TCVN256-2:2006

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 256-2:2006 về Vật liệu kim loại – Thử độ cứng Brinell- Phần 2: Kiểm định và hiệu chuẩn máy thử TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 256-2 : 2006 VẬT LIỆU KIM LOẠI - THỬ ĐỘ CỨNG BRINELL - PHẦN 2: KIỂM ĐỊNH VÀ HIỆU CHUẨN MÁY THỬ Metallic materials - Brinell hardness test - Part 2: Ve rifi cation and calibration of testing machines 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này qui định phương pháp kiểm định và hiệu chuẩn máy thử dùng để xác định độ cứn g Brinell phù hợp với TCVN 256-1 (ISO 6506-1). Tiêu chuẩn này qui định phương pháp trực tiếp kiểm tra các chức năng chính của máy và phương phá p gián tiếp thích h ợ p kiểm tra toàn bộ hoạt động của máy. Phương pháp gián tiếp có thể được sử d ụn g độc lập để ki ể m tra định kỳ hàng ngày hoạt động của máy trong khi vận hành. Nếu máy thử cũng được sử dụng cho các phương pháp thử độ cứng khác, nó phải được kiểm định riê ng cho từng phương pháp. Tiêu chuẩn này cũng áp dụng cho máy thử độ cứng xách tay. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn dưới dây rất cần thiết đối với việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với tài liệu có nă m ban hành, sử dụng tài liệu được nêu. Đ ố i với tài liệu không có năm ban hành, áp dụng phiên bản m ới nhất kể cả các sửa đổi. TCVN 256-1:2006 (ISO 6506-1:2005) Vật liệu kim loại - Thử độ cứng Brine ll - Phần 1: Phươ ng pháp thử. TCVN 256-3 (ISO 6506-3) Vật liệu kim loại - Thử độ cứng Brinell - Phần 3: Hiệu chuẩn tấm chuẩn. TCVN 258-1 (ISO 6507-1) Vật liệu kim loại - Thử độ cứng Vickers – Ph ầ n 1: Phương pháp thử. ISO 376 Vật liệu kim loại - Hiệu chuẩn các dụng cụ thử lực d ùng để kiểm định máy thử một trục (Metallic mater i als - Calibration of f orce-proving instruments used for ver if ication of uniaxial - Tes ting machines) 3. Các điều kiện chung Truớc khi máy thử độ cứng Brinell được kiểm định, máy thử phải được ki ểm tra để đ ả m bảo rằng chúng được lắp đặt chính xác phù hợp và hướng d ẫn của người s ả n xuất Đặc biệt máy thử phải được kiểm tra: a) trục giữ bi thử chuyển động nhẹ nhàng theo đúng dẫn hướng ; b) bộ phận giữ bi vớ i bi thử (kiểm định phù hợp v ớ i 4.3) được đ ặ t ch ắ c ch ắ n trong trục giữ; c ) khi đặt và b ỏ lực thử không được đột ngột, dao động hoặc quá nhanh sao cho việc đọc s ố đo khô ng bị ảnh hưởng; d) đối với dụng cụ đo gắn trên máy thử: - việc đọc số đo không b ị ả nh h ưở ng t ớ i v iệ c chuy ể n trạng thái thôi tải sang trại thái đo; - việc đọc không bị ảnh hưởng b ở i ánh sáng trường nhìn; - t â m của vết lõm ở trung tâm của vùng quan sát , nếu cần thiết . 