TCVN12341:2018

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12341:2018 (ISO 3759:2011) về Vật liệu dệt - Chuẩn bị, đánh dấu và đo mẫu thử vải và sản phẩm may mặc trong phép thử xác định sự thay đổi kích thước TIÊU CHU Ẩ N QUỐC GIA TCVN 12341:2018 ISO 3759:2011 VẬT LIỆU DỆT - CHU Ẩ N BỊ, ĐÁNH DẤU VÀ ĐO MẪU TH Ử VẢI VÀ SẢN PH Ẩ M MAY M ẶC TRONG PHÉP THỬ XÁC ĐỊNH SỰ THAY Đ Ổ I KÍCH THƯỚC Textiles - Preparation, marking and measuring of fabric specimens and garments in tests for determination of dimensional change Lời nói đầu TCVN 12341:2018 hoàn toàn tương đương với ISO 3759:2011. TCVN 12341:2018 do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 38 Vật liệu dệt biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. VẬT LIỆU DỆT - CHU Ẩ N BỊ, ĐÁNH DẤU VÀ ĐO MẪU TH Ử VẢI VÀ SẢN PH Ẩ M MAY M ẶC TRONG PHÉP THỬ XÁC ĐỊNH SỰ THAY Đ Ổ I KÍCH THƯỚC Textiles - Preparation, marking and measuring of fabric specimens and garments in tests for determination of dimensional change 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩ n này quy định phương pháp chuẩn bị, đánh dấu và đo v ả i dệt, sản ph ẩ m may mặc và các tổ hợp bằng v ả i để sử dụng trong các phép thử đánh giá sự thay đổi kích thước sau khi xử lý theo quy định, ví dụ: giặt, giặt khô, ngâm trong nước và hấp, theo các qu y tr ì nh trong TCVN 11954 (ISO 3005), TCVN 11955 (ISO 7771), ISO 6330, ISO 3175 hoặc ISO 15797. Tiêu chuẩn này có thể áp dụng cho v ả i dệt kim và v ả i dệt thoi, và các sản phẩm làm bằng vật liệu dệt đ ể trang tr í . Các qu y tr ì nh trong tiêu chuẩn này không áp dụng cho v ải bọc đồ nội thất. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên b ả n được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản m ớ i nhất bao gồm c ả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 1748 (IS0139), Vật liệu dệt - Môi trường chuẩn để điều hòa và thử TCVN 7834 (ISO 22198), Vật liệu dệt - V ải - Xác định chiều rộng và chiều dài T CVN 11954 (ISO 3005), Vật liệu dệt - Xác định sự thay đổi kích thước của v ả i b ở i hơi nước tự do TCVN 11955 (ISO 7771), Vật liệu dệt - Xác định sự thay đổi kích thước của v ả i khi ng â m trong nước lạnh ISO 3175 (tất cả các phần), Textiles - Professional care, drycleaning and wetcleaning of fabrics and garments (Vật liệu dệt - Chăm sóc chuyên nghiệp, giặt khô, giặt ướt v ả i và quần áo) ISO 6330, Textiles - Domestic washing and drying procedures for textile testing (Vật liệu dệt - Qu y trình làm khô gia dụng đ ể thử nghiệm vật liệu dệt) ISO 15797, Textiles - Industrial washing and finishing procedures for testing of workwear (Vật liệu dệt - Qu y trình giặt và hoàn tất công nghiệp để thử nghiệm quần áo lao động) 3 Nguyên tắc Mẫu thử được lấy đại diện cho lô vật liệu dệt cần kiểm tra. Đánh dấu các cặp điểm đo trên từng mẫu thử, và đo khoảng cách giữa từng cặp điểm đo trước và sau các lần xử lý quy định. 4 Thiết bị, dụng cụ 4.1 Thước hoặc thước bằng thép mềm hoặc thước dây bằng x ơ thủy tinh , có các vạch đo bằng milimét và dài hơn kích thước đo lớn nhất. Độ ch í nh xác của thước dây bằng xơ thủy tinh phải được kiểm tra t ố i thiểu sáu tháng một lần. 4.2 Dụng cụ để đánh dấu chính xác các điểm đo như sau: a) Mực không tẩy được, để sử dụng nếu cần, với một dưỡng có đường kẻ ô để đo; b) Sợi chỉ mảnh có màu tương phản, để kh â u v ả i; c) Dây kim loại được gia nhiệt, đ ể tạo các lỗ nh ỏ trong vật liệu nhiệt dẻo; d) Xơ ngắn (phù hợp để thử các mẫu thử không được khuấy, ví dụ: đ ể ngâm trong nước). 4.3 Bề mặt nhẵn, ph ẳ ng, đ ủ lớn để đặt các sản phẩm hoàn tất. 4.4 Giá phơi mẫu, đ ể treo quần áo. 5 Môi trường để điều hòa và th ử Môi trường để điều hòa và thử phải theo TCVN 1748 (ISO 139). 