1093/QĐ-TCMT

Quyết định 1093/QĐ-TCMT năm 2016 hướng dẫn kỹ thuật phân loại đất ngập nước do Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường ban hành BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG T Ổ NG CỤC MÔI TRƯỜNG ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 1093/ QĐ-TCMT Hà Nội, ngày 22 tháng 08 năm 2016 QUYẾT ĐỊNH BAN HÀNH HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT PHÂN LOẠI ĐẤT NGẬP NƯỚC TỔNG CỤC TRƯỞNG TỔNG CỤC MÔI TRƯỜNG Căn cứ Nghị định số 65/2010/NĐ-CP ngày 11 tháng 6 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đa dạng sinh học; Căn cứ Quyết định số 25/2014/QĐ-TTg ngày 25 tháng 3 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Môi trường trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường; Xét đề nghị của Cục trưởng Cục Bảo tồn đa dạng sinh học, QUYẾT ĐỊNH: Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này Hướng dẫn kỹ thuật phân loại đất ngập nước. Điều 2. Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Chánh Văn phòng Tổng cục, Cục t rưởng Cục Bảo tồn đa dạng sinh học. Thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Tổng cục và các cơ quan, tổ chức có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./. Nơi nhận: - Bộ trưởng Trần Hồng Hà (để báo cáo); - Thứ tr ưở ng Võ Tuấn Nhân (để báo cáo); - Cổng thông tin điện tử Bộ Tài nguyên và Môi t rườ ng; - Website của Tổng cục Môi trường; - UBND các t ỉ nh, thành phố trực thuộc Trung ương; - Các Sở Tài nguyên và Môi tr ường; - Lưu : VT, BTĐDSH (150). TỔNG CỤC TRƯỞNG Nguyễn Văn Tài HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT PHÂN LOẠI ĐẤT NGẬP NƯỚC (Ban hành kèm theo Quyết định số 1093 /QĐ-TCMT ngày 22 t háng 08 năm 2016 của T ổ ng cục trưởng Tổng cục Môi trường) I. M ụ c đích Hướng dẫn kỹ thuật này được dùng cho các hoạt động liên quan đến điều tra, thống kê, kiểm kê đất ngập nước phục vụ công tác bảo tồn đa dạng sinh học và sử dụng khôn khéo tài nguyên đất ngập nước. II. Mô tả các kiểu đất ngập nước ở Việt Nam 1. Đất ngập nước là những vùng đầm lầy, than bùn, vùng nước tự nhiên hay nhân tạo, vùng ngập nước thường xuyên hoặc tạm thời, là nước ngọt, nước lợ hoặc n ướ c mặn, kể cả những vùng biển có độ sâu không quá 6m khi ngấn nước th ủy triều thấp nhất. 2. Dựa vào các yếu tố th ủy - hải văn, địa hình, địa mạo, điều kiện thổ nhưỡng, mức độ tác động của con người và ảnh hưởng của các yếu tố biển, lục địa, đất ngập nước được chia thành 03 (ba) nh ó m như sau: a) Đất ngập nước biển, ven biển (còn gọi đất ngập nước mặn - lợ) là những vùng đất ngập nước mặn, lợ ở ven biển, những đảo nhỏ và những vùng ven đảo lớn, chịu ảnh hưởng bởi thủy triều ven biển. b) Đất ngập nước nội địa (còn gọi đất ngập nước ngọt) là những vùng đất ngập nước nằm trong lục địa hoặc nằm gần ven bi ể n. c) Đất ngập nước nhân tạo: là các vùng đất ngập nước được hình thành bởi tác động của con người. 3. Dựa vào điều kiện địa hình, địa mạo, th ủy - hải văn (chế độ ngập nước và thủy hóa); thổ nhưỡng (cấu trúc đất và địa hóa); thảm thực vật và hiện trạng sử dụng mặt đất và nước, đất ngập nước Việt Nam được chia thành 26 ki ể u phân bố như sau: a) Đất ngập nước biển và ven bi ể n (9 kiểu): - Vùng biển nông ven bờ, bao gồm cả vũng, vịnh c ó độ sâu không quá 6m kh i ngấn nước th ủy triều thấp nhất (Vbn) là vùng biển ven bờ, ven vũng, vịnh và chịu ảnh hưởng trực tiếp của chế độ hải văn được giới hạn ở độ sâu không quá 6m khi ngấn nước th ủy triều thấp nhất. Trong đó, vũng, vịnh là một phần của biển lõm vào lục địa hoặc do đảo chắn tạo thành một vùng nước khép kín ở mức độ nhất định mà trong đó động lực biển thống trị. - Thảm cỏ biển (Tcb) là thảm thực vật chiếm ưu thế