TCVN6426:2009

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6426:2009 về Nhiên liệu phản lực tuốc bin hàng không Jet A-1 - Yêu cầu kỹ thuật TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 6426 : 2009 NHIÊN LIỆU PHẢN LỰC TUỐC BIN HÀNG KHÔNG JET A-1 - YÊU CẦU KỸ THUẬT Aviation turbine fuels Jet A-1 - Speci f ications Lời nói đầu TCVN 6426 : 2009 thay thế TCVN 6426 : 2007. TCVN 6426 : 2009 do Tiểu ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC28/SC4 Nhiên liệu hàng không biên soạn dựa trên cơ s ở tài liệu kỹ thuật AFQRJOS phiên bản 24-2008, T ổ ng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Lời giới thiệu Tiêu chuẩn này hoàn toàn tương đương về mặt kỹ thuật với tài liệu kỹ thuật AFQRJOS phiên bản 24 - 2008 Yêu cầu chất lượng của nhiên liệu hàng không dùng cho Hệ thống hoạt động chung với một số thay đổi biên tập cho phép. Tài liệu AFQRJOS quy định các yêu cầu chất lượng của nhiên liệu cung cấp cho hệ thống hoạt động chung, đã được nhất trí của các hãng: BP, Chevron, ENI, ExxonMobil, Kuwait Petroleum, Shell, S tatoil, và Total. Tiêu chuẩn này dựa trên các chỉ tiêu kỹ thuật ngặt nghèo nhất của hai tiêu chuẩn sau: a) Tiêu chuẩn của Bộ Quốc phòng Anh DEF STAN 91 - 91/ 6, Sửa đổi 1, ngày 25 tháng 8 năm 2008 đối với Nhiên liệu tuốc bin, Nhiên liệu hàng không dạng dầu hỏa, Jet A-1, NATO code F-35 và AVTUR. b) Tiêu chuẩn ASTM D 1655-08a Nhiên liệu tuốc bin hàng không Jet A-1. Nói chung, nhiên liệu Jet A-1 phù hợp với tiêu chuẩn này là phù hợp với cả hai tiêu chuẩn trên. Các chỉ tiêu chất lượng nhiên liệu hàng không Jet A-1 được quy định trong Bảng 1 TCVN 6426, khi áp dụng cần kết hợp các Chú thích từ 1 đến 22 của tiêu chu ẩ n này, các chú thích làm rõ thêm các t à i liệu liên quan đến các thông số kỹ thuật của tiêu chuẩn. V ề nguyên tắc, sự phù hợp với AFQRJOS không ch ỉ phù hợp với Bảng 1 TCVN 6426, mà yêu cầu phải phù hợp chi tiết cả hai tiêu chuẩn Bộ Quốc phòng Anh DEF STAN 91 - 91 và ASTM D 1655, tuy nhiên cho phép áp dụng một số phương pháp th ử không dùng chung đối với cả hai tiêu chuẩn đã nêu. Lý do là: (1) có sự khác nhau giữa các phương pháp thử nêu trong DEF STAN 91 - 91/6 v à ASTM D 1655, (2) tại các khu vực khác nhau trên thế giới, việc có sẵn thiết bị thử cũng khác nhau, và (3) khuyến khích áp dụng các phương pháp tiên tiến hơn. Vì vậy, nhiên liệu thử nghiệm theo các phương pháp đ ã nêu trong TCVN 6426, ph ù h ợ p các yêu cầu đối với nhiên liệu hàng không cung c ấ p cho Hệ thống hoạt đ ộng chung, không nhất thiết phải phù hợp với các yêu cầu chi ti ế t về ph ư ơng pháp thử của hai tiêu chuẩn DEF STAN 91 - 91 và AST M D 1655. Xem Chú thích 22 về hướng dẫn công bố sự phù h ợ p với tiêu chuẩn này. Tiêu chuẩn DEF STAN 91 - 91/6, Sửa đổi 1 yêu cầu truy tìm nguồn gốc sản phẩm đến tận nơi chế biến. NHIÊN LIỆU PH Ả N L ỰC TUỐC BIN HÀNG KHÔNG JET A-1 - YÊU C Ầ U KỸ THUẬT Aviation turbine fuels j et A-1 - Speci f ications 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu chất lượng nhiên liệu dùng cho động cơ phản lực tuốc bin của tàu bay sau đây gọi là nhiên liệu phản lực tuốc bin hàng không Jet A-1. 2. Tiêu chuẩn viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau là cần thiết khi áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả bản sửa đổi (nếu có). TCVN 2685 (ASTM D 3227) Xăng, dầu h ỏ a, nhiên liệu tuốc bin hàng không và nhiên liệu chưng cất - Xác định lưu huỳnh (thiol mercaptan) (phương pháp chuẩn độ điện thế). TCVN 2694 (ASTM D 130) Sản phẩm dầu mỏ - Phương pháp phát hiện độ ăn mòn đồng theo độ xỉn của tấm đồng. TCVN 2698 (ASTM D 86) S ả n phẩm dầu m ỏ - Phương pháp xác định thành phần cất ở áp suất kh í quyển. TCVN 2708 (ASTM D 1266) S ả n phẩm dầu mỏ - Phương pháp xác định hàm lượng lưu huỳnh (Phương pháp đốt đèn). TCVN 3171 (ASTM D 445) Sản phẩm dầu mỏ lỏng và không trong suốt - Phương pháp xác định độ nhớt động học (t í nh toán độ nhớt động lực). TCVN 3891 Sản phẩm dầu mỏ - Đóng rót, ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản. TCVN 4354 (ASTM D 156) Sản ph ẩ m dầu mỏ - Xác định màu Saybolt (Phương pháp so màu Saybolt). TCVN 6593 (ASTM D 381) Nhiên liệu lỏng - Phương pháp xác định hàm lượng nhựa thực tế - Phương pháp bay hơi. TCVN 6594 (ASTM D 1298) Dầu thô và sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng - Phương pháp xác định khối lượng riêng, khối lượng riêng tương đối (t ỷ trọng) hoặc trọng lượng API - Phương pháp t ỷ trọng kế. TCVN 6608 (ASTM D 3828) Sản phẩm dầu mỏ - Phương pháp xác định điểm chớp cháy cốc kín bằng thiết bị thử có kích thước nhỏ. TCVN 6609 (ASTM D 2624) Nhiên liệu chưng c ấ t và nhiên liệu hàng không - Phương pháp xác định độ dẫn điện. TCVN 6701 (ASTM D 2622) S ản phẩm dầu mỏ - Phương pháp xác định hàm lượng lưu huỳnh bằng ph ổ tia X. TCVN 6777 (ASTM D 4057) Sả n ph ẩ m dầu mỏ - Phương pháp lấy mẫu thủ công. TCVN 7170 (ASTM D 2386) Nhiên liệu hàng không - Phương pháp xác định điểm băng. TCVN 7272 (ASTM D 3948) Nhiên liệu tuốc bin hàng không - Phương pháp xác định trị số tách nước bằng máy đo loại xách tay (Separometer). TCVN 7330 (ASTM D 1319) Sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng - Phư ơ ng pháp xác định hydrocacbon bằng hấp phụ chỉ thị huỳnh quang. TCVN 7418 (ASTM D 1322) Nhiên liệu tuốc bin hàng không - Phương pháp xác định chiều cao ngọn lửa không khói. TCVN 7419 (ASTM D 3242) Nhiên liệu tuốc bin hàng không - Phương pháp xác định axit tổng. TCVN 7485 (ASTM D 56) Sản ph ẩ m dầu mỏ - Phương pháp xác định điểm chớp cháy bằng thiết bị thử cốc kín Tag. TCVN 7486 (ASTM D 4952) Sản phẩm dầu mỏ - Phương pháp phân tích định t í nh hợp chất lưu huỳnh hoạt tính trong nhiên liệu và dung môi (Doctor Test). TCVN 7487 (ASTM D 3241) Nhiên liệu tuốc bin hàng không - Phương pháp xác định độ ổn định ôxy hóa nhiệt (Quy trình