TCVN8244-2:2010

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8244-2:2010 (ISO 3534-2:2006) về Thống kê học - Từ vựng và ký hiệu - Phần 2: Thống kê ứng dụng TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8244-2:2010 ISO 3534-2:2006 THỐNG KÊ HỌC - TỪ VỰNG VÀ KÝ HIỆU - PHẦN 2: THỐNG KÊ ỨNG DỤNG S tatistics - vocabulary and symbols - Part 2: Applied statistics Lời nói đầu TCVN 8244-2:2010 hoàn toàn tương đương với ISO 3534-2:2006; TCVN 8244-2:2010 do Ban kỹ thuật Tiêu chu ẩ n Quốc gia TCVN/TC 69 Ứ ng dụng các ph ươ ng pháp thống k ê biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Ch ấ t lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ TCVN 8244 gồm các phần dưới đây c ó tên chung “Thống kê học - Từ vựng và ký hiệu”: - TCVN 8244-1:2010 (ISO 3534-1:2006), Phần 1: Thuật ngữ chung về thống kê và thuật ngữ dùng trong xác suất - TCVN 8244-2:2010 (ISO 3534-2:2006), Phần 2: Thống kê ứng dụng Bộ ISO 3534 còn có phần dưới đây có tên chung “Statistics - Vocabulary and symbols ” : - Part 3: Design of experiments THỐNG KÊ HỌC - TỪ VỰNG VÀ KÝ HIỆU - PHẦN 2: THỐNG KÊ ỨNG DỤNG S tatistics - vocabulary and symbols - Part 2: Applied statistics Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các thuật ngữ về thống kê ứng dụng và thể hiện chúng dưới dạng khái niệm theo quy định của ISO. Các thuật ngữ được s ắ p xếp theo chủ đề. Tiêu chu ẩ n có ch ỉ mục theo bảng chữ cái. Ngo à i ra, tiêu chuẩn n à y còn quy định các ký hiệu và chữ viết tắt chu ẩ n h ó a. Tiêu chuẩn này đã được chấp nhận trong lĩnh vực thống kê ứng dụng như một phương tiện nhằm cải thiện tính hiệu lực và hiệu quả của các tổ chức khi gặp phải vướng mắc b ở i tính phức tạp và nhầm lẫn do sự mâu thuẫn trong thiết kế và sử dụng các thuật ngữ, định nghĩa, chữ viết tắt và các ký hiệu. Hai mục đích chính của tiêu chuẩn này là thiết lập một từ vựng chung để sử dụng trong toàn bộ các tiêu chuẩn của Ban kỹ thuật TC 69, cùng với mục đ í ch lớn hơn là tăng cường tính chính xác, rõ ràng và nhất quán trong việc sử dụng/áp dụng thống kê ứng dụng nói chung. Trình độ toán học được duy trì ở mức th ấ p để nội dung c ó thể dễ hiểu với phần đông độc giả. Tiêu chuẩn này và TCVN 8244-1 tương thích nhau. Tuy nhiên, thuật ngữ trong TCVN 8244-1 sử dụng trong xác suất và thống kê là các thuật ngữ cơ b ả n; do vậy được trình bày ở mức độ toán học phức tạp hơn so với tiêu chu ẩ n này. Vì người sử dụng tiêu chuẩn này trong thống kê ứng dụng thường có thể tham khảo TCVN 8244-1 đối với các thuật ngữ nhất định, nên các chú thích và ví dụ giống như trong TCVN 8244- 1 cho các thuật ngữ được chọn cũng đưa ra giải thích thông thường về các thuật ng ữ ch í nh thức. 1. Tạo lập và thu thập dữ liệu 1.1. Hệ giá trị tham chiếu đối với các đ ặc trưng 1.1.1 . Đặc tr ưng Đặc điểm phân biệt. CHÚ THÍCH 1: Một đặc trưng có thể là vốn có hoặc được ấn định. CHÚ THÍCH 2: Một đặc trưng có th ể là định t í nh hoặc định lượng. CHÚ THÍCH 3: Có nhiều loại đặc trưng, v í dụ như: - tự nhiên (ví dụ: cơ, điện, hóa, sinh); - cảm quan (v í dụ: liên quan đến khứu giác, xúc giác, vị giác, thị giác, thính giác); - ứng xử (ví dụ: lịch sự, trung thực, th à nh thực); - thời thức (v í dụ: đúng lúc, t i n cậy, sẵn có); - ergonomi (ví dụ: đặc trưng tâm lý hoặc li ê n quan đến an to à n của con người); - tính năng (ví dụ: tốc độ tối đa của máy bay). [TCVN ISO 9000:2007, 3.5.1] 1.1.2 . Đặc trưng chất l ượ ng đặc trưng (1.1.1) vốn có của một sản phẩm (1.2.32) , quá trình (2.1.1) hoặc hệ thống liên quan đến một yêu cầu. CHÚ THÍCH 1: V ốn có nghĩa là tồn tại dưới dạng nào đó, đặc biệt l à đặc trưng l â u bền. CHÚ THÍCH 2: Đặc trưng ấ n định cho một sản phẩm, quá trình hoặc hệ thống (v í dụ như giá của sản phẩm, chủ sở hữu sản phẩm) không phải là đặc trưng chất lượng của sản phẩm, quá trình hoặc hệ thống đó. [TCVN ISO 9000:2007, 3.5.2] 1.1.3 . Thang đo Hệ thống các gi á trị quy chiếu đối với một đặc trưng (1.1.1). CHÚ THÍCH 1: Thuật ngữ “giá trị” được d ùng theo nghĩa rộng bao gồm c ả thông tin định tính. CHÚ THÍCH 2: Theo nghĩa định t í nh, thang đo có thể bao gồm một tập hợp các ký hiệu mà giữa chúng í t nhiều có mối quan hệ phân biệt xác định. 1.1.4 . Thang đo liên tục Thang đo (1.1.3) có các giá trị liên tục. VÍ DỤ: Thang đo khoảng (1.1.8) và thang đo t ỉ số (1.1.9). CHÚ THÍCH 1: Thang đo liên tục có thể chuyển thành thang đo rời rạc (1.1.5), b ằ ng cách nhóm “các giá tr ị” . Điều này r õ ràng sẽ dẫn đến mất mát thông tin nhất định. Thang đo rời rạc dạng này thường l à thang thứ tự. CHÚ THÍCH 2: Độ phân giải của thang đo có thể chịu ảnh hưởng bất lợi do hạn chế của hệ thống đo. Đôi khi, những hạn chế của phép đo như vậy có thể dẫn đến nhiều phép đo được biểu diễn theo thang đo rời rạc, thứ tự. 1.1.5 . Thang đo r ời rạc Thang đo (1.1.3) chỉ có một tập hợp hoặc chuỗi giá trị phân biệt. 1.1.6 . Thang đo danh nghĩa Thang đo (1.1.3) với các loại được gán nhãn không có thứ tự hoặc nhãn c ó thứ tự quy ước. VÍ DỤ: Quốc tịch, màu, mẫu ôtô, giống chó, loại lỗi. CHÚ THÍCH: Có thể đếm số phần tử theo loại nhưng không thể xếp thứ tự hoặc đo các loại đó. 1.1.7 . Thang đo thứ tự Thang đo (1.1.3) có các hạng được ghi theo thứ tự. CHÚ THÍCH 1: Đôi khi, giữa thang đo thứ tự và thang đo rời rạc không có ranh giới rõ ràng (1.1.5). Việc phân hạng một cách chủ quan như xuất sắc, rất tốt, trung bình, kém và r ấ t kém được mã hóa, tức là từ 1 đến 5, là hình thức chuyển đổi từ dạng thứ tự sang dạng rời rạc. Tuy nhiên, không được coi chúng như các số thứ tự vì khoảng cách giữa 1 và 2 có thể không giống với 2 và 3, hoặc 3 và 4. Mặt khác, một số lĩnh vực được xếp thứ tự một cách khách quan theo cường độ, ví dụ như thang Richter từ 0 đến 8 theo lượng năng lượng thoát ra, có mối quan hệ bình đẳng với thang đo rời rạc. CHÚ THÍCH 2: Đôi khi, thang đo danh nghĩa (1.1.6) được xếp thứ tự theo quy ước. Ví dụ như nhóm máu, ABO, luôn được nêu theo th ứ tự n à y. Trường hợp tương tự là khi các chữ cái đơn lẻ biểu thị cho các cấp khác nhau. Khi đó, chúng được xếp thứ tự quy ước theo bảng chữ cái. 1.1.8 . Thang đo k ho ả n g Thang đo liên tục (1.1.4) hoặc thang đo rời rạc (1.1.5) có khoảng giá trị thang đo bằng nhau và điểm không (điểm gốc) bất kỳ. VÍ DỤ: Độ Celsius, độ Fahrenheit, (xem TCVN 6398-4) và biểu diễn thời gian, thời điểm (xem ISO 8601). CHÚ THÍCH: Chênh lệch giữa các giá trị không bị ảnh hưởng bởi việc thay đổi điểm không của thang đo (1.1.3). 1.1.9 . Thang đo tỷ số Thang tỷ lệ Thang đo liên tục (1.1.4) có khoảng giá trị thang đo bằng nhau và điểm không tuyệt đối hoặc tự nhiên. VÍ DỤ: Giá trị khối lượng (xem TCVN 6398-3) và độ dài (xem TCVN 6398-1). CHÚ THÍCH: T ỷ số giữa các gi á trị không bị ảnh hưởng b ở i việc thay đổi đơn vị (1.2.14) của thang đo (1.1.3). 1.2. Nguồn dữ liệu 1.2.1 . Tổng th ể CHÚ THÍCH 1: Một tổng th ể có thể là thực và hữu hạn hoặc giả thiết và vô hạn. CHÚ THÍCH 2: Lấy mẫu (1.3.1) m ở rộng từ một tổng thể thực hữu hạn có thể t ạo ra phân bố (2.5.1) tần suất hoặc tần suất thực tương đối. Hoặc việc này có thể phát sinh một mô hình lý thuyết của tổng thể giả định dựa trên ph â n bố xác suất có thể rút ra. Điều này cho phép thực hiện các dự đoán. CHÚ THÍCH 3: Một tổng thể có thể là kết quả của một quá trình đang diễn ra bao gồm kết quả trong tương lai. CHÚ THÍCH 4: Một tổng thể có thể gồm các vật phân biệt được hoặc vật liệu dạng đống. 1.2.2 . Tham số của tổng thể Giá trị đo tổng hợp của một đặc trưng (1.1.2) nào đó của một tổng thể (1.2.1). VÍ DỤ: Trung b ì nh tổng thể = m , độ lệch chuẩn của tổng thể = s . CHÚ THÍCH: Tham số của tổng thể thường được ký hiệu bằng chữ Hy Lạp thường, nghiêng. 1.2.3 . Tổng thể con Một phần của tổng thể (1.2.1). 1.2.4. Lô Phần xác định của tổng thể (1.2.1) cấu thành trong các điều kiện về cơ bản giống với tổng thể xét về mục đích lấy mẫu. CHÚ THÍCH: Ví dụ, mục đích lấy mẫu có thể để xác định khả năng chấp nhận lô hoặc đ ể ước lượng giá trị trung bình của một đặc trưng (1.1.1) cụ thể. 1.2.5 . Lô riêng l ẻ Lô (1.2.4) được hình thành tách biệt với một loạt lô và cũng không tạo thành một phần của loạt lô đó. 1.2.6 . Loạt các lô riêng lẻ Nhóm các lô liên tiếp nhưng không tạo thành bộ phận của một loạt lớn hoặc tạo bởi một quá trình liên tục. 1.2.7 . Lô duy nhất Lô (1.2.4) hình thành trong các điều kiện đặc thù của lô đó và không phải là bộ phận của loạt thông thường. 1.2.8 . Lô thí điểm Lô (1.2.4) nhỏ tiến hành trước loạt lô thông thường để thu thập th ô ng tin và kinh nghiệm. 1.2.9 . Lô giao nộp lại Lô (1.2.4) trước đó đã được ấn định l à không được chấp nhận và được giao nộp lại để kiểm tra (4.1.2) sau khi đã được xử lý, thử nghiệm, phân loại, tái xử lý , ... 1.2.10 . Lô con Phần xác định của lô (1.2.4) 1.2.11 . Thực thể cá th ể Bắt cứ thứ gì có thể mô tả và xem xét riêng rẽ. VÍ DỤ: Cá th ể v ậ t lý; lượng v ậ t liệu xác định; dịch vụ (1.2.33) , hoạt động, con người, hệ thống hoặc kết hợp từ đó. CHÚ THÍCH 1: Xem thêm đơn vị mẫu (1.2.14). CHÚ THÍCH 2: Không nên dùng thuật ngữ “đối tượng”. 1.2.12 . Cá th ể không phù hợp Cá thể (1.2.11) có một hoặc nhiều sự không phù hợp (3.1.11). 1.2.13 . Cá thể khuyết tật Cá thể (1.2.11) có một hoặc nhiều khuyết tật (3.1.12). 1.2.14 . Đơn vị mẫu Đơn vị Một trong các phần riêng lẻ hợp thành tổng thể (1.2.1). CHÚ THÍCH 1: Đơn vị mẫu có th ể gồm một hoặc nhiều cá thể (1.2.11), ví dụ một bao diêm, nhưng sẽ bao hàm một kết quả thử (3.4.1). CHÚ THÍCH 2: Đơn v ị mẫu có thể gồm các c á thể rời rạc hoặc một lượng vật liệu dạng đống xác định. CHÚ THÍCH 3: Đối với “đơn vị mẫu ” 1.2.1 5. Đơn vị không phù hợp Đơn vị (1.2.14) c ó một hoặc nhiều sự không phù hợp (3.1.11). 1.2.16 . Đơn vị khuyết tật Đơn vị (1.2.14) có một hoặc nhiều khuyết tật (3.1.12). 1.2.17. Mẫu Tập hợp con của tổng thể (1.2.1) gồm một hoặc nhi ề u đơn vị mẫu (1.2.14). CHÚ THÍCH: Trong việc chọn mẫu có nhiều cách khác nhau, ngẫu nhiên và không ngẫu nhiên. Tập hợp dữ liệu thu được theo cách lấy mẫu (1.3.1) chệch không thể tránh khỏi trong nhiều lĩnh vực (ví dụ như trong di truyền học người, của dòng họ được phát hiện thông qua trẻ em dị thường), cũng là một ví dụ. Trong lấy mẫu điều tra (1.3.18), các đơn vị mẫu thường được chọn với xác suất tỷ lệ với quy mô của một biến đã biết, sẽ cho mẫu chệch. 1.2.18 . Thống kê mẫu Đơn vị đo biểu thị chung cho một giá trị quan trắc (3.2.8) nhất định của một m ẫ u (1.2.17). CHÚ THÍCH 1: Thống kê mẫu (biến ngẫu nhiên) được ký hiệu bằng chữ Latinh hoa, in nghiêng (v í dụ và S ) trong khi thể hiện thực tế của thống kê mẫu (giá trị quan trắc) được ký hiệu bằng chữ Latinh thường, in nghiêng (ví dụ và s ). Điều này ngược với tham số tổng thể (1.2.2) được ký hiệu bằng chữ Hylạp thường, in nghiêng (ví dụ m và s ). CHÚ THÍCH 2: Các giá trị quan trắc có thể kết hợp để tạo thành kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2). Ví dụ, tỷ trọng của một thanh có thể là sự kết hợp giữa các giá trị quan trắc về độ dài, đường kính và khối lượng. 1.2.19. M ẫ u con Phần được chọn của m ẫ u (1.2.17). CHÚ THÍCH: M ẫ u con c ó th ể được chọn bằng cùng một phương pháp đ ã được dùng đ ể chọn mẫu ban đầu nhưng không nhất thiết phải như vậy. 1.2.20. M ẫ u kép Một trong hai hoặc nhiều mẫu (1.2.17) hoặc mẫu con (1.2.19) thu được riêng rẽ đồng thời bằng cùng một quy trình lấy mẫu hoặc quy trình ph ầ n mẫu. 1.2.21 . Mẫu cấp một Mẫu (1.2.17) lấy trong giai đoạn đầu của phép lấy m ẫ u nhiều tầng (1.3.10). 1.2.22 . M ẫ u cấp hai M ẫ u (1.2.17) lấy từ mẫu c ấ p một (1.2.21) trong giai đoạn thứ hai của phép lấy mẫu nhiều tầng (1.3.10). CHÚ TH Í CH: Việc này có thể m ở rộng đến giai đoạn thứ k đối với k >2. 1.2.23. M ẫ u cuối M ẫ u (1.2.17) nhận được ở giai đoạn cuối cùng của phép lấy mẫu nhiều tầng (1.3.10). 1.2.24 . Mẫu ngẫu nhiên đơn giản mẫu (1.2.17) được chọn bằng cách lấy mẫu ngẫu nhiên đơn gi ả n (1.3.4) 1.2.25 . M ẫ u ngẫu nhiên Mẫu (1.2.17) chọn b ằ ng phép lấy mẫu ngẫu nhiên (1.3.5). CH Ú THÍCH: Định nghĩa này liên quan đến mẫu vật lý ngược với mẫu ngẫu nhiên định nghĩa trong TCVN 8244-1 là một khái niệm lý thuyết. 1.2.26 . Cỡ mẫu Số đơn vị mẫu (1.2.14) trong một mẫu (1.2.17). CH Ú THÍCH: Trong lấy mẫu nhiều tầng, cỡ mẫu là tổng số đơn vị mẫu (1.2.14) tại thời điểm kết thúc giai đoạn cuối của việc lấy mẫu (1.3.1). 1.2.27 . Khung mẫu Danh mục đầy đ ủ các đơn vị mẫu (1.2.14). VÍ DỤ: Bản kiểm kê các thành phần trong một kho hàng, bản kê các kiện len trên một chuyến tàu hoặc bản kê các khoản phải trả. CHÚ THÍCH: Khung mẫu hay “ tổng thể mẫu ” (1.2.1) có thể khác với “tổng thể mục tiêu ” . V í dụ, một danh sách cử tri có th ể lấy làm khung mẫu đ ể th ể hiện tổng thể người tr ưở ng thành trong một vùng cụ thể. Điều này không có nghĩa là nó sẽ hoàn toàn chính xác. 1.2.28. Chùm Bộ phận của tổng thể (1.2.1) chia tách thành các nhóm đơn vị m ẫ u (1.2.14) tách biệt nhau theo một cách thức nhất định. 1.2.29 . Lớp Tổng thể con (1.2.3) tách biệt và đầy đủ được xem là đồng nhất hơn về các đặc trưng (1.1.1) nghiên cứu so với toàn bộ tổng thể (1.2.1). VÍ DỤ: Trong lấy mẫu dạng đống (1.3.2), theo thời gian, khối lượng và không gian, các lớp điển hình là: - thời gian sản xuất (ví dụ 15 phút); - khối lượng sản xuất (ví dụ 100 tấn); - lưu giữ trong thùng, toa xe trên tàu và côngtenơ. 1.2.30. Phân lớp Việc phân chia tổng thể (1.2.1) thành các lớp (1.2.29). VÍ DỤ: Tổng thể mèo hoặc chó được phân lớp theo giống, tổng thể người được phân lớp theo giới tính và t ầ ng lớp xã hội, một quốc gia được chia thành các vùng, miền. 1.2.31 . Không gian cơ hội Đơn vị (1.2.14) hoặc phần vật liệu, quá trình , sản phẩm (1.2.32) hoặc dịch vụ (1.2.33) trong đó có thể xảy ra (các) biến cố đã định. CHÚ THÍCH: Thuật ngữ này thường được gọi là “vùng cơ hội”. Tuy nhiên, khi liên quan đến ba biến trở lên thì thuật ngữ “vùng” không thích hợp. 1.2.32. Sản phẩm Kết quả của một quá trình (2.1.1). CHÚ THÍCH 1: Có bốn loại sản phẩm chung là: - dịch vụ (ví dụ: vận chuyển); - phần mềm (ví dụ: chương trình máy tính); - phần cứng (ví dụ: bộ phận cơ khí của động cơ); - vật liệu qua xử lý (v í dụ: dầu bôi trơn). Nhiều sản phẩm gồm nhiều thành phần thuộc các loại sản phẩm chung khác nhau. Khi đó, sản phẩm được gọi là gì tùy thuộc vào thành phần ch ủ đạo. [TCVN ISO 9000:2005, 3.4.2] 1.2.33. Dịch vụ Sản phẩm (1.2.32) là kết quả của ít nhất một hoạt động được thực hiện giữa người cung c ấ p và khách hàng. VÍ DỤ: Dịch vụ có thể liên quan đến: - một hoạt động thực hiện trên một sản phẩm hữu hình do khách hàng cung c ấ p (v í dụ: sửa ôtô); - giao một sản phẩm hữu h ì nh (ví dụ: trong c ô ng nghiệp giao thông vận tải); - giao một sản phẩm không hữu hình (ví dụ: trong chuyển giao th ô ng tin); - tạo ra bầu không khí cho khách hàng (ví dụ trong khách sạn, nhà hàng). 1.2.34 . Cá thể th ử /đo đồng nhất Mẫu (1.2.17) được chuẩn bị và có thể giả định là đồng nhất đối với mục đích dự kiến. CHÚ THÍCH: Các yêu cầu thực tế được nêu trong bản thỏa thuận về mục đích dự kiến. 1.2.35 . M ẫ u đại diện M ẫ u ngẫu nhiên (1.2.25) được chọn sao cho các giá trị quan trắc (3.2.8) có cùng phân bố (2.5.1) trong mẫu (1.2.17) giống như trong tổng thể (1.2.1). VÍ DỤ: M ẫ u được chọn bằng phép lấy mẫu ngẫu nhiên phân lớp (1.3.7) trong đó t ỷ lệ cá thể lấy từ các lớp (1.2.29) khác nhau bằng t ỷ lệ cá thể của tổng thể trong lớp đó, có thể được xem l à mẫu đại diện đối với các giá trị quan trắc. CHÚ THÍCH 1: Định nghĩa này ch ỉ ra rằng mẫu là hình ả nh giống hệt hay thu nh ỏ của tổng thể. CHÚ THÍCH 2: Trong t à i liệu và ứng dụng chung, thuật ngữ “mẫu đại diện ” và “lấy m ẫ u đại diện ” được dùng theo ít nhất là sáu nghĩa khác nhau: - một tuyên bố , phê chuẩn chung, không giải thích về dữ liệu; - không có áp đặt lựa chọn; - h ì nh ảnh phản chiếu hay thu nh ỏ của tổng thể. Mẫu có c ùng phân bố với tổng th ể ; - trường hợp đ iể n hình hoặc lý tưởng; - bao trùm tổng thể. M ẫ u được thiết kế đ ể phản ánh độ biến động (2.2.1) đặc biệt l à giữa các lớp; - lấy mẫu xác suất: chương trình lấy mẫu chính thức đưa ra cho mỗi thành phần của tổng th ể một xác suất lựa chọn đã biết. Sự có mặt của tất c ả các nghĩa kh á c nhau này ch ỉ ra rằng cần tránh hoặc sử dụng thuật ngữ này một cách thận trọng. 1.3. Loại lấy mẫu 1.3.1. Lấy mẫu Hoạt động lấy hoặc thành lập một mẫu (1.2.17). 1.3.2 . Lấy mẫu dạng đống Lấy mẫu (1.3.1) vật liệu (5.1.1) dạng đống. VÍ DỤ: Lấy mẫu dạng đống than đá đối với hàm lượng tro hoặc thuốc lá đối với hàm lượng ẩ m. 1.3.3 . Lấy mẫu rời rạc Lấy mẫu (1.3.1) vật liệu riêng rẽ. 1.3.4 . Lấy mẫu ngẫu nhiên đơn giản Phép lấy mẫu (1.3.1) trong đó một mẫu (1.2.17) gồm n đơn vị mẫu (1.2.14) được lấy từ một tổng thể (1.2.1) sao cho tất cả các tổ hợp có thể có của n đơn vị mẫu có cùng xác suất được lấy ra. CHÚ THÍCH: Trong lấy mẫu dạng đống (1.3.2), nếu đơn vị mẫu là m ẫ u sơ c ấ p th ì việc định vị, phân định và lấy các mẫu sơ cấp phải sao cho tất c ả các đơn vị mẫu có xác suất được chọn như nhau. 1.3.5 . Lấy mẫu ngẫu nhiên Phép lấy mẫu (1.3.1) trong đó một mẫu (1.2.17) gồm n đơn vị mẫu (1.2.14) được lấy từ một tổng thể (1.2.1) sao cho mỗi tổ hợp c ó thể c ó của n đơn vị mẫu có một xác suất được lấy cụ thể. 1.3.6 . Lấy mẫu phân lớp Lấy mẫu (1.3.1) sao cho các phần mẫu (1.2.17) được lấy từ lớp (1.2.29) khác nhau và mỗi lớp được lấy mẫu ít nh ấ t l à một đơn vị mẫu (1.2.14). CHÚ THÍCH 1: Trong một số trường hợp, các phần là tỷ lệ quy định được xác định trước. Nếu việc ph â n lớp (1.2.30) được thực hiện sau khi l ấ y mẫu thì tỷ lệ quy định không được biết trước. CHÚ THÍCH 2: Cá th ể (1.2.11) từ mỗi lớp được chọn bằng phép lấy mẫu ngẫu nhiên (1.3.5). 