài vạch nguyên tố được chuyển đổi thành nồng độ sử dụng phần mềm phù hợp do nhà sản xuất thiết bị cung c ấ p. CHÚ THÍCH 2: Chi tiết về kết c ấ u thiết b ị khác nhau có th ể xem trong T à i liệu tham khảo [9], [10], [11]. 8. Cách tiến hành 8.1. Làm sạch dụng cụ thủy tinh Tất cả dụng cụ thủy tinh được s ử dụng trong xác định nồng độ nguyên tố vết phải được làm sạch c ẩ n thận tr ư ớc khi dùng, ví dụ bằng cách nhúng trong dung dịch axit nitric 5 % (v/v) trong tối thi ể u 6 h, sau đó tráng lại b ằ ng nước (6.1) trước khi sử dụng. Axit nitric ph ả i được thay mới hàng tuần. 8.2. Thông số tính năng thiết bị Do sự khác nhau giữa các loại thiết bị, không có hướng dẫn chi tiết để vận hành thiết bị cụ thể. Hướng dẫn do nhà sản x uất cung cấp về thời gian chờ, độ ổ n đ ị nh c ủ a thết b ị , tốc độ dòng khí, điều kiện plasma, điều kiện tạo sương, tốc độ nạp mẫu,... ph ả i được tuân thủ. Thông số tính năng dưới đây phải được đánh giá với nồng độ nền mẫu đi ể n hình: - Lựa chọn bước sóng phân tích phù hợp; - D ả i đo và độ tuyến t í nh; - Độ ổ n định dài hạn và ngắn hạn, độ lệch chuẩn tương đối của phép đo (RSD); - Giới hạn phát hiện của phương pháp đối với mỗi chất phân tích và từng loại mẫu (MDL); - Kiểm định hiệu chính giữa các nguyên tố; - Kiểm định thường nhật đối với hiệu chính nhiễu phổ; - Thời gian xả mẫu và x ả dung dịch tiêu chuẩn; - Nồng độ tương đương nền (BEC). - Tính năng của thiết bị đo phải được kiểm tra với dung d ị ch ki ểm soát chất lượng phù hợp trước khi đo mẫu th ử (điều ch ỉ nh) 8.3. Tối ưu hóa thiết b ị Hướng dẫn của nhà sản xuất về điều kiện vận hành phải được tuân thủ để đánh giá tỉ số tín hiệu theo nền c ủ a nguyên tố nhạy ít nhất, như As, Se. Pb và TI. T ấ t cả tốc độ kh i phải ổ n định và được kiểm soát, v í dụ với bộ điều chỉnh lưu lượng dòng. 8.4. Điều chỉnh máy đo ph ổ 8.4.1. Khái quát Lắp đặt thiết bị theo hướng dẫn của nhà sản xuất và đốt cháy plasma. Kiểm định cấu hình thiết bị v à tiêu ch í tính năng thỏa mãn với yêu cầu về an toàn và phân tích (ví dụ điều kiện môi trư ờ ng ph ò ng thí nghiệm, điện năng, yêu cầu hút kh í ). Plasma phải được ổ n định nhiệt trước khi bắt đầu đo (thường thời gian ổ n định ít nhất là 30 min trước khi hiệu chuẩn). 8.4.2. Xây dựng ph ươ ng pháp sử dụng phần mềm và chọn bước sóng Xây dựng phương pháp theo hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị. Chọn vạch phổ dựa trên thông tin (giới hạn phát hiện, nhiễu phổ) được nêu trong tài liệu (ví dụ tuyển tập về vạch phát ra), thư viện phổ của máy đo phổ và trong tiêu chuẩn (Bảng 1 và Bảng B.1 đến B.3). CHÚ THÍCH: Thông tin được đưa ra l à m hướng dẫn để xác định nhiễu tiềm ẩ n. Các thiết b ị khác với độ phân giải phổ có th ể cho nhiễu khác nhau. Khi làm việc với những nền mẫu chưa biết, kiểm tra bước sóng c ủ a từng nguyên tố được đo về khả năng nhiễu bằng nghiên cứu khu vực của vạch ph ổ . Nếu xảy ra nhiễu ph ổ (chồng vạch phổ từng phần, chồng vạch ngẫu nhiên), phép đo phải được tiến hành tại bước sóng khác. Nếu không thực hiện được, cần tiến hành hiệu chính nhiễu bằng quy trình hiệu chính toán học (ví dụ kỹ thuật hiệu chính liên nguyên tố, làm phù hợp phổ đa thành phần). Hiệu ch í nh nền được yêu cầu khi xác định nguyên tố vết với ICP-AES. Nền phải được đo liền kề với vạch của chất phân tích trong mẫu trong phân tích. Vị trí đã chọn đối với phép đo cường độ nền, trên một hoặc cả hai phía c ủ a vạch chất phân tích, được xác định do tính phức tạp c ủ a phổ liền kề với vạch c ủ a chất phân tích. Vị trí phải không nhiễu ph ổ và phản ánh giống với những thay đổi trong cường độ nền giống với những sự thay đổi xảy ra tại bước sóng chất phân tích được đo. 8.4.3. Hiệu chính bước sóng, tố i ưu hóa điều kiện phép thử Con mắt quang của thiết bị thường đòi hỏi hiệu chuẩn bước sóng (ví dụ sao chép lại bằng sử dụng vạch tham chiếu hoặc bằng cách tính giá trị/lượng bù đắp của vạch phổ thiết lập) sau khi bật ICP-AES. Qui trình này vốn có sẵn trong thiết bị khi sử dụng, và do vậy phải tuân thủ theo thực hành khuyến nghị của nhà sản xuất. Mục đích của tối ưu hóa điều kiện đo là tìm được độ nhạy tốt nhất và độ đúng tốt nhất để thiết lập vạch sử dụng. Hiệu suất phát xạ có liên quan, trong các thông số khác, đến nhiệt độ plasma là một hàm số của