TCVN6259-4:2003

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6259-4:2003 về Quy phạm phân cấp và đóng tàu biển vỏ thép - Phần 4: Trang bị điện TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 6259-4:2003 QUY PHẠM PHÂN CẤP VÀ ĐÓNG TÀU BIỂN VỎ THÉP - PHẦN 4: TRANG BỊ ĐIỆN Rules for the classi fi cation and construction of sea-going s teel ships - Part: Electrical insta ll at i ons CHƯƠNG 1 QUY ĐỊNH CHUNG 1.1. Quy định chung 1.1.1 . Phạm vi áp dụng 1 . Những yêu cầu ở Phần này áp dụng cho thiết bị điện và dây dẫn d ùng trên tàu thủy (sau đây gọi là "trang bị điện"). 2 . Đối với trang bị điện t rên các tàu nh ỏ , các tàu có vùng hoạt động biển hạn chế và các t àu đánh cá, việc áp dụng những yêu cầu của Phần này có thể được Đăng kiểm chấp nhận thay đổi từng phần phù hợp với những yêu cầu của Chương 6 , trừ những vấn đ ề có li ê n quan đến bảo vệ tránh gây tổn thương, cháy và các nguy hiểm khác do điện gây ra. 1.1.2 . Thay thế tương đư ơn g Có thể chấp nh ậ n trang bị điện không hoàn toàn phù hợp với những yêu cầu của Phần này, nếu có lý do xác đáng và được Đăng kiểm chấp nh ậ n tương đương với những quy định nêu trong Phần này. 1.1.3 . Trang bị đ iện có đ ặ c điểm thiết k ế kiểu mới Đối với trang bị điện được chế tạo hoặc lắp đặt có đặc điểm thiết kế kiểu mới thì Đăng kiểm có thể chấp thuận việc áp dụng những yêu cầu thích hợp của Phần này t ớ i mức có thể được kèm theo những yêu cầu bổ sung nêu trong thiết kế và quy trình thử khác với yêu cầu đã nêu ở Phần này. Trong trường hợp này, Đăng kiểm chấp nhận trang bị đó nếu chúng được chứng minh phù hợp với mục đích sử dụng và có thể duy trì hoạt động của thiết bị động lực và đảm bảo an toàn cho con người và tàu đến mức mà Đ ă ng kiểm thấy thỏa mãn. 1.1.4 . Tàu khách Thiết bị điện của tàu khách phải phù hợp với những yêu cầu của Phần 8-F và các yêu cầu tương ứng của Phần này. 1.1.5 . Thuật ngữ và Định nghĩa Trong Phần này sử dụng các thuật ngữ được định nghĩa sau đây: (1) Vùng nguy hiểm: Là vùng hoặc không gian có chứa các chất d ễ cháy hoặc dễ nổ và ở đó từ các chất này cũng dễ sinh ra khí hoặc hơi dễ cháy hoặc d ễ nổ. (2) Cắt chọn lọc: Là sự bố trí sao cho chỉ có thiết bị bảo vệ gần điểm hư h ỏ ng nhất được mở tự động nh ằ m duy trì nguồn cung cấp năng lượng cho phần còn lại của mạch â m thanh khi xuất hiện hư h ỏ ng ở mạch có các thiết bị bảo vệ được mắc nối tiếp. (3) C ắ t ưu tiên : Là sự bố trí sao cho các thiết bị bảo vệ các mạch không quan trọng được mở t ự động để bảo toàn nguồn cấp năng lượng cho các thiết bị quan trọng khi bất kỳ một máy phá t nào bị quá t ả i hoặc tương tự . (4) Đi ề u kiện hoạt động và sinh hoạt bình thường : Là đ iề u kiện mà ở đó tàu nói chung, máy móc, thiết bị phục vụ, phương tiện và thiết bị trợ giúp hệ động lực, khả năng lái, hàng hải an toàn, sự an toàn phòng cháy và ngập nước, thông tin tín hiệu nội bộ và b ê n ngoài, các phương tiện thoát th â n và tời xu ồ ng sự c ố cũng như các điều kiện tiện lợi phục vụ sinh hoạt cho con người làm việc bình thường và đúng chức năng. (5) Đ iề u kiện sự cố: Là điều kiện mà ở đó tất cả các thiết bị phục vụ cần thiết cho điều kiện hoạt động và sinh hoạt bình thường không làm việc do hư hỏng nguồn đi ệ n chính. (6) Nguồn đi ệ n chính: Là nguồn cấp điện cho bảng điện chính để phân phối cho tất cả các thiết bị phục vụ cần thiết để duy trì tàu ở điều kiện hoạt động và sinh hoạt bình thường. (7) Trạm phát điện chính: Là không gian mà ở đó đ ặ t nguồn điện chính. (8) Bảng điện chính: Là bảng điện được cấp điện trực tiếp bằng nguồn điện chính và dùng đ ể phân phối điện n ă ng cho các thiết bị phục vụ tàu. (9) Ngu ồ n điện sự cố: Là nguồn điện dùng để cấp điện cho b ả ng điện sự cố khi mất nguồn điện chính. (10) Bảng điện sự cố: Là bảng điện mà trong điề u kiện hư hỏng hệ thống cấp nguồn điện chính thì nó được cấp điện trực tiếp bằng nguồn điện sự cố hoặc nguồn điện sự cố tạm thời và dùng để phân phối điện năng cho các thiết bị phục vụ sự cố. (11) Thiết bị điện có kiểu ho ặ c có bảo vệ “n”: Là thiết thiết bị mà trong điều kiện làm việc bình thường kh ô ng thể đánh l ử a ra môi trường khí dễ nổ bao quanh và c ũ ng không d ễ bị hư hỏng do đánh lửa. (12) I EC (International Elec tr otechnical Commission): Ủ y ban điện Quốc tế. 1.1.6 . B ả n vẽ và các tài liệu kỹ thuật Các bản vẽ và tài liệu kỹ thuật như nêu dưới đây cần phải được trình duyệt. Nếu thấy cần thiết Đăng kiểm có thể yêu cầu trình bổ sung các bản vẽ và các tài liệu khác ngoài các bản vẽ và tài liệu đưa ra dưới đây. B ả n vẽ: (1) Bản vẽ lắp ráp chi tiết các máy phát, động cơ và các khớp nối điện từ dùng cho thiết bị điệ n ch â n vịt. Trong đó có ghi rõ công suất, kích thước chính, vật liệu sử dụng chính và trọng lượng; (2) Sơ đ ồ nguyên lý và thuyết minh các cơ cấu điều khiển thiết bị điện chân vịt; (3) Bản vẽ lắp ráp chi tiết các máy phát (chính, phụ, sự cố) có c ô ng suất từ 100 kW trở l ê n (hoặc kVA). Trong đ ó có ghi rõ công suất, kích thước chính, vật liệu được dùng chính và trọng lượng; (4) Bản vẽ bố trí (trong đó ghi rõ đặc điểm kỹ thuật của các bộ phận chính như: các bộ ng ắ t mạch, cầu chì, dụng cụ đo và c á p điệ n) và sơ đồ nguy ê n lý của bảng điện chính và bảng điện sự cố; (5) Bản vẽ bố trí thiết bị điện và lắp đ ặ t cáp điện; (6) Sơ đồ h ệ thống đi dây. Trong đó ghi rõ: dòng điện làm việc bình thường, d òng điện định mức, dòng ng ắ n mạch có thể x ả y ra trong mạch, sụt áp đường dây, kiểu cáp điện, kích th ư ớc cáp điện, trị số và dải điề u ch ỉ nh c ủ a các bộ ng ắ t mạch, các cầu chì và c ô ng t ắ c, và khả năng ng ắ t của các bộ ng ắ t mạch và cầu chì. Tài liệu : (1) Thuyết minh hệ thống điện chân vịt; (2) B ả n tính nguồn điện; (3) Danh mục chi tiết thiết bị điện áp cao (kể cả điện áp thử độ bền chất cách điện); (4) Sơ đồ các không gian nguy hiểm v à danh mục các thiết bị điện được l ắp đặt ở đó (ch ỉ áp dụng đối với tàu dầu , các tàu chở xô khí hóa lỏng v à các tàu chở x ô hóa chất nguy hiểm). 1.1.7 . Điều kiện môi trường 1 . Trừ khi có quy định khác, y ê u c ầ u phải áp dụng điề u kiện môi t rường như n ê u ở Bảng 4/1.1 và 4/1.2 cho việc thiết kế , lựa chọn và b ố trí các trang bị điện đ ể chún g làm việc có hiệu quả. 2 . Thiết bị điệ n ph ả i đảm bảo làm việc t ố t khi có chấn động x ả y ra tron g lúc chúng đang làm việc bình t hường. B ả ng 4/1.1 Nhiệt độ m ô i trường Không khí Nơi đặ t, bố trí Nhiệt độ (°C) Trong không gian kín 0 đến 45 Trong không gian có nhiệt độ lớn hơn 45°C và nhỏ hơn 0°C Tùy theo các điều kiện của v ị trí cụ thể Tr ê n boong h ở -25 đến 45 Nư ớ c bi ể n — 32 Bảng 4/1.2 Góc nghiêng Tên t hiết bị L ắ c ngang (1) L ắ c dọc (1) Góc nghiêng tĩnh Góc nghiêng đ ộ ng Góc nghiêng tĩnh Góc nghiêng độ ng Các thiết bị khác với nêu dưới đây 15 0 22,5 0 5 0 7,5 0 Các t hiế t bị điện sự cố, cơ cấu đóng ngắt (các bộ ngắt mạch, v.v...), thiết bị điện và điện tử 22,50 (2) 22,5 0 (2) 10 0 10 0 Chú thích: (1) Lắc dọc, l ắ c ngang có t hể xảy ra đ ồ ng thời (2) Ở các tàu chở xô khí hóa lỏng và các tàu chở x ô hóa chất nguy hiểm, nguồn cấp điện sự c ố phải vẫn có thể hoạt động được khi tàu bị ngập nước với góc nghiêng tối đa là 30°. 1.2. Thử nghiệm 1.2.1 . Thử tại xưởng 1 . Phải tiến hành thử thiết bị điện như nêu dưới đây phù hợp với các yêu cầu tương ứng trong Phần này tại xư ở ng chế tạo hoặc các xưởng khác có đầy đ ủ thiết bị cho việc thử và kiểm tra. Tuy nhiên, đối với thiết bị như nêu ở (4) và (5) mà có công suất nhỏ thì Đăng kiểm có thể xem xét mi ễ n giảm một phần việc thử một cách thích hợp. (1) Các máy điện quay d ùng cho thiết bị điện chân vịt và thiết bị điều khiển chúng. (2) Các máy phá t điện phục vụ trên tàu (chính, phụ và sự cố). (3) Các bảng điện chính và sự cố. (4) Các động cơ dùng cho máy phụ nêu ở 1.1.6 -1 (1) đến (3) Phần 3 (sau đây gọ i là "các động cơ có công d ụng thiết yếu”). (5) Các cơ cấu điều khiển các động cơ nêu ở (4). ( 6 ) Các biến áp động lực và chiếu sáng có công suất từ 1 kVA trở lên đối với loại 1 pha và từ 5 kVA trở lên đối với l oạ i 3 pha, trường hợp biến áp chỉ dùng cho đèn pha qua kênh Xuy-ê thì với bất kỳ công suất nào. (7) Các bộ ch ỉ nh lưu bán dẫ n động lực có công suất từ 5 k VA trở lên và các thiết bị đi kèm chúng được dùng để cấp nguồn cho các thiết bị điện nêu ở ( 1 ) đến (5). (8) Các thiết bị điện khác mà Đăng kiểm thấy cần thiết. 