TCVN9957:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9957:2013 về Phụ gia thực phẩm – Chất tạo màu – B-caroten tổng hợp TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 9957 : 2013 PHỤ GIA THỰC PHẨM - CHẤT TẠO MÀU - b - CAROTEN TỔNG HỢP Food additives - Colours - Synthetic b -carotene Lời nói đầu TCVN 9957:2013 được xây dựng dựa tr ê n cơ sở JECFA Monograph 11 (2011), Compendium of Food Additive Spec if ications ; TCVN 9957:2013 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F4 Gia vị và phụ gia thực phẩm bi ê n soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Ch ấ t lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. PHỤ GIA THỰC PHẨM - CHẤT TẠO MÀU - b - CAROTEN TỔNG HỢP Food additives - Colours - Synthetic b -carotene 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này áp dụng cho chất tạo màu b -caroten tổng hợp được sử dụng làm phụ gia thực phẩm. CHÚ THÍCH: Lượng ăn vào hàng ngày chấp nhận được (ADI) của b -caroten tổng hợp là từ 0 mg/kg đến 5 mg/kg th ể trọng. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện d ẫ n ghi năm công bố th ì áp dụng phi ê n bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 6469:2010, Phụ gia thực phẩm - Phương pháp đ á nh giá ngoại quan và xác định các ch ỉ tiêu vật lý TCVN 6470:2010, Phụ gia thực phẩm - Phương pháp th ử đối với c á c chất tạo màu TCVN 8900-2:2012, Phụ gia thực phẩm - Xác định các thành phần vô cơ - Phần 2: Hao hụt khối lượng khi sấy, hàm lượng tro, chất không tan trong nước và chất không tan trong axit TCVN 8900-6:2012, Phụ gia thực phẩm - X á c định các thành phần vô cơ - Ph ầ n 6: Định lượng antimon, bari, cadimi, crom, đồng, chì và kẽm bằng đo phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa TCVN 8900-7:2012, Phụ gia thực phẩm - X á c định c á c thành phần vô cơ - Ph ầ n 7: Định lượng antimon, bar i , cadimi, crom, đồng, chì và kẽm bằng đo phổ ph á t xạ nguyên tử plasma cảm ứng cao t ầ n (ICP-AES) TCVN 8900-8:2012, Phụ gia thực ph ẩ m - X á c định các thành phần vô cơ - Ph ầ n 8: Định lượng chì và cadimi bằng đo phổ h ấ p thụ nguyên t ử dùng l ò graphit 3. M ô tả 3.1. Ch ế phẩm b -caroten tổng hợp chủ yếu g ồ m các đồng phân trans của b -caroten (all- t rans - b -caroten). Chế phẩm cũng có thể chứa lượng nhỏ các đ ồ ng phân dạng cis và các carotenoid khác như trans -retinal, -apo-12 ’ -carotenal và -apo-10 ’ -carotenal. Các ch ế phẩm -caroten thương mại dùng cho thực phẩm có thể có dạng huy ề n phù trong d ầ u thực phẩm hoặc dạng bột có thể phân tán trong nước, các dạng này có tỉ lệ đồng phân trans/cis khác nhau. 3.2. T ê n gọi Tên hóa học: -caroten; b , b -caroten; 1,1'-(3,7,12,16-tetramety -1 ,3,5,7,9,11,13,15,17- octadecanonaen-1,18-diyl)bis[2,6,6-trimetylcyclohexen] Tên khác: Cl Food Orange 5; Cl (1975) No. 40800 3.3. K í hiệu INS (mã số quốc t ế v ề phụ gia thực phẩm) : 160a(i) C.A.S (m ã số hóa ch ấ t): 7235-40-7 3.4. Công thức hóa học: C 40 H 56 3.5. Công thức c ấ u tạo (xem H ì nh 1) H ì nh 1 - Công thức cấu tạo của -caroten tổng hợp 3.6 . Khối lượng phân tử : 536,88. 