TCVN7114-1:2008

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7114-1:2008 (ISO 8995 - 1 : 2002/Cor 1 : 2005) về Ecgônômi - Chiếu sáng nơi làm việc - Phần 1: Trong nhà TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 7114 - 1 : 2008 ISO 8995 - 1 : 2002 ECGÔNÔMI - CHIẾU SÁNG NƠI LÀM VIỆC - PHẦN 1: TRONG NHÀ Ergonomics - Lighting of work places - Part 1: Indoor Lời nói đầu TCVN 7114 - 1 : 2008 thay thế TCVN 7114 : 2002 TCVN 7114 - 1 : 2008 hoàn toàn tương đương với ISO 8995 - 1 : 2002/Cor 1 : 2005 TCVN 7114 - 1 : 2008 do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn TCVN/TC 159 "Ecgônômi" biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ TCVN 7114 Ecgônômi - Chiếu sáng vùng làm việc, gồm phần một và phần ba - TCVN 7114 - 1 : 2008 (ISO 8995 - 1 : 2002/Cor 1: 2005) Phần 1: Trong nhà. - TCVN 7114 - 3 : 2008 Phần 3: Yêu cầu chiếu sáng an toàn và an ninh tại những nơi làm việc ngoài nhà Ngoài ra ISO 8995 - 2 chưa công bố. Lời giới thiệu Chiếu sáng tốt sẽ tạo được môi trường thị giác bảo đảm cho mọi người quan sát, di chuyển an toàn và thực hiện các công việc thị giác hiệu quả, chính xác và an toàn không gây ra mệt mỏi thị giác và khó chịu. Ánh sáng có thể là ánh sáng ban ngày, ánh sáng đèn điện hoặc kết hợp cả hai. Chiếu sáng tốt đòi hỏi phải quan tâm đến cả số lượng và chất lượng ánh sáng như nhau. Việc cung cấp đủ độ rọi khi làm việc là cần thiết, trong nhiều trường hợp độ nhìn rõ phụ thuộc vào cách chiếu sáng, màu sắc của nguồn phát sáng và các bề mặt được chiếu sáng có cùng một mức độ chói lóa từ hệ thống chiếu sáng. Trong tiêu chuẩn này có đủ điều kiện để quy định đối với các vị trí làm việc và các loại hình công việc khác nhau không chỉ về độ rọi mà còn có sự hạn chế chói lóa và chỉ số thể hiện màu của nguồn sáng. Các thông số tạo điều kiện thoải mái cho thị giác được đề xuất trong nội dung chính của tiêu chuẩn này. Các giá trị khuyên dùng được xem xét để cân bằng hợp lý giữa các yêu cầu liên quan đến an toàn, sức khỏe và hiệu quả làm việc. Có thể đạt được các giá trị khuyên dùng bằng các giải pháp năng lượng hiệu quả thực tế. Các thông số ecgônômi cũng được đề cập tới như khả năng nhìn, các đặc tính và tính chất công việc mà xác định chất lượng của khả năng nhìn của người lao động và mức độ hiệu quả công việc. Trong một số trường hợp việc tăng cường các nhân tố ảnh hưởng có thể nâng cao hiệu suất mà không cần phải tăng độ rọi. Ví dụ việc tăng độ tương phản của các thuộc tính công việc, phóng to các chi tiết quan sát bằng các phương tiện trợ giúp hiện đại (kính) và trang bị hệ thống chiếu sáng đặc biệt có khả năng chiếu sáng định hướng cục bộ. ECGÔNÔMI - CHIẾU SÁNG NƠI LÀM VIỆC - PHẦN 1: TRONG NHÀ Ergonomics - Lighting of work places - Part 1: Indoor 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu chiếu sáng nơi làm việc trong nhà và cho người làm việc thực hiện các công việc thị giác hiệu quả, thoải mái và an toàn suốt thời gian làm việc. Tiểu chuẩn này không giải thích các giải pháp thiết kế và tối ưu hệ thống chiếu sáng hoặc kỹ thuật chiếu sáng như thế nào cho từng nơi làm việc cụ thể. Có thể tìm thấy trong các hướng dẫn và báo cáo của CIE có liên quan tới vấn đề này. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau đây cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng các bản được nêu. Đối với các tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất bao gồm cả các sửa đổi. TCVN 4879 (ISO 6309) Phòng cháy - Dấu hiệu an toàn TCVN 7437 (ISO 6385) Nguyên lý Ecgônômi trong thiết kế hệ thống làm việc ISO 3864 Safety colours and safety signs (Màu sắc an toàn và dấu hiệu an toàn) ISO 9241 Part 6/7/8 Ergonomic requirements for office work with visual display terminal (phần 6/7/8 Yêu cầu Ecgônômi đối với công việc văn phòng có thiết bị hiển thị đầu cuối) CIE 13.3 - 1995 Method of measuring and specifying colour rendering of light sources (Phương pháp đo và xác định độ hiển thị màu của nguồn sáng) CIE 16 - 1970 Day light (Ánh sáng ban ngày) CIE 17.4 - 1987 International lighting vocabulary 4 th ed. - equivalent to IEC 50 (845) (Tự điển chiếu sáng quốc tế xuất bản lần 4 - tương đương IEC 50(485)) CIE 19.2 1981 An analytic model for describing the influence of lighting parameters upon visual performance (Mô hình phân tích về ảnh hưởng của các thông số chiếu sáng tới hoạt động thị giác). CIE 40 - 1978 Calculation for interior lighting - basic method (Tính toán chiếu sáng trong nhà - Phương pháp cơ bản) CIE 58 - 1983 Lighting for sports halls (Chiếu sáng các phòng thể thao) CIE 60 - 1984 Vision and the visual display unit work station (Tầm nhìn và thiết bị hiển thị của nơi làm việc) CIE 62 - 1984 Lighting for swimming pools (Chiếu sáng bể bơi) CIE 96 - 1992 Electric light sources. State of art 1991 (Nguồn sáng điện - Trình độ hiện tại - 1991) CIE 97 - 1992 Maintenance of indoor electric lighting systems (Bảo dưỡng hệ thống chiếu sáng điện trong nhà) CIE 103/5 - 1993 The economics of interior lighting maintenance (Tiết kiệm chi phí bảo dưỡng hệ thống chiếu sáng trong nhà) CIE 117 - 1995 Discomfort glare in interior lighting (Chói lóa mất tiện nghi khi chiếu sáng trong nhà) CIE 129 - 1998 Guide for lighting of exterior work areas (Hướng dẫn chiếu sáng các khu vực làm việc ngoài nhà) 3. Thuật ngữ và