2 . Đối với thiết bị điện đư ợ c d ùng cho máy phụ vì mục đích sử dụng riêng của tàu như nêu ở 1 . 1 .6- 1 (4) và (5) Phần 3, và Đăng ki ể m thấy là cần thiết, thì chúng cũng phải được th ử phù hợp với những yêu cầu tương ứng của Phần này. 3 . Đối v ới thiết bị điện được chế tạo hàng loạt, nếu Đ ă ng kiểm chấp nhận, có thể áp dụng quy trình thử phù hợp với phương pháp sản xuất t hay cho những yêu cầu n ê u ở 1 trên. 4 . Thiết bị điện và cáp điện nêu từ ( 1 ) đến (5) dưới đây phải chịu thử m ẫ u cho mỗi kiểu sản phẩm (1) C ầ u chì; (2) Các bộ ngắt mạch ; (3) Các công tắc t ơ điện từ; (4) Thiết bị điện phòng nổ ; (5) Cáp điện động lực, chiếu sáng và liên lạc nội bộ. 5 Thiết bị điện và cáp điện có Giấy chứng nhận nếu được Đ ă ng kiểm xem xét chấp nhận thì có t hể được mi ễ n giảm một ph ầ n hoặc toàn bộ việc thử và kiểm tra. 1.2.2 . Th ử sau khi l ắ p đặ t tr ê n tàu Sau khi thiết bị điện và cáp điện đã được lắp đặt hoàn chỉnh tr ê n tàu th ì chúng phải được thử và ki ể m tra ph ù hợp với những y ê u cầu nêu ở 2.18. 1.2.3 . Thử và kiểm tra bổ sung Khi thấy cần thiết , Đ ă ng kiểm có thể yêu cầu thử và kiểm tra khác với những yêu c ầ u đã nêu trong Phần này. CHƯƠNG 2 TRANG BỊ ĐIỆN VÀ THIẾT KẾ HỆ THỐNG 2.1. Quy định chung 2.1.1 . Phạm vi áp dụng Chương này quy định những yêu cầu đối với thiết bị điện và cáp điện cũng như việc thiết kế hệ t hống liên quan đến điện. 2.1.2 . Điện áp và tần số 1 . Điện áp của hệ thống không được vượt quá : (1) 500 vôn đối với các máy phát điện, thiết bị điện động lực, thiết bị sưởi và nấu ăn được nối dây cố định; (2) 250 vôn đ ối với mạch chiếu sáng, lò sưởi ở ca bi n và buồng công cộng khác với nêu ở (1); (3) 15 . 000 vôn xoay ch iề u và 1.500 vôn một chiều đối với thiết bị điện chân vịt: (4) 15-000 vôn xoay chiều đối với các máy phát xoay chiều và thiết bị điện động lực dùng điện xoay chiều thỏa mãn những yêu cầu ở 2.17. 2 . Ch o phép sử dụng lần số 60 héc hoặc 50 héc ở tất cả các h ệ thống điện xoay chiều. 3 . T hi ết bị điện được cấp điện từ bảng điện chính và sự cố phải được thiết kế và chế tạo sao cho chúng có thể hoạt động t ốt khi có dao động điện áp và tần số. Nếu không có quy định khác, thiết bị điện phải hoạ t động tốt khi điện áp và tần số dao động với mức như nêu ở B ả ng 4/2.1. Bất kỳ hệ thống đặc biệt n à o, ví dụ như: các mạch điện tử mà khả năng chúng không thể hoạt động tố t trong giới hạn nêu ở B ả ng nói trên thì phải cấp điện cho chúng bằng biện pháp thích hợp (ví dụ : bộ ổn áp, v.v...). B ả ng 4/2.1 Giới hạn dao động điện áp và tần số Thông số dao động Giới hạn dao động L â u dài Tức thời Điện áp + 6% , -10% ± 20% (1,5 giây) T ầ n s ố ± 5% ± 10% (5 giây) Chú thích: (1) Các t rị số (không kể thời gian) ở Bảng nghĩa là t ỷ lệ ph ầ n tră m so với giá trị định mức. (2) Bảng 4/2.1 không áp dụng cho thiết bị điện dùng điện ắc quy. 2.1.3 . Kết cấu, vậ t liệu, l ắ p đặ t, v.v... 1 . Các bộ phận của máy điện chịu độ b ề n cơ học phải được làm bằng vật liệu không có khuyết tật. Việc lắp chính xác và khe hở của các bộ ph ậ n phải phù hợp với môi trường biển. 2 . Tất cả các thiết bị phải được kết cấu và được lắp đặt sao cho không gây tổn thương cho người v ậ n hành khi đụng chạm vào thiết bị. 3 . Các vật liệu cách điện và các cuộn d â y được cách điện phải chịu được hơi ẩm, không khí biển và hơi d ầu. 4 . Các bu l ô ng, ê cu, chố t , vít, cọc đ ấ u dây, vít cấy, lò xo và các chi tiết nhỏ khác phải được làm bằng v ậ t liệu chịu ăn mòn hoặc phải được bảo vệ chống ăn mòn mộ t cách thích hợp. 5 . Tất cả các ê cu và các vít dùng đ ể n ối các phần mang điện và các bộ ph ậ n làm việc phải được hãm chắc ch ắ n. 6 . Thiết bị điện phải được đ ặ t ở vị trí d ễ tới gần, ở khu vực được thông gió t ố t, được chiếu sáng đ ủ , và nơi đ ó kh ô ng thể có nguy cơ bị hư hỏng d o cơ khí hoặc nước, hơi hoặc dầu. Nếu ở những nơi mà có những rủi ro không thể tránh được thì thiết bị điện phải c ó kết cấu sao cho phù hợp với các điều kiện của vị trí đặ t. 7 . Kh ô ng được phép đặ t trang bị điện ở những nơi có tích tụ khí d ễ nổ hoặc trong bu ồ ng đ ặ t ắc quy, kho sơn , kho chứa ax ê tilen ho ặ c các không gian tương tự, trừ khi chúng thỏa mãn những y ê u cầu từ (1) đến (4) dưới đ â y : (1) Thiết bị điện có công dụng thiết yếu; (2) Thiết bị điện có kiểu không đánh l ử a làm cháy hỗn hợp liên quan ; (3) Thiết bị điện phù hợp với các không gian li ê n quan ; (4) Thiết bị điện được chứng nhận phù hợp cho việc sử dụng an toàn trong bụi bẩn, hơi dầu ho ặ c khí mà nó thường xuyên phải tiếp xúc. 8 . Thiết bị điện và cáp điện phải được đ ặ t sao cho có khoảng cách an toàn so với la bàn từ hoặc phải được bảo v ệ sao cho ảnh hưởng của từ trường bên ngoài được hạn chế đến mức không đáng kể ngay cả khi đang đóng mạch hay mở mạch. 2.1.4 . Nối đất 1 . Các phần kim loại để trần không mang điện của thiết bị điện, mà bình thường không thể có điện nh ưn g do h ư h ỏ ng có thể trở thành có điện, th ì phải được nối đất tin cậy, trừ các trường hợp sau : (1) Chúng được cấp điện với điện áp không quá 50 vôn dòng một chiều hoặc 50 vôn điện áp dây hiệu dụng dòng xoay chiều. Tuy nhiên, không cho phép dùng biến áp tự ngẫu để tạo ra điện áp này ; (2) Chúng được cấp điện không quá 250 vôn qua biến áp cách ly an toàn dành riêng cho chúng; (3) Chúng có kết cấu cách điện kép. 2 . C ầ n có các biện pháp an toàn b ổ sung cho thiết bị điện xách tay dùng trong buồng kín hoặc bu ồ ng ẩm ướt, nơi mà có th ể có các r ủ i ro đặc biệt do điện. 3 . Khi cần thiết n ố i đất thì các d â y nối đất phải là dây đồng hoặc dây làm bằng vật liệu khác được chấp thu ậ n, và nó ph ả i được bảo vệ chống hư hỏng, khi cần thiết phải được sơn chống g ỉ . Kích thước của các dây dẫn nối đất phải được Đ ă ng kiểm thấy phù hợp với tiết diện của các dây dẫn mang điện và sự lắp đặt đường dây nối đất. 2.1.5 . Khe h ở và khoảng cách cách điện 1 . Khe hở và khoảng cách cách điện giữa các phần mang điện với nhau và giữa các phần mang điện với ph ầ n kim loại nối đất (sau đây gọi là "khe hở và khoảng cách cách điện") phải tương ứng với điện áp làm việc, có xét đến bản chất và điều kiện làm việc của v ậ t liệu cách điện. 2 . Khe hở và khoảng cách cách điện bên trong hộp đấu d â y của các máy điện quay, các thanh d ẫ n ở bảng điện và các thiết bị điều khiển phải phù hợp vài nh ữ ng yêu cầu tương ứng của phần này. 2.2. Thiết kế hệ thống - Quy định chung 2.2.1 . Các hệ thống ph â n phối 1 . Ch ỉ cho phép sử dụng các hệ thống phân phối sau : ( 1 ) Hệ thống điện một chiều hai dây; (2) Hệ thống điện một chiều ba dây (hệ thống ba dây cách điện ho ặ c hệ thống ba d â y có trung tính nối đ ấ t); (3) Hệ thống điện xoay chiều một pha hai dây; (4) H ệ thống điện xoay chiều ba pha ba dây; (5) H ệ thống điện xoay chiều ba pha bốn dây. 2 . Ch ỉ cho phép sử dụng thân tàu làm dây d ẫ n trong các t rườ ng hợp sau: (1) Các h ệ th ố ng bảo vệ d òng catốt dùng để bảo v ệ phía ngoài thân tàu; (2) Các hệ thống nối đất gi ớ i hạn và cục bộ, với điề u kiện bất kỳ dòng điện c ó th ể xuất hiện không được chạy trực tiếp qua vùng nguy hiểm; (3) H ệ th ố ng kiểm tra cách điện, với điều kiện trong b ấ t kỳ trường hợp nào d òng điện khép kín kh ô ng được vượt quá 30 mA . 2.2.2 . Hệ thống kiểm tra cách điện 1 . Khi một hệ thống phân phối hoặc sơ cấp hoặc thứ cấp dùng cho mạng động lực, s ưở i ho ặ c chiếu sáng mà không được nối đất thì phải dùng thiết bị có thể kiểm tra liên tục độ cách điện so với đất, và nó phải phát ra tín hiệu bằng âm thanh hoặc ánh sáng khi trị số cách điện thấp hơn quy định. 2.2.3 . Chênh lệch dòng t ả i 1 . Sự chênh lệch dòng tải giữa một dây d ẫ n phía ngoài và dây ở giữa ở các bảng điện, các bảng phân nhóm và các bảng phân phối không vượt quá 15% dòng toàn tải (càng thấp càng tốt). 2 . Sự chênh lệch dòng t ả i giữa các pha ở các bảng điện, các bảng phân nhóm và các bảng phân phối không được vượt quá 15% dòng toàn tả i (càng thấp càng tốt). 2.2.4 . Hệ số đồng thời 1 . Các mạch điện cấp cho từ hai mạch nhánh cuối trở l ê n ph ả i được tính phù hợp với tất cả mọi phụ tải được nối vào, ở đây có thể dùng hệ số đồng thời. 2 . Hệ số đồng thời được nêu ở -1 có thể áp d ụng để tính tiết diện d â y d ẫ n và công suất của các cơ cấu ng ắ t (bao gồm các bộ ng ắ t mạch và các công tắc) và các cầu chì. 2.2.5 . Mạch cấp điện 1 . Các động cơ điện có công dụng thiết yếu yêu cầu bố trí kép, phải được cấp điện bằng các mạch riêng biệt không dùng vào các mạch cấp chung, các thiết bị bảo vệ và các cơ cấu đi ề u khiển. 