TCVN11375:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11375:2016 (ISO 16172:2011) về Thép lá phủ mạ kim loại nhúng nóng liên tục dùng cho ống thép lượn sóng TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11375:2016 ISO 16172:2011 THÉP LÁ PHỦ MẠ KIM LOẠI NHÚNG NÓNG LIÊN TỤC DÙNG CHO ỐNG THÉP LƯỢN SÓNG Continuous hot-dip metallic-coated s teel sheet for corrugated s teel pipe Lờ i nói đầu TCVN 11375:2016 hoàn toàn tương đương ISO 16172:2011. TCVN 11375:2016 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 17, Thép biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. THÉP LÁ PHỦ MẠ KIM LOẠI NHÚNG NÓNG LI Ê N TỤC DÙNG CHO ỐNG THÉP LƯỢN SÓNG Continuous hot-dip metallic-coated s teel sheet for corrugated s teel pipe 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu cho thép lá sử dụng trong chế tạo ống thép lượn sóng dùng cho ống nối nước mưa, cống ngầm, mương tiêu nước và ứng dụng tương tự. Tiêu chuẩn này bao hàm thép lá được ph ủ kim loại bằng quá trình ph ủ mạ nhúng nóng liên tục và được cung cấp ở dạng cuộn, các tấm cắt phẳng và các tấm cắt uốn nếp. Tiêu chuẩn này bao hàm một vài vật liệu có lớp ph ủ kim loại dựa vào người sử dụng để xác định sản phẩm dịch vụ tốt nhất cho nhu cầu của họ. Có bốn lớp phủ kim loại khác nhau, bao gồm: - Lớp ph ủ kẽm; - Lớp phủ hợp kim kim loại hiếm kẽm - nhôm 5%; - Lớp ph ủ hợp kim 55% nhôm - kẽm; - Lớp phủ hợp kim AI - Si. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản đã nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm c ả các sửa đổi, (nếu có). TCVN 197-1 (ISO 6892-1), Vật liệu kim loại - Thử kéo - Phần 1: Phương pháp thử ở nhiệt độ phòng. TCVN 5878 (ISO 2178), Lớp phủ không từ tính trên chất nền từ tính - Đo chiều dày lớp phủ - Phương pháp từ. TCVN 7665 (ISO 1460), Lớp phủ kim loại - Lớp phủ kẽm nhúng nóng trên vật liệu chứa sắt - Xác định khối lượng lớp mạ trên một đơn vị diện tích. TCVN 10310 (ISO 3497), Lớp phủ kim loại - Đo chiều dày lớp phủ - Phương pháp quang phổ tia X. TCVN 10353 (ISO 16163), Thép lá phủ mạ nhúng nóng liên tục - Dung sai kích thước và hình dạng. 3 Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ, định nghĩa và các chữ viết tắt sau 3.1 Thuật ngữ và định nghĩa 3.1.1 Nhà chế tạo (Fabricator) (Đối với ống kim loại gấp nếp), tổ chức chế tạo ống hoàn thiện. 3.1.2 Nhà chế tạo (Fabricator) (Đối với ống thép lá kết cấu), tổ chức gia công thép lá phẳng và các chi tiết khác cần thiết cho lắp ráp các sản phẩm hoàn thiện tại hiện trường. 