bởi một hoặc một số loài cỏ bi ể n, chủ yếu sống ngập chìm dưới nước bi ể n ở vùng dưới triều hoặc vùng triều thấp, một số loài đôi khi ở vùng trung triều . Cỏ bi ể n phân bố ở các vùng bi ể n nông ven bờ, ven đảo, ven vũng vịnh, đầm phá mặn, lợ và vùng cửa sông có độ trong cao. - Rạn san hô (Rsh) được thành tạo từ các thế hệ san hô tạo rạn với cấu tạo cơ th ể chứa cacbonat canxi tiết ra và tích tụ lại thành cấu trúc đá vôi lớn nâng đỡ san hô đang sống và làm nơi cư trú cho rất nhiều loài động, thực vật khác sống trong rạn. - Các vùng bờ bi ể n có vách đá, k ể cả vùng có vách đá ngoài khơi (Bvd) là nơi tiếp giáp giữa vùng nước bi ể n và đất liền (hoặc đảo ven bờ), có nền đáy được cấu thành bởi các tảng đá rắn chắc (chiếm trên 75% diện tích bề mặt) và chịu ảnh hưởng trực tiếp của chế độ thủy triều và dòng chảy ven bờ. - Bãi v ù ng gian triều, bao gồm cả bãi bùn sét, cát, sỏi, cuội, cồn cát (Bgt) là vùng bãi ven bi ể n luân phiên phơi bãi và ngập nước khi thủy triều xuống và lên, được giới hạn phía trong là khu trên triều, phía ngoài bi ể n là khu ngập triều. Thành phần tr ầm tích của bãi gian triều có thế là cát, bùn, sét, cuội, sỏi hoặc hỗn h ợ p giữa chúng, cồn cát chắn ngoài cửa sông, không hoặc chỉ có thực vật dạng cỏ, cây bụi. - Vùng nước cửa sông (Vcs) là vùng đất bị ngập nước bởi sự hòa trộn giữa nước sông và nước bi ể n; ranh giới phía trong có độ muối vào mùa khô là 1 0 % và ranh giới phía ngoài là đường đẳng mặn của nước biển vùng xung quanh. - Rừng ngập mặn (rừng tự nhiên hoặc rừng tr ồng) (Rnm) là rừng phát triển ở ven bờ biển và các cửa sông có nước triều mặn ngập thường xuyên hoặc định kỳ. Độ tàn che của tán cây là thành phần chính của rừng phải từ 10% tr ở lên. - Đầm, phá ven biển (Dp) là kiểu thủy vực ven bờ biển có nước mặn, lợ hoặc rất mặn, được tách ra khỏi bi ể n nhờ một dạng tích tụ như doi cát, rạn san hô chắn ngoài và ăn thông với bi ể n qua một hay nhiều cửa. - Các-xtơ và hệ thống thủy văn ngầm biển và ven biển (bao gồm cả thung hoặc tùng, áng) (Cvb) là các dạng địa hình ngầm, rỗng trong khối đá các-xtơ phân bố ở vùng ven bi ể n và bi ể n, được thành tạo do hoạt động của nước dưới đất và nước bề mặt hòa tan, rửa lũa các đá dễ hòa tan (đá vôi, đôlomit). b) Đất ngập nước nội địa (8 kiểu): - Sông, suối có nước thường xuyên (Stx): trong đó, sông là dòng nước chảy thường xuyên, có nguồn cung cấp là nước mặt hay nước ngầm; suối là dòng nước chảy nhỏ và vừa quanh năm, thường là các phụ lưu của sông. - Sông, suối có nước theo mùa (Stm) là dòng chảy nhỏ, hẹp, có lưu lượng nước biến đ ổ i mạnh theo mùa, có nước vào mùa mưa và cạn nước vào mùa khô. - Hồ tự nhiên (Htn) là vùng trũng sâu chứa nước, được hình thành tự nhiên, có chế độ thủy văn tương đối t ĩ nh và chịu ảnh hưởng trực tiếp của các dòng chảy mặt và dòng chảy ngầm, có phủ hoặc không có l ớ p phủ thực vật. - Vùng đất than b ù n c ó rừng, cây bụi hoặc không c ó thực vật che phủ (Tb) là vùng đất có tầng than bùn được hình thành từ các thảm thực vật bị vùi lấp nhiều năm, tích tụ lại trong điều kiện ngập úng, hiện hữu rừng cây gỗ, cây bụi mọc ở trên hoặc không có thực vật che phủ. - Vùng ngập nước có cây bụi chiếm ưu thế và ngập nước theo mùa (Cb) là các vùng đất thấp, úng ngập tự nhiên; đầm lầy, phát triển ưu thế các loài cây bụi hoặc cây lá nổi với độ che phủ > 30%. - Vùng ngập nước có cây gỗ chiếm ưu thế và ngập nước theo mùa (Cg) là vùng đất thấp, ngập tự nhiên; đầm lầy, phát triển ưu thế các loài cây thân gỗ với độ che phủ > 30%, thường phân bố ở các đồng bằng ngập lũ vùng hạ lưu sông, chịu ảnh hưởng của nước lũ hoặc vùng đầm lầy nội địa và chịu ảnh hưởng trực tiếp của nước ngầm. - Suối, điểm nước