2 . Các máy phụ trong buồng máy, các máy làm hàng và các quạt thông gió phải được cấp điện độc lập t ừ bảng điện hoặc bảng phân phối. 3 . Các quạt thông gió hầm hàng và quạt thông gió sinh hoạt không được phép cấp điện t ừ các mạch cấp chung. 4 . Các mạch chiếu sáng và các mạch động cơ phải được cấp điện độc lập từ các bảng điện. 5 . Mạch nhánh cuối có dòng lớn hơn 15 ampe thì ch ỉ được c ấ p điện cho tối đ a một thiết bị. 2.2.6 . Mạch động cơ Động cơ có công dụng thiết y ế u và động cơ khác có công suất lớn hơn hoặc bằng 1 kW phải được cấp điện bằng mạch nhánh cuối riêng biệt. 2.2.7 . Mạch chiếu sáng 1 . Các mạch chiếu sáng phải được cấp điện bằng các mạch nhánh cuối tách bi ệ t khỏi mạch thiết bị sưởi và thiết bị động lực, trừ quạt gió cabin và các thiết bị dùng nội bộ. 2 . S ố điểm chiếu sáng được cấp điện bằng mạch nhánh cuối có dòng từ 15 ampe tr ở xuống kh ô ng được vượt quá: 10 đối với mạch có điện áp tới 50 vôn ; 14 đối với mạch có điện áp từ 51 vôn đến 130 vôn ; 24 đối với mạch có điện áp từ 131 vôn đến 250 vôn . Trong trường hợp khi mà số điểm chiếu sáng và d òng toàn tải là kh ô ng đổi thì có thể cho phép nối nhiều hơn số điểm nêu trên vào mạch nhánh cuối, với đi ề u kiện dòng tải t ổ ng cộng không vượt quá 80% dòng của thiết bị bảo vệ trong mạch. 3 . Trong một mạch nhánh cuối có dòng nhỏ hơn ho ặ c bằng 10 am-pe cấp cho chiếu sáng bảng điện và các tín hiệu điện mà ở đó các đ ui đèn được nh ó m t ậ p trung thì số đi ể m được cấp điện là không hạn chế. 4 . Trong các không gian như buồng bố trí máy chính hoặc n ồ i hơi, các buồng máy lớn, các nhà bếp lớn, hành lang, cầu thang đi ra boong tàu và các bu ồ ng công cộng, thì các đèn chiếu sáng phải được cấp í t nhất từ hai mạch và ph ả i b ố trí sao cho khi một mạch bị hư hỏng thì các kh ô ng gian này v ẫ n được chiếu sáng. Một trong hai mạch này có thể là mạch chiếu sáng sự cố. 5 . Các mạch chiếu sáng sự c ố phải phù hợp với các yêu cầu n ê u ở 3.3. 2.2.8 . Mạch dùng cho hệ thống thông tin nội bộ và hàng hải 1. Các hệ thống tín hiệu và thông tin nội bộ thiết yếu và các thiết bị phục vụ hàng hải phải có các mạch t ự giữ đ ộ c lập hoàn toàn đ ể đả m bảo duy trì tốt chức năng của chúng tới mức có thể được. 2. Các c á p điện dùng cho h ệ thống thông tin phải được bố trí sao cho kh ô ng gây ra nhi ễ u. 3. Kh ô ng cho phép bố trí công tắc tr ê n các mạch cấp điện của các thiết bị báo động chung, trừ c ô ng tắc nguồn . Ở ch ỗ có sử dụng bộ ng ắ t mạch thì phải có các biện pháp thích hợp để tránh bộ ng ắ t nằm ở vị trí “ngắt”. 2.2.9 . Mạch dùng cho trang bị v ô tuyến điện Các mạch cấp điện cho trang bị vô tuyến điện phải được b ố trí phù hợp với 4.2.2, chương 4 của TCVN 6278:1997. 2.2.10 . Mạch dùng cho thi ế t bị sưởi và n ấ u ă n 1. Mỗi mộ t thiết bị sưởi và nấu ăn dùng điện phải được nối với mạch nhánh cuối riêng biệt, trừ khi ch ỉ tối đa 10 bộ sưởi điện loại nh ỏ có dòng tổng cộng nhỏ hơn hoặc bằng 15 ampe thì có t hể được nối với 1 mạch nhánh cuối đơn. 2. Thiết bị s ưở i và nấu ăn phải được kh ố ng chế bằng công tắc nhiều cực đ ặ t ở gần thiết bị. Tuy nhiên, các bộ sưởi điện loại nh ỏ được nối với mạch nhánh cuối có dòng nhỏ hơn ho ặ c bằng 15 ampe thì có thể cho phép dùng c ô ng tắc một cực để kh ố ng chế. 2.2.11 . Mạch dùng để nối điện bờ 1. Khi có bố trí dùng nguồn điện bờ để cấp cho tàu th ì phải đặt hộp nối ở vị trí thích hợp. Trong trường hợp khi mà các cáp nối bờ có th ể được kéo vào bảng điện dễ dàng và được đưa vào phục vụ an toàn thì có thể cho phép bỏ hộp nối với điều kiện phải trang bị các thiết bị bảo vệ và kiểm tra như nêu ở -2 . 2. Hộp nối phải có các cọc đấu dây để tạo thuận tiện cho việc nối, và phải có bộ ng ắ t mạch hoặc cầu dao kèm cầu chì. Phải có biện pháp để kiểm tra liên tục thứ tự pha (với dòng xoay chiều ba pha) hoặc cực tính (với dòng một ch iề u). 3. Trường hợp khi nguồn được cấp từ hệ thống ba dây có trung tính n ố i đất thì phải bố trí cọc nối đất để nối v ỏ t àu với đất t hích hợp, y ê u cầu này bổ sung cho nội dung nêu ở -2. 4. Ở hộp nối phải có ghi chú đưa ra thông tin về hệ thống cung cấp và điện áp định mức của hệ thống (và t ầ n số nếu l à điện xoay chiều) và quy trình thực hiện nối d â y. 5. Cáp điện giữa hộp n ối và bảng điện phải được c ố định chắc chắn và phải b ố trí đèn báo nguồn và công tắc hoặc bộ ngắt mạch. 2.2.12 . Công tắc ngắt mạch 1. Các mạch động lực và chiếu sáng đ i trong các hầm hàng hoặc các kho chứa t han phải có c ô ng t ắ c nhiều cực đ ặ t ở ngoài các kh ô ng gian n à y. Phải có biện pháp đ ể cách ly hoàn toàn các mạch này và khóa chặ t vị trí "ng ắ t" của các công t ắ c hoặc h ộ p c ô ng t ắ c. 2. Các mạch cấp điệ n cho các thiết bị đ ặ t ở các vùng nguy hiểm phải có c ô ng t ắ c cách l y nhi ề u cực đ ặ t ở vùn g kh ô ng nguy hi ể m. Đồng thời các công t ắ c cách ly phải có nhãn ghi rõ ràng đ ể nh ậ n biết thiết bị điện được nối với chúng. 2.2.13 . D ừn g từ xa các quạt gió và bơm 1. D ừ ng ta xa quạt thông gió và bơm phải phù hợp với yêu cầu nêu ở 5.2.1-2 và 5 .2.2-2 đến -4 của phần 5. 2 Nếu dùng cầu chì để bảo vệ mạch d ừng từ xa như nêu ở 5.2.1-2 và 5 .2.2-2 đến -4 của ph ầ n 5 và mạch ch ỉ được khép kín khi hoạt động thì cần phải quan tâm đến việc hư hỏng dây ch ả y. 2.3. Thiết kế hệ thống - Bảo vệ 2.3.1. Quy định chung Trang bị điện t à u thủy phải được bảo vệ quá tải, kể cả ngắn mạch. Các thiết bị bảo v ệ phải có khả năng phục vụ liên tục các mạch khác tới mức thực hiện được bằng cách ngắt mạch hư hỏng ra và loại b ỏ h ỏ ng hóc cho hệ thống và nguy hiểm do cháy. 2.3.2. B ả o vệ quá tải 1. Các đặc tính c ắ t quá dòng của các bộ ngắt mạch và các đặc tính ch ả y của cầu chì phải được lựa chọn phù hợp, c ó xem xét đến khả năng chịu nhiệt của thiết bị điện và cáp điện mà chúng bảo vệ. Không cho phép dùng cầu chì có dòng lớn hơn 200 ampe đ ể bảo vệ quá t ả i. 2. Ch ỉ số ho ặ c trị số đ ặ t thích hợp của thiết bị bảo vệ cho m ỗ i mạch phải được chỉ ra thường xuyên t ại vị t rí của thiết bị bảo vệ, và cũng cần phải chỉ ra được giá trị dòng điện chạy trong mỗi mạch. 3. Các rơle bảo vệ quá tải của các bộ ngắt mạch dùng cho các máy phát và các thiết bị bảo v ệ quá t ả i, trừ các bộ ngắt mạch dạng hộp kín, phải có khả năng ch ỉ nh được trị số dòng đặt và các đặc tính tr ễ thời gian. 2.3.3. Bảo vệ ng ắ n mạch 1. Trị số dòng cắt của bất kỳ thiết bị bảo vệ nào kh ô ng được nhỏ hơn trị s ố lớn nhất của dòng ngắn mạch mà có thể chạy qua đ iểm đặ t trang bị ngay lúc xảy ra ngắt mạch. 2. Trị số dòng chế tạo của các bộ ngắt mạch hoặc công tắc được d ự kiến đ ể có khả năng đ óng kín mạch, khi xảy ra ngắn mạch phải không nh ỏ h ơn giá trị lớn nhất của d òng ngắn mạch tại điểm đ ặ t trang bị. Với dòng xoay chiều thì giá trị lớn nhất này tương ứng với giá trị dòng xung kích cho phép khi mất đối xứng cực dại. 3. Trong trường hợp khi trị số dòng cắt định mức hoặc c ả trị số dòng chế tạo định mức của thiết bị bảo vệ ngắn mạch không phù hợp với những yêu cầu nêu ở -1 và -2 , thì các cầu chì và các bộ ngắt mạch có tr ị s ố c ắ t không nhỏ hơn dòng ngắn mạch sẽ xảy ra phải được bố trí ở phía nguồn cấp của trang bị được bảo vệ ngắn mạch nói tr ê n. Các bộ ngắt mạch dùng cho máy phát không được phép dùng cho mục đích này . Các bộ ngắt mạch được nối với phía tải phải không bị hư hỏng quá mức và phải có khả năng v ẫ n làm việc được trong các trường hợp sau: (1) Khi dòng ngắn mạch bị ngắt nhờ bộ ngắt mạch ho ặ c cầu chì dự phòng. (2) Khi bộ ngắt mạch nối với phía t ả i được khép kín bằng dòng ngắn mạch trong lúc bộ ng ắ t ho ặ c cầu dự p h òng ngắt dòng. 4. Khi k h ông có số liệu chính xác của máy điện quay thì các dòng ngắn mạch dưới đây tại các cọc đấu dây máy điện phải được coi là tiêu chuẩn. Khi các động cơ điện là phụ tải thì dòng ng ắ n mạch phải là tổng các dòng ngắn mạch của các máy phát và dòng ngắn mạch của các động cơ đ ó. (1) Hệ thống điện một chiều 10 lần dòng định mức đối với các máy phát được nối mạch thường xuyên (kể cả dự trữ). 6 lần dòng định mức đối với các động cơ điện làm việc đồng thời. (2) Hệ thống điện xoay chiều 10 lần dòng định mức đối với các máy phát được n ố i mạch thường xuyên ( kể cả dự trữ). 3 lần dòng định mức đối với các động cơ điện làm việc đ ồ ng thời. 2.3.4. Bảo vệ các mạch điện 1. Ph ả i bố trí thiết bị bảo vệ ngắn mạch ở mỗi cực hoặc m ỗi pha của tất cả các mạch cách ly trừ mạch trung tính và dây cân bằng. 2. Tất cả các mạch có khả năng bị quá tải phải được bố trí thiết bị b ả o vệ quá tải như chỉ ra dưới đây : (1) Hệ thống một chiều hai dây hoặc xoay chiều một pha hai dây: ở ít nh ấ t một dây ho ặ c một pha; (2) Hệ thống một chiều ba dây: ở cả hai dây phía ngoài (3) Hệ t hống ba pha ba dây: ở ít nhất hai pha (4) H ệ thống ba pha bốn dây: ở cả ba pha 3. Kh ô ng cho phép đ ặ t cầu chì, công tắc không tiếp điểm hoặc bộ ngắt mạch kh ô ng tiếp đ iểm ở d â y d ẫ n nối đất và d â y trung t í nh. 2.3.5. Bảo vệ các máy phát điện 1. Các máy phát điện phải được bảo vệ ngắn mạch và quá tải bằng bộ ngắt mạch nhi ề u cực có thể ngắt được đồng thời tất cả các cực cách ly, trường hợp máy phát nhỏ hơn 50 kA không làm việc song song thì có thể được bảo vệ bằng công tắc nhiều cực có cầu chì hoặc bộ ngắt mạch đặt ở m ỗ i cực cách ly. Thiết bị bảo vệ quá tải phải phù hợp với khả năng chịu nhiệt của máy phát. 2. Đối với các máy phát điện 1 chiều làm việc song song, ngoài yêu cầu ở -1 , phải có thiết bị bảo vệ dòng điện ngược tác động nhanh khi trị số dòng điện ngược nằm trong giới hạn từ 2% đến 15% dòng định mức của máy phá t . Tuy nhiên, y ê u cầu này kh ô ng áp dụng cho dòng điện ngược được phát ra từ phía tải, ví dụ: các động cơ tời, v.v... 3. Đối với các máy phát xoay chiều làm việc song song, ngoài yêu cầu nêu ở -1 , phải có thiết bị bảo vệ công suất ngược có tr ễ thời gian khi trị số công suất ngược nằm trong giới hạn từ 2% đến 15% công suất toàn t ả i, việc lựa chọn và đ ặ t trị số trong giới hạn trên tùy thuộc vào các đặc tính của động cơ lai. 2.3.6. Giảm b ớ t t ả i Đ ể bảo vệ các máy phát điện kh ỏ i bị quá tải, phải b ố trí các thiết bị để tự động ngắt các phụ tải không quan trọng. Trong trường hợp này có thể thực hiện ng ắ t bằng 2 hoặc nhiều giai đoạn. 2.3.7. Bảo vệ các mạch cấp điện 1. Các mạch cấp điện cho các bảng ph â n nhóm, các bảng phân phối, các nhóm kh ở i động động cơ và tương tự phải được bảo vệ ng ắ n mạch bằng các bộ ngắt mạch nhiều cực hoặc cầu chì. Trường hợp khi sử dụng cầu chì , phải có các c ô ng t ắ c phù hợp với những yêu cầu n ê u ở 2.14.3 được đặt ở phía nguồn của cầu chì. 2. M ỗ i cực các h ly của các mạch nhánh cuối phải được bảo vệ ngắn mạch và quá tải bằng các bộ ngắt mạch hoặc cầu chì. Trường hợp khi sử dụng cầu chì, phải có các công tắc phù hợp với những yêu cầu nêu ở 2.14.3 được đặt ở phía nguồn của cầu chì. Bảo vệ các mạch cấp điện cho thiết bị l á i áp dụng các yêu cầu n ê u ở 15.2.7 Phần 3 . 3. Các mạch cấp điện cho các động cơ đã có thiết bị bảo vệ quá tải thì ch ỉ cần có thiết bị bảo vệ ngắn mạch. 4. Trường hợp khi dùng các cầu chì để bảo vệ các mạch động cơ xoay chiều ba pha, thì phải quan tâm đến khả năng m ấ t pha. 5. Trường hợp khi dùng các tụ điện đ ể kích pha thì yêu cầu phải có các thiết bị bảo vệ quá áp. 2.3.8. Bảo vệ các biến áp động lực và chiếu sáng 1. Các mạch sơ cấp của các biến áp động lực và chiếu sáng phải được bảo v ệ ngắn mạch và quá tải bằng bộ ngắt mạch nhiều cực hoặc cầu chì. 2. Khi các biến áp làm việc song song, thì phải có các thiết bị cách ly đ ặt ở phía thứ cấp. 2.3.9 Bảo vệ các động cơ điện 1. Các động cơ điện có công suất l ớn hơn 0,5 kW và tất cả các động cơ dùng cho các máy có công dụng thiết yếu, trừ động cơ máy lái, phải được bảo vệ quá tải riêng biệt. Bảo vệ quá tải các động cơ máy lái phải phù hợp với các yêu cầu nêu ở 15.2.7 Phần 3 . 2. Thiết bị bảo vệ phải có các đặc tính trễ để có thể khởi động được động cơ. 3. Đối với các động cơ l àm việc ngắn hạn l ặ p lại thì phải chọn trị số dòng đặt và độ tr ễ theo h ệ số t ả i của động cơ. 2.3.10. Bảo vệ mạch chiếu sáng Các mạch chiếu sáng phải được bảo vệ ngắn m ạ ch và quá tải. 2.3.11. Bảo vệ các dụng cụ đo, đèn hiệu và các mạch điều khiển 1. Các Vonmet, cuộn dây điện áp của các dụng cụ đo, các thiết bị ch ỉ báo chạm đất và các đèn hiệu cùng với các dây dẫn chính nối với chúng phải được bảo vệ bằng các cầu chì đặt ở mỗi cực riêng biệt. Đèn hiệu được l ắ p chung trong thiết bị thì không cần có bảo vệ riêng, với điều kiện bất kỳ sự hư hỏng nào của mạch đèn hiệu cũng không gây ra mất ngu ồ n cấp cho thiết bị thiết yếu. 2. C á c đường dâ y cách ly của các mạch điều khiển và dụng cụ đo được cấp điện trực tiếp từ thanh dẫn và các máy phát chính phải được bảo vệ bằng cầu chì tại vị trí gần nhất với điểm nối. Các dây dẫn giữa cầu chì và điểm nối không được bó cùng với dây của các mạch khác. 3. C ầ u chì ở các mạch như mạch của các bộ điều ch ỉ nh điện áp mà khi m ấ t điện áp có thể gây hậu quả nghiêm trọng thì có thể được miễn trừ. Nếu có miễn tr ừ d ùng cầu chì thì phải có các biện pháp hữu hiệu để tránh rủi ro do cháy ở phần không được bảo vệ của thiết bị. 2.3.12. Bảo vệ ắ c quy Các t ổ ắc quy không phải là ắc quy khởi động động cơ diezen phải được bảo vệ quá tải và ngắn mạch bằng các thiết bị đặt càng gần ắc quy càng tốt. Các ắc quy s ự cố cấp điện cho thiết bị điện quan trọng thì có t hể ch ỉ cần bảo vệ ngắn mạch. 2.4. Máy quay 2.4.1. Động cơ lai máy phát Các động cơ lai máy phát điện phải có kết cấu phù hợp với các yêu cầu ở Phần 3, và các bộ điều tốc của chúng phải phù hợp với các yêu cầu n ê u ở 2.4.2 . 2.4.2. Đặc tính của bộ điều tốc 1. Đặc tính của các bộ điều tốc của các động cơ lai máy phát điện chính phải có khả năng duy trì tốc độ trong khoảng giới hạn sau : (1) Sai khác tức thời là 10% hoặc nhỏ hơn so với tốc độ định mức lớn nhất khi tải định mức của máy phát đột ngột mất. (2) Sai khác tức thời là 10% hoặc nhỏ hơn so với tốc độ định mức lớn nhất khi máy phát đột ngột nhận 50% tải định mức và sau khi khôi phục trạng thái ổn định lại đột ngột nhận 50% t ả i định mức còn lại. Tốc độ phải trở l ại với sai số 1% so với tốc độ ổn định cuối trong thời gian không quá 5 giây. Khi khó đạt được các y ê u cầu ở trên hoặc khi thiết bị yêu cầu có đặc tính sai số thì các đặc tính của bộ điều t ố c phải được Đă ng kiểm đ ồ ng ý. (3) Ở t ất cả các mức t ả i từ không tải đến định mức thì sai khác tốc độ lâu dài không được vượt quá 5% tốc độ định mức lớn nhất. 2. Các đặc tính của bộ điều tốc ở các động cơ lai máy phá t sự c ố phải có khả năng duy trì tốc độ trong khoảng giới hạn sau : (1) Sự sai khác các giá trị t ứ c thời như nêu ở -1 (1) và (2) khi toàn bộ phụ t ả i sự cố đột ngột được đưa vào hoặc ngắt ra. (2) Ở tất cả các mức tải từ không tải đến tới toàn bộ phụ tải sự cố, sự sai khác tốc độ ph ả i như các giá trị nêu ở -1 (3). 3. Đối với các tổ m á y phát xoay chiều làm việc song song thì các đặc tính của bộ điều tốc phải sao cho đ ả m báo điều ch ỉ nh mức t ả i không quá 5% t ả i định mức ở tần số định mức. 4. Khi có một máy phát điện một chiều truy ề n động bằng tua bin làm việc song song cùng với các máy phát khác thì phải bố trí c ô ng tác trên mỗi bộ điều tốc sự cố của tua bin để m ở c ác bộ ng ắ t mạch máy phát khi bộ đ iều t ốc sự cố hoạt động. 2.4.3. Giới hạn t ă ng nhiệt độ Sự t ă ng nhi ệ t đ ộ của các máy điện quay không được vượt quá các trị số đưa ra ở B ả ng 4/2.2 khi chúng làm việc liên tục ở tải định mức ho ặ c làm việc gián đoạn theo chức n ă ng của mình. Sự tăng nhiệt độ của các bộ kích từ t í nh của máy phát xoay chiều phải phù hợp với các yêu cầu ở 2.5.10-2. 2.4.4. Sự thay đổi giới hạn tăng nhiệt độ 1. Khi nhiệt độ môi trường xun g quanh vượt quá 45 °C các giới hạn nhiệt độ phải được giảm đ i so với các trị s ố nếu ở Bảng 4/2.2. 2. Khi nhiệt độ chất làm mát ban đầu không vượt quá 45 °C, thì các giới hạn tăng nhiệt độ có thể đư ợc nâng lên khi Đăng kiểm thấy cần thiết. 