3.1.3 Nhà sản xuất (Manufacturer) (Đối với ống kim loại uốn nếp), tổ chức sản xuất kim loại lá để làm ống. 3.1.4 Khách hàng (purchaser) (Đối với ống kim loại uốn nếp), người hoặc cơ quan mua ống hoàn thiện. CHÚ TH Í CH: Đối với tiêu chuẩn cho thép lá dùng cho ống thép uốn nếp này, nhà chế tạo cũng có th ể được xem như khách hàng của thép lá, thuật ngữ được sử dụng trong tiêu chuẩn này. Cách giải thích như vậy sẽ không hạn chế khách hàng của ống hoàn thiện do phải tuân theo bất cứ các điều khoản nào của đặc điểm kỹ thuật này. 3.1.5 Lớp phủ có hoa kẽm bình thường (normal spangle coating) Lớp ph ủ được tạo thành do sự phát triển không bị hạn chế của các tinh th ể kẽm hoặc hợp kim kẽm trong quá trình đông đặc bình thường của lớp ph ủ . 3.1.6 Lớp phủ có hoa kẽm giới hạn (minimized spangle coating) Lớp phủ luyện kim mịn hơn được tạo thành do xử lý để hạn chế sự hoàn thành cấu trúc lớp ph ủ hạt thô bình thường của loại lớp ph ủ Zn - 5AI - MM. 3.2 Các chữ viết tắt Zn: kẽm Zn - 5A l - MM: hợp kim kim loại hiếm kẽm - 5% nhôm; 55AI - Zn: hợp kim 55% nhôm - kẽm AI - Si: hợp kim nhôm - silic 4 Yêu cầu 4.1 Thành phần hóa học Thành phần hóa học (phân tích m ẻ nấu) của kim loại nền phải tuân theo các yêu cầu của Bảng 1 4.2 Cơ tính Thép lá có lớp phủ kim loại phải tuân theo các yêu cầu cho trong Bảng 2. Bảng 1 - Thành phần hóa học Nguyên tố Phân tích mẻ nấu Phân tích sản phẩm Lưu huỳnh, %, lớn nhất 0,05 0,06 Tổng của cacbon, mangan, photpho, lưu huỳnh và silic %, lớn nhất 0,70 0,74 Bảng 2 - Yêu cầu về cơ tính (các tính chất của thép lá phẳng trước khi chế tạo) a Giới hạn bền kéo b , MPa, nhỏ nhất 310 Giới hạn chảy b , MPa, nhỏ nhất 230 Độ giãn dài, trong 50mm c , %, nhỏ nhất 20 a. Để xác định sự phù hợp với đặc tính kỹ thuật này, làm tròn trên mỗi giá trị về giới hạn bền kéo và giới hạn ch á y tới giá trị gần nh ấ t 1 MPa và mỗi giá trị về độ giãn dài tới giá trị gần nhất 1 %. b. Giới hạn chảy và giới hạn bền kéo dựa trên chiều dày của kim loại nền. Nếu thực hiện các phép thử sau khi phủ, c ầ n xác định chiều dày của kim loại nền sau khi tẩy lớp phủ khỏi các đầu mút của mẫu thử t iế p xúc với đ ồ kẹp của máy thử kéo. c. Không áp dụng yêu cầu về độ giãn d à i cho vật liệu được thử sau khi gấp nếp. 5 Yêu cầu của lớp phủ 5.1 Khối lượng lớp phủ Khối lượng lớp phủ phải tuân theo các yêu cầu liệt kê trong Bảng 3. Khối lượng lớp phủ là t ổ ng lượng phủ trên cả hai mặt của thép lá, được bi ể u thị bằng gam trên mét vuông. 