TCVN8922:2011

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8922:2011 về Đà điểu giống – Yêu cầu kỹ thuật TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8922 : 2011 ĐÀ ĐIỂU GIỐNG – YÊU CẦU KỸ THUẬT Ostrich breed – Technical requirements Lời nói đầu TCVN 8922:2011 do Trung tâm Nghiên cứu gia cầm Thụy Phương biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. ĐÀ ĐIỂU GIỐNG – YÊU CẦU KỸ THUẬT Ostrich breed – Technical requirements 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định yêu cầu kỹ thuật đối với đà điểu Châu Phi (Ostrich) dùng làm giống. 2. Yêu cầu kỹ thuật 2.1. Đặc điểm ngoại hình của đà điểu Châu Phi 2.1.1. Màu sắc của lông, da, mỏ, chân Yêu cầu về màu sắc của lông, da, mỏ, chân của đà điểu Châu Phi được quy định trong bảng 1. Bảng 1 – Màu sắc lông, da, mỏ, chân của đà điểu Tuổi Chỉ tiêu Đà điểu trống Đà điểu mái 01 ngày tuổi Màu lông Lông tơ sọc xoăn, màu đen pha xám xen lẫn màu trắng. Màu mỏ Nâu đen Màu chân Xám trắng 03 tháng tuổi Màu lông Màu nâu sọc đen pha lẫn xám trắng. Màu mỏ Nâu đen Màu chân Xám trắng 12 tháng tuổi Màu lông - Đầu Xám trắng Xám đen - Cổ Đen pha xám Xám - Thân Đen Nâu hơi xám - Cánh Đen, có lông trắng Xám, màu cú lông trắng - Đuôi Đen, có lông trắng Xám, màu cú lông trắng Màu da Trắng ngà Trắng ngà Màu mỏ Trắng hồng Xám Màu chân Trắng ngà Xám đen 24 tháng tuổi (trưởng thành) Màu lông - Đầu Xám trắng Xám đen - Cổ Đen xám Xám - Thân Đen óng mượt Nâu hơi xám - Cánh Đen, có lông trắng đen, có lông trắng Xám, màu cú lông trắng - Đuôi Đen, có lông trắng đen, có lông trắng Xám, màu cú lông trắng Màu da Trắng ngà xanh Trắng ngà xanh Màu mỏ Đỏ tươi Xám đen Màu chân Đỏ tươi Xám đen 2.1.2. Kích thước Yêu cầu về kích thước của đà điểu được quy định trong Bảng 2. Bảng 2 – Kích thước của đà điểu Kích thước tính bằng xentimet (cm) STT Chi tiết 3 tháng tuổi 12 tháng tuổi 24 tháng tuổi Trống Mái Trống Mái Trống Mái 1 Chiều cao thân 64 đến 79 63 đến 77 116 đến 141 112 đến 137 133 đến 163 118 đến 144 2 Chiều dài thân 46 đến 56 45 đến 55 90 đến 110 85 đến 103 103 đến 126 89 đến 109 3 Chu vi vùng ngực 56 đến 68 54 đến 67 102 đến 125 94 đến 115 117 đến 144 98 đến 120 4 Chiều dài đùi 16 đến 20 15 đến 19 29 đến 35 27 đến 33 33 đến 41 28 đến 35 5 Chiều dài ống chân 29 đến 35 28 đến 35 53 đến 65 51 đến 62 61 đến 75 53 đến 65 6 Chiều dài bàn chân 22 đến 27 21 đến 26 39 đến 48 37 đến 46 45 đến 55 39 đến 48 2.2. Yêu cầu đối với các chỉ tiêu về kỹ thuật 2.2.1. Đối với đà điểu nuôi sinh sản Các chỉ tiêu về sức sống, khả năng sinh trưởng, sinh sản được quy định trong Bảng 3. Bảng 3 – Chỉ tiêu kỹ thuật STT Chỉ tiêu Yêu cầu Giai đoạn đà điểu con (sơ sinh đến 3 tháng tuổi 1 Tỷ lệ nuôi sống trong một năm, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 85 2 Tỷ lệ loại thải, tính bằng phần trăm (%) không lớn hơn 5 3 Khối lượng cơ thể sống 01 ngày tuổi, tính bằng kg 0,7 đến 1,2 4 Khối lượng cơ thể sống 3 tháng tuổi, tính bằng kg Trống 17 đến 23 Mái 15 đến 20 5 Độ đồng đều, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 80 Giai đoạn sinh trưởng (từ 4 tháng tuổi đến - 12 tháng tuổi) 6 Tỷ lệ nuôi sống trong một năm, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 93 7 