1.3.7 . Lấy mẫu ngẫu nhiên đơn gi ả n phân l ớ p Lấy m ẫ u ngẫu nhiên đơn giản (1.3.4) từ mỗi lớp (1.2.29). CHÚ THÍCH: Nếu tỷ lệ cá thể (1.2.11) lấy từ các lớp khác nhau bằng với t ỷ lệ cá thể của tổng thể trong lớp đó th ì được gọi là lấy mẫu ngẫu nhiên đơn giản phân lớp t ỷ lệ. 1.3.8 . L ấ y mẫu theo ch ỉ định Lấy mẫu phân lớp (1.3.6) trong đó mẫu (1.2.17) được chọn theo cách không ngẫu nhiên. 1.3.9 . Lấy mẫu chùm Phép lấy mẫu (1.3.1) trong đó mẫu ngẫu nhiên (1.2.25) của các chùm (1.2.28) được chọn và t ấ t cả các đơn vị mẫu (1.2.14) tạo th à nh chùm bao gồm trong mẫu (1.2.17). 1.3.10 . Lấy mẫu nhiều tầng Phép lấy mẫu (1.3.1) trong đ ó mẫu (1.2.17) được chọn theo tầng, các đơn vị mẫu (1.2.14) tại mỗi tầng được lấy từ đơn vị mẫu lớn hơn được chọn ở tầng trước đó. CH Ú THÍCH 1: Lấy mẫu nhiều tầng khác với lấy mẫu nhiều lần. Lấy mẫu nhiều lần là lấy mẫu theo nhiều tiêu ch í đồng thời. CHÚ THÍCH 2: Phương pháp lấy mẫu đối với các tầng khác nhau có thể khác nhau, sao cho có thể chọn mẫu cấp một (1.2.21) v í dụ b ằ ng cách lấy mẫu ngẫu nhiên đ ơ n giản (1.3.4), trong khi mẫu cuối (1.2.23) nhận được thông qua, ví dụ, lấy mẫu hệ thống (1.3.12). 1.3.11 . Lấy m ẫ u chùm nhiều tầng Lấy mẫu chùm (1.3.9) với hai hoặc nhiều tầng, mỗi lần lấy mẫu (1.3.1) được thực hiện theo chùm (1.2.28), trong đó các chùm nhận được bằng việc chia nhỏ mẫu (1.2.17) trước đó. 1.3.12 . Lấy mẫu hệ thống Lấy mẫu (1.3.1) theo phương án có hệ thống. CHÚ TH Í CH: Trong lấy m ẫ u dạng đống (1.3.2), mẫu hệ thống có thể đạt được bằng cách lấy các cá thể (1.2.11) cách nhau một khoảng cách cố định hoặc sau những khoảng thời gian có độ d à i cố định. Các khoảng có thể được xác định, chẳng hạn trên cơ sở khối lượng hoặc thời gian, về mặt khối lượng, các đơn vị mẫu (1.2.14) hoặc mẫu sơ cấp có khối l ượ ng bằng nhau. Trên cơ sở thời gian, đơn vị mẫu ho ặ c mẫu sơ cấp được lấy t ừ một luồng hoặc b ă ng tải, nghĩa là, ở các khoảng thời gian đều nhau. Trong trường hợp n à y, khối lượng của mỗi đơn vị mẫu hoặc m ẫ u sơ c ấ p tỷ lệ v ớ i lưu lượng khối lượng tại thời điểm lấy đơn vị mẫu hoặc mẫu sơ cấp đ ó . CHÚ THÍCH 2: N ế u lô (1.2.4) được chia thành các lớp (1.2.29), thì c ó thể tiến hành lấy mẫu hệ thống phân lớp b ằ ng cách lấy các mẫu sơ c ấ p ở các vị tr í tương đương trong từng lớp. CHÚ THÍCH 3: Với việc lấy m ẫ u hệ thống, việc ngẫu nhiên hóa l ấ y mẫu sẽ bị hạn chế. 1.3.13 . Lấy mẫu h ệ thống định kỳ Lấy mẫu h ệ thống (1.3.12) trong đ ó đơn vị mẫu (1.2.14) trong một tổng thể (1.2.1) được sắp xếp theo trật tự và đánh số từ 1 đến N trong m ẫ u (1.2.17) , khi đó tạo thành các đơn vị mẫu đ á nh số h, h + k, h + 2 k, …., h + ( n - 1) k, trong đó h và k là các số nguyên dương thỏa mãn quan hệ: nk < n=""><> +1) và h <> h thường được l ấ y ngẫu nhiên từ số nguyên k đầu tiên; và n = số đơn vị mẫu. CHÚ THÍCH 1: Lấy m ẫ u hệ thống định kỳ là phương pháp l ấ y mẫu trong đó ngẫu nhiên hóa việc lấy mẫu (1.3.1) được giới hạn đến việc lựa chọn một số trong k số nguyên đầu tiên. CH Ú THÍCH 2: Mẫu hệ thống định kỳ thường được sử dụng đ ể nh ậ n được một mẫu ngẫu nhiên đối với các đặc trưng (1.1.1) đã biết là không phụ thuộc vào cơ sở hệ thống. CH Ú THÍCH 3: Một cơ sở hệ thống có thể là trật tự sản xu ấ t. Tuy nhiên cần thận trọng. N ế u cứ lấy cá th ể (1.2.11) thứ 6, 12 hoặc 18 được s ả n xu ấ t từ máy sáu đầu th ì có nhiều khả năng mẫu không phải là đại diện cho đầu ra của máy đ ó . 1.3.14 . Lấy mẫu h ệ thống theo điểm Lấy mẫu hệ thống (1.3.12) trong đó m ẫ u (1.2.17) với số lượng hoặc cỡ quy định được lấy từ một vị trí quy định trong môi trường hoặc tại vị trí hoặc thời gian quy định trong dòng và được xem là đại diện cho môi trường cục bộ hoặc trực tiếp của nó. 1.3.15 . Lấy m ẫ u có hoàn lại Lấy mẫu (1.3.1) trong đó mỗi đơn vị mẫu (1.2.14) được lấy ra, quan trắc, rồi được tr ả về tổng thể trước khi lấy đơn vị mẫu tiếp theo. CHÚ THÍCH: Trong trường hợp này, cùng một đơn vị mẫu có thể xuất hiện nhiều hơn một l ầ n trong mẫu (1.2.17). 1.3.16 . Lấy mẫu không hoàn lại Lấy mẫu (1.3.1) trong đó mỗi đơn vị mẫu (1.2.14) chỉ được lấy ra từ tổng thể (1.2.1) một lần mà không được tr ả về tổng thể đó. 1.3.17 . Lấy mẫu chấp nhận Lấy mẫu (1.3.1) sau đó đưa ra quyết định ch ấ p nhận hay không chấp nhận một lô (1.2.4), hoặc nhóm sản phẩm (1.2.32), vật liệu hoặc dịch vụ (1.2.33) khác, dựa trên các kết quả mẫu. 1.3.18 . Lấy mẫu điều tra Lấy mẫu (1.3.1) sử dụng trong các nghiên cứu liệt k ê hoặc phân tích để ước lượng các giá trị của một hoặc nhiều đặc trưng (1.1.1) trong một tổng thể (1.2.1) , hoặc để ước lượng sự phân bố của các đặc trưng đó trong tổng thể. VÍ DỤ: Việc lấy mẫu trong sản xuất đ ể thực hiện phân tích khả năng của quá trình và đánh giá hệ thống để đánh giá mức độ phù hợp của hệ thống theo một tiêu chuẩn. 2. Quản lý quá trình thống kê 2.1. Khái niệm chung liên quan đến quá trình 2.1.1 . Quá trình Tập hợp các hoạt động liên quan hoặc tương tác với nhau để chuyển đổi đầu vào thành đầu ra. CH Ú THÍCH 1: Đầu vào của một quá trình thường l à đầu ra của một quá trình khác. CH Ú THÍCH 2: Các quá trình trong một tổ chức thường được hoạch định và thực hiện trong các điều kiện được kiểm soát để làm gia tăng giá trị. CHÚ THÍCH 3: Quá trình mà sự phù hợp của sản phẩm làm ra không thể xác nhận một cách d ễ dàng hoặc kinh tế thường được gọi là “quá trình đặc biệt ” . [ISO 9000:2005, 3.4.1] 2.1.2 . Quản lý quá trình Các hoạt động phối hợp để hướng và kiểm soát quá trình (2.1.1). 2.1.3 . Phương pháp thống kê Phương pháp thu thập, phân tích và diễn giải dữ liệu dưới ảnh hưởng của tính ngẫu nhiên. CHÚ THÍCH: Dữ liệu đề cập đến sự kiện hoặc thông tin dạng số hoặc không phải số. 2.1.4 . Quản lý quá trình thống kê Quản lý quá trình (2.1.2) liên quan đ ế n việc áp dụng các phương pháp thống kê (2.1.3) để hoạch định quá trình (2.1.5), kiểm soát quá trình (2.1.6) và cải tiến quá trình (2.1.7). 2.1.5 . Hoạch định quá trình Quản lý quá trình (2.1.2) tập trung vào việc thiết lập các mục tiêu và yêu cầu của quá trình cũng như quy định cách thức để đạt được những mục tiêu và yêu cầu này. 2.1.6 . Kiểm soát quá trình Quản lý quá trình (2.1.2) tập trung vào việc đáp ứng các yêu cầu của quá trình . 2.1.7 . Cải tiến quá trình Quản lý quá trình (2.1.2) tập trung vào việc giảm độ biến động (2.2.1) và cải tiến tính hiệu lực và hiệu quả của quá trình. CHÚ THÍCH 1: T í nh hiệu lực là mức độ mà các hoạt động đã hoạch định được nhận biết và các kết quả hoạch định đạt được [ISO 9000]. CHÚ TH Í CH 2: Hiệu quả là mối quan hệ giữa kết quả đạt được và các nguồn lực sử dụng [ISO 9000]. 2.1.8 . Kiểm soát quá trình thống kê SPC Hoạt động tập trung v à o việc sử dụng các kỹ thuật thống kê nh ằ m làm giảm độ biến động (2.2.1), tăng sự hi ể u biết về quá trình (2.1.1) và hướng quá trình theo cách thức mong muốn. CHÚ THÍCH 1: SPC vận dụng hiệu quả nhất nhờ việc kiểm soát sự biến động của một đặc trưng của quá trình hoặc đặc trưng (1.1.1) của sản phẩm trong quá trình có mối tương quan với đặc trưng sản phẩm cuối cùng và/hoặc bằng cách tăng độ bền vững của quá trình chống lại sự biến động đó. Một đặc trưng sản phẩm cuối cùng của người cung cấp có thể là một đặc trưng quá trình cho quá trình của người cung c ấ p tiếp theo. CHÚ THÍCH 2: Mặc dù SPC ban đầu ch ủ yếu liên quan đến hàng hóa được sản xuất, nhưng cũng có thể áp dụng tương đương cho các quá trình cung cấp dịc h vụ hoặc các giao dịch, v í dụ những quá trình liên quan đến dữ liệu, phần mềm, truyền thông và vận chuyển vật liệu. CHÚ THÍCH 3: SPC liên quan đến kiểm soát quá trình (2.1.6) và c ải tiến quá trình (2.1.7). 2.1.9 . Phương án kiểm soát Tài liệu trình > mô tả các thành phần hệ thống được sử dụng để kiểm soát sự biến động (2.2.1) của các đặc tr ưng (1.1.1) của các quá trình (2.1.1) , sản phẩm (1.2.32) và dịch vụ (1.2.33), và nhằm giảm thiểu sự sai lệch so với giá trị ưu tiên của chúng. CHÚ THÍCH: T à i liệu là môi trường chứa thông tin [TCVN ISO 9000]. T à i liệu có thể là tổ hợp các loại phương tiện thông tin khác nhau, v í dụ, giấy, từ, điện tử hoặc đĩa quang, ảnh hoặc mẫu (1.2.17) ch í nh. 2.1.10 . Phân tích quá trình Nghiên cứu nhằm đem lại tác động lên hệ thống nguyên nhân và kết quả để kiểm soát và/hoặc cải tiến quá trình (2.1.1) hoặc sản phẩm (1.2.32) bao gồm c ả dịch vụ (1.2.33). 2.2. Khái niệm liên quan đến độ biến động 2.2.1 . Độ biến động Sự khác biệt giữa các giá trị của một đặc trưng (1.1.1) . CHÚ THÍCH: Độ biến động thường được biểu thị b ằ ng phương sai hoặc độ lệch chuẩn. 2.2.2 . Độ biến động vốn có của quá trình Độ biến động (2.2.1) trong một quá trình (2.1.1) khi quá trình được thực hiện ở trạng thái kiểm soát thống kê (2.2.7). CHÚ THÍCH 1: Khi biểu thị theo độ lệch chuẩn thì sử dụng ch ỉ số dưới “w ” , (v í dụ s w , S w hoặc s w ), để chỉ ra tính vốn có. Xem thêm 2.7.1, chú th í ch 2. CHÚ THÍCH 2: Độ biến động này tương ứng với “độ biến động trong phạm vi nhóm con”. 2.2.3 . Độ biến động toàn phần của quá trình Độ biến động (2.2.1) trong một quá trình (2.1.1) do các nguyên nhân đặc biệt (2.2.4) và nguyên nhân ng ẫ u nhiên (2.2.5). CH Ú THÍCH 1: Khi biểu thị theo độ lệch chuẩn thì sử dụng chỉ số dưới “t” (ví dụ s t , S t hoặc s t ), để ch ỉ thị độ biến động toàn phần. Xem thêm 2.6.1, chú thích 3. CHÚ THÍCH 2: Độ biến động này tương ứng với sự kết hợp giữa “độ biến động trong phạm vi nhóm con ” và “ độ biến động giữa các nhóm con ” . 2.2.4 . Nguyên nhân đặc biệt Nguồn gây biến động quá trình không phải là biến động vốn có của quá trình (2.2.2). CHÚ TH Í CH 1: Đôi khi “nguyên nhân đặc biệt ” được hiểu đ ồ ng nghĩa với “nguyên nh â n ấn định ” . Tuy nhiên, vẫn có sự khác biệt. Nguyên nhân đặc biệt ch ỉ có thể ấn định khi nó được xác định cụ thể. CHÚ THÍCH 2: Trường hợp đặc biệt phát sinh do những tình huống cụ thể không phải khi nào cũng có. Như vậy, trong một quá trình (2.1.1) có những nguyên nhân đặc biệt, mức độ biến động (2.2.1) đôi khi không thể dự đoán được. 2.2.5 . Nguyên nhân ngẫu nhiên Nguyên nhân thông thường Nguyên nh â n tình cờ Nguồn gây biến động (2.2.1) vốn có trong một quá trình (2.1.1) qua thời gian. CHÚ THÍCH 1: Trong một quá trình ch ỉ chịu biến đ ộng do nguyên nh â n ngẫu nhiên, thì có thể dự đoán được độ biến động trong phạm vi giới hạn thống kê được thiế t lập. CHÚ THÍCH 2: Việc làm giảm những nguyên nhân này giúp cải tiến quá trình (2.1.7). Tuy nhiên, mức độ nhận biết, giảm thiểu và loại trừ nguyên nhân cần được phân tích chi phí/lợi í ch về t í nh khả thi kỹ thuật cũng như t í nh kinh tế. 2.2.6 . Nhóm con hợp lý Nhóm con, trong đó độ biến động (2.2.1) được giả định là ch ỉ do các nguyên nhân ngẫu nhiên (2.2.5). CHÚ THÍCH 1: Nhóm con là một tập hợp dữ liệu lấy từ một quá trình (2.1.1) sao cho đảm bảo tính tương đồng cao nhất của dữ liệu trong mỗi nhóm con và tính kh á c biệt l ớ n nhất của dữ liệu giữa các nhóm con khác nhau. Nhóm con càng lớn thì biểu đồ kiểm soát (2.3.1) càng nhạy với các thay đổi của mức quá trình (2.4.13) . Lý tưởng là mỗi phép đo (3.2.1) trong một nhóm con độc lập với nhau. CHÚ THÍCH 2: Phương pháp phổ biến nhất để nhận được nhóm con hợp lý là thành lập nhóm tại một thời điểm. Dữ liệu lấy từ các khoảng thời gian khác nhau khi đó sẽ được xếp vào các nhóm con khác nhau. Một v í dụ là cứ mỗi giờ thực hiện các phép đo trên năm bộ phận liền nhau từ một máy cụ thể. Khi đó, thống kê mẫu (1.2.18) từ các nhóm con có thể được vẽ trên biểu đồ kiểm soát theo trật tự thời gian. Điều này tạo thuận lợi cho việc phát hiện biến động liên quan đến thời gian. 2.2.7 . Quá trình ổn định Quá trình ở trạng thái ki ể m soát thống k ê quá trình ì nh hằng số> (2.1.1) ch ỉ chịu những nguyên nhân ngẫu nhiên (2.2.5). CHÚ THÍCH 1: Một quá trình ổn định thường được coi như các mẫu (1.2.17) lấy t ừ quá trình tại mọi thời điểm là mẫu ngẫu nhiên đơn giản (1.2.24) lấy từ cùng tổng th ể (1.2.1). CHÚ THÍCH 2: Phát biểu này không có nghĩa là độ biến động ngẫu nhiên lớn hay nhỏ, nằm trong hay ngoài quy định (3.1.1), mà đ ú ng hơn là có th ể dự đoán được độ biến động (2.2.1) b ằ ng cách sử dụng các kỹ thuật thống k ê . CHÚ THÍCH 3: Năng lực quá trình (2.7.1) của một quá trình ổn đị nh th ườ ng được c ả i thiện b ằ ng những thay đ ổ i cơ b ả n làm giảm hoặc loại trừ một số nguyên nhân ng ẫ u nhiên và/hoặc điều chỉnh trung b ì nh về giá trị ưu tiên. CHÚ THÍCH 4: Trong một số quá trình, trung bình của một đặc trưng có th ể có độ tr ô i hoặc độ lệch chuẩn tăng lên, v í dụ, do d ụng cụ bị mòn hoặc nồng độ chất hòa tan trong dung dịch giảm xuống. Xu hướng thay đổi t ă ng giá trị trung bình hoặc độ lệch chuẩn của quá trình như vậy được coi là do hệ thống chứ không phải nguyên nhân ngẫu nhiên. Khi đó , các kết quả không phải là các mẫu ngẫu nhiên từ cùng một tổng thể. 2.2.8 . Chuẩn mực m ấ t kiểm soát Tập hợp các quy tắc quyết định đối với việc nhận biết sự có mặt của các nguyên nh â n đặc biệt (2.2.4). CHÚ THÍCH: Các quy tắc quyết định có thể bao gồm nguy ê n tắc liên quan đến các điểm nằm ngoài giới hạn kiểm soát (2.4.2), th ờ i gian hoạt động, xu hướng, chu kỳ, t í nh tuần hoàn, sự tập trung của các điểm gần đường tâm hoặc giới hạn kiểm soát, sự phân tán b ấ t thường của các điểm trong giới hạn kiểm soát (độ phân tán l ớ n hoặc nhỏ) và quan hệ giữa các giá trị trong phạm vi các nhóm con. 2.2.9 . Độ dài trung bình của loạt mẫu ARL (1.2.17) vẽ trên biểu đồ kiểm soát (2.3.1) đến v à bao gồm cả điểm dẫn đến quyết định r ằ ng có nguyên nh â n đ ặc biệt (2.2.4). CHÚ THÍCH 1: Nếu không có nguyên nhân đặc biệt th ì giá trị ARL lý tưởng là b ằ ng vô cùng, trong trường hợp đó, quyết đị nh đúng là không bao giờ đạt được. Mục tiêu thực tế là làm cho ARL lớn khi không có nguyên nhân đặc biệt nào. CH Ú THÍCH 2: Ngược lại, khi có nguyên nhân đặc biệt thì giá trị ARL lý t ưở ng là 1, trong trường hợp đó, quyết định được đưa ra khi lấy mẫu tiếp theo. CHÚ THÍCH 3: Như vậy, việc chọn ARL là một sự th ỏ a hiệp giữa các yêu cầu tr á i ngược nhau đó. CH Ú THÍCH 4: Việc đưa ra hành động th í ch hợp đối với nguyên nhân đặc biệt trong khi nó không tồn tại sẽ dẫn đến việc kiểm soát quá mức. CHÚ THÍCH 5: Việc không đưa ra hành động thích hợp khi c ó nguyên nhân đặc biệt sẽ dẫn đến việc kiểm soát kém. 2.3. Biểu đồ liên quan đến kiểm soát 2.3.1 . Biểu đồ kiểm soát Biểu đồ trên đó độ đo thống kê nào đó của một loạt mẫu (1.2.17) được vẽ theo một trật tự cụ thể để lái quá trình (2.1.1) theo độ đo đ ó đồng thời kiểm soát và làm giảm độ biến động (2.2.1). CHÚ TH Í CH 1: Trật tự cụ thể thường dựa theo thời gian hoặc thứ tự mẫu. CHÚ THÍCH 2: Biểu đồ kiểm so á t được áp dụng hiệu quả nh ấ t khi độ đo là biến quá trình tương quan với đặc trưng (1.1.1) cơ bản của s ả n phẩm hoặc d ịch vụ. 2.3.2 . Biểu đồ kiểm soát Shewhart Biểu đồ kiểm soát (2.3.1) với giới hạn kiểm soát (2.4.5) She w hart chủ yếu nhằm phân biệt giữa độ biến động (2.2.1) của độ đo vẽ trên biểu đồ do các nguyên nhân ngẫu nhiên (2.2.5) với độ biến động do các nguyên nhân đặc biệt (2.2.4). 2.3.3 . Biểu đồ kiểm soát ch ấ p nhận Biểu đồ kiểm soát (2.3.1) chủ yếu nh ằ m đánh giá độ đo được vẽ có thể thỏa m ã n dung sai quy định (3.1.6) hay không. 2.3.4 . Biểu đồ kiểm soát điều chỉnh quá trình Biểu đồ kiểm soát (2.3.1) sử dụng mô hình dự đoán quá trình (2.1.1) để ước lượng và vẽ diễn biến tương lai của quá trình nếu không có thay đổi nào, đồng thời định lượng thay đổi cần thực hiện đ ể duy trì độ lệch quá trình trong phạm vi giới hạn chấp nhận. 2.3.5 . Biểu đ ồ kiểm soát tổng tích lũy Biểu đồ CUSUM Biểu đồ kiểm soát (2.3.1) trong đó tổng tích lũy độ lệch của các giá trị mẫu liên tiếp so v ớ i giá trị quy chiếu được vẽ thành đồ thị để t ì m ra những thay đổi về mức của độ đo được vẽ. CHÚ THÍCH 1: Tung độ của mỗi điểm đồ thị thể hiện tổng đại số của tung độ trước đó và đ ộ lệch gần nhất so với mốc quy chiếu, đ í ch hoặc giá trị kiểm soát. CHÚ THÍCH 2: Có thể có được sự phân biệt rõ nhất các thay đổi về mức khi giá trị quy chiếu b ằ ng giá trị trung bình tổng. CHÚ THÍCH 3: Biểu đồ này có thể dùng trong kiểm soát, ch ẩ n đo á n hoặc dự đoán. CHÚ THÍCH 4: Khi sử dụng trong kiểm soát, có thể thể hiện dưới dạng biểu đồ bằng mạng (v í dụ mạng V ) chồng lên đồ thị. Tín hiệu xuất hiện khi đường biểu đồ giao hoặc tiếp xúc ranh giới của mạng. 2.3.6 . Biểu đồ kiểm soát định l ượ ng Biểu đồ kiểm soát Shewhart (2.3.2) trong đó số đo được vẽ trên đồ thị thể hiện dữ liệu theo thang đo l iên tục (1.1.4). 