5.2 Sự bám d ính của lớp phủ Sự bám dính của lớp phủ phải bảo đảm sao cho không xảy ra hiện tượng tróc vỏ hoặc tạo vảy trong khi thép lá có lớp phủ được uốn nép và tạo hình thành ống. 5.3 Xử lý bề mặt Có thể áp dụng xử lý bề mặt cho thép lá có lớp phủ kim loại đ ể giảm tới mức tối thiểu mối nguy hiểm tạo thành các vết ố do bảo quản ở trạng thái ẩ m ướt trong quá trình chuyên ch ở và bảo quản. Tuy nhiên, các đặc tính ức chế của xử lý bị hạn chế và nếu việc chuyên ch ở diễn ra ở trạng thái ẩ m ướt thì vật liệu phải được sử dụng ngay hoặc được sấy khô. Bảng 3 - Khối lượng lớp phủ (Tổng cả hai mặt) Loại Khối lượ n g của lớp phủ Chiều dày tương đương a của lớp phủ Ba vị trí, giá trị trung bình, nhỏ nhất g/m 2 Một vị trí nhỏ nhất g/m 2 Ba vị trí, g i á trị trung bình, nhỏ nhất µ m Một vị trí nhỏ nhất µ m Zn 610 550 86 78 Zn - 5A l - MM 640 550 93 80 55A l - Zn 210 180 56 48 A l -Si 305 275 95 86 a Chiều d ày lớp phủ là xấp x ỉ và ch ỉ dùng đ ể tham khảo. Sự biến đổi dựa trên mối quan hệ sau: lớp ph ủ Zn: 1 g/m 2 = 0,1415 µ m; Zn-5A l -MM: 1 g/m 2 = 0,1460 µ m; 55A l -Zn: 1 g/m 2 = 0,26636 µ m; A l -Si: 1 g/m 2 = 0,33128 µ m 6 Kích thước và dung sai 6.1 Chiều dày Chiều dày của thép lá phải tuân theo các kích thước quy định trong Bảng 4. Chiều dày của thép lá bao gồm cả chiều dày của kim loại nền và chiều dày của lớp ph ủ. 6.2 Chiều dài Các bi ế n đổi cho phép về chiều dài của thép lá ở dạng các tấm cắt, kể cả thép lá phẳng và thép lá uốn nếp (uốn sóng) phải phù hợp với TCVN 10353 (ISO 16163). 6.3 Thép lá phẳng Các biến đổi cho phép về chiều rộng và độ cong v ê nh của vật liệu dạng lá phẳng phải phù hợp với TCVN 10353 (ISO 16163). Dung sai độ phẳng được cho trong Bảng 5 . 6.4 Các kích thước khác 6.4.1 Hình dạng nếp uốn Hình dạng phải tạo thành các đường cong và tiếp tuyến liên tục, trơn. Các kích thước của thép lá có nếp uốn phải phù hợp với Bảng 6. 6.4.2 Chiều rộng của thép lá uốn nếp Chiều rộng bao của thép lá uốn nếp phải phù hợp với Bảng 7. Chiều rộng bao là khoảng cách giữa các đ ỉ nh của các nếp uốn. Kích thước mép của thép lá uốn nếp phải phù hợp với Bảng 8 và được đo dọc theo độ cong hướng tâm từ đ ỉ nh của nếp uốn tới mép (cạnh) của thép lá. Không quy định dung sai cho chiều rộng bao vì chiều rộng bao và các kích thước mép là các yếu tố điều c h ỉ nh đối với các sản phẩm được tạo hình. Bảng 4 - Yêu cầu về chiều dày của thép lá có lớp phủ Chiều dày quy định mm Chiều dày nhỏ nhất mm 1 , 0 0,9 1,3 1,2 1,6 1,5 2,0 1,8 2,8 2,6 3,5 3,3 4,3 a 4,0 CHÚ THÍCH: Chiều dày đo được không nhỏ hơn 10 mm tính từ một cạnh. Trên thép lá uốn nép, chiều dày được đo trên các tiếp tuyến của các nếp uốn. a Thép lá có lớp ph ủ hợp kim nhôm - silic không có các chiều dày này. 7 Lấy mẫu 7.1 Thành phần h ó a học Nhà sản xuất phải tiến hành phân tích mỗi mẻ nấu để xác định sự phù hợp với các yêu cầu của Bảng 1 . 