JFTOT). TCVN 7760 (ASTM D 5453) Hydrocacbon nhẹ, nhiên liệu động cơ đánh lửa, nhiên liệu động cơ điêzen, dầu động cơ - Phương pháp xác định tổng lưu huỳnh bằng huỳnh quang tử ngoại. TCVN 7989 (ASTM D 1840) Nhiên liệu tuốc bin hàng không - Xác định hydrocacbon naphtalen - Phương pháp quang phổ tử ngoại. ASTM D 1655 Standard specification for aviation turbine fuels (Tiêu chuẩn yêu cầu kỹ thuật đối với nhiên liệu tuốc bin hàng không). ASTM D 2887 Standard test method for boiling range distribution of p etroleum f raction by gas chromatography (Phương pháp xác định d ả i sôi của phân đoạn dầu mỏ bằng sắc ký khí). ASTM D 3338 Standard test method for estimation of net heat of combustion of aviation fuels (Phương pháp tính toán nhiệt lượng riêng thực của nhiên liệu hàng không). ASTM D 4052 Standard test method for density and relative density of liquids by digital density meter (Phương pháp xác định khối lượng riêng và khối lượng riêng tương đối của các chất lỏng b ằ ng đồng hồ đo khối lượng riêng). ASTM D 4294 Standard test method for sul f ur in p etroleum and p etroleum p roducts by energy- dispersive X-Ray fluorescence spectrometry (Phương pháp xác định lưu huỳnh trong dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ bằng phổ huỳnh quang tán xạ tia-X). ASTM D 4809 Standard test method for heat of combustion of liquid hydrocarbon f uels by bomb calorimeter (Precision method) [Phương pháp xác định nhiệt lượng của hydrocacbon lỏng b ằ ng bom nhiệt lượng (Phương pháp độ chụm)]. ASTM D 5001 Standard test method for measurement of lubricity of aviation turbine f uels by the ball-on-cylinder lubricity evaluator [Phương pháp xác định tính bôi trơn của nhiên liệu tuốc bin hàng không (đánh giá độ bôi trơn của viên bi trong xi lanh. BOCLE)]. ASTM D 5006 Standard test method for measurement of fuel system icing inhibitors (ether type) in aviation fuels [Phương pháp xác định phụ gia ức chế đóng băng trong hệ thống nhiên liệu (loại ete) của nhiên liệu tuốc bin hàng không]. ASTM 5452 Standard test method for particulate contamination in aviation fuels by laboratory f iltration (Phương pháp xác định nhiễm b ẩ n tạp chất dạng hạt trong nhiên liệu hàng không bằng phương pháp lọc trong phòng thí nghiệm). ASTM D 5972 Standard test method for freezing point of aviation fuels (Automatic phase transition method) (Xác định điểm băng của nhiên liệu tuốc bin hàng không (Phương pháp chuyển pha tự động). ASTM D 6045 Standard test method for color of p etroleum p roducts by the automatic Tristimulus method (Phương pháp xác định màu của sản ph ẩ m dầu mỏ bằng phương pháp Tristimulus). ASTM D 6379 Standard test method for determination of aromatic hydrocarbon types in aviation fuels and p etroleum distillates - High per f ormance liquid chromatography method with re f ractive index detection (Phương pháp xác định hàm lượng hy d rocacbon thơm trong nhiên liệu hàng không và các sản phẩm chưng cất dầu mỏ - Phương pháp sắc ký lỏng cao áp có phát hiện bằng chỉ số khúc xạ). ASTM D 7153 Standard test method for freezing point of aviation fuels (Automatic laser method) (Xác định điểm băng của nhiên liệu hàng không - Phương pháp laze tự động). ASTM D 7154 Standard test method for freezing point of aviation f uels (Automatic fibre optical method) (Xác định điểm băng của nhiên liệu hàng không - Phương pháp sợi quang tự động). IP 16 Petroleum p roducts - Determination of the freezing point of aviation fuels (Sản ph ẩ m dầu mỏ - Phương pháp xác định điểm băng của nhiên liệu hàng không) IP 30 Detection of mercaptans, hydrogen sulfide, elemental sulfur and peroxides - Doctor Test method (Phát hiện mercaptan, hydro sulfua, lưu huỳnh nguyên tố và peroxit - Phương pháp Doctor Test). IP 57 Petroleum p roducts - Determination of the smoke point of kerosene (Sản phẩm dầu mỏ - Phương pháp xác định chiều cao ngọn lửa không khói của dầu hỏa). IP 71 Petroleum p roducts - Transparent and opaque liquids - Determination of kinematic viscosity and calculation of dynamic viscosity (Sản phẩm dầu mỏ - Chất lỏng trong suốt và không trong suốt - Phương pháp xác định độ nhớt và tính toán độ nhớt động). IP 123 Petroleum p roducts - Determination of distilation characteristics at atmospheric pressure (Sản phẩm dầu mỏ - Phương pháp xác định thành phần cất tại áp suất khí quyển). IP 154 Petroleum p roducts - Corrosiveness to copper - Copper strip test (Sản ph ẩ m dầu mỏ - Ăn mòn đồng - Phép thử m ả nh đồng). IP 156 Determination of hydrocarbon types in p etroleum p roducts - F luorescent indicator adsorption method (Xác định loại hydrocacbon trong sản phẩm dầu mỏ - Phương pháp hấp phụ chỉ thị huỳnh quang). IP 160 Crude p etroleum and liquid p etroleum p roducts - Laboratory determination of density - Hydrometer method (Sản ph ẩ m dầu mỏ dạng lỏng và dầu thô - Xác định khối lượng riêng trong phòng thử nghiệm - Phương pháp Hydrometer). IP 170 Petroleum p roducts and other liquids - Determination of flash point - Abel closed cup method (Sản phẩm dầu mỏ và chất lỏng khác - Xác định điểm chớp cháy - Phương pháp cốc kín Abel). IP 274 Petroleum p roducts - Aviation and distillate f uels - Determination of electrical conductivity (Sản phẩm dầu mỏ - Nhiên liệu chưng cất và nhiên liệu hàng không - Xác định độ dẫn điện). IP 323 Petroleum p roducts - Determination of thermal oxidation stability of gas turbine fuels - JFTOT method (Sản phẩm dầu mỏ - Xác định độ ổn định ôxy hóa nhiệt của nhiên liệu tuốc bin hàng không - Phương pháp JFTOT). IP 336 Petroleum produds - Determination of sulphur content - Energy-dispersive-X-Ray fluorescence method (Sản phẩm dầu mỏ - Xác định lưu huỳnh - Phương pháp phổ huỳnh quang tán xạ tia-X). IP 342 Petroleum p roducts - Determination of thiol (mercaptan) sul f ur in