14TCN99:1996

Tiêu chuẩn ngành 14TCN99:1996 về Vải địa kỹ thuật – Phương pháp xác định khả năng chịu tia cực tím và nhiệt độ TIÊU CHUẨN NGÀNH 14TCN 99 - 1996 VẢI ĐỊA KỸ THUẬT PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH KHẢ NĂNG CHỊU TIA CỰC TÍM VÀ NHIỆT ĐỘ Geotextile test method for determination of resistance to degradation by light and heat MỤC L Ụ C 1. Thiết bị 2. Chuẩn bị các mẫu thử 3. Trình tự thử. 4. Tính toán 5. Báo cáo 14TCN 99 - 1996 VẢI ĐỊA KỸ THUẬT PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH KHẢ N Ă NG CHỊU TIA CỰC TÍM VÀ NHIỆT ĐỘ Geotextile test method for determination of resistance to degradation by light and heat Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử độ b ề n của v ả i địa kỹ thuật dưới tác động của tia cực tím; thể hiện ở sự thay đổi lực kéo đứt và độ dãn của nó. Phương pháp này d ù ng để so sánh tính bền lâu c ủa các loại vải khác nhau và không dùng để dự báo kết quả chịu ánh sáng mặt trời tại hiện t r ường. 1. Thiết bị: Yêu cầu những thiết bị sau đây: a) Máy thử kéo có tốc độ kéo c ă ng không đổi, bằng 100 mm/phút. Máy phải có bộ ghi tự động c ó bú t nối v ớ i m á y vi tính đ ể ghi được đầy đ ủ đường cong lực hoặc độ d ã n dài. Đối với các máy không có bộ ghi tự động thì phải có các dụng cụ đo thích hợp để có thể đọc được giá trị của lực tác dụng và độ dãn dài tương ứ ng tại các điểm cho tới khi phá hoại. b) C á c thiết bị đo và cắt. c) C á c dụng cụ chiếu tia: i/ Đèn cực tím; ii/ Bộ gá l ắp (đối với đèn và m ẫ u); iii/ Nhi ệ t kế vách đen (black panel thermometer). d) Giá đỡ thích h ợ p. 2. Chuẩn bị các mẫu thử: 2.1. L ấ y m ẫ u: Tối thiểu lấy 6 mẫu thử đối với mỗi đi ề u kiện th ử (không chịu tác dụng tia cực tím, chịu tia cực tím trong điều kiện chu ẩ n và chịu t ia cực tím tr ong đi ề u kiện kéo d ài nếu yêu c ầ u. Cách lấy mẫu theo 14TCN 91-1996. Đối với vải dệt hay các loại khác có các tính chất bất đẳng hướng, tối thiểu l ấy 6 mẫu cho mỗi đi ề u kiện th ứ yếu và cho mỗi trường hợp thử theo phương dọc và ngang v ả i. Mỗi mẫu không nhỏ hơn 250 x 50mm. Nếu có đi ề u kiện, các mẫu dệt được cắt thành các dải rộng hơn và rút b ỏ các sợ i đ ể giảm chi ề u rộng t ớ i 50mm, nhằm đảm bảo cho mỗi mẫu trong 1 nhóm có cùng số lượng sợi n gang trên chiều dài. 3. Trình tự thử: 3.1. C á c mẫu không chịu tia cực tím: T r ình tự thử nh ư sau: a) Lấy 6 mẫu (6 mẫu cắt theo cùng một phương nếu có khả năng). b) Chuẩn bị máy thử kéo như sau: i/ Chỉnh khoảng cách giữa các hàm bằng 200 ± 2mm. Đo và ghi độ dài l àm cữ ; ii/ Chọn giới hạn lực của máy sao cho mẫu đứt ở khoảng 10% và 90% toàn bộ thang lực; i ii / Để máy làm việc với vận tốc kéo căng bằng 100 m m/phút. c) Đưa mẫu vào tâm của 2 hàm kẹp với độ dài gần bằng nhau, cách đều 2 đầu. Giữ cẩn thận cho chiều dài mẫu song song với phương của lực tác dụng. d ) Khởi động máy và tiếp tục chạy máy cho t ớ i khi đứt mẫu. Đối với máy có bộ ghi tự động