TCVN7388-3:2004

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7388-3:2004 (ISO 9809-3 : 2000) về Chai chứa khí - Chai chứa khí bằng thép không hàn có thể nạp lại được - Thiết kế, kết cấu và thử nghiệm - Phần 3: Chai bằng thép thường hoá do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành TCVN TIÊU CHU Ẩ N VIỆT NAM TCVN 7388-3 : 2004 ISO 9809-3 : 2000 CHAI CHỨA KHÍ - CHAI CHỨA KHÍ BẰNG THÉP KHÔNG HÀN CÓ THỂ NẠP LẠI ĐƯỢC - THIẾT KẾ, KẾT CẤU VÀ THỬ NGHIỆM - PHẦN 3: CHAI BẰNG THÉP THƯỜNG HÓA Gas cylinders - Re f illable seamless s teel gas cylinders - Design, construction and testing - Part 3: Normali z ed s teel cylinders Lời nói đầu TCVN 7388-3 : 2004 hoàn toàn tương đương với ISO 9809-3 : 2000. TCVN 7388-3 : 2004 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC 58 Chai chứa khi biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. CHAI CHỨA KHÍ - CHAI CHỨA KHÍ BẰNG THÉP KHÔNG HÀN CÓ THỂ NẠP LẠI ĐƯ Ợ C - THIẾT KẾ, KẾT CẤU VÀ THỬ NGHIỆM - PH Ầ N 3: CHAI BẰNG THÉP THƯỜNG H ÓA Gas cylinders - Re f illable seamless s teel gas cylinders - Design, construction and testing - Part 3: Normali z ed s teel cylinders 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này qui định các y ê u cầu tối thiểu về vật liệu, thiết kế, kết cấu , quá tr ì nh chế tạo và thử nghiệm trong chế tạo các chai chứa khí nạp lại được bằng thép, không hàn được thường hóa hoặc được thường hóa và ram có dung tích nước từ 0,5 I đến và bằng 150 I, để chứa khí nén, khí hóa lỏng và khí hòa tan. CH Ú THÍCH 1: Nếu có mong muốn sử dụng các giới hạn vượ t quá như đã nêu trên, các chai có dung tích nước nh ỏ hơn 0,5 l có thể được ch ế t ạo và cấp giấy chứng nhận theo tiêu chu ẩ n này. CHÚ THlCH 2: Đối v ớ i các chai đư ợ c tôi và ram có độ b ề n kéo l ớ n nhất nhỏ hơn 11 0 0 MPa, t heo TCVN 7388-1 (ISO 9809-1). Đối với các chai được t ô i và ram có độ bền kéo lớn nhất ≥ 1100 MPa, theo TCVN 7388-2 (ISO 9809-2). 2. Tài liệu viện dẫn ISO 148: 1983 [1] ) , Steel - Charpy impact test (V-notch) [Thép - Thử va đập Charpy (Rãnh V) ] . ISO 2604-2 : 1975, Steel Products for pressure purposes - Quality requirements - Part 2: W rought seamless tubes (S ả n phẩm thép dùng cho mục đích chịu áp lực - Yêu cầu chất lượng – Ph ầ n 2: ống thép gia c ô ng áp lực không hàn). TCVN 256 : 2001 (ISO 6506 : 1999), Vật liệu kim loại - Thử độ cứng Brinell. TCVN 257 : 2001 (ISO 6508 : 1999), Vật liệu kim loại - Thử độ cứng Rockwell. TCVN 197 : 2001 (ISO 6892 : 1998), Vật liệu kim loại - Thử kéo ở nhiệt độ môi trường. ISO 7438 : 1985, Metallic materials - Bend test (Vật liệu kim loại - Thử uốn). ISO 9712 : 1999, Non-destructive testing - Quali f ication and certi f ication of personnel (Thử không phá hủy - Chứng ch ỉ và cấp chứng chỉ cho cá nhân). TCVN 7388-1 : 2004 (ISO 9809-1 : 1999), Chai chứa khí - Chai chứa khí bằng thép không hàn có thể nạp lại được - Thiết kế, kết cấu và thử nghiệm. Phần 1: Chai bằng thép tôi và ram có độ bền kéo nhỏ hơn 1100 MPa. TCVN 7388-2: 2004 (ISO 9809-2 : 2000), Chai chứa khí - Chai chứa khí bằng thép không hàn có thể nạp lại được - Thiết kế, kết cấu và thử nghiệm. Phần 2: Chai bằng thép tôi và ram có độ b ề n kéo lớn hơn hoặc bằng 1100 MPa. TCVN 6874-1 : 2001 (ISO 11114-1 : 1997), Chai chứa kh í di động - Xác định tính tương thích của vật liệu chai chứa và làm van với kh í chứa - Phần 1: Vật liệu kim loại). ISO 13709 [2] ) , Gas cylin d ers - stamp marking (Chai chứa kh í - Ghi nhãn). 3. Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau: 3.1 Gi ớ i hạn ch ả y (yield stress) Giá trị tương đương với giới hạn chảy trên, R eH , hoặc đối với thép không biểu thị ra trên đường cong thử kéo là 0,2 % ứng suất thử (độ giãn dài không tỷ lệ), R p 0, 2 (xem TCVN 197). 3.2 Tôi (quenching) Sự xử lý nhiệt để tăng độ cứng, trong đó chai chứa khí đã được nung nóng tới nhiệt độ đ ồ ng đ ề u trên điểm tới hạn trên A c 3 của thép sẽ được làm nguội nhanh trong môi trường thích hợp. 3.3 Ram (tempering) Sự xử lý nhiệt để làm mềm sau quá trình tôi , trong đó chai được nung nóng t ớ i nhiệt độ đ ồ ng đều dưới điểm tới hạn dưới Ac 1 , của thép. 3.4 Lô (mẻ) (batch) S ố lượng tới 200 chai cộng với các chai cho thử phá hủy có cùng một đường kính, chi ều dày và kết cấu , được s ả n xuất liên tục từ cùng một mác thép, được xử lý nhiệt theo cùng một ch ế độ và trong cùng một khoảng thời gian. CH Ú THÍCH: Chi ề u dài của các chai trong lô có thể khác nhau ± 12 %. 3.5 Áp suất thử p h (test pressure) Áp suất qui định được áp dụng trong quá trình thử. CH Ú THÍCH: Áp suất thử được dùng đ ể t í nh toán chi ề u dày thành chai. 3.6 Áp suất n ổ (burst pressure) Áp suất cao nhất đạt được trong chai trong qu á trình thử nổ. 3.7 Hệ s ố ứng suất thiết k ế (design stress f actor), F Tỷ s ố giữa ứng suất tương đương trên thành (chai) ở áp suất thử ( p h ) và giới hạn chảy nh ỏ nhất ( R e ) có đ ả m bảo. 4. Ký hiệu a Chiều dày tính toán nhỏ nhất, tính bằng milimét, của chai h ì nh trụ tròn . a’ Chiều dày nhỏ nhất b ả o đảm, tính bằng milimét, của chai hình trụ tròn. a 1 Chiều d à y nh ỏ nhất bảo đảm, tính bằng milimét, của đáy lõm tại khuỷu cong (xem h ì nh 2). a 2 Chi ề u dày nhỏ nhất b ả o đảm, tính bằng milimét, tại đáy lõm (xem hình 2). A Độ giãn dài theo ph ầ n trăm. b Chiều dày nhỏ nhất bảo đảm , tính bằng milimét, t ạ i tâm của đáy l ồ i (xem hình 1). c Sai lệch l ớ n nhất cho phép c ủ a prô f in (tiết diện) nổ, tính bằng milimét, [xem hình 5.b). c) và d)]. D Đường k í nh ngoài danh nghĩa của chai, tính bằng milimét. (xem h ì nh 1). D f Đường k í nh của con lăn uốn, t í nh bằng milimét, (xem h ì nh 8). F Hệ số ứng suất thiết kế (thay đ ổi) (xem 7.2). h Chiều sâu b ê n ngoài (của đáy lõm), tính bằng milimét, (xem hình 2). H Chi ề u cao b ê n ngoài của phần vòm (đ ỉ nh l ồ i và đáy lồi), t í nh bằng milimét. ( xem h ì nh 1). L o Chi ề u d à i đo ban đ ầ u , tính bằng milimét, như đ ã xác định trong TCVN 197 (xem h ì nh 7). n T ỷ s ố giữa đường kính con lăn thử uốn và chi ề u dày thực của mẫu thử (t ). p b Áp suất nổ , bar. p h Áp suất thử thủy lực, bar a . p w Áp suất làm việc , bar. p y Áp suất quan sát được khi chai bắt đầu hư hỏng trong quá trình thử nổ thủy lực, bar a . r Bán kính bên trong của khuỷu cong, tính bằng milimét, (xem hình 1 và h ì nh 2). R e Giá trị nhỏ nhất cho phép của giới hạn chảy, MPa (xem 3.1). R ea Giá trị thực của giới hạn chảy , MPa, được xác định bằng thử kéo (xem 10.2). R g Giá ttrị nhỏ nhất cho phép c ủ a độ b ề n kéo, MPa. R m Giá trị th ự c của độ bền kéo , Mpa , được xác định bằng thử kéo (xem h ì nh 10.2). S o Diện tích mặt cắt ngang ban đ ầ u c ủ a mẫu thử kẻo, tính bằng milimét vuông, phù hợp với TCVN 197. t Chiều dày thực của mẫu thử , t í nh bằng mil i mét. u Tỷ số giữa khoảng cách giữa các lưỡi dao hoặc dụng cụ ép trong phép thử ép bẹp và chiều dày thành trung bình tại vị tr í thử. V Dung tích chứa nước của chai, t í nh bằng lít. w Chiều rộng của mẫu thử kéo , t í nh bằng milimét, (xem hình 7). 