TCVN6747:2009

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6747:2009 (IEC 60062 : 2004) về Hệ thống mã dùng cho điện trở và tụ điện TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 6747 : 2009 IEC 60062 : 2004 HỆ THỐNG MÃ DÙNG CHO ĐIỆN TRỞ VÀ TỤ ĐIỆN Marking codes for resistors and capacitors Lời nói đ ầ u TCVN 6747 : 2009 thay thế TCVN 6747: 2000; TCVN 6747 : 2009 hoàn toàn tương đương với IEC 60062: 2004; TCVN 6747: 2009 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/E3 Thiết bị điện tử dân dụng biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. HỆ THỐNG MÃ DÙNG CHO ĐIỆN TRỞ VÀ TỤ ĐIỆN Marking codes for resistors and capacitors 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định hệ thống mã dùng cho điện tr ở và tụ điện và các chỉ số dùng cho vật liệu điện môi và các điện cực màng chất dẻo và tụ điện giấy. Mã được quy định trong Điều 3 là mã màu đối với điện tr ở không đổi. Mã này được sử dụng chung cùng các giá trị của dãy từ E6 đến E192 như quy định trong IEC 60063. Mã được quy định trong Điều 4 đưa ra hệ thống để ký hiệu giá trị điện tr ở và điện dung bằng chữ và số. Mã được quy định trong Điều 5 đưa ra hệ thống để ký hiệu dung sai của các giá trị điện trở và điện dung bằng chữ. Mã được quy định trong Điều 6 đưa ra hệ thống để ký hiệu mã mốc thời gian trên điện tr ở và tụ điện bằng chữ và số. Mã (chỉ số) được quy định trong Điều 7 đưa ra hệ thống mã dùng cho vật liệu điện môi. 2. Tài liệu viện dẫn IEC 60063:1963, Pre f erred number series of resistors and capacitors (Dãy số ưu tiên của điện trở và tụ điện) ISO 1043-1:2001, Plastics - Symbols and abbreviated terms - Part 1: Basic polymers and their special characteristics (Chất dẻo - Ký hiệu và thuật ngữ viết tắt - Phần 1: Polyme cơ bản và đặc tính riêng của chúng) ISO 8601:2000, Data elements and interchange f ormats - In f ormation interchange - Representation of dates and times (Phần tử dữ liệu và các dạng trao đổi - Trao đổi thông tin - Thể hiện ngày và thời gian) 3. Mã màu dùng cho điện trở không đổi 3.1. Mã màu dùng để biểu thị các giá trị điện tr ở đến hai và ba số có nghĩa, các dung sai và nếu cần việc chỉ thị hệ số nhiệt của điện trở không đổi phải như nêu trong 3.2; 3.3 và 3.4. 3.2. Vạch đầu tiên phải l à vạch ngay sát đầu mút của điện trở và các vạch phải được đặt cách nhau sao cho không nhầm lẫn khi đọc mã. 3.3. Tất cả các mã bổ sung phải được đ ặ t sao cho không nhầm lẫn mã gi á trị v ớ i mã dung sai. 3.4. Ghi nhãn mã màu dùng cho điện trở không đổi Bảng 1 - Các giá trị tương ứng các màu Màu S ố đ ặc trưng Bội số Dung sai Hệ số nhiệt (10 -6 / o C) Ánh bạc - 10 -2 ± 10% - Ánh vàng - 10 - 1 ± 5% - Đen 0 1 - ± 250 Nâu 1 10 ± 1 % ± 100 Đỏ 2 10 2 ± 2% ± 50 Da cam 