TCVN6472:1999

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6472:1999 về đèn cài mũ an toàn mỏ do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6472 : 1999 ĐÈN CÀI MŨ AN TOÀN MỎ Safety cap lamp for mines Lời nói đ ầ u TCVN 6472 : 1999 do Tiểu Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN /TC 82 / SC 1 “ Thiết bị an toàn mỏ” biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo l ườ ng Chất l ư ợng đề nghị, Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường ban hành. ĐÈN CÀI MŨ AN TOÀN MỎ Safety cap lamp for mines 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này áp dụng cho đèn cài mũ an toàn m ỏ , dùng làm phương tiện chi ế u sáng cá nhân cho người làm việc trong mỏ than hầ m lò có nguy cơ cháy nổ do khí mêtan và bụi than cũng như trong các môi trường có nguy cơ cháy n ổ khí và bụi. 2. Thuật ngữ, định nghĩa 2.1. Đèn cài m ũ an toàn m ỏ , gọi tắt là đèn mỏ Là thiết bị chi ế u sáng cá nhân dùng trong h ầ m lò, g ồ m bình điện ắ c qui, bộ đầu đèn và cáp điện (hình 1). Đ ầ u đèn có cơ c ấ u cài v à o mũ. Bình ắ c qui có th ể đeo hông. Ắ c qui thông qua cáp điện cung cấp điện cho đ ầ u đèn. 2.2. Ắc qui đơn Bình ắ c qui có thể có một hoặc nhi ề u ng ă n, mỗi ng ă n là một ắc qui đơn. 2.3. Đ ầ u đèn Là bộ phận chi ế u sáng của đèn mỏ . Đ ầ u đèn g ồ m vỏ đ ầ u đèn và các chi tiết pha đèn, bóng đèn, kính mặt đ ầ u đèn , v à nh đ ầ u đèn, cơ c ấ u khoá an toàn cơ c ấ u ng ắ t mạch tự đ ộ ng, được lắp trong vỏ đầu đèn . 2.4. N ắ p bình ắc qu i Là cái n ắ p trên của bình ắ c qui, có tác dụng bảo quản ắ c qui, bảo vệ đ ầ u nối dây của điện c ự c. Trong n ắ p tr ê n có c ầ u chì bảo vệ ng ắ n mạch. 2.5. Dung l ư ợng danh đ ị nh - là dung lượng ắ c qui của đ è n mỏ do nhà ch ế tạo qui định, tính b ằ ng ampe - gi ờ (Ah). Hình 1 - Đèn cà i mũ an toàn m ỏ 3. Yêu cầu kỹ thuật 3.1. Yêu c ầ u chung 3.1.1. Vật liệu để ch ế tạo các linh ki ệ n bên ngoài của đèn m ỏ phải đạt các yêu c ầ u sau: - không bị điện d ị ch ăn mòn ; - khi bị va đập v à quàng quật kh ô ng ph á t sinh tia l ử a ; - n ế u dùng nhựa, phải là loại chịu được nhiệt độ từ - 30 o C đến 80 o C và không bị l ã o hoá, mòn hỏng trong thời hạn qui đ ị nh . 3.1.2. Các ph ầ n kim loại lộ ra ngoài không cho phép có điện, tr ừ điểm tiếp xúc nạp điện c ủ a c ự c dương hoặc cực âm . 3.1.3. Khe h ở kh ô ng khí và chi ề u dài đ ư ờng rò Khe h ở kh ô ng khí và chi ề u dài đường rò giữa các linh kiện dẫn điện không cùng điện cực, giữa các l inh kiện dẫn điện và các linh kiện kim loại ở b ê n ngoài vỏ - không đ ượ c nhỏ hơn 1,5 mm. 3.1.4. Độ b ề n cơ học của đèn mỏ Đèn mỏ phải chịu đ ược thí nghiệm rơi tự do từ độ cao 1,2 m theo điều 4.2. 