2.3.7 . Biểu đồ kiểm soát định tính Biểu đồ kiểm soát She w hart (2.3.2) trong đó số đo được vẽ trên đồ thị thể hiện dữ liệu số đếm hoặc dữ liệu ph â n loại. 2.3.8 . Biểu đồ c Biểu đồ kiểm soát số đếm Biểu đồ kiểm soát định tính (2.3.7) đối với số lượng các sự cố mới trong đó c ơ hội xảy ra là cố định. CHÚ THÍCH: Các sự cố mới thuộc một loại cụ thể, ví dụ số người vắng mặt và số dẫn đầu doanh thu, tạo thành số đếm. Trong lĩnh vực chất lượng, các sự cố mới thường thể hiện bằng sự không phù hợp và cơ hội cố định liên quan đến mẫu (1.2.17) có cỡ mẫu không đổi hoặc lượng vật liệu cố định. Các ví dụ là “các vết nứt trên mỗi 100 mét vuông xây dựng ” và “lỗi trong mỗi 100 hóa đơn ” . 2.3.9 . Biểu đồ u Biểu đồ kiểm soát số đếm trên đơn vị Biểu đồ kiểm soát định tính (2.3.7) đối với số lượng các sự biến cố mới trên đơn vị (1.2.14) trong đó cơ hội là biến số. CHÚ THÍCH: Các sự cố mới thuộc một loại cụ thể, ví dụ số người vắng mặt và số dẫn đầu doanh thu, tạo thành số đếm. Trong lĩnh vực chất lượng, các sự cố mới thường thể hiện b ằ ng sự không phù hợp và cơ hội cố định liên quan đến mẫu (1.2.17) có c ỡ mẫu không đổi hoặc lượng vật liệu cố định. 2.3.10. Biểu đồ np Biểu đồ kiểm soát số đơn vị phân loại Biểu đồ kiểm soát định tính (2.3.7) đối với số đơn vị (1.2.14) của một loại nhất định trong đó cỡ mẫu (1.2.26) không đổi. CHÚ THÍCH: Trong l ĩ nh vực ch ấ t lượng, việc phân loại thường được lấy dưới dạng “ đơn vị không phù h ợ p ” (1.2.15). 2.3.11. Biểu đồ p Biểu đ ồ kiểm soát tỷ l ệ hoặc phần trăm đơn vị theo loại Biểu đồ kiểm soát định tính (2.3.7) đố i với số đơn vị (1.2.14) của một loại nh ấ t định tr ê n tổng số đơn vị trong mẫu (1.2.17) biểu thị bằng một tỷ lệ hoặc phần trăm. CHÚ THÍCH 1 Trong lĩ nh vực ch ấ t lượng, việc phân loại thường được l ấ y dưới dạng “ đơn vị không phù hợp ” (1.2.15). CHÚ THÍCH 2: Biểu đồ “p ” được sử dụng đặc biệt khi cỡ m ẫ u (1.2.26) là biến s ố . CHÚ TH Í CH 3: Độ đo vẽ đồ thị có th ể được biểu diễn theo t ỷ lệ hoặc phần trăm. 2.3.12 . Biểu đồ kiểm soát Xbar Biểu đồ kiểm soát trung b ì nh Biểu đồ kiểm soát định l ượn g (2.3.6) dùng cho đánh giá mức quá trình (2.4.13) theo trung b ì nh nhóm con. 2.3.13 . Biểu đồ kiểm soát trung vị Biểu đồ kiểm soát định l ượ ng (2.3.6) dùng cho đánh giá mức quá trình (2.4.13) theo trung vị nhóm con. 2.3.14 . Biểu đồ kiểm soát trung bình tr ượ t Biểu đồ kiểm soát (2.3.1) dùng cho đánh giá mức quá trình (2.4.13) theo trung bình cộng của mỗi n quan trắc liên tiếp. CHÚ TH Í CH 1: Bi ể u đ ồ này đặc biệt hữu ích khi chỉ có một quan trắc trên một nhóm con. C á c v í dụ là đặc trưng (1.1.1) quá trình nh ư nhiệt độ, áp suất và thời gian. CHÚ THÍCH 2: Quan trắc hiện thời thay thế quan trắc cũ nhất trong số n + 1 quan trắc gần nh ấ t. CH Ú THÍCH 3: Biểu đồ này có một nhược đi ể m của hiệu quả không l ấ y trọng số trải theo n điểm. 2.3.15 . Biểu đồ kiểm soát cá thể Biểu đồ kiểm soát X Biểu đồ kiểm soát định l ượ ng (2.3.6) dùng cho đánh giá mức quá trình (2.4.13) theo các quan trắc riêng lẻ trong mẫu (1.2.17). CH Ú THÍCH 1: Biểu đồ này thường đi kèm biểu đồ độ rộng trượt, thường với n = 2. CHÚ THÍCH 2: Dạng biểu đồ này đánh mất ưu điểm về trung b ì nh về giảm thiểu độ biến động (2.2.1) ngẫu nhiên và giả thiết của định lý giới hạn trung tâm của phân bố chuẩn. 2.3.16 . Biều đồ kiểm soát EWMA Biểu đồ kiểm soát trung bình trượt có trọng số mũ Biểu đồ kiểm soát (2.3.1) dùng cho đánh giá mức quá trình (2.4.13) theo trung bình trượt được làm trơn theo hàm mũ. 2.3.17 . Biểu đ ồ kiểm soát xu hướng Biểu đồ kiểm soát (2.3.1) dùng cho đánh giá mức quá trình (2.4.13) theo độ lệch của trung bình nhóm con so với thay đ ổ i mong muốn về mức quá trình. CHÚ THÍCH 1: Xu hướng có thể được xác định bằng thực nghiệm hoặc phương pháp hồi quy. CHÚ THÍCH 2: Xu hướng l à chiều hướng đi lên hoặc đi xuống, sau khi loại trừ độ biến động (2.2.1) ngẫu nhiên và hiệu ứng tuần hoàn, khi các giá trị quan trắc (3.2.8) được vẽ theo trật tự thời gian của các quan trắc. 2.3.18. Biểu đồ R Biểu đồ kiểm soát độ rộng Biểu đồ kiểm soát định lượng (2.3.6) dùng cho đ á nh giá độ biến động (2.2.1) theo độ rộng nhóm con. 2.3.19. Biểu đồ s Biểu đồ ki ể m soát độ lệch chuẩn Biểu đồ ki ể m soát định l ượ n g (2.3.6) dùng cho đánh giá độ biến động (2.2.1) theo độ lệch chuẩn nhóm con. 2.3.20 . Biểu đồ kiểm soát độ rộng tr ượt Biểu đồ kiểm soát định l ượ ng (2.3.6) dùng cho đánh giá độ biến động (2.2.1) theo độ rộng của mỗi n quan trắc liên tiếp. CHÚ THÍCH: Quan trắc hiện thời thay thế quan trắc cũ nh ấ t trong số n + 1 quan trắc gần nhất. 2.3.21 . Biểu đồ kiểm soát đa biến Biểu đồ kiểm soát (2.3.1) về đáp ứng của hai hay nhiều biến tương quan kết hợp thành một thống k ê mẫu (1.2.18) duy nh ấ t đối với mỗi nhóm con. 2.3.22 . Bi ể u đ ồ kiểm soát nhiều đặc trưng Biểu đ ồ kiểm soát định tính (2.3.7) dựa trên nhiều hơn một đặc trưng (1.1.1). 2.3.23 . Biểu đồ kiểm soát khuyết tật Biểu đồ đi ể m chất l ượng Biểu đồ kiểm soát nhiều đặc trưng (2.3.22) tron g đó các trọng số khác nhau được chia cho các biến cố tùy theo ý nghĩa của chúng. 2.3.24 . Điều ch ỉ nh quá trình Hành động làm giảm độ lệch so với đích ở đặc trưng (1.1.1) đầu ra nhờ kiểm soát phía trước (2.3.25) v à /hoặc kiểm soát phía sau (2.3.26). CHÚ THÍCH: Việc theo dõi tiến hành xác định xem quá trình (2.2.1) và bản thân hệ thống điều ch ỉ nh quá trình có ở trạng thái kiểm soát thống kê (2.2.7) hay không. 2.3.25 . Kiểm soát phía trước Đưa ra những thay đổi bù thích hợp cho biến kiểm soát (2.3.27) khác b ằ ng phép đo (3.2.1) những biến động của biến đầu vào. 2.3.26 . Kiểm soát phía sau Đưa ra những thay đổi bù thích hợp cho biến ki ể m soát (2.3.27) khác b ằ ng cách sử dụng độ lệch so với đích hoặc tín hiệu sai số của chính đặc trưng (1.1.1) đầu ra. 2.3.27 . Biến ki ể m soát Biến số trong quá trình (2.1.1) thay đổi theo tín hiệu tác động làm thay đổi giá trị của đầu ra quá trình. 2.3.28 . Tự tương quan Mối tương quan nội tại giữa các thành phần của chuỗi quan trắc theo trật tự thời gian. 2.4. Thành phần của biểu đồ ki ể m soát 2.4.1 . Đường tâm Đường nằm trên bi ể u đồ kiểm soát (2.3.1) biểu diễn mục đích dự kiến hoặc trung bình trước đó của thống kê (1.2.18) mẫu đ ược vẽ. CHÚ THÍCH: Đường tâm có thể có hai dạng: a) đường tâm “làm chuẩn ” có giá trị được quy định trước; b) đường tâm “không làm chu ẩ n ” có giá trị là trung b ì nh trước đó. 2.4.2 . Giới hạn kiểm soát Đường nằm trên biểu đồ kiểm soát dùng để đánh giá độ ổn định của quá trình (2.1.1). CHÚ THÍCH 1: Đường điều ch ỉ nh được vẽ trên biểu đồ kiểm soát (2.3.1) để biểu diễn giới hạn điều ch ỉ nh. CHÚ THÍCH 2: Giới hạn kiểm soát đưa ra ranh giới thống kê đối với độ lệch kh ỏ i đường tâm (2.4.1) của đồ thị thống kê trên biểu đồ kiểm soát Shewhart (2.3.2) ch ỉ do các nguyên nh â n ng ẫ u nhiên (2.2.5). CH Ú THÍCH 3: Giới hạn kiểm soát dựa tr ê n dữ liệu thực về quá trình và không n ằ m trên gi ớ i hạn quy định (3.1.3), ngoại trừ biểu đ ồ kiểm soát chấp nhận (2.3.3). CHÚ THÍCH 4: Ngo à i các đi ể m n ằ m ngoài giới hạn kiểm soát, chuẩn mực “ ngoài tầm kiểm soát” có thể bao gồm độ d ài loạt mẫu, xu h ướ ng, chu kỳ, tính tuần ho à n và các dạng bất thường trong phạm vi giới hạn điều ch ỉ nh. 2.4.3 . Giới hạn c ả nh báo Gi ớ i hạn ki ể m soát (2.4.2) mà khi quá trình (2.1.1) đang được kiểm soát thống kê, thống kê được xét n ằ m trong phạm vi giới hạn này với xác suất cao. CH Ú THÍCH 1: Đường cảnh báo đ ược vẽ trên biểu đồ kiểm soát (2.3.1) để biểu diễn giới hạn cảnh báo. CHÚ THÍCH 2: Khi giá trị của thống kê được vẽ nằm ngoài giới hạn c ả nh b á o nhưng vẫn n ằ m trong giới hạn hoạt động (2.4.4), thì cần tăng cường theo dõi quá trình theo các quy tắc quy định trước. 2.4.4 . Gi ớ i hạn hành động Gi ớ i hạn kiểm soát (2.4.2) khi quá trình (2.1.1) được kiểm soát thống k ê thì thống kê được xét nằm trong giới hạn này với xác suất rất cao. CH Ú THÍCH 1: Đường hoạt động được vẽ tr ê n biểu đồ ki ể m soát (2.3.1) đ ể biểu diễn giới hạn hoạt động. CHÚ THÍCH 2: Khi độ đo được vẽ n ằ m ngoài giới hạn hoạt động th ì thực hiện hành động khắc phục (3.1.15) đối với quá trình. 2.4.5 . Giới hạn kiểm soát Shewhart Giới hạn kiểm soát (2.4.2), dựa trên bằng chứng thực nghiệm và các xem xét về kinh tế, đặt gần đường tâm (2.4.1) ở khoảng cách độ lệch chuẩn ± z (trong đó z là một hệ số) của thống kê được xét và dùng để đánh giá việc quá trình (2.1.1) đang trong trạng thái kiểm soát thống kê (2.2.7) hay không. CHÚ THÍCH: Thông thường, theo She w hart, các giới hạn kiểm soát này cần dựa theo tính chuẩn và lấy z = 3 đối với giới hạn hành động (2.4.4), z = 2 đối với giới hạn cảnh báo (2.4.3). 2.4.6 . Giới hạn kiểm soát xác suất Gi ớ i hạn kiểm soát (2.4.2) cùng với đường tâm (2.4.1) xác định khoảng khi quá trình (2.1.1) ở trạng thái kiểm soát thống kê (2.2.7) thì thống kê được xét nằm trong giới hạn này với xác suất đặt trước rất cao. CHÚ THÍCH: Việc rút ra giới hạn kiểm soát xác suất liên quan đến việc xác định trước ph â n bố (2.5.1) cơ bản của thống kê. 2.4.7 . Gi ớ i hạn kiểm soát chấp nhận ACL Giới hạn ki ể m soát (2.4.2), đối với biểu đồ kiểm soát chấp nhận (2.3.3), cho phép có sự thay đổi nhất định về mức quá trình (2.4.13) dựa trên các yêu cầu quy định, với điều kiện tính biến động của nhóm con ch ỉ là do các nguyên nhân ngẫu nhiên (2.2.5) được kiểm soát thống kê. 2.4.8 . Giới hạn kiểm soát trên UCL U CL Giới hạn kiểm soát (2.4.2) xác định biên giới kiểm soát trên. 2.4.9 . Giới hạn kiểm soát dưới LCL L CL Giới hạn kiểm soát (2.4.2) xác định biên giới kiểm soát dưới. 2.4.10 . Vùng không ph â n định Mức quá trình (2.4.13) n ằ m giữa APL (2.4.14) và RPL (2.4.15). 2.4.11 . Vùng chấp nhận quá trình Vùng quanh đường tâm (2.4.1) bao gồm các mức quá trình (2.4.13) đại diện cho các quá trình (2.1.1) mong muốn được chấp nhận. 2.4.12 . Vùng loại b ỏ quá trình Vùng mức quá trình (2.4.13) n ằ m trên hoặc n ằ m ngoài (các) RPL (2.4.15) bao gồm các mức quá trình (2.4.13) đại diện cho các quá trình (2.1.1) cần loại b ỏ . 2.4.13 . Mức quá trình Gi á trị của thống kê mẫu (1.2.18) được vẽ ở thời điểm cho trước. 2.4.14 . Mức quá trình chấp nhận APL Mức quá trình (2.4.13) tạo thành đường biên ngoài của vùng chấp nhận quá trình (2.4.11). 2.4.15 . Mức quá trình loại bỏ RPL Mức quá trình (2.4.13) tạo thành đường biên trong của vùng loại bỏ quá trình (2.4.12). 2.5. Thuật ngữ cơ bản liên quan đến hiệu năng và năng lực của quá trình 2.5.1 . Ph â n bố Th ô ng tin â n bố xác suất của đặc trưng (1.1.1). CHÚ THÍCH 1: Phân bố của đặc trưng có thể được đại diện, v í dụ, b ằ ng vị trí các giá trị của đặc trưng đó và thể hiện dạng thước đo hoặc đi ể m dưới dạng đồ thị điểm hoặc biểu đồ phân bố. Các dạng này cung c ấ p tất cả các thông tin trị số về đặc trưng ngoại tr ừ thứ tự d ã y chứa dữ liệu. CHÚ THÍCH 2: Phân bố của đặc trưng phụ thuộc vào các điều kiện chủ đạo. Do đ ó , nếu muốn có thông tin có ý nghĩa về phân bố của đặc trưng thì cần quy định điều kiện thu thập dữ liệu. CHÚ THÍCH 3: Điều quan trọng là cần biết về lớp phân bố (2.5.2) , v í dụ, chuẩn hay loga chuẩn, trước khi dự đoán hay ước lượng khả năng, t í nh năng quá trình và các ch ỉ số hoặc t ỷ lệ không phù hợp. 2.5.2 . Lớp phân bố Họ ph â n bố (2.5.1) cụ thể mà mỗi thành phần của nó có cùng các tính chất được quy định cho họ đó. VÍ DỤ 1: Phân bố chuẩn hai tham số, dạng chuông đối xứng có các tham số trung bình và độ lệch chuẩn. VÍ DỤ 2: Phân bố W eibull ba tham số có các tham số định v ị , định dạng v à thang đo (1.1.3). VÍ DỤ 3: Phân bố liên tục một mốt. CHÚ THÍCH: Lớp phân bố thường được quy định đầy đủ thông qua giá trị của các tham số thích hợp. 2.5.3 . Mô hình phân bố Phân bố (2.5.1) hoặc lớp phân bố (2.5.2) quy định. VÍ DỤ 1: Mô hình đối với ph â n bố của đặc tr ư ng (1.1.1) sản phẩm, đường kính bu lông, c ó thể l à phân bố chuẩn có trung b ì nh 15 mm và độ lệch chuẩn 0,05 mm. Ở đây mô h ì nh được quy định đầy đủ. VÍ DỤ 2: M ô hình đối với đường kính bu lông như trong ví dụ 1 có thể là lớp phân bố chuẩn mà không cần cố gắng quy định một phân bố cụ thể. Ở đây mô hình này l à lớp phân bố chuẩn. 2.5.4 . Tỷ lệ không phù hợp trên p U T ỷ lệ phân bố (2.5.1) của một đặc trưng (1.1.1) cao hơn giới hạn quy định trên (3.1.4), U . VÍ DỤ: Trong phân bố chuẩn, với trung b ì nh, m , và độ lệch chuẩn , s . trong đó p U là tỷ lệ không phù hợp trên; F là hàm phân bố của phân bố chuẩn chuẩn hóa (xem TCVN 8244-1); U là giới hạn quy định trên. CH Ú THÍCH 1: Bảng (hoặc hàm trong bộ chương trình máy tính thống kê) phân bố chuẩn chuẩn hóa có sẵn cung cấp tỷ lệ đầu ra của quá trình dự kiến vượt ra ngoài một giá trị quan tâm cụ thể, như giới hạn quy định (3.1.3), về độ lệch chuẩn so với trung bình quá trình. Điều này tránh được đòi hỏi thực hiện hàm phân bố thống kê cho trong v í dụ. CHÚ THÍCH 2: H à m số liên quan đến phân bố lý thuyết. Trong thực tế, với phân bố thực nghiệm, các tham số được thay bằng ước lượng của chúng. 2.5.5 . Tỷ lệ không phù hợp dưới p L Tỷ lệ phân bố (2.5.1) của một đặc trưng (1.1.1) thấp hơn giới hạn quy định dưới (3.1.5), L . VÍ DỤ: Trong phân bố chuẩn, với trung bình, m , v à độ lệch chuẩn, s . trong đó p L l à t ỷ lệ không phù hợp dưới; F l à hàm phân bố của phân bố chuẩn chuẩn hóa; L là giới hạn quy định dưới. CHÚ THÍCH 1: Bảng (hoặc hàm trong bộ chương trình máy tính thống kê) phân bố chuẩn chuẩn hóa có sẵn cung c ấ p tỷ lệ đầu ra của quá trình dự kiến vượt ra ngo à i một giá trị quan tâm c ụ thể, như giới hạn quy định (3.1.3), về độ lệch chuẩn so với trung bình quá trình. Điều này tránh được đòi h ỏ i thực hiện hàm phân bố thống kê cho trong ví dụ. CHÚ THÍCH 2: Hàm số liên quan đến phân bố lý thuyết. Trong thực tế, với phân bố thực nghiệm, các tham số được thay bằng ước lượng của chúng. 2.5.6 . Tỷ lệ không phù h ợ p toàn phần p t Tổng tỷ lệ không phù hợp trên (2.5.4) v à tỷ lệ không ph ù hợp dưới (2.5.5). VÍ D Ụ : Trong phân bố chuẩn, với t rung b ì nh, m , v à độ lệch chuẩn, s . trong đó p t là t ỷ lệ không phù hợp toàn phần; F l à hàm phân b ố của phân b ố chu ẩ n chuẩn hóa; L là giới hạn quy định dưới U là giới hạn quy định trên. CHÚ THÍCH 1: Bảng (hoặc hàm trong bộ chương trình máy tính thống kê) phân bố chu ẩ n chu ẩ n hóa c ó s ẵ n cung c ấ p tỷ lệ đầu ra của quá trình dự kiến vượt ra ngoài một giá trị quan tâm cụ thể , như giới hạn quy định (3.1.3), về độ lệch chu ẩ n so với trung b ì nh quá trình . Điều này tránh được đòi hỏi thực hiện hàm phân bố thống k ê cho trong v í dụ. CH Ú THÍCH 2: Hàm số liên quan đến phân bố lý thuyết. Trong thực tế, với phân bố thực nghiệm, các tham số được thay b ằ ng ước lượng của chúng. 2.5.7 . Khoảng quy chiếu Khoảng giới hạn bởi phân vị phân bố 99 , 865 %, X 99,865 % , và p hân v ị phân bố 0,135 % , X 0,135 % CH Ú THÍCH 1: Có th ể biểu thị khoảng này b ằ ng ( X 99 , 865 % , X 0,135 % ) và độ dài của khoảng là X 99,865 % - X 0,135 % CH Ú TH Í CH 2: Thuật ng ữ này ch ỉ được sử dụng như một cơ sở tùy ý chứ không phải chu ẩ n hóa để xác định ch ỉ số hiệu năng quá trình (2.6.2) và ch ỉ số khả năng quá trình (2.7.2). CHÚ THÍCH 3: Đối với ph â n b ố chuẩn (2.5.1) , độ dài của khoảng quy chiếu c ó th ể biểu thị theo sáu độ lệch chu ẩ n, 6 s hoặc 6 S , khi ước lượng từ mẫu. CH Ú THÍCH 4: Đối v ớ i phân bố không chu ẩ n , độ dài của khoảng quy chiếu có th ể ước lượng bằng các bảng t í nh xác suất thích hợp (v í dụ loga chuẩn) hoặc từ độ nhọn mẫu và độ b ấ t đối xứng mẫu sử dụng các phương pháp nêu trong ISO/TR 12783. CHÚ THÍCH 5: Ph â n vị hay t ỷ lệ ch ỉ thị việc chia phân bố thành các đơn vị (1.2.14) hoặc phần b ằ ng nhau, v í dụ phân vị phần trăm. Phân v ị được định nghĩa trong TCVN 8244-1. 2.5.8 . Kho ả ng quy chiếu d ưới Khoảng giới hạn bởi phân vị phân bố 50 %, X 50 % và phân vị phân bố 0,135 %, X 0,135 % CHÚ THÍCH 1: Có th ể biểu thị khoảng này bằng ( X 50 % , X 0,135 % ) và độ dài khoảng l à X 50 % - X 0,135 % . CHÚ THÍCH 2: Thuật ngữ này chỉ được sử dụng như một cơ sở tùy ý chứ không phải chuẩn hóa để xác định ch ỉ số dưới hiệu năng quá trình (2.6.3) và ch ỉ số d ưới khả năng quá trình (2.7.3). CH Ú THÍCH 3: Đối với phân bố (2.5.1) chuẩn, độ dài của khoảng quy chiếu dưới có thể biểu thị theo độ lệch chuẩn là 3 s hoặc ước lượng 3 S và X 50 % biểu thị cả trung bình và trung vị. CHÚ THÍCH 4: Đối với phân bố không chuẩn, phân vị phân bố 50 %, X 50 % , gọi là trung vị, còn phân vị phân bố 0,135 %, X 0,135 % có thể được ước lượng nhờ các bảng tính xác suất thích hợp (ví dụ lôga chuẩn) hoặc hoặc từ độ nh ọ n mẫu và độ bất đối xứng mẫu sử dụng các phương pháp nêu trong ISO/TR 12783. 2.5.9 . Khoảng quy chiếu trên Khoảng giới hạn bởi phân vị phân bố 99,865 %, X 99,865% , và phân vị phân bố 50 %, X 50 % CHÚ THÍCH 1: Có thể biểu thị khoảng này bằng ( X 99 , 865 % , X 50 % ) và độ dài khoảng là X 99 , 865 % - X 50 % . CHÚ THÍCH 2: Thuật ngữ này chỉ được sử dụng như một cơ s ở tùy ý chứ không phải chuẩn hóa để xác đ ị nh ch ỉ số tr ê n hi ệ u năng quá trình (2.6.4) và ch ỉ s ố trên khả năng quá trình (2.7.4). CH Ú THÍCH 3: Đối với phân bố (2.5.1) chuẩn, độ dài của khoảng quy chiếu dưới có thể biểu thị T heo độ lệch chuẩn là 3 s hoặc ước lượng 3 S và X 50 % biểu thị cả trung b ì nh và trung vị. CH Ú THÍCH 4: Đối với phân bố không chuẩn, phân vị phân bố 50 %, X 50 % , gọi là trung vị, còn phân vị phân bố 99,865 %, X 99 , 865 % có thể được ước lượng nhờ các bảng tính xác suất thích hợp (v í dụ lôga chuẩn) hoặc hoặc từ độ nhọn mẫu và độ bất đối xứng mẫu sử dụng các phương pháp nêu trong ISO/TR 12783. 