TCVN10497:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10497:2015 (ISO 11262:2011) về Chất lượng đất - Xác định xyanua tổng số TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 10497 : 2015 ISO 11262 : 2011 CHẤT LƯỢNG ĐẤT - XÁC ĐỊNH XYANUA TỔNG SỐ Soil quality - Determination of total cyanide Lời nó i đầu TCVN 10497:2015 (ISO 11262:2011) hoàn toàn tương đương với ISO 11262:2011. TCVN 10497:2015 do T ổ ng cục Môi trường biên soạn, Bộ Tài nguyên và Môi trường đ ề n gh ị , Tổng cục Ti ê u chu ẩ n Đo lường Ch ấ t lượng th ẩ m định, Bộ khoa học và Công nghệ c ô ng bố. Lời giới thiệu Xyanua tạo thành từ các muối đơn của các cation ki ề m th ổ và phức ion có độ b ề n k hác nhau với cation của nhiều kim loại, tính ổn định c ủ a các hợp ch ấ t này phụ thuộc vào cation và độ pH. Xyanua tạp phức với vàng, thủy ngân, c oban và sắt mà phức này r ấ t b ề n ngay c ả trong các đi ề u kiện hơi axit. Phức xyanua kim loại cũng tạo các h ợ p ch ấ t muối c ó tính ki ề m hoặc các cation kim loại nặng, chẳng hạn như kal i f erroxyanat (K 4 [ Fe ( CN) 6 ] ) ho ặ c đồng f erroxyanat (Cu[Fe ( CN) 6 ] ). Xyanua có thể có trong đất như là các ion xyanua và các phức xyanua. C ó thể tiến hành xác đị nh xyanua trong các điều kiện khác nhau. Khi sử dụng các đi ề u kiện axit trung tính (v í dụ pH = 4) mới chỉ được gọi là “ các xyanua dễ giải ph ó ng ” (cũng được biết đ ế n như là “các xyanua axit y ế u ” ) được đo. Trong các điều kiện axit mạnh (v í dụ pH = 1) th ì có th ể đo tất c ả các xyanua (c ả xyanua phức hợp và xyanu a dễ giải phóng), kết qu ả của phép đo này được gọi là “xyanua tổng số ” . Một số nghiên cứu về mẫu đ ấ t đã chứng minh rằng có thể thu được các kết quả đáng tin cậy đối với xyanua d ễ giải phóng (ELC) sử dụng phương pháp chi ế t/ngược dòng xyanua ELC th ủ công. Tiếp theo, tiêu chu ẩ n s ử a đổi này không bao gồm cả phương pháp ELC. CHÚ THÍCH: ISO 17380 đưa ra các chi tiết v ề phương pháp ELC tự động và phương pháp xyanua tổng số. Tiêu chuẩn này ch ỉ qui định ph ư ơng pháp thủ công đ ể xác định xyanua t ổ ng số. Có thể thay thế bằng phương pháp chiết kiềm trước khi s ử dụng axit orthophosphoric được m ô tả trong Phụ l ụ c B. CHẤT LƯỢNG ĐẤT - XÁC ĐỊNH XYANUA TỔNG SỐ Soil quality - Determ i nation of total cyan i de CẢNH BÁO - Hydro xyanua và mu ối của chúng r ấ t độc. Do vậy, c ầ n chú ý khi xử l ý mẫu b ị nhiễm xyanua. Hydro xyanua d ễ bay hơ i (v ớ i một l ư ợng nhỏ) được bay h ơi t ừ dung d ị ch ax í t hóa có ch ứ a muối xyanu a . Tất c ả c á c c ô ng việc đ ề u phải được ti ế n hành trong tủ hút và phải đeo găng tay n i long phù hợp khi xử lý m ẫ u b ị nh iễ m bẩn. Ch ấ t thải ph â n tích có chứa xyanua phải đ ượ c đặt trong thùng chứa đặc biệt có nắp, trong phòng thí nghiệm, và c ó th ể bảo quản trong thời gian dài. Bình ch ứ a này phải được đánh d ấ u r õ ràng bằng nhãn như “ch ấ t thải độc” hoặc “xyanua ” . Thùng chứa phải được d ỡ bỏ đ ị nh kỳ v à chất thải có chứa xyanua đư ợ c thải b ỏ như “chất thải đặc b iệ t ” do những công ty quản lý ch ấ t thải phù hợp thực hiện. 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này có thể áp dụng cho mẫu đất vừa l ấ y (mẫu đ ấ t ẩ m hiện trường) và quy định hai quy tr ì nh khác nhau để giải phóng xyanua ra kh ỏ i đất: - Giải phóng trực tiếp hydro xyanua sử dụng axit orthophosphoric (quy định); - Chiết b ằ ng dung dịch natri hydroxyt và giải phóng ti ế p sau khi s ử d ụ ng axit orthophosphoric (tham khảo, xem Phụ lục B). Xyanua giải phóng đ ư ợc xác định bằng phương pháp đo phổ hoặc phương pháp chuẩn độ sử dụng chỉ thị. Phương pháp này có thể áp dụng cho t ấ t cả loại đất. Trong điều kiện quy định trong tiêu chuẩn này, giới hạn áp dụng dưới là 0,5 mg/kg xyanua tổng số (tính theo mẫu đất ẩm hiện trường) đối với xác định đo phổ và 10 mg/kg đối với xác định chuẩn độ. CH Ú THÍCH: S ử dụng dịch chiết ki ề m ti ế p sau giải phóng xyanua dùng axit phosphoric, giới hạn áp dụng dưới là 1 mg/kg xyanua t ổ ng s ố (tính theo m ẫ u đất ẩ m hiện t rườn g) đ ố i với xác đ ị nh bằng phương pháp đo phổ và 30 mg/kg đ ố i với xác định bằng phương pháp chuẩn độ. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau là c ầ n thi ế t cho việc áp dụng ti ê u chuẩn này. Đ ố i với các t à i liệu viện dẫn ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không kh i năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nh ấ t, bao g ồ m cả các sửa đổi (n ế u có). TCVN 4851:1989 (ISO 3696:1987) , Nước dùng đ ể phân tích trong phòng th ử nghiệm - Yêu c ầ u kỹ thuật và phương pháp thử. TCVN 6194 (ISO 9297) , Chất lượng nước - Xác định c l orua - Chu ẩ n độ bạc n i trat với chỉ thị cromat (phương pháp Mo). TCVN 6647 (ISO 11464), Chất l ượ ng đất - X ử lý sơ bộ đ ấ t để phân tích lý-h óa . TCVN 6648 (ISO 11465), Chất lượng đất - Xác định chất khô và hàm lượng nước theo khối lượng - Phương pháp khối lượng. TCVN 8884 (ISO 14507), Chất lượng đất - Xử l ý sơ bộ mẫu để xác định ch ấ t ô nhiễm hữu cơ. 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong ti ê u chuẩn này, áp dụng các thuật ngữ và đ ị nh nghĩa sau: 3.1. Xyanua tổng s ố (total cyanide) T ấ t c ả hợp chất tạo xyanua hydro trong các điều ki ệ n của phương pháp này . 3.2. Hệ s ố thu h ồi (recovery factor) F rc Hệ số thu h ồ i (F rc ) của thi ế t b ị giải phóng xyanua tổng số là độ thu h ồ i tỉ lệ giữa chu ẩ n tại khoảng c ó chứa kal i hexaxyano f errat (III) tiến hành qua toàn bộ quy tr ì nh so với chuẩn hiệu chu ẩ n tương đương của kali xyanua không th ô ng qua giai đoạn giải phóng, mà chỉ qua giai đoạn phát hi ệ n cuối cùng của phương pháp (m tìm thấy / m đã biết ). 4. Nguyên tắc 4.1 . Giải phóng trực ti ế p hydro xyanua khi sử dụng axit orthophosphor i c Mẫu đất ẩ m hiện trường được làm đồng nh ấ t và xử lý sơ bộ theo TCVN 8884 (ISO 14507), loại bỏ các thành phần thô nhìn th ấ y bằng mắt thường. Sau đó được xử lý bằng axit orthophosphoric, hydro xyanua giải phóng ra được vận chuyển bằng dòng khí và hấp thụ vào dung d ị ch natri hydroxyt 1 mol/l. Muối thi ế c (II) và đồng (II) được thêm vào đ ể loại b ỏ cản trở từ hợp chất sunphua và xúc tác sự phân hủy phức xyanua trong quá trình giải ph ó ng khí. 4.2 . Xác định hàm l ượ ng xyanua tổng số Ion xyanua trong dung dịch hấp thụ natri hydroxyt được xác định bằng: - Đo phổ (xem Đi ề u 9) bằng một quy tr ì nh dựa trên phản ứng của xyanua với cloram i n-T tạo thành xyanogen clorua; ph ả n ứng này với axit pyridin-4-cacboxylic và axit 1,3-dimetylbarbituric sẽ tạo thành phức có màu, độ hấp thụ của phức được đo tại 606 nm, hoặc - Chuẩn độ (xem Điều 10 ) bằng quy trình chu ẩ n độ d ùng bạc nitrat. Khi dư io n Ag(CN) 2 - , ion bạc tạo phức màu đỏ với chỉ th ị đi ể m cuối, 5-(4-dimetylaminobenzyliden)rhodanin. 5. Thuốc thử T ấ t cả thuốc thử phải đạt c ấ p phân tích được c ô ng nhận và nước được dùng phải phù hợp với loại 2 của TCVN 4851:1989 (ISO 3696:1987). T ấ t c ả thuốc thử b ề n í t nh ấ t trong 3 tháng ngoại trừ có các qui định khác. 5.1 . Thuốc thử để giải phóng và h ấ p thụ xyanua 5.1.1 . Axit orthophosphor i c , w ( H 3 PO 4 ) = 85 % (theo khối lượng), p = 1,69 g/ml. 5.1.2 . Dung d ị ch natri hydroxyt , c (NaOH) = 1 mol/ l . Hòa tan 40 g NaOH trong nước và pha lo ã ng b ằ ng nước đ ế n 1000 ml, hoặc sử dụng các dung dịch có bán sẵn. Bảo quản trong chai polyetylen. 5.1.3 . Dung d ị ch axit clohydric , c (HC l ) = 1 mol/ l . Pha lo ã ng 98,6 g axit clohydric đậm đặc (37 %, p = 1,18 g/ml) bằng nước đến 1000 ml hoặc sử dụng dung dịch có sẵn. 5.1.4 . Dung dịch thiếc (II) clorua Hòa tan 50 g thiếc (II) clorua ngậm hai phân tử nước (SnC l 2 .2H 2 O ) trong 40 ml dung dịch axit cl ohydric (5.1.3) và pha loãng b ằ ng nước đ ế n 100 ml. Chuẩn b ị dung dịch mới hàng ngày. 5.1.5 . Dung d ị ch đồng (II) sunphat Hòa tan 200 g đ ồ ng (II) sunphat ngậm 5 phân tử nước (CuS O 4 .5H 2 O ) trong nước và pha lo ã ng b ằ ng nước đến 1000 ml. 5.2 . Thu ố c thử để xác định xyanua bằng đo ph ổ 5.2.1 . Dung dịch natr i hydroxyt , c (NaOH) = 0,8 mol/ l . Hòa tan 32 g NaOH trong nước và pha loãng v ớ i nước đ ế n 1000 ml. Bảo quản trong chai polyetyten. 5.2.2 . Axit axet i c b ă ng , 20 % (theo th ể tích). Pha loãng 100 ml axit axetic băng ( p = 1,049 g/ml) đến 500 ml trong b ì nh đong bằng nước. CHÚ THÍCH: Axit axetic băng 100 % ( p = 1,049 g/ml) c ũ ng như axit axetic băng 96 % ( p = 1,06 g/ml), đều có s ẵ n. 5.2.3 . Dung d ị ch m uối natri N-cloro-4-mety l benzensulfonam i d (cloramin-T) Hòa tan 0,5 g c loramin-T ngậm 3 phân tử nước [C 7 H 7 C l NO 2 S.Na(3H 2 O )] trong nước vào b ì nh định mức 50 ml và pha loãng đến vạch mức. Chu ẩ n b ị dung d ị ch mới hàng ngày. 5.2.4 . Thu ố c thử màu Pha lo ã ng 7,0 g natr i hydroxyt (NaOH) trong 500 m l n ư ớc. Th ê m 16,8 g axit 1,3-dimetylbarbituric (C 6 H 8 O 3 N 2 ) và 13,6 g pyri d in -4-carboxylic axit (axit isonicotinic) (C 6 H 5 N O 2 ), rồi pha lo ã ng đến 1000 ml bằng nước. Lắc đ ề u trong 1 h