TCVN5697:2009

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5697:2009 về Thông tin và tư liệu - Viết tắt từ và cụm từ Tiếng Việt dùng trong mô tả thư mục TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 5697 : 2009 THÔNG TIN VÀ TƯ LIỆU - VIẾT TẮT TỪ VÀ CỤM TỪ TIẾNG VIỆT DÙNG TRONG MÔ TẢ THƯ MỤC Information and Documentation - Abreviation of Vietnamese Words for Bibliographic Description Lời nói đầu TCVN 5697 : 2009 thay thế TCVN 5697 : 1992 TCVN 5697 : 2009 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC46 Thông tin và tư liệu biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. THÔNG TIN VÀ TƯ LIỆU - VIẾT TẮT TỪ VÀ CỤM TỪ TIẾNG VIỆT DÙNG TRONG MÔ TẢ THƯ MỤC Information and Documentation - Abreviation of Vietnames Words for Bibliographic Description 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định danh mục các từ và cụm từ tiếng Việt viết tắt thông dụng dùng trong mô tả thư mục tài liệu, nguyên tắc viết tắt các từ, cụm từ đó và quy tắc sử dụng chúng. Tiêu chuẩn này cũng có thể áp dụng cho việc viết tắt các từ và cụm từ không thuộc lĩnh vực thông tin và tư liệu. Tiêu chuẩn này không quy định tên viết tắt các cơ quan, tổ chức và nơi lưu trữ tài liệu. 2 Nguyên tắc viết tắt từ và cụm từ 2.1 Đối với các từ chỉ có một âm tiết thì chỉ ghi một (hoặc hai) chữ cái đầu và có dấu chấm sau một (hoặc hai) chữ cái đó VÍ DỤ dịch = d chương = ch trang = tr 2.2 Đối với các từ có hai âm tiết trở lên và các cụm từ thì viết tắt từng âm tiết theo nguyên tắc viết tắt từ có một âm tiết. Không có dấu cách giữa các từ viết tắt. VÍ DỤ bản đồ = b.đ chân dung = ch.d người biên soạn = b.s 2.3 Đối với các thuật ngữ khoa học và các dạng tài liệu hay dùng trong mô tả, áp dụng cách viết giữ lại mỗi âm tiết một chữ cái đầu và viết hoa, trật tự các chữ cái sắp xếp thuận với trật tự của từ hoặc cụm từ đầy đủ, giữa các chữ cái không dùng dấu chấm và không có khoảng cách. VÍ DỤ khoa học kỹ thuật = KHKT luận án = LA 2.4 Trong trường hợp viết tắt bằng các chữ cái đầu mà trùng hợp với các trường hợp khác thì một số chữ cái đầu có thể có thể được bổ sung thêm một hoặc hai chữ cái tiếp theo dưới dạng chữ thường. VÍ DỤ kỹ thuật = KT kinh tế = Ktế 2.5 Đối với yếu tố ngôn ngữ thì giữ nguyên phần riêng (tên ngôn ngữ), chỉ viết tắt phần chung (từ “tiếng”). Giữa từ viết tắt của phần chung và phần riêng không có dấu cách. VÍ DỤ tiếng Anh = t.Anh tiếng Pháp = t.Pháp tiếng Tây Ban Nha = t.Tây Ban Nha 2.6 Trong một số trường hợp đặc biệt cho phép sử dụng cách viết tắt đã quen dùng thống nhất bằng ngôn ngữ La tinh cho các từ hoặc cụm từ sau: VÍ DỤ bản quyền = c (copyright) không nơi xuất bản = s.l (sine loco) không nhà xuất bản = s.n (sine nom im e) số sách chuẩn quốc tế = ISBN số xuất bản phẩm nhiều kỳ chuẩn quốc tế = ISSN và những người khác = [et al] (et alii) 2.7 Đối với một số từ, cụm từ chỉ vai trò trách nhiệm của cá nhân, tập thể tham gia vào việc biên soạn, hiệu đính, dịch, biên tập tài liệu đều có cùng một cách viết tắt khi có cùng một vai trò trách nhiệm, cho dù trên tài liệu có cách viết khác nhau. VÍ DỤ ban biên tập = b.bt người biên tập = ng.b.t dịch = d người dịch = d 2.8 Đối với những đơn vị đo lường thường gặp trong mô tả tài liệu, dùng ký hiệu viết tắt đơn vị đo lường quốc tế hoặc được chấp nhận trong