2.6. Hiệu năng quá trình 2.6.1 . Hiệu năng quá trình Thước đo thống kê kết quả của một đặc trưng (1.1.1) từ một qu á trình (2.1.1) chưa được ch ứ ng t ỏ là trong trạng thái kiểm soát thống kê (2.2.7). CHÚ THÍCH 1: Kết quả là một ph â n bố (2.5.1) cần xác định về lớp (2.5.2) và các tham số kèm theo của nó. CH Ú THÍCH 2: C ần chú ý khi sử dụng thước đo này vì nó có thể chứa thành phần biến động do các nguyên nhân đ ặc biệt (2.2.4), mà giá tr ị không dự đoán trước được. CH Ú THÍCH 3: Đối với phân bố chuẩn mô tả theo độ lệch chuẩn, S t , ch ỉ đánh giá từ một mẫu (1.2.17) có cỡ mẫu N , thì độ lệch chuẩn được bi ể u thị b ằ ng: trong đó, K ý hiệu S t tính đến độ biến động (2.2.1) do các nguyên nh â n ngẫu nhiên (thông th ườ ng) (2.2.5) cùng v ớ i các nguyên nhân đặc biệt có thể có. Ở đây S t được dùng thay cho s t , vì độ lệch chuẩn là thước đo mô tả thống kê. C ỡ mẫu N có th ể h ì nh thành từ k nhóm con, mỗi nhóm có c ỡ n . CH Ú THÍCH 4: Đối với ph â n bố chuẩn, có thể đánh giá hiệu năng quá trình từ biểu thức: hiệu năng quá trình = và, “ z ” phụ thuộc vào yêu cầu hiệu năng phần triệu cụ thể. Thư ờ ng “ z ” lấy giá trị 3, 4 hoặc 5. N ế u hiệu năng quá trình trùng với các yêu cầu quy định th ì giá trị z bằng 3 chỉ ra khả năng 2 700 phần triệu nằm ngoài quy định (3.1.1). Tương tự, z b ằ ng 4 chỉ ra khả năng 64 phần triệu và z bằng 5 chỉ ra 0,6 phần triệu n ằ m ngoài quy định. CHÚ THÍCH 5: Đối với phân bố không chuẩn, có th ể đánh giá hiệu năng quá trình b ằ ng cách sử dụng, v í dụ, các bảng t í nh xác suất thích hợp ho ặ c từ cá c tham số của phân bố phù hợp với dữ liệu. Biểu thức đối với hiệu năng quá trình có dạng: hiệu năng quá trình = Ký hiệu là cách thể hiện chuẩn trong thực hành để biểu diễn dung sai quy định (3.1.6) về giá trị d anh nghĩa hoặc ưu tiên đối với một đặc trưng khi giá trị ưu tiên không cách đều giới hạn ở hai phía. Ký hiệu tương đương cho trường hợp giới hạn đối xứng về hai phía so v ới giá trị ưu tiên là ±. Cách ký hiệu này cho phép so sánh trực tiếp kích cỡ hiệu năng của đặc trưng với các yêu cầu quy định về v ị trí cũng như độ phân tán của nó. 2.6.2 . Ch ỉ số hiệu năng quá trình P p Ch ỉ số mô tả hiệu năng quá trình (2.6.1) theo dung sai quy định (3.1.6). CH Ú THÍCH 1: Ch ỉ số hiệu năng quá trình th ườ ng được bi ể u thị bằng giá trị của dung sai quy định chia cho độ đo chi ề u dài của khoảng quy chiếu (2.5.7), là: CH Ú THÍCH 2: Đối với ph â n bố (2.5.1) chu ẩ n, độ dài khoảng quy chiếu b ằ ng 6 S t , (xem 2.6.1, chú thích 3). CHÚ THÍCH 3: Đối với ph â n bố không chuẩn , có th ể ước lượng độ dài kh oảng quy chiếu, v í dụ , b ằ ng cách sử dụng phương pháp mô tả trong ISO/TR 12783. 2.6.3 . Ch ỉ số hiệu năng quá trình dưới P pkL Chỉ số mô tả hiệu năng quá trình (2.6.1) theo giới hạn quy định dưới (3.1.5), L CHÚ THÍCH 1: Chỉ số hiệu năng quá trình dưới thường được biểu thị b ằ ng hiệu số giữa phân vị phân bố 50%, X 50 % , và giới hạn quy định dưới (3.1.5) chia cho độ đo độ dài của khoảng quy chiếu dưới (2.5.8), là: CHÚ TH Í CH 2: Đối với phân bố chuẩn đối xứng, độ d à i của khoảng quy chi ế u dưới bằng 3 S t (xem 2.6.1, chú thích 3) và X 50 % thể hiện cả trung bình và trung vị. CHÚ THÍCH 3: Đối với phân bố không chuẩn, có thể ước lượng độ dài của khoảng quy chiếu dưới b ằ ng cách sử dụng phương pháp mô tả trong ISO/TR 12783 còn X 50 % th ể hiện trung vị. 2.6.4 . Ch ỉ số hiệu năng quá trình trên P pk U Ch ỉ số mô tả hiệu năng quá trình (2.6.1) theo giới hạn quy định trên (3.1.4), U . CH Ú THÍCH 1: Ch ỉ số hiệu năng quá trình trên thường được bi ể u thị b ằ ng hiệu số giữa giới hạn quy định trên và phân vị phân bố 50%, X 50 % , chia cho độ đo độ d à i của khoảng quy chiếu trên (2.5.9), là: CHÚ THÍCH 2: Đối với phân bố chuẩn đối xứng, độ dài của khoảng quy chiếu trên b ằ ng 3 S t (xem 2.6.1, chú thích 3) và X 50 % th ể hiện cả trung bình và trung vị. CHÚ THÍCH 3: Đối với phân bố không chuẩn, có th ể ước lượng độ dài của khoảng quy chiếu trên bằng cách sử dụng phương pháp mô tả trong ISO/TR 12783 còn X 50 % thể hiện trung vị. 2.6.5 . Ch ỉ số hiệu năng quá trình tối thiểu P pk Giá trị nh ỏ hơn của ch ỉ số hiệu năng quá trình trên (2.6.4) và ch ỉ số hiệu năng quá trình dưới (2.6.3). 2.6.6 . Tỷ số hiệu năng quá trình Số nghịch đảo của ch ỉ số hiệu năng quá trình (2.6.2). CHÚ THÍCH: Tỷ số hiệu năng quá trình thường được biểu thị bằng phần trăm. 2.7. Năng lực quá trình 2.7.1 . Năng lực quá trình Ước lượng thống kê kết quả của một đặc trưng (1.1.1) từ quá trình (2.1.1) đã được chứng tỏ ở trong trạng thái kiểm soát thống kê (2.2.7) và mô tả về khả năng của quá trình trong việc nhận biết một đặc trưng đáp ứng các yêu cầu đối v ớ i đặc trưng đó. CHÚ THÍCH 1: Kết qu ả là một ph â n bố (2.5.1) cần xác định về lớp (2.5.2) và các tham số đánh giá của nó. CH Ú THÍCH 2: Đối với phân bố chuẩn, có thể ước lượng độ lệch chuẩn tổng th ể của quá tr ình, s t , bằng cách sử dụng công thức t í nh S t (xem 2.6.1, chú thích 3). Hoặc, trong những trường hợp nhất định, độ lệch chuẩn, S w , ch ỉ thể hiện độ biến động (2.2.1) trong phạm vi nhóm con, c ó thể thay cho S t như một hàm ước lượng. hoặc hoặc trong đó là độ rộng trung bình tính từ tập hợp gồm m độ rộng nhóm con; S i là độ lệch chuẩn mẫu quan trắc của nhóm con thứ i ; m là số nhóm con có cùng cỡ mẫu n ; d 2 , c 4 là các hằng số dựa trên cỡ nhóm con, n (xem ISO 8258). Giá trị của các ước lượng S t v à S w hội tụ đối với một quá trình trong trạng thái kiểm soát thống kê. Do vậy, việc so sánh hai giá trị này đưa ra ch ỉ số về độ ổn định của quá trình . Đối với qu á trình không được ki ể m soát về trung b ì nh không đ ổ i , hoặc, đối với quá trình mà trung bình chịu thay đ ổ i hệ thống ( xem 2.2.7, chú thích 4), giá trị của S w có khả năng ước lượng thấp đáng kể độ lệch chuẩn quá trình . Do đó, S w cần được sử dụng với sự chú ý đặc biệt. Đôi khi, ước lượng S t được ưu tiên hơn S w vì nó có các tính chất thống kê dễ tìm hơn (ví dụ dễ dàng tính toán giới hạn tin cậy). CH Ú THÍCH 3: Đối với ph â n bố chuẩn, có thể đánh giá năng lực quá trình từ biểu thức: năng lực quá trình = trong đó là trung b ì nh quan trắc được của nhóm con thử i . Lưu ý là X cho kết qu ả giống như (xem chú th í ch 3). Việc chọn giá trị “ z ” phụ thuộc v à o chuẩn năng lực phần triệu cụ thể được sử dụng. “ z ” thường l ấ y giá trị 3, 4 hoặc 5. N ế u năng lực quá trình đáp ứng các yêu c ầ u quy định th ì giá tr ị z b ằ ng 3 ch ỉ ra khả năng 2 700 ph ầ n triệu n ằ m ngoài quy định (3.1.1). Tương tự, z bằng 4 ch ỉ ra khả n ă ng 64 ph ầ n triệu, còn z bằng 5 ch ỉ ra khả n ă ng 0 , 6 phần triệu n ằ m ngoài quy định. CH Ú THÍCH 4: Đối với phân bố không chuẩn, có th ể đ á nh giá năng lực quá tr ình b ằ ng cách sử dụng, v í dụ , các bảng tính xác suất thích hợp hoặc từ các tham số của phân bố phù hợp với dữ liệu. Biểu thức đối với năng lực quá trình có dạng không đối xứng: năng lực quá trình = Ký hiệu là cách thể hiện chuẩn trong thực hành đ ể biểu di ễ n dung sai quy định (3.1.6) v ề giá trị danh nghĩa hoặc ưu tiên đối với một đặc trung khi giá trị ưu tiên không cách đều giới hạn ở hai ph í a. K ý hiệu tương đương cho tr ườ ng hợp giới hạn đối xứng về hai ph í a so với giá trị ưu tiên là ±. Cách ký hiệu này cho phép so sánh trực tiếp kích cỡ hiệu năng của đặc trưng với các yêu cầu quy định về vị tr í cũng như độ phân tán của nó. CHÚ THÍCH 5: Khi sử dụng , c ầ n phải hiểu r ằ ng ước lượng này: - tr ở nên kém hiệu quả dần khi c ỡ nhóm con tăng; - r ấ t nhạy với phân bố của các cá thể; - làm cho kh ó ước lượng giới hạn tin c ậ y. 2.7.2 . Ch ỉ số năng lực quá trình C p Chỉ số mô tả năng lực quá trình (2.7.1) theo dung sai quy định (3.1.6) CHÚ THÍCH 1: Ch ỉ số năng lực quá trình th ườ ng được bi ể u thị b ằ ng giá trị dung sai quy định chia cho độ đo độ d à i khoảng quy chiếu (2.5.7) đối với quá trình trong trạng thái kiểm soát thống kê (2.2.7), là: CHÚ THÍCH 2: Đối với phân bố chuẩn , khoảng quy chiếu b ằ ng 6 S (xem các chú thích ở 2.7.1). CHÚ THÍCH 3: Đối với ph â n bố không chuẩn, có thể ước lượng khoảng quy chiếu bằng cách sử dụng phương pháp nêu trong ISO/TR 12783. 2.7.3 . Ch ỉ số năng lực quá trình d ưới C pk L Chỉ số m ô tả năng lực quá trình (2.7.1) theo giới hạn quy định dưới (3.1.5), L . CHÚ TH Í CH 1 : Chỉ số năng lực quá trình dưới thường được biểu thị bằng hiệu giữa phân vị ph â n bố 50 %, X 50 % , và gi ớ i hạn quy định dưới chia cho độ đo độ dài khoảng quy chiếu dưới (2.5.8) đối với quá trình trong trạng thái kiểm soát thống kê (2.2.7), là: CHÚ THÍCH 2: Đối với phân bố chuẩn, khoảng quy chiếu dưới b ằ ng 3 S (xem các ch ú thích ở 2.7.1) và X 50% th ể hiện cả trung bình và trung vị. CHÚ THÍCH 3: Đối với phân bố không chuẩn, có thể ướ c lượng khoảng quy chiếu d ưới bằng cách sử dụng phương pháp nêu trong ISO/TR 12783 còn X 50% th ể hiện trung vị. 2.7.4 . Ch ỉ s ố năng lực quá trình trên C pk U Ch ỉ số mô tả năng lực quá trình (2.7.1) theo giới hạn quy định trên (3.1.4), U . CHÚ THÍCH 1: Ch ỉ số năng lực quá trình trên thường được biểu thị b ằ ng hiệu giữa giới hạn quy định trên và phân vị phân bố 50 % , X 50 % , chia cho độ đo độ dài khoảng quy chiếu trên (2.5.9) đối với quá trình trong trạng thái kiểm soát thống kê (2.2.7), là: CHÚ THÍCH 2: Đối với phân bố chuẩn, khoảng quy chiếu trên bằng 3 S (xem các chú thích ở 2.7.1) và X 50 % thể hiện cả trung bình và trung vị. CHÚ THÍCH 3: Đối với phân bố không chuẩn, có thể ước lượng khoảng quy chiếu trên bằng cách sử dụng phương pháp nêu trong ISO/TR 12783 còn X 50 % thể hiện trung vị. 2.7.5 . Ch ỉ số năng lực quá trình tối thiểu C pk Giá trị nh ỏ hơn của chỉ s ố năng lực quá trình dưới (2.7.4) và ch ỉ số năng lực quá trình trên (2.7.3). 2.7.6 . Tỷ số năng lực quá trình Số nghịch đảo của ch ỉ số năng lực quá trình (2.7.2). CHÚ THÍCH: Tỷ số năng lực quá trình thường được biểu thị bằng phần tr ă m. 2.7.7 . Ch ỉ số biến động quá trình Q k Thước đo độ biến động (2.2.1) biểu thị theo giá trị đ í ch (3.1.2). CHÚ THÍCH 1: Khi giá trị đ í ch, T , khác không, chỉ số này được biểu thị bằng: CHÚ THÍCH 2: Đặc tính của ch ỉ số này là khi quá trình (2.1.1) lệch khỏi giá trị đ í ch hoặc khi độ biến động quá trình tăng thì gi á trị của ch ỉ số này cũng t ă ng. Chỉ số càng gần “không” th ì quá trình càng gần với giá trị đích của nó. CHÚ THÍCH 3: Ch ỉ số này r ấ t hữu í ch trong những trường hợp giá trị đích được ưu tiên nhưng không có dung sai quy định (3.1.6) để đánh giá năng lực tương đối. Những t ì nh huống như vậy bao gồm trong điều ch ỉ nh quá trình thống kê (2.1.8) phi sản xuất và đáp ứng từ thực nghiệm thiết k ế . 3. Quy định, giá trị và kết quả thử 3.1. Khái niệm liên quan đến quy định 3.1.1 . Quy định Tài liệu trình bày các yêu cầu. [ISO 9000:2005. 3.7.3] CHÚ THÍCH 1: Tài liệu có thể là phương tiện bất kỳ chứa thông tin, ví dụ, bản giấy, đĩa máy tính hoặc m ẫ u (1.2.17) chủ. CH Ú THÍCH 2: Thuật ngữ này thường cần thêm các t í nh ngữ. V í dụ như quy định của sản ph ẩ m và quy định cho quá trình, quy định thử nghiệm và quy định hiệu n ă ng. CHÚ THÍCH 3: Trong lấy mẫu chấp nhận (1.3.17), một lô (1.2.4) c ó th ể được chấp nhận nếu nó đáp ứng các chuẩn mực chấp nhận lô, nhưng một số cá th ể (1.2.11) ri ê ng lẻ trong mẫu hoặc l ô có th ể không đ á p ứng quy định của cá th ể . CHÚ THÍCH 4: Trong chừng mực có th ể , yêu cầu cần được th ể hiện b ằ ng số, theo đơn vị (1.2.14) thích hợp , c ù ng với giới hạn của ch ú ng. Khi không thực hiện được, cần cố định nghĩa thiết lập chuẩn mực cần áp dụng cho việc kiểm tra v à đưa ra quy ế t định. Các chuẩn mực có th ể, v í dụ, dưới dạng m ẫ u chuẩn, mẫu ch ủ hoặc ảnh. Việc này có th ể minh họa cái g ì được ưu tiên, tối thi ể u ch ấ p nhận được hay không chấp nhận được hoặc loại và/hoặc mức độ không phù h ợp (3.1.11) không chấp nhận được. 3.1.2 . Giá trị đích Giá trị danh nghĩa T Giá trị ưu tiên hoặc tham chiếu của một đặc trưng (1.1.1) được nêu trong quy định (3.1.1). 3.1.3 . Giới hạn quy định Giá trị giới hạn quy định cho một đặc trưng (1.1.1). 3.1.4 . Giới hạn quy định trên U Giới hạn quy định (3.1.3) xác định giá trị giới hạn tr ê n. 3.1.5 . Giới hạn quy định dưới L Giới hạn quy định (3.1.3) xác định giá trị giới hạn dưới. 3.1.6 . Dung sai quy định Chênh lệch giữa giới hạn quy định trên (3.1.4) và giới hạn quy định dưới (3.1.5). 3.1.7 . Giới hạn quy định một phía Giới hạn quy định (3.1.3) tại đó chuẩn mực quyết định ch ỉ áp dụng cho một giới hạn. 3.1.8 . Giới hạn quy định hai phía kết h ợ p Giới hạn quy định (3.1.3) tại đó chuẩn mực quyết định được áp dụng chung cho cả giới hạn trên và giới hạn dưới. 3.1.9 . Giới hạn quy định hai ph í a riêng rẽ Giới hạn quy định (3.1.3) tại đó chuẩn mực quyết định được áp dụng cho từng giới hạn một cách riêng rẽ. 3.1.10 . Giới hạn quy định hai ph í a phức hợp Giới hạn quy định (3.1.3) đồng thời có hai tập hợp chuẩn mực, một tập hợp áp dụng chung cho cả hai giá trị giới hạn còn tập hợp kia áp dụng riêng cho một trong hai giá trị giới hạn. 3.1.11 . Sự không phù h ợ p Sự không đáp ứng một yêu cầu [TCVN ISO 9000:2005 , 3.6.2] CH Ú THÍCH: Xem chú thích cho khuyết tật (3.1.12). 3.1.12. Khuyết tật Sự không đáp ứng yêu cầu liên quan đến việc sử dụng dự kiến hoặc quy định. CHÚ THÍCH 1: Việc phân biệt giữa hai khái niệm khuyết tật và không phù h ợ p (3.1.11) là điều quan trọng vì nó có ý nghĩa pháp lý, đặc biệt khi liên quan đến các vấn đề về nghĩa vụ pháp lý của sản ph ẩ m. Do đó, c ầ n đ ặc biệt thận trọng khi sử dụng thuật ngữ “khuyết tật ” . CHÚ THÍCH 2: Mục đích sử dụng dự kiến do khách hàng yêu cầu có th ể bị ảnh hưởng do tính chất của thông tin, như hướng dẫn vận hành hoặc bảo trì do khách hàng đưa ra. [TCVN ISO 9000:2005, 3.6.3] 3.1.13 . Không hoàn hảo Sự khác biệt của đặc trưng (1.1.1) so với mức hoặc trạng thái (3.5.3) ưu tiên của nó, có th ể hoặc không được xem là chấp nhận được tùy theo cách hiểu về nhu cầu và mong muốn của khách hàng cụ thể. CHÚ THÍCH 1: Việc đạt được “sự hoàn hảo” đối với từng và mọi đặc trưng có thể là không khả thi trong thế giới thực. Điều này được thừa nhận trong việc đưa ra dung sai quy định (3.1.6) đối với các đặc trưng định lượng và sự phân loại các giá trị đặc trưng định lượng thành các cấp như “ưu tiên”, “ tối thiểu ch ấ p nhận được”. CH Ú THÍCH 2: Không hoàn hảo là phân loại chung. Mỗi loại không hoàn hảo thường được nhận biết bằng một tên gọi cụ thể (ví dụ: xước nh ẹ hoặc b ẩ n). 3.1.14 . Hành động phòng ngừa Hành động loại tr ừ nguyên nhân của sự không phù hợp (3.1.11) tiềm ẩn hoặc tình huống không mong muốn tiềm ẩn khác. CHÚ THÍCH 1: Có thể có nhiều nguyên nhân đối với một sự không phù hợp tiềm ẩ n. CHÚ THÍCH 2: Hành động phòng ngừa được thực hiện đ ể ngăn ngừa sự xuất hiện trong khi hành động khắc phục (3.1.15) được thực hiện để ngăn ngừa sự tái diễn. [ISO 9000:2005, 3.6.4] 3.1.15 . Hành động khắc phục Hành động loại tr ừ nguyên nhân của sự không phù hợp (3.1.11) hoặc tình huống không mong muốn được phát hiện. CHÚ THÍCH 1: Có thể có nhiều nguyên nhân gây ra sự không phù hợp. CH Ú THÍCH 2: Hành động khắc phục được thực hiện nh ằ m ngăn ngừa sự tái diễn trong khi hành động phòng ngừa (3.1.14) được thực hiện nh ằ m ngăn ngừa sự xuất hiện. CH Ú THÍCH 3: Có sự khác biệt giữa khắc phục (3.1.16) và hành động khắc phục. [ISO 9000:2005 , 3.6.5] 3.1.16 . Khắc phục Hành động được thực hiện để loại bỏ sự không phù h ợp (3.1.11) được phát hiện. CHÚ THÍCH 1: Việc khắc phục có thể được thực hiện cùng với hành động khắc phục (3.1.15). CHÚ THÍCH 2: Khắc phục có thể là, ví dụ, làm lại hoặc hạ cấp. [ISO 9000:2005, 3.6.6] 3.2. Xác định đặc trưng và đại l ượ n g 3.2.1. Phép đo Tập hợp các hoạt động nhằm mục tiêu xác định giá trị của một đại lượng. [VIM:1993, 2.1] CHÚ THÍCH 1: Trong định nghĩa này, đại lượng có thể là “đại lượng cơ bản ” như khối lượng, độ dài, thời gian, hoặc “ đại lượng dẫn xuất ” như vận tốc (độ dài chia cho thời gian). CHÚ THÍCH 2: Phép đo được giới hạn ở việc xác định các đại lượng trong khi phép th ử (3.2.3) được dùng theo nghĩa rộng hơn trong việc xác định các đặc trưng (1.1.1) b ằ ng phép đo hoặc phương tiện khác như định lượng, phân loại hoặc phát hiện sự có mặt hoặc vắng mặt của một đặc trưng. 3.2.2 . Đại l ượ ng đo Lượng cụ thể là đối tượng của phép đo (3.2.1). [TCVN 6165, 2.6] 3.2.3 . Phép thử Hoạt động kỹ thuật bao gồm việc xác định một hoặc nhiều đặc trưng (1.1.1) của một sản phẩm (1.2.32), quá trình (2.1.1) hoặc dịch vụ (1.2.33) cho trước theo một quy trình quy định. CHÚ THÍCH 1: Phép đo (3.2.1) được giới hạn ở việc xác định các đại lượng trong khi phép thử được dùng theo nghĩa rộng hơn trong việc xác định các đặc trưng bằng phép đo hoặc phương tiện khác như định lượng, phân loại hoặc phát hiện sự c ó mặt hoặc vắng mặt của một đặc trưng. CH Ú THÍCH 2: Giải thích về thuật ngữ “đại lượng” được nêu trong chú thích 1 của 3.2.1. 3.2.4 . Đặc tr ư ng thử Đặc trưng (1.1.1) cần được thử (3.2.3). 