4. Kiểm định trực tiếp 4.1. Y ê u c ầ u chung 4.1.1. Kiểm định trực tiếp được tiến hành ở nhiệt độ (23 ± 5) o C . N ếu việc kiểm định được thực hiện ngoài khoảng nhiệt độ đó, th ì phải ghi điều này trong báo cáo kiểm đ ịnh. 4.1.2. Các dụng cụ dùng để ki ể m định và hi ệ u chuẩn phải được liên kết với chuẩn quốc gia. 4.1.3. Kiểm định trực tiếp bao g ồ m: a) hiệu chuẩn lực thử: b) kiểm định bi thử; c) hiệu chuẩn dụng cụ đo ; d) kiểm định chu tr ì nh thử. 4.2. Hiệu chuẩn lực thử 4.2.1. Phải đo t ừ ng lực thử trong phạm vi làm việc của máy thử. Khi có thể phải đo tại không ít hơn … vị trí khác nhau trong phạm vi chuyển động của trục giữ bi . 4.2.2. Phải đo 3 lần đối với mỗi lực thử tại một vị trí của trục giữ bi. Ngay trước khi tiến hành mỗi phép đo, trục giữ bi phải chuy ể n động trong cùng mộ t hướng giống như trong khi thử nghiệm. 4.2.3. Lực thử phải được đo bằng một trong hai phương pháp sau : - bằng dụng cụ đo lực phù hợp với cấp 1 của ISO 376 : 2004 , h oặc - bằng cân bằng lại lực, độ ch í nh xác ± 0,2 % , bằng cách dùng khối lượng chuẩn hoặc bằng phư ơng pháp khác có cùng độ chính xác. 4.2.4. Mỗi phép đo lực phải n ằ m trong khoảng ± 1,0 % lực thử danh nghĩa, như định nghĩa trong TCV N 256-1 (ISO 6506-1). 4.3. Kiểm định mũi thử 4.3.1. Mũi t hử bao gồm bi thử và đầu giữ bi thử. Việc kiểm định này ch ỉ áp dụng cho bi thử. 4.3.2. Bi được chọn ngẫu nhi ê n trong lò thử để kiểm định k í ch thước và đ ộ cứng của bi thử. Bi thử được kiểm định độ cứng phải bị loại b ỏ . 4.3.3. Bi thử phải được đánh bóng nh ẵ n v à không có khuyết tật b ề mặt. 4.3.4. Người sử dụng ho ặ c phải đo bi thử để đảm bảo chúng đạt các yêu cầu dưới đây, hoặc phải nhậ n được các bi thử đã đư ợ c kiểm định của người cung ứng xác nhận rằng chúng đạt các đi ề u kiệ n dưới đây. 4.3.4.1 . Đường kính được xác định bằng giá trị trung bình từ không í t hơn 3 giá trị đơn của đư ờ ng kín h được đo tại các vị trí khác nhau trên bi thử. Không có gi á trị nào được sai lệch so với đư ờ ng kính dan h nghĩa lớn hơn dung sai cho trong Bảng 1. Bảng 1 - Dung sai của đường kính bi thử khác nhau Kích thước tính bằng milim é t Đường kính bi thử Dung sai 10 ± 0 , 005 5 ± 0,004 2 , 5 ± 0,003 1 ± 0,003 4.3.4.2. T í nh chất của bi hợp kim cứng như sau: a) Độ cứng: Độ cứng phải không nh ỏ h ơ n 1500 HV, khi xác định sử dụng lực thử nhỏ nhất là 4 903 phù hợp với TCVN 258-1. Bi hợp kim cứng được thử trực tiếp trên b ề m ặ t cầu ho ặ c mặt cắt của bi … thử trên m ặ t trong của bi. b) Khối lượng riêng: p = (14 , 8 ± 0 , 2) g/cm 3 . Kiến nghị thành phần h óa học như sau: - các bit vonphram (WC) còn lại - tổng các bit khác 2,0 % - coban (Co) 5 , 0 % đến 7,0 % 4.4 . Hiệu chuẩn dụn g cụ đo (h ệ thống đ o) 4.4.1. Thang đo của dụng cụ đo phải đ ả m b ả o đo được đường k ính vết l õ m ch í nh xác đến ± 0 , 5 %. 4.4.2. Dụng cụ đo phải được kiểm định b ằ ng các phép đo được thực hiện trên micromet t ầ ng tại í t nhất năm đoạn trên từng phạm vi làm việc. Sai s ố lớn nhất của từng khoảng làm việc không được vượt quá 0 , 5 %. 