TCVN8094-6:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8094-6:2015 (IEC 60974-6:2015) về Thiết bị hàn hồ quang - Phần 6: Thiết bị làm việc hạn chế TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8094-6:2015 IEC 60974-6:2015 THIẾT BỊ HÀN HỒ QUANG - PHẦN 6: THIẾT BỊ LÀM VIỆC HẠN CHẾ Arc welding equipment - Part 6: Limited duty equipment Lời nói đ ầu TCVN 8094-6:2015 hoàn toàn tương đương với IEC 60974-6:2015; TCVN 8094-6:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/E1 Máy điện và kh í cụ điện biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lư ờ ng Ch ấ t lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ TCVN 8094 ( IEC 60974), Thiết bị hàn hồ quang , gồm có các phần sau: 1) TCVN 8094-1:2009 (IEC 60974-1:2005), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 1: Nguồn điện hàn 2) TCVN 8094-2:2015 (IEC 60974-2:2013), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 2: Hệ thống làm m ấ t bằng chất lỏng 3) TCVN 8094-3:2015 (IEC 60974-3:2013), Thiết bị hàn hồ quang - Ph ầ n 3: Thiết bị mồi hồ quang và thiết bị ổn định hồ quang 4) TCVN 8094-4:2015 (IEC 60974-4:2010), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 4: Kiểm tra và thử nghiệm định kỳ 5) TCVN 8094-5:2015 (IEC 60974-5:2013), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 5: Bộ cấp dây hàn 6) TCVN 8094-6:2015 (IEC 60974-6:2015), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 6: Thiết bị làm việc hạn chế 7) TCVN 8094-7:2015 (IEC 60974-7:2013), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 7: Mỏ hàn 8) TCVN 8094-8:2015 (IEC 60974-8:2009), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 8: Bộ điều khiển khí dùng cho hệ thống hàn và cắt bằng plasma 9) TCVN 8094-9:2015 ( IEC 60974-9:2010), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 9: Lắp đặt và sử dụng 10) TCVN 8094-10:2015 (IEC 60974-10:2014, Amd 1:2015), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 10: Yêu cầu về tương thích điện từ (EMC) 11) TCVN 8094-11:2015 (IEC 60974-11:2010), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 11: Kìm cặp que hàn 12) TCVN 8094-12:2015 (IEC 60974-12:2011), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 12: Thiết bị ghép nối c á p hàn 13) TCVN 8094-13:2015 (IEC 60974-13:2011), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 13: Kìm hàn THIẾT BỊ HÀN HỒ QUANG - PHẦN 6: THIẾT BỊ LÀM VIỆC HẠN CHẾ Arc welding equipment - Part 6: Limited duty equipment 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu về an toàn và tính năng áp dụng cho nguồn điện hàn và cắt hồ quang làm việc hạn chế, và được thiết kế đ ể người không chuyên sử dụng. Thiết bị dùng điện được thiết kế để nối vào hệ thống điện hạ áp công cộng một pha. Các nguồn điện đ ược truyền động bằng động cơ đốt trong có công suất đ ầ u ra không thể vượt quá 7,5 kVA. CHÚ THÍCH 1: Thiết bị này thường được sử dụng bởi những người không chuyên trong các khu d â n cư. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho nguồn điện hàn và cắt hồ quang có các yêu cầu sau để vận hành: • thiết bị mồi và ổn định hồ quang; • hệ thống làm má t bằng chất lỏng; • bộ điều khiển khí; • nguồn điện vào ba pha; và được dự kiến sử dụng chỉ với mục đ í ch công nghiệp và chuyên nghiệp. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho nguồn điện hàn hồ quang và nguồn điện cắt và thiết bị ngoại vi được sử dụng trong: • ứng dụng dẫn hướng cơ khí; • quá trình hàn hồ quang chìm; • quá trình đ ục rãnh plasma; • quá trình hàn plasma. m à đ ã được đề cập trong các tiêu chuẩn khác của bộ tiêu chuẩn TCVN 8094 (IEC 60974). CH Ú THÍCH 2 Nguồn điện , bộ cấp dây hàn, mỏ hàn và kìm cặp que hàn được thiết kế để sử dụng trong công nghiệp và chuy ê n nghiệp được đề cập đến trong TCVN 8094-1 (IEC 60974-1), TCVN 8094-5 ( IEC 60974-5), TCVN 8094-7 (IEC 60974-7), TCVN 8094-11 (IEC 60974-11). CHÚ THÍCH 3: Tiêu chuẩn này không quy định các yêu cầu về t ương thích đ iện từ (EMC) mà được cho trong TCVN 8094-10 (ICC 60974-10). 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn dưới đây là cần thiết để áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện d ẫ n có ghi năm công bố thì áp dụng các bản được nêu. Đối với các tài liệu viện d ẫ n không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất (k ể c ả các sửa đ ổi). TCVN 4255 ( I EC 60529), C ấp bảo vệ bằng vỏ ngoài (Mã I P) TCVN 8094-5:2015 (IEC 60974-5:2013), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 5: Bộ cấp d â y hàn TCVN 8094-7:2015 (IEC 60974-7:2013), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 7: M ỏ hàn TCVN 8094-10 (IEC 60974-10), Thiết bị hàn hồ quang - Phần 10: Yêu cầu về tương thích điện từ TCVN 8094-11 (IEC 60974-7), Thi ế t bị hàn hồ quang - Phần 11: Kìm cặp que hàn IEC 60974-1:2012 1) , Arc welding equipment - Part 1: Welding power sources (Thiết bị hàn hồ quang - Phần 1: Nguồn điện hàn) I EC 61032:1997, Protection of persons and equipment by enclosure - Probes for veri f ication (Bảo vệ người và thiết bị bằng vỏ ngoài - Đầu dò để kiểm tra) ISO 2503, Gas welding equipme n t - Pressure regulators and pressure regulators with flow-metering devices for gas cylinders used in welding, cutting and allied processes up to 300 bar (30 MPa) (Thiết bị hàn khi - Bộ điều á p và bộ điều áp với thi ết bị đo lưu lượng dùng cho bình khí trong hàn, cắt và các quá trình liên quan lên đến 300 bar (30 MPa)) 3 Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ v à định nghĩa nêu trong TCVN 8094-1 (IEC 60974-1) và các thuật ngữ và định nghĩa dưới đây. 3.1 Dòng điện chạm (touch current) Dòng điện đi qua cơ thể người hoặc cơ th ể động vật khi cơ thể chạm vào một hoặc nhiều phần chạm tới được của hệ thống lắp đặt hoặc thiết bị. [IEC 60050-195, sửa đổi 1:2001, 195-05-21] 3.2 Nguồn điện hàn làm việc hạn ch ế (limited duty welding power source) Nguồn điện được thiết k ế đ ể người không chuyên sử dụng. 3.3 Người không chuyên (layman) Người thao tác m à việc hàn không phải chuyên môn chính và có ít hoặc không có sự hu ấ n luyện chính thức về hàn hồ quang. 