3.2.5 . Giá trị thực Giá trị đặc trưng cho một đại lượng hoặc đặc trưng định lượng (1.1.1) được xác định hoàn toàn trong điều kiện mà đại lượng hoặc đặc trưng định lượng đó được xem xét. CHÚ THÍCH 1: Giá trị thực tế của một đại lượng hoặc đặc trưng định lượng là khái niệm lý thuyết và nói chung, không thể biết ch í nh xác. CH Ú THÍCH 2: Giải thích về thuật ngữ “đại lượng ” được nêu trong ch ú thích 1 của 3.2.1. 3.2.6 . Giá trị thực quy ước Giá trị của một đại lượng hoặc đặc trưng (1.1.1) định lượng có th ể thay cho giá trị thực (3.2.5) nh ằ m một mục đích cho trước. VÍ DỤ: Trong một t ổ chức, giá trị ấn định cho một chuẩn quy chiếu có thể được lấy làm giá tr ị thực quy ước của đại lượng hoặc đặc trưng định lượng nhận biết bởi chuẩn đó. CHÚ THÍCH 1: Nói chung, giá trị thực quy ước được coi là đủ gần với giá trị thực đối với sự khác biệt không đ áng k ể với mục đích cho trước. CHÚ THÍCH 2: Giải thích về thuật ngữ “ đại lượng” được nêu trong chú thích 1 của 3.2.1. 3.2.7 . Giá trị quy chiếu đ ược ch ấ p nhận Giá trị dùng làm quy chiếu theo thỏa thuận để so sánh. CHÚ THÍCH: Giá trị quy chiếu được chấp nhận nhận được từ: a) giá trị lý thuyết hoặc được thiết lập, dựa trên các nguyên lý khoa học; b) giá trị được ấn định hoặc chứng nhận, dựa trên nghiên cứu thực nghiệm của tổ chức qu ố c gia hoặc quốc tế nào đó; c) giá trị thỏa thuận hoặc được chứng nhận, dựa trên nghiên cứu thực nghiệm phối hợp dưới sự bảo trợ của một nhóm nhà khoa học hoặc kỹ thuật; d) kỳ vọng, nghĩa là trung bình của tập hợp các phép đo quy định, khi a), b) và c) không có sẵn. 3.2.8 . Giá trị quan trắc Giá trị nhận được của một đại lượng hoặc đặc trưng (1.1.1). CHÚ THÍCH 1: Giải thích về thuật ngữ “đại lượng” được nêu trong chú thích 1 của 3.2.1. CHÚ THÍCH 2: Các giá trị quan trắc c ó th ể kết hợp đ ể tạo thành kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2). Ví dụ, ví dụ tỷ trọng của thanh có thể liên quan đến sự kết hợp của các giá tr ị quan trắc độ dài, đường kính và khối lượng. CHÚ THÍCH 3: Trong t à i liệu thống kê, quan trắc được sử dụng đồng nghĩa với giá trị quan trắc. 3.3. Tính chất của phương pháp thử và phương pháp đo 3.3.1 . Độ ch í nh xác Mức độ gần nhau giữa kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) với giá trị thực (3.2.5). CHÚ THÍCH 1: Trong thực tế, giá trị quy chiếu được chấp nhận (3.2.7) được thay cho giá trị thực. CHÚ THÍCH 2: Khi dùng cho một tập hợp các kết quả thử hoặc kết quả đo, thuật ngữ “độ chính xác ” liên quan đến tổ hợp các thành phần ngẫu nhiên và sai số hệ thống hoặc thành phần độ chệch chung. CHÚ THÍCH 3: Độ chính xác đề cập đến sự kết hợp giữa độ đúng (3.3.3) và độ chụm (3.3.4). 3.3.2 . Độ chệch Mức độ sai khác giữa kỳ vọng của kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) và giá trị thực (3.2.5). CHÚ THÍCH 1: Độ chệch là sai số hệ thống tổng hợp khác với sai số ngẫu nhiên. Có th ể có một hay nhiều thành phần sai số hệ thống đóng góp vào độ chệch. Sự sai khác hệ thống so với giá trị thực càng lớn thì độ chệch càng lớn. CH Ú THÍCH 2: Độ chệch của phương tiện đo thường được ước lượng bằng trung bình sai số của chỉ thị trong một số lượng thích hợp các phép đo lặp lại. Sai số của ch ỉ thị là: “chỉ thị của phương tiện đo trừ đi giá trị thực của đại lượng đầu ra tương ứng ” . CHÚ THÍCH 3: Trong thực tế giá trị quy chiếu đ ược chấp nhận (3.2.7) được thay cho giá trị thực. 3.3.3. Độ đúng Mức độ gần nhau giữa kỳ vọng của một kết quả th ử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) và giá trị thực (3.2.5). CHÚ THÍCH 1: Thước đo độ đúng thường được thể hiện b ằ ng độ chệch (3.3.2). CHÚ THÍCH 2: Độ đ ú ng đôi khi được đề cập đến như là “độ chính xác của trung bình”. Cách dùng này không được khuyến nghị. CHÚ THÍCH 3: Trong thực tế giá trị quy chiếu được chấp nhận (3.2.7) được thay cho giá trị thực. 3.3.4 . Độ chụm Mức độ gần nhau giữa các kết quả thử / đo độc lập (3.4.3) nhận được trong điều kiện quy định. CHÚ THÍCH 1: Độ chụm chỉ phụ thuộc vào phân bố của sai số ngẫu nhiên chứ không liên quan đến giá trị thực (3.2.5) hay giá tr ị quy định. CHÚ THÍCH 2: Thước đo độ chụm thường được thể hiện bằng đ ộ phân tán và được tính toán như độ lệch chuẩn của các kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) . Độ chụm càng thấp thì độ lệch chuẩn càng lớn. CHÚ THÍCH 3: Thước đo định lượng của độ chụm phụ thuộc chủ yếu vào các điều kiện quy định. Điều kiện lặp lại (3.3.6) và điều kiện tái lập (3.3.11) là những tập hợp cụ thể của các điều kiện quy định. 3.3.5 . Độ lặp lại Độ chụm (3.3.4) trong điều kiện lặp lại (3.3.6). CH Ú THÍCH: Độ lặp lại có thể được biểu thị một cách định lượng theo đặc trưng (1.1.1) phân tán của các kết quả. 3.3.6 . Điều kiện lặp lại Đi ề u kiện quan trắc tại đó các kết quả thử/đo độc lập (3.4.3) nh ậ n được với cùng một phương pháp trên các cá thể thử/đo giống nhau (1.2.34), trong cùng một phòng thí nghiệm hoặc đo, bởi cùng một người thao tác, sử dụng cùng một thiết bị, trong khoảng th ờ i gian ngắn. CHÚ THÍCH: Điều kiện lặp lại bao gồm: - cùng một quy trình đo hoặc thử; - cùng một người thao tác; - cùng một thiết bị đo/th ử sử dụng trong cùng điều kiện; - cùng một vị tr í ; - lặp lại trong một khoảng thời gian ngắn. 3.3.7 . Độ lệch chuẩn lặp lại Độ lệch chuẩn của kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) nhận được trong đ iều kiện lặp lại (3.3.6). CHÚ THÍCH 1: Đây là thước đo sự phân tán của phân bố các kết quả thử hoặc đo trong điều kiện lặp lại. CHÚ THÍCH 2: Tương tự, “phương sai lặp lại ” và “hệ số biến động lặp lại ” có thể được định nghĩa và sử dụng như là thước đo sự phân tán của các kết quả thử hoặc kết quả đo trong điều kiện lặp lại. 3.3.8 . Hiệu số lặp lại tới hạn Giá trị mà với một xác suất đã định, người ta mong muốn hiệu số tuyệt đối của hai giá trị cuối cùng, mỗi giá trị đại diện cho một loạt các kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) nhận được trong điều kiện lặp lại (3.3.6), sẽ nh ỏ hơn hoặc b ằ ng nó. (hoặc “Giá trị sao cho hiệu số tuyệt đối của hai giá trị cuối cùng, mỗi giá trị đại diện cho một loạt các kết quả th ử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) nhận được trong điều kiện lặp lại (3.3.6), kỳ vọng nh ỏ hơn hoặc bằng nó với một xác suất đã định. ” ) VÍ DỤ: Ví dụ về các kết quả cuối cùng là trung bình và trung vị của loạt các kết quả; loạt này có thể chỉ gồm một kết quả. 3.3.9 . Giới hạn lặp lại r Hiệu số lặp lại tới hạn (3.3.8) đối với xác suất quy định là 95 %. 3.3.10. Độ tái lập Độ chụm (3.3.4) trong điều kiện tái lập (3.3.11). CHÚ THÍCH 1: Độ tái lập có thể được biểu thị một cách định lượng bằng đặc trưng (1.1.1) phân tán của các kết quả . CHÚ THÍCH 2: Kết quả thường được hiểu là các kết quả đã hiệu ch ỉ nh. 3.3.11 . Điều kiện tái tập Điều kiện quan trắc tại đ ó các kết quả thử/đo đ ộc lập (3.4.3) nhận được bởi cùng một phương pháp, trên các cá thể thử/do giống hệt nhau (1.2.34) trong các phòng thử hoặc đo khác nhau, với những người thao tác khác nhau, sử dụng các thiết bị khác nhau. 3.3.12 . Độ lệch chuẩn tái lập Độ lệch chuẩn của kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) nhận được trong điều kiện tái lập (3.3.11) CHÚ THÍCH 1: Đây là th ướ c đo sự phân tán của các kết quả thử hoặc kết quả đo trong điều kiện tái lập. CHÚ THÍCH 2: Tương tự, “phương sai tái lập ” và “hệ số biến động tái lập” có thể được định nghĩa và sử dụng như là thước đo sự phân tán của các kết quả thử hoặc kết quả đo trong điều kiện tái lập. 3.3.13 . Hiệu số tái lập tới hạn Giá trị mà người ta mong muốn hiệu số tuyệt đối của hai giá trị cuối cùng, mỗi giá trị đại diện cho một loạt các kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) nhận được trong đ iều kiện tái lập (3.3.11), sẽ nhỏ hơn hoặc b ằ ng nó với một xác suất đã định. VÍ DỤ: Ví dụ về các kết quả cuối cùng là trung bình và trung vị của loạt các kết quả thử hoặc kết quả đo; loạt này có thể ch ỉ gồm một kết quả. 3.3.14 . Giới hạn tái lập R Hiệu số tái lập tới hạn (3.1.13) đối với xác suất quy định là 95 %. 3.3.15 . Độ chụm trung lập Độ chụm (3.3.4) trong điều kiện chụm trung lập (3.3.16). 3.3.16 . Điều kiện chụm trung lập Điều kiện trong đó kết quả th ử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) nhận được bởi cùng một phương pháp, trên các cá thể thử/đo giống hệt nhau (1.2.34) trong cùng một phòng thử nghiệm hoặc đo, trong điều kiện vận hành khác nhau. CHÚ THÍCH 1: Có bốn thành phần điều kiện vận hành: thời gian, thiết bị hiệu chuẩn, người thao tác và thiết bị. CHÚ THÍCH 2: Nhà thử nghiệm là một ví dụ về cơ sở th ử nghiệm. Phòng thí nghiệm đo lường là một v í dụ cơ sở đo. 3.3.17 . Độ lệch chuẩn của độ chụm trung lập Độ lệch chuẩn của kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) nhận được trong điều kiện chụm trung lập (3.3.16). 3.3.18 . Hiệu số độ chụm trung lập tới hạn Giá trị mà người ta kỳ vọng hiệu số tuyệt đối của hai giá trị cuối cùng, mỗi giá trị đại diện cho một loạt các kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) nhận đ ược trong điều kiện chụm trung lập (3.3.16), sẽ nhỏ hơn hoặc bằng nó với một xác su ấ t đã định. 3.3.19 . Giới hạn chụm trung lập Hiệu số độ chụm trung lập t ới hạn (3.3.18) đối với xác suất quy định là 95 %. 3.4. T í nh chất của kết quả thử và kết quả đo 3.4.1 . Kết quả th ử Giá trị của một đặc trưng (1.1.1) nhận được bằng việc tiến hành phương pháp thử quy định. CH Ú THÍCH 1: Phương pháp thử quy định rằng một hoặc một số quan trắc riêng l ẻ được thực hiện, và trung bình của chúng hoặc hàm thích hợp khác (như trung vị hoặc độ lệch chuẩn) được báo cáo là kết quả thử. Cũng cần phải sử dụng số hiệu chính tiêu chuẩn, v í dụ như hiệu chính (3.1.16) thể tích khí về nhiệt độ và áp suất tiêu chuẩn . Vì vậy kết quả thử có thể là kết quả t í nh được từ nhiều giá trị quan trắc (3.2.8). Trong trường hợp đơn giản, kết quả thử ch í nh là giá trị quan trắc. CHÚ TH Í CH 2: Phương pháp thử được định nghĩa trong TCVN 6450 là “ th ủ tục kỹ thuật quy định để thực hiện phép thử ” . 3.4.2 . Kết quả đo Giá trị của đại lượng nhận được bằng cách tiến hành một thủ tục đo quy định. CHÚ THÍCH 1: Thủ tục đo được định nghĩa trong TCVN 6165 là “ tập hợp các thao tác, được mô tả chi tiết, sử dụng khi thực hiện các phép đo cụ thể theo một phương pháp đã cho”. Thủ tục đo thường đủ chi tiết đ ể cho phép người thao tác có th ể tiến hành phép đo mà không cần thêm thông tin. CH Ú THÍCH 2: Giải thích về thuật ngữ “ đại lượng ” , đề cập trong chú thích 1 của 3.2.1. 3.4.3 . Kết quả thử/đo độc lập Kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) nhận được theo cách thức không ảnh hưởng đến nhau. 3.4.4 . Sai số của kết quả Kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2) trừ đi giá trị thực (3.2.5). CHÚ THÍCH 1: Trong thực tế, giá trị quy chiếu được chấp nhận (3.2.7) được thay cho giá trị thực. CHÚ THÍCH 2: Sai số là tổng các sai số ngẫu nhiên và sai số hệ thống. CHÚ THÍCH 3: Giải thích về thuật ngữ “đại lượng”, đ ề cập trong ch ú thích 1 của 3.2.1. 3.4.5 . Độ không đảm bảo Tham số, kèm theo kết quả đo (3.4.2) hoặc kết quả thử (3.4.1), đặc trưng cho độ phân tán của các giá trị có thể quy cho đại lượng cụ thể chịu phép đo (3.2.1) hoặc đặc trưng (1.1.1) chịu phép thử (3.2.3) một cách hợp lý. CHÚ THÍCH 1: Định nghĩa này phù hợp với TCVN 6165 nhưng khác về cách diễn đạt khái niệm trong tiêu chuẩn này và bao gồm c ả việc thử các đặc trưng. CHÚ THÍCH 2: “ Tham số” được định nghĩa trong TCVN 8244-1. Tham số có thể là, v í dụ, độ lệch chuẩn hoặc bội số cho trước của nó. CHÚ THÍCH 3: Nói chung, độ không đảm bảo của phép đo hoặc phép thử bao gồm nhiều thành phần. Một số trong số các thành phần này có thể được ước lượng trên cơ sở phân bố thống kê các kết quả của một loạt các phép đo và có th ể được đặc trưng bởi độ lệch chuẩn. Các thành phần khác, cũng c ó thể được đặc trưng bởi độ lệch chuẩn, được ước lượng t ừ phân bố xác suất giả định dựa trên kinh nghiệm hoặc các thông tin khác. CHÚ THÍCH 4: Các th à nh phần độ không đảm bảo bao gồm những thành phần phát sinh từ ảnh hưởng hệ thống gắn với việc hiệu chính và chuẩn quy chiếu đóng góp vào độ phân tán. CH Ú THÍCH 5: Độ không đ ả m bảo đo được phân biệt với ước lượ ng gắn với kết quả đo hoặc kết quả thử đặc trưng cho dãy giá trị mà kỳ vọng chắc ch ắ n nằm trong phạm vi đó. Ước lượng kỳ vọng l à thước đo độ chụm (3.3.4) chứ kh ô ng ph ả i độ chính xác (3.3.1) và ch ỉ nên sử dụng khi không xác định đ ượ c giá trị thực (3.2.5) . Khi sử dụng kỳ vọng thay cho giá trị thực, cách thể hiện ‘thành phần ngẫu nhiên của độ không đảm bảo” được sử dụng. 3.4.6 . Sai số ngẫu nhiên của kết quả Thành phần sai số của kết quả (3.4.4), trong loạt các kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2), đối với cùng một đặc trưng (1.1.1) hoặc đại lượng, thay đổi một cách không dự đoán được. CHÚ THÍCH: Không thể hiệu ch ỉ nh được sai số ngẫu nhiên. 3.4.7 . Sai số h ệ thống của kết quả Thành phần sai số của kết quả (3.4.4) trong loạt các kết quả thử (3.4.1) hoặc kết quả đo (3.4.2), đối với cùng một đặc trưng (1.1.1) hoặc đại lượng, duy trì không đổi hoặc thay đổi theo cách có thể đoán trước được. CHÚ THÍCH: Sai số hệ thống và nguyên nhân của chúng có th ể biết trước hoặc kh ô ng biết trước. 3.4.8 . Độ không đảm bảo mà rộng Đại lượng xác định khoảng quanh kết quả của một phép đo (3.2.1) dự kiến chứa một tỷ lệ lớn của phân bố các giá trị có thể quy cho đại l ượ ng đo (3.2.2) đó một cách hợp lý. [GUM:1995, 2.35] 3.5. Khả năng phát hiện 3.5.1 . Hệ thống 3.5.2 . Đặc trưng hệ thống Đặc điểm phân biệt của một hệ thống (3.5.1). 3.5.3 . Trạng thái Điều kiện cụ thể. 3.5.4 . Trạng thái thực tế 3.5.5 . Trạng thái cơ s ở 3.5.6 . Trạng thái quy chiếu (3.5.1), mà độ lệch của nó so với trạng thái cơ sở (3.5.5) được coi là liên quan đến biến trạng thái (3.5.7). 3.5.7 . Biến trạng thái <> ả năng phát hiện> đặc trưng (1.1.1) định lượng mô tả trạng thái (3.5.3) của một hệ thống (3.5.1). VÍ DỤ: Nồng độ hoặc lượng của một ch ấ t trong hỗn hợp các chất. 3.5.8 . Biến trạng thái tịnh (3.5.7) trong trạng thái thực tế (3.5.4) và giá trị của nó trong trạng thái cơ sở (3.5.5). 3.5.9 . Giá trị tới hạn của biến trạng thái tịnh ế n quyết định, đối với một xác suất sai sót cho trước, là hệ thống (3.5.1) được quan trắc không n ằ m trong trạng thái cơ sở (3.5.5) của n ó . 3.5.10 . Giá tr ị t ố i thiểu phát hiện đ ược của biến trạng thái tịnh (3.5.4) , với xác suất, 1 - xác suất sai s ó t, sẽ dẫn đến kết luận rằng hệ thống (3.5.1) không ở trong trạng thái cơ sở (3.5.5). 3.5.11 . Loạt phép đo (3.2.1) , mà kết quả của chúng dựa trên cùng một hiệu chuẩn (3.5.13). 3.5.12 . Hàm hiệu chuẩn 3.5.13. Hiệu chuẩn điều kiện quy định từ các quan trắc biến đáp ứng (3.5.14) nhận được trong trạng thái quy chiếu (3.5.6). 3.5.14 . Biến đáp ứng Biến cho thấy các kết quả quan trắc của một xử lý thực nghiệm 3.5.15 . Giá trị tới hạn của biến đáp ứng (3.5.14) mà nếu vượt quá nó sẽ dẫn đến quyết định, đối với một xác suất sai sót cho trước, là hệ thống (3.5.1) được quan trắc không ở trong trạng thái cơ sở (3.5.5) của nó. 4. Kiểm tra và lấy mẫu chấp nhận chung 1) 4.1. Loại kiểm tra 4.1.1 . Đánh giá sự phù h ợ p Xem xét hệ thống về mức độ đáp ứng yêu cầu quy định của cá thể/ thực thể (1.2.11). 4.1.2. Kiểm tra Đánh giá sự phù hợp (4.1.1) bằng quan trắc và đánh giá bằng phép đo (3.2.1), thử hoặc đ o dưỡng khi thích hợp. 4.1.3 . Kiểm tra định tính Kiểm tra (4.1.2) bằng cách ghi lại sự có mặt hay vắng mặt một hoặc nhiều đặc trưng (1.1.1) cụ thể trong mỗi cá thể (1.2.11) thuộc nhóm được xem xét, và đếm xem có bao nhiêu cá thể có hoặc không có đặc trưng đó, hoặc có bao nhiêu biến cố xảy ra trong cá thể, nhóm hoặc vùng cơ hội (1.2.31) đó. CHÚ THÍCH: Khi việc kiểm tra ch ỉ đơn thuần là ghi lại cá th ể phù hợp hay không phù hợp, thì kiểm tra đó là gọi là kiểm tra cá th ể không phù hợp (1.2.12). Khi việc kiểm tra được thực hiện đ ể ghi lại s ố sự không phù h ợ p (3.1.11) trên mỗi đơn vị (1.2.14), th ì gọi là kiểm tra số sự không phù hợp. 4.1.4 . Kiểm tra định lượng Kiểm tra (4.1.2) bằng cách đo độ lớn của đặc trưng (1.1.1) của một cá thể (1.2.11). 4.1.5 . Kiểm tra 100 % Kiểm tra (4.1.2) đặc trưng (1.1.1) được chọn của mọi cá th ể (1.2.11) trong nhóm được xem xét. 4.1.6 . Kiểm tra lấy mẫu Kiểm tra (4.1.2) cá thể (1.2.11) được chọn trong nhóm được xem xét. 4.1.7 . Kiểm tra s à ng lọc Kiểm tra 100 % (4.1.5) và loại bỏ tất cả các cá thể (1.2.11) hoặc phần không phù hợp tìm được. CHÚ THÍCH: Kiểm tra s à ng lọc c ó th ể ch ỉ liên quan đến một loại sự không ph ù h ợ p (3.1.11) cụ thể. 4.1.8 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận Kiểm tra chấp nhận (4.1.17) trong đ ó khả n ă ng chấp nhận được xác định bằng cách lấy mẫu chấp nhận (4.1.6). 4.1.9 . Kiểm tra hiệu ch ỉ nh Kiểm tra (4.1.2) tất cả hoặc số lượng quy định các cá thể (1.2.11) trong một lô (1.2.4), hoặc một lượng khác, trước đó đã bị bác bỏ trong kiểm tra lấy m ẫ u chấp nhận (4.1.8), mà kết quả là tất cả các cá thể không phù hợp (1.2.12) được loại bỏ hoặc thay thế. 4.1.10 . Kiểm tra thường ì để nghĩ rằng mức chất lượn g (4.6.16) đạt được nhờ quá trình (2.1.1) sai kh á c so với mức quy định. 4.1.11 . Kiểm tra giảm ằ ng mức chất l ượ n g (4.6.16) đạt được nhờ quá trình (2.1.1) đó tốt hơn mức quy định. 4.1.12 . Kiểm tra ngặt ượ ng (4.6.16) đạt được nhờ quá trình (2.1.1) đó kém hơn mức quy định. 4.1.13 . Kiểm tra quá trình Kiểm tra (4.1.2) (các) tham số quá trình hoặc (các) đặc trưng (1.1.1) sản phẩm tạo ra tại (các) giai đoạn th í ch hợp của quá trình (2.1.1). 