định nghĩa Các thuật ngữ sử dụng trong tiêu chuẩn này được định nghĩa theo từ điển chiếu sáng của CIE (CIE 17.4 - 1987) nhưng có một số thuật ngữ được định nghĩa như sau. 3.1. Công việc thị giác (visual task) Thành phần công việc phải thực hiện bằng mắt 3.2. Vùng làm việc (task area) Một phần trong nơi làm việc và có thực hiện công việc bằng mắt. 3.3. Vùng tiếp giáp (immidiate surrounding) Một vùng trong trường nhìn có chiều rộng ít nhất 0,5 m bao quanh vùng làm việc. 3.4. Độ rọi duy trì ( ) (maintained illuminace) Độ rọi trung bình trên bề mặt quy định không được nhỏ hơn giá trị này. 3.5. Hệ số chói lóa đồng nhất (UGR) (unified glare rating (UGL)) Chỉ tiêu đánh giá chói lóa mất tiện nghi của CIE 3.6. Giới hạn hệ số chói lóa đồng nhất (UGR L ) (limiting unified glare rating (UGR L )) Giá trị thiết kế của UGR tối đa cho phép đối với hệ thống chiếu sáng. 3.7. Góc che chắn (shielding angle) Góc đo từ phương ngang, hướng xuống từ bóng đèn được che khuất đến hướng nhìn trực tiếp của người quan sát. 3.8. Mặt bằng làm việc (working plane) Bề mặt chuẩn được xác định như là mặt bằng tại đó công việc thường được tiến hành. 4. Tiêu chí thiết kế chiếu sáng 4.1. Môi trường ánh sáng Thực hành chiếu sáng tốt đối với nơi làm việc là bảo đảm khả năng nhìn tốt hơn. Chủ yếu là để đảm bảo khả năng nhìn được thực hiện dễ dàng và tiện nghi. Vì vậy hệ thống chiếu sáng phải đáp ứng các yêu cầu về định tính và định lượng của môi trường ánh sáng. Hệ thống chiếu sáng cần đảm bảo các yêu cầu chung sau: - Tiện nghi thị giác, ở nơi mà người làm việc có cảm giác dễ chịu, - đặc tính thị giác, ở nơi mà người làm việc có khả năng thực hiện công việc thị giác, nhanh và chính xác thậm chí trong cả những trường hợp khó và trong thời gian dài. - an toàn thị giác, dễ dàng phát hiện các chướng ngại và nguy hiểm khi đi lại. Để đáp ứng những yêu cầu trên cần phải quan tâm đến tất cả các thông số của môi trường ánh sáng. Các thông số chính của môi trường ánh sáng là: - sự phân bố độ chói, - độ rọi, - sự chói lóa - hướng chiếu sáng - màu sắc của ánh sáng và bề mặt chiếu sáng - sự nhấp nháy - ánh sáng ban ngày - độ duy trì Đối với các hoạt động khác nhau, các giá trị thiết kế đối với các thông số có thể định lượng của độ rọi, chỉ số chói lóa, chỉ số hiện màu được trình bày trong Điều 5. CHÚ THÍCH: Bên cạnh các thông số về chiếu sáng còn có các thông số ecgônômi thị giác khác có ảnh hưởng tới sự hoạt động của đặc tính thị giác, đó là: a) đặc điểm của công việc (kích thước, hình dạng, vị trí, màu sắc và tính chất phản xạ của các chi tiết nhìn và nền quan sát) b) khả năng thị giác của mỗi người (độ tinh mắt, khả năng cảm nhận độ sâu của không gian và khả năng cảm nhận màu sắc) Lưu ý đến những nhân tố này có thể làm tăng đặc tính thị giác mà không cần tăng độ rọi. 4.2. Phân bố độ chói Sự phân bố độ chói trong trường nhìn kiểm soát mức độ thích nghi của mắt, có ảnh hưởng đến độ nhìn rõ. Cần cân bằng tốt độ chói thích nghi để tăng: - nhìn chính xác (khả năng nhìn sắc nét) - độ nhạy tương phản (có thể phân biệt được sự chênh lệch rất nhỏ về độ chói) - hiệu quả của các chức năng thị giác (sự điều tiết, độ hội tụ, sự co giãn đồng tử, các chuyển động của mắt…) Sự phân bố độ chói không đều trong trường nhìn cũng ảnh hưởng đến sự tiện nghi thị giác và cần phải tránh: - độ chói quá cao sẽ gây chói lóa - tương phản độ chói quá lớn sẽ gây mỏi mắt vì mắt thường xuyên phải thích nghi lại - môi trường có độ rọi và độ tương phản quá thấp sẽ gây ức chế khi làm việc - cần chú ý đảm bảo sự thích nghi của mắt cho người làm việc đi lại qua các khu vực khác nhau trong một tòa nhà Độ chói của tất cả các bề mặt là rất quan trọng và sẽ được xác định bằng hệ số phản xạ và độ chói trên các bề mặt. Hệ số phản xạ hữu ích của các bề mặt chủ yếu trong phòng có các giá trị như sau: - Trần nhà 0,6 đến 0,9 - Tường 0,3 đến 0,8 - Mặt phẳng làm việc 0,2 đến 0,6 - Sàn nhà 0,1 đến 0,5 4.3. Độ rọi Độ rọi và phân bố độ rọi trên vùng làm việc và vùng tiếp giáp sẽ gây tác động đến năng suất lao động, an toàn và tiện nghi đối với người thực hiện công việc thị giác. Đối với những không gian làm việc mà vùng làm việc cụ thể chưa biết có công việc thị giác hay không thì vẫn được coi là vùng làm việc. Tất cả các giá trị độ rọi được quy định trong tiêu chuẩn này là độ rọi duy trì và đảm bảo cho công việc thị giác an toàn và các yêu cầu về đặc tính thị giác. 4.3.1. Độ rọi khuyên dùng tại khu vực làm việc Các giá trị độ rọi đưa ra trong Điều 5 là độ rọi duy trì bao trùm khu vực làm việc trên bề mặt chuẩn có thể là bề mặt ngang, bề mặt đứng hoặc bề mặt nghiêng. Độ rọi trung bình tại mỗi bề mặt làm việc phải không nhỏ hơn giá trị đưa ra trong Điều 5 bất kể độ tuổi và điều kiện lắp đặt. Các giá trị hợp lý cho điều kiện làm việc thị giác bình thường và tính tới các yếu tố sau: - các yêu cầu đối với công việc thị giác - an toàn - các khía cạnh tâm - sinh lý như tiện nghi thị giác và dễ chịu - tiết kiệm - kinh nghiệm thực tế Nếu điều kiện nhìn khác biệt với điều kiện được giả định, giá trị độ rọi có thể điều chỉnh, bằng cách tăng lên hoặc giảm xuống ít nhất một bậc trong thang độ rọi, Giá trị độ rọi phải được tăng lên khi: - làm việc với độ tương phản thấp - công việc thị giác yêu cầu tập trung cao - nếu bị lỗi sẽ gây thiệt hại lớn - độ chính