light and middle distillate fuels - Potentiometric method (Sản phẩm dầu mỏ - Xác định lưu huỳnh mercaptan trong nhiên liệu chưng c ấ t nhẹ và trung bình - Phương pháp điện thế). IP 354 Determination of the acid number of aviation turbine fuels - Colour-indicator titration method (Xác định trị số axít của nhiên liệu tuốc bin hàng không - Phương pháp chuẩn độ b ằ ng chỉ thị màu). IP 365 Crude p etroleum and p etroleum p roducts - Determination of density - Oscillating U-tube method (Sản ph ẩ m dầu mỏ và dầu thô - Xác định khối lượng riêng - Phương pháp rung ống chữ U). IP 406 Petroleum p roducts - Determination of boiling range distribution by gas chromatography (Sản ph ẩ m dầu mỏ - Phương pháp xác định dải sôi bằng sắc ký khí). IP 423 Determination of particulate contaminant in aviation turbine fuels by laboratory f iltration (Xác định chất nhiễm b ẩ n dạng hạt trong nhiên liệu tuốc bin hàng không bằng phương pháp lọc trong phòng thử nghiệm). IP 424 Determination of fuel system icing inhibitor content of aviation turbine kerosenes by high performance liquid chromatography (Xác định hàm lượng chất ức chế đóng băng trong hệ thống nhiên liệu của nhiên liệu tuốc bin hàng không bằng sắc ký lỏng cao áp). IP 435 Determination of the freezing point of aviation turbine fuels by the automated phase transition method (Xác định điểm băng của nhiên liệu tuốc bin hàng không bằng phương pháp chuyển pha tự động). IP 436 Determination of aromatic hydrocarbon types in aviation fuels and p etroleum distillates - High performance liqui d chromatography with re f ractive index detection (Xác định hydrocacbon thơm trong nhiên liệu hàng không và các sản phẩm chưng cất dầu mỏ - Phương pháp sắc ký lỏng cao áp có phát hiện bằng ch ỉ số khúc xạ). IP 523 Determination of flash point - Rapid equilibrium closed cup method (Xác định điểm chớp cháy - Phương pháp cốc kín cân bằng nhanh). IP 528 Determination of the freezing point of aviation turbine fuels - Automate d fibre optic method (Xác định điểm băng của nhiên liệu tuốc bin hàng không - Phương pháp quang sợi tự động). IP 529 Determination of the freezing point of aviation fuels - Automatic laser method (Xác định điểm băng của nhiên liệu hàng không - Phương pháp laze tự động). IP 540 Determination of existent gum content of aviation turbine fuel - Jet evaporation method (Xác định hàm lượng nhựa thực t ế của nhiên liệu tuốc bin hàng không - Phương pháp bay hơi) IP 564 Determination of the level of cleanliness of aviation turbine fuel - Laboratory automatic particle counter method (Xác định độ trong, sạch của nhiên liệu tuốc bin hàng không - Phương pháp tự động đếm hạt tạp chất trong phòng thí nghiệm). IP 565 Determination of the level of cleanliness of aviation turbine fuels - Portable automatic particle counter method (Xác định độ trong, sạch của nhiên liệu tuốc bin hàng không - Phương pháp tự động đếm hạt tạp chất bằng máy xách tay). DEF STAN 91 - 91 Turbine fuel, aviation kerosene type, Jet A-1 (Nhiên liệu tuốc bin, nhiên liệu hàng không dạng dầu h ỏ a, Jet A-1). 3. Yêu cầu kỹ thuật Các chỉ tiêu chất lượng của nhiên liệu phản lực tuốc bin hàng không được quy định trong Bảng 1. Bảng 1 - Chỉ ti ê u ch ấ t lư ợ ng nhiên liệu phản lực tu ố c bin hàng kh ô ng Jet A-1 T ê n ch ỉ tiêu M ứ c/y ê u c ầ u Ph ư ơng pháp th ử Xem chú th í ch IP TCVN/ASTM 1. NGOẠI QUAN Quan sát Trong, sáng, không có hạt rắn và nước không hòa tan ở nhiệt độ môi trường Màu Ghi k ế t quả TCVN 4354 (D 156)/D 6045 1 Tạp ch ấ t dạng hạt, mg/l max 1,0 423 D 5452 2 Hạt tạp ch ấ t, tại nơi sản xuất, s ố hạt tích lũy trong đường ống ISO code 564 hoặc 565 2 ≥ 4 m m(c) ≥ 6 m m(c) ≥ 14 m m(c) ≥ 21 m m(c) ≥ 25 m m(c) ≥ 30 m m(c) Ghi k ế t qu ả Ghi k ế t qu ả Ghi k ế t qu ả Ghi k ế t qu ả Ghi k ế t qu ả Ghi k ế t qu ả 2. THÀNH PH Ầ N 3 và 4 Axit tổng, mg KOH/g max 0,015 354 TCVN 7419 (D 3242) Hydrocacbon thơm, % th ể tích max 25,0 156 TCVN 7330 (D 1319) Hoặc t ổ ng hyd r ocacbon thơm , % thể tích max 26,5 436 D 6379 5 Lưu huỳnh tổng, % khối lượng m ax 0,30 336 TCVN 2708 (D1266)/ T C VN 6701 (D 2622) hoặc ASTM D 4294 hoặc TCVN 7760(D5453) Lưu huỳnh mercaptan, % khối lượng m ax 0,0030 342 TCVN 2685 (D 3227) Hoặc Doctor Test âm t í nh 30 TCVN 7486 (D 4952) 6 Thành phần nhiên liệu qua quá tr ì nh h y dro hó a , % th ể tích Ghi k ế t quả ("không" hoặc 100 %) 7 Thành phần nhiên liệu qua quá trình hydro hóa khắc nghiệt, % th ể t í ch Ghi k ế t quả ("không" hoặc 100 %) 7 3. T Í NH BAY H Ơ I Thành ph ầ n c ấ t 123 TCVN 2698 (D86) 8 Đi ể m sôi đầu, o C Ghi kết quả hoặc IP 406 Nhiên liệu thu hồi hoặc ASTM 10 % thể tích, o C max 205,0 D 2887; 50 % thể tích, o C Ghi kết quả 9 90% thể tích, o C Ghi kết quả Đi ể m sôi cuối, o C max 300,0 Cặn, % thể tích max 1,5 Hao hụt, % thể tích max 1 , 5 Đi ể m chớp ch á y, o C min 38 , 0 170/ 523 TCVN 7485 (D 56) /TCVN 6608(D3828) 10 Khối lượng riêng ở 15 o C , kg/m 3 min 775,0 đ ế n max 840,0 160/ 365 TCVN 6594 (D1298)/D 4052 4. TÍNH CHẢY Điểm băng, o C max -47,0 16 hoặc 435/528/529 TCVN 7170 (D 2386) hoặc D 5972/ D 7153 hoặc D 7154 11 Độ nhớt ở - 20 o C , mm²/s (cSt) 1) max 8,000 71 TCVN 3171 (D 445 ) 5. TÍNH CHÁY Nhiệt lượng riêng thực, MJ/kg min 42,80 D 3338/ D 4809 12 Chi ề u cao ngọn l ử a không khói, mm min Hoặc 25 , 0 57 TCVN 7418 (D 1322) Chi ề u cao ngọn lửa không khói, mm min 19 , 0 57 TCVN 7418 (D 1322) Và hàm lượng naphtalen, % thể tích max min 3 , 00 TCVN 7989 (D 1840) 6. TÍNH Ă N MÒN Ă n mòn mảnh đồng, loại (2 h ± 5 min, ở 100 o C ±1 o C) max 1 154 TCVN 2694 (D 130) 7. TÍNH Ổ N ĐỊNH Độ ổ n đ ị nh ôxy hóa nhiệt (JFTOT), 323 TCVN 7487 (D 3241) 13 Nhiệt độ thử, o C min 260 Chênh lệch áp su ấ t qua màng lọc , Pa (mmHg) 2) max 25,0:7,50063 x 10 -3 (25,0) Mức cặn ống, (nh ì n bằng mắt thường ) max Nhỏ hơn 3, cặn không