năng lượng RF, tốc độ khí argon và chiều cao quan sát (đối với plasma bức xạ). Loại thiết bị tạo sương và tốc độ mẫu lấy cũng có ảnh hư ở ng lên tín hiệu và nền. Tối ưu hóa đối với phân tích đa nguyên tố liên quan đến sự thay đ ổ i trong các thông số mà có ảnh hưởng đến cường độ của tín hiệu và nền (v í dụ năng lượng RF), dẫn đến điều kiện lỗi hỏng. Đối với quy tr ì nh đặc biệt (ví dụ điều ch ỉ nh vị tr í quan sát plasma), tham khảo s ổ tay hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị. 8.4.4. Độ ổ n định dài hạn Đánh giá độ ổn định dài hạn (một ngày, vài giờ) là phép đo độ trôi của thiết bị. Quy trình thông thường là đ ể bù đắp độ trôi bằng kỹ thuật nguyên tố tham chiếu (sử dụng chu ẩ n nội). Độ trôi có thể được phát hiện bằng phân tích dung dịch hiệu chu ẩ n hoặc mẫu ki ể m soát ch ấ t lượng tại khoảng thời gian đều đặn giữa các mẫu. Với các giá trị đo được này, độ trôi thiết bị có th ể được bổ ch í nh bằng quy tr ì nh toán học. Từng cách phản hồi đối với từng thiết bị phải được kiểm tra. 8.4.5. Ki ể m tra thiết bị sơ bộ Độ tái lập và độ nhạy của hệ thống phải được kiểm tra hàng ngày. Độ đúng của phép đo lặp phải dư ớ i RSD 1 %. CHÚ THÍCH: Việc kiểm tra này có th ể thực hiện bằng cách đo dung dịch mangan 1 mg/l với tối thi ể u là lặp lại năm lần, thời gian tích hợp đã chọn. Điều kiện tạo sương, tốc độ dòng c ủ a bơm nhu động, tốc độ dòng kh í , chiều cao quan sát, điều kiện đuốc, v.v... phải được kiểm soát trước khi đo mẫu. 8.5. Phương pháp hiệu chuẩn Có ba kỹ thuật hiệu chuẩn gồm: a) Phương pháp hiệu chuẩn tiêu chuẩn có hoặc không làm phù hợp nền mẫu trong dung dịch hiệu chuẩn; b) P hương pháp xếp; c) Phương pháp thêm chuẩn. Quan trọng nhất là phương pháp hiệu chuẩn chuẩn khi cường độ phát xạ ánh sáng của vạch chất phân tích được đo trong dung dịch hiệu chuẩn và dung dịch mẫu thử. Dựa vào đường cong hiệu chuẩn tuyến tính, nồng độ được tính trong dung dịch mẫu chưa biết. Độ tuyến tính của dải nồng độ phải được ki ể m tra để thiết lập dải nồng độ chuẩn. Nguyên tố kiềm vạch những vạch riêng từ đường cong hiệu chu ẩ n không tuyến tính, do hiệu ứng ion hóa và tự hấp thụ, và có thể được tính bằng đường cong thứ hai vừa khít với đường hồi quy phù hợp. Dung dịch tiêu chu ẩ n hiệu chu ẩ n phải được chuẩn bị mới khi phân tích từng lô mẫu thử. Tất c ả dung dịch axit, muối, đệm, chất tẩy và cơ c ấ u chất có trong dung dịch mẫu thử cũng phải có trong dung dịch hiệu chuẩn với cùng nồng độ. Nên sử dụng các nguyên tố chu ẩ n, và được b ổ sung vào dung dịch hiệu chuẩn. Nguyên tố chuẩn phải không có trong mẫu. Do vậy, nồng độ rất thấp hoặc nồng độ có thể bỏ qua phải có nguyên gốc trong dung dịch chiết hoặc dung dịch phá mẫu. Tối thiểu b ố n dung dịch hiệu chu ẩ n với nồng độ chất phân tích cách đều nhau phải ph ủ được dải hiệu chu ẩ n. Nếu chỉ áp dụng quy trình hiệu chuẩn hai điểm, sử d ụng dung dịch hiệu chuẩn trắng và dung dịch chuẩn hiệu chuẩn cao, độ tuy ế n tính cần phải được kiểm tra. Độ chính xác của nồng độ dung dịch hiệu chuẩn cũng cần được đảm bảo. Trong dịch chiết đất, đặc biệt trong dịch chiết đất cường th ủ y, các nguyên tố thường có mặt như AI, Na, K, Ca, Mg, Ti và Fe có thể cùng được chiết, dẫn đến nồng độ nguyên tố có thể lên đến vài trăm mg/l. Hiệu suất c ủ a phương pháp đã chọn để bù đắp chất nhiễu phổ, bù trừ nền, chất nhiễu do vận chuy ể n phải được kiểm tra b ằ ng cách phân tích mẫu kiểm soát và mẫu kiểm soát nhiễu. Mặt khác nguyên t ố nền trong mẫu có thể được làm phù hợp với dung dịch hiệu chuẩn cho từng lô của các loại mẫu. Nếu không thực hiện được, cần s ử dụng phương pháp thêm chuẩn. 8.6. Chuẩn bị dung dịch 8.6.1. Khái quát Có hai loại dung dịch trắng được yêu cầu cho phân tích: dung d ị ch trắng hiệu chuẩn (8.6.2) và dung dịch thử trắng (8.6.3) được chuẩn bị trong quá tr ì nh thử mẫu. 8.6.2. Dung dịch hiệu chu ẩ n trắng Dung dịch này được chuẩn bị bằng cách thêm cùng lượng axit, nồng độ dung dịch đệm hoặc nồng độ muối như trong dung d ị ch hiệu chuẩn và dung dịch mẫu thử. Lượng vừa đủ được chuẩn bị đ ể xả hệ thống trong giai đoạn giữa dung dịch tiêu chu ẩ n và mẫu và được dùng làm mẫu ki ể m soát chất lượng. Nếu nguyên tố chuẩn được áp dụng, thêm cùng nồng độ như đã dùng trong dung dịch tiêu chu ẩ n và mẫu thử (5 mg/l). 