4.4.3. Khi đo diện tích vết lõm, sai lệch lớn nhất không được vượt quá 1 %. 4.4.4. K í nh hiển vi dùng tay đ ượ c hiệu chuẩn theo ti ê u chuẩn này và theo dung sai của người chế tạo. 4.5 . Kiểm định chu t rì nh thử Chu trình thử phải phù hợp với chu tr ì nh thử qui định trong TCVN 256-1 (ISO 6506-1) và thời gian sai lệch (với độ kh ô ng đảm b ả o đo) nh ỏ hơn ± 1,0 s. 5. Kiểm định gián tiếp 5.1. Kiểm định gián tiếp phải được tiến hành ở nhiệt độ (23 ± 5) °C bằng tấm chuẩn đ ã được hiệu chuẩn phù hợp v ớ i TCVN 256-3 (ISO 6506-3). Nếu việc kiểm định được tiến hành ngoài khoảng nhiệt độ đó, thì phải ghi điều này vào báo cáo kiểm định. Bề m ặ t thử và bề m ặ t đáy của tấm chuẩn và bề m ặ t của mũi thử không được có các chất bẩn (chất phụ) hoặc sản ph ẩ m ăn mòn. 5.2. Tr ê n mỗi tấm chuẩn phải đo các vết lõm chuẩn. Đối với từng tấm chuẩn sai lệch giữa giá trị đường kính trung bình đo được và đường kính trung b ì nh được chứng nhận không được vượt quá 0,5 %. 5.3. Máy thử phải được kiểm định đối với m ỗ i lực thử và kích thước của bi thử được sử dụng. Đối với mỗi lực thử, phải chọn ít nhất hai tấm chuẩn trong khoảng độ cứng sau: - £ 200 HBW; - 300 £ HBW £ 40 0 ; - ³ 500 HBW. Nếu có thể, ha i tấm chuẩn phải được lấy từ các khoảng độ cứng khác nhau. CHÚ THÍCH: Khi phép thử độ cứng đang nói đ ế n không thể đạt đ ượ c khoảng đ ộ cứng cao hơn được x á c định trong khoảng nêu tr ê n (đối với 0,102 x F/D 2 = 5 hoặc 10) , việc ki ể m định có thể được tiến hành ch ỉ với một tấm chuẩn t ừ khoảng độ cứng thấp hơn. 5.4. Ở m ỗ i tấm chuẩn, phải phân b ố đều 5 vết lõm tr ê n bề m ặ t thử và đo. Phép thử phải được thực hiện phù hợp với TCVN 256-1 (ISO 6506-1). 5.5. Đối với mỗi tấm chuẩn, d 1 , d 2 , d 3 , d 4 , d 5 là trị s ố trung bình của s ố đo đường kính các vết lõm đượ c sắp xếp theo thứ tự t ă ng dần và (1) 5.6. Độ l ặ p lại r, của máy thử trong điều kiện kiểm định ri ê ng được t í nh như sau r = d 5 – d 1 (2) Độ l ặ p lại được thể hiện như là phần trăm của đ ược t í nh như sau: , tính bằng % (3) 5.7. Độ l ặ p lại của máy thử được coi là th ỏa mãn y ê u cầu khi r rel theo qui định trong B ả ng 2. 5.8 . Sai s ố, E, của máy thử trong điều kiện kiểm định riêng được tính bằng công thức sau: (4) Sai s ố ph ầ n trăm E r e l được tính theo công thức sau: , tính bằng % (5) trong đó là trị số độ cứng t rung b ì nh của n ă m lần đo H c là độ cứng qui định (được chứng nhận) của tấm chuẩn. Sai số của máy thử, được biểu thị như là phần trăm của độ cứng qui định của tấm chuẩn, không đư ợc vượt quá giá trị cho trong B ả ng 2. B ả ng 2 - Độ lặp lại và sai số của máy thử Độ cứng của tấm chuẩn HBW Độ lặp lại cho phép của máy thử % Sai số cho phép của máy thử, E rel % của H £ 