TCVN7835-X16:2018

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7835-X16:2018 (ISO 105-X16:2016) về Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần X16: Độ bền màu với chà xát - Diện tích nhỏ TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 7835-X16:2018 ISO 105-X16:2016 VẬT LIỆU DỆT - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN MÀU - PHẦN X16: ĐỘ BỀN MÀU VỚI CHÀ XÁT - DIỆN TÍCH NHỎ Textiles - Tests for colour fastness - Part X16: Colour fastness to rubbing - Small areas Lời nói đầu TCVN 7835-X16:2018 hoàn toàn tương đương với ISO 105-X16:2016. TCVN 7835-X16:2018 d o Ban kỹ thuật Tiêu chu ẩ n quốc gia TCVN/TC 38 Vật liệu dệt biên soạn, T ổ ng cục Tiêu chuẩn Đo lường Ch ấ t lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. VẬT LIỆU DỆT - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN MÀU - PHẦN X16: ĐỘ BỀN MÀU VỚI CHÀ XÁT - DIỆN TÍCH NHỎ Textiles - Tests for colour fastness - Part X16: Colour fastness to rubbing - Small areas 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ giữ màu của vật liệu dệt khi chà xát và sự dây màu sang vật liệu khác khi chọn các diện tích nhỏ hơn diện t í ch có th ể thử bằng thiết bị được mô tả trong TCVN 4538 ( ISO 105-X12). 2 T à i liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các t à i liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm c ô ng bố th ì áp dụng phi ê n bản mới nhất bao gồm cả các s ử a đ ổ i, bổ sung (nếu có). TCVN 1748 (ISO 139), Vật liệu dệt - Môi t rư ờng chuẩn để điều hòa và thử TCVN 5467 (ISO 105-A03), Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần A03: Thang màu xám để đánh giá sự d â y màu TCVN 7835-A01:2011 (ISO 105-A01:2010), Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần A01: Quy định chung TCVN 7835-F09 (ISO 105-F09), Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần F09: Yêu cầu kỹ thuật cho v ả i cọ x át chu ẩ n: Bông. 3 Nguyên tắc M ẫ u th ử vật liệu dệt được chà xát bằng v ả i chà xát khô và v ả i chà xát ướt. Phương pháp thử được thiết kế đặc biệt cho các diện tích nh ỏ được in hoặc v ả i được nhuộm màu khác, yêu cầu chọn ra các diện tích nhỏ hơn diện tích có thể thử bằng các thiết bị chà xát chuẩn được cho trong TCVN 4538 (ISO 105-X12). 4 Thiết bị, dụng cụ 4.1 Thiết b ị thử ph ù hợp để xác đ ị nh độ bền màu với chà xát, sử dụng một động cơ quay đảo chiều và một ngón tay thử c ó đường kính (25 ± 0,1) mm được gắn vào một thanh thẳng đứng quay (405 ± 3)° với lực (11,1 ± 0,5) N hướng xuống dưới. Một thiết b ị khác có một ngón tay thử đường kính (16 ± 0,1) mm với lực tương tự hướng xuống dưới. CHÚ THÍCH Thiết b ị ph ù hợp được m ô tả trong Thư mục t à i liệu tham khảo [1], AATCC Test Method 116. Có thể sử dụng thiết b ị khác miễn là thu được kết quả tương tự như th iết b ị được mô tả trong 4.1. Không c ó mối tương quan v ề kết qu ả giữa thiết bị được sử dụng trong phương pháp n à y và hai phương pháp đ ược mô tả tr ong TCVN 4538 (ISO 105-X12). 4.2 V ả i chà xát bằng bông, đã giũ hồ, tẩy trắng, kh ô ng qua xử lý hoàn tất, cắt thành các miếng vuông có kích thước 50 mm (± 2 mm) để dùng cho ngón tay được sử dụng trong 4.1 [ xem TCVN 7835-F09 (ISO 105-F09)]. 