8.6.3. Dung dịch thử trắng Dung dịch này được chu ẩ n bị trong quá trình chiết hoặc hòa tan mẫu. Tiến hành thử trắng tại cùng thời điểm như quy tr ì nh chiết hoặc hòa tan mẫu đất và phải tuân theo quy tr ì nh xử lý mẫu, sử dụng cùng một lượng tất cả thuốc thử để xác định, nhưng b ỏ qua phần mẫu th ử . Nếu nguyên tố chuẩn được dùng, thêm cùng nồng độ như trong dung dịch chuẩn và mẫu. Tiến hành th ử trắng tại cùng thời gian với quá tr ì nh chiết hoặc ph á mẫu đất, theo cùng qui tr ì nh. 8.6.4. Dung dịch hiệu chuẩn Chuần bị dung dịch hiệu chuẩn hỗn hợp có nồng độ phủ to à n bộ dải nồng độ được đo bằng cách kết hợp th ể tích phù hợp các dung dịch gốc trong bình định mức. Ch ú ý khi chuẩn bị dung dịch hiệu chu ẩ n hỗn hợp cần đảm bảo các nguyên tố tương thích và bền như nhau. Thêm th ể tích thích hợp dung dịch axit và/hoặc dung dịch được dùng để chiết mẫu đất sao cho thành phần nền mẫu của dung dịch hiệu chu ẩ n tương ứng với thành phần nền mẫu của dung dịch mẫu. Thêm nước hoặc axit đến vạch mức để điều ch ỉ nh độ axit bằng với độ axit trong dung dịch mẫu. Nên làm phù hợp nền mẫu của dung dịch hiệu chu ẩ n trắng và dung dịch hiệu chu ẩ n liên quan đến thành phần chính như AI, Ca, Fe, K, Mg và Na, nếu nồng độ các nguyên t ố này có trong dung dịch mẫu ở mức cao. Sc, Y hoặc Lu thường được sử dụng làm chuẩn nội. Nếu kỹ thuật nguyên tố chuẩn được áp dụng, chuẩn nội được thêm vào t ấ t cả các dung dịch hiệu chu ẩ n, dung dịch kiểm soát chất lượng và dung dịch mẫu, sao cho tất cả dung d ị ch chứa nguyên tố chu ẩ n có cùng nồng độ. 8.6.5. Dung dịch mẫu th ử Tiến hành chuẩn bị mẫu theo ISO 11566, ISO 14870, ISO 14869-1 hoặc ISO 14869-2 hoặc các tiêu chuẩn khác, nếu phù hợp để có được dung dịch mẫu th ử . 8.7. Quy trình đo Sau khi ổn định thiết bị và kiểm định điều kiện ổn định (8.4), tiến hành do dung dịch hiệu chuẩn trắng và các d ung dịch hiệu chu ẩ n, dung dịch kiểm định hiệu chuẩn, dung dịch thử trắng và dung dịch mẫu, dung dịch kiểm soát chất lượng. Thời gian xả giữa các dung dịch phải đủ dài đ ể không làm nhiễm bẩn dung dịch tiếp sau. Nhiệt độ của tất cả dung dịch hiệu chu ẩ n, kiểm soát chất lượng và dung dịch thử phải n ằ m trong khoảng sai khác 2 °C của từng dung dịch khác tại thời điểm đo ICP-AES. Sau thời gian trễ đ ủ d à i (tùy thuộc vào độ ổn định tốc độ dòng mẫu), đọc và ghi cường độ phát xạ của dung dịch ít nhất hai lần và nếu giá trị n ằ m trong d ả i đo chấp nhận được, tính trung bình các giá trị. CHÚ THÍCH: Định nghĩa của dải ch ấ p nhận được là n ằ m ngoài phạm vi của tiêu chu ẩ n này. Tuy nhiên, người s ử dụng xem xét Điều 4 liên quan đến quy tr ì nh kiểm soát chất lượng. Bất k ể cơ s ở kiểm soát chất lượng trong phòng thí nghiệm là như thế nào, cần ph ả i phù hợp với thực hành tốt, như những thực hành dựa trên vật liệu chuẩn được chứng nhận, vật liệu chu ẩ n trong ph ò ng, ki ể m định độ chính xác hiệu chu ẩ n, tốc độ thu hồi c ủ a mẫu đ ã thêm chuẩn, kiểm tra độ tuyến t í nh, bi ể u đồ ki ể m soát và các biện pháp khác. Nếu một loại mẫu chưa biết được xử lý, xác định nồng độ nguyên tố bằng phương pháp thêm chu ẩ n. Nếu kết quả phân t í ch theo phương pháp thêm chu ẩ n và phương pháp hiệu chu ẩ n là bằng nhau, phương pháp đường cong hiệu chu ẩ n có th ể được áp dụng. 9. Tính kết quả Bằng cách tham chiếu đến đồ thị hiệu chu ẩ n thu được, phần mềm t í nh nồng độ của từng nguyên tố tương ứng với cường độ của dung dịch mẫu thử (xem 8.6.5) và dung dịch thử trắng (8.6.3). Tính phần khối lượng (w) của nguyên tố (E) của mẫu đối với từng nguyên tố s ử dụng Công thức (1): (1) Trong đó W E là phần khối lượng của nguyên tố E trong mẫu, t í nh bằng miligam trên kilogam chất khô; r 1 là nồng độ nguyên tố, tương ứng với dung dịch mẫu thử, tính bằng miligam trên lít; r 2 là nồng độ nguyên tố tương ứng với dung dịch thử trắng, tính bằng miligam trên lít; f là hệ số pha loãng của mẫu thử, nếu áp dụng; V là thể tính của phần mẫu th ử được lấy để phân tích, t í nh bằng mililit, ví dụ 100 ml dịch chiết cường thủy theo TCVN 6649 (ISO 11466); m là khối lượng mẫu, tính bằng gam; C là hệ số nồng độ đối với mẫu đất khô, C = 100/ w dm ; w dm là lượng chất khô trong đ ấ t, tính bằng phần trăm khối lượng (%) theo ISO 11465. 