xác và năng suất cao là rất quan trọng - thị lực của người làm việc dưới mức bình thường Giá trị độ rọi duy trì có thể giảm khi: - chi tiết quan sát có kích thước lớn hoặc độ tương phản cao, - công việc thực hiện trong thời gian ngắn Trong vùng mà công việc được tiến hành liên tục, độ rọi duy trì không được nhỏ hơn 200 lux. 4.3.2. Thang độ rọi Hệ số xấp xỉ bằng 1,5 tương ứng với sự khác biệt đáng kể nhỏ nhất trên đối tượng ảnh hưởng của độ rọi. Trong điều kiện chiếu sáng bình thường để nhận biết được khuôn mặt của con người thì độ rọi trên mặt ngang phải xấp xỉ bằng 20 lux và là giá trị nhỏ nhất đưa ra trong thang độ rọi. Thang độ rọi khuyên dùng như sau 20-30-50-75-100-150-200-300-500-750-1000-1500-2000-3000-5000 lux 4.3.3. Độ rọi xung quanh vùng làm việc Độ rọi xung quanh vùng làm việc phải tương ứng với độ rọi ở vùng làm việc và phải đưa ra sự phân bố độ chói hài hòa trong trường nhìn. Sự thay đổi nhanh về không gian của độ rọi xung quanh vùng làm việc có thể dẫn đến sự không thoải mái và căng thẳng (stress) thị giác. Độ rọi duy trì xung quanh vùng làm việc có thể thấp hơn độ rọi làm việc nhưng không được nhỏ hơn các giá trị trong bảng sau: Độ rọi tại chỗ làm việc (lux) Độ rọi khu vực xung quanh lân cận (lux) ≥ 750 500 300 ≤ 200 500 300 200 Bằng độ rọi tại chỗ làm việc Ngoài độ làm việc, hệ thống chiếu sáng phải đảm bảo đủ độ chói thích nghi theo điều 4.2 4.3.4. Độ đồng đều Mức độ đồng đều của độ rọi là tỉ số của giá trị độ rọi tối thiểu và giá trị độ rọi trung bình. Độ rọi phải thay đổi dần dần. Vùng làm việc phải được chiếu sáng đồng đều nhất có thể. Mức độ đồng đều của độ rọi vùng làm việc không được nhỏ hơn 0,7. Mức độ đồng đều của độ rọi xung quanh lân cận vùng làm việc không được nhỏ hơn 0,5. 4.4. Sự chói lóa Chói lóa là cảm nhận của thị giác do các vùng sáng chói trong trường nhìn và có thể được cảm nhận bằng sự chói lóa gây mất tiện nghi hoặc sự chói lóa mờ. Chói lóa còn có thể do phản xạ từ các bề mặt bóng gây nên thường được biết như là phản xạ màn mờ hoặc sự chói lóa do phản xạ. Để tránh gây mệt mỏi thị giác, giảm sai sót khi làm việc và hạn chế tai nạn cần phải hạn chế hiện tượng chói lóa. Sự chói lóa mờ thường xảy ở hệ thống chiếu sáng ngoài nhà song cũng có thể được cảm nhận từ các đền chiếu điểm hoặc các nguồn sáng chói kích thước lớn như cửa sổ ở một phòng được chiếu sáng tương đối kém. Trong hệ thống chiếu sáng làm việc trong nhà sự chói lóa gây mất tiện nghi thường sinh ra trực tiếp từ các đèn sáng chói hoặc cửa sổ. Nếu hạn chế được sự chói lóa gây mất tiện nghi thì sự chói lóa mờ không còn là vấn đề phải quan tâm. 4.4.1. Bảo vệ chống sự chói lóa Sự chói lóa do độ chói hoặc độ tương phản quá lớn trong trường nhìn và có thể ảnh hưởng đến sự nhìn rõ các vật thể. Sự chói lóa phải được tránh, ví dụ: sử dụng vật liệu thích hợp che các bóng đèn hoặc sử dụng rèm che cửa sổ. Đối với các bóng đèn điện góc che chắn tối thiểu cho độ chói của bóng đèn không được nhỏ hơn các giá trị đưa ra trong bảng sau: Độ chói của bóng đèn (kcd/m 2 ) Góc khuất tối thiểu từ 1 đến 20 từ 20 đến 50 từ 50 đến 500 ≥ 500 10 o 15 o 20 o 30 o Góc che chắn nêu trên không áp dụng đối với đèn điện không xuất hiện trong trường nhìn của người lao động trong khi làm việc thường xuyên và/hoặc không tạo ra bất kỳ sự chói lóa gây mờ mắt đáng kể cho người lao động. 4.4.2. Sự chói lóa mất tiện nghi Đánh giá sự chói lóa mất tiện nghi của hệ thống chiếu sáng phải được xác định theo CIE, phương pháp bảng, đánh giá sự chói lóa đồng nhất (URG), dựa trên công thức: URG = 8 log Trong đó: - L b độ chói của nền quan sát (Cd/m 2 ) - L độ chói phần phát sáng của mỗi đèn ở hướng tới mắt nguồn quan sát - ω góc khối bao phần phát sáng của đèn có đỉnh tại mắt người quan sát (steradian) - P chỉ số vị trí Guth của mỗi đèn phụ thuộc vào góc lệch so với hướng nhìn Phương pháp URG được giới thiệu chi tiết trong CIE 117-1995 Trong tiêu chuẩn này tất cả các giá trị URG trong điều 5 được dựa trên cơ sở xác định vị trí của người quan sát chuẩn được công nhận trong phương pháp bảng URG với tỷ lệ khoảng cách so với chiều sao là 1:1. Các số liệu URG phải được hiệu chỉnh đối với quang thông ban đầu của bóng đèn. Nếu hệ thống chiếu sáng gồm nhiều loại đèn với đặc tính trắc quang khác nhau và/hoặc nhiều loại bóng đèn, việc xác định giá trị URG phải thực hiện với từng tổ hợp bóng đèn/đèn điện trong hệ thống. Giá trị cao nhất nhận được sẽ lấy làm giá trị đặc trưng cho toàn hệ thống và phải tuân thủ theo tiêu chuẩn giới hạn. Mọi giả định đặt ra trong khi xác định URG phải được công bố trong tài liệu thuyết minh theo trình tự. Giá trị URG của hệ thống chiếu sáng không được vượt quá giá trị quy định trong Điều 5. CHÚ THÍCH: Sự thay đổi của URG trong phòng có thể xác định theo phương pháp bảng hoặc theo công thức nêu trên với các vị trí quan sát khác nhau. Các giá trị giới hạn của URG quy định trong Điều 5 được lấy theo thang URG - mỗi bước trong thang biểu thị một thay đổi đáng kể về cảm nhận sự chói lóa và con số 13 biểu thị chói lóa mất tiện nghi nhỏ nhất có thể cảm nhận được. Thang giá trị URG: 13 - 16- 19 -22 -25 - 28. 