3. Khi nhiệt độ m ô i trường xung quanh không vượt quá 45 o C , thì gi ớ i hạ n tăng nhiệt độ phải đ ược nâng l ê n so với các giá trị nêu ở Bảng 4/2.2. Trong trường hợp này nhiệt độ m ô i trường không được quy định thấp hơn 40 °C. 2.4.5. Khả năng quá tải Các máy điện quay phải chịu được sự thử quá dòng hoặc quá mô men như dưới đây t rong khi v ẫ n duy trì điện áp, tốc độ quay và tần số gần với các giá trị định mức của chúng. Đối với máy có kiểu đ ặ c biệt dùng cho các máy trên boong (tời neo, tời quấn dây, tời làm hàng, v.v...) và các động cơ điện xoay chiều m ộ t pha thì phạm vi quá tải có thể được Đăng kiểm xem xét phù hợp: 1. Khả năng quá dòng (1 ) Các máy phát xoay chiều 150% dòng định mức: 2 phút (2) Các máy phát một chiều 150% dòng định mức: (a) Công suất định mức (kW)/ tốc độ quay định mức (v/phút) ≤ 1: 45 gi â y (b) Công suất định mức (kW)/ tốc độ quay định mức (v/phút) > 1: 30 gi â y 2. Kh ả năng quá mô men: (1) Các động cơ cảm ứng nhiều pha và động cơ một chiều 160% mô men định mức: 15 giây (2) Các động cơ đồng bộ nhiều pha (a) Các động cơ cảm ứng đồng bộ r ô to dây quấn 135% mô men định mức: 15 gi â y (b) các động cơ cảm ứng đ ồ ng bộ rô to cực ẩn 135% mô men định mức: 15 g i â y (c) Các động cơ cảm ứng đồng bộ rô to cực hi ệ n 150% mô men định mức: 15 gi â y B ảng 4/2.2 Giới hạn nhiệt độ của các máy điện quay (Với nhiệt đ ộ môi trường là 45°C) Mục B ộ ph ậ n Cách điện c ấ p A Cách điện c ấ p E Cách điện c ấ p B Cách điện c ấ p F Cách điện c ấ p H T R E TD T R E TD T R ETD T R E TD T R ETD 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 a Cuộn dây máy điện xoay chiều có công suất ≥ 5.000 kW (kVA) - 55 60 - - - 75 80 - 95 100 - 120 125 1 b Cuộn d â y máy điệ n xoay ch iều có c ô ng suất > 200 kW (kVA), nhưng < 5 . 000 KW (kVA) - 55 60 60 70 — - 75 85 100 105 - 120 125 1 c Cuộn dây m á y điện xoay chiều có công suấ t ≤ 200 kW (kVA), nh ư ng kh ô ng phải 1 d và 1 e *1 - 55 — - 70 — - 75 — - 100 — - 120 — 1 d Cu ộn d â y máy điện xoay c hiề u có công su ất < 600W (VA) *1 - 60 — - 70 — - 80 — - 105 — - 125 — 1 e Cu ộn dây máy điện xoay chiều t ự làm má t không c ó quạt và/hoặc có cuộn dây được k ế t bao *1 - 60 — - 70 — - 80 — - 105 — - 125 — 2 Cuộn d â y ph ầ n ứ ng c ó cổ góp 45 55 — — 70 — 65 75 — 80 100 — 100 120 — 3 Cuộn dây t ừ trường của máy điện xoay chiều và m ột c hiề u có kích t ừ dòng một ch iề u khác v ớ i m ụ c 4 45 55 — - 70 — 65 75 — 80 100 — 100 120 — 4 Cuộn d â y ng ắ n mạch cố đị nh Tron g bất kỳ trường hợp nào sự tăng nhiệt độ không được đạt tới trị số mà làm hỏng vật liệu cách điện của bộ phận kề đó 5 a Cuộn dây t ừ t rường của máy đồng bộ rô to lồng sóc c ó g ắ n cuộn dây kích t ừ một chiều ở rãnh, trừ động cơ c ả m ứ ng đồng bộ - — — - — — - 85 — - 105 — - 130 — 5b Cuộn dây t ừ trư ờng tĩnh (máy điện mộ t chiều ) có số lớp l ớ n h ơn 1 45 45 - 70 - 65 75 85 80 100 105 100 120 130 5c C uộ n dâ y từ trườ ng điện trở thấp của máy điện xoay ch iề u và mộ t c hiề u, và cuộn bù của máy điện mộ t chi ề u có s ố lớp lớn hơn 1 55 55 - 70 - 75 75 - 95 95 - 120 120 - 5d Các cuộn dây 1 lớp của máy điệ n xoay ch iề u và một ch iề u có phần để t rần ho ặ c bề m ặ t kim loại được sơn vecn i nhô ra ngoài và các cuộn bù mộ t lớp của máy điện m ột ch iều *2 60 60 - 75 - 85 85 - 105 105 - 130 130 - 6 Cổ góp và vành trư ợt, chổi t han v à giá đ ỡ ch ổ i t han Trong b ất kỳ trường hợp nào , sự t ă ng nhiệt độ không được đ ạ t tới t rị số mà làm h ỏ ng vật liệu cách điện của bộ phận k ề đ ó. Ngoài ra c ũ ng kh ô ng được vượt qu á tr ị s ố mà tại đ ó t ổ h ợ p cấp ch ổi than và v ậ t l iệ u là m c ổ góp/ vành trượt có th ể đạt t ới dòng điệ n vượt qu á ph ạ m vi ho ạt độ ng 7 L õ i từ và toàn bộ phần t ử c ấ u tr úc có hoặc không tiếp x ú c t rực tiếp với ch ấ t cách điệ n ( trừ ổ đỡ ) Trong b ất kỳ t rường hợp nào sự tă ng nh iệt độ không được đạt t ới trị s ố mà làm hỏng v ậ t li ệ u cách điện của bộ phận k ề đ ó Chú thích: (1) Khi dùng phương pháp siêu định vị cho các máy điện có công suất nhỏ hơn hoặc bằng 200 kW (kVA) với ch ấ t cách điện A,E,B,F được đánh dấu *1, thì giới hạn t ă ng nhi ệt độ đo bằng phương p h áp điện t rở có th ể được phép v ượ t quá 5°C. (2) Bao g ồ m c ả các cuộn d â y n hiều lớp được đánh dấu *2 với điều kiện lớp d ây phía dưới tiếp xúc với chất làm mát tu ầ n hoàn sơ cấp. (3) T: phương pháp đo nhiệt kế. R : phương pháp đo điện trở. E.T.D: phương pháp dùng cảm biến nhiệt độ g ắ n vào. 2.4.6. Phạm vi chịu ngắn mạch 1. Các máy phát phục vụ trên tàu phải có khả năng chịu được các ảnh hư ởn g cơ khí và nhiệt của dòng ngắn mạch ở b ất kỳ khoảng trễ thời gian nào của thiết bị c ắ t có chọn lọc trang bị cho chúng. 2. Các máy phát và hệ thống kích từ đi kèm phải có khả n ă ng duy trì dòng điện ít nhất bằng 3 lần dòng định mức của chúng trong thời gian 2 giây ho ặ c bất kỳ độ trễ thời gian nào của thiết bị nhả có chọn lọc trang bị cho chúng. 2.4.7. Khả năng quá t ố c đ ộ Máy điện quay phải chịu được quá tốc tr ong vòng 2 phút cho các trường hợp sau : (1) Máy điện xoay ch iề u (a) Các máy điện xoay chiều kh ô ng phải là các động cơ chế tạo hàng loạt và thông dụng 120% tốc độ lớn nhất (b) Các động cơ chế tạo hàng loạt và th ô ng dụng 110% tốc độ không tải ở tần số định mức (2) Máy điện một chiều (a) Động cơ một ch iề u kích từ song song và độc l ậ p 120% tốc độ định mức lớn nhất hoặc 115% tốc độ không tải t ươn g ứng, lấy giá trị nào lớn hơn. (b) Động cơ kích từ h ỗ n hợp có đi ề u ch ỉ nh tốc độ là 35% hoặ c nhỏ hơn 120% tốc độ lớn nhất hoặc 115% tốc độ không tải tương ứng, lấy giá trị nào l ớn hơn nhưng kh ô ng vượt quá 150% tốc đ ộ lớn nh ấ t (c) Động cơ kích từ hỗn hợp, có điều chỉnh tốc độ lớn hơn 35% và động cơ kích từ nối tiếp . 10% tốc độ an toàn lớn nhất do nhà chế tạo quy định; ( d ) Động cơ kích từ nam châm vĩnh c ử u Với cuộn dây nối tiếp, phải thỏa mãn (b) và (c) , c ác trường hợp khác, phải thỏa mãn (a). (e) Các máy phát 120% tốc độ định mức 2.4.8. Dòng điện trục Khi cần t hiế t phải có biện pháp đ ể tránh những ảnh hưởng xấu của các dòng điện khép kín giữa trục và các ổ đỡ . 2.4.9. Ng ă n ngừa ảnh hưởng của tích tụ hơi ẩ m Khi có nghi ngại hư hỏn g chất cách điện d o sự tích tụ h ơ i ẩm b ê n trong các máy điện quay thì phải có các biện p há p thích hợp đ ể tránh hi ệ n tượng này. 2.4.10. Bộ làm má t kh ô ng kh í Khi t rang bị các bộ làm mát kh ô ng khí cho các máy thì phải b ố trí chúng sao cho không đ ể nước vào trong các máy do có rò r ỉ hoặc tích tụ nước trong bộ làm mát kh ô ng khí. 2.4.1 1. Trục của má y điện quay 1. Các vật liệu làm trục cho các máy điện quay dùng cho thiết bị có công dụng thiết yếu phải phù hợp với những y ê u cầu nêu ở Phần 7-A. Các vật liệu làm trục cho các máy đ i ệ n quay có công suất nh ỏ phải được Đăng kiểm đ ồng ý. 2. Khi áp dụng hàn điện cho trục và các phần tử chịu mô men khác của các máy điện quay thì phải được Đăng kiểm chấp nhận phương án hàn. 3. Trục của các máy phát điện phải phù h ợp với những yêu cầu sau: (1) Đường kính trục máy phát ở chiều dài tính từ chỗ cố định r ôt o đến đ ầu trục của động cơ lai phải không nhỏ hơn trị số lấy t r ong công thức nêu ở 6.2.2 Phần 3. H , N và F 1 ở công thức có nghĩa nh ư sau: - H: Công suất ra của các m áy phát ở trị số li ê n tục lớn nhất ( kW). - N: Tốc độ quay của các máy phá t ở trị số liên tục lớn nhất (vòng/p hút). - F 1 : Hệ s ố được lấy theo B ả ng 4/2.3. Trường hợp khi b ố t rí các ổ đỡ ở c ả 2 đ ầ u của máy phát t hì đườ ng kính t rục quanh k h ớp n ố i trên động cơ l ạ i có thể được giảm t ừ từ đến 0,93 lần đường kính lấy từ c ô ng thức nói t rên. (2) Đường kính của trục phải sao cho khi bị uốn cong vẫn giữ được khe hở không khí giữa stato và rôto theo thiết kế ở mọi tốc độ trong phạm vi khai thác. (3) Trường hợp các máy phát được truyền động bằng động cơ diezen thì dao động xoắn của trục phải phù hợp với những yêu cầu tương ứng trong Chương 8 Phần 3 . Bảng 4/2.3 Trị s ố của F 1 Bố trí ổ đỡ máy Trư ờ ng hợp máy phát được t ruy ề n động bằng t ua bin hơi hoặc khí, bằng động cơ diezen qua khớp n ố i trượt (xem chú thích) Trường hợp máy phát được truyền động bằng động cơ diezen khác với nội dung đề cập ở cột bên Khi b ố trí các ổ đ ỡ ở cả 2 đ ầu của máy 110 115 Khi không bố trí ổ đỡ ở phía động cơ lai hoặc phía t ả i của máy 120 125 Chú thích : Khớp nối kiểu tr ượt ng hĩ a là ki ể u thủy lực, điện từ hoặc tương đương. 2.4.12. Khe hở và khoảng cách cách điện trong hộp đ ấu dây 1. Khe hở và khoảng cách cách điện trong các hộp đấu d â y của các máy điện quay phải không nhỏ hơn các trị số n ế u ở Bảng 4/2.4. 