TCVN8309-8:2010

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8309-8:2010 (ISO 12625-8 : 2006) về Giấy tissue và sản phẩm tissue - Phần 8: Xác định thời gian hấp thụ nước và khả năng hấp thụ nước theo phương pháp giỏ ngâm TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8309-8:2010 GIẤY TISSUE VÀ CÁC SẢN PHẨM TISSUE - PHẦN 8: XÁC ĐỊNH THỜI GIAN HẤP THỤ NƯỚC VÀ KHẢ NĂNG HẤP THỤ NƯỚC THEO PHƯƠNG PHÁP GIỎ NGÂM Tissue paper and tissue products – Part 8: Water-absorption time and water-absorption capacity, basket-immersion test method L ờ i nó i đ ầ u TCVN 8309-8 : 2010 hoàn toàn tương đương với ISO 12625-8 : 2006. TCVN 8309-8 : 2010 do Ban kỹ thuật tiêu chu ẩ n quốc g i a TCVN/TC 6 Giấy và sản phẩm giấy bi ê n soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Ch ấ t lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ c ô ng bố. Bộ TCV N 8 309 (ISO 12625), Gi ấ y tissue v à sản ph ẩ m tissue , gồm các phần sau . - TCVN 8309-4 : 2010 (ISO 12625-4 : 2005), Phần 4: Xác định độ b ề n kéo, độ gi ã n dà i khi đứt v à năng lượng k é o hấp th ụ ; - TCVN 8309-5 : 2010 (ISO 12625-5 : 2005), Phần 5: Xác định độ b ề n kẻo ướt; - TCVN 8309-6 : 2010 (ISO 12625-6: 2005), Phần 6: Xác định định lượng; - TCVN 8309-8 : 2010 (ISO 12625-8 : 2006), Phần 8: Xác định thời gian hấp thụ nước và khả năng hấp thụ nước theo phương ph á p giỏ ngâm; - TCVN 8309-9 : 2010 (ISO 12625-9 : 2005), Phần 9: Xác đ ị nh độ chịu bục bi tròn. Bộ tiêu chuẩn ISO 12625 c ò n các phần sau: - ISO 12625-1 : 2005, Tissue paper and tissue products - Part 1: General guidance on terms ; - ISO 12625-3 : 2005, Tissue paper and tissue products - Part 3: Determination of thickness, bulking thickness and apparent bulk density; - ISO 12625-7 : 2007, Tissue paper and tissue products - Part 7: Determination of optical properties. Lời giới thiệu Tiêu chu ẩ n này mô tả nguyên tắc xác định t í nh ch ấ t h ấ p thụ nước của giấy tissue vả sản ph ẩ m tissue, trong đó tờ giấy mẫu được đặt vào trong một giỏ hình trụ được n gâm trong nước. Các k ế t quả được biểu thị theo: - thời gian h ấ p thụ nước; - khả náng h ấ p thụ nước. Trong hoạt động thương mại t hì c ả th ờ i gian hấp thụ nước và kh ả n ă ng hấp thụ nước đ ề u là các thông s ố q u an trọng được yêu c ầ u trong vi ệ c so sánh các sản phẩm tissue. GIẤY TISSUE VÀ CÁC SẢN PHẨM TISSUE - PHẦN 8: XÁC ĐỊNH THỜI GIAN HẤP THỤ NƯỚC VÀ KHẢ NĂNG HẤP THỤ NƯỚC THEO PHƯƠNG PHÁP GIỎ NGÂM Tissue paper and tissue products – Part 8: Water-absorption time and water-absorption capacity, basket-immersion test method 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp dùng gi ỏ ngâm (th ủ c ô ng và tự động) để xác định th ờ i gian h ấ p thụ nước và khả năng hẩp thụ nước của gi ấ y tissue v à sản phẩm tissue. Việc phát hiện các tạp ch ấ t trong giấy tissue và sản phẩm tissue phải áp dụng theo ISO 15755. Để xác đ ị nh hàm lượng ẩm trong gi ấ y tissue và sản phẩm tissue phải á p dụng theo TCVN1867 (ISO 287). 