7.2 Cơ tính Phải sử dụng một sản phẩm mẫu đại diện từ mỗi lô cho thử kéo đ ể xác định sự phù hợp với các yêu cầu của Bảng 2. Phải tiến hành các phép th ử cơ tính trên thép lá trước khi uốn nếp hoặc các nguyên công gia công khác, khi c ó thể thực hiện được. Nếu thực hiện phép thử sau khi uốn nếp, phải l ấ y các mẫu thử trên các tiếp tuyến của các nếp uốn và sử dụng các mẫu thử này chỉ để xác định giới hạn bền kéo và giới hạn chảy. Một lô gồm có 50 tấn thép lá hoặc ít hơn có cùng một chất lượng, được cán tới cùng một chiều dày và trong cùng một điều kiện phủ mạ. 7.3 Thử lớp phủ 7.3.1 Khối lượng lớp phủ Phải lấy các mẫu thử từ mỗi lô và từ một phôi mẫu thử có chiều dài xấp xỉ 300 mm theo chiều rộng đã phủ mạ. Cắt ba mẫu thử từ phôi mẫu thử, một từ vị trí giữa chiều rộng và một ở vị trí cách mỗi cạnh bên không nhỏ hơn 25 mm. Diện tích nhỏ nhất của mẫu th ử phải là 1200 mm 2 . 7.3.2 Thử ở ba vị trí (điểm) Kết quả thử ở ba vị trí phải là khối lượng trung bình của lớp phủ được xác định trên ba mẫu thử được lấy phù hợp với 7.3.1. 7.3.3 Thử ở một vị tr í (điểm) Kết quả thử ở một vị trí phải là khối lượng nhỏ nhất của lớp phủ được xác định trên bất cứ một trong ba mẫu thử nào được sử dụng cho th ử ở ba vị trí. 8 Phương pháp thử 8.1 Thử kéo Phải tiến hành các phép thử phù hợp với các phương pháp quy định trong TCVN 197-1 (ISO 6892-1). 8.2 Khối lượng lớp phủ Nhà sản xuất phải tiến hành các phép thử bằng các phương pháp được xem là cần thiết để bảo đảm rằng vật liệu tuân theo các yêu cầu liệt kê trong Bảng 3. Các phương pháp thường được sử dụng là các phương pháp cho trong TCVN 7665 (ISO 1460), TCVN 10310 (ISO 3497) hoặc TCVN 5878 (ISO 2178). Xác định khối lượng lớp ph ủ b ằ n g các phép đo chiều dày lớp phủ được thực hiện với các thước đo từ tính (TCVN 5878 (ISO 2178)) hoặc bằng phép trắc phổ ký tia X (TCVN 10310 (ISO 3497)) khi sử dụng mối quan hệ " 100 g/m 2 = 0,015 mm". c ó thể sử dụng các phương pháp trong TCVN 5878 (ISO 2178) và TCVN 10310 (ISO 3497) như một cơ sở cho chấp nhận nhưng không phải là cơ sở cho loại bỏ. Trong các trường hợp có tranh chấp, phải sử dụng TCVN 7665 (ISO 1460) như một phương pháp trọng tài. 9 Đệ trình lại 9.1 Nhà sản xuất c ó thể đệ trình lại, cho chấp nhận các sản phẩm đã bị loại b ỏ trong quá trình kiểm tra trước đây do có các tính chất không đáp ứng yêu cầu sau khi đã được đưa vào xử lý một cách thích hợp (ví dụ: lựa chọn, xử lý nhiệt) và theo yêu cầu quá trình xử lý này sẽ được chỉ ra cho khách hàng. Trong trường hợp này, nên thực hiện các phép thử như các phép thử áp dụng cho một lô sản phẩm mới. 9.2 Nhà sản xuất có quyền đưa các sản phẩm đã bị loại bỏ cho một quá trình ki ể m tra mới về sự phù hợp với các yêu cầu cho một cấp hoặc loại chất lượng khác 10 Chất lượng chế tạo Thép có lớp phủ kim loại ở dạng các tấm cắt được uốn nếp không được có các khuyết tật như sự