10. Độ đúng Phép thử liên phòng thí nghiệm tiến hành ở Hà Lan trong năm 2005 thu được số liệu nêu trong Bảng A.1. Bảng A.2 và A.3 nêu dữ liệu từ phép thử hiệu suất tiến hành ở Đức năm 2004 và 2005. Độ lặp lại và độ tái lập được tính theo nguyên tắc trong TCVN 6910-2 (ISO 5725-2). 11. Biểu thị kết quả Độ không đảm bảo đo được báo cáo cho kết quả phải ph ả n ánh kết quả từ phép đo kiểm soát chất lượng và kết hợp với độ lệch giữa từng số đọc đối với mẫu. Nói chung, giá trị phải không thể hiện độ đúng lớn hơn ba chữ số có nghĩa. Làm tròn giá trị sẽ phụ thuộc vào thống kê của quy tr ì nh kiểm soát chất lượng đã nêu trước, và các yêu cầu của phân tích. VÍ DỤ w Cd = 8,54 mg/kg w C d = 12,6 mg/kg 12. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử phải gồm các thông tin sau: a) Viện dẫn tiêu chuẩn này; b) Nhận dạng đầy đủ mẫu thử; c) Viện dẫn phương pháp sử dụng; d) Kết quả của phép xác định; e) Mọi chi tiết không quy định trong tiêu chuẩn này hoặc tùy chọn cũng như các yếu tố có th ể ảnh hư ở ng đến kết quả. Phụ lục A (tham khảo) Kết quả độ lặp lại và độ đúng Bảng A.1 - Kết quả độ lặp lại và độ đúng đối với xác định các nguyên tố vết trong dịch chiết đất cường thủy đo bằng ICP-AES Mẫu Nguyên tố N lab N res w E V r V R S r S R PD 152b As 8 474 43,4 6,2 9 , 5 2,7 4,1 PD 152b Ba 7 406 800,0 6,0 9,1 48 73 PD 152b Cd 8 475 8,0 5,8 8,0 0,5 0,6 PD 152b Co 6 357 18,4 7,4 9,8 1,4 1 , 8 PD 152b Cr 8 474 180 7,0 8,9 13 16 PD 152b Cu 8 475 154 5,5 7,1 8 11 PD 152b Ni 8 476 52 6,4 8,9 3,3 5 PD 152b Pb 8 454 268 5,2 8,7 14 23 PD 152b Zn 8 475 969 5,4 7,2 52 69 N lab là số phòng th í nghiệm sau khi loại trừ các phòng th í nghiệm bên ngoài; N res là số kết quả; w E là hàm lượng củ a nguy ê n tố E trong mẫu, tính b ằ ng miligam tr ê n kilogam (mg/kg) chất khô; V r l à độ lệch chu ẩ n lặp lại tương đối, tính b ằ ng phần trăm (%); V R là độ lệch chuẩn tái lập tương đối, tính b ằ ng phần trăm (%); S r l à giới hạn lặp lại, t í nh b ằ ng miligam trên kilogam (mg/kg); S R là giới hạn tái lập, t í nh b ằ ng miligam trên kilogam (mg/kg). Bảng A.2 - Độ lặp lại và độ đúng của BAM 10 PT-scheme 2004 đối với xác định các nguyên tố vết trong dịch chiết đất cường thủy đo bằng ICP-AES, được tính theo TCVN 6910-2 (ISO 5725-2) Mẫu Nguyên tố N lab N res w E V r V R S r S R 10-N1 As 32 64 32,9 2,2 12,2 0,71 4,01 10-N2 As 24 48 28,6 2,3 7,1 0,66 2,02 10-N3 As 56 112 15,9 2,6 7 , 2 0,41 1,15 10-N1 Cd 34 68 25,7 1,6 6,2 0,4 1,58 10-N2 Cd 31 62 21,2 2,6 6,4 0,54 1,35 10-N3 Cd 53 106 0,45 5,8 21,2 0,026 0,095 10-N1 Cr 48 96 395 1,6 8 , 3 6 , 4 32,74 10-N2 Cr 40 80 311 2,0 6,1 6,07 19,01 10-N3 Cr 87 174 124 2 , 5 9,0 3,09 11,11 10-N1 Cu 45 90 599 1,3 4,2 7,7 24,91 10-N2 Cu 40 80 784 1,4 5,0 10,94 39,16 10-N3 Cu 90 184 79 3,3 12,0 2,61 9 , 41 10-N1 Ni 46 92 206 2,0 5,9 4,02 12,2 10-N2 Ni 39 78 169 2,0 6,0 3,47 10,18 10-N3 Ni 84 168 32 3,7 23 , 5 1,17 7,52 10-N1 Pb 41 82 261 1,6 5,8 4,04 15,2 10-N2 Pb 39 78 235 2,5 6,4 5,79 15,06 10-N3 Pb 87 174 201 3 , 3 7,1 6,61 14,2 10-N1 Zn 45 90 248 1,5 6 , 9 35,89 170,4 10-N2 Zn 39 78 2113 2,0 6,0 41,4 127,52 10-N3 Zn 89 178 203 2,5 6,4 5,13 12,93 N lab là số phòng th í nghiệm sau khi loại trừ các phòng thí nghiệm bên ngoài; N res là số kết quả; w E là hàm lượng c ủ a nguyên tố E trong mẫu, tính bằng miligam trên kilogam (mg/kg) ch ấ t khô; V r là độ lệch chu ẩ n lặp lại tương đ ố i, t í nh bằng phần trăm (%); V R là đ ộ lệch chu ẩ n tái lập tương đối, t í nh bằng phần trăm (%); S r là giới hạn lặp lại, t í nh bằng miligam trên kilogam (mg/kg); S R là giới hạn tái lập , tính b ằ ng miligam trên kilogam (mg/kg). B ả ng A.3 - Độ lặp lại và độ đúng c ủ a BAM 11 PT-scheme 2005 đối với xác định các nguyên tố vết trong dịch chiết đất cường thủy đo bằng ICP-AES, được tính theo TCVN 6910-2 (ISO 5725-2) Mẫu Nguyên tố N lab N res w E V r V R S r S R 11-N1 As 62 124 5,9 4,3 27,7 0,25 1,62 11-N2 As 27 54 3,9 4,0 14,8 0,156 0,574 11-N3 As 38 74 2,7 5,7 25,3 0,156 0,689 11-N1 Cd 90 180 12,1 2,0 6,7 0,24 0,81 11-N2 C d 47 94 8,0 2,1 6,6 0,166 0,522 11-N3 Cd 43 86 6,3 2,1 9,9 0,135 0,624 11-N1 Cr 96 192 899 1,5 6,4 13,09 57,53 11-N2 Cr 51 102 461 2,1 6,0 9,88 27,86 11-N3 Cr 46 92 253 2,9 8,2 7,38 20,77 11-N1 Cu 96 192 271 1,7 5,4 4,67 14,72 11-N2 Cu 49 98 144 1 , 8 5 , 9 