2. Khi có sử d ụ ng lớp chắn cách điện và v ớ i các động cơ nhỏ như: động cơ đ iều khiển, đ ồ ng bộ kế,... thì không áp dụng các yêu cầu nêu ở -1 trên đâ y. B ả ng 4/2.4 Khe h ở và khoảng cách cách điện tối thiểu bên trong hộp đ ấu dây của má y điện quay Điện áp đị nh mức ( V) Khe h ở (m m ) Khoảng cách cách điện ( mm ) 61 ¸ 250 5 8 251 ¸ 380 6 10 381 ¸ 500 8 12 2 .4.13 . Máy phát điện một chi ề u 1 Các máy phát điện một chiều khác với các máy nêu ở -2 dưới đây phải là hoặc : (1) Các máy phát kích từ hỗn hợp, hoặc (2) Các máy phát kích từ song song có bộ tự động điều chỉnh điện áp. 2. Các máy phát điện một chiều được dùng để nạp ắc quy không có điện tr ở đi ề u ch ỉ nh n ố i tiếp phải l à : (1) Các máy phát kích t ừ song song, hoặc (2) Các máy phát kích từ hỗn h ợ p có công tắc được bố tr í sao cho có thể ngắ t cuộn dây nối tiếp ra không cho làm việc. 3. Các bộ điều chỉnh kích từ của các máy phát điện một chiều phải có khả năng điều chỉnh được điện áp của máy phát sai khác trong vòng 0,5% điện áp định mức đối với các máy phát có c ô ng suất trên 100 kW và 1% điện áp định mức đối với các máy phát có công suất nhỏ hơn tương ứng với tất cả các mức tải từ kh ô ng tải tới t ả i định mức tại bất kỳ nhiệt độ nào trong dải làm việc. 4. Việc điề u ch ỉ nh t oàn bộ điện áp của các máy phát điện một chiều phải thỏa m ã n những y ê u cầu dưới đ â y. T ố c độ quay phải được ch ỉ nh định tới tốc đ ộ định mức khi toàn tải: (1) Máy phá t kích từ song song Sau khi thử nhiệt độ, khi đ ặ t điện áp ở chế độ toàn tải thì điện áp ổn định ở chế độ không tải không được vượt quá 115% trị số điện áp lúc toàn tải, và điện áp nhận được ở bất kỳ mức tải nào cũng kh ô ng được vượt quá lúc kh ô ng tải. (2) Máy phát kích từ hỗn hợp Sau khi thử nhiệt độ, khi điện áp ở chế độ 20% t ả i được ch ỉ nh định sai khác trong vòng ± 1% điện áp định mức, thì điện áp ở chế đ ộ toàn tải phải trong vòng ± 1,5% điện áp định mức, khi đó giá trị trung bình của đ ường cong điện áp trong khoảng tăng và giảm từ 20% đến toàn tải kh ô ng được sai khác qu á 3% so với điện áp định mức. Chú thích : Đ ố i với các máy phát kích từ hỗn hợp làm việc song song thì độ sụt áp có th ể cho phép đến 4% điện á p định mức khi tải t ă ng dần từ 20% đến toàn tải. (3) Máy phá t ba dây B ổ sung thêm những yêu cầu nêu ở (1) và (2), khi làm việc ở d òn g định mức b ê n mang t ả i n ặ ng hơn, tức dây dương hoặc dây âm, với điện áp định mức giữa các dây d ư ơng và âm và dòng bằng 25% giá trị dòng của máy phát ở d â y trung tính, thì sự khác nhau cu ố i cùng v ề điệ n áp giữa dây dương với dây t rung t í nh hoặc giữa dây âm với dây trung tính kh ô ng vượt quá 2% đi ệ n áp định mức giữa dây âm và d ây dương. 5. Khi các máy phát một chiều làm việc song song, thì tải ở bất kỳ máy nào không được sai khác quá ± 10% công suất định mức của máy lớn nhất theo t ỷ lệ phân chia t ả i kết hợp ở bất kỳ trạng t hái ổn định nào của tải kết hợp trong khoảng 20% và 100% tổn g c ô ng suất định mức của tất cả các máy, giá trị so sánh ở đây là c ô ng suất định mức của các máy phát. Điểm kh ở i đầu để xác định y ê u cầu phân phối tải nói trên là ở mức 75% t ả i mỗi máy theo t ỷ lệ phân chia. 6. Cuộn dây kích từ nối tiếp của máy phát kích từ hỗn hợp hai dây phải được nối vào đầu dây âm. 7. Các dây nối cân b ằ ng máy phát điện một chiều phải có tiết diện kh ô ng nhỏ hơn 50% tiết diện của dây dẫn âm nối từ máy phá t đến bảng điện. 2.4.14. Các máy phát xoay chiều 1. Mỗi máy phát xoay chiều, tr ừ loại có máy phát kích từ h ỗ n hợp tự kích, phải được trang bị bộ tự động điều ch ỉ nh điện áp. 2. Vi ệ c điều chỉnh toàn bộ điện áp của máy phát xoay chiều phải sao cho ở tất cả các mức t ải từ không tải đến toàn t ả i và hệ số công suất định mức, điện áp định mức phải đư ợc duy trì ổn định trong vòng ± 2,5%, trừ các máy phát sự cố có th ể cho phép giới hạn này là ± 3,5%. 3. Khi máy phá t được truyền động ở tốc độ định mức , cho ra điện áp định mức, và chịu sự thay đổi tải đối xứng đột ngột trong phạm vi giới hạn dòng điện và hệ số công suất được n ê u ở t rên (xem 2.4.15-3 ), điện áp phải k hô ng được sụt quá 85% ho ặ c vư ợ t quá 120% điện áp định mức. Điện áp của máy phát sau đó ph ả i được phụ c h ồ i trở lại trong phạm vi ± 3% điện áp định mức với thời gian không quá 1,5 giây. Đối với máy phát sự cố, trị số này có thể được tăng lên đến ± 4% trong thời gian không quá 5 giây. 4. Khi các máy phát xoay chiều làm việc song song, mỗi máy phát phải hoạt động ổn định trong phạm vi t ừ 20% đến 100% toàn tải, t ả i tác dụng (kW) ở mỗi máy phát kh ô ng được sai khác quá 15% công suất tác dụng (kW) định mức của máy phát l ớ n nh ấ t hoặc 25% công suất định mức của máy phát riê ng lẻ theo tỷ lệ phân chia toàn t ả i tác dụng của các máy phát. 5. Khi các máy phát xoay chiều làm việc song song, tải phản tác dụng của mỗi máy phát riêng l ẻ không được sai khác quá 10% công suất ph ả n tác dụng định mức của máy phát lớn nhất, hoặc 25% của máy phát nh ỏ nhất khi trị số này nhỏ hơn trị số kể trên theo tỷ lệ phân chia toàn tải phản tác d ụng của các máy phát. 2.4.15. Thử tại xưởng 1. Máy điện quay phải được thử phù hợp với những yêu cầu ở 2.4.15 này, Tuy nhiên các việc thử yêu cầu ở - 5, -6 và -8 có th ể được mi ễ n giảm tùy t huộc vào sự cho phép của Đăng kiểm với mỗi máy phát và động cơ được chế tạo hàng loạt có kiểu tương tự với kiểu của chúng. 2. Phải tiến hành thử không tải các máy điện quay. Trong khi thử, sự rung đ ộ ng của máy và sự hoạt động của hệ thống bôi trơn ổ đỡ phải n ằ m trong giới hạn cho phép. 3. Với các máy phát, phải tiế n hành thử đi ều chỉnh điện áp và phải thỏa mãn những yêu cầu ở 2.4.13-4, hoặc 2.4.14-2 và -3 . Khi áp dụng những yêu cầu ở 2.4.14-3 mà không có thông tin cho t rước liên quan đến trị số lớn nhất của tải đ ột ngột, thì 60% dòng định mức với hệ số c ô ng suất trong khoảng 0,4 đ ế n 0 phải được đ óng đ ột ngột vào máy phát đ ang hoạt động ở chế độ không tải, rồi ngắt ra sau khi đạt đến trạng thái ổn định . 4. Máy điện quay có cổ góp phải làm việc với chổi than c ố định hiệu chỉnh từ không tải đến quá tả i 50% mà không gây ra tia l ử a điện có hại. 5. Thử quá dòng hoặc quá mô men các máy điện quay phải được tiến hành phù hợp với 2.4.5 và các máy phải có khả năng đ ể cho việc thử. 6. Phải tiến hành thử ngắn mạch ổn định các máy điện quay phù hợp với yêu cầu ở 2.4. 6 -2. 7. Phải tiến hàn h thử quá tố c các máy điện quay phù hợp với 2.4.7. 8. Sau khi máy điện quay hoạt động li ê n tục ở chế độ toàn tải định mức cho đến khi nhiệt độ ổn định, phải tiến hành đo sự tăng nhiệt độ và các trị số này không được vượt quá các trị số n êu ở 2.4.3. 9. Phải áp dụng thử điện áp cao như nêu ở Bảng 4/2.5 trong thời gian một phút giữa các phần mang điện và khung của máy điện quay, với l õ i và các cuộn dây không chịu thử được nối với khung. Trong trường hợp các máy điện quay có điện áp định mức trên 1 kV có cả hai đ ầu của m ỗ i pha tiếp c ậ n được ri ê ng rẽ, thì điệ n áp thử phải được đặt giữa từng pha và khung. Khi áp dụng thử sự tăng nhiệt độ như nêu ở -8, thì thử điện áp cao phải được tiến hành sau khi thử nhiệt độ. 10. Ngay sau khi thử điện áp cao, phải tiến hành đ o điện trở cách điện của máy điện quay phù hợp với Bảng 4/2.6 và các trị số này không được nhỏ hơn các tr ị số nêu trong B ả ng 4/2.6. Lú c đ o, nhiệt độ của máy điện quay phải gần với nhiệt độ làm việc, hoặc có thể dùng phương pháp tính toán gần đúng. 11. Phải tiến hành đo điện trở của các cuộn d ây . 