4.4.3. Phản xạ màn mờ và chói lóa phản xạ Sự phản xạ có hướng tại chỗ làm việc thường được gọi là phản xạ màn mờ hoặc sự chói lóa phản xạ làm thay đổi độ nhìn rõ, thường là gây bất lợi. Có thể tránh hoặc giảm phản xạ màng mờ và sự chói lóa phản xạ bằng các biện pháp sau: - Bố trí các đèn và chỗ làm việc thích hợp (tránh bố trí đèn ở vùng gây khó chịu) - Xử lý bề mặt (sử dụng vật liệu có bề mặt có độ bóng thấp) - Hạn chế độ chói của các đèn - Tăng diện tích phát sáng của đèn (tăng diện tích sáng) - Các bề mặt tường và trần nhà (tăng độ sáng, tránh các điểm chói) 4.5. Hướng chiếu sáng Có thể sử dụng hướng chiếu sáng để làm rõ các vật, làm lộ rõ cấu trúc và thể hiện rõ nét mặt người hơn trong không gian. Điều này được diễn đạt bằng thuật ngữ "hiệu ứng nổi". Chiếu sáng có hướng tại chỗ làm việc còn có thể làm tăng độ nhìn rõ. 4.5.1. Hiệu ứng nổi Hiệu ứng nổi đề cập đến sự cân bằng giữa ánh sáng khuếch tán và ánh sáng định hướng. Đây là chỉ tiêu chất lượng chiếu sáng thích hợp trong mọi loại phòng. Nội thất trong phòng được làm nổi bật khi sử dụng chiếu sáng theo đặc điểm kiến trúc, con người và đồ vật trong phòng được chiếu sáng sao cho hình dạng và cấu trúc bề mặt được thể hiện rõ ràng và dịu mắt. Điều này xảy ra khi ánh sáng được chiếu từ một hướng: các bóng chủ yếu để tạo hiệu ứng nổi tốt hơn và không gây nhầm lẫn (làm rối mắt). Chiếu sáng không nên định hướng quá nhiều bởi có thể tạo bóng đổ đậm nét, cũng không nên chủ yếu là ánh sáng khuếch tán nếu không hiệu ứng nổi sẽ mất hoàn toàn và tạo nên môi trường ánh sáng đơn điệu buồn tẻ. 4.5.2. Chiếu sáng có hướng tại vị trí làm việc Chiếu sáng từ một hướng nhất định có thể làm rõ các chi tiết trong công việc thị giác, làm tăng độ nhìn rõ và công việc thực hiện dễ dàng hơn. Đặc biệt quan trọng đối với các công việc có các chi tiết nhỏ và các nét khắc/ các rãnh xoi. 4.6. Màu sắc Chất lượng màu sắc của bóng đèn được thể hiện qua hai đặc trưng sau: - Màu ánh sáng của bóng đèn - Khả năng thể hiện màu có ảnh hưởng đến sự hiện màu của các vật và con người được chiếu sáng bởi bóng đèn. Hai thuộc tính này phải được xem xét riêng biệt. 4.6.1. Màu ánh sáng "Màu ánh sáng" của bóng đèn là màu nhìn thấy của màu bên ngoài (độ hội tụ màu của đèn) của ánh sáng phát ra. Có thể được biểu thị qua nhiệt độ màu tương quan. Các đèn được phân thành 3 nhóm phù hợp với nhiệt độ màu tương quan của chúng ( T cp ) Màu ánh sáng Nhiệt độ màu Trắng ấm thấp hơn 3300K Trắng trung tính từ 3300K đến 5300K Trắng lạnh lớn hơn 5300K Sự lựa chọn màu ánh sáng là vấn đề tâm lý, thẩm mỹ và quan niệm về ánh sáng trắng tự nhiên. Sự lựa chọn còn phụ thuộc vào độ rọi, màu sắc trong phòng, các đồ dùng nội thất và khí hậu mỗi vùng. Vùng khí hậu nóng nực màu ánh sáng lạnh thường được ưu tiên, và ở vùng khí hậu lạnh thì ánh sáng ấm hay được chọn. 4.6.2. Sự thể hiện màu Một điều quan trọng đối với cả hiệu suất làm việc và cảm giác tiện nghi, thoải mái là màu sắc của các vật thể hay màu da người trong môi trường chiếu sáng được thể hiện chính xác, tự nhiên và làm cho mọi người trông hấp dẫn, khỏe mạnh. Màu sắc an toàn theo tiêu chuẩn ISO 3864 phải luôn được nhận biết và phân biệt rõ ràng. Để biểu thị khách quan tính chất thể hiện màu của một nguồn sáng người ta đã đưa ra chỉ số thể hiện màu chung R a . Giá trị cao nhất của R a là 100. Chỉ số này giảm khi chất lượng thể hiện màu giảm đi. Các bóng đèn có trị số R a nhỏ hơn 80 không nên dùng để chiếu sáng những nơi làm việc thường xuyên hoặc có người ở lại trong thời gian dài. Ngoài trừ chiếu sáng trong các xưởng cao và chiếu sáng ngoài nhà. (Đèn công nghiệp treo ở độ cao trên 6m). Song ngay cả trong trường hợp này cũng phải có biện pháp thích hợp để bảo đảm sử dụng các bóng đèn có chất lượng thể hiện màu cao ở những chỗ làm việc thường xuyên và những nơi cần phải nhận rõ màu sắc an toàn. Các giá trị nhỏ nhất của chỉ số thể hiện màu chung R a được áp dụng cho các loại phòng và công việc khác nhau được quy định ở Điều 5. 4.7. ánh sáng ban ngày Ánh sáng ban ngày có thể bảo đảm toàn bộ hoặc một phần chiếu sáng chỗ làm việc. Ánh sáng ban ngày thay đổi theo thời gian về mức độ sáng và thành phần phổ do vậy độ sáng trong nhà cũng thay đổi. Ánh sáng ban ngày có thể tạo nên hiệu ứng nổi và phân bố độ chói đặc trưng do luồng ánh sáng từ cửa bên đi vào nhà gần như theo hướng nằm ngang. Ánh sáng ban ngày còn có thể chiếu qua cửa mái và các loại cửa sáng khác. Cửa sổ còn đảm bảo điều kiện giao tiếp với thế giới bên ngoài mà hầu hết mọi người đều ưa thích. Cần tránh độ tương phản quá lớn và bất tiện nghi nhiệt do ánh sáng mặt trời trực tiếp chiếu vào khu vực làm việc. Sử dụng các phương tiện kiểm soát ánh nắng phù hợp như rèm cửa hoặc mành che cửa sao cho ánh sáng mặt trời trực tiếp không chiếu vào người làm việc và/hoặc các bề mặt nằm trong tầm nhìn của họ. Trong các phòng có cửa sổ bên ánh sáng ban ngày giảm nhanh theo khoảng cách từ cửa sổ. Trong các phòng này hệ số chiếu sáng tự nhiên không được nhỏ hơn 1% trên mặt phẳng làm việc cách tường có cửa sổ 3m và cách tường bên cạnh 1m. Cần có chiếu sáng bổ sung để bảo đảm độ rọi yêu cầu tại chỗ làm việc và cân bằng phân bố độ chói trong phòng. Có thể sử dụng công tắc tự động hoặc tắt bật bằng tay và/hoặc thiết bị chỉnh độ sáng để đảm bảo kết hợp hài hòa chiếu sáng điện và ánh sáng ban ngày. Cần che chắn để giảm chói lóa từ cửa sổ. 4.8. Sự duy trì độ rọi Các mức ánh sáng khuyên dùng cho từng công việc được coi là độ rọi duy trì. Độ rọi duy trì phụ thuộc vào khả năng duy trì ánh sáng của bóng đèn, đèn chiếu sáng, độ trong sạch của môi trường và chương trình bảo dưỡng hệ thống chiếu sáng. Sơ đồ chiều sáng cần được thiết kế với hệ số duy trì được tính theo loại thiết bị chiếu sáng, môi trường và kế hoạch bảo trì, bảo dưỡng. Hệ số duy trì tính toán không được nhỏ hơn 0,7. 