TCVN2091:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2091:2015 (ISO 1524:2013) về Sơn, vecni và mực in - Xác định độ mịn TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 2091:2015 ISO 1524:2013 SƠN, VECNI VÀ MỰC IN - XÁC ĐỊNH ĐỘ MỊN Paints, varnishes and printing inks - Determination of fi neness of grind Lời nói đầu TCVN 2091:2015 thay thế cho TCVN 2091:2008. TCVN 2091:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 1524:2013. TCVN 2091 :2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC35 Sơn và vecni biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. SƠN, VECNI VÀ M ỰC IN - XÁC ĐỊNH Đ Ộ MỊN Paints, varnishes and printing inks - Determination of fi neness of grind 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác đị nh độ mịn của sơn, mực i n và các sản phẩm li ê n quan bằng cách sử dụng thước đo thích hợp, được chia độ theo micromet. Tiêu chuẩn này có thể áp dụng được cho t ấ t cả các loại sơn l ỏ ng và các sản ph ẩ m liên quan, trừ các sản phẩm chứa bột m à u ở dạng vảy (ví dụ: mảnh thủy tinh, oxit s ắ t thể mica, m ả nh kẽm). Trong số ba thước đo được đề cập trong 4.1, thước đo 100 μm phù hợp cho sử dụng chung, tuy nhiên thước đo 50 μm và đặc biệt loạ i 25 μm sẽ ch ỉ đưa ra các kết quả đ á ng tin cậy đ ố i với người c ó kỹ năng thực nghiệm . C ần phải thận trọng khi đọc các số đọc nhỏ hơn 10 μ m . 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau đây l à c ầ n thiết để áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các t à i liệu viện dẫn ghi năm công bố th ì áp dụng b ả n đ ượ c nêu. Đ ố i với các tài liệu viện d ẫ n không ghi năm công b ố th ì áp dụng phi ê n bản mới nh ấ t, bao gồm cả các sửa đ ổ i, bổ sung (n ế u có). TCVN 2090 (ISO 15528), Sơn, vecn i v à nguyên liệu cho sơn và vecni - Lấy mẫu. TCVN 5669 (ISO 1513), Sơn v à vecn i - Ki ể m tra và chuẩn bị mẫu thử. ISO 4618, Paints and va rn ished - Terms and de fi nitions (Sơn và vecni - Thu ậ t ngữ và định nghĩa). 3 Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ, định nghĩa nêu trong ISO 4618 và thuật ngữ, định nghĩa sau: 3.1 Độ mịn ( f ineness of grind) S ố đọc nhận được trên thước đo tiêu chuẩn ở điều kiện thử quy đ ị nh, thể hiện độ sâu các rãnh của thư ớ c đo mà tại đó các hạt rắn phân tán của sản ph ẩ m c ó thể d ễ dàng nhận biết. 4 Thiết bị, dụng cụ 4.1 Thước đo , gồm một khối thép c ứ ng, v í d ụ: chiều dài 175 mm, chiều rộng 65 mm v à độ dày 13 mm. N ê n sử dụng thước bằng thép không gỉ, nh ấ t là khi thử nghiệm với sơn nước. Bề m ặ t ph í a trên của thước phải phẳng, nhẵn và có một hoặc hai rãnh dài khoảng 140 mm , rộng khoảng 12,5 mm, song song với chi ề u d à i của thước. Độ sâu của mỗi rãnh ph ải thon đều dọc theo chiều dài từ một độ sâu thích hợp (ví dụ 25 μm, 50 μm hoặc 100 μm) tạ i một đ ầ u đến điểm có độ sâu bằng 0 của đầu kia v à được chia vạch như quy định trong Bảng 1. Sơ đồ hai thước đo điển hình được nêu trong Hình 1. Bảng 1 - Vạch chia của thước đo điển h ì nh và các dải