4. Các yêu cầu 4.1. Ngoại quan Dạng tinh thể hoặc bột tinh th ể màu đỏ đến đỏ nâu, nhạy với oxy và ánh sáng. CHÚ THÍCH : Bảo quản ch ế phẩm trong bao b ì tránh ánh sáng và môi trường kh í trơ. 4.2. Độ hòa tan Không tan trong nước, thực tế k hông tan trong etanol, r ấ t í t tan trong d ầ u thực vật. 4.3. Phép thử caroteno i d Đạt yêu cầu của phép thử quy định trong 5.2. 4.4. Phép đo quang phổ Đạt yêu cầu của phép thử quy định trong 5.3. 4.5. Các chỉ tiêu lí - hóa Các chỉ tiêu lí - hóa của -caroten tổng hợp theo quy định trong Bảng 1. Bảng 1 - Chỉ tiêu lí - hóa của b -caroten tổng hợp Tên chỉ tiêu Mức yêu cầu 1. Hàm lượng chất màu tổng số tính theo -caroten, % khối lượng, không nhỏ hơn 96 2. Hàm lượng chất màu phụ tính theo các carotenoid ngoại trừ -caroten, % khối lượng so với chất màu tổng số , không lớn hơn 3 3. Hàm lượng tro sulfat, % khối lượng, không lớn hơn 0,1 4. Hàm lượng ch ì , mg/kg, không lớn hơn 2 5. Phương pháp thử 5.1. Xác định độ hòa tan , theo 3.7 trong TCVN 6469:2010. 5.2. Phép thử carotenoid Thêm lần lượt dung dịch natri nitrit 5 % và dung dịch axit sulfuric 0,5 M vào dung dịch mẫu thử trong axeton, dung dịch mẫu thử bị mất màu. 5.3. Phương pháp nhận biết bằng đo quang phổ Xác định độ hấp thụ ( A ) của dung dịch mẫu thử đ ã pha loãng (xem 5.4) tại các bước sóng 455 nm và 483 nm. T ỷ số A 455 /A 483 phải nằm trong khoảng từ 1,14 đến 1,19. Xác định độ hấp thụ (A) của dung dịch mẫu th ử đã pha loãng (xem 5.4) tại các bước sóng 455 nm và 340 nm. Tỷ số A 455 /A 340 không được th ấ p hơn 15. 5.4. Xác định hàm lượng chất màu tổng số , theo 3.3.1.4 (Phương pháp đo quang phổ) trong TCVN 6470:2010. 5.4.1 Điều ki ệ n xác định bằng quang ph ổ - Khối lượng mẫu thử: 0,08 g ± 0,01 g; - Dung tích các bình định mức: V 1 = V 2 = V 3 = 100 ml; - Dung tích các pipet: v 1 = v 2 = 5 ml; - Độ hấp thụ riêng của chất chuẩn: = 2500; - Bước sóng tương ứng với độ h ấ p thụ cực đại: khoảng 455 nm. 5.4.2. Tính kết quả Hàm lượng chất màu tổng số của m ẫ u thử, X 1 , được t í nh bằng phần trăm khối lượng (%) theo công thức sau: X 1 = trong đó A là độ hấp thụ của dung dịch mẫu thử được pha loãng hai lần tại bước sóng 455 nm; là độ h ấ p thụ riêng của -caroten ( = 2500); V 1 là dung tích b ì nh định mức, tính bằng m i lilít (V 1 = 100 ml); D là hệ số pha lo ã ng ( D = ); w là khối lượng mẫu th ử , t í nh b ằ ng gam (g). 5.5. Xác định hàm lượng chất màu phụ 5.5.1. Thuốc thử Ch ỉ sử dụng thuốc thử tinh khiết phân t í ch, nước sử dụng phải là nước c ấ t hoặc nước có chất lượng tương đương. 5.5.1.1. Hydroxytoluen đã butyl hóa (BHT). 5.5.1.2. 2-Propanol. 5.5.1.3. N-etyldiisopropyl-amin. 5.5.1.4. Amoni axetat, dung dịch 0,2 %. 5.5.1.5. Axetonitr i l. 5.5.1.6. Metanol. 5.5.1.7. Etanol. 