3.4 Dòng điện cung cấp hiệu quả (effective supply current) I 1eff Giá trị của d ò ng điện đầu vào hiệu quả, được tính từ dòng điện cung cấp lớn nhất danh định ( I 1 max tính bằng A), dòng điện cung cấp không tải ( I 0 tính bằng A) và thời gian hàn lớn nhất danh định trong chế độ gián đoạn (Σ t O N tính bằng s) tại dòng điện hàn lớn nhất danh định trong thời gian một giờ liên tục, bằng công thức sau: 3.5 Thời gian hoạt đ ộng (ON time) t ON Khoảng thời gian hàn được cho phép bởi thiết bị kh ố ng chế nhiệt c ủ a nguồn điện hàn. 3.6 Thời gian không hoạt động ( OFF time) t OFF Khoảng thời gian không hàn bị áp đặt b ở i thiết bị kh ố ng chế nhiệt của nguồn điện hàn. 3.7 Thời gian hàn danh định trong 1 h (rated welding time in 1 h) Tổng của các thời gian hoạt động ( t ON ) tại dòng điện hàn lớn nhất danh định trong khoảng thời gian 60 min ngay sau thời gian không hoạt đ ộng ( t O FF ) đầu tiên. 3.8 Thời gian hàn liên tục danh định (rated continuous welding time) t ON (max) Thời gian hoạt động ( t ON ) tại dòng điện hàn lớn nhất danh định ngay trước thời gian không hoạt động ( t O FF ) đ ầu tiên. 4 Điều kiện môi trường Nguồn điện hàn và các phụ kiện phải có khả năng vận hành khi các điều kiện môi trường dưới đây chiếm ưu thế: a) dải nhiệt độ môi trường xung quanh: trong quá trình vận hành: -10 °C đến +40 °C; b) độ ẩ m tương đối của không khí: đến 50 % tại 40 °C; đến 90 % tại 20 °C; c) không khí xung quanh, không có lượng b ấ t thường bụi, axit, khí ăn mòn hoặc các vật ch ấ t khác ăn mòn không phải loại phát sinh trong quá trình hàn. d) Độ cao so với mực nước biển đến 1 000 m; e) Đế của nguồn điện hàn bị nghiêng đến 10°. Nguồn điện hàn và các phụ kiện phải chịu được lưu kho và vận chuyển ở nhiệt độ môi trường xung quanh t ừ -20 °C đến +55 °C mà ch ứ c năng và tính năng không bị hư hại. Nguồn điện hàn và các phụ kiện phải có khả năng cung cấp thời gian hàn liên tục danh định và thời gian hàn danh định trong 1 h ở nhiệt độ môi trường 20 °C. 5 Thử nghiệm 5.1 Điều kiện thử nghiệm Các thử nghiệm nhiệt phải được thực hiện ở nhiệt độ môi trường 20 °C, xem dung sai trong 7.2.2 e). Các thử nghiệm khác phải được thực hiện ở nhiệt độ m ô i trường xung quanh trong khoảng từ 10 °C đến 40 °C. 5.2 Dụng cụ đo Xem 5.2 của TCVN 8094-1 (IEC 60974-1). 5.3 Sự phù hợp của các bộ phận Xem 5.3 của TCVN 8094-1 (IEC 60974-1). 5.4 Thử nghiệm đ i ể n hình Trừ khi có quy định khác, các thử nghiệm trong tiêu chuẩn này là thử nghiệm đ iển hình. Nguồn điện hàn phải được thử nghiệm với bất kỳ thiết bị ngoại vi nào lắp cùng mà có thể ảnh hưởng đến kết quả thử nghiệm. T ấ t cả các thử nghiệm điển hình phải được thực hiện trên cùng một nguồn điện hàn tr ừ khi quy định rằng thử nghiệm có thể được thực hiện trên nguồn điện hàn khác. Như một điều kiện của sự phù hợp, các thử nghiệm điển hình cho dưới đây phải được thực hiện theo trình tự mà không có th ờ i gian làm khô giữa f) , g) và h): a) xem xét chung bằng mắt, xem 3.7 của IEC 60974-1:2012; b) điện trở cách điện, xem 6.1.4 (kiểm tra sơ bộ); c) vỏ ngoài, xem 15.2; d) phương tiện nâng hạ, xem 15.3; e) chịu rơi, xem 15.4; f) bảo vệ bằng vỏ ngoài, xem 6.2.1; g) điện trở cách điện, xem 6.1.4; h) độ bền điện môi, xem 6.1.5; i) xem xét bằng mắt, xem 3.7 của IEC 60974-1:2012. Các thử nghiệm khác trong tiêu chuẩn này mà không được liệt kê trong 5.4 thì được thực hiện theo trình tự thuận lợi bất kỳ. 5.5 Thử nghiệm thường xuyên Tất c ả các thử nghiệm thường xuyên phải được thực hiện tr ê n từng nguồn điện h à n. Khuyến cáo tr ì nh tự thử nghiệm như sau: a) xem xét bằng mắt, xem 3.7 của IEC 60974-1:2012; b) sự liên tục của mạch bảo vệ, xem 10.5.1 của IEC 60974-1:2012; c) độ bền điện môi, xem 6.1.5; d) điện áp không t ả i 1) điện áp k hông tải danh định, xem 12.1; hoặc 2) đối với nguồn điện cắt bằng plasma, điện áp không tải danh định giảm thấp, xem 13.2 của IEC 60974-1:2012; e) thử nghiệm để đ ả m bảo các giá trị đầu ra nhỏ nhất và lớn nhất danh định theo 15.4 b) và 15.4 c) của IEC 60974-1:2012. Nhà chế tạo có thể chọn tải quy ước, t ả i ngắn mạch hoặc các điều kiện thử nghiệm khác. CHÚ THÍCH: Trong điều kiện thử nghiệm ngắn mạch và các điều kiện thử nghiệm khác, các giá trị đầu ra có thể khác so với các giá t rị t ải quy ước. 6 Bảo vệ chống điện giật 6.1 Cách điện 6.1.1 Quy định chung Xem 6.1.1 của IEC 60974-1:2012. 6.1.2 Khe h ở không khí Xem 6.1.2 của IEC 60974-1:2012. 6.1.3 Chiều dài đường rò Xem 6.1.3 của IEC 60974-1:2012. 6.1.4 Điện trở cách điện Xem 6.1.4 của IEC 60974-1:2012. 6.1.5 Độ bền đ iện môi Xem 6.1.5 của IEC 60974-1:2012. 6.2 Bảo vệ chống điện giật trong điều kiện làm việc bình thường (tiếp xúc trực tiếp) 6.2.1 Bảo vệ bằng vỏ ngoài 6.2.1.1 Quy định chung Nguồn điện hàn phải có cấp bảo vệ thấp nhất là IP21S sử dụng quy trình và điều kiện thử nghiệm trong TCVN 4255 (IEC 60529). Bộ điều khiển từ xa đối với nguồn điện hàn phải có cấp bảo vệ thấp nh ấ t là IP2X sử dụng quy trình và điều kiện thử nghiệm trong TCVN 4255 (IEC 60529). 6.2.1.2 Bảo vệ chống nước xâm nhập Vỏ ngoài phải đảm bảo thoát nước thích hợp. Lượng nước còn dư k hông được gây ảnh hưởng đến sự vận hành đúng của thiết bị hoặc l à m ảnh hưởng đến an toàn. Kiểm tra sự phù hợp như sau: Nguồn điện hàn phải chịu thử nghiệm nước thích hợp khi không mang điện. Ngay sau thử nghiệm nguồn điện hàn đó phải được chuyển đến môi trường an toàn và tiến hành thử nghiệm điện trở cách điện và thử nghiệm độ bền điện môi. Sự thoát nước thích hợp c ủ a vỏ ngoài phải được kiểm tra bằng xem xét bằng mắt. 6.2.1.3 L ỗ hở ở bên cạnh và phía trên của vỏ ngoài Vỏ ngoài phải sao cho một que th ử dài 50 mm không thể đưa vào từ t ấ t c ả các mặt b ê n trừ mặt dưới để chạm tới: a) các phần mang đ iện của mạch điện vào, hoặc b) bộ phận kim loại bất kỳ được cách ly với các phần mang điện của mạch điện vào bằng cách điện chính, trong trường hợp nguồn điện hàn cấp II. Kiểm tra sự phù hợp b ằ ng đầu dò thử nghiệm 12 của IEC 61032:1997 (xem Hình A.1). 6.2.1.4 Lỗ hở ở đáy của vỏ ngoài Vỏ ngoài phải sao cho một que thử dài 15 mm không th ể đưa vào từ mặt dưới để chạm tới: a) các phần mang điện của mạch điện vào, hoặc b) bộ phận kim loại bất kỳ được cách ly với các phần mang điện của mạch điện vào bằng cách điện ch í nh, trong trường hợp nguồn điện hàn c ấ p II. Kiểm tra sự phù hợp bằng đầu d ò thử nghi ệ m 13 của IEC 61032:1997 (xem Hình A.2). 6.2.2 Tụ điện Xem 6.2.2 của IEC 60974-1:2012. 