2. Tài liệu viện dẫn C á c tài liệu viện d ẫn sau r ấ t cần thiế t cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công b ố thì áp dụng phiên b ả n được n ê u. Đối với các tài liệu viện d ẫ n kh ô ng ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đ ổ i, bổ sung ( nếu có ). TCVN 3649:2007 (ISO 186), Giấy và c á ctông - Lấy m ẫ u để x á c định chất lượng trung bình . TCVN 6725 : 2007 (ISO 187), Giấy, cáctông v à bộ t giấy - Môi trường chuẩn để điều hoà và th ử nghiệm, quy trình kiểm tra m ô i trường và điều hoà mẫu. IS O 14487, Pulps - Standard water for physical testing (Bột giấy - Nước chu ẩ n cho phép thử vật lý ). 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chu ẩ n này áp dụng c ác thuật ngữ và định nghĩa sau 3.1 Thời gian hấp thụ nước (water-absorption time) Thời gian c ầ n thiết để làm ướt ho à n toàn mẫu th ử sau khi bắt đầu ngâm nước. 3.2 Khả năng h ấ p thụ nước (water-absorption capacity) Khối lượng nước bị hấp thụ tr ê n một đơn vị khối lượng c ủ a m ẫ u thử dưới các đi ề u kiện qui định . 4. Nguyên tắc Mẫu thử giấy tissue hoặc sản phẩm tissue được đặt v à o trong giỏ h ì nh trụ và được đ ể nhúng chìm trong nước do chính trọng lượng của gi ỏ v à mẫu. Thời gian c ầ n thiết để làm ướt hoàn toàn mẫu thử được đo, kh ố i lượng của nước bị h ấ p thụ được xác định sau khi đã xác đ ị nh được thời gian ng â m v à thời gian đ ể ráo nước nh ấ t định, dưới các đi ề u kiện qui định. 5. Thuốc thử 5.1. Nước khử ion , c ó độ dẫn 0,25 mS/m theo ISO 14487 và nhiệt độ (23 ± 1) o C theo TCVN 6725 (ISO 187). Để tránh b ị nhiễu do sự nhi ễ m b ẩ n của nước từ c á c mẫu thử trước, thay nước mới sau mỗi loạt thử. 6. Chuẩn bị và điều hoà mẫu thử 6.1. L ấ y mẫu Mẫu được l ấ y theo TCVN 3649 ( ISO 186). Khi l ấ y mẫu từ các cuộn giấy thành phẩm, lo ạ i b ỏ í t nh ấ t sáu lớp giấy đầu và sáu lớp cuối của cuộn v ì có thể các lớp giấy đó bị dính keo hoặc b ị hỏng. 6.2. Chuẩn bị m ẫ u th ử Từ mẫu đã lấy, cắt năm mẫu thử có chi ề u rộng (76 ± 1) mm, chi ề u dài theo chiều d ọc máy sao cho khối lượng của mỗi mẫu thử là (5,0 ± 0,2) g. Khi chuẩn bị các mẫu th ử gồm nhi ề u tờ mẫu x ế p l ê n nhau, tất c ả các tờ m ẫu riêng lẻ phải được đặt cùng một mặt. N ế u một s ố tờ được c ắ t cùng một lúc, phải tách chúng ra trước khi th ử . Ghi lại kh ố i lượng của từng mẫu thử ( m o ) chính xác t ớ i miligam. Các kích thước khác của mẫu thử có th ể theo sự tho ả thuận của các bên l iên quan và phải được ghi rõ trong báo cáo th ử nghiệm. 6.3. Đi ề u hoà Điều hoà mẫu thử theo TCVN 6725 (ISO 187). 7. Phương pháp thử thủ công 7.1. Thiết bị, dụng cụ 7.1.1. B ình chứa nước , đủ rộng để làm ngập h ế t giỏ khi nh ú ng vào (thể tích tổng cộng: 3 l ). Đ ổ đầy nước khử ion (5.1) ở nhiệt độ (23 ± 1) o C vào b ì nh đến độ sâu 100 mm. 7.1.2. Dụng cụ nhúng ch ì m v à l àm ráo n ướ c , c ó một giá đỡ được điều ch ỉ nh để treo được giỏ h ì nh trụ tạo thành một g ó c 30° so với đường nằm ngang ( x e m H ì nh 1). H ì nh 1 - Nguy ê n tắc đặt g i ỏ l à m ráo nước 7.13. Đ ồ ng h ồ b ấ m giây , có độ ch í nh xác đến 1/100 s. 7.1.4. Cân , có độ chính xác t ớ i 0 , 001 g. 7.1.5. Giỏ h ì nh trụ , được làm bằng dây tiêu chu ẩ n, c ó kích thước (chiều cao và đường kính) như chỉ trong Hình 2, gi ỏ hình trụ được l à m từ các sợi dây bằng