6 Cách tiến hành đối với các mẫu th ử v ả i 6.1 Lựa chọn Đối với v ả i dạng tấm, lấy các mẫu thử đại diện cho mẫu. Không cắt các mẫu thử trong phạm vi 1 m kể từ hai đầu của cuộn v ả i hoặc tấm v ả i. Các mẫu thử phải được lấy từ các vùng có sợi theo chiều dài và chiều rộng khác nhau. Nhận biết hướng chiều dài của các mẫu thử trước khi cắt ra kh ỏ i mẫu. V ả i dệt kim tròn được dệt ra dưới dạng v ả i ống vừa thân người. V ả i dệt kim tròn, v ả i dệt kim liền mảnh hoặc v ả i dệt kim tròn đ ể mặc phải được thử như quần áo. Các mẫu v ải dệt kim hình ống phải được m ở khổ và đặt trong trạng thái phẳng và ở dạng một lớp v ả i. 6.2 Kích thước Cắt các mẫu th ử , từng mẫu có kích thước tối thiểu 500 mm x 500 mm, có các cạnh song song với chiều dài và chiều rộng của v ả i. Đối với v ả i có chiều rộng nhỏ hơn 650 mm, có th ể sử dụng các mẫu th ử nguyên khổ và thực hiện các phép đo dựa trên sự thỏa thuận của các bên liên quan. Xem TCVN 7834 (ISO 22198) để đo chiều dài và chiều rộng của các hàng vật liệu dệt lớn. Nếu v ả i có thể bị sổ mép trong khi thử, vắt sổ các mép của mẫu thử bằng chỉ có độ dài ổn định. 6.3 Điều hòa Phơi mẫu thử trong môi trường điều hòa (xem Điều 5) trong í t nhất 4 h, hoặc cho đến khi khối lượng không đổi. CH Ú THÍCH Khối lượng không đổ i được coi là đạt được khi các phép đo được thực hiện tại các thời điểm cách nhau trong 1 h mà không nhận th ấ y sự thay đổi khối lượng lớn hơn 0,25 %. 6.4 Đ á nh dấu Đặt mẫu thử lên bàn đo và đánh dấu ít nhất ba cặp điểm đo theo cả chiều dài và chiều rộng. Đảm bảo khoảng cách giữa các điểm đo của từng cặp tối thiểu 350 mm, không đánh dấu các điểm cách mép mẫu thử nhỏ hơn 50 mm và các điểm đo cách đều nhau ngang qua mẫu thử (xem Hình 1). 6.5 Phương pháp đo Trải ph ẳ ng mẫu thử trên bề mặt nhẵn, ph ẳ ng (4.3) và loại b ỏ các nếp nhăn mà không kéo căng mẫu thử. Đặt thước (4.1) lên mẫu th ử , cẩn thận để tránh làm xô lệch mẫu thử. Ghi lại kho ả ng cách giữa các điểm đo, làm tròn đến 1 mm. Kích thước tính bằng milimét H ì nh 1 - Đánh dấu các mẫu thử v ả i 7 Cách tiến hành đối với quần áo 7.1 Yêu cầu chung 7.1.1 Các phép đo được li ệt kê là toàn diện và có thể không phải tất c ả các phép đo là cần thiết, b ở i v ì việc chọn phép đo tùy thuộc vào loại và kiểu quần áo. 7.1.2 Đo khoảng cách giữa các đi ể m cụ th ể , tốt nhất là tại các đường may hoặc tại các điểm nơi các đường may giao nhau. Đánh dấu (xem 4.2) các vị trí trên quần áo có thể thực hiện các phép đo, nếu có yêu cầu. CH Ú THÍCH Nếu thiết kế quần áo phức tạp, tạo một sơ đồ thể hiện các điểm đo l à hữu ích. 7.1.3 Tại chỗ lớp vài lót khác với v ả i ở lớp ngoài, đo các v ả i này ở các vị trí phù hợp theo mô tả trong 7.2 (nghĩa là: đo riêng các lớp lót). 7.1.4 Phơi quần áo trên giá phơi phù h ợ p trong môi trường điều hòa (xem điều 5) cho đến khi đạt được khối lượng không đổi (xem chú thích 6.3). Nếu quần áo không th ể treo thông thường thì đ ặ t riêng từng mẫu thử. 7.1.5 Đặt quần áo trên bề mặt ph ẳ ng, nhẵn (4.3) hoặc trên giá phơi mẫu (4.4). 7.1.6 Đảm bảo tất cả các chỗ m ở được đ ó ng lại. Đối với quần áo được đặt phẳng trên bề mặt, đo chiều rộng giữa các đường may. 7.1.7 Đo bằng thước (4.1), chính xác đến 1 mm, khoảng cách giữa từng cặp đi ể m đo mà không kéo căng quần áo. 7.1.8 Đo quần áo đàn hồi hoặc các phần đàn hồi của quần áo trong trạng thái thả l ỏ ng. 7.1.9 Thực hiện các phép đo tương ứng trên cả hai nửa quần áo, ví dụ: c ả hai tay áo. 7.2 Các vị trí đo 7.2.1 Á o kiểu jacket (gồm váy, áo khoác, áo pyjama, áo sa mi và áo vest) Các v ị trí đo phải như sau: a) Chiều dài cổ áo khi