5. Kiểm tra và thử nghiệm Đánh giá sự phù hợp cần được thực hiện phù hợp với các qui định có liên quan của nhà nước. Đ ể b ả o đảm cho các chai tuân theo tiêu chuẩn này th ì chúng phải được kiểm tra phù hợp với các đ i ề u 9,10 và 11 bởi các cơ quan kiểm tra có thẩm quy ề n (sau đây gọi là "c ơ quan kiểm tra") được nhà nước công nhận. Cơ quan kiểm tra phải có đủ năng lực cho kiểm tra các chai. 6. Vật liệu 6.1. Y êu cầu chung 6.1.1. Vật liệu để ch ế tạo các chai chứa khí được thường hóa hoặc được thường hóa và ram dùng cho dịch vụ quốc t ế phải là các thép được phân loại như: thép cácbon, thép cácbon mangan ho ặ c thép mangan- molybden. Độ b ề n kéo lớn nhất của các chai được ch ế t ạ o từ các thép đó không được vượt quá 800 MPa. Các thép khác cho phép trong TCVN 7388-1 hoặc TCVN 7388-2 dùng cho các chai được tôi và ram có thể được sử dụng và được thường hóa và ram theo qui định trong 6.3 nếu chúng đạt thêm các y ê u c ầ u thử va đập như qui định trong TCVN 7388-1 và độ b ề n kéo lớn nhất R m không vư ợ t quá 950 MPa. Các thép được sử dụng phải là một trong các loại sau: a) thép chế tạo chai đư ợ c quốc tế công nhận; b) thép chế tạo chai được nh à nước công nhận; c) thép chế tạo chai mới, xuất phát từ tiến bộ kỹ thuật. 6.1.2. V ậ t liệu sử dụng để chế tạo chai phải là thép khác với thép sôi, có đặc tính không l ã o hóa và phải được khử nhôm và / hoặc silic. Hàm lượng nhôm không được nhỏ hơn 0,015 %. Trong trường hợp khách h à ng yêu cầu kiểm tra đặc t í nh không lão hóa này th ì các chuẩn cho kiểm tra phải đ ược thỏ a thuận với khách hàng và được đưa vào đ ơn hàng. 6.1.3. Nhà chế tạo chai phải xác lập các biện pháp để nhận diện chai với mẻ đúc thép để chế tạo chai. 6.1.4. Các loại thép dùng để chế tạo chai phải thích hợp với loại khí chứa, như khi ăn mòn, khí gây giòn (xem TCVN 6874-1). 6.2. Kiểm tra th à nh ph ầ n hóa học 6.2.1. Thành ph ầ n hóa học của tất cả các mác thép tối thiểu phải được xác định giá trị các thành phần: - hàm lượng cácbon, mangan và silic trong tất cả các trường hợp; - hàm lượng crôm, niken, và molipđen và các nguyên tố hợp kim khác bổ sung th ê m vào thép: - hàm lượng lớn nhất của lưu huỳnh và ph ố tpho trong tất cả các trường hợp. Các hàm lượng của cácbon, mangan và silic, và nếu thấy thích hợp, các h à m lượng crôm , niken v à molipđen phải được qui định kèm theo dung sai sao cho hiệu s ố giữa các giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của mẻ đúc không vượt quá các gi á tr ị cho trong bảng 1. Bảng 1 - Dung sai của thành ph ầ n hóa học Nguyên t ố Hàm lượng lớn nhất (theo khối lượng) % Phạm vi cho phép (theo khối lượng) % 0,30 0 , 06 Cácbon ³ 0 , 30 0,07 Mangan Tất cả các giá trị 0,30 Si l ic Tất cả các giá trị 0,30 Molipden Tất cả các giá trị 0,15 Hàm lượng thực của một nguyên tố nào đó bổ sung vào một cách có t í nh toán phải được báo cáo và hàm lượng lớn nhất của nó phải đại diện cho công nghệ sản xuất thép tốt. 6.2.2. Trừ các thép phù hợp với y ê u cầu của TCVN 7388-1 hoặc TCVN 7388-2 , các giới hạn dưới đây đối với cácbon, mangan, lưu huỳnh, phốtpho và các nguyên tố hợp kim khác không được vượt quá khi ph â n tích mẫu đ ú c của vật liệu sử dụng: cácbon 0,45 % mangan 1,70% crôm 0,20 % niken 0,20 % đ ồ ng 0 , 20 % giá trị tổng hợp các nguyên số hợp kim vi lượng như: V, Nb, Ti, B, Zr, Su 0,15% lưu huỳnh 0,020 % phốtpho 0,020 % lưu huỳnh + phốtpho 0,030 % 6.2.3. Nhà ch ế tạo chai phải có giấy chứng nhận phân tích mẻ đúc thép và cung cấp giấy chứng nh ậ n này cho thiết k ế chai chứa kh í . Khi cần kiểm tra sự ph â n tích mẻ đúc thép để chế tạo chai thì phải thực hiện tr ê n các mẫu lấy trong quá trình sản xuất từ vật liệu có hình dạng do nhà chế tạo thép cung cấp cho chế tạo chai hoặc từ chai đã chế tạo hoàn chỉnh. Trong bất kỳ sự phân tích kiểm tra nào, sai lệch lớn nhất cho phép so v ớ i các giới hạn qui định cho phân tích mẻ đúc phải phù hợp với các giá trị cho trong ISO 2604-2. 6.3. Nhiệt luyện Quá trình nhiệt luyện đối với các chai đã hoàn thiện là thường hóa hoặc thường hóa và ram. Nhà ch ế tạo chai phải cấp giấy chứng nh ậ n quá trình nhiệt luyện đã sử dụng. Quá trình nhiệt luyện phải đạt được các cơ tính qui định. Nhiệt độ thực khi nhiệt luyện một loại thép để đạt được độ bền kéo đ ã cho không được sai lệch lớn h ơ n 30 ° C so với nhiệt độ do nh à chế tạo chai qui định. 6.4. Y ê u cầu v ề thử nghiệm Vật liệu của các chai chế tạo hoàn chỉnh phải đáp ứng các yêu c ầ u trong các điều 9, 10 v à 11. 6.5. Sự không đáp ứng được yêu cầu v ề thử nghiệm Trong trường hợp không đáp ứng được các yêu c ầ u thử nghiệm phải tiến hành thử lại hoặc xử lý nhiệt lại như sau đ ể thỏa mãn yêu cầu của người kiểm tra: a) nếu có sai sót rõ ràng trong việc thực hiện phép thử hoặc có lỗi do đo kiểm, phải tiến hành thử nghiệm thêm. Nếu kết quả của phép thử này thỏa mãn yêu c ầ u đã qui định thì phải loại bỏ kết qu ả của phép thử đầu tiên. b) nếu phép thử đã được thực hiện đạt kết quả tốt thì phải xác định nguyên nhân làm cho phép thử không đạt y ê u cầu. 1) nếu phép thử không đạt yêu c ầ u do quá trình nhiệt luyện đã áp dụng thì nhà ch ế tạo có thể đưa tất cả các chai đã qua thử nghiệm không đạt vào nhiệt luyện thêm một l ầ n n ữ a, nghĩa là, nếu thử nghiệm không đạt thuộc về thử mẫu đ ầ u tiên hoặc thử đại diện của lô th ì cần phải nhiệt luy ệ n l ại tất cả các chai đại diện cho mẫu đầu tiên hoặc lô chai trước khi thử nghiệm lại: tuy nhiên nếu thử nghiệm không đạt xảy ra lẻ tẻ đối với các thử nghiệm cho mỗi chai thì chỉ những chai mà thử nghiệm không đạt mới cần phải nhiệt luyện lại và thử lại. Nhiệt luyện lại này phải bao gồm thường hóa, hoặc thư ờ ng hóa và ram hoặc ram. Mỗi khi các chai được nhiệt luyện lại, chiều dày thành nh ỏ nhất cho phép phải được duy tr ì . Chỉ có các thử nghiệm mẫu đầu tiên hoặc mẫu đại điện của l ô cần cho việc chấp nhận lô mới phải tiến hành lại. Nếu một hoặc nhiều mẫu thử nghiệm không đáp ứng được toàn bộ hoặc ch ỉ một phần các y ê u cầu qui định th ì phải loại bỏ tất c ả các chai trong lô. 2) nếu phép thử không đạt yêu cầu là do nguyên nhân khác với quá trình nhiệt luyện đã sử dụng th ì tất c ả các chai có khuyết tật phải được loại bỏ ho ặ c sửa chữa lại bằng phương pháp đ ã được phê chuẩn. Với điều kiện là các chai đã được sửa chữa phải qua thử nghiệm y ê u cấu đối với sửa chữa và chúng được đưa tr ở lại l ô ban đầu. 7. Thiết kế 7.1. Yêu cầu chung 7.1.1. Tính toán chi ề u dày thành của các bộ phận chịu áp lực phải có quan hệ v ớ i giới hạn chảy nhỏ nhất bảo đảm R e của vật liệu. 7.1.2. Khi dùng để t í nh toán giá trị R e không được vượt quá 0,75 R g . 