TCVN11079:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11079: 2015 (ISO 14244:2014) về Bột của hạt có dầu - Xác định protein hòa tan trong dung dịch kali hydroxit TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 11079:2015 ISO 14244:2014 BỘT C Ủ A HẠT CÓ D Ầ U - XÁC ĐỊNH PROTEIN HÒA TAN TR O NG DUNG DỊCH K A LI HYDROXIT Oilseed meals - Determination o f soluble proteins in potassium hydroxide solut i on Lời nói đầu TCVN 11079:2015 hoàn to à n tương đương với ISO 14244:2014; TCVN 11079:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F2 D ầ u mỡ động vật và thực vật biên soạn, Tổng cục Ti ê u chu ẩ n Đo lường Chất lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và Công nghệ công b ố . BỘT CỦA HẠT CÓ DẦU - XÁC ĐỊNH PROTEIN HÒA TAN TRONG DUNG DỊCH KALI HYDROXIT Oilseed meals - Determination o f soluble proteins in potassium hydroxide solution 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này quy định phương pháp xác định protein hòa tan trong dung dịch kali hydroxit trong bột đậu t ư ơng, bột hạt c ả i dầu và viên nén từ bột hướng dương, sau đó được phân tích sử dụng phương pháp Kjeldahl theo qui định trong TCVN 4328-1 (ISO 5983-1) và TCVN 4328-2 (ISO 5983-2). 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chu ẩ n này. Đối với c á c t à i liệu viện dẫn ghi năm cô n g bố th ì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện d ẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phi ê n b ả n mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 2230 (ISO 565), Sàng thử nghiệm. Lưới kim loại đan , tấm kim loại đột lỗ và l ướ i đột lỗ bằng điện - K í ch thước lỗ danh nghĩa. TCVN 4328-1 (ISO 5983-1), Thức ăn ch ă n nuôi - Xác định hàm lượng nitơ và t í nh hàm lượng protein thô - Ph ầ n 1: Phư ơn g ph á p Kjeldahl TCVN 4328-2 (ISO 5983-2), Thức ăn chăn nuôi - Xác định hàm lượng nitơ và tinh hàm lượng protein thô - Phần 2: Phương pháp phân hủy k í n và chưng cất bằng hơi nước TCVN 9610 (ISO 5502), Khô dầu - Chu ẩ n b ị mẫu thử 3 Nguyên tắc Ph â n tán mẫu trong dung dịch kali hydroxit pH khoảng 12,5, khuấy và ly tâm. Sau đ ó , xác định hàm lượng nitơ của lớp chất lỏng phân tách bằng phương pháp Kjeldahl để tính protein thô và so sánh với giá trị protein thô c ủ a mẫu gốc. CHÚ THÍCH: Phương pháp Kje l dahl như mô tả t rong TCVN 4328-1 (ISO 5983-1) và TCVN 4328-2 (ISO 5983-2). 