có màu con công hoặc màu bất thư ờ ng 8. TẠP CH Ấ T Hàm lượng nhựa thực tế, mg/100ml max 7 540 TCVN 6593 (D 381) Trị số tách nước (MSEP): TCVN 7272 (D 3948 ) 14 Nhi ê n liệu có phụ gia chống tĩnh điện min 70 Hoặc Nhiên liệu không có phụ gia chống tĩnh điện min 85 9. ĐỘ DẪN ĐIỆN Độ dẫn điện, pS/m min 50 đ ế n max 600 274 TCVN 6609 (D 2624) 15 10. TÍNH BÔI TRƠN Đường kính v ế t m à i mòn BOCLE, mm max 0,85 D 5001 16 11. PHỤ GIA (tên và ký hiệu theo tiêu chuẩn Quốc phòng Anh DEFSTAN 91-91/5 nêu trong chứng chỉ chất lượng). ch ố ng ôxy hó a , mg/l trong nhiên liệu qua quá tr ì nh hydro hóa và nhiên liệu tổng hợp (b ắ t buộc) min 17,0 đến max 24,0 17 trong nhiên liệu không qua quá trình hydro hóa (không bắt buộc) max 24,0 chống hoạt tính kim loại, mg/l (không b ắ t buộc) max 5,7 18 chống tĩnh điện, mg/l Pha lần đầu Stadis® 450 max Pha lần sau 3,0 19 Phụ gia chống ôxy hóa trong nhiên liệu đã qua quá trình hydro hóa và nhiên liệu tổng hợp là b ắ t buộc và p hụ gia này cho vào ngay sau quá trình hydro hóa hoặc qu á trình tổng hợp và trước khi sản phẩm hoặc thành phần đượ c chuyển sang bảo quản, đ ể ngăn sự peroxy hóa và tạo nhựa sa u chế biến. Không cho phép dùng phụ g i a chống đóng b ăng nếu không có sự nh ấ t trí của tất cả các thành viên trong hệ thống chung (xem Chú thích 20). Phụ gia ức chế ăn mòn/Phụ gia cải thiện t í n h bôi trơn được cho vào nhiên liệu mà không cần sự ch ấ p thuận trước của các thành viên trong hệ thống chung (xem Chú thích 16) Loại và hàm lượng các phụ gia đã sử dụng phải nêu trong Chứng chỉ chất lượng hoặc các tài liệu khác liên quan chất lượng. Khi các phụ gia này được pha loãng với dung môi hydrocacbon để cải thiện tính bảo quản, thì trước khi pha phải ghi nồng độ gốc của phụ gia trong báo cáo. Xem Chú thích 21 về các yêu cầu quản lý đối với sự thay đổi trong Nhà máy lọc dầu. Các Chú th í ch trong bảng CH Ú THÍCH 1: Phải ghi kết quả màu Saybolt tại nơi chế biến, từ đó xác định được sự thay đổi màu trong quá tr ì nh phân phối. Trong trường hợp màu của nhiên liệu được xác định b ằ ng phương pháp Saybolt, th ì ghi lại màu đ ã quan sát được. Những màu bất thường hoặc kh ô ng điển h ì nh cần được chú ý và kiểm tra t ì m nguyên nhân . Xem thêm các thông tin về tầm quan trọng của màu trong Phụ lục C . CHÚ THÍCH 2: Ch ỉ tiêu này ch ỉ áp dụng tại nơi chế biến. Các thông tin cụ thể về tạp ch ấ t dạng hạt được nêu trong Phụ lục D. Hướng d ẫ n về các giới hạn nhiễm bẩn khi cấp nhiên liệu vào tàu bay tham khảo Hướng dẫn về vật liệu tại Phần 3, phát h à nh 6 của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA). Bắt đầu á p dụng ch ỉ tiêu tạp chất dạng hạt từ ngày 30 tháng 6 năm 2009, nhưng đ ể giúp cho quá trình thu thập số liệu, cần báo cáo kết quả liên quan trước ngày 30 tháng 6 năm 2009 (để giúp việc phân t í ch thống k ê , báo cáo bao gồm cả số đo tích lũy cũng như ISO code) Mục đích của điều này là thay phương pháp thử bằng cách lọc qua màng trọng lực bằng phương pháp đếm hạt tạp chất ngay từ giai đoạn đầu. CHÚ TH Í CH 3: Tiêu chuẩn DEF STAN 91 - 91 và ASTM D 1655 đ ã chấp nhận nhiên liệu ph ả n lực bán tổng hợp (SSJF) do Oil SASOL sản xuất. Các yêu cầu thử nghiệm b ổ sung cho SSJF, áp dụng và viện dẫn theo DEF STAN 91 - 91/ 6 , . S ử a đ ổ i 1. Nhiên liệu phản lực bán tổng hợp có thể được chứng nhận phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn này. CHÚ TH Í CH 4: Không chấp nhận nồng độ este metyl axit béo (FAME) lớn hơn hoặc bằng 5,0 mg/kg. Điều này không bắt buộc phải thử nghiệm cho từng lô, n ế u tại nơi chế b iế n có áp dụng các biện pháp quản lý ch ấ t lượng phù hợp. CH Ú THÍCH 5: Chương tr ì nh thử nghiệm liên phòng đ ã xác nhận sự tương quan giữa tổng hàm lượng chất thơm xác định theo TCVN 7330 (ASTM D 1319)/IP 156 và ASTM D 6379/IP 436. Độ chệch của hai phương pháp phải là các giới hạn chênh lệch tương đương đ ã quy định. Các phòng thử nghiệm được khuyến khích thực hiện v à báo cáo tổng hàm lượng chất thơm theo hai phương pháp để kiểm tra xác nhận sự tương quan. Trong trường hợp có tranh chấp, phương pháp TCVN 7330 (ASTM D 1319)/IP 156 là phương pháp trọng tài. CHÚ THÍCH 6: Phương pháp Doctor Test cũng l à phương pháp để xác định h à m lượng lưu huỳnh mercaptan. Trong trường hợp có sự mâu thuẫn giữa các kết quả lưu huỳnh mercaptan và Doctor Test th ì công nhận kết quả lưu huỳnh mercaptan. CHÚ THÍCH 7: Đối với nhiên liệu Jet A-1, trên Chứng chỉ chất lượng của nhà máy lọc dầu phải ghi rõ phần trăm th ể t í ch thành phần nhiên liệu đã qua quá trình hydro hóa và quá trình hydro hóa khắc nghiệt (bao g ồ m cả "kh ô ng" hoặc 100 %) vào Bảng 1, điều này liên quan đến: a) phụ gia chống ôxy hóa - không th ể xác định được hàm lượng phụ gia chống ôxy hóa n ế u không biết tỷ lệ nhiên liệu đã qua quá trình hydro hó a , vì vậy các nhà cung ứng Jet A-1 không thể kiểm tra hoặc xác nhận được sự phù hợp của nhiên liệu với ti ê u chuẩn, nếu không có thông tin này trên Chứng ch ỉ chất lượng của nhà máy lọc dầu. b) yêu cầu báo cáo phần trăm thể tích các thành phần đã qua quá trình hydro hóa khắc nghiệt như là một phần của yêu cầu về tính bôi trơn trong tiêu chuẩn DEF STAN 91-91. Ch ú ý l à "quá trình hydro hóa" bao gồm quy trình xử lý bằng hydro, làm sạch bằng hydro và hydrocracking. Các thành phần đã qua quá trình hydro hóa khắc nghiệt được xác định là hydrocacbon dầu mỏ được chế biến chịu áp suất riêng của hydro lớn hơn 7000 kPa (70 bar hoặc 1015 psi). CHÚ THÍCH 8: Trong tiêu chuẩn IP 123 và TCVN 2698 (ASTM D 86) tất c ả các nhiên liệu được đánh giá phù hợp với ti ê u chuẩn này được phân loại l à nhóm 4, với nhiệt độ ngưng t ừ 0° C đến 4 ° C . CH Ú THÍCH 9: Có những yêu cầu khác nhau khi sử dụng IP 406 hoặc ASTM D 2887 vì có phương pháp thử kh á c giữa ASTM D 1655 và DEF STAN 91 -91/6. Tiêu chu ẩ n ASTM