7.1.3. Áp suất bên trong dùng để tính toán chi ề u dày thành phải là áp suất thử th ủy lực p h 7.2. Tính chi ề u d à y th à nh của phần h ì nh trụ tròn Chiều dày nhỏ nhất cho phép của thành ph ầ n h ì nh trụ tròn (a') không được nh ỏ hơn chiều dày được tính toán theo công thức (1) và (2) và phải thoả mãn điều kiện bổ sung (3): trong đó F ≤ 0,85 Chiều dày thành cũng phải thoả mãn c ô ng thức với trị số tuyệt đối nhỏ nhất của a = 1,5 mm Tỷ số nổ p b /p h ≥ 1,22/(R e /R g ) … (3) phải được đáp ứng bằng thử nghiệm. CHÚ THÍCH : Th ô ng thường p h = 1,5 x p s , đối v ớ i các khí vĩnh cửu cho các chai được thiết kế và chế tạo theo ti ê u chuẩn n à y. 7.3. Tính các đỉnh và đ á y lồi của chai 7.3.1. Chiều dày b , tại tâm của đỉnh v à đáy l ồ i không được n hỏ hơn chi ề u dày đ ược xác định theo các tiêu ch í sau. Khi bán k í nh bên trong của khuỷu cong, r , không nhỏ hơn 0,075 D, thì b ≥ 1,5 a đối với 0,20 ≤ H / D < 0,40=""> b ≥ a đối với H / D ≥ 0,40 Để đạt được sự ph â n bố ứng suất đáp ứng yêu c ầ u trong vùng nối chuyền tiếp giữa đầu mút và thành chai, chiều dày c ủ a phần đ ỉ nh và đáy lồi phải t ă ng l ê n dần dần bắt đầu từ điểm n ố i chuyển tiếp, đặc biệt là đối với đáy chai. Để á p dụng qui tắc này, điểm nối chuyển tiếp giữa thành chai và đỉnh, đáy chai được xác định bởi đư ờ ng nằm ngang chỉ ra kích thước H tr ê n hình 1. H ì nh dạng B không phải theo yêu cầu này. 7.3.2. Nhà chế tạo chai phải chứ n g minh rằng thiết kế chai đáp ứng đ ược yêu cầu qui định bằng thử nghiệm áp lực theo chu kỳ được giới thiệu chi tiết trong 9.2.3. Các hình dạng chỉ ra tr ê n hình 1 là các điển hình đối với các đỉnh lồi và đáy lồi của chai. Các h ì nh dạng A, C , D và E là các đáy chai và h ì nh dạng C và F là đ ỉ nh chai. 7.4. Tính các đáy lõm chai Khi sử dụng các đáy lõm chai (xem h ì nh 2) , các giá trị thiết kế được giới thiệu như sau: a 1 ≥ 2 a a 2 ≥ 2 a h ≥ 0,12 D r ≥ 0,075 D B ả n vẽ thiết kế tối thiểu phải đưa ra các giá trị a 1 , a 2 , h và r . Đ ể đạt được sự phân bố ứ n g suất đáp ứng y ê u cầu qui định, chiều dày của chai phải tăng lên d ầ n trong vùng chuyển tiếp giữa phần hình trụ tròn và đáy chai. Trong bất kỳ trường hợp nào, nhà chế tạo chai phải chứng minh rằng thiết kế chai đáp ứng yêu c ầ u qui định bằng thử nghiệm áp lực theo chu kỳ được giới thiệu chi tiết trong 9.2.3. 7.5. Thiết kế cổ chai 7.5.2. Đường k í nh ngoài và chiều dày của cổ chai phải đ ủ mức để chịu được momen xoắn khi lắp van vào chai. Momen xoắn có thể thay đổi theo đường k í nh ren, dạng ren và vật liệu l àm kín sử đụng trong lắp ghép van (Hướng d ẫn về momen xoắn được cho trong TCVN 7389. 7.5.2. Khi xác định chiều dày nhỏ nhất phải b ả o đảm sao cho chiều dày thành cổ chai sẽ tránh được sự giãn nở dư của cổ chai trong quá tr ì nh lắp van và sau khi lắp van vào chai mà không phải dùng đến chi tiết phụ như vòng cổ. CHÚ DẪN: 1. Phần h ì nh trụ tròn H ì nh 1 - Các đỉnh và đáy l ồ i điển hình của chai Hình 2 - Đáy lõm đáy chai 7.6. Vòng chân chai V ò ng chân chai được sử dụng phải đủ cứng vững và được chế tạo t ừ vật liệu thích hợp với vật liệu của chai. H ì nh dạng của vòng ch â n nên là hình trụ tròn và phải tạo ra được độ ổn định của chai. Vòng ch â n phải được kẹp chặt vào chai bằng phương pháp khác với hàn điện, hàn đ ồ ng hoặc h à n vảy. Bất cứ khe hở nào có thể tạo ra chỗ đ ọng nước cũng phải được bít kín bằng phương pháp khác với hàn điện, hàn đ ồ ng hoặc hàn vảy. 7.7. Vòng cổ chai Vòng cổ chai được sử dụng phải đủ cứng vững và được chế tạo từ vật liệu thích hợp với vật liệu của chai và phải được kẹp chặt vào chai bằng phư ơ ng pháp khác với hàn điện, hàn đ ồ ng hoặc hàn vảy. Nh à chế tạo phải bảo đảm rằng tải trọng dọc trục để tháo vòng cổ phải lớn hơn 10 lần khối lượng của chai rỗng và không nhỏ hơn 1000 N, và momen xoắn đ ể quay vòng cổ phải lớn hơn 100 N.m. 7.8. Bản vẽ thiết kế Phải chuẩn bị b ả n vẽ thiết k ế có đ ầy đ ủ kích thước và bao gồm các đặc tính kỹ thuật c ủ a v ậ t liệu. Phải xem xét giá trị độ dai va đập nhỏ nhất ở nhiệt độ sử dụng thấp nhất, có thể là -20 ° C hoặc 50 ° C (xem 10.4, bảng 3). Nhiệt độ sử dụng thấp nhất cho phép được qui định trên bản vẽ thiết kế. 8. Kết cấu và yêu cầu chế tạo 8.1. Qui định chung Chai phải được chế tạo bằng: a) rèn hoặc rèn khuôn bằng thỏi thép đúc đặc hoặc phôi thép đúc đặc, hoặc b) chế tạo từ ống thép không hàn, hoặc c) d ậ p từ tấm thép phẳng. Chai có th ể được thiết kế có một hoặc hai cửa dọc theo đường tâm chai. Không đ ược bổ sung th ê m kim loại trong quá trình làm k í n đỉnh và đáy chai. Không cho phép bít k í n bằng nút để sửa các khuyết t ậ t ở đáy chai. 8.2. Chi ề u dày thành chai Trong qu á trình chế tạo mỗi chai hoặc ch ế tạo bán tinh m ỗ i chai phải kiểm tra chi ề u dày th à nh. Chiều dày thành tại bất kỳ điểm n à o cũng không được nh ỏ hơn chiều dày nhỏ nh ấ t đã quy định. 8.3. Khuyết tật b ề mặt Bề mặt bên trong và bên ngoài của chai đ ã chế tạo hoàn chỉnh không được có khuyết tật ảnh hưởng xấu đến sự làm việc an toàn của chai. Xem các ví dụ trong phụ lục A về các khuyết tật và hướng d ẫn đánh giá các khuyết tật. 8.4. Kiểm tra siêu â m Đối với tất c ả các chai được sử dụng chứa hydro , các kh í g â y giòn khác, hoặc các kh í độc, ă n mòn khác có áp suất thử > 60 bar, phải được kiểm tra siêu âm để phát hiện khuyết tật phù hợp với phụ lục B. Việc kiểm tra các chai này được tiến hành tại lúc ch ế tạo xong. Đối với các chai nhỏ có chiều dài phần hình trụ nh ỏ hơn 200 mm hoặc tích số p w . V < 400="" (đối="" với=""> m ≥ 650 MPa) hoặc p w . V < 800="" (đối=""> ớ i R m < 650="" mpa),=""> ì không cần phải kiểm tra siêu âm (đối với mục đích này có thể lấy p w - 2/3 p h ). 8.5. Dung sai độ tròn Dung sai độ tròn của thành h ì nh trụ tròn của chai, nghĩa là hiệu số giữa đường k í nh ngoài lớn nhất v à nhỏ nhất tại cùng một mặt cắt ngang của chai không được vượt quá 2 % giá trị trung b ì nh của các đ ường k í nh này. 8.6. Đường kính trung b ì nh Đường kính ngoài trung b ì nh của phần hình trụ tròn bên ngo à i các v ù ng chuyển tiếp trên một mặt cắt ngang kh ô ng được sai lệch lớn hơn ± 1 % so với đường kính thiết kế danh nghĩa. 8.7. Độ thẳng Sai lệch lớn nhất của phần h ì nh trụ tròn của thành chai so với đường thẳng không được vượt quá 3 mm tr ê n một mét chiều dài (xem hình 3). 8.8. Độ thẳng đ ứng Sai lệch độ thẳng đứng không được vượt quá 10 mm trên một mét chiều dài (xem hình 3). CHÚ D Ẫ N: 1. Lớn nhất 0,01 x I (xem 8.8) 2. Lớn nhất 0,003 x I (xem 8.7) H ì nh 3 - Minh hoạ sai lệch của ph ầ n h ì nh trụ tròn của thành chai so v ớ i đường thẳng và so v ới đường thẳng đ ứ ng 9. Qui trình phê duyệt kiểu 9.1. Yêu cầu chung Bàn đặc t í nh kỹ thuật của mỗi thiết kế mới của chai [hoặc họ chai như đã được xác định trong mục f dưới đây] bao gồm b ả n vẽ thiết kế , tính toán thiết kế, c á c chi tiết v ề thép và xử lý nhiệt được nhà ch ế tạo đệ trình cho cơ quan kiểm tra. Phải thực hiện các thử nghiệm phê duyệt kiểu được chi tiết hóa trong 9.2 đối với mỗi thiết kế mới dưới sự giám sát c ủ a cơ quan kiểm tra. M ỗ i chai được xem l à một thiết k ế mới khi so sánh với một thiết kế hiện có đã được ph ê duyệt, khi: a) chai dược chế tạo trong một nhà m á y khác, hoặc b) chai được chế tạo b ở i m ộ t quá trình c ô ng nghệ khác (xem 8.1). hoặc c) chai được ch ế tạo từ thép có phạm vi th à nh ph ầ n hóa học qui định khác như đã xác định trong 6 . 2. 