12. Sau khi hoàn thành các công việc thử trên, các máy có ổ đ ỡ trượt phải được mở ra và kiểm tr a khi Đăng kiểm thấy cần thiết. B ả ng 4/2.5 Điện áp thử TT Máy hoặc bộ ph ậ n Điện áp thử (r.m.s) (V) 1 Các cuộn d â y cách điện của máy điện quay có công suất nhỏ hơn 1 kW (kVA) và có điện áp dưới 100V, nhưn g không phải máy nêu từ 3 đến 6 2E + 500 2 C á c cu ộn dây cách điện của máy điện quay, nhưng không ph ải máy n ê u ở 1 và n ê u ở từ 3 đến 6 2 E+ 1000 (tối thiểu 1500) 3 Các cuộn dây từ trường k í ch từ độc lập của máy điện một chiều 2E f + 1.000 ( t ối thiểu 1.500) 4 Cuộn dây t ừ trườn g của máy phát đồng bộ, động cơ đồng bộ và máy bù đồng bộ a) Ex ≤ 500V Ex > 500V (b) Khi dự kiến kh ở i đ ộ ng bằng cuộn d â y từ trường ngắn mạch ho ặ c được n ố i qua điện trở có trị số nhỏ hơn 10 lầ n điện trở cuộn dây. (c) Khi dự kiến kh ở i động bằng cuộn dây từ trư ờ ng h ở mạch hoặc được nối qua điện tr ở có g iá tr ị tương đương ho ặ c lớn hơn 10 lần điện trở cuộn d â y 10E X (tối th iể u 1500) 2 Ex + 4000 10 Ex (tối thiểu 1.500 , t ối đ a 3.500) 2Ey + 1.000 ( t ối thiểu 1.500) 5 Các cuộn d ây thứ cấp (thông thường cuộn d â y rô to) của các động cơ c ả m ứ ng hoặc các động cơ cảm ứng đồng bộ nếu kh ô ng bị ngắn mạch l â u dài (ví dụ khi dự kiến khởi động bằng biến tr ở ) a) Với các động cơ không đảo chiều hoặc ch ỉ đảo chi ề u được khi máy dừng b) Với các động cơ được đ ả o chi ề u hoặc được phanh bằng cách đảo ngu ồ n sơ cấp khi đ ộ ng cơ đan g ho ạ t đ ộ ng 2Es + 1.000 4Es + 1.000 6 Bộ kích từ , trừ: Bộ kích từ của động cơ đồng bộ (k ể cả động cơ cảm ứng đồng bộ) nếu được nối với đất hoặc ngắt ra kh ỏ i cuộn dây từ t rườ ng khi kh ở i động, và các cuộn d ây từ trườn g kích từ độ c lậ p của b ộ kích từ 2E i + 1.000 ( t ối thi ể u 1.500) Chú thích: (1) E: Đi ệ n á p định mức; Ef : Điện áp cho phép tối đa ở mạch kích từ; Ex: Điện áp kích từ định mức; Ey: Điện áp cảm ứng đầu dây gi ữ a các đ ầu đấu dây của cuộn d â y từ tr ườ ng và cuộn dây r ô to khởi động khi dùng điện áp kh ở i động cho cuộn d â y phần ứng trong lúc r ô to dừng và điện áp đầu d â y ở trạng thái m à cuộn d â y kích từ hoặc cuộn dây khởi động được kh ở i động bằng cách nối với điện trở. E s : Điện áp cảm ứng giữa các đầu dây cuộn thứ cấp khi máy d ừ ng; E i : Điện áp định mức của b ộ kích từ (2) Đố i với các cu ộ n dây hai pha có 1 đ ầ u nố i chung, điện áp ở công thức phải là điện áp hiệu dụng cao nh ấ t s in h ra giữa 2 đ ầ u dây bất kỳ khi máy đang hoạt động. (3) Thử điện áp cao ở các máy điện có chất cách điện với cấp có thể được Đăng ki ể m chấp nhận (4) Đố i với bộ ch ỉ nh lưu bán d ẫ n của bộ kích từ thì áp dụng nh ữ ng yêu cầu cho các bộ ch ỉ nh l ưu bán d ẫ n động lực nêu ở 2.12. B ả ng 4/2.6 Trị số nh ỏ nhất của điện áp thử và điện trở cách điện Điện áp định mức Un (V) Điện áp thử t ố i thiểu (V) Điện trở cách điện tối thiểu (M W ) Un ≤ 250 2 x Un 1 250 < U n ≤ 1.000 500 1 1.000 < Un ≤ 7.200 1.000 Un/1.000 + 1 7.200 < Un 5.000 Un/1.000 + 1 2.5. Các bảng điện, các bảng phân nhóm và các bảng phân phối 2.5.1. Vị trí Các bảng điện phải được lắp đặ t ở những nơi khô ráo tránh càng xa vùng có ống dẫn hơi nước, nước và đường ống dầu càng t ốt. 2.5.2. Phòng hộ an toàn cho người vận hành 1. Các bảng điện phải được bố trí sao cho d ễ dàng tiếp cận từng bộ phận mà không nguy hiểm cho người. 2. Bên cạnh và phía sau, khi cần thiết cả phía trước các bảng điện phải được bảo vệ hợp lý. 3. Với điện áp giữa các cực với nhau hoặc với đất mà vượt quá 50 vôn mộ t chi ề u hoặc 50 vôn hiệu dụng xoay chiều thì các bảng điện phải là kiểu kh ô ng có điện phía trước. 4. P hả i trang bị các tay vịn các h điện ở m ặ t trước và m ặ t sau bảng điện, và khi cần thiết ph ả i trang bị th ả m cách điện ở m ặ t sàn lối qua lại. 5. Phải bố trí đủ kh ô ng gian thao tác ở phía trư ớ c các bảng điện. Khi cần thiết phải bố tr í kh ô ng gian phía sau các b ả ng điện để cho phép thao tác và bảo dưỡng các cầu dao ngắt mạch, các công tắc, các cầu ch ì và các bộ phận khác, lối đi phải rộng hơn 0,5 mét. 6. Các bảng phân nhóm và các bảng phân ph ố i phải được che chắn thích hợp tùy theo vị trí của chúng. Nếu chúng được đ ặ t ở những chỗ mà d ễ dàng tiếp cận với người kh ô ng có nhiệm vụ lui tới t hì chúng phải được bảo vệ sao cho đảm bảo an toàn trong điều kiện làm việc bình t hường. 2.5.3. Kết cấu và vật liệu 1. Các thanh dẫn, các bộ ngắt mạch và các khí cụ điện khác của bảng điện chính ph ả i được bố trí sao cho thiết bị điện có công dụng thiết yếu mà yêu cầu phải được l ắ p đặt kép thì không đồng thời bị mất tác dụng khi một thiết bị nào đó bị hỏ ng. 2. Khi nguồn điện chính cần thiết cho h ệ động lực của tàu, thì bảng điện chính phải thỏa mãn các yêu cầu dưới đây hoặc tư ơ ng đương, (1) Mỗi máy phát phải có một bảng điện riêng, và các bảng điệ n kề nhau phải được ng ă n cách nhau bằng vách thép. (2) Thanh cái phải được ph â n ít nhất thành 2 ph ầ n, các phần này phải được nối với nhau qua bộ ng ắ t mạch hoặc thiết bị t ươn g đ ương được duyệt khác. Việc nối các tổ máy phát và các thiết bị trang bị kép khác phải được phân càng đều càng tốt giữa các phần. 3. Cáp điện đi vào bảng điện phải được kết cấu sao cho không để nước đi dọc theo đường cáp vào bảng điện. 4. Trường hợp các mạch cấp điện có các điện áp khác nhau được lắp đặt trong cùng một không gian của b ả ng điện, b ả ng phân nhóm hoặc bảng phân phối, thì tất cả các khí cụ phải được bố trí sao cho các cáp có điện áp khác nhau không thể tiếp xúc với nhau ở trong b ả ng. Các bảng phân nhóm và các bảng phân phối dùng cho các mạch phân phối sự cố, về nguyên t ắ c, phải được bố trí độc lập. 5. Vỏ bảo vệ phải có kết cấu khỏe và các vật liệu sử dụng cho chúng là loại khó cháy và kh ô ng hút ẩm. 6. Các vật liệu cách điện phải l à loại b ề n chắc, khó cháy và không hút ẩm. 7. Các vật liệu làm dây dẫ n phải phù hợp với những yêu cầu sau: (1) Các d â y dẫn được bọc cách điện dùng cho bảng điện phải là loại khó cháy và kh ô ng hút ẩm có nhiệt độ dây dẫn cho phép tối đa không nhỏ hơn 75 °C. (2) Các ố ng và vòng kẹp dùng để đ i cáp phải là vật liệu khó cháy . (3) Các dây dẫn được bọc cách điện dùng cho các mạch đi ề u khiển và các mạch dụng cụ đo không được bó chung với các d â y dẫn dùng cho mạch chính và kh ô ng được đ ặt chung vào cùng một ố ng. Tuy nhiên, n ế u điện á p định mức và nhiệt độ cho phép tối đa của dây dẫn l à như nhau và kh ô ng có xuất hiện ả nh hư ở ng xấu cho các mạch chính thì không phải áp dụng yêu cầu này. 8. Trừ khi trang bị công tắc cách ly, các bộ ngắt mạch phải sao cho có thể sửa chữa và thay thế mà không cần phải ng ắ t chúng ra khỏi liên kết với thanh dẫn và ngắt nguồn cấp. 2.5.4. Thanh dẫn 1. Các thanh dẫn phải được làm bằng đồng có độ dẫn điện lớn hơn hoặc bằng 97%. 2. Việc nối thanh d ẫ n phải được tiến hành sao cho hạn chế được ăn mòn và ôxi hóa. 3. Các thanh dẫn và các mối nối thanh d ẫ n phải được giữ sao cho chịu được lực điện động gây ra do dòng ngắn mạch. 4. Sự tăng nhiệt độ của thanh dẫn, các d ây dẫn li ê n kết và các mối nối của chúng kh ô ng được vượt quá 45 °C ở nhiệt độ môi trường là 45 °C khi đang mang dòng toàn tải. 5. Khe h ở giữa các phần mang điện của các cực tính khác nhau hoặc giữa các phần mang điện và kim loại nối đất không được nhỏ hơn các trị số n ê u ở B ả ng 4/2.7. Bảng 4/2.7 Khe hở tối thiểu đối với các thanh dẫ n Điện áp định mức giữa các cực hoặc các pha (V) Khe hở tối thiểu (mm) Giữa các pha hoặc các cực mang điện Giữa các ph ầ n mang điện với kim loại n ố i đất Đến 1 25 13 13 Từ 125 đến 250 16 13 Từ 250 đến 500 23 23 2.5.5. D â y c â n bằng 1. Trị s ố dòng của các dây nối cân bằng và các công tắc nối cân bằng không được nhỏ hơn 1/2 dòng toàn tải định mức của máy phát. 2. Trị số dòng của các thanh d ẫ n nối cân bằng kh ô ng được nhỏ hơn 1/2 dòng toàn tải định mức của máy phát có công suất lớn nhất trong nhóm. 2.5.6. Dụng cụ đo dùng cho máy phát một chiều Các b ả ng điện của máy phát một chiều phục vụ trên tàu ít nhất phải được tr ang bị các dụng cụ đo nh ư n ê u ở Bảng 4/2.8. 2.5.7. Dụng cụ đo dùng cho máy phát xoay chiều Các bảng điện máy phát xoay chiều phục vụ trên tàu ít nhất phải được trang bị các dụng cụ đo như nêu ở Bảng 4/2.9. 2.5.8. Thang đo của dụng cụ đo lường 1. Giá trị cực đại của thang đo vonmet phải xấp x ỉ bằng 120% điện áp bình thường của mạch . 