Tỷ lệ loại thải, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 5 8 Khối lượng cơ thể sống 12 tháng tuổi, tính bằng kilogam Trống 95 đến 115 Mái 80 đến 100 9 Độ đồng đều, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 80 Giai đoạn hậu bị(từ 13 tháng tuổi đến - 24 tháng tuổi) 10 Tỷ lệ nuôi sống trong một năm, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 97 11 Tỷ lệ loại thải, tính bằng phần trăm (%) không lớn hơn 3 12 Khối lượng cơ thể sống 24 tháng tuổi, tính bằng kilogam Trống 115 đến 145 Mái 95 đến 120 13 Độ đồng đều, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 80 Giai đoạn sinh trưởng (trên 24 tháng tuổi) 14 Tuổi đẻ trứng đầu, tính bằng tháng 24 đến 28 15 Năng suất trứng/mái đẻ năm thứ nhất, tính bằng quả không nhỏ hơn 10 16 Năng suất trứng/mái đẻ năm thứ hai, tính bằng quả không nhỏ hơn 20 17 Năng suất trứng/mái đẻ năm thứ ba, tính bằng quả không nhỏ hơn 25 18 Tỷ lệ nuôi sống trong một năm, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 98 19 Tỷ lệ loại thải trong 1 năm, tính bằng phần trăm (%) không lớn hơn 10 20 Tiêu tốn thức ăn tinh cho 1 trứng giống năm đẻ thứ nhất, tính bằng kilogam 35 đến 55 21 Tiêu tốn thức ăn tinh cho 1 trứng giống năm đẻ thứ hai, tính bằng kilogam 25 đến 45 22 Tiêu tốn thức ăn tinh cho 1 trứng giống từ năm đẻ thứ ba, tính bằng kilogam 20 đến 30 23 Tỷ lệ trứng giống, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 90 24 Tỷ lệ trứng có phôi, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 65 25 Tỷ lệ con nở/tổng trứng ấp, tính bằng phần trăm) không nhỏ hơn 40 26 Khối lượng trứng, tính bằng gam 1100 đến 1700 27 Chỉ số hình dạng (D/R) 1,15 đến 1,35 2.2.2. Đối với đà điểu nuôi thương phẩm Các chỉ tiêu về sức sống, khả năng sinh trưởng, sinh sản được quy định trong Bảng 4 Bảng 4 – Các chỉ tiêu kỹ thuật STT Chỉ tiêu Yêu cầu Giai đoạn đà điểu con (sơ sinh đến 3 tháng tuổi 1 Tỷ lệ nuôi sống trong một năm, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 88 2 Khối lượng cơ thể sống 3 tháng tuổi, tính bằng kg Trống không nhỏ hơn 17 Mái không nhỏ hơn 15 3 Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng, tính bằng kilogam Thức ăn tinh 1,8 đến 2,2 Thức ăn xanh 1,8 đến 2,2 Giai đoạn sinh trưởng (từ 4 tháng tuổi đến - 9 tháng tuổi) 4 Tỷ lệ nuôi sống trong một năm, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 97 5 Khối lượng cơ thể sống 9 tháng tuổi, tính bằng kg Trống không nhỏ hơn 75 Mái không nhỏ hơn 70 6 Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng, tính bằng kilogam Thức ăn tinh 3,5 đến 3,8 Thức ăn xanh 3,5 đến 3,8 Giai đoạn kết thúc (từ 10 tháng tuổi đến - 12 tháng tuổi) 7 Tỷ lệ nuôi sống trong một năm, tính bằng phần trăm (%) không nhỏ hơn 99 8 Khối lượng cơ thể sống 12 tháng tuổi, tính bằng kg Trống không nhỏ hơn 90 Mái không nhỏ hơn 80 9 Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng, tính bằng kilogam Thức ăn tinh 7,5 đến 10,5 Thức ăn xanh 7,5 đến 10,5 3. Lấy mẫu Mẫu được lấy ngẫu nhiên với số lượng bằng 10% tổng số của đàn (tối thiểu là 30 con). Tách riêng con trống và con mái vào đầu buổi sáng của ngày lấy mẫu lúc đà điểu chưa ăn. 4. Phương pháp thử 4.1. Phương pháp xác định các chỉ tiêu ngoại