đơn vị đo lường quốc tế. VÍ DỤ mét (đại lượng đo chiều dài) = m kilôgam (đại lượng đo khối lượng) = kg 3 Quy tắc sử dụng 3.1 Nguyên tắc viết tắt các từ và cụm từ trên được áp dụng trong tất cả các yếu tố mô tả thư mục. Riêng vùng mô tả nhan đề và thông tin trách nhiệm, chỉ được viết tắt nhan đề khác (phụ đề), còn nhan đề chính, nhan đề song song không được viết tắt. 3.2 Áp dụng nguyên tắc viết tắt từ và cụm từ vào các bài chú giải, tóm tắt. 3.3 Sử dụng cùng một cách viết tắt đối với các từ và cụm từ khác nhau nhưng ở các vùng mô tả thư mục khác nhau. 3.4 Không áp dụng cách viết tắt trên nếu làm thay đổi ý nghĩa hoặc gây khó hiểu đối với nội dung bản mô tả. 4 Danh mục các từ và cụm từ viết tắt 4.1 Danh mục các từ và cụm từ viết tắt nêu trong tiêu chuẩn này là những từ và cụm từ thông dụng trong mô tả thư mục. 4.2 Các từ và cụm từ viết tắt được chia làm hai bảng: - Bảng 1 Danh mục từ và cụm từ tiếng Việt viết tắt dùng trong mô tả thư mục, được sắp xếp theo trật tự vần chữ cái tiếng Việt. - Bảng 2 Danh mục từ viết tắt đơn vị đo lường dùng trong mô tả thư mục, được sắp xếp theo tên đơn vị đo lường và đại lượng đo. Bảng 1 Danh mục từ và cụm từ tiếng Việt viết tắt dùng trong mô tả thư mục Từ và cụm từ Viết tắt ấn phẩm thông tin APTT bài trích BT ban biên tập b.bt bản đồ b.đ bản quyền c biên dịch b.d biên soạn b.s biên tập b.t chân dung ch.d chủ biên ch.b cơ sở dữ liệu CSDL dịch d điện thoại ĐT giáo sư GS hệ thống thông tin HTTT hệ thống thông tin quốc gia HTTTQG hiệu đính h.đ hiệu đính dịch h.đ.d hội nghị HN khoa học KH khoa học kỹ thuật KHKT Khoa học công nghệ KHCN không nhà xuất bản s.n không nơi xuất bản s.l kỹ sư KS luận án LA mục lục ML mục lục chữ cái MLCC mục lục công vụ MLCV mục lục liên hợp MLLH mục lục phân loại MLPL mục lục chủ đề MLCĐ ngân hàng dữ kiện NHDK ngân hàng dữ liệu NHDL nghiên cứu NC nghiên cứu khoa học NCKH người dịch d người biên soạn b.s người biên tập b.t người hiệu đính h.đ người hiệu đính dịch h.đ.d người sưu tầm ng.s.t nhà xuất bản NXB nhạc sĩ nh.s phần ph thạc sỹ Th.s phó giáo sư PGS phụ bản ph.b phụ lục ph.l phụ trương ph.tr quản lý QL quốc gia QG quốc tế QT quyển q sách S số s sưu tầm s.t tác giả t.g tài liệu tl tạp chí t.ch tạp chí tóm tắt TCTT tập t tập san ts thành phố TP Hà nội HN thông tin TT thông tin dữ kiện TTDK thông tin khoa học kỹ thuật TTKHKT thông tin khoa học xã hội TTKHXH thông tin tư liệu TTTL thư mục t.m thư mục trang t.m.tr thư viện TV tiến sĩ TS tiếng Anh t.Anh tiếng Đức t.Đức tiếng Nga t.Nga tiếng Nhật t.Nhật tiếng Pháp t.Pháp tiếng Trung t.Trung tiếng Việt t.Việt tiêu chuẩn cơ sở TC tiêu chuẩn Quốc gia TCVN trang tr trung ương TW văn hoá VH vân vân v.v xuất bản x.b xuất bản phẩm XBP xuất bản phẩm tiếp tục XBPTT xuất bản phẩm định kỳ XBPĐK xuất bản phẩm nhiều kỳ XBPNK Bảng 2 Danh mục từ viết tắt đơn vị đo lường dùng trong mô tả thư mục Tên đơn vị Ký hiệu Đại lượng đo milimét mm chiều dài centimét cm chiều dài mét m chiều dài kilômét km chiều dài inch in chiều dài giây (second) s thời gian phút (minute) min thời gian giờ (hour) h thời gian ngày (day) d thời gian gam g khối lượng kilôgam kg khối lượng tấn t khối lượng độ C °C nhiệt độ lít l thể tích ampe A cường độ dòng điện hecta ha diện tích độ (của cung) ° góc phút (của cung) ′ góc giây (của cung) ″ góc