4.1.14 . Kiểm tra lô riêng lẻ Kiểm tra (4.1.2) một lô duy nhất (1.2.7) hoặc lô tách biệt với loạt các lô (1.2.4) trong đó nó được sản xuất hoặc tập hợp. 4.1.15 . Kiểm tra từng lô Kiểm tra (4.1.2) sản phẩm (1.2.32) được giao nộp trong một loạt lô (1.2.4). 4.1.16 . Kiểm tra lần đầu kiểm tra (4.1.2) một lô (1.2.4), hoặc một lượng khác, trước đó chưa được kiểm tra. CHÚ THÍCH: Việc này ngược với, v í dụ, kiểm tra một lô trước đó đã được xác định là không được chấp nhận và được giao nộp lại để kiểm tra sau khi đã được phân loại thêm hoặc xử lý lại, v.v... 4.1.17 . Kiểm tra chấp nhận Kiểm tra (4.1.2) để xác định một lô (1.2.4) hoặc một lượng khác có được chấp nhận hay không. 4.1.18 . Kiểm tra gián tiếp Kiểm tra chấp nhận (4.1.17) bằng cách xem xét và xác nhận hệ thống kiểm tra của nhà cung cấp và kiểm tra kết quả mà hệ thống đó đưa ra. CHÚ THÍCH: Việc này nhầm tránh kiểm tra 4.1.2) trực tiếp sản phẩm (1.2.32) thực tế. 4.2. Các loại kiểm tra l ấ y mẫu chấp nhận 4.2.1 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận xác nhận Kiểm tra l ấ y mẫu (4.1.6) để xác định xem quy trình lấy mẫu của nhà sản xu ấ t có phù hợp v ớ i hệ thống kiểm tra lấy mẫu chấp nhận (4.3.1) công bố hay không. CHÚ THÍCH: Việc này thường được gọi là đánh giá quy trình lấy mẫu của nhà sản xu ấ t. 4.2.2 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận một lần Kiểm tra lấy m ẫ u chấp nh ậ n (4.1.8) trong đó quyết định, theo quy tắc xác định, dựa trên kết quả kiểm tra nhận được từ một mẫu (1.2.17) có cỡ mẫu xác định trước, n 4.2.3 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận hai lần Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận nhiều lần (4.2.4) trong đó nhiều nhất là hai mẫu (1.2.17) được lấy. CH Ú THÍCH: Quyết định được đưa ra theo các quy tắc xác đ ị nh. 4.2.4 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận nhiều lần Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận (4.1.8) trong đó, quyết định được đưa ra dựa trên các quy tắc xác định, sau khi từng mẫu (1.2.17) đã được kiểm tra, để chấp nhận, không chấp nhận lô (1.2.4), hoặc l ấ y mẫu khác từ lô đó. CHÚ THÍCH: Đối với hầu hết các phương án lấy mẫu nhiều lần, số lượng mẫu lớn nhất có th ể lấy được quy định với quyết định “chấp nhận ” hay “không chấp nhận” cố định tại điểm đó. 4.2.5 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận lô cách quãng Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận (4.1.8) trong đó một số lô (1.2.4) trong một loạt được chấp nhận mà không cần kiểm tra (4.1.2), khi kết quả lấy mẫu của một số lô quy định ngay trước đ ó đáp ứng chuẩn mực quy định. 4.2.6 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận chuỗi Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận (4.1.8) trong đó chuẩn mực chấp nhận lô (1.2.4) hiện tại được chi phối bởi kết quả lấy mẫu của lô (1.2.4) đó và một số lượng lô quy định liên tiếp trước đó. 4.2.7 . Kiểm tra l ấy mẫu ch ấ p nhận liên tiếp Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận (4.1.8) trong đó, quyết định chấp nhận, không chấp nhận lô (1.2.4), hoặc kiểm tra cá thể khác được đưa ra dự trên bằng chứng lấy mẫu tích lũy đến thời điểm đó, sau khi từng cá thể (1.2.11) đã được kiểm tra. CHÚ THÍCH 1: Quyết định được đưa ra theo các quy tắc xác định. CHÚ THÍCH 2: Tổng số cá thể cần kiểm tra không cần xác định trước nhưng thường phải thống nh ấ t số lượng tối đa. 4.2.8 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận liên tục Kiểm tra lấy m ẫ u chấp nhận (4.1.8) áp dụng cho quá trình liên tục, liên quan đến việc chấp nhận hay không chấp nhận một cá thể (1.2.11) tr ê n cơ sở cá thể và sử dụng các giai đoạn xen kẽ kiểm tra 100 % (4.1.5) và lấy mẫu (1.3.1) tùy theo chất lượng đầu ra của quá trình được quan trắc. 4.2.9 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận liên tục một mức Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận liên tục (4.2.8) các cá thể (1.2.11) được sản xuất liên t ụ c, trong đó tỷ lệ lấy mẫu cố định duy nhất được xen kẽ với kiểm tra 100 % (4.1.5) tùy theo chất lượng đầu ra của quá trình được quan trắc. 4.2.10 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận liên tục nhiều mức Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận liên tục (4.2.8) các cá th ể (1.2.11) được sản xuất liên tục, trong đó hai hay nhiều tỷ lệ kiểm tra lấy m ẫ u được xen kẽ với kiểm tra 100 % (4.1.5) hoặc luân phiên nhau tùy theo chất lượng lượng đầu ra của quá trình được quan trắc. 4.2.11 . Kiểm tra l ấ y mẫu chấp nhận định l ượ ng Kiểm tra lấy m ẫ u chấp nhận (4.1.8) trong đó kh ả n ă ng chấp nhận một quá trình (2.1.1) được xác định thống kê từ các phép đo trên các đặc trưng ch ấ t lượ ng (1.1.2) quy định của từng cá thể (1.2.11) trong một mẫu (1.2.17) lấy từ lô (1.2.4). CHÚ THÍCH: Các lô lấy từ một quá trình được chấp nhận được giả định là có thể chấp nhận. 4.2.12 . Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận định tính Kiểm tra lấy mẫu chấp nh ậ n (4.1.8) trong đó sự có mặt hay không có mặt của một hoặc nhiều đặc trưng (1.1.1) quy định của từng cá thể (1.2.11) trong một mẫu (1.2.17) được quan trắc để thiết lập khả năng chấp nhận thống kê lô (1.2.4) hoặc quá trình (2.1.1). 4.3. Các khía cạnh của hệ thống kiểm tra lấy mẫu chấp nhận 4.3.1 . Lấy mẫu chấp nhận Tập hợp các ph ương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) hoặc chương trình l ấ y mẫu chấp nhận (4.3.2) của hệ thống kiểm tra cùng với các chuẩn mực lựa chọn phương án hoặc chương trình l ấ y mẫu thích hợp. 4.3.2 . Chương trình lấy mẫu chấp nhận Tổ hợp các ph ươ ng án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) và các quy tắc chuyển đổi (4.3.4) để chuyển từ phương án này sang phương án khác. 4.3.3 . Phương án lấy m ẫ u chấp nhận Phương án quy định (các) cỡ mẫu (1.2.26) cần sử dụng cùng với chuẩn mực chấp nhận lô (1.2.4). 4.3.4 . Quy tắc chuyển đổi Hướng dẫn trong phạm vi chương trình lấy mẫu chấp nhận (4.3.2) để chuyển từ phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) này sang phương án khác có mức độ lấy mẫu (1.3.1) chặt chẽ hơn hay kém chặt chẽ dựa trên diễn biến chất lượng đã được ch ứ ng minh. CHÚ THÍCH: Kiểm tra thường, ngặt, giảm hoặc ngừng ki ể m tra là v í dụ về mức độ chặt chẽ của việc lấy mẫu (4.3.6). 4.3.5 . Bậc kiểm tra Ch ỉ số của lượng kiểm tra (4.1.2) tương đối của một chương trình lấy mẫu ch ấ p nhận (4.3.2), được chọn trước, và liên hệ cỡ mẫu (1.2.26) với cỡ lô . CHÚ THÍCH 1: C ó thể chọn bậc kiểm tra thấp hơn/cao hơn nếu kinh nghiệm cho thấy rằng đường hiệu quả (4.5.1) phân biệt kém/hơn sẽ th í ch hợp. CH Ú THÍCH 2: Không nên nhầm thuật ngữ này với mức đ ộ chặt chẽ của việc lấy mẫu (4.3.6) liên quan đến quy tắc chuyển đổi (4.3.4) được vận dụng tự động. 4.3.6 . Mức độ chặt chẽ của việc lấy mẫu Mức độ phân biệt trong chương trình lấy mẫu (4.3.2) để chuyển từ phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) thường sang phương án lấy mẫu chấp nhận giảm/ngặt nếu chất lượng của sản phẩm (1.2.32) hoặc dịch vụ (1.2.33) giao nộp có cải thiện/suy giảm. CH Ú THÍCH: Không nên nh ầ m thuật ngữ này với bậc kiểm tr a (4.3.5) độc lập với quy tắc chuyển đ ổ i (4.3.4). 4.3.7 . Quy trình lấy mẫu chấp nhận Yêu cầu và/hoặc hướng dẫn sử dụng liên quan đến việc sử dụng phương án lấy m ẫ u chấp nhận (4.3.3) cụ thể. CHÚ THÍCH: Quy trình này bao trùm cả phương pháp được hoạch định đ ể lựa chọn, thu hồi và chuẩn bị (các) mẫu (1.2.17) từ một lô (1.2.4) để có được hi ể u biết về (các) đặc trưng (1.1.1) của lô đ ó . 4.3.8 . Kiểm tra rút ngắn Quy trình lấy m ẫ u chấp nhận (4.3.7) bao gồm điều kiện ngừng kiểm tra (4.1.2) khi thấy rõ là đã c ó đ ủ dữ liệu để ra quyết định. 4.3.9 . Phương pháp sigma Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận định l ượ ng (4.2.11) sử dụng giá trị độ lệch chuẩn giả định của quá trình . 4.3.10 . Phương pháp s Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận định lượng (4.2.11) sử dụng giá trị độ lệch chuẩn mẫu. 4.3.11 . P hương pháp R Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận định lượng (4.2.11) sử dụng độ rộng trung b ì nh của các kết quả trong các nhóm con của mẫu (1.2.17). 4.4. Chuẩn mực chấp nhận 4.4.1 . Số bác bỏ Re S ố sự không phù hợp (3.1.11) hoặc cá th ể không ph ù h ợ p (1.2.12) nhỏ nhất tìm thấy trong mẫu (1.2.17) nhờ lấy m ẫ u chấp nhận định tính (4.2.12) buộc lô (1.2.4) không được chấp nhận, như nêu trong phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3). 4.4.2 . Số chấp nhận Ac <> ấ y mẫu chấp nhận> S ố sự không phù hợp (3.1.11) hoặc cá thể không phù hợp (1.2.12) lớn nhất tìm th ấ y trong mẫu (1.2.17) nhờ lấy mẫu chấp nhận định tính (4.2.12) cho phép chấp nhận lô (1.2.4), như nêu trong phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3). 4.4.3 . S ố cho phép i Các cá thể (1.2.11) được kiểm tra lấy mẫu ch ấ p nhận liên tục cần được chấp nhận trong giai đoạn kiểm tra 100 % (4.1.5), khi kiểm tra lấy mẫu liên tục (4.2.8), trước khi thực hiện hành động để giảm lượng kiểm tra (4.1.2). 4.4.4 . Hằng số chấp nhận k ượng chấp nhận (4.6.15) và cỡ mẫu (1.2.25) sử dụng trong chuẩn mực chấp nhận lô (1.2.4) trong phương án l ấ y mẫu chấp nhận (4.3.3) định lượng. CHÚ THÍCH: Các h ằ ng số chấp nhận khác là p * và M , trong đó p * là ước lượng tỷ lệ không phù hợp của quá trình lớn nhất chấp nhận được. M (= 100 p * ) là ký hiệu khác cũng được sử dụng. 4.4.5 . Giá trị chấp nhận A bình mẫu cho phép thỏa mãn hằng số chấp nhận (4.4.4) trong phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) định lượng. 4.4.6 . Độ rộng trung bình lớn nhất MAR Độ rộng trung bình mẫu lớn nhất được phép chấp nhận lô (1.2.4) trong phương án lấy m ẫ u chấp nhận (4.3.3) định lượng với giới hạn quy định hai phía kết hợp (3.1.8) và độ biến động của quá trình chưa biết. 4.4.7 . Độ lệch chuẩn mẫu lớn nhất MSSD Độ lệch chuẩn m ẫ u lớn nhất đối với một chữ mã cỡ mẫu cho trước và đối với giới hạn chất lượng chấp nhận (4.6.15) mà nó có thể đáp ứng chuẩn mực chấp nhận đối với giới hạn quy định hai phía khi độ biến động của quá trình chưa biết. CHÚ THÍCH: MSSD phụ thuộc vào giới hạn quy định hai phía kết hợp, riêng rẽ hay phức hợp và phụ thuộc vào mức độ chặt chẽ của việc kiểm tra (nghĩa là kiểm tra thường, ngặt hay giảm). 4.4.8 . Độ lệch chuẩn quá trình lớn nhất MPSD Độ lệch chuẩn quá trình lớn nhất đối với một chữ mã cỡ mẫu và AQL (4.6.15) cho trước đối với nó có thể đáp ứng chuẩn mực chấp nhận cho giới hạn quy định hai phía ở mọi mức độ chặt chẽ của việc kiểm tra (nghĩa là kiểm tra thường, ngặt hay giảm) khi độ biến động của quá trình đã biết. CH Ú THÍCH: MSSD phụ thuộc vào giới hạn quy định hai phía kết hợp, riêng rẽ hay phức hợp nhưng không phụ thuộc vào mức độ chặt chẽ của việc kiểm tra. 4.4.9 . Thống kê chất l ượ ng Q (3.1.3) , trung bình mẫu và độ lệch chuẩn mẫu hoặc quá trình , dùng trong việc đánh giá khả năng chấp nhận lô (1.2.4). CHÚ THÍCH: Đối với trường hợp giới hạn quy định một phía (3.1.7), lô có th ể được kết luận theo kết quả so sánh đ ặc trưng chất lượng, Q , với hằng số chấp nh ậ n , k (4.4.4). 4.4.10 . Thống kê chất lượng trên Q U <> ấ y mẫu chấp nhận> hàm của giới hạn quy định trên (3.1.4), trung bình mẫu và độ lệch chuẩn mẫu hoặc quá trình. CHÚ THÍCH: Đối với giới hạn quy định trên, một phía, lô (1.2.4) được kết luận theo kết quả so sánh đặc trưng chất lượng, Q U , với hằng số ch ấ p nhận , k ( 4.4. 4). 4.4.11. Thống k ê chất lượng dưới Q L ưới (3.1.4), trung bình mẫu và độ lệch chuẩn mẫu hoặc quá trình. CHÚ THÍCH: Đối với giới hạn quy định dưới, một phía, lô (1.2.4) được kết luận theo kết quả so sánh đặc trưng chất lượng, Q L , với hằng số chấp nhận , k (4.4.4). 4.5. Các loại đường hiệu quả 4.5.1 . Đường hiệu quả Đường cong thể hiện mối quan hệ giữa xác suất ch ấ p nhận sản phẩm (1.2.32) và mức chất lượng (4.6.16) đầu vào đối với một phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) đã cho. 4.5.2 . Đường hiệu quả của lô tách biệt Đường loại A Đường hiệu quả (4.5.1) áp dụng cho các lô tách biệt hoặc riêng lẻ, trong đó mức chất lượ ng (4.6.16) liên quan đến lô (1.2.4). 4.5.3 . Đường hiệu quả của dòng liên tục Đ ườ ng loại C Đường hiệu quả (4.5.1) áp dụng cho kiểm tra lấy m ẫ u liên tục (4.2.8), trong đó mức chất l ượng (4.2.16) liên quan đến quá trình (2.1.1). 4.5.4 . Đường hiệu quả của lô liên tiếp Đường loại B Đường hiệu quả (4.5.1) áp dụng cho loạt lô (1.2.4) liên tục từ nguồn cho trước, trong đó mức chất l ượ ng (4.6.16) liên quan đến quá trình (2.1.1). 4.5.5 . Đường hiệu quả của sự không phù h ợ p Đường loại B (4.5.4) dựa trên phân bố Poisson. 4.5.6 . Đ ườ ng hiệu quả của đ ơ n vị không phù h ợ p Đường loại B (4.5.4) dựa trên phân bố nhị thức. 4.6. Thuật ngữ liên quan đến đặc trưng hiệu quả 4.6.1 . Xác suất chấp nhận P a Xác suất mà khi sử dụng phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) cho trước, lô (1.2.4) sẽ được ch ấ p nhận khi lô hoặc quá trình (2.1.1) có mức chất lượng (4.6.16) quy định. 4.6.2 . Rủi ro của người tiêu dùng CR b <> ấ y mẫu ch ấ p nhận> xác suất chấp nhận (4.6.1) khi mức chất lượng (4.6.16) có giá tr ị nêu trong phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) là không đáp ứng. CHÚ THÍCH: Mức ch ấ t lượng có thể liên quan đến t ỷ lệ không ph ù hợp và không đáp ứng LQL (4.6.14). 4.6.3 . Xác suất không chấp nhận Xác suất mà khi sử dụng ph ương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) cho trước, lô (1.2.4) sẽ không ch ấ p nhận khi lô hoặc quá trình (2.1.1) có mức chất l ượ ng (4.6.16) quy định. 4.6.4 . Rủi ro của nhà sản xuất PR a ấ p nhận> xác suất không chấp nhận (4.6.3) khi mức chất lượng (4.6.16) c ó giá trị nêu trong phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) là được ch ấ p nhận. CHÚ THÍCH: Mức ch ấ t l ượ ng có thể liên quan đến tỷ lệ không phù hợp và được chấp nhận theo AQL (4.6.15). NOTE 2: Interpretation of the producer’s risk requires knowledge of the stated quality level. 4.6.5 . Điểm rủi ro của người tiêu dùng CRP ấ p nhận> điểm trên đ ườ ng hiệu quả (4.5.1) ứng với xác suất chấp nhận (4.6.1) thấp được xác định trước. CHÚ THÍCH 1: Xác suất chấp nhận thấp này được gọi là “ rủi ro của người tiêu dùng ” (4.6.2) v à chất lượng lô tương ứng xác định bởi CRP đối với rủi ro đó được gọi l à “chất lượng ứ ng với rủi ro của người tiêu dùng ” (CRQ) (4.6.9). CH Ú THÍCH 2: Loại đường hiệu quả cần được quy định. 4.6.6 . Điểm kiểm soát Điểm không phân định (4.5.1) ứng với xác suất chấp nhận (4.6.1) và xác suất không chấp nhận (4.6.3) đều bằng 0,5. 4.6.7 . Điểm ứng với rủi ro của nhà sản xuất PRP ấ p nhận> điểm trên đường hiệu quả (4.5.1) ứng với xác suất chấp nhận cao (4.6.1). CHÚ THÍCH: Việc hiểu về điểm ứng với rủi ro của nhà s ả n xuất đòi hỏi phải biết về mức chất l ượng (4.6.16) quy định . 4.6.8 . Độ dốc của đường hiệu quả Độ dốc của đường thẳng nối điểm ứng với rủi ro của nhà sản xuất (4.6.7) và điểm ứng với r ủ i ro của người tiêu dùng (4.6.5) trên đường hiệu quả (4.5.1). CHÚ THÍCH: Độ dốc của đường thẳng càng gần với đường thẳng đứng thì hiệu lực phân biệt của ph ươ ng án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3) c à ng cao. 4.6.9 . Ch ấ t l ượ ng ứng với rủi ro của người tiêu dùng CRQ Q CR ẫ u chấp nhận> mức chất l ượ ng (4.6.16) của lô (1.2.4) hoặc quá trình (2.1.1), trong phương án lấy m ẫ u ch ấ p nhận (4.3.3), ứ ng với rủi ro của người ti ê u dùng (4.6.2) quy định. CHÚ THÍCH: Rủi ro của người tiêu dùng quy định thường là 10 %. 4.6.10 . Chất l ượ ng ứng với rủi ro của nhà sản xuất PRQ Q P R của lô (1.2.4) hoặc quá trình (2.1.1), trong phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3), ứng với rủi ro của nhà sản xuất (4.6.4) quy định. CHÚ THÍCH 1: Cần quy định loại đường hiệu quả . CH Ú THÍCH 2: Rủi ro c ủ a nhà sản xuất quy định thường là 5 %. 4.6.11 . Mức chất l ượ ng không quan tâm IQL ấ p nhận> mức chất l ượ ng (4.6.16), trong phương án lấy mẫu chấp nhận (4.3.3), ứng với xác suất chấp nhận (4.6.1) là 0,5 khi xét một loạt lô (1.2.4) liên tục. 4.6.12 . Tỷ s ố ph â n biệt ượng ứng với rủi ro của ng ười tiêu dùng (4.6.9) và chất l ượ n g ứng với rủi ro của nhà sản xuất (4.6.10). 