ghi lực tác dụng và độ dãn dài tương ứng tạ i một số đi ể m trước khi phá hoại. e) Nếu mẫu bị dính vào hàm, loại bỏ kết quả thử (Sự dính vào hàm kẹp có thể phát hiện bằng cách quan sát sự c huyển động giữa hai hàm so với vị trí ban đầu của mép hàm được đánh dấu bằng bút chì trước khi chất tải). Thử mẫu kh á c từ cùng một cuộn, sau khi chọn một trong các trình tự thử sau đây: i/ Đệm bề mặt các hàm kẹp bằng nỉ, mút, vải hay vải mẫu thừa; ii/ Ph ủ phần mẫu nằm dưới mặt hàm; iii/ Thay đổi b ề mặt của hàm kẹp; iv/ Lắp hai thanh thép thích hợp có độ dài tối t hiểu 750mm, cùng với các m ẫ u th ử mới có chi ề u dài trên 340mm vào máy th ử như trên hình 1. f) Đối với mỗi m ẫ u, ghi cường độ kéo tới hạn 2 (được coi là lực tối đa ghi trên bộ ghi tự động). g) Lặp lại các bước từ c) đến f) cho tới kh i thử xong số mẫu yêu c ầ u. Ghi chú: C ó thể cần thử t iế p các bước e) và h) và đi ề u 4.3. h ) Loại bỏ các kết quả theo chỉ tiêu sau đây, và thử các mẫu khác từ cùng một cuộn: i/ Nếu do một nguyên nhân bất kỳ nào g â y nên sự vận hành máy sai s ó t, mà k ế t quả thử sụt từ 20% tr ở lê n so với giá trị trung bình của 6 m ẫ u th ử; ii/ Nếu hai hay nhiều hơn trong số 6 m ẫ u thử bị đứt trong phạm vi cách mép của hàm kẹp 5mm. Đối với ii/chọn một trong các trình tự nêu ch i tiết trong bước e) kh i thử một mẫu khác. Ghi chú: Việc quyết định loại bỏ một kết quả thử ph ả i dựa trên sự quan sát mẫu khi thí nghiệm và sự biến thiên vốn c ó của vải. 3.2. Các m ẫ u chịu tác dụng của tia c ực tím: a) Lấy 6 mẫu (tất cả cắt trên cùng một phương, nế u c ó th ể ). b) Đặt các mẫu lên giá, b ề mặt thử hướng v ề phía đèn. Treo giá đỡ và các m ẫ u thử lên mặt trong trụ để b ề mặt mẫu thử cách tâm đèn 200 ± 5mm. c) Đặt nhiệt kế vách đen vào vị trí thích hợp với giá đặt mẫu. Ghi chú: Nhiệt kế phải ch ỉ 70 ± 10 o C khi đèn hoạt động. d) Bật đèn và để liên tục: i/ Với chế độ th ử tiêu chuẩn, trong 1 tuần (168 giờ) . ii/ Với chế độ th ử kéo dài, trong 4 tuần (672 giờ). Chú ý: Nếu có sự gi á n đoạn, thời gian bị mất sẽ được bù thêm vào cuối gi a i đoạn th ử . e) Lấy mẫu ra khỏi giá đặt mẫu. f) Xác định lực giới hạn và độ dãn dài tại lực giới hạn đối với mỗi mẫu theo trình tự nh ư ở Đi ề u 3.1. Hình 1 - Bố trí kẹp mẫu đ ể tránh dính m ẫ u vào các hàm kẹp 4. Tính toán 4 .1 . K hố i lượng v à ph ầ n trăm thay đổi: T ính lực giớ i hạn trung bình và độ dãn dài trung bình t ại lực giới hạn cho c á c m ẫ u đối chứng và các mẫu chịu ánh sáng tác dụng. Đối với các loại vải bất đ ẳ ng hướng các giá t r ị trung bình sẽ được tính đối với các mẫu cắt theo phương dọc và phương ngang. Khối lượng và phần tr ă m thay đổi sẽ được tính đ ố i với điều kiện thử nêu trên (và các phương nếu c ó khả năng) như sau: a) Th a y đổi về lượng: Sự thay đổi của mỗi tính chất, tức là lực giới hạn và độ dãn dài tại lực giới hạn tính từ đ ẳ ng thức sau đ â y: Sự thay đổi = x - y (4.1) Trong đó: x - Giá trị trung