4 Thuốc thử CẢNH BÁO 1 - Phép thử trong ti ê u chuẩn này, có th ể g â y hạ i cho con ng ư ời và có khả năng giải ph ó ng các chất ảnh hư ở ng đ ế n môi trường. Do đó, c ầ n tiến hành các biện pháp thích hợp để ng ă n ngừa rủi ro, bảo v ệ con người và tránh giải phóng các chất đ ộc hại. C Ả NH BÁO 2 - Trong t ấ t cả các bư ớ c th ự c hiện hoạt động này c ầ n phải bảo vệ m ô i trường. Nên tham khảo ASTM D4447 mô tả sự phân loại các dư I ượ ng và các ph ươn g pháp xử l ý sơ bộ để thu h ồ i hoặc xử lý các hóa chất đó. Chi sử dụng thu ố c thử đạt ch ấ t lượng phân t í ch. 4.1 Kali hydroxit 4.2 Dung dịch ka l i hydroxit , c (KOH) = 0,036 mol/l. Chuẩn bị: H ò a tan 2 , 4 g kali hydroxit ( w = 85 g/100 g phần khối lượng) trong 1 000 ml n ước c ấ t. 4.3 n-hexan hoặc hỗn hợp ch ấ t đồng phân hexan hoặc ete d ầ u hỏa. 5 Thiết bị, dụng cụ S ử dung các thi ế t b ị , dụng c ụ c ủ a phòng thử nghi ệ m thông thường v à các thi ế t b ị , dụng c ụ cụ thể sau: 5.1 Sàng , 500 µm dùng cho vi ê n nén từ bột hướng dương và 250 µm d ùng cho bột đậu tương và bột hạt c ả i dầu [như qui định trong TCVN 2230 (ISO 565)]. 5.2 C ân ph â n t íc h, c ó thể cân ch í nh xác đ ế n 0,001g. 5.3 B ì nh khuấy, d ung t í ch 150 ml. 5.4 Máy khu ấ y từ có đ ồ ng hồ ch ỉ số v ò ng quay tr ê n phút (r/min) hoặc máy khu ấ y quay, gồm trục, và các ố ng ly tâm. 5.5 Máy ngh iề n 5.5.1 Bộ phận ngh iề n c ắ t, lo ạ i nghi ề n cà phê hoặc bộ phận nghi ề n có g ắ n khung l ư ới hoặc t ương đương. 5.5.2 Bộ phận nghi ề n xoáy, hoặc tương tự. 5.6 Máy ly t â m, chữ phép đ ạ t được gia tốc t ương đối 800 g ± 100 g . Tần số quay, v , được t í nh theo Công thức (1): (1) Trong đó: v là t ầ n số quay, t í nh bằng số vòng quay trên phút (r/min); d là đường k í nh đo được giữa các đầu ống đối diện tại v ị trí quay, tính b ằ ng xentimet (cm). F c l à gia tốc ly tâm tương đ ố i (trong trư ờ ng hợp này là 800 g ). 5.7 Pipet một vạch, dung tích 25 ml. 5.8 Buret, dung tích 100 ml. 5.9 Ố ng l y tâm hoặc ampoule ly t â m. 5.10 Gi ấ y lọc, không chứa nitơ hoặc chén thủy t inh có đĩa lọc. 6 Lấy mẫu Việc lấy mẫu không quy đ ị nh trong tiêu chuẩn này, nên l ấ y mẫu the o TCVN 9609 (ISO 5500) [3] . M ẫ u g ử i đến phòng thử nghiệm phải đúng l à m ẫ u đại diện và không bị hư h ỏ ng hoặc thay đ ổ i trong suốt quá tr ì nh vận chuyển và bảo qu ả n. 7 Chuẩn bị mẫu thử M ẫ u được chu ẩ n bị theo phương pháp nêu trong TCVN 9610 (ISO 5502). Nêu hàm lượng chất béo của mẫu cao hơn 5 % th ì phải khử béo bằng qui trình chiết nguội sử dụng n -hexan. 8 Cách tiến hành 8.1 Tiến hành phép xác định lặ p lại. 8.2 Nghi ề n m ẫ u bằng máy nghiền hoặc bất kỳ d ụng cụ nào khác không sinh nhiệt cho đến khi toàn bộ mẫu lọt qua sàng 250 µm đối với bột đậu tương, bột hạt c ả i dầu và lọt qua sàng 500 µm đ ố i với viên nén từ bột hướng dương. Cỡ hạt ả nh hư ở ng nhiều đến kết quả phân tích cuối cùng, do đó , nên tiến hành nghiền cẩn thận. 8.3 C â n 1.5 g bột đã chuẩn b ị trong 8.2 và đưa vào b ì nh khu ấ y 150 ml. Nếu dùng máy khu ấ y quay t hì dùng túi khuấy thay cho bình khu ấ y. 8.4 Dùng buret (5.8) thêm 75 ml dung dịch kali hydroxit (4.2) và khu ấ y ở tốc độ tối thi ể u trong 20 min để giữ lại t ấ t cả chất r ắ n trong lớp huy ề n ph ủ . Nếu dùng máy khuấy thì sử dụng ống ly t âm có c à i đ ặ t tốc độ khuấy tối thiểu. 