cổ áo được đ ó ng lại; CH Ú TH Í CH có th ể sử dụng dư ỡ ng th í ch hợp đ ể lắp kh í t vào cổ áo/chân c ổ áo b) Chiều dài từ đi ể m thấp nhất của đường khoét nách đến gấu áo; c) Chiều dài phía trước, từ đi ể m giao của đường may vai á o và đường may cổ áo đến gấu áo; d) Chiều dài chính giữa lưng áo, từ điểm cổ ngay phía dưới cổ áo hoặc đường may diễu đến gấu áo; e) Chiều dài các đường may bụng tay từ đường khoét nách áo đến gấu tay áo; f) Một nửa chiều rộng ngang qua lưng giữa các đường may tay áo được đo tại khoảng cách từ điểm cổ chính giữa lưng áo và điểm th ấ p nhất của đường khoét nách, hoặc chiều rộng của cầu vai từ đường may tay áo này đến đường may tay áo kia; g) Chiều rộng (nghĩa l à n ử a vòng đo) ở không ít hơn ba vị trí tại các điểm gần cách đều nhau phía dưới c ổ ch í nh giữa lưng áo; h) Chiều rộng tay áo, từ chỗ nối đường may sườn với đường may tay áo, thẳng góc với chiều dài tay áo; i) Chiều rộng cổ tay áo ở măng séc hoặc gấu tay áo. 7.2.2 Quần Các vị trí đo phải như sau: a) Chiều dài từ vị trí cao nhất, không tính cạp quần, đến chỗ giao các đường may ố ng quần ở phía trước; b) Chiều dài từ từ vị tr í cao nhất, không tính cạp quần, đến chỗ giao các đường may ống quần ở phía sau; c) Chiều dài phía bên trong ống quần từ đ ũ ng quần đến gấu của ống quần; nếu ống quần ngắn thì đo từ gấu của ống quần này đến gấu của ống quần kia đi qua đũng quần; d) Chiều rộng của eo; e) Chiều rộng của ống quần tại gấu; f) Chiều rộng của nửa ống ở giữa đũng quần và g ấ u ống, nghĩa là: đầu gối (bỏ qua nếu chiều dài ống ngắn); g) Chiều rộng đùi. 7.2.3 Bộ áo liền quần, áo khoác, yếm tạp dề và quần yếm, bộ kết hợp và bộ đ ồ b ơi một mảnh Kết hợp áo và quần các loại và, nếu có thể áp dụng, thay đổi các vị tr í đo được cho trong 7.2.1 như sau: - Thay c) trong 7.2.1 b ằ ng “ chiều dài từ điểm chính giữa cổ phía trước đến đường may đũng quần hoặc kết thúc chỗ m ở” . - Thay d) trong 7.2.1 bằng “ chiều dài từ điểm chính giữa cổ phía sau đến đũng quần” 7.2.4 Chân váy Các vị tr í đo phải như sau: a) Chiều dài từ eo đến đường gấu váy, không tính cạp váy, đo ở chính giữa phía trước và chính giữa phía sau; b) Chiều rộng ở cạp váy; c) Chiều rộng không ít hơn ba điểm cách gần đều nhau, phía dưới đường mép trên cùng, hoặc phía dưới mép dưới cùng của cạp váy, nếu có. 8 Cách tiến hành đối với vật liệu dệt dạng phẳng d ù ng để trang trí Thực hiện theo cách tiến hành được mô tả trong 7.1, đo ở các vị tr í sau: a) Chiều dài tổng thể; b) Chiều rộng tổng thể; CHÚ THÍCH 1 Những tấm rèm nặng c ó thể kéo dài trong khi treo và co lại trong khi giặt . Nhìn chung, các phương pháp để đánh giá sự thay đổi kích thước không bao gồm sự thay đ ổi kích thư ớ c khi kéo căng. CHÚ THÍCH 2 Các phép đ o bổ sung có thể cần thiết đối với các sản ph ẩ m cụ thể, v í dụ: các t ấ m lắp vào. 9 Xử lý mẫu th ử Đưa mẫu th ử vào để xử lý theo TCVN 11954 (ISO 3005), ISO 3175, ISO 6330, TCVN 11955 (ISO 7771) hoặc ISO 15797, và lặp lại các phép đo được mô tả chi tiết trong Điều 6. Điều 7 hoặc Điều 8. 10 Biểu thị kết quả Tính tỷ lệ phần trăm sự thay đổi kích thư ớ c theo công thức sau: Trong đó x 0 kích thước ban đầu, tính bằng milimét x t kích thước đo được sau khi xử lý, tính bằng milimét. Ghi riêng những thay đổi đo được bằng tỷ lệ phần trăm của giá trị ban đầu tương ứng. Sử dụng dấu cộng (+) để chỉ rõ sự giãn ra và dấu trừ (-) để chỉ r õ sự co lại. 11 Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm các thông tin sau: a) Viện dẫn tiêu chuẩn này; b) Mô tả, đánh dấu và kích thước của sản phẩm được thử; c) Mô tả đầy đủ từng vị trí đo; d) Mô tả đầy đủ cách xử lý; e) Kết quả, tính theo Điều 10 .