hình 4.1.1. Xác định màu sắc Xác định màu sắc của lông, da, mỏ chân, được quan sát bằng mắt thường ở giai đoạn: 01 ngày tuổi, 3 tháng tuổi, 12 tháng tuổi và 24 tháng tuổi. 4.1.2. Xác định kích thước 4.1.2.1. Phương pháp xác định Dùng thước dây và thước gậy đo các chiều: cao thân, dài thân, vòng ngực, dài đùi, dài ống, dài bàn chân của đà điểu ở các giai đoạn 3 tháng, 12 tháng và 24 tháng tuổi theo cách sau: - Chiều cao thân: đo từ mặt đất đến điểm cao nhất của lưng. - Chiều dài thân: đo từ đốt xương cổ cuối cùng đến mép đốt xương sống cuối cùng - Vòng ngực: đo chu vi vòng quay ngực sau phía hốc cánh. - Chiều dài đùi: đo từ khớp khuỷu gối đến khớp đùi gắn vào xương chậu - Chiều dài ống: đo từ khớp khuỷu gối đến khớp bàn chân. - Chiều dài bàn: đo từ khớp bàn chân đến khớp ngón chân. 4.1.2.2. Tính kết quả Tiến hành đo kích thước trên từng đà điểu được lấy mẫu, lấy kết quả là số đo trung bình đối với từng kích thước, tính đến số nguyên. 4.2. Xác định tỷ lệ nuôi sống Tỷ lệ nuôi sống, X, tính bằng phần trăm (%), được tính ở thời điểm 1 năm của số đà điều cuối kỳ và đầu kỳ theo công thức sau: X= Trong đó A là số đà điểu còn sống tại cuối kỳ, tính bằng con B là số đà điểu đấu kỳ, tính bằng con 4.3. Xác định tỷ lệ loại thải Tỷ lệ loại thải được tính bằng: 100 – X Trong đó X là tỷ lệ nuôi sống, tính bằng phần trăm (%). 4.4. Xác định khối lượng cơ thể tại các giai đoạn 1 ngày, 3 tháng, 12 tháng và 24 tháng tuổi 4.4.1. Dụng cụ - Cân, có độ chính xác đến 10 g. 4.4.2. Cách tiến hành Mẫu được lấy theo điều 3, tương ứng từng thời điểm quy định trong Bảng 3 và Bảng 4. Dùng cân (4.4.1) cân riêng rẽ từng con, chính xác đến 10 g. Lấy kết quả trung bình, kết quả được làm tròn đến số nguyên. 4.5. Xác định khả năng sinh sản 4.5.1. Xác định năng suất trứng Năng suất trứng, X, tính bằng số lượng trứng/mái đẻ/năm, được tính theo công thức sau: X = Trong đó A là tổng số trứng đẻ ra trong một năm, tính bằng quả; B là số mái bình quân có mặt trong năm, tính bằng con. 4.5.2. Xác định khối lượng trứng 4.5.2.1. Dụng cụ - Cân, có độ chính xác đến 10g. 4.5.2.2. Cách tiến hành Trứng được lấy mẫu vào giữa vụ đẻ theo phương pháp ngẫu nhiên, dùng cân (4.5.2.1) cân riêng rẽ từng quả, chính xác đến 10 g. 4.5.2.3. Tính kết quả Khối lượng trứng, X, tính bằng gam (g), được tính theo công thức sau: X = Trong đó: A là tổng khối lượng trứng cân được, tính bằng gam (g); B là tổng khối lượng trứng được cân, tính bằng quả. Lấy kết quả trung bình, kết quả được làm tròn đến số nguyên. 4.6. Xác định chỉ số hình dạng trứng 4.6.1. Dụng cụ - Thước kẹp Panme, có độ chính xác đến 0,01 mm. 4.6.2. Cách tiến hành Trứng được lấy mẫu vào giữa vụ đẻ theo phương pháp ngẫu nhiên. Dùng thước kẹp Panme có độ chính xác 0,01 mm (4.6.1) để đo chiều rộng và chiều dài trứng, Lấy kết quả trung bình, kết quả được làm tròn đến hai chữ số thập phân. 4.6.3. Tính kết quả Chỉ số hình dạng trứng, X, được tính theo công thức sau: X = Trong đó: D là chiều dài của quả trứng đo được, tính bằng milimet (mm); R là chiều rộng trứng đo được, tính bằng milimet (mm). 