thép không gỉ c ó đường k í nh 0,5 mm, sao cho tổng khối lượng của giỏ là (3 ± 0,1) g, c ó khối lượng của vật liệu từ 8,0 g/cm 3 đ ế n 8,1 g/cm 3 . Kích thước tính bằng milimét Hình 2 - Sơ đồ gi ỏ ngâm h ì nh trụ 7.2. Cách ti ế n h à nh, phương pháp thủ công Cân khối lượng của giỏ hình trụ (m b ) chính xác t ớ i miligam. Cho mẫu thử đ ã biế t khối l ượng vào trong gi ỏ h ì nh trụ (7.1.5). Cuộn mẫu thử sao cho phù hợp với đường uốn cong của gi ỏ hình trụ. Không được gập mẫu th ử . Sau đó đặt mẫu thử v à o giỏ h ì nh trụ, sao cho chi ề u c ó kích thước 76 m m chạm nh ẹ và song song với cạnh của giỏ. Thả gi ỏ hình trụ theo chi ề u nằm ngang từ độ cao (25 ± 5) mm ph í a trên mặt nước vào trong b ì nh chứa nước (7.1.1) và cùng lúc đ ó bấm đồng hồ bấm giây ( 7 . 1.3). Quan sát sự th ấ m nước của mẫu thử và ngay lập tức dừng đ ồ ng h ồ bấm giây ngay khi mẫu thử bị ướt hoàn toàn. Ghi lại thời gian cần thi ế t để làm ướt hoàn toàn mẫu thử. Để giỏ hình trụ và mẫu thử ngập trong nước (30 ± 1) s. Nh ấ c gi ỏ h ì nh trụ giữ ở vị trí n ằ m ngang l ê n khỏi bình chứa nước, sau đó treo gi ỏ l ê n giá đỡ (xem 7.1.2) tạo thành một g ó c 30° so v ớ i đường n ằ m ngang. Đ ể giỏ ráo nước trong ( 60 ± 1) s. Ngay lập tức cân kh ố i lượng giỏ h ì nh trụ và mẫu thử (m n ), chính xác tới miligam. L ặ p lại cách tiến hành nh ư tr ê n với mỗi mẫu trong bốn mẫu thử c ò n lại và đảm bảo rằng đáp ứng các y ê u cầu trong 7.1.1. Thay nước mới sau khi thử xong một loạt năm mẫu thử. 8. Phương pháp thử tự động 8.1. Qui định chung Sử d ụ ng thiết b ị ghi th ờ i gian điện t ử , phép thử có th ể được thực hiện có mức độ thực tế cao hơn, đưa ra các k ết qu ả c ó tính so sánh. 8.2. Thiết bị, dụng cụ B ấ t kỳ thiết bị nào thích hợp đ ể làm giá đỡ làm ráo nước, như trong H ì nh 1. 8.2.1. Bình chứa n ướ c , như mô tả trong 7.1.1. 8.2.2. Dụng cụ làm ráo nước , như mô tả trong 7.1.2 8.2.3. Đ ồ ng h ồ bấm giây , như m ô tả trong 7.1.3 8.2.4. Cân , như m ô tả trong 7.1.4 8.2.5. Gi ỏ h ì nh trụ , như mô tả trong 7.1.5 8.3. Cách tiến hành, phương ph á p thử tự động C â n khối l ượng c ủ a giỏ h ì nh trụ ( m b ) chính xác tới miligam. Cho mẫu thử đã biết kh ố i lượng vào trong giỏ hình tr ụ (7.1.5). Cuộn m ẫ u thử sao cho phù hợp v ớ i đường uốn cong của gi ỏ h ì nh trụ. Không được gập mẫu thử . Sau đó đặt mẫu th ử vào giỏ hình trụ, sao cho chi ề u c ó kích th ướ c 76 mm chạm nhẹ và song song với cạnh của gi ỏ . Làm theo hướng d ẫ n của thiết bị; bắt đầu phép thử và tiến hành theo đ ú ng hướng d ẫ n của nhà cung c ấ p thi ế t bị. Ghi lại thời gian c ầ n thi ế t để l à m ướt hoàn toàn mẫu thử. Để giỏ h ì nh tr ụ và mẫu thử ngập trong nước (30 ± 1) s. Nh ấ c giỏ h ì nh trụ giữ ở vị trí nằm ngang lên khỏi b ì nh chứa nước, sau đó treo gi ỏ lên giá đỡ (xem 7.1.2) tạo thành một góc 30° so với đường nằm ngang. Đ ể giỏ ráo nước trong (60 ± 1) s. Ngay tập tức cân khối lượng giỏ hình trụ v ề mẫu th ử (m n ), ch í nh xác tới miligam. Lặp lại cách tiến hành như trên với mỗi mẫu trong b ố n mẫu thử còn lại. Thay nước mới sau kh i thử xong một loạt n ă m mẫu thử. 9. Tính toán và biểu thị kết quả Tính thời