8.5 Chuyển toàn bộ chất lỏng vào ống ly tâm hoặc ampoule ly tâm và ly tâm 10 min ở gia tốc tương đối 800 g . 8.6 Nếu một số hạt vẫn nằm trong huyền phù thì lọc chất lỏng đã phân tách qua giấy lọ c hoặc chén thủy tinh đ ể loại các hạt đó. 8.7 D ù ng pipet (5.7) lấy 25 ml d ịch lọc và xác đị nh hàm lượng nitơ bằng phương pháp Kjeldahl như mô tả trong TCVN 4328-1 (ISO 5983-1) hoặc TCVN 4328-2 (ISO 5983-2). CHÚ THÍCH: Theo qui tr ì nh n à y, mỗi ph ầ n dịch lỏng tương ứng với 0,5 g m ẫ u gốc đ ã nghi ề n. 8.8 H à m lượng nitơ c ủ a mẫu gốc đã nghiền phải được xác định lặp lại sử dụng phương pháp Kjeldahl như mô t ả trong TCVN 4328-1 (ISO 5983-1) hoặc TCVN 4328-2 (ISO 5983-2). 9 Biểu thị k ế t quả Hàm lượng pro t ein hòa tan trong dung d ịch kali hydroxit, w sp , bi ể u thị bằng phần khối lượng, tính b ằ ng gam protein hòa tan (từ huyền phù) tr ê n 100 g protein tổng số, theo Công thức (2): (2) Trong đ ó : w sp là hàm lượng protein hòa tan trong d u ng dịch kali hydroxit, tính b ằ ng gam trên 100 g (g/100g): N s là hàm lượng nitơ thu được trong 8.7; N t là hàm lượng nitơ thu được trong 8.8. Báo cáo k ế t quả đến một chữ số thập phân. 10 Độ chụm 10.1 Ph é p thử liên phòng thử nghiệm Các kết quả c ủ a phép thử liên phòng thử nghiệm được nêu trong Phụ lục A. 10.1 Độ lặp lại Chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả thử độc lập, ri ê ng rẽ, thu được khi sử dụng c ù ng một phương pháp, trên vật liệu thử giống hệt nhau, trong cùng một phòng thử nghiệm, do cùng một người thao tác, sử d ụ ng cùng một thiết bị , trong một khoảng thời gian ngắn, không được quá 5 % các trường hợp vượt quá trung b ì nh của các giá tr ị r thu được từ nghiên cứu liên phòng thử nghiệm nêu trong B ả ng A.1. 10.2 Độ tái lập Chênh lệch tuyệt đ ố i giữa hai kết quả thử riêng rẽ, thu được khi sử dụng cùng một phương pháp, trên vật liệu thử giống hệt nhau, trong các phòng thử nghiệm khác nhau, do những người thao tác khác nhau, sử dụng các thiết bị khác nhau, không được quá 5 % các trường hợp vượt quá trung b ì nh c ủ a các giá tr ị R thu được t ừ nghiên cứu liên phòng th ử nghiệm nêu trong Bảng A.1. 