tách lớp, các vết nứt bề mặt và các khuyết tật khác có hại cho quá trình gia công tiếp sau. Quá trình gia công cho chuyên chở ở dạng cuộn không tạo điều kiện thuận lợi cho nhà sản xuất quan sát được dễ dàng hoặc loại b ỏ các đoạn có khuyết tật như đã có thể thực hiện được đối với sản phẩm ở dạng các tấm cắt. 11 Kiểm tra và chấp nhận 11.1 Trong khi không có yêu cầu đối v ớ i các sản phẩm được bao hàm trong tiêu chuẩn này nhưng khách hàng có thể quy định rằng ki ể m tra và các phép thử cho chấp nhận phải được tuân t hủ trước khi chuyên chở khỏi nhà máy của nhà sản xuất. Trong các trường hợp này, nhà sản xuất phải cung cấp cho kiểm tra viên của khách hàng tất c ả các phương tiện hợp lý để xác định rằng thép được cung cấp phù hợp với tiêu chuẩn này. 12 Giấy chứng nhận (chứng chỉ) 12.1 Giấy chứng nhận của nhà sản xuất phải được cung cấp cho khách hàng khi được quy định trong đơn mua hàng hoặc hợp đồng. Giấy chứng nhận phải phù hợp với và phải viện dẫn các điều khoản của tiêu chuẩn này. 12.2 Các kết quả thử bao gồm thành phần hóa học, các cơ tính, loại lớp ph ủ , khối lượng lớp phủ cho mỗi mẻ nấu và lô phủ mạ phải được nhà sản xuất lưu giữ trong bảy năm mà không kể đến việc có cấp giấy chứng nhận hay không. Phải sẵn có các kết quả thử cho nhà chế tạo và khách hàng khi có yêu cầu. 13 Ghi nhãn 13.1 Trên mỗi chiều dài 0 , 5 đến 1,5 m thép lá ở dạng cuộn hoặc các tấm cắt phải ghi các thông tin nhận biết sau: Tên nhà sản xuất; Nhãn hiệu (nếu thích hợp); Chiều d à y quy định; Loại lớp phủ (Zn, 5A l -MM, 55A l -Zn, A l -Si); Khối lượng quy định của lớp phủ; Ký hiệu nhận biết có liên quan đến số hiệu riêng của mẻ nấu và số lô phủ mạ; Số k ý hiệu của tiêu chuẩn này, TCVN 11375 (ISO 16172). 13.2 Thông tin cho ghi nhãn đã nêu trên phải được loại bỏ hoặc xóa đi, hoặc thép lá được ghi nhãn “không đạt yêu cầu kỹ thuật” trên mỗi chiều dài 0,5 đến 1,5m của thép lá trong một lô phủ mạ hoặc mẻ nấu khi các phép th ử kiểm tra như đã mô tả ở đây chỉ ra sự không phù hợp với tiêu chuẩn này. 14 Thông tin do khách hàng cung cấp 14.1 Tất cả các thép lá, k ể cả thép lá phẳng và thép lá được tạo hình được bao hàm trong tiêu chuẩn này chỉ được đặt hàng theo các chiều dày quy định trong Bảng 4 cho các yêu cầu chiều dày thép lá có lớp phủ. 14.2 Toàn bộ vật liệu được cung cấp phù hợp với tiêu chuẩn này phải được xử lý bề mặt trừ khi c ó quy định khác trong đơn đặt hàng của khách hàng. 14.3 Để quy định một cách đầy đủ các yêu cầu khi sử dụng tiêu chuẩn này, các thư hỏi đặt hàng và đơn đặt hàng phải bao gồm các thông tin sau: a) Viện dẫn tiêu chuẩn này, nghĩa là TCVN 11375 (ISO 16172); b) Tên của vật liệu sử dụng; c) Loại lớp phủ, khi thích