6.2.3 Tự động phóng điện của tụ điện mạch nguồn Xem 6.2.3 của IEC 60974-1:2012. 6.3 Bảo vệ chống điện giật trong điều kiện sự cố (tiếp xúc gián tiếp) 6.3.1 Quy định về bảo vệ Xem 6.3.1 của IEC 60974-1:2012. 6.3.2 Cách ly giữa các cuộn dây mạch nguồn và mạch hàn Xem 6.3.2 của IEC 60974-1:2012. 6.3.3 D â y dẫn v à đấu n ố i bên trong Xem 6.3.3 của IEC 60974-1:2012. 6.3.4 Yêu cầu b ổ sung đối với hệ thống cắt bằng plasma Xem 6.3.4 của IEC 60974-1:2012. 6.3.5 Cuộn dây và lõi xê dịch được Xem 6.3.5 của IEC 60974-1:2012. 6.3.6 Dòng điện chạm trong điều kiện sự cố Dòng điện chạm có trọng số không được vượt qu á 7 mA giá trị đỉnh trong trường hợp dây dẫn bảo vệ bên ngoài bị h ỏ ng hoặc bị ngắt. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách sử dụng mạch đo như trên Hình 1 và Hình 2 trong các điều kiện sau đây: a) nguồn điện hàn được: - cách ly khỏi mặt đắt; - được cung cấp điện áp nguồn danh định cao nh ấ t; - không đấu nối với đất bảo vệ trừ khi qua các bộ phận đo; b) mạch điện ra trong điều kiện không tải; c) tụ điện triệt nhiễu không bị ngắt. CHÚ THÍCH: Chú ý! Thử nghiệm này cần được thực hiện bởi người đủ năng lực. Dây dẫn bảo vệ được làm mất hiệu lực trong thử nghiệm này. CHÚ D Ẫ N 1 mạch đo 2 ngu ồ n điện 3 sơ đ ồ mạch của Hình 2 A, B đ ầu nối của mạch đo L dây pha N dây trung tính PE đ ấ t bảo vệ Hình 1 - Đo dòng điện chạm trong điều kiện sự cố CHÚ DẪN A, B đầu nối thử nghiệm C s 0,22 μF R s 1 500 Ω R 1 10 000 Ω R B 500 Ω C 1 0,022 μF U 1 điện áp hiệu dụng dòng điện chạm có trọng số (cảm nhận/ph ả n ứng) = (giá trị đ ỉ nh) Hình 2 - Mạch đo dòng điện chạm có trọng số 7 Yêu cầu về nhiệt 7.1 Thiết bị để bảo vệ nhiệt và khống chế nhiệt Nguồn điện hàn làm việc hạn chế phải được lắp với hai thiết bị độc lập, một cho bảo vệ nhiệt v à một cho khống chế nhiệt. Thiết bị khống chế nhiệt hạn chế nhiệt đ ộ của các bộ phận bằng cách giảm hoặc ngắt dòng điện hàn, l à loại tự phục hồi và được thiết kế theo Điều 8. Thi ế t bị bảo vệ nhiệt xác định trong Điều 9 phải được thiết k ế để tác động nếu thiết bị khống chế nhiệt bị h ỏ ng. 7.2 Thử nghiệm phát nóng 7.2.1 Điều kiện thử nghiệm Nguồn điện hàn phải được vận hành tại dòng điện hàn lớn nhất danh định I 2ma x và điện áp có t ả i quy ước cho trong 12.2, bắt đầu từ trạng thái nguội. Nếu nhận th ấ y rằng I 2ma x không phát nóng tối đa, thì thử nghi ệ m trường hợp xấu nhất phải được thực hiện bổ sung ở giá trị đặt trong dải danh định cho phát nóng tối đa. Khi đặt các thiết bị đo, chỗ duy nhất cho phép tiếp cận là thông qua các lỗ hở có nắp đậy, các cửa kiểm tra hoặc các tấm có thể dễ dàng tháo lắp được cung c ấ p bởi nhà chế tạo. Sự thông gi ó trong khu vực thử nghiệm và các thiết bị đo được sử dụng không được ảnh hưởng đến thông gió bình thường của nguồn điện hàn hoặc gây ra truyền nhiệt hoặc thu nhiệt bất thường từ nó. CHÚ THÍCH 1: Nhiệt độ lớn nhất của các bộ phận có thể đạt được ở điều kiện không t ả i. CH Ú THÍCH 2: Thử nghiệm dòng điện hàn lớn nhất danh định và thử nghiệm trường hợp xấu nhất liên quan có thể tiến hành liên tục mà không c ầ n chờ nguồn điện hàn tr ở về nhiệt độ m ô i trường xung quanh. 7.2.2 Dung sai của các tham số thử nghiệm Trong suốt thử nghiệm phát nóng theo 7.2.3, các dung sai sau đây phải được đ áp ứng: a) điện áp có t ả i: % điện áp tương ứng với tải quy ước; b) dòng điện hàn: dòng điện hàn quy ước tương ứ ng; c) điện áp nguồn: ± 5 % điện áp nguồn danh định tương ứng; d) tốc độ động cơ: % tốc độ danh định tương ứng; e) nhiệt độ: °C nhiệt độ môi trường; 7.2.3 Dòng điện hàn lớn nhất danh định Trình tự thử nghi ệ m đối với dòng điện hàn lớn nhất danh đinh I 2ma x phải được thực hiện như sau: a) Đảm bảo rằng nguồn điện hàn ở trạng thái cân bằng nhiệt với nhiệt độ môi trường là 20 °C, xem dung sai trong 7.2.2 e). b) Vận hành nguồn điện tại dòng điện hàn lớn nhất danh định. c) Ghi lại thời gian hoạt động cho đến lần tác động đầu tiên của thiết bị khống chế nhiệt: thời gian hàn liên tục d anh định t ON (max). d) Tiếp tục thử nghiệm ngay sau khi thiết bị khống chế nhiệt được đặt lại, trong khoảng thời gian 60 min. e) Ghi lại thời gian hoạt động cho mỗi chu kỳ t ON . Thử nghiệm không đạt nếu t ON nhỏ hơn 30 s hoặc t ON (max) nhỏ hơn 60 s. 7.2.4 Tính toán Phải t í nh giá tr ị danh định sau đây: • thời gian hàn danh định trong 1 h tại dòng điện hàn lớn nhất danh định xem 7.2.3 e); với t ON là thời gian hoạt động cho mỗi chu kỳ. Giá trị nhỏ nhất của phải là 60 s. 7.3 Đo nhiệt độ 7.3.1 Điều kiện đo Nhiệt độ đỉnh phải được xác định như sau: a) Đối với các cuộn dây, bằng phép đo điện trở hoặc cảm biến nhiệt độ đặt b ê n trong; b) Đối với các phần khác, bằng cảm biến nhiệt độ bề mặt. Nhiệt độ đỉnh phải được đo trong th ờ i gian hoạt động cuối cùng của thử nghiệm phát nóng 60 min. CHÚ THÍCH: Thiết kế của nguồn điện làm việc hạn chế được dựa trên thiết bị khống chế nhiệt tác động ở nhiệt độ cho phép lớn nh ấ t xác định bởi c ấ p cách điện. 7.3.2 Cảm biến nhiệt độ bề mặt Xem 7.2.2 của IEC 60974-1:2012. 7.3.3 Điện trở Xem 7.2.3 của IEC 60974-1:2012. 7.3.4 Cảm biến nhiệt độ đặt b ê n trong Xem 7.2.4 của IEC 60974-1:2012. 7.3.5 Xác định nhiệt độ môi trường xung quanh Xem 7.2.5 của IEC 60974-1:2012. 7.3.6 Ghi giá trị nhiệt độ Xem 7.2.6 của IEC 60974-1:2012. 7.4 Giới hạn nhiệt độ 7.4.1 Cuộn dây, c ổ góp và vành trư ợt Nhiệt độ của cuộn d â y, cổ góp và vành trượt không được vượt quá nhiệt độ vận hành cho trong Bảng 1 theo cấp cách điện. Không bộ phận nào được phép đạt đến nhiệt độ gây hỏng cho các bộ phận khác ngay c ả khi bộ phận đó có thể phù hợp với các yêu cầu trong Bảng 1. Bảng 1 - Giới hạn nhiệt độ theo cấp cách điện Cấp cách điện °C Nhiệt độ lớn nhất °C Độ tăng nhiệt l ớ n nhất K Cuộn dây C ổ góp và vành trượt Cảm biến nhiệt độ bề mặt Điện trở Cảm biến nhiệt độ gắn trong 105 (A) 150 55 60 65 60 120 (E) 165 70 75 80 70 130 (B) 175 75 80 90 80 155 (F) 190 95 105 115 90 180 (H) 210 115 125 140 100 200 (N) 230 130 145 160 Không xác định 220 (R) 250 150 160 180 CHÚ THÍCH 1 : Cảm biến nhiệt độ bề mặt có nghĩa là nhiệt độ được đo bằng cảm biến không gắn trong ở điểm nóng nhất có thể tiếp xúc được của bề mặt bên ngoài cuộn dây. CHÚ THÍCH 2: Thông thường, nhiệt độ ở bề mặt là thấp nhất. Nhiệt độ được xác định bằng phép đo điện trở cho ra giá trị trung b ì nh của tất cả các nhiệt độ xu ấ t hiện trong cuộn dây. Nhiệt độ cao nhất xuất hiện trong cuộn d ây (điểm nóng) có thể được đo bằng cảm biến nhiệt độ gắn trong. CHÚ THÍCH 3: Đã có c á c c ấ p cách điện khác có các giá trị cao hơn các giá trị cho trong Bảng 1 (xem IEC 60085) Kiểm tra sự phù hợp bằng phép đo theo 7.3. 