TCVN4243:1986

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4243:1986 về Đầu trục trụ và côn TCVN 4243:1986 ĐẦU TRỤC TRỤ VÀ CÔN The shaft ends and the conical shaft ends Lời nói đầu TCVN 4243:1986 thay thế cho TCVN 1041:1971, TCVN 1042:1971 và TCVN 3208:1979. TCVN 4243:1986 do Viện máy công cụ và dụng cụ - Bộ Cơ khí và Luyện kim biên soạn , Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng trình duyệt, Ủy ban khoa học và Kỹ thuật Nhà nước (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) ban hành. Tiêu chuẩn này được chuyển đổi năm 2009 từ Tiêu chuẩn Việt Nam cùng số hiệu thành Tiêu chuẩn Quốc gia theo quy định tại khoản 1 Điều 69 của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định số 127/2007/NĐ-CP ngày 1/8/2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật. ĐẦU TRỤC TRỤ VÀ CÔN The shaft ends and the conical shaft ends 1. Tiêu chuẩn này thay thế cho TCVN 1041:1971, TCVN 1042:1971 và TCVN 3208:1979. 2. Tiêu chuẩn này áp dụng cho đầu trục trụ và côn (có độ côn 1: 10) đường kính từ 6 mm đến 630 mm truyền mômen xoắn bằng mối ghép then. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các đầu trục động cơ điện, động cơ đốt trong, trục dãn tàu thủy và các cơ cấu điều khiển. Tiêu chuẩn này phù hợp với yêu cầu của ST SEV 537:1977. 3. Các đầu trục trụ và đầu trục côn có độ côn 1: 10 được chia ra hai loại: dài và ngắn. 4. Kích thước cơ bản của các đầu trục phải phù hợp với chỉ dẫn: - Đầu trục trụ: Hình 1 và Bảng 1; - Đầu trục côn: Hình 2 và Bảng 2; 5. Rãnh then của các đầu trục côn có đường kính: d đến 220 mm được chế tạo song song với đường tâm trục d lớn hơn 220 mm được chế tạo song song với đường sinh mặt côn. 6. Kích thước then và rãnh then của đầu trục trụ phải theo TCVN 2261:1977. Kích thước then và rãnh then của đầu trụ côn phải phù hợp với chỉ dẫn trên Hình 3 và Bảng 3. CHÚ THÍCH: Cho phép sử dụng các kiểu then khác đối với các đầu trục ngắn. 7. Cho phép chế tạo phần ren của đầu trục côn ren trái. 8. Mômen xoắn cho phép truyền bằng đầu trục được chỉ dẫn trong Bảng 4. 9. Các biểu thức tính toán mômen xoắn cho phép được chỉ dẫn trong Phụ lục 1. 10. Sự tương quan chiều dài của đầu trục trụ và côn chỉ dẫn trong Phụ lục 2. 11. Dung sai góc côn theo cấp 6 TCVN 260:1986. 12. Sai lệch giới hạn chiều dài phần côn của đầu trục theo d 9 - TCVN 2245:1977. 13. Miền dung sai ren đầu trục theo TCVN 1917:1976: + Bước ren đến 0,8 mm theo 6 g + Bước ren lớn hơn 0,8 mm theo 8 g. 14. Sai lệch các kích thước then và rãnh then theo TCVN 4217:1986. Kích thước then bằng theo TCVN 2034:1977. CHÚ THÍCH: Đối với trục có đường kính d < 14="" mm="" cho="" phép="" dùng="" then="" bán="" nguyệt="" có="" kích="" thước="" theo="" tcvn=""> 15. Rãnh lùi dao và cạnh vát theo TCVN 2034:1977. Hình 1 - Đầu trục trụ Bảng 1 