tại 30° C và sau đó lọc (c ỡ lỗ khoảng 8 m m) qua một lưới lọc gấp n ế p. Dung dịch này có th ể giữ trong khoảng 1 tuần, n ế u được bảo quản ở nhiệt độ dưới 10° C trong tối, và lọc b ằ ng lưới lọc gấp n ế p (c ỡ lỗ khoảng 8 m m) trước khi dùng. 5.2.5 . Dung dịch g ố c kali xyanua, tương ứng với i on xyanua 100 mg/l Hòa tan 250 mg kali xyanua (KCN) trong dung dịch natri hydroxyt 0,8 mol/l (5.2.1) và pha loãng bằng đúng dung dịch natri hydroxyt đến 1000 ml trong b ì nh định mức. Chuẩn hóa dung dị ch này mỗi ngày một lần bằng chuẩn độ dùng dung d ị ch nitrat bạc 0,01 mol/l (5.3.1), n ế u việc xác định được tiến hành (xem Điều 9). Dung dịch gốc có bán sẵn có th ể dùng được. Bảo quản nơi tối với nhiệt độ dưới 10° C . 5.2.6 . Dung dịch chuẩn kali xyanua, tương ứng vớ i i on xyanua 10 mg/ l Pha loãng 10 ml dung dịch gốc (5.2.5) thành 100 ml vào b ì nh định mức bằng dung dịch natri hydroxyt 0,8 mol/l (5.2.1). Chuẩn b ị dung dịch hàng ngày. 5.2.7 . Paran i trophenol (0,1 % m/V ) trong etanol Hòa tan 0,1 g paranitrophenol trong 100 ml etanol. 5.3 . Thu ố c thử đ ể xác định xyanua bằng chuẩn độ 5.3.1 . Dung dịch bạc n i trat , c (AgN O 3 ) = 0,01 mol/l. Hòa tan 1,699 g bạc nitrat trong khoảng 400 ml nước và pha lo ã ng bằng nước đến 1000 ml trong bình đ ị nh mức. Kiểm tra n ồ ng độ thực t ế của bạc nitrat 0,01 mol/l bằng chu ẩ n độ dùng natri clorua theo TCVN 6194 (ISO 9297) hai tuần một lần. Bảo qu ả n dung dịch này trong bu ồ ng t ố i. 5.3.2 . Dung dịch bạc nitrat , c (AgN O 3 ) = 0,001 mol/l. Chuẩn bị dung dịch này hàng ngày từ dung dịch bạc n i trat 0,01 mol/l (5.3.1). Thêm 25,00 ml dung dịch bạc nitrat 0,01 mol/l vào bình định mức 250 ml và pha loãng bằng nước đ ế n 250 ml. B ọc b ì nh b ằ ng lớp giấy bạc để tránh ánh sáng. 5.3.3 . Dung dịch ch ỉ th ị Hòa tan 0,02 g 5-(4-dimetylaminobenzyliden)rhodanin trong axeton và pha loãng bằng axeton đến 100 ml. Dung dịch này b ề n trong 1 tuần n ế u bảo quản trong buồng tối ở nhiệt độ phòng. 6. Thiết bị, dụng cụ Các thiết bị, dụng cụ phòng thí nghiệm thông thường và: 6.1 . Thiết b ị đ ể g iải phóng và hấp thụ hydro xyan u a Sử d ụ ng thiết b ị như ở Hình 1. B ì nh đáy tròn (9) phải có 3 c ổ , dung tích tối thiểu 500 ml và có khớp nối hình nón tiêu chuẩn (v í dụ c ổ giữa 29/32, cổ b ê n 19/24). B ì nh ngưng bằng nước mát Liebig (3) (v í dụ dài 16 cm và đường kính ngoài 30 mm); phễu nhỏ giọt 50 ml (5) phù hợp với ống dẫn khí (7). Nối với b ì nh h ấ p thụ (2) (ví dụ dài 20 cm và đường kính trong 2,5 cm) b ằ ng đường ống vận chuy ể n (1). Khớp n ố i tiêu chuẩn lắp khít với ống này để đảm bảo nối b ì nh ngưng Liebig với bình hấp thụ (2). Ố ng thủy tinh (v í dụ dài 15 cm và đường k í nh ngoài 1,3 cm) kéo dài tới bình ngưng và ống này l ắ p v ừ a khít với ống thủy tinh Frit thiêu k ế t No 2 (4) để đảm bảo cho việc thổi khí HCN được giải phóng một cách hiệu quả qua dòng hấp thụ (ví dụ ISO 4793 P 160, xốp loại 1 hoặc 2). Hệ số thu h ồ i (F a ) của thi ế t b ị giải phóng khí c ầ n được xác định khi sử dụng dung dị ch kal i hexaxyano f erat (III) đối với xyanua tổng số. C ần phải sử dụng d ung dịch chuẩn hiệu chu ẩ n có nồng độ ở giữa kho ả ng.(xem 9.3). 6.2 . Ph ầ n hút Y ê u c ầ u bơm có khả năng hút được không kh í 30 l /h đi qua thi ế t bị như trong Hình 1. Nên sử dụng bơm pistong công suất thấp. Bơm này phải phù hợp với van ki ể m soát (xem 13 trong H ì nh 1) nằm giữa bơm với bình Dreschel (xem 6 trong H ì nh 1). Bình Dreschel được dùng để đảm bảo không cho HCN giải phóng vào không khí, n ế u mẫu có chứa nhi ề u xyanua ở mức nồng độ cao. Một lưu lượng kế đơn (xem 12 trong Hình 1) có thể được dùng đ ể cho giá tr ị ước lượng bằng mắt với lưu lượng dòng từ 10 l /h đến 20 l /h. T ấ t cả lưu lượng khác của bình D reschel có th ể được xác đ ị nh b ằ ng m ắ t hoặc sử dụng lưu lượng k ế . Lưu lượng dòng c ầ n phải được xác định như một hàm s ố của thể tích thiết b ị và phải được kiểm tra bằng cách xác định tỉ lệ thu hồi. 6.3 . Máy đo ph ổ , đặt tại bước s ó ng 606 nm, với cuvet có độ dài đường quang 10 mm (chỉ dùng cho phương pháp đo phổ, xem Đi ề u 9). 6.4 . M á y khu ấ y từ (chỉ dùng cho phương pháp chu ẩ n độ, xem Đi ề u 10). CH Ú D Ẫ N: 1 . Ố ng vận chuyển 8 . Th iế t bị gia nh iệ t 2 . Bình hấp thụ 9 . Bình phản ứng đáy tròn 3 cổ 500 ml 3 . Bình ngưng Li eb i g 10 . Ố ng nhựa 4 . Thủy tinh Frit thi ê u k ế t 11 . Bơm 5 . Ph ễ u nhỏ giọt 12 . Lưu lượng k ế 6 . Bình Dreschel 13 . Van k iể m soát 7 . Ố ng dẫ n không khí đ i vào a Hướng của d ò ng Hình 1 - Thiết b ị giải phóng tr ự c t iế p xyanua trong đ ấ t 7. Bảo quản và chuẩn bị mẫu 7.1 . Bảo qu ả n mẫu Mẫu phải được lưu giữ trong bình chứa bằng thủy tinh hoặc polyetylen mà không ảnh hư ở ng đ ế n phân tích. Lưu giữ mẫu ở nhi ệ t độ dưới 10 ° C và ở nơi tối cho đến khi phân tích. Phân tích trong vòng 48 h sau Khi lấy mẫu. CH Ú THÍCH: Những nghi ê n cứu và độ bền đã chứng minh r ằ ng m ẫ u đất được lưu giữ trong tủ lạnh b ề n được 4 ngày. Xem Thư mục tài li ệ u tham khảo [4]. 7.2 . Chu ẩ n bị m ẫ u 7.2.1 . Y ê u cầu chung Bình chứa mẫu khi chứa mẫu đất ẩ m hiện trường không được mở trước khi phân tích và cần phải ti ế n hành c â n nhanh để l ấ y phần mẫu thử. N ế u mẫu đất không đ ồ ng nh ấ t, tiến hành ít nhất hai phép thử xyanua song song tùy thuộc vào y ê u cầu và độ chụm. 7.2.2 . Yêu cầu v ề mẫu thử Vì xyanua d ễ biến đ ổ i, n ê n th ờ i gian đưa m ẫ u ra khỏi tủ lạnh để l ấ y ph ầ n mẫu th ử càng ngắn càng tốt. Trộn đ ề u mẫu trong thùng chứa hoặc trong bình riêng biệt. Loại b ỏ các ph ầ n không đại diện cho đất, ví dụ tất cả các ph ầ n kim loại hoặc đá có t hể nh ì n thấy được. Nói chung, tiến hành theo quy trình đối với hợp chất dễ bay hơi được nêu trong TCVN 8884 (ISO 14507). 7.2.3 . C ỡ mẫu Việc xử lý mẫu sơ bộ nghi ê m ngặt, như cắt, nghi ề n và sàng không được khuy ế n ngh ị vì tính chất dễ biến đổi của một số xyanua. Do vậy, nhà phân tích s ẽ phải yêu cầu đưa ra quy ế t định v ề c ỡ mẫu được tổ hợp hoặc xử lý riê n g biệ t. Đi ề u này phụ thuộc vào tính chất của đất và mục tiêu của chương tr ì nh phân tích. Do vậy, người sử dụng c ầ n quyết định kết quả được báo cáo như th ế nào và sau đó lựa chọn thử nghiệm cần được thực hiện đ ể đạt được mục tiêu này. Hướng d ẫ n cụ th ể trong TCVN 6647 (ISO 11464) và TCVN 8884 (ISO 14507). 7.2.4 . Xác đ ị nh hàm lượng ẩm Tiến hành xác định hàm lượng ẩ m trên phần mẫu th ử của mẫu theo TCVN 6648 (IS O 11465). 8. Giải phóng trực tiếp sử dụng axit orthophosphoric 8.1 . Cách t iế n hành N ố i bình hấp thụ (xem 2 trong Hình 1) có chứa 40 ml dung dịch natri hydroxyt (5.1.2) với bộ giải phóng khí. Cân kh ố i lượng mẫu đất ẩ m hiện trường (7.2) tương đương khoảng 10 g đất khô, chính xác đến 0,1 g, cho vào bình 3 cổ đáy tròn (xem 9 trong Hình 1) và thêm 160 ml nước. Bật bơm và điều chỉnh lưu lượng khí. Rót 2 ml dung dịch thi ế c clorua (5.1.4), sau đó 10 ml dung dịch đồng sunphat (5.1.5) vào mẫu qua phễu nhỏ giọt. Rửa dung dịch còn lại vào bình dùng một lượng ít nước. Đảm bảo rằng còn lại lượng nước nhỏ trong phễu nhỏ giọt để duy tr ì độ k í n khí. Kiểm tra bộ hút của bơm b ằ ng cách đi ề u chỉnh van kiểm tra (xem 13 trong Hình 1) đ ể cho lưu lượng khí đảm bảo được tất cả HCN đã giải phóng đi vào bình h ấ p thụ (xem 2 trong Hình 1). Ví dụ 15 l /h (xem đoạn hai của 6.2) được dùng. Đi ề u quan trọng là dung dịch thiếc (II) clo ru a (5.1.4) được đưa vào trước dung dịch đồng (II) clorua (5.1.5) hoặc có thể thu được các k ế t quả th ấ p. Thêm 20 ml axit orthophosphoric (5.1.1) qua phễu nhô giọt và tráng ph ễ u bằng 6 ml nư ớ c. Đảm bảo rằng 2 ml đến 3 ml chất lỏng còn lại trong phễu nhỏ giọt để duy trì độ k í n khí. Nung nóng bình từ từ và hồi lưu nh ẹ trong 120 min ± 10 min. Đảm bảo đ ể thể tích dung dịch trong bình h ấ p t hụ không tăng đáng k ể (v í dụ lớn hơn 5 ml) do kết quả của quá trình hồi lưu quá nhanh. Sau khi hồi lưu nhẹ trong 2 h, giảm áp su ấ t chân không riêng phần trong bình phản ứng (xem ch ú dẫn 9 trong Hình 1) b ằ ng cách mở n ắ p từ từ tr ê n phễu nhỏ giọt (xem chú dẫn 5 trong H ì nh 1). N ế u quá trình này thất b ại sẽ phải hút lại natri hydroxyt trong bình hấp thụ (xem chú dẫn 2 và 6 trong H ì nh 1) vào bình phản ứng (xem chú dẫn 9 trong H ì nh 1). Nếu áp su ấ t chân kh ô ng riêng phần b ị giảm, nhấc ố ng dẫn khí của bình h ấ p thụ ra khỏi dung dịch natri hydroxyt (hiện tại chứa ion xyanua từ xyanua tổng số) và tráng ống bằng 5 ml nước. Tháo bình h ấ p thụ, chuyển định lượng các chất vào bình dung tích 50 ml và làm đầy đến vạch mức b ằ ng nước. B ả o quản dưới 10 ° C trong n ơi tối cho đến khi nồng độ xyanua được xác định. 8.2 . M ẫ u trắng Ti ế n hành phép thử trắng song song với việc xác định phù hợp, tiến hành như qui định trong 8.1, nhưng thay mẫu bằng 10 m l nước kh ô ng chứa xyanua. 