7.4.2 Bề mặt bên ngoài Xem 7.3.2 của IEC 60974-1:2012. 7.4.3 Các linh kiện khác Nhiệt độ lớn nhất của các linh kiện khác không được vượt quá nhiệt độ lớn nhất danh định của chúng, theo tiêu chuẩn liên quan. 7.5 Thử nghiệm mang tải Nguồn điện hàn phải chịu được các chu kỳ t ả i lặp lại mà không bị h ỏ ng hoặc bị lỗi chức năng. Kiểm tra sự phù hợp bằng các thử nghiệm sau đây và bằng cách xác định rằng không có h ỏ ng hóc hoặc xảy ra lỗi chức năng đối với nguồn điện hàn trong quá trình thử nghiệm. Bắt đầu từ trạng thái nguội, nguồn điện hàn được đặt tải ở dòng điện hàn lớn nhất danh định cho đến khi thiết bị khống chế nhiệt tác đ ộng. Ngay sau khi thiết bị khống chế nhiệt được đặt lại, thực hiện một trong số các thử nghiệm sau. a) Trong trường hợp nguồn điện hàn có đặc tính dốc, các cơ cấu điều khiển được đặt để cung cấp dòng điện hàn lớn nhất danh định. Sau đó, nguồn điện hàn cho chịu tải 60 lần bằng cách cho ngắn mạch có điện trở ngoài từ 8 mΩ đến 10 mΩ, trong 2 s, sau đó là thời gian nghỉ 3 s. b) Trong trường hợp nguồn điện hàn có đặc tính phẳng, nguồn điện hàn được mang tải một lần với dòng điện bằng 1,5 lần dòng điện hàn danh định l ớn nhất ở điện áp có tải khả d ụng lớn nhất trong 15 s . 7.6 Cổ góp và vành trượt Cổ góp, vành trượt và chổi than của chúng không được có dấu hiệu của việc phát tia lửa điện có hại hoặc hỏng hóc trong d ả i làm việc của nguồn điện truyền động bằng động cơ. Kiểm tra sự phù hợp bằng xem xét bằng mắt trong a) thử nghiệm phát nóng theo 7.2; và b) thử nghiệm mang tả i theo 7.5. 8 Thiết bị khống chế nhiệt 8.1 Kết cấu Thiết bị khống ch ế nhiệt phải có kết cấu sao cho không thể: a) thay đổi giá trị đặt nhiệt độ, hoặc b) thay đổi vận hành mà không gây ra hỏng vật lý rõ ràng. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách xem xét bằng mắt. 8.2 Vị trí Thiết bị khống chế nhiệt phải được đặt cố định trong nguồn điện hàn theo cách để sự truyền nhiệt là tin cậy được. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách xem xét bằng mắt. 8.3 Vận hành Thiết bị khống chế nhiệt phải ngăn các cuộn dây của nguồn điện hàn không vượt quá giới hạn nhiệt độ vận hành như quy định trong Bảng 1 và không làm cho bất k ỳ linh kiện nào vượt quá nhiệt độ danh định của nó trong phạm vi nhiệt độ môi trường xung quanh như được cho trong 4 a). Kiểm tra sự phù hợp trong quá trình vận hành với nguồn điện hoạt động ở điều kiện đầu ra của 7.2.1. 8.4 Phục hồi Không được phục hồi thiết bị khống chế nhiệt trước khi nhiệt độ hạ xuống đủ đ ể vận hành chu kỳ ti ế p theo với t ON nhỏ nhất là 30 s. Kiểm tra sự phù hợp bằng phép đo từng thời gian hoạt động t ON trong quá trình thử nghiệm phát nóng. 8.5 Khả năng làm việc Thiết bị khống chế nhiệt phải có khả năng ngắt dòng điện đầu vào hoặc dòng điện hàn 200 lần liên tiếp mà không bị hỏng khi nguồn điện hàn cung cấp dòng điện hàn lớn nhất danh định. Ki ể m tra sự phù hợp bằng cách tạo ra số lần ngắt mạch liên tục theo yêu cầu với mạch điện có cùng đặc tính điện, đặc biệt là đ ó ng điện và điện kháng, như với mạch mà thiết bị khống chế nhiệt được sử d ụng. Sau th ử nghiệm này, phải đáp ứng các yêu cầu trong 8.3 và 8.4. 8.6 Ch ỉ báo Nguồn điện hàn phải ch ỉ báo r ằ ng thiết bị khống chế nhiệt đ ã l à m giảm hoặc ngắt đầu ra nguồn điện hàn. Bộ ch ỉ báo phải c ó ánh sáng vàng (hoặc cờ màu vàng bên trong một khe h ở ), hoặc hi ể n thị chữ số chỉ ra ký hiệu hoặc từ mà ý nghĩa của chúng được cho trong sách hướng dẫn. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách xem xét bằng mắt. 9 Bảo vệ nhiệt 9.1 Kết cấu Bảo vệ nhiệt phải có kết cấu sao cho không thể: a) thay đ ổ i giá trị đặt nhiệt độ, hoặc b) thay đổi vận hành mà không g â y ra hỏng vật lý rõ ràng, hoặc c) đặt lại tự động hoặc bằng tay. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách xem xét bằng mắt. 9.2 Vị trí Bảo vệ nhiệt phải được đặt cố định trong nguồn điện hàn theo cách để sự truyền nhiệt là tin cậy được. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách xem xét bằng mắt. 9.3 Tác động Bảo vệ nhiệt không được tác động trong quá trình thử phát nóng. Bảo vệ nhiệt phải ngăn nguồn điện hàn không vượt quá giới hạn nhiệt độ lớn nhất như quy định trong Bảng 2. Bảng 2 - Giới hạn nhiệt độ l ớ n nhất Nhiệt độ ° C Cấp 105 ( A ) Cấp 120 (E) Cấp 130 (B) Cấp 155 (F ) Cấp 180 ( H) C ấ p 200 ( N ) Cấp 220 (R) Giá tr ị lớn nhất trong giờ đầu tiên 200 215 225 240 260 280 300 Giá trị lớn nh ất sau giờ đầu tiên 175 190 200 215 235 255 275 Giá trị trung b ì nh số học sau g iờ đầu tiên 150 165 175 190 210 230 250 Kiểm tra sự phù hợp trong quá trình th ử phát nóng và bằng thử nghiệm sau. Nguồn điện hàn được vận hành ở điện áp nguồn danh định hoặc tốc độ quay có t ả i danh định trong khi thiết bị kh ố ng chế nhiệt bị ngắt v à nguồn điện vận hành ở điều kiện đầu ra trong 7.2.1. Trong quá trình thử nghiệm, bảo vệ nhiệt phải tác động trước khi giới hạn nhiệt độ lớn nhất bị vượt quá. 10 Làm việc không bình thường 10.1 Yêu cầu chung Nguồn điện hàn phải không bị phóng điện đánh th ủ ng nguy hi ể m hoặc gây rủi ro cháy trong các điều kiện làm việc không bình thường trong 10.2 và 10.3. Các thử nghiệm n à y được thực hiện mà không quan tâm đến nhiệt độ đạt được trên phần bất kỳ hoặc việc ngu ồ n điện h à n có tiếp tục hoạt động hay không. Tiêu chí duy nhất là nguồn điện hàn k hông tr ở nên mất an toàn. Các thử nghiệm n à y c ó thể được thực hiện trên các nguồn điện hàn khác. Các nguồn điện hàn, được bảo vệ bên trong, ví dụ bằng cầu chảy, á ptômát hoặc bảo vệ nhiệt, được coi là đáp ứng yêu cầu này nếu thiết bị bảo vệ bên trong tác động trước khi xảy ra điều kiện mấ t an toàn. Kiểm tra sự phù hợp bằng các thử nghiệm sau. a) Một lớp gạc y tế khô loại hút nước được đặt bên dưới nguồn điện hàn, dài hơn mỗi cạnh của ngu ồ n điện hàn 150 mm. b) Bắt đầu từ trạng thái nguội, nguồn điện hàn được làm việc theo 10.2 đến 10.4. c) Trong suốt thử nghiệm, nguồn điện hàn không được phát ra ngọn lửa, kim loại nóng chảy hoặc các vật liệu khác có thể mồi cháy lớp gạc. d) Sau thử nghiệm và trong vòng 5 min, nguồn điện hàn phải có khả năng chịu được thử nghiệm điện môi theo 6.1.5 b) của IEC 60974-1:2012. 