3 10 3 ± 0,05 % ± 15 Vàng 4 10 4 - ± 25 Xanh lục 5 10 5 ± 0 , 5 % ± 20 Xanh lam 6 10 6 ± 0,25% ± 10 Tím 7 10 7 ± 0,1 % ± 5 Xám 8 10 8 - ± 1 Trắng 9 10 9 - - Không có vạch màu - - ± 20% - Để biểu thị hệ số nhiệt theo mã như mô tả ở trên, phải sử dụng một trong các phương pháp sau đây: a) vạch màu là vạch thứ sáu và vạch rộng hơn; b) vạch màu ngắt quãng là vạch thứ sáu; c) vạch vòng. Đối với loại hình trụ, vạch vòng phải được đặt thêm dọc theo chi ề u dài của các vạch hiện có của mã màu chỉ giá trị điện trở và dung sai, với vạch vòng phải không nhỏ hơn 270° của chu vi. Đối với các loại khác phải sử dụng các phương pháp mã màu tương tự như mô tả trong yêu cầu kỹ thuật cụ thể. Ghi nhãn mã màu của hệ s ố nhiệt chỉ được sử dụng khi kết hợp ba số có nghĩa. 3.4.1. Ví dụ ghi mã màu dùng cho các giá trị điện trở có hai số có nghĩa Điện trở 27 000 W có dung sai ± 5 %. 3.4.2. Ví dụ về ghi mã màu dùng cho giá trị điện tr ở có ba số có nghĩa Điện trở 249 000 W có dung sai ± 1 %. CH Ú THÍCH: Để tránh mọi nhầm lẫn, vạch cuối cùng phải rộng hơn từ 1,5 đến 2 lần các vạch khác. 3.4.3. Ví dụ về ghi mã màu dùng cho giá trị đ iện trở có ba số có nghĩa và hệ số nhiệt Điện trở 249 000 W có dung sai ± 1 % và hệ số nhiệt ± 50 x 10 - 6 / °C. CH Ú THÍCH: Để tránh mọi nh ầ m lẫn, vạch cuối cùng phải rộng hơn từ 1,5 đến 2 lần các vạch khác. 4. Mã chữ và mã số dùng cho giá trị điện dung và điện trở 4.1. Nguyên tắc chung 4.1.1. Mã phải dùng 3, 4 hoặc 5 ký tự bao gồm hai số và một chữ, ba số và một chữ hoặc bốn số và một chữ như yêu cầu. 4.1.2. Mã chữ thay cho dấu thập phân như ch ỉ ra trong các ví dụ ở B ả ng 2 và Bảng 3. 4.1.3. Mọi mã chữ hoặc số bổ sung phải đặt sau chữ ký hiệu dung sai được quy định trong Điều 5 và phải đặt sao cho không nhầm l ẫ n mã giá trị với mã dung sai. 4.2. Điện trở 4.2.1. Hệ thống mã RKMG Các chữ R, K, M, G và T được dùng theo thứ tự tương ứng với bội số 1; 1 0 3 ; 1 0 6 ; 1 0 9 và 1 0 12 của giá trị điện trở tính bằng ôm. B ả ng 2a - Ví dụ về ghi mã đối với giá trị điện trở - Lớn nhất là 3 con số có nghĩa Giá trị điện trở M ã Giá trị điện trở Mã 0,1 W R10 1 M W 1M0 0,15 W R15 1,5 M W 1M5 0 , 332 W R332 3,32 M W 3M32 0,590 W R59 5,90 M W 5M9 1 W 1R0 10 M W 10M 1,5 W 1R5 15 M W 15M 3,32 W 3R32 33,2 M W 33M2 5,90 W 5R9 59 ,0 M W 59M 10 W 10R 100 M W 100M 15 W 15R 150 M W 150M 33 , 2 W 33R2 332 M W 332M 59,0 W 59R 590 M W 590M 100 W 100R 1 G W 1G0 150 W 150R 1 , 5 G W 1G5 332 W 332R 3,32 G W 3G32 590 W 590R 5,90 G W 5G9 1 k W 1K0 10 G W 10G 1,5 k W 1K5 15 G W 15G 3,32 k W 3K32 33,2 G W 33G2 5,90 k W 5K9 59,0 G W 59G 10 k W 10K 100 G W 100G 15 k W 15K 150 G W 150G 33,2 k W 33K2 332 G W 332G 59,0 k W 59K 590 G W 590G 100 k W 100K 1 T W 1T0 150 k W 150K 1 , 5 T W 1T5 