bình của một tính chất trong điều kiện không chiếu t i a cực tím. y - Giá trị trung bình của một tính chất trong đi ề u kiện chiếu tia cực tím. Gh i chú: Sự thay đổi m a ng dấu dương c ó nghĩa là tính chất đó bị gi ả m và ngược lại. b) Sự thay đổi phần tr ă m: Tính sự thay đổi ph ầ n trăm, nếu yêu cầu, theo đẳng thức sau: Thay đổi phần trăm = 100 x (x - y)/ X (4.2) 4.2. Các giá trị tiêu biểu: Các g i á trị tiêu biểu sau đây đối với l ực giới h ạn và độ dãn dài tại lực giới hạn sẽ được tính riêng đối với mẫu chiếu tia và mẫu kh ô ng chiếu tia. Khi thử vải đẳng hư ớ ng, các giá trị tiêu biểu sẽ được tính riêng cho mỗi hướng theo 14TCN 91 - 1996. a) Giá trị trung bình (lực gi ớ i hạn chính xác tới 0,1 KN, độ dãn dài chính xác tới 1%) b) Độ lệch tiêu chuẩn (lực giới hạn chính xác tới 0,01 KN, độ d ã n dài chính xác t ớ i 0, 1 %) c) Hệ số biến thiên (chính xác tới 0,1%) Các kết quả thử bị loại bỏ theo các nội dung của Đi ề u 3.1 (e) và (h) sẽ không đưa vào tính toán; tuy nhiên các kết quả bị loại bỏ phải được ghi chép và báo cáo riêng. 4.3. Những yê u c ầu đối với việc t h ử ti ế p: 4.3.1. Sự l ặp lại các kết quả: Khi hệ s ố biến thiên được tính trong Điều 4.2 (c) vượt quá 20% cần phải thử nghiệm nhiều hơn để thu được các kết quả v ớ i gi ớ i hạn sai số như quy định trong 14TCN 91-1996. Số lượng các mẫu thử yêu cầu tính như trong 14TCN 91-1996. 4.3.2. Các giới hạn sai số: Kiểm tra các kết quả thu được trong Điều 4.2 để đảm bảo cho các sai số thực tế không vượt quá giới hạn sai số do các bê n tham gia thử định ra. Sai số các kết quả thử được coi là thỏa mãn nếu số lần thử cần thiết theo 14TCN 91-1996 không vượt quá số lần thử thực tế. Ghi chú: Các kết quả thử l à thỏa đáng khi thử đủ số l ư ợ ng và đ á p ứng yêu cầu của c á c Điều 4.3.1 và 4.3.2. 5. Báo cáo: Trong báo cáo phải nêu các nội dung sau: a) S ố hiệu Tiêu chuẩn dùng thể thử; b) Thông tin về lấy và th ử mẫu: i / Tên cơ quan thử và tên khách hàng; ii / Ký hiệu lô hoặc ký hiệu mẫu th ử ; ii i/ Ngày tháng lấy mẫu và thử; iv/ Số lượng mẫu thử; v/ Kiểu điều hòa mẫu; vi/ Điều kiện thử (Tiêu chu ẩ n hoặc phi Tiêu chuẩn); vii/ Nhiệt độ và độ ẩm tương đối trung bình của môi trư ờ ng điều hòa mẫu và thử m ẫ u; vi ii / Nhãn hiệu v à kiểu máy thử. c) Các giá trị tiêu biểu củ a : i/ C á c m ẫ u không chiếu t i a (cho trường hợp thử 2 phương dọc v à ngang vải) ii/ Các m ẫ u bị chiếu tia (cho trường hợp thử 2 phương dọc và ngang vải, nếu c ó ). d) Thay đổ i về lượng (và thay đổi phần tr ă m, nếu y ê u c ầ u) của lực giới hạn và của độ dãn dài tại lực giới hạn. e) Các giá tr ị riêng l ẻ , gồm: i/ Các kết quả riêng lẻ (kể cả đư ờ ng cong lực ho ặ c d ã n dài của từng m ẫ u); ii/ Thông tin chi tiết v ề các kết quả. f) Mọi thay đổi trong thủ tục thử, k ể cả thay đổi cách kẹp m ẫ u. g) Chi tiết v ề các kết quả bị loại, k ể cả nguyên nh â n không đưa c á c kết quả đ ó vào đ ể tính gi á trị tiêu biểu □