125 3 , 0 ± 3 , 0 125 < hbw=""> £ 225 2 , 5 ± 2 , 5 > 225 2 , 0 ± 2 , 0 5.9 . Việc xác định độ không đảm bảo đo kết quả hiệu chuẩn của máy thử độ cứng cho trong Phụ lục A. 6. Thời gian giữa những lần kiểm định Các yêu cầu đối với kiểm định trực tiếp cho tro n g Bảng 3 Ki ể m định gián tiếp phải được thực hiện ít nhất 12 tháng một lần và sau khi kiểm định trực tiếp: B ả ng 3 - Kiểm định trực tiếp máy thử đ ộ cứng Yêu c ầ u kiểm đ ịnh Lực thử H ệ thống đo Chu tr ì nh thử Mũi th ử a trước khi c à i đ ặ t để làm việc lần đầu x x x x sau khi tháo dỡ và lắp đ ặt lại, nếu lực thử, hệ th ố ng đo ho ặ c chu trình thử b ị ảnh hư ở ng x x x kiểm định gián tiếp không đạ t b x x x kiểm định gián tiếp hơn 14 tháng v ề trước x x x a Bổ sung , nếu c ó kiến nghị mũi thử phải kiểm định t rực tiếp hai n ă m sau khi đưa vào sử dụng. b Kiểm đinh trực ti ế p các th ô ng s ố này có th ể thực hiện theo tr ì nh tự (trừ khi máy thử đã đạt kiểm định gián tiếp) và không có yêu c ầ u nếu c ó thể ch ứ ng minh được (v í dụ bằng phép thử với mũi thử đã được hiệu chuẩn) khi mũi thử là nguyên nh â n kh ô ng đạt y ê u c ầu . 7. Báo cáo kiểm định/chứng chỉ hiệu chuẩn Báo cáo kiểm định / chứ n g chỉ hiệu chuẩn phải bao g ồ m các thông tin sau: a) s ố hiệu của tiêu chuẩn này: b) phương pháp kiểm định (trực tiếp và/hoặc gián tiếp); c) s ố hiệu nhận biết của máy thử độ cứng; d) phương tiện để kiểm định (tấm chuẩn, thiết bị thử đàn h ồ i v.v...); e) đường kính bi thử và lực thử; f) nhiệt độ kiểm định; g) kết qu ả đạt được; h) ngày tháng năm hiệu chuẩn và chứng nhận của cơ quan kiểm định; i) độ không đ ả m bảo đo của kết qu ả kiểm đ ịnh. PHỤ LỤC A (tham khảo) ĐỘ KHÔNG ĐẢM BẢO ĐO CỦA KẾT QUẢ HIỆU CHUẨN MÁY THỬ ĐỘ CỨNG Chuỗi phép đo cần thiết để xác định và phân chia thang đo độ cứng được chỉ ra trong Phục lục 1 của TCVN 256-1 : 2006 (ISO 6506-1:2005). A.1 . Hiệu chuẩn trực tiếp máy thử độ cứng A.1.1 . H iệ u chuẩn lực thử Độ không đảm bảo đo tiêu chuẩn tương đối tổng hợp của việc hiệu chuẩn lực thử được tính theo công thức sau: (A.1) trong đó: U F RS là độ không đảm bảo đo tương đối của bộ chuyển đổi lực (từ chứng nhận hiệu chuẩn), U FH TM là độ không đ ả m bảo đo t iê u chuẩn tương đối của lực thử do máy thử tạo ra. Độ không đ ả m đo của dụng cụ chuẩn, bộ chuyển đổi lực được chỉ ra trong chứng chỉ hiệu chuẩn tư ơng ứng. Các tác nhân ả nh hưởng, như là - phụ thuộc nhiệt độ; - độ ổn định l â u dài; - phép nội suy sai lệch. cần được xem xét đối với việc áp dụng tới hạn. T ùy theo thiết kế của bộ chuyển đổi lực, vị trí quay (bộ chuyển đổi lực, liên quan tới trục của mũi thử máy thử độ cứng phải được xem xét. VÍ DỤ: Độ không đ ả m bảo đo của bộ chuyển đổi lực (từ chứng nhận hiệu chuẩn) U FRS = 0 , 12 % ( k = 2) Giá trị hiệu chuẩn của bộ chuyển đổi lực F RS = 1 839 N B ả