2,59 8,56 11-N3 Cu 46 92 87 2,8 7,3 2,43 6,29 11-N1 Mn 100 200 83 2,4 9,3 1,97 7 , 73 11-N2 Mn 53 106 54 2,7 10,6 1,43 5 , 72 11-N3 Mn 45 90 43 2,9 18,0 1,21 7,64 11-N1 Ni 93 196 43,0 1,8 7,1 0 , 77 3,07 11-N2 Ni 51 102 25,3 2,7 8,3 0,67 2,09 11-N3 Ni 44 88 17,4 2,4 8,8 0,416 1 , 52 11-N1 Pb 94 188 227 1 , 8 7,7 4,03 17,56 11-N2 Pb 48 96 149 2,3 7 , 9 3,36 11,79 11-N3 Pb 46 92 104 3,0 9,0 3,18 9,42 11-N1 Zn 97 194 690 1,8 6 , 5 12,06 44,91 11-N2 Zn 50 100 419 2,0 6,5 8,27 27,15 11-N3 Zn 46 92 273 2,4 9,5 6,64 25,81 N lab là số phòng th í nghiệm sau khi loại trừ các phòng thí nghiệm bên ngoài; N res là số kết quả; w E là hàm lượng c ủ a nguyên tố E trong mẫu, tính bằng miligam trên kilogam (mg/kg) ch ấ t khô; V r là độ lệch chu ẩ n lặp lại tương đ ố i, t í nh bằng phần trăm (%); V R là đ ộ lệch chu ẩ n tái lập tương đối, t í nh bằng phần trăm (%); S r là giới hạn lặp lại, t í nh bằng miligam trên kilogam (mg/kg); S R là giới hạn tái lập , tính b ằ ng miligam trên kilogam (mg/kg). Phụ lục B (tham khảo) Chất gây nhiễu Số liệu về chất gây nhiễu được đưa ra trong Bảng B.1 đến B.3. Đ ể thu được số liệu trong Bảng B.1 đến B.2, sử dụng thiết bị Perkin-Elmer Optima 3000 với độ phân giải ph ổ 0,006 nm tại 200 nm để nghiên cứu. Hiện tượng chồng vạch ngẫu nhiên tùy thuộc vào độ phân giải phổ của thiết bị, chỉ có thể phát hiện được khi nồng độ nguyên tố gây nhiễu và chất phân tích đạt tới mức tới hạn. Số liệu nêu trong B ả ng B.3 như đại lượng đương tương nồng độ chất phân tích thu được trên thiết bị Varian Vista-PRO trong điều kiện chuẩn với plasma trục. Mỗi phòng thí nghiệm phải xác định các hình ảnh, khi cần, cho các áp d ụng cụ th ể của phương pháp, vì chất gây nhiễu bị ảnh hưởng b ở i việc chọn hiệu chính nền và thường phụ thuộc nhiều vào điều kiện vận hành và vị trí plasma. B ả ng B.1 - Nhiễu phổ Nguyên tố l nm Chồng phổ Dịch chuy ể n nền Độ phân giải thấp: nhi ễ u tiềm ẩ n Nguyên tố gây nhi ễ u Mô t ả nhiễu Nguyên tố g â y nhi ễ u Mô tả nhi ễ u Nguyên tố gây nhiễu M ô tả nhi ễ u As 193,696 A l Tạo độ dốc dịch chuyển BG a Fe Vạch tại 193,663 nm V BG mạnh do vạch tại 193,68 nm Ca, Mg, Ti BG mạnh Cr , Fe, Mn, Mo BG As 197,197 A l , Ca, Mg BG mạnh Cr , Cu , Fe, Mo, Ti , V BG Cd 214 , 438 Fe Chồng vạch với Fe 214,445 nm Ca, Cr , Cu , Ni B G thấp As Vạch tại 214,410 nm Fe Các vạch tại 214,390 nm và 214,519 nm Mo Vạch tại 214 , 407 nm Ti Các vạch tại 214 , 361 nm và 214,390 nm V Vạch tại 214 , 371 nm Cd 226,502 Fe Trung vạch với Fe 226,505 Ni BG do các vạch gần 226,446 nm và 226,535 nm Fe Các vạch tại 226,439 nm, 226,459 nm và 226,599 nm Ti Đè vạch một phần với Ti 226,514 nm A l , As, Ca BG th ấ p Mo Vạch tại 226,474 n m Cd 228,802 As Chồng vạch một phần với As 228,812 nm Ni B G do các vạch tại 228,765 nm và 228,839 nm Fe Vạch tại 228,763 nm Ca, Mg, Ti, V BG Co 228,616 Ni Chồng vạch với Ni b A l , Ca, Cu, Fe, Mg, Mn , Ti, V BG Ti Chồng vạch với Ti 228,618 nm Cr BG do các vạch gần đó Co 230,786 Ni Chồng vạch một phần với Ni 230,779 nm A l , Ca, Cr, Cu. Mg, Mn, Ti , V BG Cr Vạch tại 230,72 nm Fe Dịch chuyển độ d ố c nền do vạch tại 230,731 nm Ni Vạch tại 230 , 817 nm Co 238,892 Fe Chồng vạch một phần với Fe 238,863 nm Ca, Cr, Cu, Mg, Mn, Ti BG thấp Ni Chồng vạch với Ni 238 , 892 nm V Chồng vạch với V 238,892 nm Cr 205,552 Mo Chồng vạch một phần với Mo 205,567 nm Fe B G do vạch tại 205,529 nm Ni Chồng vạch một phần với Ni 205,550 nm AI, Ca, Mg, Mn, Ti, V BG Cr 206,149 Zn Ch ồ ng vạch một phần với Zn 206,200 nm A l , Ca, Fe, Mg, Ti, V BG thấp Cr 267,716 Mn Chồng vạch một phần với Mn 267,725 nm Mo BG và chồng cánh do vạch tại 267,648 nm Fe Các vạch tại 267,611 nm, 267,688 nm và 267,805 nm V Dịch chuyển độ dốc nền do vạch tại 267,780 nm A l , Ca, Fe, Mg, Ni, Ti BG Cu 224,700 Fe Chồng vạch với Fe 224,691 nm A l , Ca, Mg, Mn, Ni, V BG Fe Các vạch tai 224,746 nm và 224,769 nm Ti Chồng vạch b Ni Vạch tại 224,723 nm gần đỏ b Cu 324,754 Ca, Fe, Mn , Ti, V BG Fe Chồng cánh với các vạch tại 324,696 nm, 324,717 nm và 324,739 nm; vạch tại 324,821 nm Cr Chồng cánh với vạch tại 324 , 727 nm (tại 500 mg/l) V Vạch tại kho ả ng 324,72 nm b Cu 327,396 A l , Cr, Mg , Mn, Ti, V BG Ca Chồng cánh với vạch tại 327,396 nm (tại 500 mg/l) Fe Vạch tại 327,445 nm gần đó Ti Chồng