332 k W 332K 3,32 T W 3T32 590 k W 590K 5,90 T W 5T9 10 T W 10T CHÚ THÍCH: Giá trị điện tr ở được biểu thị bằng bốn s ố có nghĩa phải có các m ã như trong các ví dụ dưới đây. Bảng 2b - Ví dụ về ghi nhãn giá trị điện trở - 4 con s ố có nghĩa Giá trị Mã 59,04 W 59R04 590,4 W 590R4 5 , 904 k W 5K904 59,04 k W 59K04 v.v... 4.2.2. Hệ thống mã ba k ý tự Giá trị điện trở tính bằng ôm được nhận biết bằng mã ba ký tự như chỉ ra trong ví dụ dưới đây. B ả ng 3 - Ví dụ về ghi nhãn mã trong hệ thống mã ba ký tự Giá trị đ iện tr ở Mã Giá trị điện trở Mã 0,1 W R10 10 W 100 0,47 W R47 15 W 150 1,0 W 1R0 100 W 101 1 , 5 W 1R5 150 W 151 2 , 0 W 2R0 1 , 0 k W 102 4 , 7 W 4R7 1 , 5 k W 152 100 k W 104 150 k W 154 1 M W 105 4.2.3. Hệ thống mã bốn k ý tự Giá trị điện trở tính bằng ôm được nhận biết bằng mã bốn ký tự như chỉ ra trong ví dụ dưới đây. Bảng 4 - Ví dụ về ghi nhãn mã trong hệ thống mã bốn ký tự Giá trị điện trở Mã Từ 0,1 W đến 0 , 976 W Từ R100 đến R976 Từ 1 W đến 9,76 W Từ 1R00 đến 9R76 Từ 10 W đến 97,6 W Từ 10R0 đến 97R6 Từ 1 k W đến 9,76 k W Từ 1000 đến 9760 Từ 10 k W đến 97,6 k W Từ 1001 đến 9761 4.3. Tụ đ iện Các chữ r , n, m , m và F được dùng theo thứ tự tương ứng với bội số 10 - 12 ; 10 - 9 ; 10 - 6 ; 10 - 3 và 1 của giá trị điện dung tính bằng fara. Bảng 5a - Ví dụ về ghi mã đối với giá trị điện dung - Lớn nhất là 3 con số có nghĩa Giá tr ị điện dung Mã Giá tr ị điện dung Mã 0,1 pF p10 100 nF 100n 0,15 pF p15 150 nF 150n 0,332 pF p332 332 nF 332n 0,590 pF p59 590 nF 590n 1 pF 1p0 1 m F 1 m 0 1 , 5 pF 1p5 1,5 m F 1 m 5 3,32 pF 3p32 3,32 m F 3 m 32 5,90 pF 5p9 5,90 m F 5 m 9 10 pF 10p 10 m F 10 m 15 pF 15p 15 m F 15 m 33,2 pF 33p2 33,2 m F 33 m 2 59,0 pF 59p 59,0 m F 59 m 100 pF 100p 100 m F 10 0 m 150 pF 150 p 150 m F 150 m 332 pF 332p 332 m f 332 m 590 pF 590p 590 m F 590 m 1 nF 1n0 1 mF 1m0 1,5 nF 1n5 1,5 mF 1m5 3,32 nF 3n32 3,32 mF 3m32 5,90 nF 5n9 5,90 mF 5m9 10 nF 10n 10 mF 10m 15 nF 15n 15 mF 15m 33,2 nF 33n2 33,2 mF 33m2 59,0 nF 59n 59,0 mF 59m CHÚ THÍCH: Giá tr ị điện dung được biểu thị bằng bốn số có nghĩa phải có mã như trong các ví dụ dưới đây. Bảng 5b - Ví dụ về ghi nhãn giá trị tụ điện - 4 con s ố có nghĩa Giá trí Mã 68,01 pF 68p01 680 , 1 pF 680p1 6,801 nF 6n801 68,01 nF 68n01 v.v... 5. Mã chữ đối với dung sai và hệ số nhiệt của giá trị điện dung và điện trở Mã chữ cái phải được đặt sau giá trị điện trở và giá trị điện dung. 5.1. Dung sai đối xứng tính bằng phần trăm Các chữ sau phải được dùng để chỉ dung sai của các giá trị điện trở và điện dung: Bảng 6 - Mã chữ dùng cho dung sai đối xứng (tính bằng ph ầ n trăm) Dung sai % Mã chữ ± 0,005 E ± 0,01 L ± 0,02 P ± 0,05 W ± 0,1 B ± 0,25 C ± 0 , 5 D ± 1 F ± 2 G ± 5 J ± 10 K ± 20 M ± 30 N 5.2. Dung sai