1, hoặc đ) chai được nhiệt luyện theo qui tr ì nh khác vượt quá các giới hạn qui định trong 6.3, hoặc e) đáy chai hoặc prô f in đáy chai đ ã thay đổi , ví dụ lõm, lồi , bán cầu , hoặc có sự thay đổi chiều dày đá y/ t ỷ số đường k í nh chai, hoặc f) chi ề u dài to à n bộ của chai đã tăng l ê n quá 50 % (các chai có tỷ số chiều dài/đường k í nh nhỏ hơn 3 kh ô ng được dùng làm chai chuẩn cho bất kỳ thiết kế mới nào có t ỷ số trên lớn hơn 3). hoặc g) đường kinh ngoài danh nghĩa đã thay đổi , hoặc h) chi ề u dày thành thiết k ế đ ã thay đổi, ho ặ c i) áp suất thuỷ lực đã tăng l ê n (khi một chai được s ử dụng cho ch ế độ áp suất thấp hơn áp su ấ t dùng để thiết k ế chai xin ph ê duyệt kiểu th ì chai này không được xem l à thiết kế mới), hoặc j) Giới h ạ n chảy nhỏ nhất cho phép ( R e ) và/hoặc độ bền kéo nhỏ nhất cho phép ( R g ) đ ã thay đổi. 9.2. Thử m ẫ u đ ầ u tiên 9.2.1. Y ê u c ầ u chung Phải có í t nhất là 50 chai được nhà ch ế tạo bảo đảm là đại diện cho thiết kế mới được đưa vào t hử m ẫ u đ ầ u t iên. Tuy nhiên, đối với các ứng dụng đặc biệt, tổng số chai yêu cầu có thể nh ỏ h ơ n 50 cũng đ ủ để hoàn thành các thử nghiệm mẫu đầu tiên y ê u cầu , ngoài số lượng s ả n xuất. Cơ quan kiểm tra phải l ự a ch ọ n các chai c ầ n thiết cho thử nghiệm và a) kiểm tra: - sự phù hợp c ủ a thiết kế với các y ê u c ầ u của đi ề u 7; - chi ề u dày của các thành và các đỉnh và đáy chai trên hai chai (các chai này được dùng cho thử c ơ tính) đáp ứng các yêu cầu 7.2 đến 7.5, các kích thước đo được tại ít nhất l à ba mặt cắt ngang của ph ầ n h ì nh trụ tròn của chai và tr ê n một mặt cắt dọc của đáy v à đ ỉ nh chai; - sự tuân thủ các yêu cầu c ủ a đi ề u 6; - sự tu â n thủ các yêu cầu của 7.6 , 7.7 và 8.5 đến 8.8 đối với tất cả các chai do cơ quan kiểm tra lựa chọn; - các bề mặt trong và ngo à i của các chai không có khuyết tật có thể gây mất an toàn cho sử dụng chai (xem các v í dụ của phụ lục A). b) giám sát các phép thử sau trên các chai được chọn: - các phép thử qui định trong 9.2.2 (thử nổ thuỷ lực) tr ê n hai chai, đã được đóng nh ã n; - các phép thử qui định trong 10.1.3 (thử cơ tính) trên hai chai, các mẫu thử phải đ ồ ng nhất hóa với lô chai; - các phép thử qui định trong 9.2.3 (thử áp suất theo chu kỳ) trên hai chai đã được đóng nhãn; - đối với các chai được chế tạo từ ống thép không hàn, phép thử qui định trong 9.2.4 (kiểm tra đáy chai) trên hai chai được chọn cho thử cơ t í nh. 9.2.2. Thử nổ thuỷ lực 9.2.2.1. Thiết bị thử Thiết bị thử phải có kh ả năng vận hành phù hợp với các điều kiện qui định trong 9.2.2.2 và cung cấp được các thông tin yêu cầu trong 9.2.2.3. Thiết bị nổ thuỷ lực điển hình được minh hoạ trên h ì nh 4. CH Ú DẪN: 1 B ì nh chứa chất lỏng th ử 2 Thùng đo chất lỏng thử (thùng tiếp liệu cũng có th ể được sử dụng như thùng đo) 3 Bơm 4 Á p kế 5 Khí cụ ghi đường cong áp suấ t thời gian 6 Lỗ thoát nước ho ặ c van x ả kh ô ng kh í 7 Giếng thử 8 Chai H ì nh 4 - Thiết bị thử 9.2.2.2. Đi ề u kiện thử V ì chai và thiết bị thử được đổ đầy nước nên phải chú ý để đảm bảo cho không kh í không tích tụ l ạ i trong mạch bằng cách vận hành bơm tới khi nước được thải ra từ lỗ thoát nước hoặc van xả kh ô ng kh í . Trong quá trình thử phải thực hiện nén tăng áp trong hai giai đoạn liên tiếp. a) trong giai đoạn thứ nhất, áp suất phải được tăng lẽn ở mức không lớn hơn 5 bar/s tới gi á trị áp su ấ t tương ứng với sự bắt đầu của biến dạng dẻo. b) trong giai đoạn thứ hai, tốc độ tăng áp của bơm phải được duy tr ì không đổi tới khi chai bị phá huỷ. 9.2.2.3. Giải thích phép thử 9.2.2.3.1. Giải thích phép thử nổ phải bao g ồ m: a) kiểm tra đường cong áp suấ t thời gian hoặc đư ờ ng cong áp suấ t thể tích nước sử dụng, đ ể cho phép xác định áp suất tại đó bắt đầu có biến dạng dẻo của chai cùng với á p suất nổ; b) kiểm tra vết rách (nứt) đo nổ và h ì nh dạng của các mép vết rách. 9.2.2.3.2. Đối v ớ i các kết quả của thử nổ được coi là đạt thì các yêu cầu sau phải được đáp ứng: a) Áp suất chảy quan sát được (p y ) phải ≥ (áp suất thử), v ớ i giá trị nhỏ nhất tuyệt đối của 1, 18 x p h (áp suất thử); b) Áp suất nổ thực p b ≥ 1,22 X (R e / R g ) x p h (áp suất thử). 9.2.2.3.3. Chai phải được giữ nguyên vẹn thành một khối và không vỡ ra m ả nh. 9.2.2.3.4. Vết nứt, rách chính phải ở trên phần hình trụ tròn của chai và không được giòn, nghĩa là các mép của vết nứt , rách phải dốc nghiêng so với thành chai, vết rách không được biểu lộ là khuyết tật lớn trong kim loại. 9.2.2.3.5. Đối với các chai có chiều dày thành nhỏ hơn 7,5 mm, vết nứt, rách chỉ được chấp nhận nếu nó tuân theo một trong các yêu cầu sau: a) theo chiều dọc, không có sự rẽ nhánh [(xem hình 5.a) ] ; b) theo chi ề u dọc, có sự rẽ nhánh sang một b ê n tại mỗi đầu mút của vết rách nhưng không kéo d à i tới quá mặt phẳng dọc vuông góc với mặt phẳng gãy đứt [h ì nh 5 b)]; c) theo chi ề u dọc, có sự rẽ nhánh như đuôi cá ở một đ ầ u (hình 5.C)] hoặc cả hai đầu [h ì nh 5.d)]. Hình 5 - Pro fi n thử nổ chấp nhận được 9.2.2.4. Chuẩn cứ chấp nhận Hình 5 minh họa các pro f in thử nổ đạt y ê u cầu v à các l ô chai có mẫu thử đại diện đạt được kết quả này phải đ ược chấp nh ậ n. Nếu cấu hình của vết nứt, rách không tuân theo hình 5 nhưng tất cả các thử nghiệm vật liệu và cơ tính khác đ ề u đạt yêu cầu thì phải điều tra nguyên nhân của sự không tu â n thủ này trước khi có quyết định chấp nhận hoặc bác b ỏ lô chai. 9.2.3. Thử áp suất theo chu kỳ Phép thử này phải được thực hiện với chất l ỏ ng không ăn mòn tạo ra sự đ ả o ngược liên tiếp theo chu kỳ của áp suất giới hạn tr ê n ở trong chai, áp suất này tối thiểu phải bằng áp suất thử thuỷ lực (p h ). Chai phải chịu được 12000 chu kỳ mà không bị phá huỷ. Đối với các chai có áp suất thuỷ lực (p h ) > 450 bar, áp suất giới hạn tr ê n của chu kỳ có thể được giảm đi t ớ i 2/3 áp suất thử này. Trong trường hợp này, chai phải chịu được 80000 chu kỳ m à không bị phá huỷ. Giá trị của áp suất giới hạn dưới của chu kỳ kh ô ng vượt quá 10 % áp suất giới hạn trên của chu kỳ nhưng phải có giá trị tuyệt đ ối lớn nhất 30 bar. Chai phải thực sự chịu áp suất cao nhất và thấp nhất của chu kỳ trong khi thử. Tần số đảo ngược của áp suất không được vượt quá 0,25 Hz (15 chu kỳ/min). Chai phải chịu tác động của các á p suất lớn nhất và nhỏ nhất theo chu kỳ trong quá trình thử. Nhiệt độ đo được trên b ề mặt ngoài của chai không được vượt quá 50 ° C trong quá tr ì nh thử. Sau thử nghiệm, các đáy chai được cắt ra để đo chiều dày và bảo đảm rằng chiều dày này rất gần với chi ề u dày nhỏ nhất được qui định trong thiết kế và phải nằm trong giới hạn dung sai sản xuất thông thường. Trong bất kỳ trường hợp nào, chiều dày thực của chai cũng không được vượt quá chiều dày qui định trên bản vẽ lớn hơn 15 %. Phép thử được coi là đạt yêu c ầ u nếu chai đạt được s ố chu kỳ yêu cầu mà không có sự rò rỉ. 9.2.4. Kiểm tra đáy chai (chỉ đối với chai được chế tạo từ ống thép) Cắt đáy chai bằng các mặt cắt theo kinh tuyến và một trong các mặt c ắ t này được đánh bóng để ki ể m tra dưới kính phóng đại có độ phóng đại giữa x 5 và x10. Chai được xem là có khuyết tật nếu phát hiện ra các vết nứt. Chai cũng được xem là có khuyết tật nếu c á c kích thước của các lỗ rỗ (hổng) hoặc các tạp chất lẫn vào đạt tới giá trị có thể gây ra mất an toàn. Trong bất cứ trường hợp nào, chiều dày không có khuyết tật ở giữa đáy chai cũng không được nhỏ hơn chiều dày nh ỏ nhất qui định. 9.3. Giấy chứng nhận phê duyệt kiểu Nếu các kết quả kiểm tra theo 9.2 đáp ứng y ê u cầu, cơ quan kiểm tra sẽ cấp giấy chứng nhận ph ê duyệt kiểu, v í dụ v ề giấy chứng nhận phê duyệt kiểu được giới thiệu trong phụ lục C . 10. Thử theo lô 10.1. Yêu c ầ u chung 10.1.1. Tất cả các thử nghiệm để kiểm tra chất lượng chai chứa khi phải được thực hiện trên vật liệu lấy t ừ các chai đã chế tạo hoàn ch ỉ nh. Để thử theo l ô , nhà chế tạo phải cung cấp cho cơ quan kiểm tra: - giấy chứng nhận phê duyệt kiểu; - giấy ch ứ ng nhận phân tích mẻ đúc thép được cung cấp cho nhà chế tạo chai; - bằng chứng v ề việc đã thực hiện nhiệt luyện thích hợp; - giấy chứng nhận kết quả kiểm tra siêu â m; - danh mục các chai, số loạt sản xuất và ghi nhãn theo yêu c ầ u; - xác nhận v ề việc đã kiểm tra ren theo cal í p ren. Các calíp ren sử dụng được qui định trong ti ê u chuẩn (ví dụ TCVN 7166). 