11 Báo cáo thử nghiệm Báo cá o th ử nghiệm phải ghi rõ: - m ọi thông tin cần thiết cho việc nhận bi ế t đầy đủ về mẫu; - phương pháp l ấ y mẫu, nếu biết; - phương pháp thử, viện dẫn tiêu chuẩn này; - mọi điều kiện thao tác không quy đ ị nh trong tiêu chuẩn này hoặc được xem l à tùy chọn, cùng với mọi t ì nh huống bất thư ờ ng c ó thể ảnh hư ở ng đến kết quả; - kết quả thử nghiệm thu được hoặc nếu kiểm tra độ lặp lại, th ì nêu kết quả cuối cùng thu được. Phụ lục A (Tham khảo) Kết quả của ph é p thử liên phòng thử nghiệm Ph é p thử liên phòng th ử nghiệm d o Viện tiêu chu ẩ n và chứng nh ậ n Argentina (IRAM) tổ chức đ ể đánh giá độ l ặ p lại và độ tái lập của phương pháp thử trong tiêu chuẩn này. Mười mẫu th ử của ba nền mẫu khác nhau (bột đậu tương, bột hạt c ả i dầu v à viên nén từ bột hướng dương) được gửi đến 24 quốc gia và các phóng thử nghiệm nước ngo à i và nhận được kết quả t ừ 21 phóng thử nghiệm. Kết quả l à c ó 87,5 % các phòng thử nghiệm tích cực tham gia trong phép thử liên phòng thử nghiệm n à y. Kết qu ả lặp lại và tái lập thu được đối v ớ i protein hòa tan thu được khi áp dụng phép ph â n t í ch thống k ê theo TCVN 6910-1 (ISO 5725-1 ) [1] và TCVN 6910-2 (ISO 5725-2) [2] . Phép phân tích n à y do phòng thử nghiệm Complejo của Bolsa de Comercio de Rosario (Argentina) thực hiện. Các kết qu ả ph â n tích n ê u trong Bảng A.1 B ả ng A.1 - Kết qu ả c ủ a phép thử liên phòng thử nghiệm Thông số Bột đ ậu tương 1 Bột đậu t ư ơng 2 Bột đ ậ u tương 3 Vi ê n nén từ bột h ư ớng d ươ ng Bột hạt cả i dầu S ố phòng thử nghiệm còn lại sau khi tr ừ ngoại lệ 19 18 18 16 17 Giá tr ị trung b ì nh, g/100 g 82,24 75,29 51 , 54 66,27 38,50 Độ lệch chu ẩ n lập lại, s r , g/100 g 1,21 0,62 1,34 2,03 1,37 Giới hại lặp lại , r (= 2 , 8 s r ) 3,38 1,73 3,75 5,68 3,82 Hệ số bi ế n thiên lặp lại, C V,r ( %) 1 , 47 0,82 2,60 3,06 3 , 55 Độ l ệ ch chu ẩ n tái lập, s R , g/100 g 3,04 2,77 4,19 4,60 4,47 Giới hại tái lập, R (= 2,8 s R ) 8, 51 7 , 75 11,73 12,87 12 , 52 Hệ số biến thiên tái lập, C V,R (%) 3 , 69 3,68 8,13 6 , 94 11 , 62 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 6910-1 ( ISO 5725-1) Độ chính xác (độ đúng và độ chụm) c ủ a phương pháp đo v à kết qu ả đo - Phần 1: Nguyên tắc và định nghĩa chung. [2] TCVN 6910-2 (ISO 5725-2) Độ ch í nh xác (độ đ ú ng và độ chụm) của phương pháp đo v à kết quả đo - Ph ầ n 2: Phương ph á p cơ b ả n x á c đ ị nh độ lặp lại và độ tái lập của phư ơ ng pháp đo tiêu chuẩn. [3] TCVN 9609 (ISO 5500), Khô dầu - Lấy mẫu [4] Evaluation of Protein Solubility as an Indicator of Over Processing Soybean Meal [5] ARABA M., & DALE N.M. Poultry s cience. Poultry s cience d ivision, un e versity of georgia , Athens, georgia, 30602, 69, 1990, pp. 76-83 [6] Solubilidad de la prote í na: Indicador del procesado de harina (pasta) d e soya. Dr. Nick D ale, Asociacion Mexicana de Soya/México A.N.N o ­ 89, Primera reimpresión , Mayo 1992. [7] ASTM D4447-1997, Standard Guide for Disposa l of Laboratory Chemicals and Samples