không đối xứng, tính bằng phần trăm Đối với dung sai không đối xứng của các giá trị điện dung, phải sử dụng các chữ dưới đây. Bảng 7 - Mã chữ dùng cho dung sai không đối xứng (tính bằng phần trăm) Dung sai % Mã chữ - 10 +30 Q - 10 +50 T - 20 +50 S - 20 +80 Z 5.3. Các dung sai đối xứng được biểu thị bằng các giá trị không đổi Đối với dung sai của điện dung nhỏ hơn 10 pF, phải sử dụng các chữ dưới đây. Bảng 8- Mã chữ dùng cho dung sai đối xứng (giá trị không đổi) Dung sai pF Mã chữ ± 0,1 B ± 0,25 C ± 0,5 D ± 1 F ± 2 G 5.4. Các dung sai khác Đ ố i với các dung sai không có mã chữ đã quy định thì phải sử dụng chữ A. Có chữ A nghĩa là dung sai được cho ở các tài liệu khác. 5.5. Hệ số nhiệt độ của điện trở Các chữ d ư ớ i đây phải được sử dụng để chỉ thị hệ số nhiệt độ của giá trị điện trở. Đối với hệ s ố nhiệt độ không được đưa ra m ã chữ thì phải sử dụng chữ Z . Chữ Z nghĩa là hệ số nhiệt độ của điện trở cho ở các tài liệu khác. B ả ng 9 - Mã chữ đối dùng cho hệ s ố nhiệt độ của điện trở (TCR) TCR 10 -5 /°C Mã chữ * Z ±2 500 Y ±1 500 X ±1 000 W ±500 V ±250 U ±150 T ±100 S ±50 R ±25 Q ±15 P ±10 N ±5 M ±2 L ±1 K ±0 , 5 J ±0 , 2 H ±0 , 1 G * Đ ề cập đến yêu c ầ u kỹ thuật của sản phẩm đối với thông tin về hệ số nhiệt độ. 6. Hệ thống mã tháng, năm đối với các tụ điện và điện trở 6.1. Mã hai ký tự (năm/tháng) Trong trường hợp có yêu c ầ u ghi nhãn năm và tháng chế tạo, phải dùng hệ thống dưới đây. 6.1.1. Chu kỳ hai mươi năm Bảng 10a - "Năm" trong mã hai ký tự (chu kỳ 20 năm) Năm Chữ Năm Chữ Năm Chữ Năm Chữ Năm Chữ 1977 J 1986 U 1994 E 2003 R 1978 K 1987 V 1995 F 2004 S 1970 A 1979 L 1988 W 1996 H 2005 T 1971 B 1980 M 1989 X 1997 J 2006 U 1972 C 1981 N 1998 K 2007 V 1973 D 1982 P 1990 A 1999 L 2008 W 1974 E 1983 R 1991 B 2000 M 2009 X 1975 F 1984 S 1992 C 2001 N 1976 H 1985 T 1993 D 2002 P CHÚ THÍCH: Các mã chỉ năm chế tạo lặp lại theo chu kỳ 20 năm. Bảng 10b - "Tháng" trong mã hai k ý tự (chu kỳ 20 năm) Tháng Ký tự Tháng Ký tự Tháng một 1 Tháng b ả y 7 Tháng hai 2 Tháng tám 8 Tháng ba 3 Tháng chín 9 Tháng tư 4 Tháng mười O Tháng năm 5 Tháng mười một N Tháng sáu 6 Tháng mười hai D Ví dụ: Tháng ba 1998 = K3, Tháng mười một 1999 = LN. 6.1.2. Chu kỳ mười năm Bảng 11a - "Năm" trong mã hai ký tự (chu kỳ 10 năm) Năm Số Năm Số Năm Số | | 1997 7 2005 5 ¯ ¯ 1998 8 2006 6 1990 0 1999 9 2007 7 1991 1 2008 8 1992 2 2000 0 2009 9 1993 3 2001 1 | | 1994 4 2002 2 | | 1995 5 2003 3 | | 1996 6 2004 4 ¯ ¯ CHÚ THÍCH: Các mã chỉ năm chế tạo lặp lại theo chu kỳ 10 năm. Bảng 11b - "Tháng" trong mã hai ký tự (chu kỳ 10 năm) Tháng Ký tự Tháng Ký tự Tháng một 1 Tháng bảy 7 Tháng hai 2 Tháng tám 8 Tháng ba 3 Tháng chín 9 Tháng tư 4 Tháng mười O Tháng năm 5 Tháng mười một N Tháng sáu 6 Tháng mười hai D Ví dụ: Tháng ba 1998 = 83, Tháng mười một 1999 = 9N. 6.2. Mã bốn k ý tự (năm/tuần) 6.2.1. Mã bốn con số Trong trường hợp có yêu cầu ghi nhãn năm và tuần chế tạo phải sử dụng hệ thống mã bốn số. Hai số đầu phải là hai số cuối của năm và hai s ố cuối là số tuần. Ví dụ: Tuần thứ năm của năm 2006 = 0605. 