4.9. Hiệu quả năng lượng Hệ thống chiếu sáng phải đáp ứng các yêu cầu về ánh sáng của từng loại phòng, loại công việc, hoạt động thị giác mà không lãng phí năng lượng. Tuy nhiên không được vì mục tiêu tiết kiệm năng lượng mà coi nhẹ yêu cầu bảo đảm hoạt động thị giác, an toàn và tiện nghi. Vấn đề này đòi hỏi cần quan tâm lựa chọn hệ thống chiếu sáng, thiết bị chiếu sáng, hệ thống điều khiển hoặc điều chỉnh ánh sáng phù hợp và tận dụng ánh sáng tự nhiên. Cần quan tâm đến những quy định về hạn chế sử dụng năng lượng cho chiếu sáng (ở một số quốc gia). Có thể đáp ứng được hạn chế này bằng việc lựa chọn hệ thống chiếu sáng hợp lý và sử dụng hệ thống công tắc tự động hoặc tắt bật bằng tay hoặc điều chỉnh độ sáng của bóng đèn. 4.10. Chiếu sáng vị trí làm việc có thiết bị hiển thị đầu cuối (VDT) (Còn gọi là thiết bị màn hình hiển thị) Chiếu sáng tại vị trí làm việc có VDT phải phù hợp với mọi công việc được thực hiện tại đó, ví dụ đọc trên màn hình, tài liệu in, bản viết tay, sử dụng bàn phím, v.v… Đối với những khu vực này cần lựa chọn chỉ tiêu và hệ thống chiếu sáng phù hợp với loại phòng, loại công việc và hoạt động theo quy định ở Điều 5. Màn hình VDT và đôi khi cả bàn phím có thể bị phản xạ gây chói lóa mờ và chói lóa mất tiện nghi. Vì vậy cần lựa chọn, bố trí và kiểm soát các đèn để tránh các phản xạ có độ chói cao gây khó chịu. Người thiết kế cần xác định vùng treo đèn gây khó chịu, lựa chọn thiết bị kiểm soát độ chói phù hợp và phân bố vị trí treo đèn để không gây phản xạ khó chịu. Giới hạn độ chói của các đèn chiếu xuống có thể phản xạ từ màn hình theo hướng quan sát bình thường (của người làm việc) được quy định trong bảng sau. Giới hạn độ chói trung bình của đèn được quy định ở góc 65 o trở lên tính từ trục thẳng chiếu xuống từ tâm đèn tại chỗ làm việc có màn hình đặt thẳng đứng hoặc nghiêng góc đến 15 o . Loại màn hình theo ISO 9241 - 7 I II III Chất lượng màn hình tốt trung bình kém Giới hạn độ chói trung bình của đèn điện ≤ 1000 cd/m 2 ≤ 200 cd/m 2 CHÚ THÍCH: Đối với những vị trí đặc biệt ví dụ có sử dụng màn hình nhạy cảm hoặc thay đổi góc nghiêng thì các giới hạn độ chói nói trên phải được áp dụng với góc nhỏ hơn (ví dụ: 55 o ) của đèn điện. 4.11. Hiện tượng ánh sáng nhấp nháy và hiệu ứng hoạt nghiệm Hiện tượng nhấp nháy gây mất tập trung khi làm việc và còn gây hiệu ứng tâm lý như nhức đầu. Hệ thống chiếu sáng phải được thiết kế tránh hiện tượng nhấp nháy và hiệu ứng hoạt nghiệm. Hiệu ứng hoạt nghiệm có thể dẫn đến những tình huống nguy hiểm do nhận biết sai lệch về chuyển động của các máy móc có bộ phận quay hoặc chuyển động theo chu kỳ. CHÚ THÍCH: Tránh hiện tượng này bằng cách sử dụng nguồn điện một chiều hoặc sử dụng các bóng đèn có tần số cao (khoảng 30 kHz) hoặc lắp hệ thống đèn vào các pha khác nhau của nguồn điện. 4.12. Chiếu sáng sự cố Phải có hệ thống sáng khẩn cấp, nội dung chi tiết về chiếu sáng khẩn cấp được đề cập đến trong một tiêu chuẩn riêng. 5. Các yêu cầu chiếu sáng Các yêu cầu chiếu sáng đối với các loại phòng và hoạt động được khuyến nghị trong các bảng ở mục này như sau. Cột 1 Danh mục các phòng (khu vực) làm việc hoặc hoạt động Cột 1 liệt kê các phòng, công việc hoặc hoạt động có các yêu cầu đặc thù, nếu có phòng, công việc hoặc hoạt động nào không có trong danh mục thì có thể áp dụng các giá trị đối với tình huống tương tự. Cột 2 Độ rọi duy trì ( ) Cột 2 quy định giá trị độ rọi duy trì trên bề mặt chuẩn đối với phòng, công việc hoặc hoạt động được liệt kê trong cột 1 (xem 4.3) Cột 3 Giới hạn hệ số chói lóa đồng nhất (URG L ) Cột 3 Quy định các giới hạn URG áp dụng cho các tình huống liệt kê trong cột 1 (xem 4.4) Cột 4 Hệ số thể hiện màu tối thiểu (R a ) Cột 4 Quy định chỉ số thể hiện màu tối thiểu cho các tình huống liệt kê trong cột 1 (xem 4.6.2) Cột 5 Ghi chú Lời khuyên và nhấn mạnh đối với trường hợp ngoại lệ hoặc áp dụng đặc biệt đối tình huống liệt kê trong cột 1. Áp dụng đối với VDT xem 4.10. Bảng các chỉ tiêu độ rọi, hạn chế chói lóa và chất lượng màu sắc cho các phòng (khu vực) làm việc và các hoạt động Loại phòng, công việc hoặc hoạt động lux URG L R a Ghi chú 1. Khu vực chung trong nhà Tiền sảnh 100 22 60 Phòng đợi 200 22 80 Khu vực lưu thông và hành lang 100 28 40 Tại cửa ra vào cần tạo vùng chuyển tiếp và tránh thay đổi đột ngột Cầu thang, thang cuốn 150 25 40 Băng tải 150 25 40 Căng tin 150 25 40 Phòng nghỉ 100 22 80 Phòng tập thể dục 300 22 80 Phòng gửi đồ, phòng rửa mặt, phòng tắm, nhà vệ sinh 200 25 80 Phòng cho người bệnh 500 19 80 Phòng y tế 500 16 90 T cp thấp nhất 4000 K Phòng ban, phòng đặt tủ điện 200 25 60 Phòng thư báo, bảng điện 500 19 80 Nhà kho, kho lạnh 100 25 60 200 lux nếu làm việc thường xuyên Khu vực đóng gói hàng gửi đi 300 25 60 Nơi kiểm tra 150 22 60 200 lux nếu làm việc thường xuyên 2. Tòa nhà nông nghiệp Xếp hàng và sử dụng thiết bị, máy móc đóng gói hàng 200 25 80 Nhà nhốt vật nuôi 50 28 40 Nơi nhốt súc vật ốm, ngăn cho súc vật đẻ 