4.3 Giấy ráp chịu nướ c có mặt sau mềm, hoặc lưới bằng dây thép kh ô ng gỉ, đư ờ ng kính 1 mm và chiều rộng lỗ lưới khoảng 20 mm. Chú ý đến các đặc tính của lư ớ i hoặc gi ấ y ráp được sử dụng đ ể giữ mẫu th ử bởi v ì chúng có thể để lại dấu vết trên vật liệu dệt mà gây ra sự đánh giá sai. Ưu tiên sử dụng giấy ráp hơn khi thử v ả i dệt. 4.4 Thang xám để đánh giá sự dây màu, theo TCVN 5467 (ISO 105-A03). Thường xuyên kiểm tra qu y trình thử và thiết bị, kết quả được lưu giữ trong sổ. Sử dụng một mẫu thử nội bộ hoặc m ẫ u th ử chà xát đã thiết lập và thực hiện ba phép th ử khô. 5 Mẫu thử 5.1 Nếu vật liệu dệt được th ử là v ả i, yêu cầu các mẫu thử có kích thước không nhỏ hơn 25 mm x 25 mm. C ó thể sử dụng các mẫu th ử bổ sung khi cần độ chụm cao hơn. 5.2 Nếu vật liệu dệt được th ử là sợi hoặc chỉ thì đan th à nh v ả i để tạo được các mẫu thử có kích thước í t nhất 25 mm x 25 mm hoặc tạo thành một lớp các dải song song bằng cách qu ấ n sợi lên một miếng b ì a các tông h ì nh chữ nhật có kích thước phù hợp. 5.3 Trước kh i th ử , điều hòa mẫu thử và v ả i chà xát trong í t nhất 4 h trong mô i trư ờ ng chu ẩ n theo TCVN 1748 (ISO 139). Chỉ có thể sử dụng các môi trường chuẩn khác với TCVN 1748 (ISO 139) nếu có sự đ ồ ng ý của các bên liên quan và, trong trường hợp n à y, phải ghi lại môi trư ờ ng sử dụng. Thực hiện điều hòa bằng cách đặt từng mẫu thử và từng miếng v ả i chà xát riêng rẽ trên một tấm lưới hoặc giá đục lỗ. Một số v ả i như v ả i bông hoặc len có thể cần thời gian điều hòa lâu hơn. 5.4 Để c ó kết quả tốt nhất, phải thực hiện phép th ử trong môi trư ờ ng chuẩn để th ử vật liệu dệt [xem TCVN 1748 (ISO 139)]. 6 Cách tiến hành 6.1 Yêu cầu chung Nghiêng nửa trên của thiết bị quay thẳng đứng đ ể mở và đ ể lộ ngón tay chà xát quay ra. Giữ chặt mẫu thử tại điểm thanh thẳng đứng tiếp xúc với t ấ m đế và đặt miếng v ả i vu ô ng chà xát lên ngón tay. Đặt nửa trên của thiết bị trở lại vị tr í vận hành với v ả i chà xát ở phía đầu của tr ụ c tiếp xúc với mẫu thử. Tác dụng lên trục thẳng đứng để tạo được lực (11,1 ± 0,5) N hướng xuống dưới. 6.2 Ch à xát khô Đặt v ả i chà xát đã điều hòa (xem 4.2 và 5.3), phẳng lên trên đầu ngón tay chà xát và quay trục quay 20 vòng đ ể trục thẳng đứng quay 40 vòng. Trục quay có vận tốc một vòng trên gi ấ y. Lấy mẫu thử v ả i hình vu ô ng ra và điều hòa. 6.3 Chà xát ướt Chu ẩ n bị v ả i ch à xát bằng cách c â n một miếng v ả i đ ã điều hòa, sau đó ngâm kỹ trong nước cất và cân lại để đảm bảo sự ngấm ướt t ừ 95 % đến 100 %. Thực hiện theo hướng dẫn chà xát trong 6.2. CHÚ THÍCH Do m ức độ ngâm v ả i ch à xát c ó th ể ảnh hưởng đáng k ể đến sự đánh giá, có thể sử dụng các mức khác, ví d ụ của mức ngâm sử dụng phổ biến là (65 ± 5) % khối lượng v ả i ch à xát kh ô đ ã đi ề u hòa. 6.4 Làm kh ô Làm khô v ả i thử bằng kh ô ng kh í kh ô . 7 Đánh giá 7.1 Loại bỏ vật liệu xơ dính bên ngoài có thể gây nhiễu sự đánh giá. 7.2 Trong khi đánh giá, đặt từng miếng v ả i chà xát đã thử lên ba lớp v ả i chà xát trắng. 7.3 Đánh giá sự dây màu của v ả i bông chà xát bằng thang xám đối với sự dây màu (4.4) dưới ánh sáng phù hợp [xem TCVN 7835-A01:2011 (ISO 105-A01:2010), điều 14]. CHÚ THÍCH Khó khăn có th ể gặp phải trong khi đánh giá mức độ d â y m à u trên v ả i ch à xát do thiết bị quay luôn tạo ra s ự chuyển màu ở g ầ n mép của v ò ng tròn th ử r õ h ơn phần trung tâm. 8 Báo cáo th ử nghiệm Báo cáo thử nghiệm ph ải bao gồm các thông tin sau: a) Viện dẫn tiêu chuẩn này; b) Thực hiện ch à xát kh ô hoặc chà xát ướt cùng với tỷ lệ phần trăm ngâm; c) Cấp s ố dây màu đối với từng mẫu thử; d) Th ờ i gian điều hòa các mẫu thử và v ả i chà xát cũng như các điều kiện m ô i trường trong khi thử. Thư mục tà i liệu tham khảo [1] Technical Manual of the American Association of Textile Chemists and Colorists, www.aatcc.org [2] TCVN 4538 (ISO 105-X12), Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần X12: Độ bền màu với ma s á t