10.2 Thử nghiệm với quạt không làm việc Nguồn điện hàn phụ thuộc vào (các) quạt truyền động bằng động cơ để phù hợp với các thử nghi ệ m của Điều 7, được cho vận hành ở điện áp nguồn danh định hoặc tốc độ quay có tải danh định trong khoảng thời gian 2 h trong khi (các) động cơ quạt bị giữ cho ngừng chạy và nguồn điện vận hành ở điều kiện đầu ra của 7.2.1. CHÚ THÍCH: Mục đích của thử nghiệm này là để vận hành nguồn điện với quạt đứng yên nhằm kiểm tra sự an loàn của cả quạt và nguồn điện. 10.3 Thử nghiệm ngắn mạch Xem 9.3 của IEC 60974-1:2012. 11 Đấu nối với lưới điện đầu vào 11.1 Nguồn đầu vào 11.1.1 Điện áp nguồn Các nguồn điện hàn phải có khả năng vận hành ở điện áp nguồn danh định ± 10 %. Điều này có thể gây sai lệch so với các giá trị danh định. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách cho vận hành. 11.1.2 Dòng điện cung cấp Dòng điện cung cấp phải được đo bằng thiết bị đo hiệu dụng với hệ số đ ỉ nh nhỏ nhất là 3 và bằng tính toán. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách cho vận hành. CHÚ THÍCH: Phép đo có thể bị ảnh hưởng b ở i tr ở kháng của mạch nguồn (xem Phụ lục G của IEC 60974-1:2012). 11.1.3 Nguồn điện hàn truyền động bằng động cơ Trong trường hợp nguồn điện hàn truyền động bằng động cơ, động cơ phải chịu được sự biến đổi tải giữa tải lớn nhất và không tải mà không gây ảnh hưởng bất l ợi đến tính năng hàn của máy phát. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách cho vận hành. 11.2 Nhiều điện áp nguồn Các nguồn điện hàn được thiết kế để vận hành với các điện áp nguồn khác nhau phải được lắp với: a) hai cáp nguồn, mỗi cáp lắp với một phích cắm khác nhau, và một công tắc lựa chọn để đảm bảo rằng các chân cắm của phích cắm không sử d ụng thì không được mang điện. b) hệ thống đ ể tự động bố trí lại nguồn điện hàn cho phù hợp với điện áp nguồn. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách cho vận hành. Trong trường hợp a), công tắc lựa chọn được thử nghiệm b ổ sung theo 11.7. 11.3 Phương tiện đấu nối với mạch nguồn Phương tiện đấu nối với mạch nguồn chấp nhận được bao gồm: a) cáp nguồn đầu vào bằng cáp mềm được đ ấ u với nguồn điện hàn; b) các đầu vào thiết bị được lắp với nguồn điện hàn và cáp nguồn đ ầ u vào bằng cáp mềm. Cáp nguồn đầu vào bằng cáp mềm phải phù hợp v ớ i 11.8 và được lắp với phích cắm theo 11.9. Ki ể m tra sự phù hợp bằng xem xét bằng m ắ t. 11.4 Đầu nối mạch nguồn Xem 10.4 v à 10.5 của IEC 60974-1:2012. 11.5 Cơ c ấu chặn cáp Xem 10.6 của IEC 60974-1:2012. 11.6 Lối vào cáp Xem 10.7 của IEC 60974-1:2012. 11.7 Thiết bị đóng/cắt mạch nguồn Nguồn điện hàn phải lắp với thiết bị đóng/cắt mạch nguồn. Thiết bị đóng/cắt mạch nguồn ph ả i phù hợp với 10.8 của IEC 60974-1:2012. 11.8 Cáp nguồn Cáp nguồn phải: a) phù hợp với ứng dụng và đáp ứng các quy định kỹ thuật quốc gia và địa phương; b) có k í ch thước phù hợp với d ò ng điện cung cấp hiệu quả lớn nhất I 1eff ; v à c) có chiều dài ít nhất 2 m đo từ điểm đi ra khỏi vỏ ngoài. Kiểm tra sự phù hợp bằng xem xét bằng mắt và phép đo. CHÚ THÍCH: Ví dụ hoặc quy định kỹ thuật của địa phương được cho trong Thư mục tài liệu tham khảo, ví dụ HD 22.1 S4, Quy phạm điện NFPA 70 (S0, ST, STO, SJ, SJO, SJT, SJTO hoặc các cáp dùng cho các ứng dụng đặc biệt khắc nghiệt khác) hoặc CSA C22.1. Vật liệu cách điện PVC đã được chứng minh là không thích hợp với ứng dụng này. 11.9 Thiết bị nối nguồn (phích cắm liền dây) Dòng điện danh định của thiết bị nối nguồn không được nhỏ hơn: a) dòng điện danh định của cầu chảy cần thiết để phù hợp với thử nghiệm ngắn mạch quy định trong 10.3; b) dòng điện cung cấp hiệu quả lớn nh ấ t I 1eff ; Ngoài ra, đối với lưới điện đầu v à o 125 V, dòng điện danh định phải, không được nhỏ hơn 70 % dòng điện cung c ấ p lớn nh ấ t danh định đối với thiết bị. Kiểm tra sự phù hợp bằng cách xem xét bằng mắt, đo v à tính toán. 12 Đầu ra 12.1 Điện áp không tải danh định 12.1.1 Điện áp không tải danh định đối với nguồn điện hàn hồ quang Điện áp k hông t ả i danh định không được vượt quá: a) 113 V đỉnh một chiều; b) 68 V đ ỉ nh xoay chiều và 48 V hiệu dụng. Nguồn điện hàn phù h ợ p v ớ i các giới hạn điện áp không tải giảm thấp trong 200 ms: a) 60 V đ ỉ nh một chiều; b) 50 V đỉnh xoay chiều và 35 V hiệu dụng; có thể được ghi nhãn ký hiệu 84 trong Phụ lục L của IEC 60974-1:2012. Nguồn điện hàn kh ô ng phù hợp với các giới hạn điện áp không tải giảm th ấ p trong 200 ms, không được ghi nhãn ký hiệu 84 trong Phụ lục L của IEC 60974-1:2012. Nguồn điện h à n phải được ghi nh ã n rõ ràng v à không t ẩ y xóa được phía trên hoặc gầ n bảng phía trước hoặc gần thiết bị đóng/cắt với ký hiệu sau: “ Ch ú ý!: Rủi ro điện giật ” CHÚ THÍCH: Nếu nguồn điện hàn h ồ quang được lắp với thiết bị giảm điện áp , nhà chế tạo cần tính đến giá trị gi ớ i hạn không tải bổ sung th ấ p hơn ngay khi có thể áp dụng được đối với quá trình h à n. Ki ể m tra s ự phù hợp bằng phép đo theo 12.1.3. 12.1.2 Điện áp không tải danh định đối với nguồn điện cắt bằng plasma Điện áp không t ả i danh định kh ô ng được vượt quá 350 V đ ỉ nh một chiều. Kiểm tra sự phù hợp bằng phép đo theo 12.1.3, bằng vận hành và xem xét bằng mắt, riêng tổ hợp nối tiếp điện trở không đổi 200 Ω và biến tr ở 5 kΩ có thể được thay bằng điện trở không đổi 5 kΩ. Điện áp không tải danh định vượt qu á 113 V đ ỉ nh một chiều chỉ có th ể được sử dụng nếu các yêu c ầ u sau đây được đáp ứng. a) Trình tự mồi h ồ quang ch ỉ bắt đầu khi đ ầ u plasma của mỏ h à n tiếp xúc với vật cần hàn, cò hàn được kéo và trở kháng mạch cắt nhỏ hơn 200 Ω. b) Các nguồn điện này với các mỏ hàn tương ứng của ch ú ng phải ng ă n đầu ra của điện áp không t ải nếu mỏ hàn được tháo hoặc ngắt kh ỏ i nguồn điện. c) Điện áp giữa que hàn của m ỏ hàn và vật cần hàn phải nhỏ hơn 68 V đỉnh trong thời gian không lâu hơn 2 s sau khi mạch điều khiển được m ở (v í dụ cò hàn) hoặc tr ở kháng mạch cắt vượt quá 200 Ω. d) Điện áp giữa đầu plasma của m ỏ hàn và vật cần hàn không được vượt quá 68 V đỉnh trong thời gian không lâu hơn 0,3 s sau khi tr ở