hợp, cấp; d) Các kích thước: đối với các tấm cắt, chiều dày, chiều rộng; phẳng hoặc được uốn nếp toàn bộ; chiều dài; hướng nếp uốn và độ sâu của các nếp uốn nếu được uốn nếp; đối với cuộn: chiều dày; chiều rộng; các yêu cầu của cuộn (đường kính ngoài lớn nhất, đường kính trong chấp nhận được); e) Giấy chứng nhận, nếu có yêu cầu. CHÚ THÍCH 1: Có thể sử dụng các chữ viết tắt đ ể mô tả loại lớp phủ. CHÚ THÍCH 2: Mô tả một đơn hàng đi ể n hình như sau: thép lá dùng cho ống có nếp uốn phù hợp với TCVN11375 (ISO 16172), lớp phủ h ợ p kim nhôm - silic 45 0 00kg, 2,77 trên 700mm trên cuộn, đường kính ngoài lớn nhất 1500mm, đường k í nh trong 600mm. Khối lượng lớn nhất 7000kg, có giấy chứng nhận. Bảng 5 - Dung sai độ phẳng (chỉ đối với các tấm cắt) Chiều dày quy định m m Chiều rộng quy định mm Dung sai độ phẳng (sai lệch lớn nhất so với bề mặt phẳng nằm ngang) mm 1,6 và dày hơn đến và bao gồm 1500 13 1,3 và mỏng hơn đến và bao gồm 900 13 trên 900 đến và bao gồm 1500 19 CHÚ THÍCH. Bảng này cũng áp dụng cho các thép lá do nhà chế tạo cắt theo chiều dài t ừ các cuộn khi thực hiện các phép đo độ phẳng. Bảng 6 - Cỡ kích thước uốn nếp Cỡ kích thước danh nghĩa mm Bước lớn nhất mm Độ sâu nhỏ nhất b Bán kính của độ cong mm Danh nghĩa Nhỏ nhất 68 trên 13 73 12 17 13 75 trên 25 83 24 14 13 125 trên 25 135 24 40 36 a Bước được đo từ đ ỉ nh của các nếp uốn theo hướng vuông góc (góc 90°) với chiều của các nếp uốn. b Độ sâu được đo là khoảng cách vuông góc từ một cạnh thẳng tựa trên các đ ỉ nh của các nếp uốn tới đáy của vãnh giữa các nếp uốn. Bảng 7 - Dung sai của chiều rộng bao đối với thép lá uốn nếp Chiều rộng bao mm Dung sai trên và dưới mm đến 600 6 trên 600 đến 900 10 trên 900 đến 1200 13 Bảng 8 - Kích thước mép của thép lá uốn nếp Ống uốn nếp có cỡ danh nghĩa mm Đối với kết cấu ống tán đinh mm Đối với kết cấu ống hàn điểm mm 68 trên 13 19 11 75 trên 25 22 13 125 trên 25 22 13 Thư mục tài liệu tham khảo [1] TCVN 10355 (ISO 3575), Thép lá cacbon mạ kẽm nhúng nóng liên tục chất lượng thương mại và chất lượng kéo. [2] TCVN 6525 (ISO 4998), Thép tấm cacbon kết cấu mạ kẽm nhúng nóng liên tục. [3] TCVN 11377 (ISO 5000), Thép lá cacbon cán nguội phủ mạ nhôm - silic phủ nhúng nóng chất lượng thương mại và kéo. [4] TCVN 11374 (ISO 9364), Thép lá phủ mạ hợp kim 55% nhôm/kẽm nhúng nóng chất lượng thương mại, kéo và kết cấu. [5] TCVN 11373 (ISO 14788), Thép lá phủ mạ hợp kim kẽm/5% nhôm nhúng nóng. [6] ASTM A929/A929M, Standard and specification for s teel sheet, metallic - coated by hot-dip process for corrugated steel pipe (Đặc tính kỹ thuật cho thép lá được phủ mạ kim loại bằng quá trình nhúng nóng dùng cho ống thép uốn nếp).