9. Xác định xyanua - phương pháp đo phổ 9.1 . Khả n ă ng áp dụng Phương pháp này có thể áp dụng cho phần mẫu thử 20 ml dung dịch h ấ p thụ NaOH có chứa 0,002 mg đến 0,020 mg xyanua (hoặc nồng độ 0,1 mg/l đến 1,0 mg/l) nằm tr ong khoảng hiệu chuẩn (9.3). Dung dịch hấp thụ NaOH có hàm lượng xyanua cao hơn cần được phân t í ch khi sử dụng phần mẫu thử nhỏ hơn được pha thành 20 ml b ằ ng dung dịch NaOH 0,8 mo l /l (5.2.1). V í dụ, nếu sử dụng 10 ml phần thử mẫu, c ầ n được pha l o ã ng thành 20 ml bằng 10 ml NaOH 0,8 mol/l. Nếu dùng 10 g mẫu đất ẩ m hiện trường và 20 ml ph ầ n mẫu thử từ dung dịch hấp thụ ( giả thiết được pha thành 50 ml), khoảng nồng độ của dung dịch hấp thụ NaOH từ 0,1 mg/l đến 1,0 mg /l sẽ tương ứng với 0,5 mg/kg đến 5 mg/kg trong mẫu đất ẩ m hiện trường. 9.2 . Cách t iế n hành Ti ế n hành theo quy trình dưới đây với dung dịch hấp thụ được chuẩn bị theo 8.1 hoặc 8.2. Dùng pipet, chuyển 20 ml dung dịch hấp thụ vào một dãy bình định mức dung tích 50 ml, thêm 2 giọt paranitrophenol (5.2.7). Sau đó, vừa khu ấ y, v ừ a thêm c ẩ n thận t ừng giọt axit axetic bằng 20 % (theo th ể tích) (5.2.2) cho đến khi kh ô ng th ấ y màu vàng của paranitrophenol. Sau đó, th ê m 2 ml dung dịch cloramin-T (5.2.3). Đậy nắp bình và đ ể trong 5 min ± 1 min. Thêm 6 ml thuốc thử màu (5.2.4). Pha loãng b ằ ng nước đ ế n vạch mức và lắc đều. Đo độ hấp thụ tại 606 nm với cuvet c ó chi ề u dài đường quang 10 mm so với nước đối ch ứ ng. N ế u cần pha lo ã ng hơn nữa, dùng pipet hút một lượng dung dịch hấp thụ nhỏ hơn cho vào bình định mức dung tích 50 ml và pha loãng tới khoảng 20 ml bằng dung dịch natri hydroxyt (5.2.1). Sau đó tiến h à nh các bước như nêu ở trên. Ti ế n hành đo sau khi thêm thuốc th ử màu 20 min ± 5 min. Đo độ hấp thụ của dung d ị ch thử tr ắ ng (8.2) theo các bước như tr ê n. Cần kiểm tra đ ể có được s ố đo độ hấp thụ ổn đ ị nh. 9.3 . Chuẩn bị đường chuẩn Dùng pipet, chuyển 0 ml, 2,5 ml, 5 ml, 10 ml, 20 ml và 25 ml dung dịch kali xyanua 10 mg/l (5.2.6) vào một dãy 6 bình định mức dung t í ch 250 ml. Pha lo ã ng đến vạch mức bằng dung dịch natri hydroxyt 0,8 mol/l (5.2.1) và l ắ c đ ề u. Tiến hành như quy định ở 9.2. Dựng đường chuẩn độ hấp thụ với lượng xyanua trong dung dịch, t í nh b ằ ng miligam. CHÚ TH Í CH: N ê n sử dụng khố i lượng xyanua trong 20 ml d ung dịch tr ê n trục X đ ể thuận l ợ i khi t í nh toán theo Công thức (1). VÍ D Ụ : Dùng 25 ml dung dịch kali xyanua 10 mg/l (5.2.6) cho nồng độ 1,0 mg/l tương đươn g với 0,02 mg/20 ml. Tương quan giữa độ hấp thụ và nồng độ phải tuyến tính. Kiểm tra tính tuy ế n tính của đường chuẩn thường xuyên, đặc biệt n ế u sử dụng mẻ h ó a chất mới. 9.4 . Tính toán Người phân tích s ẽ được yêu cầu đưa ra quyết đ ị nh, đặc biệt là k ế t quả được báo cáo như thế nào và mẫu (xem 7.2). Tính toán được gi ả thiết là ph ầ n mẫu thử đại diện cho mẫu nhận được và kh ô ng có đá b ị loại bỏ trước khi chuyển ph ầ n m ẫ u thử. Tính ph ầ n khối lượng xyanua, bi ể u th ị bằng miligam trên kilogam (chất khô), theo Công thức (1): w CN = (1) Trong đó: w CN là khối lượng của xyanua trong mẫu đất, tính lại sang khối lượng khô, tính bằng miligam trên kilogam; m a l à khối lượng xyanua trong ph ầ n mẫu th ử 20 ml, đọc từ đường chuẩn, tính bằng miligam; m b là khối lượng xyanua trong 20 ml th ử trắng, đọc từ đường chuẩn, tính b ằ ng miligam; V 1 là thể tích của dung dịch hấp th ụ , tính bằng mililit (thường là 50 m l ); V 2 là th ể tích của phần mẫu phân tích, tính b ằ ng mililit (thường là 20 ml); m là khối lượng của phần th ử mẫu đất ẩ m hiện trường, tính b ằ ng gam (chuẩn 10 g); c là hệ số hiệu chính chuyển đ ổ i từ đất ẩ m hiện trường sang mẫu đất kh ô , C = 100/(100 + w H2 O ); w H2 O là phần khối lượng của nước trong đất, t í nh theo phần tr ă m (theo TCVN 6648 (IS O 11465)); F rc là hệ số thu h ồ i của thi ế t bị; f 1 là hệ số pha lo ã ng (n ế u yêu c ầ u) của dung dịch hấp thụ để có được nồng độ xyanua của dịch chiết pha lo ã ng trong khoảng đo; n ế u không pha loãng thì f 1 = 1. 