4.6.13 . Chất l ượ ng giới hạn LQ ấ p nhận (4.1.8), được giới hạn ở xác suất chấp nhận (4.6.1) thấp. 4.6.14 . Mức chất l ượ ng giới hạn LQL (4.1.8), là giới hạn của trung bình quá trình không th ỏ a mãn khi xét một loạt lô (1.2.4) liên tục. 4.6.15 . Giới hạn chất l ượng chấp nhận AQL ấ t có thể chấp nhận. CHÚ THÍCH 1: Khái niệm này ch ỉ áp dụng khi sử dụng ch ươ n g trình l ấ y mẫu chấp nhận (4.3.2) với quy tắc chuyển đ ổ i và ngừng kiểm tra, như trong TCVN 7790-1 và TCVN 8243. CHÚ THÍCH 2: Mặc dù lô (1.2.4) riêng lẻ có chất lượng kém bằng giới hạn chất lượng chấp nhận vẫn có thể được chấp nhận với xác suất tương đối cao nhưng việc ấn định giới hạn chất lượng chấp nhận không có nghĩa đây là mức chất lượng mong muốn. CH Ú THÍCH 3: Chương trình lấy mẫu chấp nhận trong TCVN 7790-1 với các quy tắc chuyển đổi và ngừng kiểm tra l ấ y mẫu (4.1.6) được thiết kế để khuyến khích người cung c ấ p có trung bình quá trình tốt hơn giới hạn chất lượng chấp nhận. Nếu người cung cấp không thể làm được việc này thì xác suất chuyển từ kiểm tra th ườ ng (4.1.10) sang kiểm tra ngặt (4.1.12) sẽ cao, khi đó việc ch ấ p nhận lô tr ở nên khó khăn hơn. Khi ở kiểm tra ngặt, nếu không thực hiện hành động để cải tiến quá trình (2.1.1) , thì rất có khả năng quy tắc đ ò i hỏi dừng việc ki ể m tra l ấ y mẫu cho đến khi có hành động cải tiến được thực hiện. CHÚ THÍCH 4: Việc sử dụng từ viết t ắ t AQL cho “mức chất lượng chấp nhận ” không được khuyến nghị. 4.6.16 . Mức chất lượng 4.6.17 . Vùng không phân biệt (4.6.16) nằm giữa giới hạn chất l ượ ng chấp nhận (4.6.15) và mức chất lượng giới hạn (4.6.14). 4.7. Khái niệm về chất lượng đầu ra và kiểm tra trung b ì nh 4.7.1 . Chất l ượ ng đầu ra trung bình AOQ <> ấ y mẫu chấp nhận> mức chất l ượ ng trung bình (4.6.16) mong mu ố n của sản phẩm (1.2.32) đầu ra đối với một giá trị chất lượng sản phẩm đầu vào cho trước. CHÚ THÍCH 1: Nếu không có quy định nào khác, chất lượng đầu ra trung bình được t í nh trên tất cả các lô (1.2.4) được chấp nhận cộng với tất cả các lô không được chấp nhận sau khi kiểm tra 100 % và các cá thể không phù hợp (1.2.12) được thay bằng cá thể (1.2.11) phù hợp. CHÚ THÍCH 2: Có thể sử dụng khái niệm mới với thuật ngữ và định nghĩa mới tùy theo trường hợp trong đó cá thể không phù hợp bị loại bỏ trong kiểm tra 100 % các lô không được ch ấ p nhận được thay b ằ ng đơn vị (1.2.14) phù hợp. CHÚ THÍCH 3: Phép gần đúng th ườ ng được sử dụng là: “Chất lượng đầu ra trung b ì nh = chất lượng quá trình đầu vào x xác suất ch ấ p nhận ” . Công thức này đúng với phương án chấp nh ậ n zero và ước lượng vượt quá khác. 4.7.2 . Giới hạn chất lượng đầu ra trung bình AOQL ẫ u chấp nhận (4.3.3) cho trước và tất cả các lô (1.2.4) không được chấp nhận đều đã được xử lý nếu không có quy định nào khác. 4.7.3 . Cỡ m ẫ u trung bình ASSI ì nh trong mẫu (1.2.17) được kiểm tra trong một lô (1.2.4) để đưa đến quyết định chấp nhận hay không chấp nhận khi sử dụng phương án lấy mẫu chấp nh ậ n (4.3.3) cho trước. CHÚ THÍCH: ASSI phụ thuộc vào mức chất l ượ ng (4.6.16) thực tế của các lô được giao nộp. 4.7.4 . Trung b ì nh tổng số kiểm tra ATI <> ấ y mẫu chấp nhận> số cá th ể (1.2.11) trung bình được kiểm tra trong một lô (1.2.4) bao gồm cả kiểm tra 100 % (4.1.5) cá thể trong lô không được ch ấ p nhận. CHÚ THÍCH: Điều này áp dụng khi quy trình đòi hỏi kiểm tra 100 % lô không được chấp nhận. 4.7.5 . L ượ n g kiểm tra trung b ì nh ươ ng trình lấy mẫu chấp nhận (4.3.2) cho trước, để đạt đến quyết định về một mức chất l ượ ng (4.6.16) trung bình nhất định của lô. CHÚ THÍCH: Đây là trung bình theo quy tắc chuy ể n đổi (4.3.4) , …, khác với ASSI (4.7.3). Nó không bao gồm việc kiểm tra tất cả các cá thể trong lô không được chấp nhận như với ATI (4.7.4). 5. Lấy mẫu vật liệu dạng đống 5.1. Khái niệm liên quan đến vật liệu dạng đống 5.1.1 . Vật liệu dạng đống Vật liệu trong đó kh ô ng thể phân biệt một cách cụ thể các phần cấu thành ban đầu của nó. 5.1.2. Lô (1.2.1) , gồm tổng lượng vật liệu dạng đống (5.1.1) được xét, và trong đ ó bộ phận này được coi là lượng vật liệu đối với nó đặc trưng (1.1.1) cụ thể cần được xác định. CHÚ THÍCH: Việc b á n vật liệu dạng đống thường bao gồm các giao dịch liên quan đến một l ô duy nhất và, trong trường hợp này, lô trở thành tổng thể. 5.1.3. Lô con 5.1.4 . Đơn vị mẫu (1.3.1) b ằ ng nhau, được lấy từ tổng thể (1.2.1), bao gồm tổng lượng vật liệu dạng đống (5.1.1) được xem xét. CHÚ THÍCH 1: Trong lấy mẫu dạng đống (1.3.2), các đặc trưng (1.1.1) hiệu quả của đơn vị mẫu l à xác suất của các đơn vị mẫu là b ằ ng nhau và toàn bộ đơn vị mẫu tr ở thành bộ phận của mẫu (1.2.17) khi được chọn. CHÚ THÍCH 2: Khi thực hiện việc lấy mẫu từ vật liệu dạng đống bằng cách tách riêng các mẫu sơ cấp (5.2.7) , thì đơn vị mẫu là mẫu sơ cấp cấp một. 5.1.5 . Cỡ mịn chặn trên ằ ng kích thước lỗ của rây thử (từ dãy rây lỗ vuông phù hợp với TCVN 2230) theo đó không quá năm phần trăm mẫu (1.2.17) được giữ lại. 5.1.6 . Cỡ mịn chặn dưới ỡ hạt biểu thị bằng kích thước kích thước lỗ của rây thử (từ dây rây lỗ vuông phù hợp với TCVN 2230) theo đó không quá n ă m phần trăm mẫu (1.2.17) lọt qua. 5.2. Các khía cạnh lấy mẫu dạng đống 5.2.1. Lấy mẫu Hành động lấy hoặc xây dựng mẫu (1.2.17). 5.2.2 . Lấy mẫu thường xuyên ể xác định giá trị trung b ì nh của đặc tr ư ng chất l ượ ng (1.1.2) được đánh giá trong lô (5.1.2). CHÚ THÍCH: Thuật ngữ “lấy mẫu thông thường” đôi khi được sử dụng thay cho lấy mẫu thường xuyên ” . 5.2.3 . Lấy mẫu thực nghiệm ẫ u (5.2.1) không thường xuyên trong đó sử dụng thiết kế thực nghiệm mục đích đặc biệt để điều tra nguồn biến động mẫu và/hoặc độ chệch (3.3.2) lấy mẫu. 5.2.4 . Lấy mẫu thâm nhập lô, i , hoặc lô con, j , các mẫu sơ cấp (5.2.7) liên tiếp lần lượt được chuyển vào các vật chứa khác nhau tạo ra các mẫu tổng hợp (5.3.4) (v í dụ: A i , B i , C i , ...) để nghiên cứu các phương sai trong phạm vi lô hoặc lô con. CHÚ THÍCH 1: Thuật ngữ “ lấy mẫu chèn thêm” đôi khi được dùng thay cho “lấy mẫu th â m nhập ” . CHÚ THÍCH 2: Hầu hết các phương án lấy mẫu thâm nhập sử dụng phương án lấy mẫu kép với các cặp mẫu tổng hợp (A i , B i ) được cấu thành cho mỗi lô, i , hoặc lô con, j . 5.2.5 . Lấy mẫu bội (5.2.3) trong đó các mẫu sơ cấp (5.2.7) được lấy đồng thời hoặc liên tiếp theo cập hoặc bộ cao hơn để hình thành nhiều mẫu tổng hợp (5.3.4). 5.2.6 . Lấy mẫu kép ồ ng thời hoặc liên tiếp theo cặp để hình thành hai mẫu tổng hợp (5.3.4). CHÚ THÍCH: Trường hợp đặc biệt của lấy mẫu bội là lấy mẫu kép. 5.2.7 . Mẫu sơ cấp (5.1.1) được lấy bằng một hoạt động của thiết bị lấy mẫu. CHÚ THÍCH 1: Việc định vị, phân định và tách các mẫu sơ cấp cần đảm bảo tất cả các phần của vật liệu dạng đống trong lô (5.1.2) có xác suất được chọn bảng nhau. CHÚ THÍCH 2: Việc lấy mẫu (5.2.1) thường được tiến hành tại các giai đoạn tiến hành b ằ ng máy, trong trường hợp đó, cần phân biệt giữa mẫu sơ cấp ban đầu là mẫu được tách từ lô tại giai đoạn lấy mẫu đầu tiên, còn mẫu cấp hai được lấy từ mẫu sơ cấp ban đầu tại giai đoạn l ấ y m ẫ u thứ hai, ... Giai đoạn lấy mẫu thứ hai và sau đ ó được coi l à chia tách mẫu (5.3.8). 5.2.8 . Lấy mẫu thủ công (5.2.7) do người thực hiện. 5.2.9 . Lấy mẫu bằng máy (5.2.7) do máy thực hiện. 5.2.10. Cắt 5.2.11 . Độ biến động chất lượng lô (5.1.2) hay lô con (5.1.3), hoặc bằng cách ước lượng phương sai từ phân tích biến động hình của sự khác biệt giữa các mẫu sơ cấp (5.2.7) tách biệt bởi các khoảng trễ khác nhau. 5.3. Chuẩn bị mẫu dạng đống 5.3.1 . Chuẩn bị mẫu ử (5.3.11). VÍ DỤ: Giảm cỡ hạt, trộn và chia tách mẫu. CHÚ THÍCH: Đối với các vật liệu dạng hạt, việc kết thúc mỗi thao tác chia tách mẫu xác định thời điểm bắt đầu của bước chuẩn bị mẫu tiếp theo. Do đó, số bước trong chuẩn b ị mẫu bằng số lượng phần được chia tách. 5.3.2 . Chuẩn bị mẫu thường xuyên ằ m xác định giá trị trung bình của đặc trưng chất lượng (1.1.2) được đánh giá trong lô (5.1.2). 5.3.3 . Chuẩn bị mẫu không thường xuyên nghiệm (5.2.3). 5.3.4 . M ẫ u tổng hợp ệ m (5.2.3). 5.3.5. M ẫ u gộp (5.2.7) lấy từ lô con (5.1.3) hoặc lô (5.1.2) theo quy trình lấy mẫu thường xuyên (5.2.2). 5.3.6 . Làm khô mẫu ượ c hàm lượng ẩm gần với mức không làm chệch (3.3.2) kết quả của phép th ử hoặc việc chuẩn bị mẫu sau này. 5.3.7 . Giảm mẫu cách ép, nén hoặc nghiền nhỏ. 5.3.8 . Chia tách mẫu ẫ u (5.3.1) nhờ đ ó mẫu (1.2.17) vật liệu dạng đống (5.1.1) được phân ra b ằ ng cách xẻ, chia mẫu bằng máy hoặc tách thành các phần riêng rẽ để giữ lại một hoặc nhiều phần. 5.3.9 . Chia tách theo tỷ lệ cố định ó các phần được giữ lại từ các mẫu (1.2.17) đơn lẻ là một t ỷ lệ không đổi của mẫu ban đầu/ 5.3.10 . Chia tách theo khối l ượ ng cố định <> ậ t liệu dạng đống> việc chia tách m ẫ u (5.3.8) trong đ ó các phần chia tách được giữ lại có khối lượng gần như đồng đều, không xét đến sự biến động về khối lượng của mẫu (1.2.17) được chia tách. 5.3.11. Mẫu thử í ch, mà toàn bộ lượng hoặc phần của nó được sử dụng đồng thời để thử hoặc phân tích. CH Ú THÍCH: Thuật ngữ này có thể được sử dụng như “mẫu thử đ ể phân tích hóa học ” , “ mẫu thử để xác định độ ẩm ” , “ mẫu thử để xác định cỡ phần tử ” và “mẫu thử để thử vật lý ” . 5.3.12. Phần thử 5.3.13 . Lô mẫu con (5.2.7) liên tiếp được lấy từ lô (5.1.2) hoặc lô con (5.1.3) một cách hệ thống với số lượng lớn theo quy trình lấy mẫu thường xuyên (5.2.2) đối với một mục đ í ch đặc biệt. 5.4. Khía cạnh quy trình 5.4.1 . Hệ thống lấy mẫu ấ p (5.2.7) và chuẩn bị mẫu (5.3.1). 5.4.2 . Ch ươ n g trình lấy mẫu CHÚ THÍCH: Mục đích lấy mẫu bao gồm lấy mẫu thường xuyên, kiểm tra độ chụm (3.3.4), và nghiên cứu độ biến động về chất lượng. 5.4.3 . Phương án lấy mẫu (1.2.17) cần h ì nh thành và các phép đo (3.2.1)/ phép thử (3.2.3) cần thực hiện. CHÚ THÍCH: Ph ươ ng án có thể quy định, v í dụ, việc lấy mẫu có tính hệ thống và theo hai giai đoạn. Khi kết hợp với quy định về loại lấy m ẫ u, phương án, trong ví dụ này, cũng có thể quy định số lượng mẫu sơ c ấ p cần lấy từ lô (5.1.2), số lượng mẫu tổng hợp (hoặc mẫu chung) trên một lô, s ố lượng mẫu thử trên một mẫu tổng hợp và số lượng phép đo/phép thử trên một mẫu thử. 5.4.4 . Quy trình l ấy mẫu (5.2.7) v à việc hình thành mẫu (1.2.17). 5.4.5 . Quy trình chuẩn b ị mẫu ầ u thực hiện và/hoặc hướng dẫn liên quan đến phương pháp v à chuẩn mực đối với việc chia tách mẫu (5.3.8). Phụ lục A (quy định) Ký hiệu và thuật ngữ viết tắt Một s ố ký hiệu và thuật ngữ viết tắt trong tiêu chuẩn này có sự khác biệt so với cách sử dụng thông thường. Điều này là do ISO yêu cầu là: - Không được sử dụng thuật ngữ viết tắt (chữ hoa hay chữ thường đậm như bình thường) làm ký hiệu hoặc dùng trong công thức. - Không được thêm chỉ số dưới vào các thuật ngữ viết tắt. - Một ký hiệu ch ỉ gồm một chữ cái. - Ch ỉ số dưới được dùng để phân biệt việc sử dụng ký hiệu. Do đó, thuật ngữ viết tắt sử dụng theo quy ước và ký hiệu của nó trong tiêu chuẩn này có th ể khác biệt về hình thức. Nguyên nhân chính của việc không được phép sử dụng thuật ngữ viết tắt làm ký hiệu trong công thức là chúng có thể bị hiểu sai là phép nhân của các ký hiệu khác nhau (ví dụ chữ viết tắt quy ước của giới hạn điều chỉnh trên, UCL , giống như ký hiệu U nhân C nhân L ). Vì vậy, cần phải quy cho thuật ngữ viết tắt được dùng theo quy ước một ký hiệu có thể sử dụng trong công thức. Theo đó, giới hạn điều ch ỉ nh trên vẫn được thể hiện bằng UCL là thuật ngữ viết tắt, như là thực tiễn thông thường, nhưng bằng, ví dụ, U CL , như là ký hiệu dùng trong công thức. A.2 . Ký hiệu 2 Thuật ngữ Ký hiệu h ằ ng số chấp nhận k số chấp nhận Ac giá trị chấp nhận A số cho phép i rủi ro của người tiêu dùng b chất lượng ứ ng với r ủ i ro của người tiêu dùng Q CR giới hạn điều chỉnh dưới L CL giới hạn điều ch ỉ nh trên U CL phân vị phân bố 0,135 % X 0,135 % phân vị phân bố 50 % X 50% phân vị phân bố 99,865 % X 99 , 865% hàm phân bố của phân bố chuẩn chuẩn hóa F tỷ lệ không phù hợp dưới p L tỷ lệ không phù hợp tổng p t t ỷ lệ không phù hợp trên p U quan trắc đơn l ẻ X trung bình, tham số tổng thể m trung b ì nh, thống kê mẫu trung bình, giá trị thừa nhận trung bình, toàn bộ số nh ó m con m xác suất chấp nhận P a ch ỉ số khả năng quá trình C p chỉ số khả năng quá trình, tối thiểu C pk chỉ số khả n ă ng quá trình, dưới C pk L chỉ s ố khả năng quá trình, trên C pk U chỉ số hiệu năng quá trình P p chỉ số hiệu năng quá trình, dưới P pk L ch ỉ số hiệu năng quá trình, trên P pk U chỉ số biến động quá trình Q k rủi ro của nhà sản xuất a ch ấ t lượng ứng với rủi ro của nhà sản xuất Q P R thống kê chất lượng Q thống kê chất lượng, dưới Q L thống kê chất lượng, trên Q U độ rộng ấ y mẫu chấp nhận> R độ rộng, trung bình mẫu chấp nhận> số bác bỏ Re giới hạn lặp lại <đo lường=""> r giới hạn tái lập <đo lường=""> R cỡ mẫu n, N giới hạn quy định, dưới L giới hạn quy định, trên U độ lệch chuẩn , tổng thể s độ lệch chuẩn , thống kê mẫu S độ lệch chuẩn, giá trị thừa nhận s giá trị đích T 2) Ký hiệu thường là một chữ cái duy nhất có phông chữ Times New Roman nghiêng, đôi khi có chỉ số dưới hoặc sửa đ ổi khác. Hai trường hợp ngoại lệ Ac và Re. Ch ỉ số dưới có phông chữ Arial thẳng, ngoại trừ các ch ỉ số dưới thể hiện k ý hiệu của một đại lượng vật lý (ví dụ: x , y hoặc chỉ số i hoặc k ) phông chữ Times New Roman nghiêng. A. 3 . Thuật ngữ viết tắt (phông chữ Arial thẳng) Thuật ngữ Viết tắt mức quá trình chấp nhận được APL giới hạn điều chỉnh chấp nhận ACL giới hạn chất lượng ch ấ p nh ậ n AQL giới hạn chất lượng đầu ra trung bình AOQL chất lượng đầu ra trung b ì nh AOQ độ dài loạt trung bình ARL cỡ mẫu trung bình ASSI tổng trung bình được kiểm tra ATI rủi ro của người tiêu dùng CR điểm rủi ro của người tiêu dùng CRP chất lượng ứng với rủi ro của người tiêu dùng CRQ tổng tích lũy CUSUM trung bình di động mũ có trọng số EWMA mức chất lượng không quan tâm IQL chất lượng giới hạn LQ mức chất lượng giới hạn LQL giới hạn điều ch ỉ nh dưới LCL độ rộng trung b ì nh lớn nhất MAR độ lệch chuẩn quá trình lớn nhất MPSD độ lệch chuẩn mẫu lớn nhất MSSD đặc trưng hiệu quả OC r ủ i ro của nhà sản xuất PR điểm rủi ro của nhà sản xuất PRP chất lượng ứng với rủi ro của nhà sản xuất PRQ mức quá trình bác b ỏ RPL kiểm soát quá trình thống kê SPC giới hạn điều ch ỉ nh trên UCL Phụ lục B (tham khảo) Phương pháp luận sử dụng để xây dựng từ vựng B.1 . Giới thiệu ứ ng dụng phổ biến của bộ tiêu chuẩn này đòi hỏi phải sử dụng bộ từ vựng chặt chẽ và hài hòa sao cho những người sử dụng các tiêu chuẩn thống kê ứng d ụng hiểu được một cách dễ dàng. Các khái niệm đều có liên quan đến nhau và việc phân tích mối quan hệ giữa các khái niệm trong lĩnh vực thống kê ứng dụng cũng nh ư sắp xếp chúng theo các sơ đồ khái niệm là điều tiên quyết đối với một bộ từ vựng chặt chẽ. Phân tích này được sử dụng khi xây dựng tiêu chuẩn này. Vì sơ đồ khái niệm sử dụng trong quá trình xây dựng từ vựng có thể hữu ích cho việc tham khảo nên chúng được nhắc lại trong các điều từ B.4 đến B.8. B.2 . Nội dung mục từ vựng và quy tắc thay thế Khái niệm là đơn vị chuyển đổi giữa các ngôn ngữ (bao gồm c ả những khác biệt trong một ngôn ngữ, ví dụ như tiếng Anh Mỹ và tiếng Anh Anh). Đối với mỗi ngôn ngữ, thuật ngữ thích hợp nhất cho t í nh r õ ràng phổ dụng của khái niệm ở ngôn ngữ đó, nghĩa là không phải một bản dịch, sẽ lựa được chọn. Định nghĩa hình thành bởi việc mô tả ch ỉ những đặc trưng thiết yếu để nhận biết khái niệm. Thông tin liên quan đến khái niệm cũng quan trọng nhưng không cần thiết cho việc mô tả khái niệm được đặt trong một hoặc nhiều chú thích kèm theo định nghĩa. Khi thuật ngữ được thay bằng định nghĩa của nó, có thay đổi nh ỏ về cú pháp, sẽ không thay đ ổ i nghĩa văn bản. Sự thay thế như vậy tạo ra một phương pháp đơn giản để kiểm tra tính chính xác của định nghĩa. Tuy nhiên, khi định nghĩa phức tạp theo hướng bao hàm nhiều thuật ngữ, tốt nhất l à thực hiện việc thay thế cho một hoặc nhiều nhất là hai định nghĩa. Việc thay thế hoàn toàn tất c ả các thuật ngữ sẽ l à m cho việc đạt được cú pháp tr ở nên khó khăn và sẽ không c ó ích trong việc truyền tải nghĩa. B.3 . Mối quan hệ của khái niệm và việc thể hiện chúng bằng sơ đồ B.3.1 . Khái quát Trong thuật ngữ học, ở chừng mực có thể, mối quan hệ giữa các khái niệm được dựa trên thông tin thứ bậc về đặc trưng của loại. Điều này cho phép mô tả ngắn gọn nhất khái niệm bằng cách gọi tên loại của n ó và mô tả đặc trưng phân biệt n ó với các khái niệm mẹ hoặc anh em. Có ba dạng quan hệ khái niệm chính được nêu trong phụ lục này: - chung thứ bậc (B.3.2); - bộ phận (B.3.3); và - liên kết phi thứ bậc (B.3.4). B.3.2 . Quan hệ chung Các khái niệm phụ trong hệ thống thứ bậc kế thừa tất cả các đặc trưng của khái niệm chính và bao gồm mô t ả về các đặc trưng này để phân biệt chúng với các khái niệm gốc (mẹ) và ngang bằng (anh em), ví dụ quan hệ giữa xuân, hè, thu và đông với mùa. Mối quan hệ chung được mô t ả bằng sơ đồ quạt hoặc cây không có mũi tên (xem H ì nh B.1). Hình B.1 - Sơ đ ồ thể hiện m ố i quan hệ chung B.3.3 . Quan hệ bộ phận Các khái niệm phụ trong một hệ thống thứ bậc tạo thành các bộ phận cấu thành của khái niệm chính, ví dụ: xuân, hạ, thu và đông có thể được xác định là bộ phận của khái niệm năm. Khi so sánh, sẽ không thích hợp nếu định nghĩa thời tiết nắng (một đặc trưng của mùa hè) là bộ phận của năm. Mối quan hệ thành phần được mô tả bằng hình cái cào, không có mũi tên (xem Hình B.2). Các bộ phận số ít được mô tả bằng một đường thẳng, các bộ phận số nhiều được mô tả bằng hai đường thẳng. Hình B.2 - Sơ đồ thể hiện mối quan hệ bộ phận B.3.4 . Quan hệ liên kết Mối quan hệ liên kết không thể đưa ra m ô tả ngắn gọn như trong mối quan hệ chung và quan hệ bộ phận nhưng nó rất hữu ích cho việc xác định bản chất mối quan hệ giữa các khái niệm trong một hệ thống khái niệm, ví dụ: nguyên nhân và kết quả, hoạt động và vị trí, hoạt động và kết quả, c ô ng cụ và chức năng, vật liệu và sản