10.1.2. Trong quá trình thử lô, cơ quan kiểm tra phải: a) xác minh rằng đã có giấy chứng nhận phê duyệt kiểu và các chai phù hợp với giấy chứng nh ậ n phê duyệt kiểu; b) kiểm tra để bảo đảm rằng các yêu cầu trong các điều 6, 7 và 8 đã được đáp ứng và đặc biệt là kiểm tra bằng mắt bề mặt b ê n ngoài, và nếu có thể, bề mặt b ê n trong của chai, kiểm tra kết cấu của chai phù hợp với các yêu cầu trong 8.2 đến 8.8. Kiểm tra bằng mắt phải được thực hiện í t nhất với 10 % số chai được đệ trình kiểm tra.Tuy nhiên nếu t ì m thấy một khuyết tật không chấp nhận đ ược (xem ví dụ trong phụ lục A) th ì phải kiểm tra bằng mắt 100 % số chai; c) lựa chọn các chai cần thiết trong lô để thử phá h ủy và làm chứng các phép thử qui định trong 10.1.3 (thử cơ tính). Khi cho phép có các thử nghi ệ m lựa chọn, khách hàng và nhà chế tạo phải thoả thuận v ớ i nhau về các thử nghiệm được tiến hành; d) kiểm tra để xác minh rằng các thông tin do nhà chế tạo cung cấp so v ớ i 10.1.1, phải tiến hành thử ngẫu nhiên; e) đánh giá các kết quả thử độ cứng được nêu trong 11.3. 10.1.3. Phải thực hiện các thử nghiệm sau cho một chai của từng lô: - một phép thử kéo theo hướng dọc (xem 10.2); - hai phép thử uốn (x e m 10.3.1) theo hướng chu vi hoặc một thử ép bẹp (xem 10.3.2) hoặc một thử ép ph ẳ ng vòng (xem 10.3.3); - ba phép thử va đập theo hướng ngang hoặc hướng dọc như qui định trong 10.4 khi chiều d à y của chai cho phép gia c ô ng mẫu thử có chi ề u d ày tối thiểu là 3 mm. Đối với các vị tr í mẫu thử, xem hình 6. CHÚ DẪN: 1 M ẫ u thử uốn 2 Mẫu thử uốn ngang 3 M ẫ u thử uốn dọc (các vị trí lựa chọn được v ẽ nét đứt) 4. M ẫ u thử kéo H ì nh 6 - Vị trí mẫu thử điển hình 10.2. Thử kéo 10.2.1. Phải thực hiện thử kéo trên vật liệu được lấy từ phần hình trụ tròn của chai theo một trong các trình tự sau: a) Các mẫu thử hình chữ nhật phải được chuẩn bị phù hợp với hình 7 và có chi ề u dài chuẩn L 0 = 5,65 . Hai mặt của mẫu thử đại diện cho bề mặt trong và b ề m ặ t ngoài của chai kh ô ng được gia công. Độ giãn dài ( A ) không được nhỏ hơn các giá trị sau: A = với giá trị nhỏ nhất tuyệt đối 20 %. b) Các mẫu thử gia công tròn phải được chuẩn bị với đường k í nh l ớ n nhất có thể đạt được, độ giãn d à i ( A ) đo được trên chi ề u dài chuẩn bằng 5 lần đường k í nh mẫu thử không được nh ỏ hơn gi á trị được tính bằng c ô ng thức trong 10.2.1 a) được tăng thêm 2 % , với giá trị nhỏ nhất tuyệt đối 22 %. Kh ô ng nên sử dụng các mẫu thử tròn đối với các chi ề u dày thành chai nhỏ hơn 3 mm. 10.2.2. Thử kéo phải được thực hiện phù hợp với TCVN 197. CHÚ THÍCH: c ầ n chú ý tới phư ơ ng pháp đo độ giãn dài qui định trong TCVN 197, đặc biệt là trong trường hợp khi mẫu thử kéo có độ côn dẫn đến điểm đứt g ã y cách xa trung điểm của chi ề u dài chuẩn. w ≤ 4t w <> Hình 7 – M ẫ u thử kéo 10.3. Thử uốn và thử ép bẹp 10.3.1. Thử uốn 10.3.1.1. Phải tiến hành thử nghiệm uốn phù hợp với ISO 7438 tr ê n hai mẫu thử đạt được bằng cách cắt một hoặc hai vòng có chi ề u rộng 25 mm hoặc 4 t, chọn giá trị nào lớn hơn, th à nh các chi tiết (mẫu thử) bằng nhau. Mỗi mẫu thử phải có đủ chiều dài để có thể thực hiện được thử uốn. Chỉ gia công các mép (cạnh) của mẫu thử. 10.3.1.2. M ẫ u thử không được có vết nứt khi được uốn ở phía trong con lăn uốn tới khi các b ề m ặ t trong của m ẫ u thử tiếp xúc khít v ớ i đ ườ ng kính con lăn uốn (xem hình 8). 10.3.1.3. Đường k í nh con lăn uốn (D f ) được xác định từ bảng 2. Đối với độ bền kéo thực (R m ) đã cho trong Bảng 2, D f = n x t , trong đó t là chiều d ày mẫu thử. H ì nh 8 - Minh họa phép thử uốn 10.3.2. Thử ép bẹp 10.3.2.1. Thử ép bẹp phải được thực hiện trên một chai được lựa chọn từ mỗi lô chai sau khi nhiệt luyện. 10.3.2.2. Chai thử phải được ép bẹp giữa các mép dao hình nêm với góc nêm 60° và các mép được vê tròn tới bán kính danh nghĩa 13 mm. Chi ề u dài của nêm không được nhỏ hơn chiều rộng của chai được ép bẹp. Đường trục dọc của chai phải tạo thành góc xấp xỉ 90° với các mép d ao. 10.3.2.3. Chai thử phải được ép bẹp tới khi khoảng cách giữa c á c mép dao bằng 10 t m , trong đó tm là chiều dày trung bình của thành chai tại vị trí thử. Không được có vết nứt trên chai được ép bẹp khi kiểm tra bằng mắt. 10.3.3. Thử ép phẳng vòng Thử ép ph ẳ ng vòng phải được thực hiện tr ê n một vòng có chiều rộng 25 mm hoặc 4 t , chọn giá trị nào l ớ n hơn, được lấy từ thân chai. Vòng phải được ép giữa các dụng cụ ép tới khi khoảng cách giữa các dụng cụ ép theo Bảng 2. Không được có vết nứt tr ê n vòng được ép kh i kiểm tra bằng mắt. Bảng 2 - Các yêu c ầ u của phép thử uốn và thử ép bẹp Độ b ề n kéo thực R m MPa Thử uốn Giá trị n Thử ép bẹp (Chai hoặc vòng) Giá trị u a R m £ 500 2 4 500 R m £ 670 3 5 670 <> m £ 800 4 6 800 <> R m £ 950 6 8 * Khoảng cách giữa các mép dao hoặc tấm ép = u x t m , trong đ ó tm là chiều dày th à nh chai trung bình ở vị tri thử. 10.4. Thử va đập 10.4.1. Thử va đập phải được tiến hành phù hợp với ISO 148 và theo các yêu cầu dưới đây: Các mẫu thử va đập ph ả i được lấy theo hướng qui định trong bảng 3 từ thành chai. Rãnh khắc phải vuông góc với mặt thành chai (xem hình 9). Đối với các thử nghiệm theo chiều dọc, mẫu thử phải được gia công tr ê n tất cả các mặt (trên 6 mặt). Nếu chiều dày thành không cho phép đạt được chiều rộng cuối cùng c ủ a mẫu thử là 10 mm th ì chi ề u rộng của mẫu thử phải càng gần với chi ề u dày danh nghĩa của thành chai càng tốt. Các mẫu thử được lấy theo chiều ngang phải được gia công tr ê n 4 mặt, mặt ngoài của thành chai không qua gia công và mặt trong của thành chai được gia công tuỳ ý như đã chỉ dẫn tr ê n hình 10. CHÚ DẪN: 1. M ẫ u ngang 2. Đường trục dọc c ủ a chai 3. Rãnh V Charpy vu ô ng góc với thành chai 4. M ẫ u dọc Hình 9 - M ô tả các mẫu thử va đập ngang và dọc 10.4.2. Các gi á trị nhỏ nhất để chấp nhận được cho trong bảng 3. B ả ng 3 - Các giá trị chấp nhận thử va đập (đ ố i với ≤ 800 MPa) Đường kính chai D, mm > 140 ≤ 140 Hướng thử Ngang Dọc Nhiệt độ thử , ° C a - 20 hoặc - 50 - 20 hoặc - 50 Độ dai va đập, J/cm 2 Trung bình của ba mẫu b 20 40 Riêng từng mẫu 16 32 a Nhiệt độ thử do nhà chế tạo qui định và phải được xem xét như l à nhiệt độ sử dụng cho phép thấp nhất đối v ớ i thiết kế chai đó. Giá trị thử va đập đối với các chai có giới hạn b ề n kéo lớn nhất trên 800 MPa phải đáp ứng các yêu c ầ u củaTCVN 7388-1 (xem 6.1.1). CHÚ DẪN: 1. Gia công tùy ý a) M ẫ u th ử dược lấy từ th à nh chai b) H ì nh chiếu đứng của mẫu thử trong thiết bị thử va đ ập 1 Mũi đập 2 H ướ ng (chi ề u) đập 3 M ẫ u thử 4 Đư ờ ng tâm đập c) Hình chiếu từ trên xuống của mẫu thử trong thiết b ị th ử va đập Hình 10 - Mô t ả thử va đập ngang 11. Thử nghiệm trên từng chai 11.1. Qui định chung Sau nhiệt luyện, tất c ả các chai, trừ các chai được chọn để thử t heo điều 10, phải chịu các thử nghiệm sau: - kiểm tra siêu âm theo qui định trong 8.4; - thử áp suất thử thuỷ lực phù hợp với 11.2.1 hoặc thử giãn n ở th ủy lực phù h ợ p với 11.2.2 , khách hàng và nhà chế tạo phải th ỏa thuận về việc lựa chọn để thực hiện phép thử nào trong các