ng A.1 - Kết quả hiệu chuẩn lực thử S ố v ị tr í đ ộ cao đ ố i với việc ki ể m định lực th ử Loạt 1 F 1 N Loạt 2 F 2 N Loạt 3 F 3 N Giá trị trung b ì nh N Sai lệch t ươn g đ ối D F rel % Độ kh ô ng đảm bảo đ o ti ê u chuẩn tương đ ối U F HTM % 1 1835,0 1836,6 1837 , 9 1836,5 -0 , 14 0,05 2 1834 , 3 1835 , 7 1837 , 5 1835,8 -0 , 17 0,05 3 1832,2 1839,5 1834 , 1 1835,3 -0 , 20 0,12 trong đó (A.2) ) (A.3) S F,i là sai lệch tiêu chuẩn của giá trị l ực thử chỉ thị ở vị trí độ cao i-th. Trong B ả ng A.2 sử dụng giá trị lớn nhất của U F HTM trong Bảng A.1 B ả ng A.2 - Tính độ không đảm bảo đo của lực thử Đại lư ợ ng Giá trị ư ớ c lượng Giá trị gi ớ i hạn tương đố i Kiểu phân b ố Độ kh ô ng đ ả m bảo đ o ti ê u chu ẩ n Hệ số độ nhạy Sự cung cấp độ không đảm bảo đo tương đ ối X i x i a i u(x i ) c i U rel (H) U F RS 1839 N Th ô ng thư ờ ng 6,0 x 1 0 -4 1 6,0 x 10 -4 U FHTM 1839 N Thông thường 12,0 x 10 -4 1 12,0 x 10 -4 Độ không đ ả m b ả o tiêu chuẩn tổng hợp tương đối U F 13,3 x 10 -4 Độ không đ ả m bảo đo m ở rộng tương đối U F (k = 2) 2 , 7 x 10 -3 Bảng A.3 - Tính sai số tương đối lớn nhất của lực thử kể c ả độ không đ ả m bảo đo của dụng cụ chuẩn Sai số tương đối của lực thử Độ không đ ảm bảo đo t ươ ng đối m ở rộng của lực thử Sai số t ươ ng đ ối lớn nhất của lực thử k ể c ả độ không đảm bảo đo của dụng cụ chuẩn D F rel % U F % D F max % 0,20 0,27 0,47 trong đó: D F max = | D F rel | + U F (A.4) Kết quả của ví dụ có nghĩa là sai số của lực thử, kể c ả độ không đảm bảo đo của dụng cụ chuẩn qu y định trong 4.2 lên đến ±1,0 % là tu â n theo yêu cầu. A.1.2 . Hiệu chuẩn hệ thống đo quang học Độ không đảm bảo đo ti ê u chuẩn tương đ ố i tổng hợp của dụng cụ chuẩn đối với hệ thống đo được tính như sau: (A.5) trong đó: U LR S là độ không đảm bảo đo tương đối của micromet (tiêu chuẩn v iệ n dẫn) của ch ứ ng chỉ hiệ u chuẩn đối với k= 1 ; U ms là độ không đảm bảo đo tư ơ ng đ ối t heo khả năng phân giải của hệ thống đ o ; U L HTM l à độ không đảm bảo đo ti ê u chuẩn tương đ ối của m á y thử độ cứng. Độ không đảm bảo đo của dụng cụ chuẩn đối với hệ thống đo quang học, micromet, được chỉ ra tron g chứng ch ỉ hiệu chuẩn t ương ứng. Các tác nhân ả nh hưởng như là: - phụ thuộc nhiệt độ; - độ ổ n định lâu dài; - phép nội suy sai lệch. không gây ra các ảnh hư ở ng chủ yếu đến độ không đảm đo của micromet. VÍ DỤ : Độ không đảm bảo đo của micromet: U LR S = 0,0005 mm ( k =2) Kh ả năng phân giải của hệ thống đo: d ms = 0,1 m m Bảng A.4 - Kết quả hiệu chuẩn của hệ thống do Giá trị chỉ thị của panme Ki ể u 1 Kiểu 2 Ki ể u 3 Giá tr ị trung b ì nh Sai số tương đối Độ kh ô ng đ ảm bảo đo t iê u chuẩn t ươ ng đ ối L RS m m L 1 m m L 2 m m L 3 m m m m D L rel % U LHTM % 1 , 0 1,002 1,003 1,001 1,002 0,20 0,06 2,0 2,001 2,003 2 , 001 2 , 002 0,08 0,03 3 , 0 