phẩm. Mối quan hệ liên kết được mô tả bằng đường thẳng có mũi tên ở hai đầu (xem hình B.3). Trường hợp ngoại lệ là khi có các hoạt động n ố i tiếp nhau. Trong trường hợp đ ó , đường thẳng có một đầu mũi tên chỉ hướng dòng. Hình B.3 - Sơ đồ thể hiện mối quan hệ liên kết B.4. Sơ đồ khái niệm Các hình từ B.4 đến B.28 9) biểu diễn sơ đồ khái niệm là cơ sở cho các nhóm chủ đề của tiêu chuẩn này Hình B.4 - Sơ đồ khái niệm: Hệ thống giá trị tham chiếu đối với các đ ặc tr ưng [A]: Tham số tổng thể được ký hiệu bằng chữ Hy Lạp thường, in nghiêng. [B]: Thống kê mẫu được ký hiệu bằng chữ Latinh hoa, in nghiêng. [C]: Giá trị được thừa nhận của thống kê mẫu được ký hiệu bằng chữ Latinh thường, tin nghiêng Hình B.5 - Sơ đồ khái niệm: Quá trình suy luận thống kê Hình B.6 - Sơ đồ khái niệm: Loại lấy mẫu Hình B.7 - Sơ đồ khái niệm: Khái niệm chung liên quan đến quá trình Hình B.8 - Sơ đồ khái niệm: Khái niệm liên quan đến độ biến động Hình B.9 - Sơ đồ khái niệm: Khái niệm liên quan đến bi ể u đồ kiểm soát Hình B.10 - Sơ đồ khái niệm: Thành phần của biểu đồ kiểm soát Hình B.11 - Sơ đồ khái niệm: Thuật ngữ liên quan đến hiệu năng và năng lực quá trình Hình B.12 - S ơ đồ khái niệm: Hiệu năng và năng lực c ơ bản của quá trình c> H ì nh B.13 - Sơ đồ khái niệm: Khái niệm liên quan đến quy định Hình B.14 - Sơ đồ kh á i niệm: Xác định đặc trưng và đại lượng Hình B.15 - Sơ đồ kh á i niệm: T í nh chất của ph ươ ng pháp th ử và phương pháp đ o Hình B.16- Sơ đồ khái niệm: Tính ch ấ t của kết quả thử và kết quả đo Hình B.17 - S ơ đồ khái niệm: Khả năng phát hiện Hình B.18 - Sơ đồ khái niệm: Loại kiểm tra Hình B.19 - Sơ đồ Khái niệm: Loại kiểm tra lấy m ẫ u chấp nhận Hình B.20 - Sơ đồ khái niệm: Hệ thống kiểm tra lấy mẫu chấp nhận Hình B.21 - Sơ đồ khái niệm: Chuẩn mực chấp nhận Hình B.22 - Sơ đồ khái niệm: Loại đường hiệu quả Hình B.23 - Sơ đồ khái niệm: Thuật ngữ liên quan đến đặc tr ư ng hiệu qu ả H ì nh B.24 - Sơ đồ khái niệm: Outgoing quality concepts and average inspection effort Hình B.25 - Sơ đồ khái niệm: Khái niệm liên quan đến lấy m ẫ u dạng đống Hình B.26 - Sơ đ ồ khái niệm: Lấy mẫu vật liệu dạng đống Hình B.27 - Sơ đồ khái niệm: Chuẩn bị mẫu dạng đống Hình B.28 - Sơ đ ồ khái niệm: Các khía cạnh quy trình THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 2230, S à ng thử nghiệm - Lưới kim loại đan, tấm kim loại đột lỗ và lưới đột lỗ bằng điện - Kích thước lỗ danh nghĩa [2] TCVN 7790-1, Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 1: Chương trình lấy mẫu xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) đ ể kiểm tra từng l ô [3] ISO 2859-2, Quy trình lấy mẫu đ ể kiểm tra định tính - Phần 2: Phương án lấy mẫu xác định chất lượng giới hạn (LQ) để kiểm tra từng lô riêng biệt [4] TCVN 7790-3, Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định t í nh - Phần 3: Quy trình lấy mẫu lô cách quãng [5] TCVN 7790-4, Quy trình lấy mẫu để ki ể m tra định t í nh - Phần 4: Quy trình đánh giá mức chất lượng công bố [6] TCVN 7790-5, Quy trình lấy mẫu đ ể kiểm tra định tính - Phần 5: Hệ thống phương án lấy mẫu liên tiếp xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng lô [7] TCVN 7790-10, Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định tính - Phần 10: Giới thiệu bộ TCVN 7790 (ISO 2859) về lấy mẫu để kiểm tra định tính [8] TCVN 8244-1, Thống kê học - Từ vựng v à ký hiệu - Phần 1: Thu ậ t ngữ thống kê chung và thuật ngữ dùng trong xác suất [9] ISO 3534-3:1999, Thống kê học - Từ vựng và ký hiệu - Phần 3: Thiết kế thực nghiệm [10] TCVN 8243-1, Quy trình lấy mẫu đ ể kiểm tra định lượng - Phần 1: Quy định đối với phương án lấy mẫu một lần xác định theo giới hạn ch ấ t lượng chấp nhận (AQL) đ ể kiểm tra từng đối với một đặc trưng chất lượng và một AQL [11] TCVN 8243-2, Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định lượng - Phần 2: Quy định chung đối với phương án lấy mẫu một lần xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng có các đặc trưng chất lượng độc lập [12] ISO 3951-3, Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định lượng - Phần 3: Phương án lấy mẫu hai l ầ n xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra từng lô [13] ISO 3951-5, Quy trình lấy mẫu để kiểm tra định lượng - Phần 5: Phương án l ấ y mẫu liên tiếp xác định theo giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL) để kiểm tra định lượng (đã biết độ lệch chuẩn) [14] TCVN 7670, Biểu đồ kiểm soát She w hart [15] ISO 8601, Phần tử dữ liệu và định dạng trao đổi - Biểu diễn ngày tháng và thời gian [16] TCVN ISO 9000:2005, Hệ thống quản lý chất lượng - Cơ sở và từ vựng [17] TCVN 6844, Hướng dẫn đề cập khía cạnh an toàn trong tiêu chuẩn [18] TCVN 6450, Tiêu chuẩn hóa và các hoạt động có liên quan - Thuật ngữ chung [19] ISO 704, Thuật ngữ học - Nguyên tắc và phương pháp [20] ISO 10241, Tiêu chuẩn thuật ngữ quốc tế - Biên soạn và trình bày [21] ISO/TR 12783, Thước đo năng lực và hiệu năng quá trình [22] TCVN 6165, Từ vựng quốc tế về đo lường học - Khái niệm, thuật ngữ chung và cơ bản (VIM) [23] GUM, Hướng dẫn trình bày độ không đảm bảo đo, BIPM, IEC, IFCC, ISO, IUPAC, IUPAP, OIML, 1993 sửa chữa và in lại năm 1995 [24] TCVN 6398-0, Đại lượng và đơn vị - Phần 0: Nguyên tắc chung [2 5 ] TCVN 6398-11, Đại lượng và đơn vị - Phần 11: Dấu và ký hiệu toán học dùng trong khoa học tự nhiên và công nghệ [26] TCVN 7870-3, Đại lượng và đơn vị - Phần 3: Không gian và thời gian [27] TCVN 7870-4, Đại lượng và đơn vị - Phần 4: Cơ h ọ c [28] TCVN 7870-5, Đại lượng v à đơn vị - Phần 5: Nhiệt động lực học DANH MỤC KÝ HIỆU a 4.6.4 b 4.6.2 s 2.5.4 F 2.5.4 A 4.4.5 Ac 4.4.2 C p 2.7.2 C pk 2.7.5 C pk L 2.7.3 C pk U 2.7.4 i 4.4.3 k 4.4.4 L 3.1.5 L CL 2 . 4 . 9 m 2.7.1 P a 4.6.1 p L 2.5.5 P p 2.6.2 P pk 2.6.5 P pk L 2.6.3 P p k U 2.6.4 p t 2.5.6 p U 2.5.4 Q 4.4.9 Q CR 4.6.9 Q k 2.7.7 Q L 4.4.11 Q PR 4.6.10 Q U 4 . 4 . 10 r 3.3.9 R 3.3.14 Re 4.4.1 s 1.2.18 S 1.2.18 T 3.1.2 U 3.1.4 U CL 2.4.8 2.7.1 1.2.18 , 2.7.1 X 0,135 % 2 . 5 . 7 X 50% 2.5.7 X 99,865% 2.5.7 CHỈ MỤC THEO BẢNG CHỮ CÁI A AOQ 4.7.1 AQL 4.6.15 B biến đáp ứng 3.5.14 biến kiểm soát 2.3.27 biến trạng thái tịnh 3.5.8 biến trạng thái 3.5.7 biểu đồ c 2.3.8 biểu đồ kiểm soát tích lũy biểu đồ CUSUM 2.3.5 biểu đồ điểm chất l ượ ng 2.3.23 bi ể u đồ kiểm soát 2.3.1 biểu đồ kiểm soát cá thể 2.3.15 biểu đồ kiểm soát chấp nhận 2.3.3 biểu đồ kiểm soát đa biến 2.3.21 biểu đồ kiểm soát điều ch ỉ nh quá trình 2.3.4 biểu đ ồ kiểm soát định lượng 2.3.6 biểu đ ồ kiểm soát định t í nh 2.3.7 bi ể u đồ kiểm soát độ lệch chuẩn 2.3.19 biểu đồ kiểm soát độ rộng trượt 2.3.20 bi ể u đồ kiểm soát độ rộng 2.3.18 biểu đồ kiểm soát EWMA 2.3.16 biểu đồ kiểm soát khuyết tật 2.3.23 biểu đồ kiểm soát nhiều đ ặc tr ư ng 2.3.22 biểu đồ kiểm soát Shewhart 2.3.2 bi ể u đồ kiểm soát số đếm 2.3.8 bi ể u đồ kiểm soát số đếm trên đơn vị 2.3.9 biểu đ ồ kiểm soát số đ ơn vị theo phân loại 2.3.10 biểu đồ kiểm soát trung bình 2.3.12 biểu đồ kiểm soát trung b ì nh trượt 2.3.14 biểu đ ồ kiểm soát trung bình tr ượt có trọng số mũ 2.3.16 bi ể u đồ kiểm soát trung vị 2.3.13 biểu đồ kiểm soát tỷ lệ hoặc phần tr ă m đơn vị theo loại 2.3.11 biểu đồ kiểm soát X 2.3.15 biểu đồ kiểm so á t Xbar 2.3.12 biểu đồ kiểm soát xu hướng 2.3.17 biểu đồ np 2.3.10 biểu đồ p 2.3.11 biểu đồ R 2.3.18 biểu đồ u 2.3.9 C cá thể 1.2.11 cá thể không phù hợp 1.2.12 cá thể khuyết tật 1.2.13 cá thể thử/đo identical 1.2.34 c ả i tiến quá trình 2.1.7 cắt 5.2.10 chất l ượ ng đầu ra trung bình chất l ượ ng giới hạn LQ 4.6.13 chất lượng ứng vớ i rủi ro của người tiêu dùng CRQ 4.6.9 ch ấ t l ượ ng ứng với rủi ro của nhà sản xuất PRQ 4.6.10 ch ỉ số biến động quá trình 2.7.7 ch ỉ số hiệu năng quá trình 2.6.2 ch ỉ số hiệu năng quá trình d ưới 2.6.3 chỉ s ố hiệu năng qu á trình tối thiểu 2.6.5 ch ỉ số hiệu năng quá trình trên 2.6.4 ch ỉ số n ă ng lực quá trình d ưới 2.7.3 ch ỉ số n ă ng lực quá trình tối thiểu 2.7.5 ch ỉ số năng lực quá trình trên 2.7.4 ch ỉ số năng lực quá trình 2.7.2 chia tách mẫu 5.3.8 chia tách theo khối l ượ ng cố định 5.3.10 chia tách theo tỷ lệ cố đị nh 5.3.9 chuẩn bị m ẫ u 5.3.1 chuẩn b ị mẫu không th ườ ng xuyên 5.3.3 chuẩn bị m ẫ u th ườ ng xuyên 5.3.2 chuẩn mực mất kiểm soát 2.2.8 chùm 1.2.28 ch ương trình lấy m ẫ u ch ấ p nh ậ n 4.3.2 ch ươ ng trình lấy mẫu 5.4.2 cỡ mẫu trung bình ASSI 4.7.3 cỡ mẫu 1.2.26 c ỡ m ịn chặn dưới 5.1.6 cỡ m ị n chặn tr ê n 5.1.5 Đ đặc trưng 1.1.1 đặc trưng chất l ượ ng 1.1.2 đặc trưng hệ thống 3.5.2 đặc trưng th ử 3.2.4 đ ại lượng đo 3.2.2 đánh gi á sự phù hợp 4.1.1 dịch vụ 1.2.33 đi ể m không ph â n đ ị nh 4.6.6 điểm kiểm soát 4.6.6 điểm ứ ng với rủi ro của ng ười tiêu dùng CRP 4.6.5 điểm ứng với r ủ i ro của nhà sản xuất PRP 4.6.7 điều ch ỉ nh quá trình 2.3.24 đi ề u kiện chụm trung lập 3.3.16 điều kiện tái lập 3.3.11 điều k iện tái lặp 3.3.6 độ biến động chất l ượ ng 5.2.11 độ biến động toàn phần của quá trình 2.2.3 độ biến động vốn có của quá trình 2.2.2 độ biến động 2.2.1 độ chệch 3.3.2 độ chính xác 3.3.1 độ chụm trung lập 3.3.15 đ ộ chụm 3.3.4 độ dài loạt lô trung bình ARL 2.2.9 độ dốc của đ ườ ng hiệu quả 4.6.8 độ đúng 3.3.3 độ không đ ả m b ả o 3.4.5 độ không đảm b ả o m ở rộng 3.4.8 độ lệch chuẩn chụm trung lập 3.3.17 độ lệch chuẩn mẫu lớn nhất MSSD 4.4.7 độ lệch chu ẩ n quá trình lớn nh ấ t MPSD 4.4.8 độ lệch chuẩn tái lập 3.3.12 độ lệch chuẩn tái lặp 3.3.7 độ rộng trung bình lớn nhất độ tái lặp 3.3.5 đ ơn vị không phù hợp 1.2.15 đơn vị khuyết tật 1.2.16 đ ơn vị mẫu 1.2.14, 5.1.4 đ ơn vị 1.2.14 dung sai quy định 3.1.6 đường cong loại A 4.5.2 đường cong loại B 4.5.4 đ ườ ng cong loại C 4.5.3 đ ườ ng hiệu quả của đơn v ị không phù h ợp 4.5.6 đườ ng hiệu qu ả của lô tách biệt 4.5.2 đ ườ ng hiệu quả của loạt lô 4.5.4 đường hiệu quả của sự không phù h ợp 4.5.5 đườ ng hiệu quả dòng liên tục 4.5.3 đ ườ ng hiệu quả 4.5.1 đ ườ ng tâm 2.4.1 G giá trị ch ấ p nhận 4.4.5 giá trị đích 3.1.2 giá trị danh nghĩa 3.1.2 giá trị quan trắc 3.2.8 giá trị quy chiếu chấp nhận 3.2.7 giá trị thực 3.2.5 giá trị thực quy ước 3.2.6 giá tr ị tới hạn của biến đáp ứng 3.5.15 giá trị tới hạn của bi ế n trạng thái tịnh 3.5.9 giá trị tối thiểu phát hiện đ ượ c của biến trạng thái t ị nh 3.5.10 giảm mẫu 5.3.7 giới hạn c ả nh báo 2.4.3 giới hạn chất lượng chấp nhận giới hạn chất l ượ ng đ ầu ra trung bình AOQL 4.7.2 giới hạn độ chụm trung l ập 3.3.19 giới hạn hành động 2.4.4 giới hạn kiểm soát 2.4.2 giới hạn kiểm soát chấp nhận ACL 2.4.7 giới hạn kiểm soát dưới LCL 2.4.9 giới hạn kiểm soát Shewhart 2.4.5 giới hạn kiểm soát trên UCL 2.4.8 giới hạn kiểm soát xác suất 2.4.6 giới hạn quy định 3.1.3 giới hạn quy định d ưới 3.1.5 giới hạn quy định hai phía kết hợp 3.1.8 giới hạn quy định hai ph í a phức h ợ p 3.1.10 giới hạn quy đ ị nh hai phía riêng rẽ 3.1.9 giới hạn quy định một phía 3.1.7 giới hạn quy đị nh trên 3.1.4 giới hạn tái lập 3.3.14 giới hạn tái lặp 3.3.9 H hàm hiệu chuẩn 3.5.12 hằng số chấp nhận 4.4.4 hành động khắc phục 3.1.15 hành đ ộng phòng ngừa 3.1.14 hệ thống kiểm tra lấy mẫu ch ấ p nh ậ n 4.3.1 hệ thống lấy mẫu 5.4.1 h ệ thống 3.5.1 hiệu chuẩn 3.5.13 hiệu độ chụm trung lập tới hạn 3.3.18 hiệu năng quá trình 2.6.1 hiệu số tái lập tới hạn 3.3.13 hiệu số tái lặp tớ i hạn 3.3.8 hoạch định quá trình 2.1.5 I IQL 4.6.11 K kết quả đo 3.4.2 kết quả thử 3.4.1 kết quả thử/đo độc lập 3.4.3 khắc phục 3.1.16 khoảng quy chiếu trên 2.5.9 khoảng quy chiếu 2.5.7 không gian c ơ hội 1.2.31 không hoàn hảo 3.1.13 khung mẫu 1.2.27 khuyết t ậ t 3.1.12 kiểm soát phía sau 2.3.26 kiểm soát phía trước 2.3.25 kiểm soát quá trình 2.1.6 kiểm soát quá trình thống kê SPC 2.1.8 kiểm tra 4.1.2 kiểm tra 100% 4.1.5 kiểm tra chấp nh ậ n 4.1.17 kiểm tra định l ượ ng 4.1.4 bậc kiểm tra 4.3.5 kiểm tra đ ịnh tính 4.1.3 kiểm tra giảm 4.1.11 kiểm tra gián tiếp 4.1.18 kiểm tra hiệu chính 4.1.9 kiểm tra lần đ ầu 4.1.16 kiểm tra l ấ y mẫu chấp nhận 4.1.8 kiểm tra l ấ y mẫu chấp nhận chuỗi 4.2.6 kiểm tra l ấ y mẫu chấp nhận định l ượ ng 4.2.11 ki ể m tra lấy mẫu chấp nhận định tính 4.2.12 kiểm tra lấy mẫu chấp nhận ha i lần 4.2.3 kiểm tra lấy mẫu ch ấ p nhận liên tiếp 4.2.7 kiểm tra lấy mẫu chấp nhận liên tục 4.2.8 kiểm tra l ấ y mẫu chấp nhận liên tục một mức 4.2.9 kiểm tra lấy mẫu chấp nhận liên tục nhiều m ứ c 4.2.10 kiểm tra lấy mẫu chấp nh ậ n lô cách quãng 4.2.5 kiểm tra lấy mẫu ch ấ p nhận một lần 4.2.2 kiểm tra lấy mẫu ch ấ p nhận nhiều lần 4.2.4 Kiểm tra lấy mẫu chấp nhận xác nhận 4.2.1 kiểm tra lấy mẫu 4.1.6 kiểm tra lô tách biệt 4.1.14 kiểm tra ngặt 4.1.12 k iểm tra quá trình 4.1.13 kiểm tra rút ngắn 4.3.8 kiểm tra s à ng lọc 4.1.7 kiểm tra thường 4.1.10 kiểm tra từng lô 4.1.15 L lấy mẫu 1.3.1, 5.2.1 lấy mẫu bằng máy 5.2.9 lấy mẫu bằng tay 5.2.8 lấy mẫu bội 5.2.5 lấy mẫu chấp nhận 1.3.17 lấy mẫu chùm nhiều tầng 1.3.11 lấy mẫu chùm 1.3.9 lấy mẫu có hoàn lại 1.3.15 l ấ y mẫu đại diện 1.2.35 độ tái lập 3.3.10 lấy mẫu dạng đống 1.3.2 lấy mẫu đ iều tra 1.3.18 lấy mẫu hệ thống định kỳ 1.3.13 lấy mẫu hệ thống theo điểm 1.3.14 lấy mẫu hệ thống 1.3.12 l ấ y mẫu kép 5.2.6 l ấ y mẫu không hoàn lại 1.3.16 l ấ y mẫu ngẫu nhiên 1.3.5 lấy mẫu ngẫu nhiên đ ơn giản 1.3.4 l ấ y mẫu ngẫu nhiên đơn gi ả n phân lớp 1.3.7 lấy m ẫ u nhiều tầng 1.3.10 l ấ y mẫu phân lớp 1.3.6 lấy mẫu rời rạc 1.3.3 lấy mẫu thâm nhập 5.2.4 lấy mẫu theo ch ỉ định 1.3.8 lấy mẫu thực nghiệm 5.2.3 lấy mẫu th ườ ng xuyên 5.2.2 lô con 1.2.10, 5.1.3 l ô duy nhất 1.2.7 lô giao nộp lại 1.2.9 lô tách biệt 1.2.5 lô th í điểm 1.2.8 l ô 1.2.4, 5.1.2 loạt lô tách biệt 1.2.6 loạt phép đo 3.5.11 lớp phân bố 2.5.2 lớp 1.2.29 l ượ n g k iểm tra trung bình 4.7.5 M MAR 4.4.6 mẫu c ấ p hai 1.2.22 mẫu cấp một 1.2.21 mẫu con 1.2.19 mẫu cuối 1.2.23 mẫu gộp 5.3.5 mẫu kép 1.2.20 mẫu lô con 5.3.13 mẫu ngẫu nhiên 1.2.25 mẫu ngẫu nhi ê n đ ơ n gi ả n 1.2.24 mẫu s ơ cấp 5.2.7 mẫu thử 5.3.11 mẫu tổng h ợ p 5.3.4 mẫu 1.2.17 mô hình phân bố 2.5.3 mức chất l ượ ng 4.6.16 mức ch ấ t lượng giới hạn LQL 4.6.14 mức ch ấ t l ượ ng không phân định mức độ chặt chẽ của kiểm tra 4.3.6 mức quá trình 2.4.13 mức quá trình ch ấ p nh ậ n APL 2.4.14 mức quá trình loại bỏ RPL 2.4.15 N năng lực quá trình 2.7.1 nguyên nhân đặc biệt 2.2.4 nguyên nhân ngẫu nhiên 2.2.5 nguyên nhân ngẫu nhiên 2.2.5 nguy ê n nh â n thông th ườ ng 2.2.5 nhóm con h ợp lý 2.2.6 P ph â n bố 2.5.1 phân lớp 1.2.30 phần thử 5.3.12 phân tích quá trình 2.1.10 phép đo 3.2.1 phép thử 3.2.3 ph ươ ng án kiểm soát 2.1.9 phương án lấy mẫu 5.4.3 phương án lấy m ẫ u chấp nhận 4.3.3 ph ươ ng pháp R 4.3.11 ph ươ ng pháp sigma 4.3.9 ph ươ ng pháp thống kê 2.1.3 Q qu á trình ổn định 2.2.7 quá trình trong trạng thái kiểm soát th ố ng k ê 2.2.7 quá trình 2.1.1 quản lý quá trình 2.1.2 quản lý quá trình thống kê 2.1.4 quy định 3.1.1 quy tắc chuyển đổi 4.3.4 quy trình chuẩn b ị mẫu 5.4.5 quy trình lấy mẫu 5.4.4 quy trình lấy mẫu chấp nhận 4.3.7 R rủi ro của người tiêu dùng CR 4.6.2 r ủ i ro của nh à sản xuất PR 4.6.4 S s chart 2.3.19 s method 4.3.10 sai s ố hệ thống của kết quả 3.4.7 sai s ố kết quả 3.4.4 sai số ng ẫ u nhiên của kết quả 3.4.6 sản phẩm 1.2.32 s ấ y mẫu 5.3.6 số bác b ỏ 4.4.1 số ch ấ p nhận 4.4.2 số cho phép 4.4.3 sự không phù h ợ p 3.1.11 T tham số tổng thể 1.2.2 thang đ o danh nghĩa 1.1.6 thang đo k hoán g 1.1.8 thang đo liên tục 1.1.4 thang đo rời rạc 1.1.5 thang đo thứ tự 1.1.7 thang đo tỷ lệ 1.1.9 thang đo tỷ số 1.1.9 thang đ o 1.1.3 thống k ê ch ấ t lượng 4.4.9 thống k ê chất l ượ ng d ưới 4.4.11 kho ả ng quy chiếu dưới 2.5.8 thống k ê ch ấ t l ượ ng trên 4.4.10 thống kê mẫu 1.2.18 thực thể 1.2.11 tổng thể 1.2.1 tổng th ể con 1.2.3 trạng thái cơ sở 3.5.5 trạng thái quy chiếu 3.5.6 trạng thái thực tế 3.5.4 trạng thái 3.5.3 trung b ì nh tổng số ki ể m tr a ATI 4.7.4 t ự t ươ ngquan 2.3.28 tỷ l ệ không phù h ợ p dưới 2.5.5 tỷ lệ không phù hợp toàn phần 2.5.6 tỷ lệ k hông phù h ợ p trên 2.5.4 tỷ số hiệu năng quá trình 2.6.6 tỷ số năng lực quá trình 2.7.6 t ỷ số ph â n biệt 4.6.12 V vật liệu dạng đống 5.1.1 vùng không phân định 2.4.10, 4.6.17 vùng quá trình bác bỏ 2.4.12 vùng quá trình ch ấ p nhận 2.4.11 xác suất chấp nhận 4.6.1 xác suất không chấp nhận 4.6.3 MỤC LỤC Lời nói đầu Phạm vi áp dụng 1. Tạo lập và thu thập dữ liệu 2. Quản lý quá trình thống kê 3. Quy định, giá trị và kết quả thử 4. Kiểm tra và lấy mẫu chấp nhận chung 5. Lấy mẫu vật liệu dạng đống Phụ lục A (tham khảo) Ký hiệu và thuật ngữ viết tắt Phụ lục B (tham khảo) Phương pháp luận sử dụng trong việc xây dựng từ vựng Thư mục tài liệu tham khảo Danh mục ký hiệu Chỉ mục theo bảng chữ cái 1) Thuật ngữ “chấp nhận ” , “việc chấp nhận ” , “chấp nhận được” và “khả n ă ng chấp nhận” trong điều này có ý nghĩa riêng. Chúng chỉ liên quan đến chuẩn mực đặt ra trong phương thức lấy mẫu ch ấ p nhận cụ thể. Ví dụ, quyết định lấy mẫu chấp nhận là “chấp nhận lô” không nhất thiết hàm ý rằng sản phẩm tuân th ủ quy định của sản phẩm. Quyết định lấy mẫu chấp nhận là “không chấp nhận lô" cũng không có nghĩa l à các bên liên quan sẽ không cho sản phẩm chuyển sang bước tiếp theo. 9) Trong các h ì nh từ B.4 đến B.28, hai ngôn ngữ được phân biệt như sau: · Thuật ngữ tiếng Việt ◊ Thuật ngữ ti ế ng Anh