gian hấp thụ n ướ c trung b ì nh theo gi â y và độ lệch chuẩn của n ă m phép thử lặp l ạ i. Báo cáo thời gian h ấ p thụ nước, tính bằng gi â y, chính xác đ ế n 0,1 s. Tính khả năng hấp thụ nước ( W a ) b ằ ng gam trên gam của mỗi mẫu th ử theo công thức (1): W a = (1) trong đó W a là khả năng h ấ p thụ nước của mỗi m ẫ u thử, tính b ằ ng gam trên gam; m n là khối lượng của gi ỏ h ì nh trụ và mẫu thử sau khi ngâm trong n ướ c và đ ể ráo nước, tính b ằ ng gam, chính xác t ớ i 3 ch ữ số sau dấu phẩy; m 0 là khối lượng khô của m ỗ i mẫu thử, tính bằng gam, ch í nh xác tới 3 chữ số sau d ấ u ph ẩ y; m b là khối lượng c ủ a giỏ hình trụ, t í nh b ằ ng gam, ch í nh xác tới 3 chữ số sau d ấ u ph ẩ y. Tính giá tr ị trung b ì nh của khả n ă ng h ấ p thụ nước l à trung b ì nh cộng của năm phép thử lặp lại theo gam nước tr ê n gam mẫu thử , v à độ lệch chu ẩ n, báo cáo kết quả ch í nh xác t ớ i một chữ số sau d ấ u phẩy. 10. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo th ử nghiệm phải bao gồm các thông tin sau: a) viện dẫn tiêu chuẩn này; b) thời gian và địa điểm thử; c) tấ t c ả các chi tiết c ầ n thi ế t để nhận dạng mẫu; d) kích thước của mẫu th ử (n ế u thích hợp); e) cách tiến hành thử (thủ công hoặc tự động); f ) thời gian h ấ p thụ nước trung bình và độ lệch chuẩn; g) khả năng hấp thụ nước trung bình và độ lệch chuẩn; h) bấ t k ỳ sai khác nào so với tiêu chuẩn m à có thể ảnh hư ở ng tới k ế t qu ả 11. Độ chụm 11.1. Qui định c hung Từ một phép thử liên phòng th í nghiệm, 12 ph ò ng thí nghiệm đ ã tiến hành thử 10 m ẫ u tissue theo tiêu chu ẩ n n à y. số liệu báo cáo thu được theo phương pháp th ử th ủ công. Các k ế t quả được chỉ ra trong Bảng 1 và Bảng 2. 11.2. Độ t á i lập Độ tái lập là biến thiên gi ữ a các k ế t quả riêng biệt nhận được từ hai người ti ế n hành trong các ph ò ng thí nghiệm khác nhau t rên cùng một loại vật liệu. Bảng 1 – K ế t quả của thử nghiệm liên phòng Mẫu Thời gian hấp thụ nước trung bình s Độ lệch chuẩn giữa các phòng thí nghiệm s Độ tái lập hệ số biến thiên % Độ tái lập giới hạn a R s A 3 ,2 0,2 6,3 0,6 B 25 , 6 3 , 5 13,7 9,7 C 2 , 6 0,2 7 , 7 0 , 6 D 7 , 9 0 , 4 5 , 1 1,1 E 3 , 8 0 , 3 7,9 0,8 F 4 , 7 0,5 10 , 6 1 , 4 Ga 10 , 1 1 , 2 11 , 9 3 , 3 Gb 6,8 0,7 10,3 1,9 H 4 , 8 0,6 12 , 5 1,7 I 3,8 0 , 3 7 , 9 0 , 8 a Độ tin cậy 95 %, R = 1,96 x s . B ả ng 2 – Kết quả của thử nghiệm liên phòng Mẫu Thời gian hấp thụ nước trung bình g/g Độ lệch chuẩn giữa các phòng thí nghiệm s g/g Độ tái lập hệ số biến thiên % Độ tái lập giới hạn a R g/g A 7 , 6 0,2 2,6 0 , 7 B 5,6 0,3 5 , 4 0,8 C 11 , 2 0,4 3 , 6 1,1 D 9,2 0 , 6 6,5 1,7 E 17,3 0 , 5 2 , 9 1,4 F 7 , 1 0,5 7,0 1 , 4 Ga 7,8 0,4 5,1 1 , 1 Gb 7 , 6 0,2 2 , 6 0,6 H 7,1 0,3 4 , 2 0,8 I 8.3 0,4 4.8 1,1 a Độ tin cậy 95 %, R = 1,9 6 x s . CHÚ THÍCH Hiện tại ch ỉ c ó một nhà sản xuất thiết b ị tự động, không c ó số liệu v ề độ chụm. Các thông tin sẽ được bổ sung sau. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ISO 15755:1999, Paper and boad - Estimation of contraries. [2] TCVN 1867: 2007 (ISO 287:1985), Giấy và c á ctông - X á c định độ ẩ m- Phương pháp s ấ y khô.