kháng mạch cắt vượt quá 200 Ω. Kiểm tra sự phù hợp bằng phép đo sử dụng đồng hồ đo điện hoặc máy hiện sóng mắc song song với điện trở tối thiểu 5 kΩ. 12.1.3 Yêu cầu b ổ sung Điện áp không tải danh định trong tất cả các chế độ đặt có thể có không được vượt quá giá trị cho trong 12.1.1 đến 12.1.2, được tổng hợp trong Bảng 3. Bảng 3 - Tổng hợp điện áp không t ả i danh định Điều Nguồn điện Điện áp không tải danh định 12.1.1 Hàn hồ quang C ó ký hiệu rủi ro điện giật: 113 V đ ỉ nh một chiều 68 V đỉnh xoay chiều và 48 V hiệu dụng Không có k ý hiệu rủi ro điện giật: Giảm trong vòng 200 ms đến: 60 V đ ỉ nh một chiều 50 V đỉnh xoay chiều và 35 V hiệu dụng xoay chiều 12.1.2 Cắt plasma Có ký hiệu rủi ro điện giật: 350 V đ ỉ nh một chiều Các nguồn điện hàn được điều khiển điện tử, phải a) được thiết kế đ ể đ ả m b ả o các điện áp đ ầ u ra không được vượt quá các giá trị cho trong Bảng 2 khi xảy ra bất kỳ lỗi nào trong mạch điện tử hoặc b) có hệ thống bảo vệ mà sẽ cắt điện áp tại đầu ra trong 0,3 s và không tự phục hồi. Nếu điện áp không tải cao hơn giá trị cho trong 12.1.1, nguồn điện cắ t bằng plasma phải có lắp thiết bị giảm nguy hi ể m theo Điều 14. Ngu ồ n đ iện hàn một chiều kiểu ch ỉ nh lưu phải có cấu tạo sao cho trong trường hợp bộ c h ỉ nh lưu bị hỏng (ví dụ hở mạch, ngắn mạch hoặc bị hỏng pha), các giá trị cho phép không thể bị vượt quá. Kiểm tra sự phù hợp bằng phép đo và phân tích mạch và / hoặc mô ph ỏ ng hỏng hóc. 12.1.4 Mạch đo Để đo các giá trị hiệu dụng, phải sử dụng đồng hồ đo đo giá trị hiệu dụng thực có điện trở mạch hàn bên ngoài 5 kΩ, dung sai lớn nhất ± 5 % như H ì nh 3. CHÚ D Ẫ N U 0 điện áp không t ả i V vôn mét hiệu dụng Hình 3 - Đo các giá trị hiệu dụng Để có được các phép đo lặp lại của các giá trị đỉnh, b ỏ qua các xung không nguy hiểm, sử d ụng mạch điện như Hình 4. CH Ú D Ẫ N 1 Đi-ốt 1N4007 hoặc tư ơng tự Hình 4 - Đo các giá trị đ ỉ nh Vôn mét phải th ể hiện các giá trị trung bình. Khoảng đo được chọn phải gần nhất có thể với giá trị thực của điện áp không tải. Vôn mét phải có điện trở trong ít nhất 1 MΩ. Dung sai của các giá trị thành phần trong mạch đo không được vượt quá ± 5 %. Đối với thử nghiệm điển hình, biến tr ở thay đổi từ 0 Ω đến 5 kΩ để nhận giá trị đ ỉ nh cao nhất của đ iện áp đo được với các tải từ 200 Ω đến 5,2 kΩ. Phép đo này được lặp lại với hai đ ấ u nối tới dụng cụ đo được đảo ngược lại. Điện trở và đ ấ u nối biến trở tạo ra giá trị điện áp cao nh ấ t có thể được xác định thông qua thử nghiệm điển hình. Điện trở v à cực tính dây có th ể được sử dụng cho thử nghiệm thường xuyên. 12.2 Các giá trị thử nghiệm điển hình của điện áp tải quy ước 12.2.1 Hàn hồ quang kim loại th ủ công v ớ i que hàn có bọc U 2 = (18 + 0,04 I 2 ) V 12.2.2 Hàn hồ quang bằng khí tr ơ von f ram U 2 = (1 0 + 0,04 I 2 ) V 12.2.3 Hàn hồ quang bằng khí tr ơ /hoạt tính kim loại và hàn hồ quang có l õ i thuốc U 2 = ( 14 + 0, 05 I 2 ) V 12.2.4 Cắt bằng plasma U 2 = (8 0 + 0,4 I 2 ) V Đối với cắt bằng plasma sử dụng không khí, nhà chế tạo c ó thể quy định điện áp t ả i như được xác định dưới các điều kiện cắt đi ể n hình. 12.2.5 Các yêu cầu bổ sung Trong suốt dải điều chỉnh, các nguồn điện hàn phải có khả năng cung c ấ p các dòng điện hàn quy ước ( I 2 ) tại các điện áp tải quy ước ( U 2 ) theo 12.2.1 đến 12.2.4. Ki ể m tra sự phù hợp bằng các phép đo đầy đ ủ (xem Phụ lục H của TCVN 8094-1 (IEC 60974-1)). 12.3 Thiết bị đóng cắt kiểu cơ khí để điều chỉnh công suất ra Xem 11.3 của TCVN 8094-1 (IEC 60974-1), nhưng giới hạn thử nghiệm ở 3 000 chu kỳ. 12.4 Mối nối mạch điện hàn 12.4.1 Bảo vệ chống tiếp xúc không chủ ý Xem 11.4.1 của IEC 60974-1:2012. 12.4.2 Vị trí của cơ cấu đấu nối Xem 11.4.2 của IEC 60974-1:2012. 12.4.3 Lỗ đầu ra Xem 11.4.3 của IEC 60974-1:2012. 12.4.4 Ghi nhãn Xem 11.4.5 của IEC 60974-1:2012. 12.4.5 Mối n ố i dùng cho mỏ hàn cắt bằng plasma Xem 11.4.6 của IEC 60974-1:2012. 12.5 Cung cấp điện cho thiết bị bên ngoài Xem 11.5 của IEC 60974-1:2012. 12.6 Công suất mạch phụ trợ Chỉ các nguồn điện hàn truyền động bằng động cơ có thể th í ch hợp với công su ấ t mạch phụ trợ. Xem 11.6 của IEC 60974-1:2012. 12.7 Cáp hàn Xem 11.7 của IEC 60974-1:2012. 13 Mạch điều khiển Xem Điều 12 của IEC 60974-1:2012. 14 Thiết bị giảm nguy hiểm Thiết bị giảm nguy hiểm ch ỉ áp dụng cho nguồn điện cắt bằng plasma với điện áp không tải danh định vượt quá 113 V. Thiết bị giảm nguy hiểm phải giảm được nguy hiểm điện giật bắt nguồn từ các điện áp không tải vượt quá điện áp không t ả i danh định cho phép trong môi trường cho trước. Các yê u cầu được cho trong Bảng 4. Bảng 4 - Yêu cầu của thiết bị giảm nguy hiểm dùng cho ngu ồ n điện cắt bằng plasma Điện áp k hông tải không gi ả m Điện áp không t ả i đã giảm Th ờ i gian tác động s Giữa 350 V và 113 V 113 V 0,3 Kiểm tra sự phù hợp của thiết bị gi ả m nguy hiểm theo Điều 13 của IEC 60974-1:2012, nếu thuộc đối tượng áp dụng. 15 Quy định về cơ 15.1 Yêu cầu chung Xem 14.1 của IEC 60974-1:2012. 15.2 Vỏ bọc 15.2.1 Vật liệu vỏ bọc Xem 14.2.1 của IEC 60974-1:2012. 15.2.2 Độ bền vỏ bọc Xem 14.2.2 của I EC 60974-1:2012. 15.3 Phương tiện nâng hạ Xem 14.3 của IEC 60974-1:2012. 15.4 Chịu rơi Xem 14.4 của IEC 60974-1:2012. 15.5 Độ ổn định c hống lật Xem 14.5 của IEC 60974-1:2012. 16 Phụ kiện 16.1 Quy định chung Phụ kiện được sử dụng với nguồn điện được thiết kế để sử dụng bởi người không chuy ê n phải đáp ứng yêu cầu của tiêu chuẩn này. 16.2 Bộ cấp dây hàn 16.2.1 Quy định chung Bộ cấp dây hàn có thể độc lập hoặc lắp trong nguồn điện, phải tuân thủ yêu cầu của TCVN 8094-5:2015 (IEC 60974-5:2013) với một số sửa đổi sau: - thay 5.1 của TCVN 8094-5:2015 (IEC 60974-5:2013) bằng 16.2.2 dưới đây. - thay Điều 9 của TCVN 8094-5:2015 (IEC 60974-5:2013) bằng 16.2.3 dưới đây. 16.2.2 Điều kiện thử nghiệm Các điều kiện thử nghiệm phải theo 5.1. 16.2.3 Yêu cầu về nhiệt Các yêu cầu về nhiệt phải theo Điều 7. 16.2.4 Bảo vệ chống tiếp xúc không ch ủ ý Bộ cấp dây hàn phải cung cấp bảo vệ chống tiếp xúc kh ô ng chủ ý với các phần tại điện áp hàn. Sự bảo vệ như vậy có th ể đạt được bằng t ấ m chắn bảo vệ có bản lề hoặc nắp. Ki ể m tra sự phù hợp bằng xem xét bằng mắt. 16.3 Mỏ hàn 16.3.1 Quy định chung M ỏ hàn phải tuân thủ yêu cầu của TCVN 8094-7:2015 (IEC 60974-7:2013) với một số sửa đổi sau: - thay Điều 6 của TCVN 8094-7:2015 (IEC 60974-7:2013) bằng 16.3.2 dưới đây. - thay Điều 8 của TCVN 8094-7:2015 (IEC 60974-7:2013) bằng 16.3.3 dưới đây. 16.3.2 Điều kiện thử nghiệm Các điều kiện thử nghiệm phải theo 5.1. 