200 25 80 Chuẩn bị thức ăn, nơi trữ sữa, rửa đồ 200 25 80 3. Làm bánh Chuẩn bị và nướng bánh 300 22 80 Sửa sang, đóng hộp, trang trí 500 22 80 4. Công nghiệp xi măng, bê tông & gạch Phơi sấy 50 28 20 Màu sắc an toàn phải rõ ràng Chuẩn bị nguyên liệu, làm việc ở máy trộn và lò nung 200 28 40 Làm việc trên máy 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Làm khuôn thô 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 5. Công nghiệp gốm, thủy tinh Làm khô 50 28 20 Chuẩn bị, công việc với máy móc 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Tráng men, lăn, ép, tạo hình đơn giản, lắp kính, thổi thủy tinh 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Mài, khắc, đánh bóng thủy tinh, tạo hình các chi tiết chính xác, chế tác các dụng cụ thủy tinh 750 19 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Công việc trang trí 500 19 80 Mài kính quang học, mài và khắc pha lê bằng tay 750 16 80 Công việc chính xác ví dụ. Mài, vẽ trang trí 1000 16 90 T cp thấp nhất 4000 K Chế tác đá quý nhân tạo 1500 16 90 T cp thấp nhất 4000 K 6. Công nghiệp hóa chất, nhựa và cao su Các quá trình sản xuất điều khiển từ xa 50 20 Màu sắc an toàn phải rõ ràng Máy móc sản xuất đôi khi cần thao tác bằng tay 150 28 40 Máy móc sản xuất thường xuyên cần thao tác bằng tay 300 25 80 Phòng đo chính xác, phòng thí nghiệm 500 19 80 Sản xuất dược phẩm 500 22 80 Sản xuất lốp xe 500 22 80 Kiểm tra màu 1000 16 90 T cp thấp nhất 6500K Cắt, sửa, kiểm tra 750 19 80 7. Công nghiệp điện Sản xuất cáp 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Quấn dây: - Cuộn dây lớn 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 - Cuộn dây trung bình 500 22 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 - Cuộn dây nhỏ 750 19 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Nhúng cách điện 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Mạ điện 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Công việc lắp ráp - Chi tiết thô, ví dụ: Biến thế lớn 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 - Chi tiết trung bình, ví dụ: Bảng điện 500 22 80 - Chi tiết nhỏ, ví dụ: Điện thoại 750 19 80 - Chi tiết chính xác, ví dụ: Thiết bị đo lường 1000 16 80 Xưởng điện tử thử nghiệm, hiệu chỉnh 1500 16 80 8. Công nghiệp thực phẩm Khu vực làm việc trong nhà máy bia, xưởng mạch nha, rửa, đóng vào thùng, làm sạch sàng, bóc vỏ, nơi nấu trong xí nghiệp làm mứt và sôcôla, khu vực làm việc trong nhà máy đường, sấy khô và ủ men thuốc lá thô, hầm lên men 200 25 80 Phân loại và rửa sản phẩm, nghiền, trộn, đóng gói 300 25 80 Khu vực làm việc trong nhà giết mổ, cửa hàng thịt, nhà máy sữa, trên sàn lọc, nơi tinh chế đường 500 25 80 Cắt và phân loại rau quả 300 25 80 Chế biến thức ăn sẵn, nhà bếp 500 22 80 Sản xuất xì gà và thuốc lá 500 22 80 Kiểm tra thủy tinh và chai lọ, kiểm tra sản phẩm, chỉnh sửa, phân loại, trang điểm 500 22 80 Phòng thí nghiệm 500 19 80 Kiểm tra màu 1000 16 90 T cp­ thấp nhất 4000K 9. Các lò đúc và xí nghiệp đúc kim loại Đường hầm dưới sàn, hầm chứa… 50 28 20 Màu sắc an toàn phải rõ ràng Sàn thao tác 100 25 40 Chuẩn bị cát 200 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Gọt giũa ba via 200 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Chỗ làm việc trên lò và trạm trộn 200 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Xưởng đúc 200 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Khu vực dỡ khuôn 200 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Đúc máy 200 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Đổ khuôn bằng tay và đúc lõi 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Đúc khuôn dập 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Nhà làm mẫu 500 22 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 10. Hiệu làm đầu Làm tóc 500 19 90 11. Chế tác đồ trang sức Chế tác đá quý 1500 16 90 T cp thấp nhất 4000K Chế tác đồ trang sức 1000 16 90 Làm đồng hồ (bằng tay) 1500 16 80 Làm đồng hồ (tự động) 500 19 80 12. Xưởng giặt là và giặt khô Nhận hàng, đánh dấu và phân loại 300 25 80 Giặt và giặt khô 300 25 80 Là, ép 300 25 80 Kiểm tra và chỉnh sửa 750 19 80 13. Công nghiệp da Bể, thùng ngâm, hầm chứa da 200 25 40 Lọc, bào, chà xát, rũ da 300 25 80 Làm yên ngựa, đóng giày, khâu, may, đánh bóng, tạo phom, cắt, dập 500 22 80 Phân loại 500 22 90 T cp thấp nhất 4000K Nhuộm da (máy nhuộm) 500 22 80 Kiểm tra chất lượng 1000 19 80 Kiểm tra màu 1000 16 90 T cp thấp nhất 4000K Làm giày 500 22 80 Làm găng tay 500 22 80 14. Công việc cơ khí chế tạo Tháo khuôn phôi 200 25 60 Rèn, hàn, nguội 300 25 60 Gia công thô và chính xác trung bình: dung sai > 0,1 mm 300 22 60 Gia công chính xác: Dung sai < 0,1 mm 500 19 60 Vạch dấu, kiểm tra 750 19 60 Kéo dây & đúc ống 300 25 60 Gia công đĩa ≥ 5 mm 200 25 60 Gia công thép tấm < 5 mm 300 22 60 Chế tạo dụng cụ, thiết bị cắt 750 19 60 Xưởng lắp ráp - Chi tiết thô 200 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 - Chi tiết trung bình 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 - Chi tiết nhỏ 500 22 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 - Công việc chính xác 750 19 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Mạ điện 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Xử lý bề mặt và sơn 750 25 80 Chế tạo công cụ, khuôn dưỡng, đồ gá lắp, cơ khí chính xác và cơ khí siêu nhỏ 1000 19 80 15. Công nghiệp giấy Sản xuất bột giấy 200 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Sản xuất giấy, giấy gấp nếp, bìa cứng 300 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Công việc đóng sách ví dụ. Gập giấy, sắp xếp, dán keo, xén, đóng bìa, khâu sách 500 22 60 16. Nhà máy điện Trạm cấp nhiên liệu 50 28 20 Màu sắc an toàn phải nhận rõ Xưởng nồi hơi 100 28 40 Phòng máy 200 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Các phòng phụ trợ, phòng máy bơm, phòng ngưng tụ, bảng điện v.v.. 200 25 60 Phòng điều khiển 500 16 80 1. Bảng điều khiển thường ở mặt đứng 2. Có thể cần điều chỉnh ánh sáng 3. Làm việc với VDT xem 4.10 17. Công nghiệp in Phòng máy in, xén giấy, mạ vàng, chạm nổi, chế bản khắc chữ, làm khuôn 500 19 80 Phân loại giấy và in bằng tay 500 19 80 Sắp chữ, sửa bông, in litô 1000 19 80 Kiểm tra màu 1500 16 90 T cp thấp nhất 5000K Khắc thép và đồng 2000 16 80 Hướng chiếu sáng xem 4.5.2 18. Công việc sắt thép Máy móc sản xuất không yêu cầu làm bằng tay 50 28 20 Màu sắc an toàn phải rõ ràng Máy móc sản xuất đôi khi yêu cầu thao tác bằng tay 150 28 40 Chỗ làm việc thường xuyên thao tác bằng tay 200 25 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Kho thép 50 28 20 Màu sắc an toàn phải rõ ràng Lò luyện 200 25 20 Màu sắc an toàn phải rõ ràng Máy cán, cuộn, cắt thép 300 25 40 Sàn điều khiển và bảng điều khiển 300 22 80 Thử nghiệm, đo đạc và kiểm tra 500 22 80 Đường hầm dưới sàn, bằng tải, hầm chứa… 50 28 20 Màu sắc an toàn phải rõ ràng 19. Công nghiệp dệt Khu vực dỡ bông, bể nhuộm 200 25 60 Chải, giặt, là, kéo sợi, đo, cắt, xe sợi thô, xe sợi đay và sợi gai 300 22 80 Xe chỉ, đánh ống, mắc khung cửi, dệt, tết sợi, đan len 500 22 80 Tránh hiệu ứng hoạt nghiệm May, đan sợi nhỏ, thêu móc 750 22 80 Thiết kế, vẽ mẫu 750 22 90 T cp thấp nhất 4000K Hoàn thiện, nhuộm 500 22 80 Phòng phơi sấy 100 28 60 In vải tự động 500 25 80 Gỡ nút chỉ, chỉnh sửa 1000 19 80 Kiểm tra màu, kiểm tra vải 1000 16 90 T cp thấp nhất 4000K Sửa lỗi 1500 19 90 T cp thấp nhất 4000K May mũ 500 22 80 20. Chế tạo ô tô Làm thân xe và lắp ráp 500 22 80 Sơn, buồng phun sơn, buồng đánh bóng 750 22 80 Sơn: sửa, kiểm tra 1000 16 90 T cp thấp nhất 4000K Sản xuất ghế nhồi 1000 19 80 Kiểm tra hoàn thiện 1000 19 80 21. Công nghiệp sản xuất đồ gỗ Quy trình tự động ví dụ. Sấy khô, sản xuất gỗ dán 50 28 40 Hầm xông hơi 150 28 40 Xưởng cưa 300 25 60 Tránh hiệu ứng hoạt nghiệm Làm trên bàn mộc, gắn keo, lắp ghép 300 25 80 Đánh bóng, sơn, đồ mộc tinh xảo 750 22 80 Làm việc trên các máy gia công gỗ, ví dụ: Bào, soi, mài, cắt, cưa, đục, khoan 500 19 80 Tránh hiệu ứng hoạt nghiệm Chọn gỗ bọc, chạm, khảm 750 22 90 T cp thấp nhất 4000K Kiểm tra chất lượng 1000 19 90 T cp thấp nhất 4000K 22. Văn phòng, công sở Phòng hồ sơ, photocopy, khu vực đi lại… 300 19 80 Các phòng làm việc chung, đánh máy, đọc, viết, xử lý dữ liệu 500 19 80 Phòng đồ họa, thiết kế 750 16 80 Thiết kế vi tính 500 19 80 Làm việc với VDT xem 4.10 Phòng họp 500 19 80 Chiếu sáng phải điều chỉnh được Bàn tiếp tân 300 22 80 Phòng lưu trữ 200 25 80 23. Cửa hàng Khu vực bán hàng nhỏ 300 22 80 Khu vực bán hàng rộng 500 22 80 Quầy thu ngân 500 19 80 Bàn gói đồ 500 19 80 24. Nhà hàng và khách sạn Bàn tiếp tân/thu ngân, khu vực để hành lý cần khuân vác 300 22 80 Nhà bếp 500 22 80 Nhà hàng, phòng ăn, phòng chức năng 200 22 80 Chiếu sáng phải được thiết kế tạo không gian thân mật Nhà hàng tự phục vụ 200 22 80 Buphê 300 22 80 Phòng họp 500 19 80 Chiếu sáng phải điều chỉnh được Hành lang 100 25 80 Ban đêm có thể giảm mức độ sáng 25. Nơi vui chơi giải trí Nhà hát & phòng hòa nhạc 200 22 80 Phòng đa năng 300 22 80 Phòng tập, phòng thay trang phục 300 22 80 Yêu cầu chiếu sáng gương soi không gây lóa để trang điểm Bảo tàng (khu trưng bày chung) 300 19 80 Chiếu sáng phù hợp yêu cầu chiếu hình ảnh, chống ảnh hưởng bức xạ. Xem chỉ dẫn chiếu sáng bảo tàng 26. Thư viện Giá sách 200 19 80 Phòng đọc 500 19 80 Quầy thu ngân, nhận sách 500 19 80 27. Nơi để xe công cộng (trong nhà) Đường dốc ra/vào (ban ngày) 300 25 40 Màu sắc an toàn phải rõ ràng Đường dốc ra/vào (ban đêm) 75 25 40 Màu sắc an toàn phải rõ ràng Đường lưu thông 75 25 40 Màu sắc an toàn phải rõ ràng Khu vực đỗ xe 75 28 40 Độ rọi mặt đứng lớn sẽ tăng độ nhìn rõ mặt người vì vậy cảm thấy an toàn hơn Phòng vé 300 19 80 1 tránh phản sáng từ cửa sổ 2 Ngăn chói lóa từ bên ngoài 28. Lớp học, giảng đường Phòng chơi 300 19 80 Lớp học mẫu giáo 300 19 80 Phòng học thủ công mẫu giáo 300 19 80 Lớp học, phòng học thêm 300 19 80 Chiếu sáng phải điều chỉnh được Lớp học ban đêm 500 19 80 Giảng đường 500 19 80 Chiếu sáng phải điều chỉnh được Bảng đen 500 19 80 Tránh phản xạ có hướng Bàn trình diễn 500 19 80 Trong giảng đường 750 lux Phòng học mỹ thuật và thủ công 500 10 80 Phòng học mỹ thuật trong các trường mỹ thuật 750 19 90 T cp > 5000K Phòng học vẽ kỹ thuật 750 19 80 Phòng thực hành và thí nghiệm 500 19 80 Xưởng dạy nghề 500 19 80 Phòng thực hành âm nhạc 300 19 80 Phòng thực hành máy tính 500 19 80 Làm việc với VDT xem 4.10 Phòng học ngoại ngữ 300 19 80 Phòng chuẩn bị và xưởng thực nghiệm 500 22 80 Phòng sinh hoạt chung và hội trường 200 22 80 Phòng giáo viên 300 22 80 Phòng thể dục thể thao và bể bơi 300 22 80 Xem CIE 