đo th í ch hợp Kích thước tính bằng micromet Độ sâu t ối đa của rãnh μm Khoảng cách của các vạch μm Dả i đo th í ch hợp μm 100 10 40 đ ế n 90 50 5 15 đến 40 25 2,5 5 đến 15 Kích thước t ính bằng milimet H ìn h 1 - Ha i ví dụ v ề thước đo 100 μm Độ sâu của r ã nh tại vị tr í b ấ t kỳ dọc theo chiều dài không được lệch quá 2,5 μm so với giá trị danh nghĩa của nó tại vị tr í b ấ t kỳ ngang qua độ s â u của r ã nh. Mặt trên của thước phải được mài tinh hay mài bóng v à ph ả i phẳng sao cho tất cả các điểm nằm giữa hai mặt song song cách nhau 12 μm, ngoài ra tại mỗi vị trí dọc theo bề mặt, m ọ i điểm ngang qua thước phải th ẳ ng sao cho tất c ả các điểm dọc theo thân nằm giữa hai đường thẳng song song cách nhau 1 μm. B ề mặt trên và dưới của thước phải song song trong phạm vi 25 μm. Thước đo bằng thép có kích thước đã công bố thích hợp với phép thử, nhưng có thể sử dụng các thước đo khác n ế u đưa ra k ế t quả giống nhau. Đ ộ chụm của phép xác định độ nghiền m ị n phụ thuộc một phần vào loại thước đo được sử dụng (xem Điều 6). Do vậy rất c ầ n thiết phải xác định loại thước đo (100 μm, 50 μ m hay 25 μm) khi báo cáo kết quả hay quy định các yêu cầu. 4.2 Dao gạt, gồm lư ỡ i dao thép đơn hoặc đôi, chiều dài khoảng 90 mm , chi ề u rộng 40 mm và độ dày 6 mm. Các lưỡi dao theo các cạnh dài phải thẳng và vê tròn theo bán kính khoảng 0,25 mm. Dao gạt thích hợp được nêu trong H ì nh 2. Dao phải được kiểm tra định kỳ về độ m ò n, hư h ỏ ng và b iế n dạng. Loại b ỏ dao nếu ki ể m tra thấy hư hỏng. Có thể sử dụng mặt trên của thước đo để kiểm tra dao gạt hằng ngày, miễn là dao không bị mòn và b iế n dạng. Dao g ạ t phải đ ược sử dụng v à bảo quản đặc biệt cẩn thận. K í ch thước (xấp xỉ) t í nh b ằ ng milimet C HÚ D Ẫ N: 1 L ưỡ i dao gạt, bán k í nh 0,25 mm Hình 2 - Dao gạt 5 Lấy mẫu Lấy mẫu đại diện cho sản phẩm được thử theo quy đ ị nh trong TCVN 2090 (ISO 15528). Kiểm tra và chuẩn bị t ừ ng m ẫ u để thử nghiệm theo quy định trong TCVN 5669 (ISO 1513). 6 Cách tiến hành 6.1 Tiến h à nh xác định sơ bộ để xác định kích c ỡ của thước đo thích hợp nh ấ t c ho ph é p thử và độ mịn gần đúng của mẫu thử (xem Bảng 1 và đoạn thứ hai trong 6.5). Phép xác định gần đúng n à y không đưa vào kết qu ả thử nghiệ m . Sau đ ó tiến hành phép thử ba l ầ n. 6.2 Đặt thước đo (4.1), thước đo phải hoàn to à n sạch v à khô, lên bề mặt phẳng nằm ngang. 6.3 Rót một lượng mẫu vừa đủ vào ph ầ n cuối của r ã nh sao cho mẫu chảy tràn ra ngoài chút í t. Cẩn thận trong khi rót mẫu không để tạo bọt khí. 6.4 Giữ dao gạt (4.2) giữa các ng ó n cái và các ngón khác của cả hai bàn tay và đặt cạnh của dao ti ế p xúc với b ề mặt c ủ a thước đo tại đầu cuối sâu nh ấ t của r ã nh v ớ i chi ề u dài dao gạt song song với chiều rộng của thước đo. Trong khi giữ d ao gạt vuông góc với bề mặt thước đo và tại góc vuông với chi ề u dài của r ã nh, kéo dao với tốc độ không đ ổ i trên bề mặt thước đo qua điểm có độ sâu 0 c ủ a rãnh trong 1 s đến 2 s. Trong trường hợp mực in, hoặc