3 , 002 3,002 3 , 001 3 , 002 0 , 06 0 , 01 4 , 0 4,001 4 , 003 4,002 4,002 0,05 0,01 trong đó: (A.6) (A.7) S L ,i , là sai số tiêu chuẩn của giá trị độ dài chỉ dẫn đối với giá trị ch ỉ dẫn i-th của micromet. B ả ng A.5 - Tính độ không đảm bảo đo của hệ thống đo Đại lượng Giá trị ước lượng Giá tr ị qui đ ịnh Kiểu phân bố Độ không đ ả m bảo đo tiêu chuẩn tư ơ ng đ ối H ệ s ố độ nhạy Sự cung c ấ p độ không đảm b ả o đ o tương đối X i x i a i u(x i ) c i u i (H) U LR S 1 , 0 mm Th ô ng thư ờ ng 2 , 5 x 10 - 4 1 2,5 x 10 -4 U ms 1,0 mm ± 1 , 0 x 10 -4 H ì nh chữ nhật 2 , 9 x 10 -5 1 2 , 9 x 10 -5 U L HTM 1 , 0 mm Thông thường 6 , 0 x 10 -4 1 6 , 0 x 10 -4 Độ không đảm bảo tiêu chuẩn tổng hợp tương đối U F 0 ,0 6 Đ ộ không đảm bảo đo mở rộng tương đối U L (k = 2) 0,13 Bảng A.6 - Tính sai khác tương đối tối đa của hệ thống đ o, bao g ồ m c ả độ không đảm bảo đo của dụng cụ đo chi ề u dài chuẩn Chi ề u d à i thử Sai khác tư ơ ng đối của hệ thống đo Độ không đảm bảo đ o tương đ ối m ở rộng Sai khác tư ơ ng đ ối tối đ a của hệ thống đ o, bao g ồ m c ả độ không đảm bảo đo của dụng cụ đo chi ề u dài chu ẩn L RS D L rel % U L % D L max % 1,0 mm 0 , 20 0 , 13 0 , 33 trong đ ó: D L max = | D L rel | + U L (A.8) Kết quả của v í dụ có nghĩa là sai số của hệ thống đo, kể cả độ kh ô ng đảm bảo đo của dụng cụ chuẩn độ dài quy định trong 4.4 lên đến ± 0,5 % là tuân theo y ê u cầu. A.1.3 . Kiểm định mũi thử Mũi thử bao g ồ m bi thử và đầu giữ bi thử không thể kiểm định và/ hoặc hiệu chuẩn tại chỗ được. Phải có chứng chỉ hiệu chuẩn c ò n hiệu lực của phòng thử nghiệm được công nhận bao g ồ m sai lệch hình học, tính chất cơ học và thành ph ầ n h óa học của mũi thử (xem 4.3). A . 1 . 4 . Ki ể m định chu tr ì nh thử Trong 4.5, sai số cho phép đối với m ỗ i ph ầ n của chu tr ì nh thử được qui định l à ± 0,5 s. Còn khi đo bằng dụng cụ đo thời gian thông thường (đ ồ ng hồ bấm giây), độ không đảm bảo đo có thể được chỉ thị là 0,1 s . Cho n ê n việc qui định độ không đảm bảo đo là không c ầ n thiết. A.2 . Kiểm định gián tiếp máy thử độ cứng CHỦ TH Í CH: Trong phụ lục này , c h ỉ số CRM (Vật liệu chuẩn được chứng nhận) có ngh ĩ a là, theo định nghĩa của tiêu chuẩn thử độ cứng là “ Tấm chuẩn độ cứng ” . Bằng cách kiểm định gián tiếp với tấm chuẩn độ cứng, toàn bộ chức năng của m á y thử độ cứng được kiểm tra và xác định được độ l ặ p lại như là sai lệch của máy thử độ cứng so với độ cứng thực. Độ không đảm đo của kiểm định gi á n tiếp máy thử độ cứng theo công thức sau: (A.9) trong đó: U CRM là độ kh ô ng đảm bảo hiệu chuẩn của tấm chuẩn độ cứng theo chứng chỉ hiệu chuẩn đối với k = 1; U C RM- D là s ự thay đổi độ cứng của tấm chuẩn độ cứng kể từ khi hiệu chuẩn l ầ n cuối do sai lệch (không đ á ng kể đối với việc sử dụng tấm chuẩn độ cứng theo tiêu chuẩn); U