cho phép sử dụng trực tiếp các kết quả chưng cất mô ph ỏ ng theo các giới hạn khác nhau, trong khi tiêu chuẩn DEF STAN yêu cầu chuyển đổi các kết quả chưng cất đ ã m ô phỏng sang các kết quả theo IP 123, sử dụng IP 406. Các tiếp cận khác nhau này nghiêng về thao tác nhiều hơn là kỹ thuật, do vậy không đánh giá sự tiếp cận nào là khắt khe hơn. Có thể áp dụng IP 123 đ ể t í nh năng lượng riêng. CHÚ THÍCH 10: Có th ể chấp nhận kết quả khi xác định theo TCVN 7485 (ASTM D 56) (Tag) ở nhiệt độ tối thiểu bằng 40 ° C . CH Ú THÍCH 11: Cho phép áp dụng các phương ph á p tự động. Phương pháp thử theo TCVN 7170 (ASTM D 2386)/IP 16 là phương pháp trọng tài. CHÚ THÍCH 12: C ó th ể áp dụng tiêu chuẩn ASTM D 4529 hoặc IP 381. CHÚ TH Í CH 13: Ki ể m tra ống gia nhiệt để xác định mức cặn ống b ằ ng thi ế t bị Tuberator trong vòng 120 min . Ghi m ứ c cặn ống. Chú ý: DEF STAN 91 - 91 quy định ch ỉ dùng ống gia nhiệt đã được ph ê chu ẩ n. CH Ú TH Í CH 14: DEF STAN 91-91 đ ã nêu: "Không có sẵn các số liệu về độ chụm cho nhiên liệu có ch ứ a SDA; nếu thử nghiệm MSEP trong quá trình phân phối không phù hợp tiêu chu ẩ n, th ì kết quả đ ó không được coi l à lý do duy nh ấ t để loại b ỏ s ản phẩm". CH Ú TH Í CH 15: Theo tiêu chu ẩ n DEF STAN 91 - 91/6, Sửa đổi 1, giới hạn độ dẫn điện của sản phẩm bắt buộc phải phù hợp với tiêu chuẩn này. Tuy nhiên cũng phải chấp nhận rằng trong sản xuất c ũ ng như trong hệ thống phân phối, thực t ế người ta chỉ pha phụ gia chống tĩnh điện (SDA) ở giai đoạn cuối. Trong các trường hợp này, trên Chứng chỉ ch ấ t lượng của lô hàng c ó th ể nêu: "Sản phẩm phù hợp với TCVN 6426 (AFQRJOS 24), trừ ch ỉ tiêu độ d ẫ n điện". Trong một số trường hợp, độ dẫn điện có th ể gi ả m nhanh và việc pha phụ gia Stadis 450 s ẽ không c ò n tác dụng. Trong trường hợp này, nhiên liệu có thể được cung c ấ p với độ dẫn điện giảm tối thi ể u đến 25 pS/m với điều kiện nhi ê n liệu đã được kiểm tra toàn bộ theo tiêu chuẩn n à y và được ghi trên phiếu xuất là “Sản ph ẩ m cung ứng có độ dẫn điện thấp hơn 50 pS/m". CH Ú TH Í CH 16: Yêu cầu này xuất phát từ tiêu chuẩn DEF STAN 91 - 91/6. Yêu c ầ u về xác định t í nh bôi trơn chỉ áp dụng cho nhiên liệu chứa hơn 95 % nhiên liệu qua quá trình hydro hóa, trong đó ít nhất 20 % là qua quá trình hydro hóa khắc nghiệt (xem Ch ú th í ch 6) và cho t ấ t cả các nhiên liệu c ó chứa các thành phần tổng hợp. Giới hạn này ch ỉ áp dụng tại nơi chế bi ế n. Thông tin ch ỉ dẫn quan trọng về t í nh bôi trơn của nhiên liệu tuốc bin hàng không được quy định trong Phụ lục B. CHÚ THÍCH 17: Phụ gia chống ô xy hóa được quy định trong Phụ lục A (A.2.4). Khi giao hàng, trên Chứng chỉ chất lượng của nhà máy lọc dầu phải ghi rõ chủng loại phụ gia chống ôxy hóa đã cho vào nhiên liệu theo đ ú ng ký hiệu quy định RDE/A/XXX. CHÚ THÍCH 18: Phụ lục A (A.3) liệt kê danh mục các phụ gia chống hoạt tính kim loại đã được chấp nhận (MDA), RDE/A/650. Xem thêm A.3.1 v ề sự cần thiết phải báo cáo độ ổn định ôxy hóa nhiệt trước và sau khi Jet A-1 bị nhiễm bẩn do bất kỳ v ế t kim loại nào đã nêu trong phụ lục này mà chưa được chứng minh. Chú ý trong Phụ lục A.3.3 quy định tại nơi ch ế biến, hàm lượng pha tối đa lần đầu là 2 mg/l. CH Ú TH Í CH 19: Mức pha thêm của phụ gia chống tĩnh điện, t í nh bằng mg/l, max: Tổng hàm lượng Stadis® 450 (RDE/A/621) 5,0 Không r õ lượng pha đầu : Hàm lượng thêm vào Stadis® 450 (RDE/A/621) 2,0 CH Ú TH Í CH 20: Nếu hàm lượng phụ gia ức chế đóng băng của nhiên liệu (FSII) nhỏ hơn 0,02 % theo thể tích th ì c ó th ể bỏ qua, không cần phải thỏa thuận/thông báo. Sự tán thành cho phép hàm lượng nhỏ FSII (không c ầ n thỏa thuận/thông báo) tạo đi ề u kiện dễ dàng cho việc thay đổi từ nhiên liệu c ó chứa FSII sang nhiên liệu không chứa FSII, khi phụ gia này còn lưu lại trong hệ thống nhiên liệu trong một thời hạn nhất định. Đi ề u này không cho phép pha thêm liên tục FSII ở hàm lượng th ấ p. CHÚ THÍCH 21: Tiêu chuẩn DEF STAN 91 - 91 và ASTM D 1655 lưu ý về việc cần theo d õ i , quản lý c á c thay đ ổ i trong nhà máy ch ế biến nhi ê n liệu phản lực. Xem xét các thay đổi trong bảo quản, đi ề u kiện chế biến hoặc phụ gia đối với chất lượng sản phẩm cuối cùng và yêu cầu về t í nh n ă ng (v í dụ, kinh nghiệm cho thấy một số công nghệ pha phụ gia có th ể gây ảnh hư ở ng đến chất lượng của nhiên liệu hàng không). CHÚ TH Í CH 22: Thông thường trên Chứng ch ỉ chứng nhận sự phù hợp nêu: "Chứng nhận các mẫu đã được tiến hành thử nghiệm theo các phương pháp thử quy định và chứng nhận các lô hàng của các mẫu đại diện phù hợp với tiêu chuẩn TCVN 6426 (AFQRJOS phiên bản 24). Các ch ứ ng ch ỉ của các lô hàng cũng c ó thể kh ẳ ng định sự phù hợp với DEF STAN 91 - 91 (phiên bản mới nhất) v à ASTM D 1655 (phiên bản mới nh ấ t). Trên chứng chỉ chất lượng lô hàng của nhà máy lọc dầu phải bao gồm tối thi ể u các thông tin sau: - Số hiệu tiêu chuẩn, tên tiêu chuẩn yêu cầu kỹ thuật và số hiệu bản sửa đổi (nếu có); - Tên và địa ch ỉ của phòng thử nghiệm; - Số lô và số nhận dạng; - S ố lượng nhiên liệu của lô; - Các chỉ tiêu tiến hành th ử nghiệm, bao gồm cả m ứ c quy định trong yêu cầu kỹ thuật, phương pháp th ử và kết quả thử; - Các phụ gia, bao g ồ m viện dẫn chứng ch ỉ chất lượng và lượng pha vào; - Họ tên và chức danh của người có thẩm quyền ký chứng ch ỉ thử nghiệm hoặc chữ ký điện tử; - Ngày cấp chứng chỉ. 4. Phương pháp thử 4.1. Lấy mẫu theo TCVN 6777 (ASTM D 4057). 4.2. Phương pháp thử: Các phương pháp thử ứng với từng chỉ tiêu cho nhiên liệu phản lực tuốc bin hàng không được quy định trong Bảng 1. 