mm Đường kính danh nghĩa, d Miền dung sai Chiều dài, l Dãy 1 Dãy 2 Dài Ngắn 1 2 3 4 5 6 - J6 16 7 - 8 - 20 9 - 10 - 23 20 11 - 12 - 30 25 14 - 16 - 40 28 18 - - 19 20 - 50 36 22 - - 24 25 - 60 2 28 - 30 - 80 50 32 - k6 35 - 36 - - 38 40 - 110 82 - 42 45 - - 48 50 - - 53 n6 55 - - 56 60 - 140 105 63 - - 65 70 - 71 - - 75 80 - m6 170 130 - 85 90 - - 95 100 - 210 165 - 105 110 - - 120 125 - - 130 250 200 140 - - 150 160 - 300 240 - 170 180 - - 190 200 - 350 280 - 210 220 - - 240 410 330 250 - - 260 280 - 470 380 - 300 320 - - 340 550 450 360 - - 380 400 - 650 540 - 420 - 440 450 - - 460 - 480 500 - - 550 800 680 560 - - 300 630 - CHÚ THÍCH: 1 Chọn đường kính danh nghĩa ưu tiên lấy theo dãy 1. 2 Cho phép sử dụng miền dung sai các đầu trục trụ: d đến 30 mm là k6; d lớn hơn 120 mm là r6 Hình 2 - Đầu trục côn Bảng 2 mm Đường kính danh nghĩa, d Chiều dài Ren l L 1 d 1 d 2 Dãy 1 Dãy 2 Dài Ngắn Dài Ngắn 1 2 3 4 5 6 7 8 6 - 16 - 10 - M4 - 7 - 8 - 20 12 M6 9 - 10 - 23 15 11 - 12 - 30 18 M8 x 1 M4 14 - 16 - 40 20 28 16 M10 x 1,25 18 - M5 - 19 20 - 50 36 36 22 M12 x 1,25 M6 22 - - 24 25 - 60 42 42 24 M16 x 1,5 M8 28 - 30 - 80 58 58 36 M20 x 1,5 M12 32 - 35 - 36 - - 38 M24 x 2 40 - 110 82 82 54 - 42 45 - M30x 2 M16 - 48 50 - M36 x 3 - 53 M20 55 - - 56 60 - 140 105 105 70 M42 x 3 63 - - 65 70 - M48 x 3 M24 71 - - 75 80 - 170 130 130 130 M56 x 4 M30 - 85 90 - M64 x 4 - 95 M36 100 - 210 165 165 120 M72 x 4 - 105 110 - M80 x 4 M42 - 120 M90 x 4 125 - M48 - 130 250 200 200 150 M100 x 4 - 140 - - 150 M110 x 4 160 - 300 240 240 160 M125 x 4 - 170 180 - M140 x 6 - 190 350 280 280 210 200 - M160 x 6 - 210 220 - - 240 410 - 330 - M180 x 6 250 - - 260 M200 x 6 280 - 470 - 380 - M220 x 6 - 300 320 - M250 x 6 - 340 550 - 450 - M280 x 6 360 - - 380 M300 x 6 400 - 650 - 540 - M320 x 6 - 420 - 440 M350 x 6 450 - - 460 M380 x 6 - 480 500 - M420 x 6 - 530 800 - 680 - 560 - M450 x 6 - 600 M500 x 6 630 - M560 x 6 CHÚ THÍCH: Chọn đường kính danh nghĩa ưu tiên theo dãy 1. Hình 3 - Đầu trục côn CHÚ THÍCH: Đối với rãnh then song song với đường tâm trục cho phép dùng phương pháp khác để ghi kích thước chiều sâu rãnh. Bảng 3 mm Đường kính danh nghĩa, d Then và rãnh d 3 b h t Dãy 1 Dãy 2 Dài Ngắn 1 2 3 4 5 6 7 6 - 5,50 - - - - - - - 7 - 6,50 - 8 - 7,40 - 9 - 8,40 - 10 - 9,25 - 11 - 10,25 - 2 2 1,2 12 - 11,10 - 14 - 13,10 - 3 3 1,8 16 - 14,60 15,20 18 - 16,60 17,20 4 4 2,5 - 19 17,60 18,20 20 - 18,20 18,90 22 - 20,20 20,90 - 24 22,20 22,90 5 5 3,0 25 - 22,90 23,80 28 - 25,90 26,80 30 - 27,10 26,20 32 - 29,10 30,20 6 6 3,5 35 - 32,10 30,20 36 - 33,10 34,20 - 38 35,10 36,20 40 - 35,90 37,30 10 8 5,0 - 42 37,90 39,30 45 - 40,90 42,30 12 - 48 43,90 45,30 50 - 45,90 47,30 - 53 48,90 50,30 14 9 5,5 55 - 50,90 52,30 - 56 51,90 53,30 60 - 54,75 56,60 16 10 6,0 63 - 57,75 