16.3.3 Yêu cầu v ề nhiệt Các yêu cầu về nhiệt phải theo 8.3.1, 8.3.2. 8.3.3, 8.3.4, của TCVN 8094-7:2015 (IEC 60974-7:2013). 16.4 Kìm cặp que hàn Ch ỉ được cung cấp kìm cặp que hàn ki ể u A theo TCVN 8094-11 (IEC 60974-11 )với nguồn điện hàn. 16.5 Bộ điều áp suất Bộ điều áp suất đi kèm với nguồn điện hàn phải được thiết kế theo ISO 2503. 17 Tấm thông số 17.1 Yêu cầu chung Xem 15.1 của IEC 60974-1:2012. 17.2 Mô t ả Tấm thông số phải được chia làm các phần chứa thông tin và dữ liệu để a) nhận biết; b) công suất hàn; c) nguồn điện. Bố tr í và trình tự dữ liệu phải tuân thủ nguyên t ắ c cho trên Hình 5 (các ví dụ xem Phụ lục B). Không quy định kích thước của tấm thông số mà có thể lựa chọn tùy ý. Cho phép tách riêng các phần nêu trên với nhau và cố định chúng ở những vị trí dễ tiếp cận và thuận tiện hơn cho người sử dụng. CH Ú THÍCH: Có thể đưa ra các thông tin b ổ sung. Thông tin có ích khác, ví dụ c ấ p cách điện, độ nhiễm bẩn hoặc hệ số công su ấ t, có thể được đưa ra trong các văn bản kỹ thuật do nhà chế tạo cung cấp (xem Điều 19). a) Nhận biết 1) 2) 3) 4) 5) b) Công suất hàn 6) 9) 7) 8) 10) 11) 12) 13) c) Nguồn điện 14) 15) 16) 17) 18a) 18b) 19) CHÚ D Ẫ N Xem 17.3 Hình 5 - Nguyên tắc chung của tấm thông số 17.3 Nội dung Các giải thích sau đề cập đến các ô được đánh số trên Hình 5. a) Nhận biết Ô 1 Tên và địa ch ỉ của nhà chế tạo hoặc nhà phân phối hoặc nhà nhập khẩu, có th ể có thêm nhãn hiệu thương mại và nước xu ấ t xứ nếu được yêu cầu. Ô 2 Kiểu (nhãn nhận biết) được đưa ra bởi nhà chế tạo. Ô 3 Khả năng truy xu ấ t nguồn gốc của dữ liệu thiết kế và chế tạo, ví dụ số s ê ri. Ô 4 Ký hiệu nguồn điện hàn (tùy chọn), ví dụ Biến áp một pha Biến áp một pha - bộ ch ỉ nh lưu Biến tần tĩnh một pha - biến áp - bộ ch ỉ nh lưu Nguồn điện nghịch lưu với đ ầ u ra là điện xoay chi ề u hoặc một chiều Nguồn điện xoay chiều mà một chiều kết hợp một pha Động cơ đốt trong - máy phát xoay chiều Động cơ đốt trong - máy phát - bộ ch ỉ nh lưu Ô 5 Nêu tên tiêu chuẩn này để khẳng định rằng nguồn điện hàn phù hợp với các yêu cầu trong tiêu chuẩn. b) C ô ng suất hàn Ô 6 Ký hiệu quá trình hàn, ví dụ: Hàn hồ quang kim loại th ủ công với que hàn được bọc (IEC 60974-1:2012, Phụ lục L, ký hiệu 58) Hàn khí trơ von f ram (IEC 60974-1:2012, Phụ lục L, ký hiệu 62) Hàn khí trơ v à khí hoạt t í nh k im loại k ể cả sử dụng dây c ó lõi thuốc (IEC 60974-1:2012, Phụ lục L, ký hiệu 60) Hàn hồ quang có lõi thuốc tự bảo vệ (IEC 60974-1:2012, Phụ lục L, ký hiệu 61) Cắt bằng plasma (ISO 7000-0479 (2004:01)) Ô 7 Ký hiệu dòng điện hàn, ví dụ: Dòng điện một chiều (IEC 60417-5031 (2002:10)) Dòng điện xoay chiều, và ngoài ra c ả tần s ố danh định tính bằng héc, ví dụ: ~50 Hz (IEC 60417-5032 (2002 : 10)) D ò ng điện một chiều hoặc xoay chiều tại cùng một đầu ra, và ngoài r a c ả tần số danh định tính bằng héc (IEC 60417-5033 (2002:10)) Ô 8 U 0 ..V Điện áp không tải danh định a) giá trị đỉnh trong trường hợp dòng điện một chiều b) giá trị hiệu dụng trong trường hợp dòng điện xoay chiều Ô 9 ..A/..V đến...A/...V Phạm vi dòng điện hàn đầu ra nhỏ nhất và điện áp tải quy ước tương ứng của chúng hoặc nhỏ hơn, dòng điện hàn đầu ra lớn nhất và điện áp t ả i quy ước tương ứng của chúng hoặc lớn hơn Ô 10 I 2max …A D ò ng điện hàn lớn nhất danh định Ô 11 U 2 . .V Các giá trị của điện áp t ả i quy ước Ô 12 Thời gian hàn lớn nhất danh định trong chế độ liên tục t ON (max) tại dòng điện hàn lớn nh ấ t danh định ở nhiệt độ môi trường 20 °C, xem 7.2.3 c), thể hiện bằng phút và giây. Ô 13 Thời gian hàn lớn nhất danh đ ị nh trong chế độ gián đoạn tại dòng điện h à n lớn nhất danh định ở nhiệt độ môi trường 20 °C trong suốt kho ả ng thời gian không gián đoạn 60 min, xem 7.2.3 e), thể hiện bằng phút và giây. c) Nguồn điện Ô 14 Ký hiệu nguồn điện, ví dụ: Mạch nguồn, ký hiệu số pha (1) dùng cho dòng diện xoay chiều và tần số danh định (v í dụ 50 Hz hoặc 60 Hz) (IEC 60417-5939 (2002:10)) Động cơ đốt trong (ISO 7000-0796 (2004:01)) Ô 15 U 1 ..V Điện áp nguồn danh định Ô 16 I 1max ..A Dòng điện cung cấp l ớ n nhất danh định Ô 17 I 1eff ..A Dòng điện cung cấp hiệu quả lớn nhất Ô 18 a) “ Tránh chỗ mưa” Ô 18 b) IP… Cấp bảo vệ, ví dụ IP21S hoặc IP23S Ô 19 Ký hiệu cho thiết bị cấp II, nếu thuộc đ ố i tượng áp dụng (IEC 60417-5172 (2003:02)) 17.4 Dung sai Nhà chế tạo phải đáp ứng các giá trị t rên t ấm thông số với dung sai dưới đây bằng cách kiểm soát các thành phần và dung sai chế tạo: a) U 0 điện áp không tải danh định tính bằng V ± 5 % đo được theo 12.1, nhưng trong mọi trường hợp, không được vượt quá các giá trị nêu trong Bảng 2. b) I 2m i n dòng điện hàn nhỏ nhất danh định tính bằng A; U 2min điện áp tải quy ước nhỏ nhất tính bằng V; Các giá trị của b) không được lớn hơn các giá trị ghi trên tấm th ô ng số. c ) I 2m ax dòng điện hàn lớn nhất danh định tính bằng A; U 2m ax điện áp tải quy ước lớn nhất t í nh bằng V; Các giá trị của c) không được nhỏ hơn các giá trị ghi trên tấm th ô ng số. d) n 0 tốc độ quay không tải danh định t í nh bằng min - 1 ±5% e) P 1 m ax công suất tiêu thụ l ớ n nhất tính bằng kW % f) I 1 m ax dòng điện nguồn lớn nhất danh định tính bằng A ±10% g) t ON (max) thời gian hàn lớn nhất danh định trong chế độ liên tục ±10 % thời gian hàn lớn nhất danh định trong chế độ gián đoạn ±10% Kiểm tra sự phù hợp bằng cách đo trong các điều kiện hàn quy ước (xem 3.17 của IEC 60974-1:2012). 18 Điều chỉnh đầu ra Xem Điều 16 của IEC 60974-1:2012. 