5. Đóng rót, ghi nhãn, vận chuy ể n và bảo qu ả n Theo TCVN 3891. Phụ lục A (quy định) Danh mục các chất phụ gia đã được chấp nhận A.1 Thông tin chung v ề các chất pha loãng hy d rocacbon và phụ gia A.1.1 Một vài loại phụ gia đã được chấp nhận, bao gồm chất pha loãng hydrocacbon dùng như dung môi và lượng cho vào được tính dựa trên cơ sở phụ gia được thừa nhận. Các phụ gia này bao gồm phụ gia chống tĩnh điện và phụ gia cải thiện tính bôi trơn. A.1.2 Các phụ gia khác được chấp nhận dựa trên cơ sở hàm lượng thành phần hoạt t í nh đã nêu. Các phụ gia này bao gồm phụ gia chống ôxy hóa, phụ gia chống hoạt tính kim loại, phụ gia ức chế đóng băng trong hệ thống nhiên liệu (FSII), và phụ gia phát hiện rò rỉ. A.1.3 Nếu cần phải pha lo ã ng phụ gia cho mục đích bảo quản, các dung môi sử dụng phải là hydrocacbon dẫn xuất từ các nguồn gốc thông thường, bao gồm dầu thô, condensat khí tự nhiên hóa lỏng, dầu nặng, dầu đá phiến (dầu được lấy ra từ đá phiến sét). Trong trường hợp này nhà cung cấp phải có các hướng dẫn tính các hàm lượng cho vào. Thông tin trên được ghi trong chứng ch ỉ phân tích hoặc trong tài liệu chất lượng của phụ gia. A.2 Phụ gia chống ôxy hóa A.2.1 Phụ gia chống ôxy hóa hoặc hỗn hợp các phụ gia chống ôxy hóa được nêu chi tiết trong điều A.2.4, được pha vào nhiên liệu (hoặc thành phần) với hàm lượng pha cụ thể quy định trong điều A.2.5, các phụ gia này đã qua quá trình hydro hóa (quá trình chế biến có sử dụng hydro như xử lý bằng hydro, làm sạch b ằ ng hydro, hydrocracking v.v...) hoặc được t ổ ng hợp. Các phụ gia này phải được pha ngay sau khi xử lý b ằ ng hydro hoặc tổng hợp để tránh bị peroxit hóa và tạo nhựa (keo) sau chế biến. A.2.2 Nếu nhiên liệu xu ấ t xưởng là hỗn hợp của nhiều thành phần khác nhau, yêu cầu bắt buộc về pha phụ gia chống ôxy hóa ch ỉ áp dụng cho phần nhiên liệu của hỗn hợp đã qua quá trình hydro hóa, trong trường hợp này, phải ghi r õ tỷ lệ phần nhiên liệu đã qua quá trình hydro hóa của hỗn hợp. A.2.3 Không bắt buộc phải pha thêm phụ gia ch ố ng ôxy hóa đối với nhiên liệu (hay thành phần của nhiên liệu) không qua quá trình hydro hóa. A.2.4 Cấu tạo và ký hiệu các phụ gia chống ôxy hóa đã được chấp nhận là: Cấu tạo K ý hiệu quy định a) 2,6-ditertiary-butyl-phenol RDE/A/606 b) 2,6-ditertiary-butyl-4-metyl-phenol RDE/A/607 c) 2,4-dimetyl-6-tertiary-butyl-phenol RDE/A/608 d) Tối thiểu 75 %, 2,6-ditertiary-butyl-phenol Tối đa 25 %, tertiary và tritertiary-butyl-phenol RDE/A/609 e) Tối thiểu 55 %, 2,4-dimethyl-6-tertiary-butyl-phenol Tối thiểu 15 %, 4 metyl-2,6-ditertiary-butyl-phenol Số còn lại, tối đa 30 % là hỗn hợp monomethyl và dimethyl- tertiary-butyl-phenols RDE/A/610 f) Tối thiểu 72 %, 2,4-dimetyl-6-tertiary-butyl-phenol Tối đa 28 %, hỗn hợp tertiary-butyl-methyl-phenols và tertiary-butyl dimethyl phenols RDE/A/611 A.2.5 Hàm lượng các chất phụ gia chấp nhận được quy định như sau: A.2.5.1 Nhiên liệu hoặc các thành phần nhiên liệu đã qua quá trình hydro hóa: Tổng hàm lượng các chất phụ gia hoạt tính trong nhiên liệu, hoặc phần của hỗn hợp nhiên liệu đã qua quá trình hydro hóa không được nhỏ hơn 17,0 mg/l. Tổng hàm lượng chất hoạt tính trong lô sản phẩm cuối cùng không vượt quá 24,0 mg/l. A.2.5.2 Nhiên liệu không qua quá trình hydro hóa: Tổng hàm lượng các chất hoạt t í nh không vượt quá 24,0 mg/l, và được ghi trên ch ứ ng chỉ chất lượng. A.2.6 Hàm lượng chất chống oxy hóa cho vào nhiên liệu được quy định như sau: A.2.6.1 Nhiên liệu hoặc các thành phần hỗn hợp nhiên liệu đã qua quá trình hydro hóa và quá trình hydro hóa khắc nghiệt, nồng độ chất hoạt t í nh cho vào phần hỗn hợp nhiên liệu đã qua quá trình hydro hóa được ghi trên chứng ch ỉ chất lượng. Nếu chất chống oxy hóa cũng được cho vào phần nhiên liệu chưa qua quá trình oxy hóa, thì nồng độ ch ấ t hoạt tính cho v à o phần nhiên liệu này được ghi riêng một dòng trên chứng chỉ chất lượng. A.2.6.2 Nồng độ của bất kỳ chất chống oxy hóa nào cho vào nhiên liệu chưa qua quá trình hydro hóa phải được ghi trên chứng chỉ chất lượng. A.3 Phụ gia chống hoạt tính kim loại (MDA) A.3.1 Nếu có báo cáo về bản chất của sự nhiễm bẩn, thì có thể pha vào nhiên liệu phụ gia MDA nêu ở A.3.2, với hàm lượng nêu ở A.3.3, để hạn chế ảnh hưởng độ ổn định nhiệt của các kim loại đã biết như đồng, cadimi, sắt, coban và kẽm. Khi chưa xác định được nhiễm bẩn kim loại, có thể sử dụng MDA để phục hồi độ ổn định nhiệt, với điều kiện phải tiến hành theo phương pháp JFTOT (chỉ tiêu 7 – B ả ng 1) trước và sau khi pha MDA, và được ghi trên báo cáo thử nghiệm. A.3.2 Phụ gia chống hoạt tính kim loại đã được chấp nhận: Tên sản phẩm Ký hiệu quy định NN’ – disalicyliden 1,2 – propan diamin RDE/A/650 A.3.3 Hàm lượng phụ gia chống hoạt tính kim loại được pha lần đầu vào nhiên liệu không vượt quá 2,0 mg/l. Tổng hàm lượng pha phụ gia MDA khi pha thêm không vượt quá 5,7 mg/l. Các yêu cầu quy định ở A.3.1 sẽ phải tuân thủ khi pha hoặc pha thêm phụ gia. A.4 Phụ gia ch ố ng tĩnh điện (SDA) A.4.1 Phụ gia chống tĩnh điện SDA nêu ở A.4.2, với hàm lượng nêu ở A.4.3, được pha vào nhiên liệu để truyền độ dẫn điện theo ch ỉ tiêu 9 của Bảng 1. A.4.2 Phụ gia đã được chấp nhận: Tên sản phẩm Hãng sản xuất Ký hiệu quy định Stadis® 450 Innospec LLC RDE/A/621 A.4.3 Hàm lượng và mức pha thêm phụ gia: A.4.3.1 Nhiên liệu mới chế biến hoặc pha lần đầu, hàm lượng phụ gia SDA không vượt quá 3,0 mg/l. A.4.3.2 Tổng hàm lượng SDA cho phép khi pha thêm vào nhiên liệu để duy trì độ dẫn điện không vượt quá 5,0 mg/l. A.5 Phụ gia cải thiện tính bôi tr ơ n (LIA) (Trước đây gọi là phụ gia ức chế ăn mòn/cải thiện tính bôi trơn) A.5.1 LIA có thể được pha vào nhiên liệu theo hàm lượng quy định ở điều A.5.4 để cải thiện tính bôi tr ơ n của nhiên liệu. Các thông tin chi tiết về tính bôi trơn của nhi ê n liệu tuốc bin h à ng không được nêu trong Phụ lục B. A.5.2 Do phụ gia LIA tồn tại cân bằng với bề mặt kim loại của hệ thống phân phối nhiên liệu và hệ thống nhiên liệu của tàu bay, v ì vậy việc cấp nhiên liệu chu ẩ n cho tàu bay được đảm bảo l à nhờ sự cân bằng của hệ thống pha LIA hoặc nhờ hệ thống phun phụ gia tại điểm nạp nhiên liệu cho tàu bay. A.5.3 Các chất đ ã được chấp nhận, các ký hiệu quy đ ị nh tương ứng của chúng, các yêu cầu bảo đảm chất lượng và hàm lượng áp dụng tại thời điểm giao hàng cho bên mua, được nêu trong QPL 68-251, hàm lượng và ký hiệu quy định được nêu dưới đây. Trong sử dụng dân dụng có thể dùng các chất phụ gia khác khi được chấp thuận của cơ quan có th ẩ m quyền và phù hợp với nhà chế tạo động cơ t à u bay v à động cơ tương ứng. A.5.4 Các phụ gia được chấp nhận tại các hàm lượng quy định sau: T ê n sản ph ẩ m Hãng sản xuất K ý hi ệ u quy định Min mg/l Max mg/l Apollo PRI -19 Apollo Technologies Intl. Corp RDE/A/660 18 23 Hitec 580 Afton Chemical Ltd. RDE/A/661 15 23 Octel DCI - 4 A Octel S tarreon LLC RDE/A/662 9 23 Octel DCI - 6 A Octel S tarreon LLC RDE/A/663 9 9 Nalco 5403 Nalco Chemical Co. RDE/A/664 12 23 Tolad 4410 Baker Petro l ite RDE/A/665 9 23 Tolad 351 Baker Petrolite RDE/A/666 9 23 Unicor J Dorf ketal Chemicals RDE/A/667 9 23 A.6 Phụ gia ức chế đóng băng trong hệ thống nhiên liệu (FSII) A.6.1 Phụ gia ức chế đóng băng (FSII) được nêu ở A.6.2 và với hàm lượng được nêu ở A.6.3 theo thỏa thuận giữa bên mua và bên cung c ấ p nhiên liệu. CHÚ THÍCH: Nếu hàm lượng nhỏ hơn 0,02 % thể tích th ì có thể bỏ qua, không cần phải thỏa thuận/thông báo. Sự tán thành cho phép cho lượng nhỏ (FSII) (không cần thỏa thuận/thông báo) tạo điều kiện dễ dàng cho việc thay đổi từ nhiên liệu có chứa FSII sang nhiên liệu không chứa FSII khi phụ gia này còn lưu lại trong hệ thống nhiên liệu trong một thời hạn nhất định. Điều này không cho phép pha thêm liên tục FSII ở hàm lượng thấp. A.6.2 Phụ gia dưới đây được chấp nhận và phải phù hợp với DEF STAN 68-252: Tên sản phẩm Ký hiệu quy định Diethylene Glycol Monometyl Ete RDE/A/630 A.6.3 Khi bắt buộc, phụ gia cho vào có hàm lượng không nhỏ hơn 0,10 %, và không quá 0,15 % thể tích, tại thời đi ể m phân phối cho bên mua hàng. Á p dụng IP 424 và ASTM D 5006 để xác định hàm lượng phụ gia này. A.7 Hỗn hợp phụ gia A.7.1 Khi sử dụng đồng thời phụ gia cải thiện bôi trơn (LIA) và phụ gia ức chế đóng băng (FSII) có thể pha hỗn hợp LIA với FSII vào nhiên liệu. A.7.2 Hỗn hợp phụ gia này được kiểm soát theo DEF STAN 68-150. Mặc dù quy trình trộn được chấp nhận, nhà cung ứng vẫn phải thông báo với khách hàng về hàm lượng chính xác của phụ gia đã pha đồng nhất. A.8 Phụ gia phát hiện rò rỉ A.8.1 Khi cần thiết, phụ gia phát hiện rò rỉ có thể pha v à o nhiên liệu để giúp phát hiện và xác định vị trí rò rỉ ở bể chứa, trong hệ thống xuất nhập và phân phối nhiên liệu. A.8.2 Chất phụ gia được chấp nhận: Tên sản phẩm Hãng sản xuất Ký hiệu quy định Tracer A (LDTA-A) Tracer Research Corporation RDE/A/640 A. 7.3 Hàm lượng phụ gia Tracer A không vượt quá 1,0 mg/kg. A. 9 Sự nhiễm bẩn do công nghệ pha phụ gia A. 9.1 Kinh nghiệm cho thấy các phụ gia công nghệ lọc dầu, ví dụ phụ gia ức chế ăn mòn có th ể có ở dạng vết trong nhiên liệu hàng không trong quá trình chế biến của nhà máy. Trong một vài trường hợp, điều này có thể gây ảnh hưởng hệ thống nhiên liệu của t à u bay. Thậm ch í các phụ gia này có thể gây ảnh hư ở ng tại các mức độ mà không phát hiện được bằng các phép thử đã nêu ở Bảng 1. Vì vậy các phụ gia không được phê duyệt thì không được phép pha, việc xác định mức "không" cũng chưa phải là được, đặc biệt khi: a) kỹ thuật phân tích hiện đại có khả năng phát hiện mức cực thấp của hóa chất; b) trong đó có thể tồn tại nhiều chất, và c) trong nhiều trường hợp không có các số liệu về ảnh hư ở ng của các phụ gia trong hệ thống của tàu bay để xác định được mức vô hại. A. 9.2 Do vậy sẽ không thực tế khi tiêu chuẩn này yêu cầu phân tích hóa học cụ thể cho từng lô nhiên liệu hàng không theo các chỉ tiêu đã nêu. Thay vào đó người ta khuyến cáo các nhà chế biến phải đảm bảo rằng họ có đầy đủ các quy trình đ ả m bảo chất lượng và quản lý được các thay đổi, để khẳng định việc sử dụng công nghệ pha phụ gia của nhà máy lọc dầu là hoàn toàn xác định và kiểm soát được. Tất cả các thay đổi trong thành phần các phụ gia/nguồn chế biến hoặc các tình trạng công nghệ của nhà máy đều phải được đánh giá rủi ro, nhằm đảm bảo việc duy trì chất lượng sản phẩm cuối cùng. Phụ lục B (tham khảo) Thông tin về tính bôi trơn của nhiên liệu hàng không B. 1 Những phần chuyển động của hệ thống nhiên liệu tàu bay/động cơ và các thiết b ị kiểm soát nhiên liệu được bôi trơn bằng chính nhiên liệu. Tác dụng bôi trơn của nhiên liệu phản lực trong các thiết bị được coi là "tính bôi trơn". Sự khác nhau về vật liệu và thiết kế chi tiết d ẫn đến sự khác nhau về độ nhạy của các thiết b ị đối với tính bôi trơn của nhiên liệu. Tương tự, các loại nhiên liệu phản lực cũng có tính bôi trơn khác nhau. Kinh nghiệm thực tế cho thấy từ việc giảm lưu lượng bơm đến những sai sót cơ học bất ngờ làm ngừng hoạt động của động cơ đang bay. B. 2 Các t í nh chất hó a , lý của nhiên liệu phản lực làm cho nó tr ở thành chất kém bôi trơn ở điều kiện nhiệt độ và t ả i trọng cao. Quá trình hydro hóa khắc nghiệt làm mất yếu tố vi lượng của nhiên liệu, làm cho nhiên liệu có tính bôi trơn thấp hơn nhiên liệu chưng cất trực tiếp hay nhiên liệu đã qua quá trình làm sạch khác. Các chất phụ gia cải thiện tính bôi trơn được sử dụng phổ biến với nhiên liệu cho tàu bay quân sự. Với nhiên liệu hàng không dân dụng, trước đây trong một số trường hợp, phụ gia này tạm thời được sử dụng để khắc phục những tồn tại kỹ thuật trong thời gian cải tiến các bộ phận của hệ thống nhiên liệu tàu bay, và trong quá trình hoàn thiện chất lượng nhiên liệu. Do bản ch ấ t phân cực, các phụ gia này có thể ảnh hưởng đến hệ thống lọc và các đặc tính tách nhiên liệu/nước. B. 3 Các bộ phận trong hệ thống nhiên liệu của một số tàu bay hiện đại đã được thiết kế thích