cánh với vạch t ạ i 327,405 nm; vạch tại 327,529 nm (tại 500 mg/l) V Các vạch ở kho ả ng 327,42 nm và 327,44 nm b Mn 257,670 Co, Fe BG th ấ p Al Vạch tại 257,510 nm Cr Vạch tại 257,510 nm Fe Vạch tại 257,574 nm V Vạch tại 257,729 nm Mn 260,568 Co Chồng vạch với Co 260,568 nm Fe BG Co Vạch tại 260,612 nm Cr Chồng vạch với Cr 260,561 nm Fe Các vạch tại 260,565 nm và 260,542 nm Mo Chồng vạch một phần với Mo 260,593 nm Ti Vạch tại 260,515 nm Mn 279,482 Mg Chồng vạch với Mg 279,553 nm Ca Dịch chuy ể n độ dốc nền do vạch ở khoảng 279,55 nm Mo Các vạch ở khoảng 279,53 nm b và 279 , 55 nm b Mo Chồng vạch một phần với Mo 279 , 457 nm Co, Cr, Mo, Ti BG V Vạch tại 279,430 nm V Chồng vạch với V 279,483 Fe BG do các vạch tại 279,470 nm, 279,500 nm và 279,554 nm Mn 294,92 Cr Chồng vạch một phần với Cr 294,944 nm Cr, Mg, Mo , Ti BG V Vạch tại 294,963 nm Fe Chồng vạch với Fe 294 , 921 nm Mo Chồng vạch một phần với Mo b V Chồng vạch với V 294,917 nm Mn 403,075 Cr Chồng vạch một phần với Cr 403,068 nm A l , Ca, V BG nh ỏ Cr Vạch tại 403,113 nm gần đó Fe Ch ồ ng vạch một phần với Fe 403,049 nm Mo Vạch tại 402,994 nm Mo Ch ồ ng vạch một phần với vạch Mo (?) V Vạch tại 403,122 nm gần đó Ti Chồng vạch một ph ầ n với Ti 403,051 nm Ni 221,647 Fe BG do các vạch tại 221,706 nm và khoảng 221,6 nm b V Vạch tại 221,603 nm A l , Ca, Cr, Cu, Mg, Mn, Ti, V BG Ni 231,604 Fe BG do các vạch tại 231,485 nm và 231,738 nm V Vạch tại 231,563 nm A l , Ca, Cu, Mg, Mn, Ti, V Ni 232,003 Cr Chồng vạch với Cr 232,008 nm Fe BG mạnh do các vạch tại 232,031 nm (có th ể chồng cánh) v à 231,854 nm Mn Vạch tại 232,045 nm V Chồng vạch một phần với V 232,016 nm A l , Ca , Mg , Mn, Ti BG Pb 216,999 Fe Chồng vạch v ớ i Fe 216,995 nm A l , Ca, Co, Cr, Fe, Mg, Mn, Ti, V , Zn BG mạnh Fe Vạch tại 217,019 nm Mo Chồng vạch một phần với Mo 217,02 nm (?) Cu Dịch chuy ể n độ dốc nền do vạch tại 216,953 nm Mo Vạch tại 216,951 nm Ni Chồng vạch một phần với Ni 216,961 nm V Chồng vạch một phần với V 216,985 nm và V 217,007 nm Pb 220,353 Co Chồng vạch một phần với Co 220,343 nm A l Độ dốc nền do vạch tại 220,463 nm Co Vạch tại 220 , 296 nm Ti Chồng vạch một phần với Ti 220,361 nm Ca, Cu, Ni BG mạnh Cr Các vạch t ạ i 220 , 28 nm b v à 220,391 nm Cr, Fe, Mg, Mn, Mo, V, Zn BG thấp Pb 224,688 Co Chồng vạch với Co 224,65 nm b A l , Ca, Cr, Mg, Mn, Ni, Ti, V, Zn BG mạnh Ni Vạch tại 224,723 nm gần đó Cu Chồng vạch với Cu 224,700 nm Fe Chồng vạch với Fe 224,691 nm Mo Chồng vạch với Mo 224,695 Ti Chồng vạch một phần với Ti 224,70 nm (?) Pb 261,418 Co Chồng vạch với Co 261,436 nm A l , Ni, Ti, Zn BG th ấ p A l Vạch tại 261,39 nm b Fe Ch ồ ng vạch với Fe 261,418 nm Ca, Cr, Cu, Mg, Mn, Mo BG mạnh Cr Các vạch tại 261,350 nm, 261,457 nm và 261,463 nm gần đó Mn Các vạch tại 261,359 n m và 261,404 nm Mo Các vạch tại 261,372 nm và 261 , 539 nm Ni Vạch tại 261,519 nm Ti Vạch tại 261,37 nm b V Các vạch tại 261,441 nm , 261,540 nm và khoảng 261,40 nm b Pb 283,306 Fe Chồng vạch với Fe 283,310 nm A l , Co, Cu, Ni, Zn BG thấp Cr Các vạch tại 283,246 nm , 283,279 nm và 283 , 339 nm Ca, Cr, Mg, Mn, Mo, T i, V BG mạnh Fe Vạch tại 283,244 nm Mo Các vạch tại 283,266 nm và 283 , 379 nm Ti Vạch tại 283,266 nm (BG) TI 190,801 Co Chồng vạch một phần với Co 190,79 nm (?) A l, Ca BG mạnh Mn Vạch tại l > 190,83 nm (B G ) Mo Chồng vạch một phần v ớ i Mo 190,806 nm Cr, Cu, Fe, Mg, Mn, Mo, Ni, Zn BG V Vạch tại 190,768 nm V Chồng vạch một phần với V 190,779 nm Ti Dịch chuy ể n độ d ốc n ề n do vạch ở khoảng 190,76 nm (?) TI 276,787 Mn Ch ồ ng vạch với Mn 276,79 nm b Ca, Co , Cu, Ti BG A l Vạch tại khoảng 276 , 75 nm (?) gần đó Ni Chồng vạch một phần với Ni 276,76 nm b Cr Dịch chuy ể n độ dốc n ề n do vạch tại 276,754 nm Cr Các vạch tại 276,728 nm gần đ ó Fe Dịch chuyển độ dốc nền do vạch tại 276,752 nm Mn Vạch tại 276,745 nm Mg Dịch chuyển độ dốc nền do c á c vạch tại khoảng 276,76 n m b , 276,835 nm, 276,846 nm Ti Vạch tại 276,820 nm gần đó Mo Nền cấu trúc do các vạch tại khoảng 276 , 76 nm b và 276,809 nm V BG do vạch tại 276 , 813 nm TI 351,924 Ti Chồng vạch với Ti 351,924 nm Ca BG mạnh Cr Vạch tại 351,945 nm gần đó V Chồng vạch với 351,917 Co Dịch chuyển độ dốc n ề n do vạch tại 351 , 835 nm Fe Vạch tại 351 , 888 nm Cr, Fe, Mg , Mn, Mo BG Mo Vạch tại 351,857 nm Ni BG mạnh do các vạch tại 351,863 nm c a d 351,977 nm Zn 202,548 Cr Chồng vạch một phần với Cr 202,559 nm Mg Độ dốc n ề n do vạch tại 202,582 nm Mo Vạch tại khoảng 202,58 nm b Cu Chồng vạch với Cu 202,548 nm A l , Ca, Fe, Mn, Mo, Ti, V BG thấp Ni Ch ồ ng vạch một phần với Ni 202,538 nm Zn 206,191 Cr Ch ồ ng vạch một phần với Zn 206,149 nm A l , Ca, Fe, Mg, Ti, V BG thấp Mo Ch ồ ng vạch với vạch Mo tại 500 mg/l (b) Zn 213,856 Cu Chồng vạch một phần với Cu 213,853 nm Fe BG nh ỏ do các vạch tại 213,801 nm và 213 , 970 nm Ti Vạch tại 213,837 nm Fe Chồng vạch với Fe 213,859 nm Ca, Mg, Ti , V BG thấp V Vạch tại 213,813 nm Ni Chồng vạch với Ni 213,858 nm a BG là độ dịch chuyển nền song song, trừ khi có quy định khác. b Kh ô ng có vạch được nêu trong các bảng bước sóng B ả ng B.2 - Nồng độ chất ph â n tích được chọn tương đương từ nhiễu tại các mức 100 mg/l và 500 mg/l Ch ấ t phân tích l nm Nguyên tố gây nhiễu Nhiễu quang phổ tương đương nồng độ chất phân tích 100 mg/l nguyên tố g â y nhiễu 500 mg/l nguyên t ố gây nhi ễ u Cd 214,438 Fe Chồng vạch 0,02 mg/l 0,10 mg/l Cd 226,502 Fe Chồng vạch 0,024 mg/l 0,12 mg/l Cd 226,502 Ti Chồng vạch một phần 0,03 mg/l 0,13 mg/l Cd 228 , 802 As Chồng vạch một phần 3 , 27 mg/l 15,18 mg/l Co 228,616 Ti Chồng vạch 0,18 mg/l 0,86 mg/l Co 230,786 Ni Chồng vạch một phần 0,71 mg/l 3,57 mg/l Co 238,892 Fe Chồng vạch một phần 0,87 mg/l 4,44 mg/l Co 238,892 Ni Chồng vạch 0,16 mg/l 0,76 mg/l Co 238,892 V Chồng vạch 0,06 mg/l 0,26 mg/l Cr 205,559 Mo Chồng vạch một phần 0,14 mg/l 0,72 mg/l Cr 205,559 Ni Chồng vạch một phần 0,21 mg/l 1,06 mg/l Cr 267,716 Mn Chồng vạch một phần 0,03 mg/l 0,18 mg/l Cu 224,700 Fe Chồng vạch 0 , 10 mg/l 0,53 mg/l Cu 224,700 Ti Chồng vạch 0,03 mg/l 0,13 mg/l Cu 324,754 Cr Chồng vạch một phần 0,002 mg/l 0,02 mg/l Cu 327 , 396 Ti Ch ồ ng vạch một phần 0,05 mg/l 0,25 mg/l Mn 260,568 Co Chồng vạch 0,10 mg/l 0,45 mg/l Mn 260,568 Cr Chồng vạch 0,02 mg/l 0,05 mg/l Mn 260,568 Mo Chồng vạch một phần 0,03 mg/l 0,12 mg/l Mn 279,482 Mg Chồng vạch 9,36 mg/l 38,56 mg/l Mn 279 , 482 Mo Chồng vạch một phần 0,04 mg/l 0,14 mg/l Mn 279,482 V Chồng vạch 0,25 mg/l 1,20 mg/l Mn 294,920 Cr Chồng vạch một phần 0,06 mg/l 0,26 mg/l Mn 294,920 Fe Chồng vạch 0,06 mg/l 0,23 mg/l Mn 294,920 Mo Chồng vạch một phần 0,02 mg/l 0 , 07 mg/l Mn 294,920 V Chồng vạch 0,57 mg/l 2,72 mg/l Mn 403,075 Cr Chồng vạch một phần 0,11 mg/l 0,53 mg/l Mn 403,075 Fe Chồng vạch một phần 0,011 mg/l 0,53 mg/ l Mn 403,075 Mo Chồng vạch một phần 0,02 mg/l 0,06 mg/l Mn 403,075 Ti Chồng vạch một phần 0,73 mg/l 3,56 mg/l Ni 232,003 Cr Chồng vạch 2,77 mg/l 13,87 mg/l Ni 323,003 V Chồng vạch một ph ầ n 0,12 mg/l 0,48 mg/l Pb 216 , 999 Fe Chồng vạch 0,25 mg/l 1,19 mg/l Pb 216,999 Mo Chồng vạch một phần 1,77 mg/l 8,81 mg/l Pb 216,999 Ni Chồng vạch một phần 0,21 mg/l 1,01 mg/l Pb 216,999 V Chồng vạch một phần 0,36 mg/l 1,62 mg/l Pb 220,353 Co Chồng vạch một ph ầ n 0,26 mg/l 1,01 mg/l Pb 220,353 Ti Chồng vạch một phần 0,17 mg/l 0,39 mg/l Pb 224,688 Co Chồng vạch 0,31 mg/l 1 , 30 mg/l Pb 224,688 Cu Chồng vạch 5903 mg/l 28980 mg/l Pb 224,688 Fe Chồng vạch 6,28 mg/l 32,75 mg/l Pb 224,688 Mo Chồng vạch 7,04 mg/l 35,58 mg/l Pb 224,688 Ti Chồng vạch một phần 1,50 mg/l 7,39 mg/l Pb 261,418 Co Chồng vạch 23,64 mg/l 117,84 mg/l Pb 261,418 Fe Chồng vạch 5,06 mg/l 25,32 mg/l Pb 283,306 Fe Chồng vạch 0,18 mg/l 1,32 mg/l TI 190,801 Co Chồng vạch một phần 0,76 mg/l 3,83 mg/l TI 190,801 Mo Chồng vạch một phần 0,81 mg/l 4,05 mg/l TI 190,801 V Chồng vạch một phần 0,40 mg/l 1,94 mg/l TI 276,787 Mn Chồng vạch 1,73 mg/l 8,37 mg/l TI 276,787 Ni Chồng vạch một phần 0,02 mg/l 0,06 mg/l TI 351,294 Ti Chồng vạch 0,19 mg/l 1 , 06 mg/l TI 351,294 V Chồng vạch 0,29 mg/l 1,50 mg/l Zn 202,548 Cr Chồng vạch một phần 1,00 mg/l 5,11 mg/l Zn 202 , 548 Cu Chồng vạch 1,08 mg/l 5,43 mg/l Zn 202,548 Ni Chồng vạch một phần 0,18 mg/l 0,90 mg/l Zn 213,856 Cu Chồng vạch một phần 0,43 mg/l 2,18 mg/l Zn 213,856 Ni Ch ồ ng vạch 0,36 mg/l 1,83 mg/l Bảng B.3 - Nhiễu tiềm ẩ n và nồng độ chất phân tích tương đương (mg/l) thu được từ nhiễu tại một vài mức mg/l đối với plasma quanh trục (Varian Vista-PRO™) Chất ph â n tích l nm LOQ a mg/l AI 1 000 mg/l Ca 1 000 mg/l Cr 200 