H là độ không đảm bảo đo tiêu chuẩn của máy thử độ cứng khi đo CRM; U ms là độ không đảm bảo đo tiêu chuẩn do độ phân giải của máy thử độ cứng. VÍ DỤ Tấm chuẩn độ cứng H CRM = (100,0 ± 1 , 0) HBW 2,5/187,5 Độ không đảm bảo đo của tấm chuẩn độ cứng U CRM = 0,5 HBW 2,5/187,5 Độ ph â n giải của máy thử độ cứng d m s = 0,5 m m Bảng A.7 - Kết quả kiểm đị nh gián tiếp Số Đường k ính vết lõm đo được, d m m Giá trị độ c ứ ng tính toán, H HBW a 1 1 , 46 2 min 101 ,1 max 2 1,469 100 , 1 3 1 , 472 max 99 , 6 min 4 1 , 471 99 , 8 5 1,468 100,3 Giá trị trung bình , H 1,4684 100,2 Sai số tiêu chuẩn, S H 0 , 60 a) H BW: Đ ộ cứng Brinell (A.10) (A.11) Khi t = 1,14, n = 5 và S H = 0,60 HBW th ì : U H = 0 , 31 HBW A.3 . Thành ph ầ n độ không đảm bảo đo Bảng A.8 - Thành ph ầ n độ không đảm bảo đo Đại lượng Giá trị ướ c lượng Độ k hông đảm bảo đ o chuẩn Kiểu ph â n b ố H ệ số độ nh ạ y Sự ph ân bố đ ộ không đảm b ảo đo X i x i u(x i ) c i u i (H) U CRM 100,0 H B W 0,50 HBW Bình thư ờ ng 1 , 0 0,50 HBW U H 0 HBW 0,31 HBW Bình thư ờ ng 1,0 0,31 HBW U ms 0 HBW 0 , 000 14 mm Hình chữ nhật -152 , 2 HBW/mm a -0 , 02 HBW U CRM-D 0 HBW 0 HBW H ì nh tam giác 1,0 0 H B W Độ kh ông đảm bảo đo tổng hợp U HTM 0,59 HBW Độ không đảm bảo đ o m ở rộng U HTM ( k = 2) 1,17 HBW HBW: Độ cứng Brinell a Hệ số độ nhạy theo: (A.12) Khi H = 100,0 HBW, D = 2,5 mm, d = 1,469 mm B ả ng A.9 - Sai số lớn nhất của máy th ử độ cứng kể c ả độ không đảm bảo đo Độ cứng đo đ ược trên máy th ử đ ộ cứng Độ không đả m b ả o đo mở rộng Sai số của máy thử độ cứng khi hiệu chuẩn v ới tấm chuẩn Sai số lớn nhất của m áy thử độ cứng kể c ả độ không đảm bảo đo H U HTM HBW HBW D H HTMmax HBW 100,2 HBW 2 , 5/187 , 5 1 , 2 0 , 2 1 , 4 HBW: Độ c ứ ng Brinell Trong đó: D H HTMmax = U HTM + = 1,2 + 0,2 = 1,4 HBW (A.13) Kết quả của ví dụ trên có nghĩa là sai số giới hạn cho phép của máy thử, kể cả độ không đảm bảo đo c ủa máy thử qui định trong Điều 5 đến ± 3 HBW là đạt. Thư mục [1] SA W LA , A. Uncertainty of measurement in the vari f ication and calibration of force-measurin g systems o f testing machines . Proceedings of the Asia-Pacific symposium on measurement of force , mass and torque (APMF), Tsukuba, Japan, November 2000 [2] W EHRSTEDT, A. and PATKOVSZKY. I. News in the fiel d of standar d ization about veri fi catio n and calibration of materials testing machines , May 2001, EMPA Academy, 2001 [3] GABAUER. W, Manual of codes of practice for the determination of uncertainties in mechanica tests on metallic mater i als, The estimation of uncertainties in hardness measurement, Project No. STM4- CT97- 2165, UNCERT C OP 14: 2000 [4] POLZIN, T and SCH W ENK, D. , Method for Uncertain l y Determination of Har d ness Testing; PC f i le for Determination, Materialpru f ung 44. (2002), 3, pp. 64-71