6.2.2. Mã chu kỳ hai mươi năm Ký tự thứ nhất phải là chữ cái của năm theo Bảng 10a, ký tự thứ hai là chữ "W" là "tuần" và hai ký tự cuối phải là số của tuần, số của tuần phải phù hợp với ISO 8601:2000. Ví dụ: Tuần thứ năm của năm 1998 = KW05. 6.2.3. Mã chu kỳ mười năm Ký tự thứ nhất phải là con số cuối cùng của năm, ký tự thứ hai là chữ "W" là "tuần" và hai ký tự cuối phải là số của tuần, số của tuần phải phù hợp v ớ i ISO 8601:2000. Ví dụ: Tuần thứ năm của năm 1998 = 8W05. 6.3. Mã một k ý tự (năm/tháng) Đối với các linh kiện cỡ nhỏ như các linh kiện lắp đặt bề mặt (SMD) và các linh kiện lắp đặt qua lỗ (TMD) trong trường hợp có yêu cầu ghi nhãn tháng và năm chế tạo thì có thể sử dụng hệ thống mã đặc biệt cho dưới đây. 6.3.1. Chu kỳ bốn năm (linh kiện cỡ nhỏ, chỉ đối với SM và THM) B ả ng 12- Mã một ký tự - Chu kỳ 4 năm Năm Tháng Chữ Năm Tháng Chữ Năm Tháng Chữ Năm Tháng Chữ 1993 1 A 1994 1 N 1995 1 a 1996 1 n 1997 2 B 1998 2 P 1999 2 b 2000 2 p 2001 3 C 2002 3 Q 2003 3 c 2004 3 q 2005 4 D 2006 4 R 2007 4 d 2008 4 r 2009 5 E 2010 5 S 2011 5 e 2012 5 s 6 F 6 T 6 f 6 t 7 G 7 U 7 g 7 u 8 H 8 V 8 h 8 v 9 J 9 W 9 j 9 w 10 K 10 X 10 k 10 X 11 L 11 Y 11 I 11 y 12 M 12 Z 12 m 12 z CHÚ THÍCH 1: Ví dụ: Tháng ba năm 2002 = Q, tháng ba năm 2004 = q, tháng ba năm 2006 = Q. CH Ú THÍCH 2: Các mã này ch ỉ ra năm và tháng bằng một chữ cái viết hoa và một chữ cái viết thư ờ ng, trừ "I" và " O ", lặp lại sau chu kỳ 4 năm. CHÚ TH Í CH 3: Nếu có khả năng một chữ cái viết thường có thể đọc thành chữ cái viết hoa, ví dụ, v đọc thành V, thì chữ cái viết th ườ ng có thể được ghi có dấu gạch ngang trên nó. 7. Chữ mã (chỉ số) dùng cho vật liệu điện môi màng chất dẻo và tụ giấy Bảng 13- Chữ cái tương ứng với điện môi của vật liệu mang chất dẻo Chỉ số Vật liệu điện môi Phù hợp với ISO 1043-1:2001 V Polycacbonat PC H Polyphenylensul f ide PPS N Polyetylen naphthalate PEN P Polypropylen PP S Polystyren PS T hoặc M a Polyetylen terephthalate PETP a Vì "M" đư ợ c JIS đưa vào từ nhiều năm trước nên cho phép ch ọn giữa "T" và "M" MỤC LỤC Lời nói đ ầ u 1. Phạm vi áp dụng 2. Tài liệu viện dẫn 3. Mã màu dùng cho điện trở không đổi 4. Mã chữ và mã số dùng cho giá trị điện dung và điện trở 5. Mã chữ đối với dung sai và hệ số nhiệt của giá trị điện dung và điện trở 6. Hệ thống mã tháng, năm đối với các tụ điện và điện tr ở 7. Chữ mã (chỉ số) dùng cho vật liệu điện môi màng chất dẻo và tụ giấy