10. Xác định xyanua - Phương pháp chuẩn độ dùng chỉ thị 10.1 . Phạm v i áp dụng Phương ph á p này có thể áp dụng cho dung dịch hấp thụ NaOH có chứa 0,05 mg đến 5 mg ion xyanua trong phần mẫu chuẩn độ và kh ô ng áp dụng n ế u dung dịch hấp thụ có màu và đục. Sử dụng 0,001 mol/l ch uẩ n độ bạc nitrat, với khoảng làm việc từ 0,05 mg đến 0,5 mg xyanua trong dung dịch hấp thụ chuẩn độ. S ử dụng 0,01 mol/l chuẩn độ bạc nitrat, với khoảng làm việc từ 0,05 mg đến 5 mg xyanua trong dung dịch hấp thụ chuẩn độ. Dung dịch hấp thụ NaOH có k hối lượng xyanua cao hơn c ầ n phải được phân tích sử dụng ph ầ n mẫu thử nhỏ hơn và được pha loãng thành 20 ml bằng dung dịch NaOH 0,8 mol/l (5.2.1). Ví dụ, nếu phần mẫu thử 10 ml được sử dụng, c ầ n được pha loãng thành 20 ml b ằ ng 10 ml dung d ị ch NaOH 0,8 mol/l. Nếu 10 g m ẫ u đất ẩ m hiện trường được dùng và 20 ml phần mẫu thử được l ấ y từ dung dịch hấp thụ (giả thiết được làm thành 50 ml) và sử dụng dung dịch chuẩn độ bạc nitrat 0,001 mol/l, khoảng làm việc từ 0 , 05 mg đến 0,5 mg xyanua trong dung dịch hấp thụ NaOH. N ồ ng độ này tương ứng với 12,5 mg/kg đến 125 mg/kg trong mẫu đất ẩ m hi ệ n trường. Giả thi ế t th ể tích chuẩn độ tối đa của bạc nitrat là 10 ml. Sử dụng 0,01 mol/l dung dịch chuẩn độ bạc nitrat, khoảng làm việc từ 0,5 mg đến 5 mg xyanua trong dung dịch hấp thụ NaOH; nồng độ này tương đương với 125 mg/kg đến 1250 mg/kg trong mẫu đất ẩm hi ệ n trường ban đầu. Phương ph á p chuẩn độ có th ể áp dụng cho hàm lượng xyanua trong mẫu đất ẩ m hiện trường l ớ n hơn 50 mg/kg. 10.2 . Cách t iế n hành Ti ế n hành theo quy trình dưới đ â y với dung dịch hấp thụ được chuẩn b ị như 8.1 và 8.2. Dùng pipet h ú t 20 ml phần mẫu (V 2 ) vào cốc thủy tinh 50 ml, và thêm 0,1 ml dung dịch chỉ th ị (5.3.3), bật máy khu ấ y từ và chuẩn độ với dung dịch bạc nitrat (5.3.2) cho đến k hi m à u thay đổi từ vàng sang đ ỏ . Màu chỉ bền trong một thời gian ng ắ n. N ế u c ầ n nhi ề u hơn 10 ml dung dịch bạc nitrat 0,001 mol/l (5.3.2) th ì ti ế n hành chuẩn độ dùng dung dịch nitrat bạc 0,01 mol/l (5.3.1) với phần mẫu thử khác. Nếu c ầ n nhiều h ơ n 10 ml dung dịch bạc nitrat, lặp lại thao tác sử dụng phần mẫu th ử với th ể tích nhỏ hơn. Dùng pipet hút 20 ml dung dịch thử trắng (8.2) vào cốc thủy tinh khác và chuẩn độ theo đ ú ng cách như tr ê n. Th ể tích của dung dịch bạc nitrat 0,001 mo l /l (5.3.2) được dùng trong thử trắng khoảng 0,16 ml, nhưng không vượt quá 0,4 ml. Th ể t í ch này tương đương từ 2 mg/kg đến 5 mg/kg xynua đối với 10 g mẫu đất ẩ m hiện trường. 10.3 . Tính toán Người phân tích s ẽ được y ê u cầu đưa ra quyết đ ị nh, đặc biệt là kết quả được báo cáo như th ế nào về mẫu (xem 7.2). Tính toán được giả thiết r ằ ng phần mẫu thử là đại diện cho mẫu nhận được và không c ó đá b ị loại bỏ trước khi chuyển phần mẫu thử. Tính ph ầ n khối lượng xyanua, theo m i ligam trên kilogam (chất khô), theo Công th ứ c (2): w CN = (2) Trong đó: w CN là phần khối lượng của xyanua trong m ẫ u đ ấ t, tính lại sang khối lượng khô, tính bằng miligam tr ê n kilogam; a là thể tích của dung dịch bạc nitrat 0,001 mol/l (5.3.2), hoặc 10 l ầ n thể tích của dung dịch bạc nitrat 0,01 mol/l (5.3.1), c ầ n đ ể chuẩn độ, tính b ằ ng mililít; b là thể tích của dung tích bạc nitrat 0,001 mo l/l (5.3.2), cần cho phép thử trắng, tính b ằ ng milil í t; f = 52, nghĩa là kh ố i lượng của ion xyanua tương đương với 1 ml dung dịch bạc nitrat 0,001 mol/l, tính bằng microgam; V 1 là th ể tích của dung d ị ch hấp thụ, t í nh b ằ ng mil i l í t (thường là 50 ml); V 2 là th ể t í ch của phần mẫu phân tích, t í nh bằng mililít (thường là 20 ml); m là khối lượng của phần thử mẫu đất ẩ m hiện trường, t í nh bằng gam (chuẩn 10 g); c là h ệ số hiệu chính chuyển đổi từ đất ẩm h iệ n trường sang mẫu đất kh ô , C = 100/(100 + w H2O ); w H2O là ph ầ n khối lượng của nước trong đất, tính theo phần trăm (theo TCVN 6648 (ISO 11465)); F rc l à h ệ số thu hồi của thiết bị; 11. Biểu thị kết quả Bi ể u thị kết qu ả theo ph ầ n kh ố i lượng, t í nh b ằ ng miligam tr ê n kilogam khối lượng đ ấ t kh ô , sử dụng s ố thập phân được n ê u trong Bảng 1. Nếu đá hoặc các hạt kh ô ng phải đất khác được loại bỏ khỏi mẫu phòng thí nghiệm, th ì tỉ s ố khối lượng hoặc khối lượ n g tuyệt đối phải được báo cáo để t í nh toán t ổ ng mẫu, n ế u được yêu cầu. Bảng 1 - Biểu th ị k ế t quả Phần khối l ư ợng xyanua w CN mg/kg Báo cáo k ế t qu ả theo khối l ượ ng w CN mg/kg 0,5 đến 10 0,5 10 đến 100 1,0 100 đến 1000 10 1000 đến 10000 100 12. Độ chụm Dữ liệu độ chụm đ ư ợc n ê u trong Ph ụ lục A. 13. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo th ử nghiệm cần bao gồm các thông tin sau: a) Viện dẫn ti ê u chuẩn này; b) Nhận dạng đầy đủ mẫu; c) Viện dẫn phương ph á p được dùng đ ể xác định; d) K ế t quả của phép xác đ ị nh; e) T ỉ số khối lượng hoặc kh ố i lượng tuyệt đối của đá hoặc các hạt kh ô ng phải đất được loại b ỏ ra khỏi mẫu, nếu thực hiện; f) Mọi chi tiết không quy định trong tiêu chuẩn này ho ặ c được coi là tùy chọn, c ũ ng như b ất kỳ yếu t ố nào có thể ảnh h ưở ng đến kết quả. Phụ lục A (Tham khảo) Dữ liệu độ chụm Phép thử liên phòng thử nghiệm được ti ế n hành theo quy tr ì nh được qui đ ị nh trong tiêu chuẩn này. Trong phép th ử này, khối lượng xyanua t ổ ng số được xác định bằng số lượng các phòng th ử nghiệm với lượng mẫu đất. K ế t quả độ lặp lại (r) và độ t ái lập (R) các ph â n tích này được n ê u trong Bảng A.1. Mẫu 1 đến 3 là mẫu đất bị nhiễm b ẩ n l ấ y từ các vùng khai thác khi trước đây trong khu vực Berlin (Đức). Các giá trị đã được tính th e o TCVN 6910-2 (ISO 5725-2). Bảng A.1 - Dữ liệu của so sánh Ii ê n phòng thí nghiệm l ầ n thứ 15 BAM “đất ô nhiễm”, tháng 9 năm 2009 Mẫu N L N A N mg/kg S r mg/kg V r % s R m g/kg V R % r mg/kg R mg/kg Mẫu đất 1 26 25 50 107,0 5,0 4,7 19,5 18,3 13,8 54,1 Mẫu đ ấ t 2 19 18 36 76,2 2,4 3,2 11,8 15,5 6 , 7 32,7 Mẫu đất 3 21 20 40 4 8 ,2 1,3 2 , 6 6,6 13,6 3,5 18,2 N L Số lượng các phòng thử nghiệm N A Số lượng các phòng thử nghiệm được chấp nhận N Số lượng các giá tr ị đơn được ch ấ p nhận Giá tr ị trung bình S r Độ lệch chuẩn lặp lại V r Độ lệch chuẩn lặp lại tương đ ố i s R Độ lệch chuẩn tái lập V R Độ lệch chuẩn tái l ậ p tương đối r Giới h ạ n lặp lại R Giới hạn tái lập Phụ lục B (Tham khảo) Chiết bằng dung dịch natri hydroxyt và giải phóng tiếp sau sử dụng axit orthophosphat B.1 . Giới thiệu Chiết bằng dung dịch natri hydroxyt có th ể được tiến hành theo từng mẻ và cho phép phần mẫu thử lớn hơn nhiều cũng như đại di ệ n hơn (tới 40 g) mẫu đất ẩm h iệ n trư ờ ng so với phương ph á p giải phóng tr ực tiếp (đặc biệt đ ố i với mẫu bị nhiễm b ẩ n). Phương ph á p này chỉ mang t í nh tham khảo b ở i vì số liệu độ đúng không có sẵn. CH Ú THÍCH: Ph ụ lục C cung c ấ p một s ố số liệu cho th ấ y tính t ư ơng đương của phương ph á p giải phóng trực ti ế p và phương ph á p chi ết /giải phóng dùng NaOH đ ố i với xyanua t ổ ng số trong đất. Quy trình đưa ra trong Phụ lục này đối với phương ph á p thay th ế g ồ m tất cả thông tin bổ sung cần để tiến hành quy tr ì nh. Người sử dụng cũng sẽ cần tham khảo các điều phù hợp từ Điều 1 đến Đi ề u 11 để có thể áp dụng với cả hai phương ph á p. B.2 . Nguyên tắc Mẫu đất ẩ m hiện trường được làm đồng nh ấ t và xử lý trước theo TCVN 8884 (ISO 14507), loại bỏ các vật ch ấ t th ô có th ể nhìn thấy. Sau đó, được chiết b ằ ng cách lắc với dung dịch natri hydroxyt 2,5 mol/l trong 16h. Ph ầ n nhỏ phù hợp của dịch chiết này sau đó được phân hủy bằng lượng dư axit orthophosphat và xyanua giải phóng ra được xác định b ằ ng đo phổ hoặc chuẩn độ. Muối của thiếc (II) và đ ồ ng (II) được thêm vào để loại bỏ các cản trở từ hợp chất sunphua và xúc tác quá trình phân hủy của phức xyanua trong quá trình giải phóng kh í . B.3 . Thuốc th ử và thiết bị, dụng cụ bổ sung B.3.1 . Thuốc thử bổ sung đ ối với quá trình g i ả i phóng và h ấ p thụ xyanua B.3.1.1 . Dung dịch natr i hydroxyt, c(NaOH) = 2,5 mol/l Hòa tan 100 g NaOH (ví dụ viên) trong nước và làm đầy bằng nước đến 1000 ml. Bảo quản trong bình polyetylen. B.3.2 . Th iế t bị, dụng cụ bổ sung B.3.2.1 . Máy lắc , có môtơ lắc cho phép sự tiếp xúc tối ưu gi ữ a mẫu với dịch chiết l ỏ ng. CHÚ THÍCH: C ó th ể thu đ ượ c k ế t quả tốt kh i sử dụng thi ế t bị có cơ ch ế chuy ể n động theo ch iề u ngang khoảng 180 chuyển động/min và độ dài của c huyển động bằng 5 cm, có trang b ị bình c h i ế t polyetylen dung tích 500 ml đặt theo chi ề u th ẳ ng đứng. B.4 . Cách tiến hành B.4.1 . Xử l ý sơ bộ mẫu Vì xyanua không b ề n, để thời gian từ khi l ấ y mẫu ra khỏi tủ lạnh đến khi l ấ y phần mẫu nhỏ để thử càng ngắn càng tốt. Trộn đều mẫu vào bình chứa m ẫ u hoặc trong một bình riêng biệt. Loại bỏ các phần không đại diện cho đất, ví dụ t ấ t c ả các phần có th ể nhìn th ấ y hoặc đá. Nói chung, tiến hành theo quy trình đối với hợp chất dễ bay hơi được nêu trong TCVN 8884 (ISO 14507). B.4.2 . Chiết bằng dung dịch natri hydroxyt 2,5 mol/l Cho một lượng mẫu tương đương khoảng 40 g chất khô, chính xác tới 0,1 g và 200 ml dung dịch natri hydroxyt 2,5 mo l/l (B.3.1.1) vào bình polyetylen 500 ml. L ắ c trong 16 h sử dụng máy l ắ c như qui định ở B.3.2.1. Sau đó, lọc huy ề n phù dùng gi ấ y l ọ c phù hợp. Thực hiện với quy trì nh gi ả i phóng xyanua hydro (B.4.3) càng sớm càng tốt nhưng không quá 4 ngày, c ầ n phải chú ý khi xử lý dung dịch natri hydroxyt (xem các chú ý v ề an toàn). CHÚ Ý VỀ AN TOÀN - Dung dịch natri hydroxyt 2,5 mol/l gây kích ứng