58-1983 và CIE 62-1984 29. Cơ sở chăm sóc sức khỏe Phòng đợi 200 22 80 Độ rọi trên sàn nhà Hành lang: ban ngày 200 22 80 Độ rọi trên sàn nhà Hành lang: ban đêm 50 22 80 Độ rọi trên sàn nhà Phòng trực 200 22 80 Độ rọi trên sàn nhà Văn phòng 500 19 80 Phòng nhân viên 300 19 80 Phòng bệnh nhân - Chiếu sáng chung 100 19 80 Độ rọi trên sàn nhà - Đọc sáng 300 19 80 - Khám thông thường 300 19 80 - Khám và điều trị 1000 19 90 - Chiếu sáng ban đêm, theo dõi 5 19 80 Phòng tắm và vệ sinh của bệnh nhân 200 22 80 Phòng khám chung 500 19 90 Khám tai và mắt 1000 90 Đèn soi khám cục bộ Kiểm tra thị lực và nhìn màu 500 16 90 Máy soi cắt lớp có phóng đại hình ảnh và hệ thống vô tuyến 50 19 80 Làm việc với VDT xem 4.10 Phòng chạy thận 500 19 80 Phòng khám da liễu 500 19 90 Phòng khám nội soi 300 19 80 Phòng bó bột 500 19 80 Phòng tắm chữa bệnh 300 19 80 Phòng mát-xa và xạ trị 300 19 80 Phòng tiền phẫu thuật và phục hồi 500 19 90 Phòng phẫu thuật 1000 19 90 Khoang phẫu thuật Đèn chuyên dụng Phòng điều trị tích cực - Chiếu sáng chung 100 19 90 Độ rọi trên sàn nhà - Khám thông thường 300 19 90 Độ rọi trên giường bệnh - Khám và điều trị 1000 19 90 Độ rọi trên giường bệnh - Chiếu sáng trực đêm 20 19 90 Phòng khám chữa răng - Chiếu sáng chung 500 19 90 Chiếu sáng phải không gây lóa cho bệnh nhân - Chỗ bệnh nhân 1000 90 Đèn soi khám cục bộ - Khoang miệng 5000 90 Có thể lớn hơn 5000 lux - So màu răng 5000 90 T cp ≥ 6000K Kiểm tra màu (phòng thí nghiệm) 1000 19 90 T cp ≥ 5000K Phòng tiệt trùng 300 22 80 Phòng khử trùng 300 22 80 Phòng mổ tử thi và nhà xác 500 19 90 Bàn mổ tử thi 5000 90 Có thể lớn hơn 5000 lux 30. Cảng hàng không Phòng đi và đến, khu vực nhận hành lý 200 22 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Khu vực chuyển tiếp, băng truyền 150 22 80 Bàn thông tin, bàn đăng ký bay 500 19 80 Làm việc với VDT xem 4.10 Bàn kiểm tra hành khách và hộ chiếu 500 19 80 Độ rọi mặt đứng quan trọng Khu vực đợi vào cửa 200 22 80 Phòng lưu giữ hành lý 200 28 60 Khu vực kiểm tra an ninh 300 19 80 Làm việc với VDT xem 4.10 Trạm kiểm soát không lưu 500 16 80 1. Chiếu sáng điều chỉnh được 2 Làm việc với VDT xem 4.10 3. Tránh lóa do ánh sáng ban ngày Phòng điều vận 500 16 80 1. Chiếu sáng điều chỉnh được 2. Làm việc với VDT xem 4.10 Hầm kiểm tra và sửa chữa 500 22 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Khu vực thử nghiệm động cơ 500 22 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Khu vực đo kiểm trong hầm 500 22 80 Nhà xưởng cao xem 4.6.2 Bậc lên xuống và đường ngầm cho hành khách 50 28 40 Phòng làm thủ tục và phòng chờ 200 28 40 Phòng mua vé gửi hành lý và thu tiền 300 19 80 Phòng đợi lên máy bay 200 22 80 31. Nhà thờ, thánh đường, đền, miếu Gian chính của nhà thờ 100 25 80 Các hàng ghế, ban thờ, bục giảng kinh 300 22 80 6. Phương pháp kiểm tra 6.1. Độ rọi Độ rọi phải được đo ở các điểm đặc trưng tại các khu vực liên quan. Các số đo không được nhỏ hơn giá trị tính toán cho điểm đó. Độ rọi duy trì được tính toán từ các số liệu đo trên cùng lưới điểm khi tính toán thiết kế và giá trị này không được nhỏ hơn giá trị quy định cho công việc. Các phép đo lặp lại phải thực hiện tại cùng các điểm đo trước đó. 6.2. Hệ số chói lóa đồng nhất Số liệu xác thực của URG được xác định theo phương pháp bảng với tỷ lệ khoảng cách và độ cao treo đèn 1:1 theo CIE 117-1995 cho đèn điện/sơ đồ phải do nhà chế tạo đèn cung cấp. Bố trí lắp đặt chiếu sáng và tình trạng các bề mặt phải được kiểm tra so với các giả thiết thiết kế. Hệ thống lắp đặt phải phù hợp với thiết kế. 6.3. Chỉ số thể hiện màu (R a ) Số liệu xác thực của R a cho các bóng đèn sử dụng trong hệ thống chiếu sáng phải do các nhà sản xuất bóng đèn cung cấp. Các đèn phải được kiểm tra so với chỉ tiêu thiết kế và phải có R a không nhỏ hơn giá trị quy định trong thiết kế. 6.4. Nhiệt độ màu (T cp ) Giá trị xác thực của T cp cho các bóng đèn sử dụng trong hệ thống chiếu sáng phải do nhà sản xuất bóng đèn cung cấp. Giá trị T cp của các bóng đèn không được nhỏ hơn giá trị quy định trong thiết kế. 6.5. Độ duy trì Người thiết kế phải: - Công bố hệ số duy trì và liệt kê tất cả các giả thiết về xuất xứ của giá trị này. - Kiểm tra thiết bị chiếu sáng phù hợp với môi trường sử dụng. Đưa ra quy trình bảo dưỡng toàn bộ bao gồm tần suất thay bóng đèn, đèn điện, khoảng thời gian làm sạch các bề mặt trong phòng và phương pháp làm sạch. 6.6. Độ chói của đèn Độ chói trung bình phần phát sáng của đèn điện phải được đo và/hoặc tính toán trong mặt phẳng -C theo góc phương vị với quãng cách 15 o bắt đầu từ 0 o và theo góc -g tại các góc 65 o , 75 o và 85 o . Thông thường các nhà sản xuất đèn điện phải cung cấp các số liệu này dựa trên quang thông lớn nhất của (bóng đèn/đèn điện). Các giá trị không được nhỏ hơn giới hạn quy định ở điều 4.10. 6.7. Sai số phép đo Có thể có nhiều yếu tố gây sai lệch giữa số liệu tính toán và số liệu đo hiệu quả của hệ thống chiếu sáng. Nguyên nhân chủ yếu ở chỗ, ngay cả khi quá trình tính toán bảo đảm độ chính xác cao nhất có thể, song dữ liệu tính toán được cho rằng tất cả các bóng đèn, mạch điện, đèn điện đơn lẻ có số liệu trắc quang đồng nhất như nhau. Điều này rõ ràng là không thể có được và sẽ phải có sai số nào đó. Theo kinh nghiệm thực tế khi đo độ rọi và độ chói có độ sai lệch trong khoảng 10%.