mg/l Cu 200 mg/l Fe 1 000 mg/l Mg 1 000 mg/l Mn 200 mg/l T i 200 mg/l V 200 mg/l Nhôm 257,509 2,0 n.a - - - - - - - - Antimon 206,834 0,5 - - 2,5 - - - - - - Asen 188,980 0,5 - - - - - - - - - Bari 455,403 0,02 - - - - - - - - - Bery 313,042 0,02 - - - - - - - - 0,02 Cadmi 214,439 0,005 - - - - - - - - - Canxi 315,887 5 - n.a - - - - - - - Crôm 267,716 0,02 - - n.a - 0,06 - 0,02 - - Coban 238,892 0,02 - - - - - - - - 0,05 Đồng 324,754 0,02 - - - n.a - - - - - Sắt 238,204 1 - - - - n.a - - - - Chì 220,353 0,02 - - - - - - 0,03 - - Magie 279,553 1 - - - - - n.a - - - Mangan 257,610 0,2 - - - - - - n.a - - Molypden 202,032 0,02 - - - - - - - - 0,06 Niken 231,604 0,02 - - - - - - - - - Phospho 213,618 0,5 - - - - - - - - - Kali 766,491 1 - - - - - - - - - Natri 589,592 0,5 - - - - - - - - 1,4 Selen 196,026 0,5 - - - - - - - - - Stronti 407,771 0,02 - 0,03 - - - - - - - Thali 190,794 0,1 - - - - - - 0,3 - 0,3 Titan 336,122 0,02 - - - 0,04 - - - n,a - Vanadi 292,401 0,02 - - - - - - - 0,21 n.a Kẽm 213,857 0,05 0,08 - - 0,12 - - - - - n,a kh ô ng áp dụng a LOQ = Giới hạn định lượng. Các đường ch ỉ th ị mà không quan sát được nhi ễ u, thậm chí khi các ch ấ t nhiễu đã được nêu tại các mức sau: AI tại 1 000 mg/l, Cu tại 200 mg/l, Mn tại 200 mg/l; Ca tại 1000 mg/l, Fe tại 1000 mg/l; Ti tại 200 mg/l Cr tại 200 mg/l, Mg tại 1 000 mg/l, V tại 200 mg/l THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 7151:2002 (ISO 648:1977), Dụng cụ thí nghiệm bằng thủy tinh - Pipet một mức [2] TCVN 7153:2002 (ISO 1042:1998), Dụng cụ th í nghiệm bằng thủy tinh - Bình định mức [3] TCVN 6665 (ISO 11885), Ch ấ t lượng nước. X á c đ ị nh 33 nguyên tố bằng phổ phát xạ nguyên tử plasma [4] ISO Guide 30, Terms and de f inination used in connection with re f erence materials [5] ISO Guide 33, Uses of certi f ied re f erence materials [6] BOUMANS, P.W.J.M., Inductivity Coupled Plasma Emission Spectroscopy , Part I and II; J. W iley & Sons, New York, 1987 [7] THOMPSON, M. and W ALSH, J.N., Handbook of Inductivity Coupble Plasma Spectrometry ; Blackie & Son, Glasgow, 1983 [8] LA W RENCE, K.E., TICE, G.V. and PASEL, V.A., Anal. Chem ., 56 (1984), pp. 289-292 [9 ] LAFRENIERE, K.E., RICE, G.V and FASSEL, V.A., Spectrochim. Acta, 40B (1985), pp. 1495-1504 [10] POUSSEL, E ., MERMET, J.M. and SAMUEL, O., Spectrochim. Acta , 48B (1993), pp. 743-755 [11] CARRE, M ., POUSSEL, E. and MERMET, J.M ., J. Anal. At om. Spectrom ., 7 (1992), pp. 791-797 [12] VAN VEEN, E.H. and DE LOOS-VOLLEBREGT, M.T.C., Spectrochim. Acta , 45B (1990), pp. 313-328 [13] BOUMANS, P.W.J.M., Line Coincidence Tables for Inductively Couples Palsma Atomic Emission Spectrometry, 2 nd revised ed. Pergamon, Ox f ord, 1984 [14] THOMAS, P., Metal Analysis, In: Chemical Analysis of Contaminated Land, Thompson, K.C. and Nathanail, C.P. (eds), Blacl w ell Publlishing CRC Press, 2003 MỤC LỤC Lời nói đầu 1. Phạm vi áp dụng 2. Tài liệu viện dẫn 3. Thuật ngữ và định nghĩa 4. Nguyên tắc 5. Chất gây nhiễu 6. Thuốc thử 7. Thiết bị 8. Cách tiến hành 9. T í nh kết qu ả 10. Độ đúng 11. Biểu thị kết quả 12. Báo cáo thử nghiệm Phụ lục A (tham khảo) Kết quả độ lặp lại và độ đúng Phụ lục B (tham khảo) Chất gây nhiễu Thư mục tài liệu tham khảo 1) Perkin-Elmer Optima 3000 và Varian Vista -Pro là các v í dụ về sản phẩm thương mại phù hợp, Thông tin này được đưa ra ch ỉ tạo thuận lợi cho người sử dụng tiêu chuẩn và không phải là xác nhận của tiêu chu ẩ n về sản phẩm n à y. 2) Meinhardt là v í dụ v ề sản ph ẩ m thương mại phù hợp. Thông tin này được đ ưa ra ch ỉ tạo thuận lợi cho người sử dụng ti ê u chu ẩ n và không phải là xác nh ậ n của tiêu chuẩn về s ả n ph ẩ m này. 3) Babington là ví dự v ề s ả n ph ẩ m thương mại phù hợp. Thông tin này được đưa ra ch ỉ tạo thuận lợi cho người sử dụng tiêu chu ẩ n v à không phải l à xác nhận của tiêu chu ẩ n về sản ph ẩ m này 4) Scott là v í dụ về sản phẩm thương mại phù hợp. Thông tin này được đưa ra chỉ tạo thuận lợi cho người sử dụng tiêu chu ẩ n và không phải là xác nhận c ủ a tiêu chuẩn về sản phẩm này. 5) Fassel là ví dụ về sản phẩm thương mại phù hợp. Thông tin này được đưa ra chỉ tạo thuận lợi cho người sử dụng tiêu chu ẩ n và kh ô ng phải là xác nhận của tiêu chuẩn về sản phẩm n à y.