phép thử này: - tất c ả các chai có áp suất thử thuỷ lực > 60 bar phải được thử độ cứng phù hợp với 11.3 ; - thử r ò r ỉ phù hợp với 11.4. - kiểm tra dung tích nước phù hợp với 11.5; 11.2. Thử thuỷ lực 11.2.1. Thử áp suất thử Áp suất nước trong chai phải được tăng lên theo mức có thể kiểm soát được để đạt tới áp suất thử p h . Chai phải được giữ ở áp suất p h ít nhất là 30 giây để bảo đ ả m rằng áp suất không tụt xuống và không có sự rò rỉ. 11.2.2. Thử giãn n ở th ể tích Áp suất nước trong chai phải được tăng lên theo mức có thể kiểm soát được để đạt tới áp suất thử p h . Chai phải được giữ ở áp suất p h ít nhất là 30 giây và đo giãn n ở thể tích. Sau đó x ả áp suất v à đo lại giãn n ở thể tích. Chai phải được loại bỏ nếu có độ giãn nở dư ( nghĩa là có giãn n ở thể tích sau khi đã xả áp suất) vượt quá 10 % giãn n ở thể tích tổng đo được ở áp suất th ử p h . Số ch ỉ thị độ gi ã n n ở tổng và độ giãn n ở dư phải được ghi lại cùng với số loạt sản xuất tương ứng của mỗi chai được thử, sao cho có thể xác định được gi ã n nở đàn h ồ i (nghĩa là giãn nở tổng nhỏ hơn gi ã n nở dư) ở áp suất thử đối với mỗi chai. 11.3. Thử độ cứng Nhà ch ế tạo phải tiến hành thử độ cứng phù hợp với TCVN 256 (Brinell), TCVN 257 (Rockwell) ho ặ c các phương pháp tương đương khi nhiệt luyện lần cuối. Các giá trị độ cứng đ o được phải nằm trong giới hạn do nhà chế tạo chai qui định đối với vật liệu, phụ thuộc vào loại nhiệt luyện sử dụng để ch ế tạo chai. Theo sự thoả thuận giữa các bên có liên quan, có thể sử dụng các phương pháp đo vết l õ m bề mặt khác với phương pháp cho trong TCVN 256 hoặc TCVN 257. 11.4. Thử rò rỉ Nh à chế tạo phải sử dụng kỹ thuật và công nghệ sản xuất và áp dụng c á c thử nghiệm để chứng minh với cơ quan kiểm tra rằng các chai không bị rò rỉ. 11.5. Ki ể m tra dung tích Nhà ch ế t ạ o phải xác nhận d ung tích nước theo đúng bản vẽ thiết kế. 12. Cấp chứng chỉ M ỗ i l ô chai phải có chứng ch ỉ do đại diện của cơ quan kiểm tra có thẩm quyền ký để xác nhận rằng các chai đáp ứng được các yêu cầu về mọi mặt của tiêu chuẩn này. Ví dụ về mẫu giấy chứng nhận được giới thiệu trong phụ lục D. Các bản sao của giấy chứng nhận đư ợ c giao cho nhà chế tạo. Bản gốc của giấy chứng nhận ph ả i do cơ quan kiểm tra lưu giữ và các bản sao do nhà chế tạo lưu giữ phù hợp với các qui định của nhà nước. 13. Ghi nhãn Từng chai phải được đóng nh ã n trên vai chai hoặc trên bộ phận gia cố của chai, hoặc vành đai cố định, hoặc vòng cổ chai phù h ợ p với ISO 13769 hoặc các yêu cầu ghi nhãn của nh à nước. Bổ sung thêm việc ghi nhãn để ch ỉ ra nhiệt độ sử dụng cho phép nhỏ nhất phải được đóng nhãn như sau: K2 đối với việc sử dụng ở nhiệt độ t ớ i - 20 ° C hoặc K5 đ ối với việc sử dụng ở nhiệt độ t ớ i - 50 ° C PHỤ LỤC A (tham khảo) Đánh giá các khuyết tật chế tạo và các điều kiện loại bỏ các chai chứa khí bằng thép không hàn tại thời điểm kiểm tra bằng mắt cuối cùng bởi nhà sản xuất A. 1 . Gi ớ i thiệu Nhiều loại khuyết tật có thể xảy ra trong quá tr ì nh chế tạo chai chứa kh í bằng thép không hàn. Các khuyết tật này có th ể là khuyết t ậ t v ề cơ kh í hoặc vật liệu. Các khuyết tật có thể được phá t sinh bởi vật liệu cơ bản đã sử dụng, quá trình chế tạo , xử lý nhiệt, sự thao tác , nguyên c ô ng làm cổ, gấp m í, gia công cơ ho ặ c đóng nh ã n và các nguyên nhân khác trong quá tr ì nh chế tạo. Mục tiêu của phụ lục này là nhận ra các khuyết tật ch ế tạo thường hay gặp nhất và cung cấp hư ớ ng dẫn cho những ngư ờ i kiểm tra để thực hiện kiểm tra bằng mắt. Tuy nhiên kinh nghiệm phong phú, sự suy xét tốt và độc lập rút ra từ s ả n xuất là rất cần thiết đối với những người kiểm tra đ ể có thể phát hiện, đánh giá và có quyết định về khuyết tật khi kiểm tra b ằ ng mắt. A. 2 . Qui định chung A. 2.1 . Điều thiết yếu là phải thực hiện kiểm tra bằng mắt bên ngoài v à bên trong chai trong điều kiện tốt - bề mặt của kim loại và đặc biệt là mặt trong của thành chai phải hoàn toàn sạch, khô , kh ô ng có c á c vảy ôxit, vết gỉ, cặn bẩn v.v... v ì chúng c ó thể che lấp đi các khuyết tật nghi ê m trọng khác. Nếu cần, b ề mặt chai có thể được làm sạch trong điều kiện được giám sát chặt chẽ bằng c á c phương pháp thích hợp trước khi thực hiện các bước kiểm tra tiếp sau. - cần sử dụng các nguồn chiếu sáng thích hợp có đủ cư ờ ng độ. - sau khi chai đ ã được chế tạo xong và đã được tạo ren, cần kiểm tra khu vực b ê n trong cổ chai bằng kh í cụ introscope, gương hoặc các d ụng cụ thích hợp khác. A. 2.2 . Các khuyết tật nhỏ có thể được khắc phục bằng cách sửa chữa cục bộ, mài, cắt gọt ho ặ c bằng các phư ơ ng pháp thích hợp khác. Phải rất chú ý để trá nh tạo ra các khuyết tật có hại mới. Sau sửa chữa này cần kiểm tra lại c á c chai. A. 3 . Các khuyết tật trong ch ế tạo Hầu hết các khuyết tật thường gặp trong chế tạo và các định nghĩa của chúng được n ê u trong bảng A.1. Các giới hạn của sự loại bỏ cho sửa chữa hoặc loại bỏ hẳn cũng được đưa vào b ả ng A.1. Các giới hạn của sự loại b ỏ này được xác lập theo kinh nghiệm. Ch ú ng áp dụng cho tất cả các c ỡ kích thước và kiểu loại chai và các đ iều kiện sử dụng chai. Tuy nhiên, theo yêu cầu của khách h à ng đối với m ộ t s ố kiểu loại chai hoặc một số điều kiện sử dụng đ ặ c biệt có thể cần đến các đi ề u kiện nghiêm ng ặ t hơn . A. 4 . Chai bị loại bỏ Tất c ả các chai b ị loại bỏ không được đưa vào sử dụng cho mục đích ban đầu của chúng. Có thể tạo ra các chai cho các điều kiện sử dụng khác từ các chai bị loại bỏ. Bảng A.1 - Các khuyết tật trong ch ế tạo Khuyết tật Mô t ả Điều kiện loại bỏ và/ hoặc hành động S ửa chữa/ loại bỏ Phồng rộp, g ợ n sóng Sự phồng ra hoặc gợn sóng nhìn thấy được của thành chai Tất cả các chai có khuyết tật này Loại bỏ Vết lõm Vết lõm trong thành chai không phải do kim loại bị ép hoặc bị lấy đi (xem hình A.1) (xem mài hoặc cắt gọt qu á kích thước) - Khi chiều sâu vết lõm h vl a) vượt quá 2 % đường k í nh ngoài của chai Loại bỏ - Khi chiều sâu vết lõm h vl > 1 mm và đường kính vết lõm f < 30=""> vl Cho phép sửa chữa Vết rạch hoặc đục, vết kim loại hoặc c ặ n Vết rạch ở thành chai, ở đó kim loại được lấy đi hoặc được ph â n bố lại (do có vật lạ trên chày, cối , hoặc khuôn trong nguyên công ép đun hoặc kéo) Khuyết tật b ê n trong: Nếu trên bề m ặ t không có các răng sắc lớn hơn 5 % chi ề u dày thành b) Sửa chữa Khuyết tật bên ngoài: khi chiều sâu vượt quá 5 % chiều dày thành chai Có thể sửa chữa (xem A.2.2) Vết lõm có chứa vết vạch hoặc đục Vết lõm ở th à nh chai có chứa vết vạch hoặc đục (xem hình A.2) Tất cả các chai có chứa khuyết tật n à y Loại b ỏ Mài hoặc cắt gọt quá kích thước Có sự giảm cục bộ c ủ a chi ề u dày thành chai do mài hoặc cắt gọt - Khi chiều dày thành bị giảm nhỏ hơn chiều dày thành nh ỏ nhất theo thiết kế Loại bỏ - Khi tạo ra vết lõm Xem "vết lõm" Đường g ờ Một dải dọc nh ô lên khỏi b ề mặt thành có prô f in là góc nhọn (xem h ì nh A.3) - Khuyết tật bên trong: nếu chiều cao hoặc chiều sâu vượt quá 5 % chi ề u dày th à nh hoặc nếu chiều dài vượt quá 10 % chi ề u dài chai Sửa chữa nếu c ó thể hoặc loại bỏ Đường r ã nh Một đường rãnh dọc trên bề m ặ t thành (xem hình A.4) - Khuyết tật bên ngoài: Nếu chiều cao hoặc chiều sâu vượt quá 5% chiều dày thành hoặc khi chi ề u dài vượt quá 5 lần chiều dày thành Sửa chữa nếu