59,60 - 65 59,75 61,50 70 - 64,75 66,50 18 11 7,0 71 - 65,75 67,50 - 75 69,75 71,50 80 - 73,50 75,50 20 12 7,5 - 85 78,50 80,50 90 - 83,50 85,50 22 14 9,0 - 95 88,50 90,50 100 - 91,75 94,00 25 - 105 96,75 99,00 110 - 101,75 104,00 - 120 111,75 114,00 20 16 10,0 125 - 116,75 119,00 - 130 120,00 122,50 140 - 130,00 132,50 32 18 11,0 - 150 140,00 142,50 160 - 148,00 151,00 36 20 12,0 - 170 158,00 161,00 180 - 168,00 171,00 40 22 13,0 - 190 176,00 179,50 200 - 186,00 189,50 - 210 196,00 199,50 45 25 15,0 220 206,00 209,50 - 240 223,50 - 50 28 17,0 250 - 233,50 - 260 243,50 280 - 261,00 - 56 32 32 20,0 20,0 - 300 281,00 - 63 320 - 301,00 - 340 317,50 70 36 22,0 360 - 337,50 - 380 357,50 400 - 376,00 80 40 25,0 - 420 393,00 - 440 413,00 450 - 423,00 90 45 28,0 - 463 433,00 - 480 453,00 500 - 473,00 - 530 496,00 100 50 31,0 560 - 526,00 - 600 566,00 630 - 596,00 Bảng 4 - Mômen xoắn cho phép truyền qua đầu trục Đường kính danh nghĩa d, mm Mômen xoắn cho phép M x , N.m Hệ số K, MPa 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Dãy 1 Dãy 2 2 2,8 4 5,6 8 11,2 16 22,4 6 - 0,5 0,7 1,0 1,4 2,0 2,8 4,0 5,6 7 - 0,7 1,0 1,4 2,0 2,8 4,0 5,6 6,0 8 - 1,00 1,4 2,0 2,3 4,0 5,6 8,0 11,2 9 - 1,40 2,0 2,8 4,0 5,6 8,0 11,2 16,0 10 - 2,0 2,8 4,0 5,6 8,0 11,2 16,0 22,4 11 - 2,8 4,0 5,6 8,0 11,2 16,0 22,4 31,5 12 - 4,0 5,6 8,0 11,2 16,0 22,4 31,5 45,0 14 - 5,6 8,0 11,2 16,0 22,4 31,5 45,0 63,0 16 - 8,0 11,2 16,0 22,4 31,5 45,0 63,0 90,0 18 - 11,2 16,0 22,5 31,5 45,5 63,0 90,0 100 - 19 12,5 18,0 25,0 35,5 50,0 71,0 100 110 20 - 16,0 22,4 32,5 45,0 63,0 90,0 125 180 22 - 22,4 31,5 45,0 63,0 90,0 125 180 250 - 24 25,0 35,5 50,0 71,0 100 140 200 280 25 - 31,5 45,0 63,0 90,0 125 180 250 355 28 - 45,0 63,0 90,0 125 180 250 355 500 30 - 60,0 71,0 100 140 200 280 400 560 32 - 63,0 90,0 125 180 250 355 500 710 35 - 90,0 125 180 250 355 500 710 1000 36 - - 38 100 140 200 280 400 560 800 1120 40 - 125 180 250 355 500 710 1000 1400 - 42 140 200 280 400 560 800 1120 1600 45 - 180 250 355 500 710 1000 1400 2000 - 48 200 280 400 560 800 1120 1600 2200 50 - 250 355 500 710 1000 1400 2000 2800 - 53 280 400 560 800 1120 1600 2240 3150 55 - 355 500 710 1000 1400 2000 2800 4000 - 56 60 - 400 560 800 1120 1600 2240 3150 4500 63 - 500 710 1000 1400 2000 2800 4000 5600 - 65 560 800 1120 1600 2240 3150 4500 6300 70 - 710 100 1400 2000 2800 4000 5600 8000 71 - - 75 800 1120 1600 2240 3150 4500 6300 9000 80 - 1000 1400 2000 2800 4000 5600 8000 11200 - 85 1120 1600 2240 3150 4500 6300 9000 12500 90 - 1400 2000 2800 4000 5600 8000 11200 16000 - 95 1600 2240 3150 4500 6300 9000 12500 18000 100 - 2000 2800 4000 5600 8000 11200 16000 22400 - 105 2500 3150 4500 6300 9000 12500 18000 25000 110 - 2800 4000 5600 8000 11200 16000 22400 31500 - 120 3150 14500 16300 19000 12500 18000 25000 35500 125 - 4000 5600 8000 11200 16000 22400 31500 45000 - 130 4500 6300 9000 12500 18000 25000 35500 50000 140 - 5600 8000 11200 16000 22400 31500 45000 63000 - 150 6300 9000 12500 18000 25000 35500 50000 71000 160 - 9000 11200 16000 22400 31500 45000 63000 90000 - 170 9000 12500 18000 25000 35500 50000 71000 100000 180 - 11200 16000 22400 31500 45000 63000 90000 125000 - 190 14000 18000 25000 35500 50000 71000 100000 140000 200 - 16000 22400 31500 45000 63000 90000 125000 180000 - 210 18000 25000 35500 50000 71000 10000 140000 200000 220 - 22400 31500 45000 63000 90000 125000 180000 250000 - 240 25000 35500 50000 71000 100000 140000 200000 280000 250 - 31500 45000 63000 90000 125000 180000 250000 355000 - 260 35500 50000 71000 100000 140000 200000 280000 400000 280 - 45000 63000 90000 125000 100000 250000 355000 500000 - 300 50000 71000 100000 140000 200000 280000 400000 560000 320 - 63000 90000 125000 180000 250000 355000 500000 710000 - 340 71000 100000 140000 200000 280000 400000 560000 800000 360 - 90000 125000 180000 250000 355000 500000 710000 1000000 - 380 100000 140000 200000 280000 400000 560000 800000 1120000 400 - 125000 180000 250000 355000 500000 710000 1000000 1400000 - 420 140000 200000 280000 400000 560000 800000 1120000 1600000 - 440 180000 250000 355000 500000 710000 1000000 1400000 2000000 450 - - 460 - 480 200000 280000 400000 560000 800000 1120000 1600000 2240000 500 - 250000 355000 500000 710000 1000000 1400000 2000000 2800000 - 530 280000 400000 560000 800000 1120000 1600000 2240000 3150000 560 - 355000 500000 710000 1000000 1400000 2000000 2800000 4000000 - 600 400000 560000 800000 1120000 1600000 2240000 3150000 4500000 630 - 500000 710000 1000000 1400000 2000000 2800000 4000000 5600000 Phụ lục 1 Các biểu thức tính mômen xoắn cho phép Các trị số mômen xoắn được tính theo công thức M x = K. d 3 . 10 -3 , N.m Trong đó: d - đường kính đầu trục, mm K - hệ số phụ thuộc ứng suất xoắn cho phép , MPa Bảng 5 - Hệ số K và ứng suất xoắn cho phép tương ứng K, MPa 2 2,8 4,0 5,6 8,0 11,2 16,0 22,4 t , MPa 10 14 20 28 40 56 80 112 Bảng 6 - Hệ số K phụ thuộc đặc tính tải trọng độ bền và độ cứng vật liệu của trục Giới hạn bền d b , Mpa Độ cứng của trục, HB Hệ số K, MPa Đặc tính tải trọng Xoắn thuần túy Xoắn và uốn do tải hướng tâm F F ≤ 250\ F > 250\ a b c a b a b 500 đến 850 145 đến 250 8 5,6 4 5,6 4 2,8 2 Lớn hơn 850 đến 1200 Lớn hơn 250 đến 350 11,2 8 5,6 8 5,6 4 2,8 Lớn hơn 1200 Lớn hơn 350 16 11,2 8 11,2 8 5,6 4 22,4 a) Khi tải trọng có trị số và hướng không đổi. b) Khi tải trọng có trị số thay đổi, trị số lớn nhất có thể đạt gấp 2 lần. c) Khi xoắn thuần túy hướng thay đổi. CHÚ THÍCH: Tải trọng hướng tâm F đặt vào giữa chiều dài đầu trục. Phụ lục 2 Tương quan chiều dài các loại đầu trục trụ và côn