3.1.5. Độ chiếu sáng Độ chiếu sáng lớn nhất ở điểm trung tâm cách xa bóng đèn 1 m, khi b ắ t đ ầ u bật sáng phải đạt được tối thiểu là 400 Lux và sau khi chiếu sáng liên tục 11 h là 200 Lux. 3.1.6. Thời gian chiếu sáng Thời gian chiếu sáng liên tục của đèn mỏ không ít hơn 11 h. 3.1.7. Bảo vệ ng ắ n mạch Bộ phận bảo vệ ng ắ n mạch ngoài của ắ c qui phải b ố trí ở đầu nối dây của điện c ự c, có trị số c ườ ng độ dòng điện danh định không lớn hơn 7 A. Khi trị số dòng điện trong mạch lớn gấp 5 lần dòng điện danh định của bộ phận bảo vệ ng ắ n mạch, thì bộ phận này phải cắt đ ứ t ngu ồ n điện trong vòng 0,1 giây. 3.1.8 Thông số kỹ thuật chủ yếu của đèn mỏ ghi ở bảng 1. Bảng 1 - Thông s ố kỹ thuật chủ yếu của đèn mỏ Các ch ỉ tiêu Mức 1. Điện áp danh định , V 2,5 ¸ 4,0 2. Dung lượng danh định của ắ c qui, Ah 8,0 ¸ 12,0 3 Khối lượng lớn nhất , kg 2 , 5 3.1.9 Ký hiệu qui ước cho đèn mỏ được ghi theo thứ tự: ĐM, dung l ượ ng danh định, loại ắ c qui, ký hiệu tiêu chu ẩ n. Thí dụ: đèn mỏ có dung lượng danh định 10 Ah, ngu ồ n điện là ắ c qui ki ề m và được sản xuất theo tiêu chuẩn này, ký hiệu là : ĐM10K TCVN 4672:1999. 3.2. Ắc qui Ắc qui dùng cho đèn mỏ có thể là ắ c qui ki ề m khô, ắ c qui ki ề m ướt, ắ c qui axit. 3.2.1. Dung lượng của ắ c qui được xác định theo phương pháp thí nghiệm của đi ề u 4.5. Khi ph ó ng điện lần thứ 5 thì dung lượng của mỗi ắ c qui đơn đ ề u phải đạt đến trị số dung lượng danh định của nó. 3.2.2. Vỏ ắc qui phải chịu được lực va đập theo qui định ở điều 4.6, bảo đảm không rò rỉ điện dịch trong điều kiện làm việc. 3.2.3. Kết cấu của ắ c qui phải đảm bảo chịu được xung động va đập mà không g â y ngắn mạch giữa cực âm và cực dương . 3.3. Đ ầ u đèn 3.3.1. Cơ cấu khoá an toàn Vành đ ầ u đèn và vỏ đầu đèn phải có cơ cấu khoá an toàn và được niêm phong, sao cho chỉ m ở được khi dùng dụng cụ chuyên dùng. 3.3.2. Cơ cấu ng ắ t mạch tự động Trong đầu đèn phải có cơ cấu tự động ngắt điện để khi mở vành đ ầ u đèn hoặc v ỡ kính thì kính mặt đ ầ u đèn làm cho bóng đèn được ngắt điện tránh gây ra cháy nổ khí mêtan hoặc bụi nổ. 3.3.3. Bóng đèn phải là loại có hai sợi đốt 1/0,5 A. Ở điện áp danh định, l ượ ng quang thông của bóng đèn không nhỏ hơn 20 Lm. 3.4. Cáp điện 3.4.1. Cáp điệ n : có hai ruột, m ỗ i ruột g ồ m nhi ề u sợi, được xo ắ n quanh lõi có độ b ề n cao. Ruột cáp có hai màu để dễ ph â n biệt. 3 4.2 Cáp đi ệ n phải kh ô ng bị đứt dây, rút tuột khi thử theo 4 8. 3.4.3. Cơ cấu c ố định cáp điện Chỗ lu ồ n cáp vào n ắ p bình ắ c qui và đ ầ u đèn, phải có cơ cấu cố định để cáp không bị xoay hoặc bị rút tuột 3.5. Nắp b ì nh ắc qui 3.5.1. Nắp bình ắc qui phải đậy kín khít bình ắc qui, đ ồ ng thời phải đ ược b ắ t chặt với vỏ bình ắ c qui b ằ ng một cơ cấu đặc biệt và phải được niêm phong, muốn mở n ắ p phải dùng dụng cụ chuyên dùng. 3.5.2. Chỗ lu ồ n cáp v à o n ắ p bình ắ c qui phải c ó ống lu ồ n cáp bảo vệ có tính đ à n h ồ i. 4. Phương pháp thử 4.1. Dụng cụ, thiết b ị Ngoài các máy nạp, phóng điện, bu ồ ng t ố i, bu ồ ng kín vỏ chịu nổ còn c ầ n có một số dụng cụ sau: - đ ồ ng h ồ đo độ sáng, dải đo đến 1 000 Lux, giá trị vạch chia 10 Lux; - các ampe kế có cấp ch í nh xác không thấp hơn 1; đối với dòng nạp phóng lớn, cấp chính xác không thấp hơn 1,5. Thang đo loại 0 A đến 10 A; - vôn kế có cấp chính xác không thấp hơn 0,5 và điện trở không nhỏ hơn 300 W /V; - nhiệt kế có thang đo 0 o C đến 100 o C, giá trị vạch chia 1°C; - thước đo độ dài, chính xác đến 0,5 mm. 4.2. Thử độ b ề n Bình ắ c qui và đầu đèn để cách nhau 0,5 m đến 0,8 m theo ph ươ ng ngang. Đ è n bật sáng r ồ i th ả rơi tự do từ độ cao 1,2 m xuống tấm gỗ thông tr ắ ng dày 30 mm đặt tr ê n n ề n xi măng. Mỗi đèn (mẫu thử) phải tiến hành thử b a l ầ n mỗi l ầ n r ơ i theo một kiểu (thẳng đứng, nằm ngang, nghiêng). Sau khi thử rơi, đèn không bị các hiện tượng t ắ t đèn, rò rỉ điện dịch và hư hỏng các linh kiện. 4.3. Th ử độ chiếu sáng Mẫu thử là đèn mỏ đ ã nạp no điện và để tĩnh tại 1 h. Đặt đ ầ u đèn vào một lỗ cửa bu ồ ng tối chuyên dùng - bên trong bu ồ ng đ ược s ơ n màu đen. Cách đ ầ u đèn 1 m theo đường thẳng , đặt đồng hồ đo độ sáng (xem hình 2). Nhiệt độ môi tr ườ ng khi thí nghiệm là 27 o C ± 2 o C. . Đo độ sáng khi đèn mới b ật sáng và sau khi đèn đ ã bật sáng liên tục 11 giờ. Độ sáng của đèn phải đạt yêu c ầ u qui định tại 3.1.5. 4.4. Thử tính năng cơ cấu bảo vệ ngắn mạch H ì nh 2 - Sơ đồ kết c ấ u hòm tối thử độ chiếu sáng 4.1 Nếu dùng cầu chì ki ể u ống làm cơ cấu b ả o vệ ng ắ n mạch thì thử theo phương pháp: - đấu nối tiếp 30 c ầ u chì r ồ i cho dòng điện định mức (dung sai ± 5%) đi qua liên tục trong 24 h. Y ê u cầu phải k hông có c ầ u chì bị đ ứt . - đấu nối tiếp 1 c ầ u chì trong mạch điện trở r ồ i cho dòng điện có cường độ b ằ ng 5 lầ n định mức (dung sai ± 5%) đi qua. Yêu cầu cầu chì phải đứt trong thời gian 0,1 gi â y. 4.2 Nếu dùng cơ c ấ u bảo vệ ng ắ n mạch kiểu khác thì thử nghiệm theo phương pháp do nhà chế tạo q ui định. 4 .5 Thử dung lượng ắc qui Mẫu thử là ắc qui được nạp no điện the o ph ư ơng pháp qui định của nhà chế tạo. Để tĩnh tại 1 h. Cho phó ng điện với chế độ phóng điện 10 h đến khi đ ạ t điện áp dừng . Điện áp dừng của ắ c qui axit đơn 1,75, còn điện áp dừng của ắc qui kiềm đơn là 1,0 V . Mỗi mẫu tiến hành th ử 5 l ần . Nhiệt độ môi tr ườ ng khi thí nghiệm là 27 o C ± 2 o C . M ẫ u thử đạt yêu c ầ u phải có thời gian phóng điện không nhỏ hơn 11 h theo qui định ở 3.1.6. 4.6. T hử va đập v ỏ bình ắc qui M ẫ u thử là vỏ bình ắ c qui đặt n ằ m ngang trên giá thử. Dùng đối trọng có khối l ượng 0,4 kg, rơi tự d o từ độ cao 1 m đập vào vỏ bình. Tiến hành thử ba l ầ n cho một mẫu. Sau khi thử, vỏ bình ắ c qui đạt yêu c ầ u nếu không có các vết nứt tr ê n bề mặt . 4.7. Thử cơ cấu ngắt mạch tự động (xuyên thủng đ ầ u đèn) M ẫ u thử là đèn mỏ đã nạp no điện và bật sáng. Đ ặ t đèn mỏ vào bu ồ ng thử k í n có v ỏ chịu n ổ theo qui định hiện hành. Điều chỉnh để n ồ ng độ kh í mêtan trong bu ồ ng kín đạt 8 % đến 10 %. Tác đ ộ ng chọc th ủ ng kính mặt đầu đèn và b ó ng đèn. Mẫu thử đạt yêu c ầ u là không gây cháy nổ khí m ê tan. 4.8. Th ử rút tuột cáp điện Mẫu thử l à bình ắc qui đã rót đ ầ y điện dịch. Cố định đ ầ u đèn lại để treo được bình ắc qui. Nhấc bình ắc qui từ điểm thấp lên cao 0,7 m r ồ i thả rơi tự do. Mỗi mẫu tiến hành thử ba l ầ n. Cáp đi ệ n đ ạ t yêu cầu phải không có hi ệ n tượng đ ứ t dây , rút tuột ho ặ c bị l ỏ ng lẻo ở đầu nối . 5. Ghi nhãn Trên vỏ bình ắc qui của đèn mỏ phải có nhãn v à ghi rõ: - tên và ký hiệu đèn; - tên nh à máy sản xu ấ t. - năm sản xuất .