chất lỏng c ó đ ộ đặc tương tự, thời gian c ầ n thiết để kéo dao qua chiều dài của rãnh phải không í t hơn 5 s, để tránh kết quả quá thấp. Ấ n dao gạt xuống đủ lực để đảm bảo rãnh được điền đầy mẫu và lượng dư bị gạt ra ngoài r ã nh. 6.5 Ngay sau khi gạt xong (trong v ò ng vài giây) và trong khi sơn vẫn c ò n ướt, quan sát thước đo từ mặt bên sao cho hư ớ ng nh ì n vuông g ó c với chiều dà i của thước v à tại góc nh ì n trong khoảng 20° đến 30° so với bề mặt thước trong khi ánh sáng tạo thành h ì nh dạng mẫu trong r ã nh được nh ì n thấy rõ ràng. Nếu mẫu trong r ã nh sau khi gạt không được trơn tru, có thể thêm v à o mẫu lượng rất nhỏ d ung d ị ch pha lo ã ng hoặc dung dịch tạo màng thích hợp và khu ấ y bằng tay, sau đ ó lặp lại phép thử. B ấ t kỳ sự pha loãng nào cũng phải ghi trong báo cáo thử nghiệm. Trong một vài trường hợp , sự pha lo ã ng mẫu có thể dẫn đến sự keo tụ và ảnh hưởng đến độ mịn. 6.6 Quan sát vị tr í ở đó sản phẩm đ ầ u tiên xu ấ t hiện nhiều vết đốm, đặc biệt ở chỗ dải rộng 3 mm ngang qua rãnh có chứa năm đến mư ời hạt (xem H ì nh 3). Bỏ qua các vết đốm rải rác có thể xu ấ t hiện trước vị tr í có nhi ề u v ế t đốm. Xác đ ị nh v ị tr í giới hạn trên của dải chính xác đến: - 5 μm đối với thước đo 100 μm; - 2 μ m đối với thước đo 5 0 μm; - 1 μm đối với thước đo 25 μm. 6.7 Làm sạch thư ớ c đo và dao gạt c ẩ n thận bằng dung môi thích hợp ngay sau mỗi l ầ n đọc. Hình 3 - V í dụ số đọc 45 μm tr ê n thước đo 7 Biểu thị kết quả T í nh gi á tr ị trung bình của ba phép xác định và ghi kết quả ch í nh xác tương tự như các số đọc ban đ ầ u (xem 6.6). 8 Độ chụm 8.1 Giới hạn độ l ặ p lại, r Các giá trị mà chênh lệch tuyệt đối giữa hai k ế t quả thử đơn lẻ nhận được trên cùng m ẫ u thử do cùng một th í nghiệm viên thực hiện, sử dụng cùng thi ết bị, trong cùng phòng thử nghiệm trong khoảng thời gian ngắn, sử d ụ ng phương pháp thử đã được tiêu chuẩn hóa có xác suất 95% là 10% dải đo của thước. 8.2 G iới hạn độ tái lập, R Các giá trị m à ch ê nh lệch tuyệt đố i giữa hai kết quả t hử đơn lẻ nhận được trên cùng mẫu thử do các th í nghiệm viên thực hiện trong các phòng thử nghiệm khác nhau, sử dụng phương pháp thử đã được tiêu chuẩn hóa c ó xác suất 95% l à 20% dả i đo của thước. 9 Báo cáo thử nghiệm B á o cáo thử nghiệm ph ả i bao g ồ m ít nh ấ t các thông tin sau: a) tất cả các chi tiết cần thiết để nhận dạng mẫu; b) viện dẫn tiêu chuẩn này [TCVN 2091 (ISO 1524 )] ; c) ký hiệu của thước đo được sử dụng; d ) chi tiết của bất k ỳ sự pha lo ã ng nào (xem 6.5); e) kết quả thử nghiệm, t í nh bằng micromet, như nêu trong Đi ều 7; f) bất k ỳ sự sa i khác với quy trình quy định, theo thỏa thuận hoặc nguyên nhân khác; g) bất k ỳ các đặc điểm b ấ t thư ờ ng (không bình thư ờ ng) quan sát được trong kh i thử nghiệm; h) ngày thử nghiệm. MỤC LỤC Lời n ó i đầu 1 Phạm vi áp d ụng 2 Tài liệu viện d ẫn 3 Thuật ngữ v à định nghĩa 4 Thiết bị, dụng cụ 5 L ấ y mẫu 6 Cách tiến hành 7 Biểu thị kết quả 8 Độ chụm 9 Báo cáo thử nghiệm