4.7. Xác định tỷ lệ trứng có phôi, tỷ lệ trứng nở/trứng có phôi 4.7.1. Xác định tỷ lệ trứng có phôi Tỷ lệ trứng có phôi, X, tính bằng phần trăm (%), được tính tại một thời điểm trong ấp trứng đà điểu theo công thức sau: X = X 100 Trong đó A là số trứng có phôi sau khi ấp 14 ngày được soi phát hiện, tính bằng quả; B là tổng số trứng đưa vào ấp, tính bằng quả. 4.7.2. Xác định tỷ lệ nở/trứng có phôi Tỷ lệ nở/trứng có phôi, X, được tính sau một lứa ấp theo công thức sau: X = x 100 Trong đó A là số đà điểu nở ra, tính bằng con; B là tổng số trứng có phôi soi sau 14 ngày ấp, tính bằng quả. 4.8. Xác định tiêu tốn thức ăn 4.8.1. Xác định tiêu tốn thức ăn cho một kilogam tăng trọng Tiêu tốn thức ăn cho một kilogam tăng trọng trong một giai đoạn nuôi đà điểu, X, được tính theo công thức sau: X = X 100 Trong đó A là tổng thức ăn thu nhận trong một giai đoạn nuôi, tính bằng kilogam (kg); B là tổng số khối lượng đà điểu tăng trưởng, tính bằng kilogam (kg). 4.8.2. Xác định tiêu tốn thức ăn cho một quả trứng giống Tiêu tốn thức ăn cho một quả trứng giống, X, tính bằng kilogam (kg), được tính bằng công thức sau: X = Trong đó A là tổng số thức ăn cho đà điểu mẹ trong mỗi giai đoạn, tính bằng kilogam (kg); B là tổng số trứng đẻ ra trong mỗi giai đoạn, tính bằng quả. 4.9. Xác định độ đồng đều Độ đồng đều, X; được tính theo công thức sau đây: X = X 100 Trong đó A là số đà điểu có khối lượng cơ thể nằm trong khoảng khối lượng trung bình ± 10%, tính bằng con; B là số lượng đà điểu được cân kiểm tra, tính bằng con. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Phùng Đức Tiến, Hoàng Văn Lộc, Bạch Thanh Dân, Bạch Mạnh Điều, Nguyễn Khắc Thịnh, Đặng Quang Huy, Nguyễn Duy Điều, Phạm Văn Nuôi, Trương Thúy Hường, Phần kết quả nghiên cứu về đà điểu , Tuyển tập công trình nghiên cứu khoa học – công nghệ chăn nuôi đà điểu, chim câu, cá sấu). NXB Nông Nghiệp 2004, tr 65-81. [2] Phùng Đức Tiến, Lê Thị Nga, Nguyễn Quý Khiêm, Hoàng Văn Lộc, Bạch Thanh Dân, Bạch Mạnh Điều, Nguyễn Thị Nga, Phạm Minh Thu, Nguyễn Ngọc Dụng, Lê Thị Hiền, Trần Thị Cương, Nguyễn Khắc Thịnh, Nguyễn Duy Điều. Phần di truyền – chọn tạo giống . Tuyển tập công trình nghiên cứu khoa học – công nghệ chăn nuôi gia cầm an toàn thực phẩm và môi trường. NXB Nông Nghiệp 2007, tr 332-341. [3] Phùng Đức Tiến, Hoàng Văn Lộc, Bạch Thị Thanh Dân, Bạch Mạnh Điều; Kỹ thuật chăn nuôi đà điểu ostrich . NXB Nông nghiệp 2004. [4] Trần Công Xuân, Nguyễn Thiện. Đà điểu – Vật nuôi của thế kỷ 21 , N XB Nông nghiệp, 1999. [5] Việt Chương, KS Nguyễn Việt Thái. Kỹ thuật nuôi đà điểu . NXB Tổng Hợp TP Hồ Chí Minh, 2003. [6] Viện Chăn nuôi - Trung tâm Nghiên cứu gia cầm Thụy Phương. Con đà điểu ở Việt Nam . NXB Nông nghiệp, 2009. [7] Shanawany M. M., John Dingle. Kỹ thuật nuôi đà điểu (Trương Tố Trinh dịch) . NXB Hà Nội, 2002. [8] Lý Học Đức, Lâm Triết Huy 1995. Phương pháp nuôi dưỡng đà điểu. NXB Trung Quốc (tài liệu dịch) [9] Kim Bunter và Hans-Ulrich Graser. Đánh giá tiềm năng di truyền ostrich (tài liệu dịch). Ấn phẩm RIRDC số 00/153, Australia 2000. [10] FAO (1999): Ostrich production systems. [11] Horbanczuk J.O: The ostrich . Warsaw, 2002. [12] ICDOE: Proceedings of International Conference on Development of Ostrich Estate. Xi’an, China, 2004. [13] Stacey Gelis, Look beyond our shores. Australia, August,1997.