hợp với tính bôi trơn thấp của nhiên liệu. Với sự tham gia của ngành công nghiệp hàng không quốc tế SAE AE - 5B đã soát xét lại quy trình th ử tính bôi trơn ở nhiệt độ thấp cho hệ thống bơm nhiên liệu cho động cơ tàu bay, ARP 1797. Quy trình hiện hành quy định sử dụng chất lỏng chuẩn kiểm tra sẽ tạo ra đường kính vết mài mòn (wsd) trong khoảng 0,85 mm đến 0,96 mm, xác định theo ASTM D 5001. Yêu cầu tính bôi trơn quy định đường kính vết mài mòn (wsd) max 0,85 mm để đưa ra giới hạn tính bôi trơn của nhiên li ệu, giới hạn này đảm bảo theo quy trình ARP 1797, trong sử dụng, tính bôi trơn không liên quan đến sự trục trặc của thiết bị. Yêu cầu này chỉ áp dụng cho các nhiên liệu chứa hơn 95 % đã qua quá trình hydro hóa, trong đó ít nhất có 20 % được xử lý qua quá trình hydro hóa khắc nghiệt. Tất cả các nhiên liệu có thể gây ảnh hư ở ng cần phải được tập hợp vào nh ó m này. Lưu ý rằng không phải tất cả các nhi ê n liệu chứa thành phần qua quá trình hydro hóa khắc nghiệt có đường kính vết mài mòn (wsd) lớn hơn 0,85 mm và điều này đã được nghiên cứu khi đưa ra giới hạn quy định. B. 4 Các linh kiện của hệ thống nhiên liệu cũ của tàu bay hiện đang sử dụng là nhạy cảm hơn so với tính bôi trơn của nhiên liệu. Trong những trường hợp này thợ m á y của tàu bay cần lấy ý kiến của nhà máy sản xuất linh kiện và nhà cung cấp nhiên liệu để quyết định biện pháp xử lý tốt nhất, có thể bao gồm cả việc sử dụng các chất phụ gia bôi trơn đã phê duyệt để tăng tính bôi trơn của nhiên liệu cụ thể, với mức đã quy định sẵn trong tiêu chuẩn. Phụ lục C (tham khảo) Thông tin về tính bôi trơn củThông tin về màu Saybolt của nhiên liệu hàng không nhiên liệu hàng không C. 1 Màu Saybolt có thể là dấu hiệu hữu ích biểu hiện chất lượng của nhiên liệu. Màu nhiên liệu sẫm lại hoặc thay đổi có thể do nhiên liệu bị nhiễm bẩn hoặc tính ổn định kém. C. 2 Sự thay đổi độ màu Saybolt từ lúc mới sản xuất ra lô hàng đến lúc phải điều tra nghiên cứu như sau: Màu Saybolt ban đ ầ u tại nơi sản xuất Thay đổi đáng kể > 25 ≤ 25, nhưng ≥ 15 < 15 > 8 > 5 > 3 C. 3 Thông thường dải màu của nhiên liệu từ màu nước cất trong, sáng ( không màu) đến màu vàng rơm (vàng xám). Những màu khác của nhiên liệu có thể là do đặc tính của dầu thô hoặc công nghệ chế biến. Nếu màu không bình thường xuất hiện tại thời điểm sản xuất, độ màu sẽ được ghi trên chứng nhận phân tích chất lượng lô hàng để cung cấp thông tin cho người sử dụng. Các màu bất thường khác như m à u hồng, đỏ, xanh hoặc lục, mà không tác động lớn đến số màu Saybolt cũng phải được điều tra nghiên cứu để xác định nguyên nhân. Phụ lục D (tham khảo) Thông tin về nhiễm bẩn hạt tạp chất D.1 Kiểm tra màu sắc nhiên liệu bằng mắt thường là một phương pháp kiểm tra tốt về sự nhiễm bẩn hạt tạp chất, và là yêu cầu then chốt đ ố i với nhiên liệu khi cho phép nhập vào hệ thống phân phối. Tuy nhiên, yêu cầu ngoại quan có th ể do b ả n chất ch ủ quan của sự đ á nh giá b ằ ng mắt thường. Vì vậy một giới hạn có tính định lượng đã được thiết lập cho sự nhiễm bẩn hạt tạp chất. Hạt tạp chất tối đa là 1,0 mg/l, khi được thử theo phương pháp ASTM 5452/IP423 chỉ áp dụng tại nhà máy chế biến nhiên liệu. D. 2 Những nhiên liệu chứa hạt tạp chất nhìn thấy hoặc hàm lượng tạp chất lớn hơn 1,0 mg/l sẽ yêu cầu bổ sung thêm các quy trình trong giao nhận ví dụ như tăng thêm thời gian lắng hoặc tiến hành lọc. D. 3 Khi nhiên liệu được xuất nạp cho tàu bay, xem các thông tin tương ứng về giới hạn nhiễm bẩn trong tài liệu hướng dẫn của IATA cho nhiên liệu phản lực tuốc bin hàng không - Phần III - Độ sạch và giao nhận. D. 4 Đây là xu hư ớ ng để m ở rộng phạm vi áp dụng mức giới hạn nhiễm bẩn hạt tạp chất qua hệ thống phân phối sau này. Phụ lục E (tham khảo) Sự tương đương về kỹ thuật giữa các tiêu chuẩn ISO và IP/ASTM Phương pháp thử IP/ASTM Phương pháp th ử ISO IP 57/ASTM D 1322 ISO 3014 IP 71/ASTM D 445 ISO 3104 IP 123 ISO 3405 IP 154/ASTM D 130 ISO 2160 IP 160/ASTM D 1298 ISO 3675 IP 170 ISO 13736 IP 243 ISO 4260 IP 336 ISO 8754 IP 342/ASTM D 3227 ISO 3012 IP 365/ASTM D 4052 ISO 12185 IP 367 ISO 4259 IP 447 ISO 14596 IP 523 ISO 3679 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ASTM D 4052 Standard test method for densi t y and relative density of liquids by digital density meter (Phương pháp xác định khối lượng riêng và khối lượng riêng tương đối của sản phẩm dầu mỏ bằng đồng hồ đo khối lượng riêng). [2] ASTM D 4529 Standard test method for estimation of net heat of combustion of aviation fuels (Phương pháp tính toán nhiệt lượng riêng thực của nhiên liệu hàng không). [3] IP 303 Determination of closed flash point - Rapid equilibrium closed cup method (Xác định điểm chớp cháy kín - Phương pháp cốc kín cân bằng nhanh). [4] IP 381 Estimation of net heat of combustion of aviation fuels (Xác định nhiệt lượng riêng thực của nhiên liệu hàng không) [5] IP 423 Determination of particulate contaminant in aviation turbine fuels by laboratory filtration (Xác định chất nhiễm bẩn dạng hạt trong nhiên liệu tuốc bin hàng không bằng phương pháp lọc trong phòng thí nghiệm). [6] DEF STAN 68-150 Mixture of fuel system incing inhibitor and lubricity improving additive JSD: AL-48 (Hỗn hợp chất ức chế đóng băng trong hệ thống nhiên liệu và phụ gia cải thiện t í nh bôi trơn JSD: AL-48). [7] DEF STAN 68-251 Fuel soluble lubricity improving additives for aviation turbine fuels (Phụ gia cải thiện tính bôi trơn của nhiên liệu đối với nhiên liệu tuốc bin hàng không). [8] DEF STAN 68-252 Fuel system icing inhibitor (Chất ức chế đóng băng trong hệ thống nhiên liệu). QPL 68-251 Quali f ied p roducts list of aircra f t materials to DEF STAN 68-251 (Danh mục các s ản phẩm đã được chấp nhận đối với các vật liệu cho tàu bay theo DEF STAN 68-251). 1) 1 mm²/s = 1 cST. 2) 1 Pa = 7,50063 x 10 -3 mm Hg.