cho người sử dụng cực mạnh. Phải đeo ph ươn g tiện bảo vệ mắt kh i xử lý dung dịch natr i hydroxyt. Đối với ph ầ n khối lượng xyanua tổng số lớn hơn 100 mg/kg, cần phải pha loãng thêm dịch chi ế t mẫu đất để phù hợp với phạm vi của khoảng hiệu chuẩn của phương pháp đo phổ. Chi ết bằng cách lắc trong 1 h với dung dịch natri hydroxyt 1 mol/l là hoàn toàn phù hợp đối với nhi ề u mẫu. Trước khi s ử dụng cải bi ê n, người sử dụng phải xác định tính phù h ợ p của phương pháp chiết này với mẫu. B.4.3 . Giải phóng kh í dùng ax i t orthophosphor i c Sau khi nối bình hấp thụ (xem 2 trong Hình 1) có chứa 40 ml dung dịch natr i hydroxyt (5.1.2) với thiết bị giải phóng khí, thêm 20 ml dịc h chi ế t (như nêu ở B.4.2) vào bình đáy tròn 3 cổ (xem 9 trong Hình 1) và thêm 140 ml nước. Sau đó, tiến hành quy tr ì nh như mô tả ở 8.1 b ắ t đầu từ đoạn thứ 2. B.5 . Tính ứng dụng của quy trình xác đ ị nh xyanua B.5.1. Phương pháp đo phổ Phương pháp này có thể áp dụng với 20 ml phần mẫu th ử dung dịch hấp thụ NaOH có chứa 0,002 mg đến 0,020 mg xyanua (hoặc nồng độ 0,1 mg/l đến 1,0 mg/l) nằm trong khoảng hiệu chuẩn (xem 9.3). Dung d ịch hấp thụ NaOH có hàm lượng xyanua cao hơn c ầ n được phân tích với ph ầ n mẫu thử nhỏ hơn và được pha lo ã ng đến 20 ml bằng d ung dịch NaOH 0,8 mol/l (5.2.1). Ví dụ, n ế u sử d ụng 10 ml phần th ử , cần pha lo ã ng đ ế n 20 ml bằng 10 ml NaOH 0,8 mol/l (5.2.1). Nếu dùng 40 g mẫu đất ẩ m hiện trường và 20 ml phần mẫu thử từ bước chiết dùng dung dịch natri hydroxyt (tổng l à 20 0 ml) và 20 ml phần thử từ dung dịch h ấ p thụ (giả thiết được pha thành 50 ml), và n ế u kho ả ng nồ ng độ của dung dịch hấp thụ từ 0,1 mg/l đến 1,0 mg/l, n ồ ng độ này sẽ tương ứng với 1,25 mg/kg đến 12,5 mg/kg trong mẫu đất ẩm hiện trường. B.5.2 . Phương pháp chu ẩ n độ sử dụng chất chỉ th ị Phương pháp này có thể áp dụng cho dung dịch hấp thụ NaOH có chứa 0,05 mg đến 5 mg ion xyanua trong phần mẫu chuẩn độ và kh ô ng áp dụng nếu dung dịch h ấ p thụ có màu và đục. - Sử dụng 0,001 mol/l ch ấ t chuẩn độ bạc ni t rat, với khoảng làm việc từ 0,05 mg đến 0,5 mg xyanua trong dung dịch hấp thụ chuẩn độ. - Sử dụng 0,01 mol/ l chất chuẩn độ bạc nitrat, với khoảng làm việc từ 0,5 mg đến 5 mg xyanua trong dung dịch hấp thụ chuẩn độ. Dung dịch hấp thụ NaOH có khối lượng xyanua cao hơn c ầ n phải được phân tích sử dụng phần mẫu thử nhỏ hơn và được pha lo ã ng thành 20 ml bằng dung dịch NaOH 0,8 mol/ l (5.2.1). Ví dụ, nếu sử dụng phần mẫu thử 10 ml, c ầ n được pha loãng th à nh 20 ml bằng 10 ml dung dịch NaOH 0,8 mol/l. Nếu dùng 40 g mẫu đất ẩm hiện trường và 20 ml phần mẫu thử từ bước chiết dùng dung dịch natri hydroxyt (t ổ ng là 200 ml) và 20 ml phần thử từ dung dịch hấp thụ (giải thi ế t được pha thành 50 ml), và dùng dung dịch chuẩn độ nitrat bạc 0,001 mol/l, th ì k hoảng làm việc từ xyanua có 0,05 mg đến 0,5 mg trong dung dịch hấp thụ NaOH. Nồng độ này tương ứng với 31,3 mg/kg đến 313 mg/kg trong mẫu đất ẩ m hiện trường. Giả thi ế t thể tích chuẩn độ t ố i đa của dung dịch bạc nitrat là 10 ml. Phụ lục C (Tham khảo) So sánh phương pháp giải phóng xyanua tổng số trực tiếp với phương pháp chiết bằng natri hydroxyt với giải phóng tiếp sau Bảng C.1 - So sánh m ẫ u 1 M ẫ u P hầ n khối I ượ ng mg/kg M ẫ u chuẩn số 1: 54 mg/kg ± 5 mg/kg Giải phóng trực tiếp, IS O 11262 : 2003 Giải phóng NaOH, và giải phóng ti ế p theo ISO 17380 Giá tr ị ý trung bình 50,9 50,6 Độ l ệ ch chuẩn 1,41 2,67 Độ lệch chuẩn tương đ ố i, % 2,77 5.29 Số phép xác định 8 8 B ả ng C.2 - So sánh mẫu 2 M ẫ u P hầ n khối I ượ ng mg/kg M ẫ u chuẩn 2: 119 mg/kg ± 18 mg/kg Giải phóng trực tiếp, ISO 11262:2003 Giải phóng NaOH, và gi ả i phóng t iế p theo ISO 17380 Giá tr ị trung bình 127 , 2 124,1 Độ lệch chuẩn 4,93 1 , 48 Độ lệch chuẩn tương đối, % 3,88 1 , 19 Số phép xác đị nh 8 8 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ISO 4793, Laboratory sintered ( fr itted) fil ters - Porosity grading, c la ssi f ication and designation. [2] TCVN 6910-2:2001 (ISO 5725-2:1994), Độ chính xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và k ế t quả đo. Ph ầ n 2: Phương pháp cơ bản xác định độ lặp lại và độ tái lập của phương pháp đo tiêu chuẩn. [3] ISO 17380, Soil quality - Determination of total cyanide and easily released cyanide - Continuous- flow analysis method. [4] Validation report NEN 6655, Determination of total and free cyanide, Deventer, May 1995, Tau w Milieu Bv. R3355527.L O 1/MAO.