nóng, nước k hoán g (Snn) là nơi có nước tự nhiên chảy ra từ lòng đất, luôn có nhiệt độ cao hoặc chứa một số k hoán g chất có hoạt tính sinh học với nồng độ cao (ở dạng dòng chảy được gọi là suối, ở dạng mạch được gọi là điểm). - Hệ thống thủy văn ngầm các-xtơ và hang, động nội địa (Cnd) là các dạng địa hình ngầm, rỗng trong khối đá các-xtơ phân bố ở trong đất liền, được thành tạo do hoạt động của nước dưới đất và nước bề mặt hòa tan, rửa lũa các đá dễ hòa tan (đá vôi, đolomit). c) Đất ngập nước nhân tạo (9 kiểu): - Ao, hồ, đầm nuôi trồng thủy sản nước mặn, lợ (Anm) là vùng trũng chứa nước mặn, lợ do con người tạo nên ở vùng triều ven bờ, cửa sông và trên bãi cát ven biển để nuôi trồng các loài thủy sản sống trong nước mặn, lợ. - Đ ồ ng cói (Dc) là vùng đất ven biển được con người sử dụng để trồng cói, gồm cả vùng cói mọc tự nhiên. - Đồng mu ố i (Dm) là vùng đất ven biển được con người cả i tạo sử dụng đ ể làm muối. - Ao, hồ, đầm nuôi trồng thủy sản nước ngọt (Ann) là vùng trũng chứa nước ngọt được con người đào để nuôi trồng các loài thủy sản nước ngọt. - Đất canh tác nông nghiệp (Dnn) là các vùng đất được sử dụng để trồng lúa nước và các loại hoa mầu bị ngập hoặc bán ngập nước. - Hồ chứa nước nhân tạo (Hnt) do con người tạo ra từ xây đập ngăn dòng sông, suối để chứa nước phục vụ nhu cầu thủy điện, thủy lợi, cấp nước sinh hoạt. - Moong khai thác kho á ng sản (Mks) gồm các vùng trũng, hố đào và vũng nước rửa được hình thành do quá trình khai thác k hoán g sản lộ thiên. - Ao, hồ chứa và xử lý nước thải (Vxl) là các vùng trũng do con người tạo ra dùng để thu gom, chứa và xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường xung quanh. - Sông đào, kênh, mương, rạch (Sd) là hệ thống dẫn nước do con người tạo ra nhằm phục vụ cho các hoạt động giao thông thủy, tưới, tiêu hoặc điều tiết nước phục vụ nông - lâm - ngư nghiệp và sinh hoạt. III. Hệ thống phân loại đất ngập nước ở Việt Nam Hệ thống phân loại đất ngập nước ở Việt Nam bao gồm 03 nhóm với 26 kiểu. Các kiểu đất ngập nước này được ký hiệu bởi những chữ cái tiếng Việt viết tắt cho kiểu (từ hai đến ba ký tự) và tương ứng với các ký hiệu kiểu đất ngập nước theo phân loại của Công ước Ramsar. Cụ thể như sau: Nhóm Các ki ể u đất ngập nước Tên kiểu đất ngập nước Kí hiệu của Vi ệ t Nam Ký hiệu của Ramsar Đất ngập nước bi ể n và ven bi ể n 1. Vùng biển nông ven bờ, bao gồm cả vũng, vịnh có độ sâu không quá 6 m khi ngấn nước th ủy triều thấp nhất Vbn A 2. Thảm cỏ biển Tcb B 3. Rạn san hô Rsh C 4. Các vùng bờ biển vách đá, kể cả vùng có vách đá ngoài khơi Bvd D 5. Bãi vùng gian triều, bao gồm cả bãi bùn sét, cát, sỏi, cuội, cồn cát Bgt E, G 6. Vùng nước cửa sông Vcs F 7. Rừng ngập mặn (rừng tự nhiên hoặc rừng trồng) Rnm I 8. Đầm, phá ven biển Dp J 9. Các-xtơ và hệ thống thủy văn ngầm biển và ven biển (bao gồm cả thung hoặc tùng áng) Cvb Zk(a) Đất ngập nước nội địa 1. Sông, suối có nước thường xuyên Stx M 2. Sông, suối có nước theo mùa Stm N 3. Hồ tự nhiên Htn O , P 4. Vùng đất than bùn có rừng, cây bụi hoặc không có thực vật che phủ Tb U, Xp 5. Vùng ngập nước có cây bụi chiếm ưu thế và ngập nước theo mùa Cb W 6. Vùng ngập nước có cây gỗ chiếm ưu thế và ngập nước theo mùa Cg Xf 7. Suối, điểm nước nóng, nước k hoán g Snn Zg 8. Hệ thống thủy văn ngầm các-xtơ và hang, động nội địa Cnd Zk(b) Đất n gập nước nhân tạo 1. Ao, hồ, đầm nuôi trồng thủy sản nước mặn, lợ Anm 1, 2 2. Đồng cói Dc 4 3. Đồng muối Dm 5 4. Ao, hồ, đầm nuôi tr ồng thủy sản nước ngọt Ann 1, 2 5. Đất canh tác nông nghiệp Dnn 3 6. Hồ chứa nước nhân tạo Hnt 6 7. Moong khai thác k hoán g sản Mks 7 8. Ao, hồ chứa và xử lý nước thải Vxl 8 9. Sông đào, kênh, mương, rạch Sd 9