có thể ho ặ c loại bỏ (xem A.2.2) Tách lớp Sự phân lớp vật liệu trong thành chai và đ ô i khi xuất hiện như là sự gián đoạn, sự chồng lên nhau của các lớp , vết nứt, vết phồng tr ê n b ề mặt (xem hình A5) - Khuyết tật bên trong: Tất cả các chai có khuyết tật này Sửa chữa nếu có thể hoặc loại bỏ - Khuyết tật bên ngoài: Tất c ả các chai có khuyết tật này Sửa chữa nếu có thể hoặc loại bỏ (xem A.2.2) Vết nứt Sự tách ra của vật liệu Khi không loại bỏ đưọc trong phạm vi d ung sai chiều dày Loại bỏ Khi loại bỏ được trong phạm vi dung sai chiều dày Sửa chữa Vết nứt ở cổ Các đường chạy thẳng từ trên xuống đoạn có ren và chạy qua các mặt ren (chúng không được lẫn với vết ta r ô , có nghĩa là vết gia c ô ng ren) xem hình A.6) Tất cả các chai có khuyết tật này Loại bỏ Nếp gấp Sự tạo thành các nếp gấp ở khu vực bên trong vai chai, chúng có thể lan sang khu vực có ren của vai, (xem hình A.7). Nếp gấp hoặc vết nứt nhìn thấy l à vết oxit trong phần có ren cần được loại bỏ bằng gia c ô ng cơ t ới khi kh ô ng nh ì n thấy vết oxit nữa Sau gia c ô ng cơ cần kiểm ra lại toàn bộ khu vực vai chai và chiều dày thành. Sửa chữa nếu có thể và/hoặc vết n ứ t ở vai Các vết nứt có thể bắt đầu từ các vết g ấ p bên trong vai chai và lan vào vùng hình trụ được gia công cơ ho ặ c cắt ren của vai, (h ì nh A.8 chỉ rõ sự bắt đầu và phát triển của vết nứt ở vai chai) Nếu các nếp gấp hoặc vết oxit không loại bỏ được bằng gia công cơ hoặc nếu vẫn nhìn thấy c á c vết nứt hoặc nếu chiều dày thành không đ ạ t yêu cầu. Loại bỏ Các nếp gấp kéo dài ra ngoài khu vực được gia c ô ng v à nhìn thấy rõ là các vết lún ở đó không có các oxit tích tụ trong kim loại thì có thể chấp nhận được v ớ i điều kiện là đỉnh vết phải nhẵn và chân vết được lượn tròn. Chấp nhận đ ược Vết nứt bên trong đ á y Các vết nứt trong kim loại ở đáy chai có dạng vệt sáng Khi không loại bỏ được trong phạm v i dung sai chi ề u dày Loại bỏ Khi loại bỏ được trong phạm vi dung sai chi ề u dày Sửa chữa nếu có thể Bề mặt có "vảy da cam" Sự xuất hiện vảy da cam là do sự chảy không liên tục của k i m loại Nếu nhìn thấy vết nứt sắc trên bề mặt vảy da cam Chấp nhận đối với kh í chứa không ăn mòn Ren bên trong c ổ chai hư hỏng vượt ra ngoài dung sai Ren bên trong cổ chai hư hỏng với các vết lõm, vết cắt, vết cháy hoặc vượt ra ngoài d ung sai - Khi thiết kế cho phép có hư hỏng thì có thể cắt lại ren và kiểm tra lại bằng dưỡng đo ren thích hợp và kiểm tra lại cẩn thận bằng mắt. Phải bảo đảm có đủ số vòng ren làm việc thích hợp Sửa chữa - Nếu không sửa chữa được Loại bỏ Rỗ do bị ăn mòn Sự ăn mòn bề mặt nghiêm trọng Tất cả các chai có khuyết tật nhìn thấy được này sau khi phun bi Loại bỏ Kh ô ng phù hợp với b ả n vẽ thiết kế Tất c ả các chai có khuyết tật này Sửa chữa nếu có thể hoặc loại bỏ Vòng cổ không được kẹp chắc chắn Vòng cổ xoay được chịu tác động c ủ a momen xoắn nh ỏ hoặc bị kéo ra dưới tác dụng của lực dọc nh ỏ . Xem hướng dẫn của TCVN 6812 Tất c ả các chai có khuyết tật này Có thể sửa chữa theo phương pháp đã được phê duyệt Vết cháy hổ quang hoặc do đèn hàn Đốt ch á y một phần kim loại của chai, sự bổ sung kim loại hàn hoặc lấy đi kim loại tạo thành các vết rách hoặc ph ồ ng rộp Tất cả các chai có khuyết tật này Loại bỏ a) Tr ê n các chai có đ ườ ng kính nhỏ, các giới hạn này có thể được điều ch ỉ nh, sự xem xét dạng bên ngo à i của vết lõm cũng góp phần vào việc đ á nh giá các vết lõm, đ ặ c biệt là đối với các chai nhỏ. b ) C ầ n quan tâm xem xét dạng b ê n ngoài và sự b ố tr í của vết rạch ( ở các bộ phận dày hơn có ứng suất nh ỏ hơn). Hình A.1 - Vết lõm Hình A.2 - Vết lõm có chứa vết rạch hoặc đục Hình A.3 - Đường gờ Hình A.4 - Đường rãnh H ì nh A.5 - Sự tách lớp CH Ú D Ẫ N: 1 Vết nứt ở c ổ 2 Vết nứt ở cổ đã lan truyền Hình A.6 – Vết nứt ở cổ CH Ú DẪN: 1 Nếp gấp hoặc vết nứ t 2 Sau gia công cơ Hình A.7 - Nếp gấp hoặc vết nứt ở vai chai trư ớ c và sau khi gia công cơ CHÚ DẪN. 1 Vết nứt ỏ vai 2 Vết nút ở vai đã lan truyền 3 Nếp gấp Hỉnh A.8 - Vết nứt ở vai PHỤ LỤC B (qui định) Kiểm tra siêu âm B.1 . Phạm vi Phụ lục n à y d ự a tr ê n các kỹ thuật do nhà chế tạo chai s ử dụng. Có thể sử dụng các kỹ thuật kiểm tra siêu âm khác miễn là các kỹ thuật này đã được chứng minh là thích hợp cho phương pháp ch ế tạo. B.2 . Yêu cầu chung Thiết bị kiểm tra siêu âm phải có khả năng tối thiểu l à phát hiện ra mẫu chuẩn như mô tả trong B.3.2. Thiết bị phải được bảo dưỡng thường xuyên phù h ợ p v ớ i hướng dẫn vận hành c ủ a nhà ch ế tạo để b ả o đảm cho độ ch í nh xác của thiết bị được duy trì. Phải lưu giữ các hồ sơ kiểm tra và các giấy chứng nh ậ n phê duyệt đối với thiết bị. Vận hành thiết bị kiểm tra siêu âm phải là những người đã được đào tạo và phải được giám sát bởi những người có tay nghề và kinh nghiệm đã được cấp chứng chỉ bậc 2 theo ISO 9712 : 1999. Các bề m ặ t bên trong và bên ngoài của chai được kiểm tra siêu â m phải ở trong t ình trạng thích hợp cho quá trình kiểm tra đạt độ chính xác và có tính lặp l ại kết qu ả kiểm tra. Để phát hiện khuyết tật phải sử d ụng hệ thống xung phản h ồ i, đ ể phát hiện các khuyết tật như vế t nứt , nếp gẫy v.v... Đối với phép đo chiều dày phải sử dụng phương pháp cộng hưởng ho ặ c hệ thống xung phản hồi. Phải sử dụng các kỹ thuật kiểm tra tiếp xúc hoặc nhúng. Phải sử dụng phương pháp nối bảo đảm cho việc truyền năng lượng siêu âm giữa đầu dò và chai. B.3 . Phát hiện khuyết tật của phần hình trụ tròn B. 3.1 . Phương pháp Chai được kiểm tra và bộ phận dò phải có chuyển động quay và tịnh tiến đối với nhau sao cho tạo th à nh sự quét xoắn vít tr ê n chai. Tốc độ quay và tịnh tiến phải không đổi trong khoảng ± 10 %. Bước của đường xoắn vít phải nhỏ hơn chiều rộng đường quét bởi đầu dò (tối thiểu phải có độ phủ chồng l ê n nhau 10 %) và có quan hệ với chiều rộng có hiệu qu ả của chùm tia sao cho có thể quét được 100 % ở tốc độ quay và tịnh tiến sử dụng trong quá trình hiệu chuẩn. Có thể sử dụng phư ơ ng pháp quét khác để phát hiện khuyết tật theo phương ngang trong đó sự quét hoặc chuyển đ ộng tương đối của đầu dò và chi tiết được kiểm là theo chiều dọc, chuyển động quét này đảm bảo quét được 100 % bề m ặ t với độ phủ ch ồ ng khi quét khoảng 10 %. Các khuyết tật (theo chiều) dọc th à nh chai được kiểm tra bằng cách truyền năng lư ợ ng siêu â m theo c ả hai chi ề u chu vi và các khuyết tật (theo chiều) ngang được kiểm tra bằng cách truyền năng lượng si ê u â m theo cả hai chiều dọc. Hiệu quả của thiết bị phải được kiểm tra định k ỳ bằng cách đưa mẫu chuẩn vào kiểm tra. Việc kiểm tra này phải được thực hiện tối thiểu là tại lúc bắt đầu và kết thúc của mỗi ca. Nếu trong quá trình kiểm tra với mẫu chuẩn này không phát hiện ra được rãnh chuẩn thì tất c ả các chai đ ã được kiểm sau lần kiểm tra với mẫu chuẩn cuối cùng phải được kiểm tra lại sau khi thiết bị đã được hiệu chuẩn. B. 3.2 M ẫ u chuẩn Phải chuẩn bị một mẫu chuẩn có chi ề u d à i thích hợp từ một chai có đường k í nh tương tự và phạm vi chiều dày thành, vật liệu có đặc tính âm thanh tương tự và đ ộ nh ẵ n bề mặt tương tự như chai được kiểm. M ẫ u chuẩn kh ô ng được có những chỗ gián đoạn có thể cản trở việc phát hiện các rãnh chuẩn. Các rãnh chuẩn theo chi ề u dọc và chiều ngang phải được gia c ô ng tr ê n bề mặt trong và bề m ặ t ngoài của mẫu chuẩn. Các rãnh phải được tách biệt nhau sao cho có thể nh ậ n ra mỗi rãnh một cách rõ ràng. Kích thước và h ì nh dạng của r ã nh có tầm quan trọng quyết định đối v ớ i việc đi ề u chỉnh thiết bị (xem hình B.2 và B.3. - chiều dài của các rãnh ( E ) không được l ớ n h ơ n 50 mm; - chiều rộng ( W ) không được lớn hơn hai lần chiều sâu danh nghĩa ( T ). Tuy nhiên khi điều kiện này không được đ áp ứng thì có thể chấp nhận chiều rộng l ớ n nhất của rãnh là 1.0 mm; - chi ề u sâu của các rãnh ( T ) phải là 5% ± 0,75% chiều dày thành danh nghĩa (S) với giá trị nhỏ nhất là 0,2 mm và giá trị lớn nhất là 1,0 mm. T rên toàn bộ chiều dài của rãnh. Cho phép có đoạn th oá t gi ao tại mỗi đầu rãnh; - rãnh phải được làm sắc cạnh tại chỗ giao nhau giữa rãnh vá bề mặt thành chai. Mặt c ắ t ngang của rãnh phải là hình chữ nh ậ t trừ khi sử dụng phư ơ ng pháp gia công tia lửa điện thi đáy rãnh sẽ lượn tròn: - hình dạng và kích thưác của rãnh phải được chứng minh bằng phương pháp thích hợp. B. 3 . 