5.5.1.8. Tetrahydrofuran. 5.5.1.9. Dung môi pha động Hòa tan 50 mg BHT (5.5.1.1) trong 20 ml 2-propanol (5.5.1.2) đựng trong bình định mức 1 0 00 ml. Thêm 0,2 ml N-etyldiiopropyl-amin (5.5.1.3), 25 ml dung dịch amoni axetat 0 , 2 % (5.5.1.4), 455 ml axetonitril (5.5.1.5) và khoảng 450 ml metanol (5.5.1.6). Đ ể cho hỗn hợp về nhiệt độ phòng và thêm metanol đến vạch. Sử dụng dung môi pha động trong vòng 2 ngày sau khi chuẩn b ị . 5.5.2 . Thiết bị , dụng cụ Sử dụng thiết bị. dụng cụ của phòng thử nghiệm thông thường và cụ thể như sau: 5.5.2.1. Thiết bị HPLC , được trang b ị detector U V /VIS hoặc detector mảng diot, bộ bơm mẫu tự động có làm lạnh và bộ tích phân. 5.5.2.2. Cột sắc kí , v í dụ: cột pha đảo C18, Suplex pkb-100 (kích thước 250 mm x 4,6 mm, c ỡ hạt 5 m) hoặc loại tương đương. 5.5.2.3. Bình định mức , dung tích 100 ml và 1 000 ml. 5.5.2.4. Cân phân tích , có th ể c â n chính xác đến 0,1 mg. 5.5.3. Cách tiến hành 5.5.3.1. Chuẩn b ị dung dịch mẫu thử Cân 10 mg mẫu thử, chính xác đến 0,1 mg, hòa tan trong tetrahydro f uran (5.5.1.8) (đ ã được ổn định bằng dung dịch BHT 0,025 %). Chuyển hỗn hợp sang b ì nh định mức 100 ml (5.5.2.3) và thêm tetrahydro f uran đến vạch. Pha loãng dung dịch thu được với etanol (5.5.1.7) theo tỉ l ệ thể tích 1:10. 5.5.3.2. Điều kiện sắc k í - Bước sóng detector: 453 nm; - Cột: theo 5.5.2.2; - Pha động: dung môi 5.5.1.9; - Rửa giải: đẳng dòng; - Nhiệt độ cột : 30 °C; - Tốc độ dòng : 0,6 ml/min; - Thể tích bơm : 10 l; - Nhiệt độ bộ bơm lấy mẫu tự động: khoảng 15 °C; - Thời gian chạy sắc kí: khoảng 35 min. 5.5.3.3. Tiến hành sắc kí Bơm dung dịch mẫu thử vào hệ thống HPLC. Thời gian lưu của all- t rans - -caroten và các đồng phân cis nằm trong khoảng từ 20 min đến 25 min. Pic lớn nhất tr ê n sắc kí đồ là của all- t rans- -caroten. Thời gian lưu tương đối của các carotenoid có hàm lượng nhỏ và các đồng phân cis của -caroten so với all- t rans- -caroten là: all- t rans-retinal (0,26), all- t rans- -apo-12'-carotenal (0,33), all- t rans- -apo-10'-carotenal (0,34), all- t rans- g -caroten (0,85), all- t rans- a -caroten (0,95), 9- cis - -caroten (1,05), 13- cis - -caroten (1,15) và 15- cis - - caroten (1,18). Tích phân diện tích các pic trên s ắ c kí đồ. 5.5.4. Tính kết quả Hàm lượng các carotenoid ngoại trừ -caroten, X 2 biểu thị bằng phần trăm khối lượng so với chất màu tổng số, t í nh theo công thức sau: X 2 = x 100 Trong đó A t là tổng diện tích các pic trên sắc k í đồ, ngoại trừ pic của dung môi, tính theo đơn vị diện tích; A c là tổng diện tích các pic của tất cả các -caroten tr ên sắc kí đ ồ (all- t rans - -caroten, 9- c i s - - caroten, 13-c i s- -caroten và 15-c i s- -caroten), tính theo đơn vị diện tích. 5.6. Xác định hàm l ượ n g tr o sul f at , theo 5.3.3.1.1 trong TCVN 8900-2:2012, sử dụng 2 g mẫu thử. 5.7. Xác định hàm lượng chì , theo TCVN 8900-6:2012, TCVN 8900-7:2012 hoặc TCVN 8900-8:2012.