19 Hướng dẫn và ghi nhãn 19.1 Hướng dẫn 19.1.1 Quy định chung Mỗi nguồn điện hàn phải có hướng dẫn sử dụng và hướng dẫn an toàn kèm theo. 19.1.2 Hướng dẫn sử dụng Hướng dẫn sử dụng phải gồm những nội dung sau (nếu áp dụng): a) mô t ả chung; b) các biện pháp phòng ngừa cần thực hiện khi sử dụng bộ cấp dây hàn, bình chứa khí và bộ điều chỉnh áp suất; c) ý nghĩa của các chỉ báo, ghi nhãn và các ký hiệu đồ họa; d) thông tin về việc kết nối với lưới điện, thông số đặc trưng của cầu chảy và/hoặc áptômát; e) cách vận h à nh chính xác liên quan đến nguồn điện hàn (ví dụ các yêu cầu làm mát, vị trí, thiết bị điều khiển, chỉ báo, loại nhiên liệu); f) khả năng hàn, giới hạn và gi ả i thích của thiết bị khống chế nhiệt; g) giới hạn sử dụng: nguồn điện hàn không thích hợp để sử dụng dưới mưa hoặc tuyết; h) cách bảo dưỡng nguồn điện hàn (ví dụ lau chùi); i) danh sách các khuyến cáo về bộ phận thay thế và vật liệu tiêu hao; j) phòng ngừa chống lật, nếu nguồn điện hàn phải đặt trên mặt phẳng nghiêng; k) kiểu (nhận biết) của các phụ kiện được quy định để sử dụng với nguồn điện; l ) cảnh báo chống sử dụng nguồn điện hàn để làm tan băng trong ống nước; m) áp suất, lưu lượng và loại khí bảo vệ; n) bước hoặc phạm vi dòng khí đầu ra và dòng khí tương ứng như một bộ giá trị; o) phân loại EMC theo TCVN 8094-10 (IEC 60974-10); p) đầu ra được danh định ở nhiệt độ môi trường 20 °C v à thời gian hàn có thể giảm ở các nhiệt độ cao hơn. 19.1.3 Hướng dẫn an toàn Hướng dẫn an toàn phải bao gồm các hướng dẫn cơ bản dưới đây hoặc tương đương liên quan đến bảo vệ chống các mối nguy hi ể m cho người trong khu vực sử dụng. a) R ủ i ro điện giật: Điện giật từ que hàn c ó thể gây chết người. Không hàn dưới mưa hoặc tuyết. Đeo găng t ay khô cách điện. Không chạm vào que hàn bằng tay trần. Không đeo găng ướt hoặc bị mòn. Bảo vệ bản thân kh ỏ i điện giật b ằ ng việc cách ly bản thân với vật cần hàn. Không m ở vỏ ngoài của thiết bị. b) Rủi ro do khói hàn: Hít khói hàn có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe. Giữ đầu tránh xa khói hàn. Sử dụng thiết bị trong khu vực thoáng. Sử dụng quạt thông gió để loại bỏ khói. c) Rủi ro do tia l ử a hàn: Tia lửa hàn có thể gây nổ hoặc cháy. Giữ những vật có th ể cháy tránh xa khu vực hàn. Không hàn gần những vật có thể cháy. Tia lửa hàn có th ể gây cháy. Có bình chữa cháy bên cạnh và có người theo dõi sẵn sàng để sử dụng nó. Không hàn trên các thùng chứa đóng k í n. d) Rủi ro do hồ quang: Tia hồ quang có thể gây b ỏ ng mắt và tổn thương da. Đội mũ và đeo kính an toàn. Sử dụng bảo vệ tai và buộc đai áo. Sử dụng mũ bảo vệ hàn với bộ lọc mờ chính xác. Mặc bảo vệ toàn thân. e) Rủi ro do trường điện từ: Dòng điện hàn tạo ra trường điện từ. Không sử dụng với các thiết bị cấy y t ế. Không bao giờ được để cáp hàn quấn quanh cơ thể. Để cáp hàn cạnh nhau. Hướng dẫn an toàn đối với nguồn điện truyền động bằng động cơ đốt trong còn phải bao gồm: f) Rủi ro do khí thải: Khí thải động cơ có thể gây chết người. Không bao giờ sử d ụng trong nh à , nh à đ ể xe hoặc không gian kín khác, ngay cả khi cửa và cửa sổ đ ể m ở . Chỉ sử dụng ngoài trời cách xa cửa sổ, cửa và c ử a thông gió. 19.2 Ghi nhãn Mỗi nguồn điện hàn phải được ghi nhãn rõ ràng, d ễ nhìn và không t ẩ y xóa được với sự kết hợp của các k ý hiệu sau đây hoặc tương đương; Ch ú ý! Đọc hướng d ẫn sử dụng Điện giật từ qu e hàn có thể gây chết người Hít kh í hàn có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe Tia l ử a hàn có thể gây nổ hoặc cháy Tia hồ quang có thể gây b ỏ ng mắ t và tổn thương d a Trường điện từ có thể gây trục trặc máy điều hòa nhịp tim Mỗi nguồn điện hàn truyền động bằng động cơ đốt trong phải được ghi nhãn một cách rõ ràng, d ễ nhìn và không t ẩ y xóa được với sự kết hợp các ký hiệu sau đây hoặc tương đương: Khí th ả i động cơ đ ốt trong có thể gây chết người Mỗi nguồn điện hàn phải được ghi nhãn rõ ràng, dễ nhìn và không t ẩ y xóa được với các nhãn ph ò ng ngừa chứa nội dung hướng dẫn an toàn. Các nhãn phòng ngừa có thể chỉ bao gồm chữ, chữ và ký hiệu, hoặc ch ỉ gồm ký hiệu. Khi nh ã n phòng ngừa ch ỉ gồm ký hiệu, khuyến cáo rằng các nhãn này tuân theo ISO 17846. Ví dụ về nhãn phòng ngừa ch ỉ gồm ký hiệu được cho trong Phụ lục C . Kiểm tra sự phù hợp bằng xem xét bằng mắt và thử nghiệm theo thử nghiệm độ bền trong 17.1. Phụ lục A (tham khảo) Đầu dò thử nghiệm Kích thước tính bằng milim é t CH Ú D Ẫ N A Kim loại B Vật liệu cách điện Hình A.1 - Đầu dò thử nghiệm 12 của IEC 61032 Kích thước t í nh bằng milimét CHÚ D Ẫ N A Kim loại B Vật liệu cách đ iện Hình A.2 - Đầu dò thử nghiệm 13 của IEC 61032 Phụ lục B (tham khảo) Ví dụ về tấm thông số Hình B.1 - Tấm thông số Phụ lục C (tham khảo) Nhãn phòng ngừa chỉ gồm ký hiệu Nhãn phòng ngừa phải thông b á o cho người dùng các nguy hiểm có thể xảy ra, xem H ì n h C.1. Hình C.1 - Ví dụ về nhãn phòng ngừa cho nguồn điện hàn hồ quang kim loại thủ công truyền động bằng động cơ đốt trong THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO TCVN 8095 (IEC 60050) (tất cả các phần), Từ vựng kỹ thuật điện quốc tế TCVN 8086 ( I EC 60085), Cách điện - Đánh giá về nhiệt và ký hiệu cấp chịu nhiệt IEC 60127-1, Miniature fuses - Part 1: De fi nitions for miniature fuses and general requirem e nts for mi n iature fuse-links TCVN 5926-1 (IEC 60269-1), C ầu chảy hạ áp - Phần 1: Yêu cầu chung IEC 60417, Graphical symbols for use on equ i pment (có ở htt p ://www. g ra p hical-s y mbols.info/equipmen t) TCVN 8094 (IEC 60974) (tất cả các phần), Thiết bị hàn hồ quang IEC 61558-1:2009, Sa f ety of power trans f ormer, power supplies, reactors and similar p roducts - Part 1: General requirements and tests ISO 7000, Graphical symbols for use on equipment - in d ex and synopsis ISO 17846, Welding and allied processes - Health and sa f ety - W or d less precautionary labels for equipment and consumables use d in arc welding and cutting CSA C22.1, Canadian electrical code HD 22.1 S4:2002 Cables of rated voltages up to and including 450/750 V and having crosslinked insulation - Part 1: General requirements NFPA 70, National Electrical code MỤC LỤC Lời nói đầu 1 Phạm vi áp dụng 2 Tài liệu viện dẫn 3 Thuật ngữ và định nghĩa 4 Điều kiện môi trường 5 Thử nghiệm 6 Bảo vệ chống điện giật 7 Yêu cầu về nhiệt 8 Thiết bị khống chế nhiệt 9 Bảo vệ nhiệt 10 Làm việc không bình thường 11 Đấu nối với lưới điện đầu vào 12 Đầu ra 13 Mạch điều khiển 14 Thiết bị giảm nguy hiểm 15 Quy định về cơ 16 Phụ kiện 17 Tấm thông số 18 Điều ch ỉ nh đầu ra 19 Hướng dẫn và ghi nhãn Phụ lục A (tham khảo) - Đầu dò thử nghiệm Phụ lục B (tham khảo) - Ví dụ về tấm thông số Phụ lục C (tham khảo) - Nhãn phòng ngừa ch ỉ gồm kí hiệu Thư mục tài liệu tham khảo 1) Hiện nay hệ t hống tiêu chu ẩ n quốc gia đã có TCVN 8094-1:2009 tương đương với IEC 60974-1:2005.