3 . Hiệu chuẩn thiết bị Khi sử dụng mẫu thử qui định trong B.3.2, thiết b ị phải được điều chỉnh để chỉ báo rõ ràng các rãnh tr ê n bề mặt trong và ngoài. Biên độ của các chỉ báo phải càng gần bằng nhau càng tốt. Chỉ báo có biên độ nhỏ nhất phải được sử dụng làm mức loại bỏ và dùng cho các thiết bị ch ỉ nh đặt hình, â m thanh, thiết bị ghi hoặc chọn lọc. Thiết bị phải được hiệu chuẩn với mẫu chuẩn hoặc đ ầ u dò, ho ặ c cả hai chuyển động theo cùng một cách, cùng một chiều và ở cùng một tốc độ như khi kiểm tra chai. Tất cả các thiết bị nghe, nhìn, ghi hoặc chọn lọc phải v ậ n hành tốt ở tốc độ thử. CHÚ DẪN: 1. Rãnh chuẩn bên ngoài 2. Rãnh chuẩn bên trong CH Ú THÍCH: T ≤ ( 5 ± 0,75) % S nhưng ≤ 1 mm và ≥ 0,2 mm; W ≤ 2 T , nhưng nếu không thể thực hiện đư ợ c th ì ≤ 1 mm; E ≤ 50 mm. Hình B.1 - Kết c ấ u và kích thước của các r ã nh chuẩn dùng cho các khuyết tật dọc B. 4 . Đo chi ề u dày thành chai Nếu không thực hiện được việc đo chiều dày thành chai trong giai đoạn sản xuất th ì cần kiểm tra 100 % phần hình trụ tr òn của chai để bảo đảm cho chiều dày thành chai không nhỏ hơn giá tr ị nhỏ nhất có bảo đ ả m. CHÚ THÍCH: T ≤ (5 ± 0,75) % S nh ư ng ≤ 1 mm và ≥ 0,2 mm; W ≤ 2T , nh ư ng nếu không thể thực hiện được th ì ≤ 1 mm; E ≤ 50 mm Hình B.2 - Sơ đồ của các rãnh chuẩn B. 5 . Giải thích c á c kết quả Các chai có chỉ báo bằng hoặc l ớ n hơn chỉ báo thấp nhất từ các rãnh chuẩn phải, được loại ra. Các khuyết tật b ề m ặ t có thể được loại bỏ, sau khi loại bỏ khuyết tật, các chai phải được đưa lại để kiểm tra siêu â m và đo chiều dày thành. Các chai có chi ề u dày thành nhỏ hơn chiều dày nhỏ nhất cho phép phải được loại bỏ. B. 6 . Cấp giấy chứng nhận Nhà chế tạo chai phải cấp giấy chứng nhận kiểm tra siêu âm. Mỗi chai đã vượt qua kiểm tra siêu âm phù hợp với yêu cầu này phải được đóng nhãn với ký hiệu “ UT ” . PHỤ LỤC C (tham khảo) Giấy chứng nhận phê duyệt kiểu Phụ lục này đưa ra v í dụ về mẫu giấy chứng nh ậ n phê duyệt kiểu. Có thể d ùng các mẫu kh á c. GIẤY CHỨNG NHẬN PHÊ DUYỆT KI Ể U Cơ quan cấp giấy chứng nhận ………………………………………………………………………….. (cơ quan kiểm tra có thẩm quyển) Áp dụng tiêu chuẩn TCVN 7388- 3 : 2004 (ISO 9809-3 : 2000) …………………………………….. S ả n phẩm được cấp giấy chứng nhận CHAI CHỨA KHÍ B Ằ NG THÉP KHÔNG HÀN Ph ê duyệt N° ……………………………………. Ngày ………………………………………………. Kiểu chai …………………………………………………………………………………………………. [ Mô t ả họ chai (b ả n vẽ N o đã được ph ê duyệt kiểu] p h …………. ...bar D min .................... mm D ma x ………………… mm á ……………………………. mm Hình dạng đáy chai ………………………………… b ………………………………….. mm L m i n ……………….. mm L m ax …………… mm V min ………………..l V max …………………l Vật liệu và xử lý nhiệt ……………………………………………………………………………….. Vật liệu và đặc tính: Vật liệu ……………….. R e ………………………. MPa R g ……….. MPa Nhà ch ế tạo hoặc đại lý ............................................................................................................ (Tên, địa ch ỉ của nhà chế tạo ho ặ c đ ại lý) ………………………………………………………………………………………………………….. Tất c ả các th ô ng tin có thể nh ậ n được từ ………………………………………………………… (Tên và địa ch ỉ của cơ quan chứng nhận) ………………………………………………………………………………………………………….. Ngày ……………………………………………. Địa điểm …………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………….. Chữ ký của cơ quan kiểm tra PHỤ LỤC D (tham khảo) Giấy chứng nhận Ph ụ lục này đưa ra ví dụ v ề mẫu giấy chứng nhận. Có thể sử dụng các mẫu khác. Giấy chứng nhận chai thép kh ô ng hàn No ……….. Hàng gửi đi ………… chai gồm có …….. l ô thử đ ã được kiểm tra và thử nghiệm về… ………… phù hợp với TCVN 7388-3 : 2004 (ISO 9809-3 : 2000). (ký hiệu hoặc lo ạ i khí) ……………………………………………………………………………………. S ố loạt của nhà máy sản xuất No …………………. đến …………………………………………….. Số loạt của chủ s ở hữu No: (2) ……………………. đến …………………………………………….. Nhà sản xuất ………………………………… Đơn hàng sản xuất No ……………………………… Địa chỉ …………………………………………………………………………………………………….. Quốc gia …………………………………… Ngày ……………………………………………………… Chủ sử hữu/ khách háng (1): ……………………… Đơn mua hàng No ……………………………. Địa chỉ …………………………………………………………………………………………………….. Quốc gia …………………………………… Ngày ……………………………………………………… DỮ LIỆU KỸ THUẬT Dung tích: danh nghĩa (1) I chiều dài danh nghĩa mm nh ỏ nhất (1) I (không có nắp và van) Áp suất thử ph ……………….. bar Đường kính ngoài D …………………… mm Áp suất làm việc (1)15 0 C …… bar Chiều dày thành nh ỏ nhất a: ………….. m m Nẹp đáy max ( 1 ) ……………… kg Bản vẽ No ………………………………….. V ật li ệ u: % phần tích qui định C % Si % Mn % P % S % Cr % Mo % Ni % max min Xử lý nhiệt Dấu ghi nhãn: (3) ……………………. ……………………………………… Ngày Nhà sản xuất (1) B ỏ đi khi c ầ n thiết (2) Nếu khách hàng y ê u cầu (3) Đư ợ c trích dẫn hoặc b ả n vẽ kèm theo. THỬ CHẤP NHẬN 1 . Các s ố đo được lấy tr ê n một chai đ ại diện của lô (1) Thử nghiệm No hoặc lô No hoặc chai No Bao gồm các lo ạ t No ………. đến ………….. Dung tích nước I Kh ố i lượng rỗng kg Chiều dày nhỏ nhất đo được (mm) Thành Đáy 2 Thử cơ tính (1) Thử kéo Đ ộ cứng Thử va ch ạ m Charpy Thử uốn ép nóng ho ặ c ép mỏng vòng Thử nghi ệ m No Mẻ đúc No Gi ớ i hạn chảy R ea MPa Độ bền kéo R m MPa Độ giãn dài A % ° C Hướng: Trung bình J/cm 2 Min J/cm 2 Min Chứng nhận các chai được cấp giấy chứng nhận này đ ã đạt được thử thuỷ lực và tất c ả các thử nghiệm khác theo yêu cầu của điều 10 TCVN 7388- 3 : 2004 (ISO 9808-3 : 2000) và ch ú ng hoàn toàn phù hợp v ớ i tiêu chuẩn này. Nhận xét đặc biệt …………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………. Thay m ặ t: ………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………. Ngày Chữ ký của cơ quan kiểm tra (1) Không cần phải đi ề n các s ố liệu vào bảng nếu có báo cáo thử kèm theo. THƯ MỤC [1] ISO 4705 : 1983. Re f illable seamless s teel gas cylinders. (Chai chứa khí bằng thép không hàn có thể nạp lại được). [2] TCVN 6872 : 2001 (ISO 11117: 1998), Chai chứa khí - Mũ bảo vệ van và vỏ bảo vệ van cho các chai chứa kh í công nghiệp và y t ế - Thiết kế, kết cấu và thử nghiệm. [3] TCVN 7166 : 2002 (ISO 11191 : 1997), Chai chứa khí - Ren côn 25 E để nối van vào chai chứa kh í - Ca l í p nghiệm thu. [4] TCVN 7389 : 2004 (ISO 13341 : 1997), Chai chứa khí di động - Lắp van vào chai chứa khí. [1] Đư ợ c thay thế bằng ISO 148-1 (đang soạn th ả o), ISO 148-2 : 1998 và ISO 148-3 :1998 . [2] Sẽ ban hành .