2. Giá trị cực đại của thang đo ampemet phải xấp xỉ bằng 130% dòng điện bình thư ờ ng của mạch. 3. Các ampemet dùng cho các máy phát một chiều và các oát-mét d ùng cho các máy phát xoay chi ề u làm việc song song ph ả i có các thang đo d òng điện ngược ho ặ c c ô ng suất ngược t ương ứng tới 15%. Bảng 4/2.8 Các dụng cụ đo dùng cho bảng điện máy phát một ch iề u Chế độ làm việc Dụng cụ S ố lượng yêu cầu Hệ thống hai dây Hệ thống ba d ây Độc lập Ampemet Một chiếc cho mỗi máy (đạt ở cực d ương) * hai chiếc cho m ỗ i máy (đặt ở cực dương và cực â m) Vonmet Một chiếc cho mỗi máy Một chi ế c cho m ỗ i máy (đo điện áp giữa cực dư ơn g và cực âm hoặc giữa cực dương hoặc cực âm với cực trung tính) Song song Vonmet Hai chiếc (thanh d ẫ n và m ỗ i máy phát) Hai chiếc (đo điện áp giữa th anh d ẫ n với các cực dương và cực âm của mỗi máy ph át , hoặc giữa cực d ương với c ự c trung tính) Ampemet Một chiếc cho mỗi máy (đặt ở cực dương) * hai chiếc cho mỗi máy phát (nếu là kích từ h ỗ n hợp thì đặt ở d ây cân bằng và phần ứng, nếu là máy kích từ song song thì đ ặ t ở c ự c dương và cực â m) Chú thích: (1) Khi dùng hệ thống dây tr u ng t í nh nối đ ất thì phải th ê m 1 ampe-mét c ó điểm "0" ở giữa với số lượng được đánh dấu ở b ả ng trên. (2) Một trong số các vonmet phải có t hể đo được điện áp nguồn điện bờ. (3) Khi trang bị bảng điều khiển đ ể điều khiển tự động các máy phát thì các dụng cụ nêu ở bảng trên phải được lắp đặt trên bảng điều khiển, trừ khi bảng điều khiển được lắp ngoài buồng máy, số lượng tối thiểu các dụng c ụ yêu cầu cho sự làm việc độc lập và song song của các máy phát phải được lắp đặt trên các bảng điện. Bảng 4/2.9 Các dụng cụ đo dùng cho bảng điện máy phát xoay chiều Chế độ làm việc Dụng cụ S ố lượng yêu cầu (chiếc) Độc lập Ampemet Một cho mỗi máy phát (đo được dòng m ỗ i pha) Vonmet Một cho mỗi máy phát ( đo được điện áp m ỗ i dây) Oatmet Mộ t cho mỗi máy phát (có thể miễn cho máy có công suất ≤ 50 kVA ) Hecmet Một (đo được tần số mỗi máy phát) * Ampemet Một cho mạch kích từ của mỗi máy phát Song song Ampemet Một cho mỗi máy phát ( đ o được d òng mỗi pha) Vonmet Hai (đo được điện áp của thanh d ẫ n và điện áp mỗi dâ y máy phát) Oacmet Một cho mỗi máy phát Hecmet Hai ( đ o được tần số của mỗi máy phát và thanh d ẫn) Đồng bộ kế hoặc các đèn hòa đ ồng bộ Một bộ cho m ỗ i máy phát. Trường hợp khi trang bị đồng bộ kế thì có thể cho phép miễn gi ả m một bộ * Ampemet Một cho mạch kích từ của mỗi máy phát Chú thích: (1) Ở bảng trên, ampemet được đánh dấu "*" ch ỉ được trang bị khi cần thiết. (2) Một trong s ố các vonmet phải c ó thể đ o được điện áp nguồn điện b ờ . (3) Khi trang bị bảng điều khiển để điều khiển tự động các máy phá t thì các dụng cụ n ê u ở bảng trên phải được lắp đặt trên bảng điều khiển, trừ khi bảng điều khiển được l ắ p ngoài bu ồ ng máy, số lượng tối thiểu các dụng cụ yêu cầu cho sự làm việc độc lập và song song của các máy phát phải được lắp đ ặ t trên các bảng điện. 2.5.9. Biến áp đo lường Các cuộn dây thứ cấp của các biến áp đo lường phải được nối đất. 2.5.10. Thử tại xưởng 1. Các bảng điện phải được t hử và kiểm tra phù hợp với những yêu cầu nêu ở 2.5.10 này. Tuy nhiên có thể mi ễ n giảm việc thử yêu cầu ở điểm -2 tùy theo sự cho phép của Đăng kiểm đối với m ỗ i bảng điện được chế tạo hàng loạt có kiểu đúng như cái đầu tiên. 2. Sự tăng nhiệt độ của các bảng điện kh ô ng được vượt quá các trị số đưa ra ở Bảng 4/2.10 khi chịu dòng và hoặc cả điện áp định mức đã nêu trước, trừ khi chúng thỏa mãn các chương tương ứng của phần này. 3. Phải kh ẳ ng định được rằng các dụng cụ đo, các bộ ngắt mạch, các cơ cấu đóng ngắt, v.v... tr ê n bảng điện là làm việc đúng chức n ă ng. 4. Các bảng điện cùng với tất cả các phần t ử ph ả i chịu đ ược điện áp cao bằng cách dùng điện áp dưới đây có t ầ n số thông dụng đ ặ t trong 1 phút giữa tất cả các bộ phận mang điện với nhau và với đất và giữa các bộ phận mang điện có cực tính khác dấu ho ặ c pha. Trong khi th ử điện áp cao có thể ngắt các dụng cụ đo và các thiết bị phụ ra: - Điện áp định mức nh ỏ h ơn hoặc bằng 60 vôn : 500 v ôn - Điện áp định mức lớn hơn 60 vôn : 1000 vôn + 2 lần điện áp định mức (tối thiểu là 1500 vôn ) 5. Ngay sau khi thử điện áp cao thì điện trở cách điện giữa tất cả các bộ phận mang điện với nhau và với đất và giữa tất cả các b ộ phận mang điện có cực tính khác dấu hoặc khác pha phải không nhỏ hơn 1 M W khi đo b ằ ng điện áp một chiều không nhỏ hơn là 500 vôn . 2.6. Các bộ ngắt mạch, cầu chì và các công tác tơ điện từ 2.6.1. Các bộ ngắt mạch 1. Các bộ ngắt mạch phải phù hợp với ấ n phẩm số 60947-1 và 60947-2 của IEC hoặc tương đương, khi cần thiết bổ sung thêm v ề nhiệt đ ộ môi trường, và nó cũng phải phù hợp với những yêu cầu của -2 và -3. 2. Kết cấu của các bộ ngắt mạch phải thỏa mãn như sau : (1) Tất cả các bộ n gắt mạch phải có kiểu nhả t ự do và phù hợp với lĩnh vực sử dụng chúng, các bộ nhả phải có độ trễ thời gian hoặc đặc tính nhả quá dòng tức khắc hoặc cả hai. (2) Các tiếp điểm chính của các bộ ngắt mạch phải là loại kh ô ng xảy ra cháy hoặc r ỗ quá mức. Các tiếp điểm dạng cong trừ khi chúng thuộc các bộ ngắt mạch dạng hộp kín phải có thể d ễ dàng thay thế. (3) Các thiết bị c ắ t tức thời không phải kiểu điện tử có sự b ố trí thử thích hợp phải có kết cấu để có thể nhả bộ ngắt đi kè m trực tiếp bằng dòng ng ắ n mạch. (4) Các bộ ngắt mạch phải sao cho không xảy ra m ở và đóng ng ẫ u nhi ê n do rung động của tàu, và cũng như kh ô ng làm sai chức n ă ng khi bị nghiêng với góc 30° theo bất kỳ hướng nào. (5) Các b ộ ngắt mạch dạng cầu chì có kiểu hộp kín phải được kết cấu sao cho không để xảy ra mất pha khi nổ cầu chì và các cầu chì phải có thể thay thế được 1 cách dễ dàng mà không có nguy cơ để người thao tác vô tình chạm vào phần mang điện của chúng. (6) Tr ê n mỗi bộ ngắt mạch phải ghi rõ ràng điện áp định mức, dòng điện (nhiệt độ) định mức, và dòng ngắt định mức, dòng chế tạo và dòng ngắn hạn định mức tùy theo kiểu của chúng. M ỗ i thiết bị nh ả có độ trễ thời gian ph ả i được chỉ rõ các đặc tính l à m vi ệ c của chúng, trừ các bộ ngắt mạch kiểu hộp kín. 3 Các bộ ngắt mạch phải thỏa mãn các tính chất sau: (1) Sự t ă ng nhiệt độ trong các cọc nối cáp điện không được vượt quá 45 °C khi có 100% dòng định mức chạy qua. (2) Tất cả các bộ ngắt mạch, tùy theo kiểu của chúng, phải sao cho có thể ngắt tin cậy sự quá d òng kh ô ng lớn hơn dòng cắt định mức và đảm bảo an toàn cho mạch mang d òng không lớn hơn dòng chế tạo định mức dưới các điều kiện của mạch đã chỉ ra trong tiêu chuẩn đ ề cập ở -1. (3) Các thiết bị cắt quá dòng có tr ễ thời gian của các bộ ngắt mạch dùng cho các mạch máy phát phải sao cho ch ỉ nh định được trị số dòng đặ t mà không gây sự thay đổi đáng kể đối với đ ặ c tính trễ thời gian. (4) Các đặ c tính của thiết bị n hả quá dòng có trễ thời gian phải không bị ảnh hưởng quá mức bởi nhiệt đ ộ môi trường. Bảng 4/2.10 Giới hạn nhiệt độ của các khí cụ trên bảng điện (Với nhiệt độ môi trường là 45° C) Các chi ti ế t Nhi ệ t độ giới hạn ( ° C) Phương pháp đ o nhiệt Ph ươn g pháp đo điện trở Cuộn dây Cách điện cấp A 45 65 Cách điện cấp E 60 80 Cách điện cấp B 75 95 Cuộn dây 1 lớp không có che chắn 75 — Tiếp điểm Kiểu khối liền Đ ồ ng hoặc hợp kim đ ồng 40 — Bạc hoặc hợp kim bạc 70 — Kiểu nhiều lớp Đồng hoặc hợp kim đ ồ ng 25 — Kiểu hình dao Đ ồ ng hoặc hợp kim đồng 25 — Đầu của cáp ngoài 45 — Điện trở kim loại Kiểu hộp kín 245 — Kiểu hở Làm việc dài hạn 295 — Làm vi ệ c gián đ oạn 345 — Có hút khí (ở độ cao xấp x ỉ 25 mm so với lỗ hút) 170 — 2.6.2. Cầu chì 1. Các cầu chì phải phù hợp với t ài liệu xuất bản số 60269 của IEC hoặc t ương đương, khi cần thi ế t bổ sung thêm nhiệt độ môi trường, và chúng cũng phải phù hợp với những yêu cầu n ê u ở -2 và -3 dưới đây. 2. Kết cấu của các cầu chì phải thỏa mãn như sau : (1) Các cầu chì phải là kiểu được che kín và kết cấu của chúng phải sao cho v ỏ che kín kh ô ng bị v ỡ hoặc cháy v à chất cách điện gần đó kh ô ng bị hư hỏng do chảy kim loại dây chì hoặc do phát ra khí khi dây chì bị nổ. (2) Các cầu chì phải có thể thay thế được dễ dàng các bộ phận dự trữ mà không có nguy cơ gây ra điện gi ậ t hoặc cháy chỗ đ ặ t cầu ch ì kể c ả phía trong và ngoài. (3) Mỗi cầu chì phải được ch ỉ ra rõ ràng điện áp định mức, dòng định mức của chúng, và cả dòng ch ả y định mức, các đ ặc tính d â y chảy và các đ ặ c tính hạn chế dòng tùy theo kiểu của chúng. Việc ch ỉ báo có thể được làm theo dạng danh mục hoặc dạng nhãn. 3. Các cầu chì và giá đỡ cầu chì phải thỏa mãn các yêu cầu sau : (1) Sự tăng nhiệt độ ở đầu nối cáp kh ô ng được vượt quá 45°C với nhiệt độ môi trường là 45°C khi các c ầ u chì và giá đỡ cầu chì ở điề u kiện làm việc bình thường và 100% dòng tải định mức chạy qua. (2) Các cầu chì phải có đặc tính dây chảy tương ứng với kiểu của chúng, và trong điề u kiện mạch đã ch ỉ ra ở trong tiêu chuẩn đề cập ở -1, chúng phải có khả n ăn g ngắt tin cậy tất cả các dòng mà thấp hơn dòng ngắt định mức và cao h ơn dòng dây ch ả y. 2.6.3. Các c ô ng tắ c tơ điện từ 1. Các công tắc tơ điện t ừ phải phù hợp với ấ n phẩm số 60947 -1 và 60947 -4 của IEC hoặc tương đương, khi c ầ n thiết bổ sung th ê m nhiệt độ môi trường, và nó cũng phải phù hợp với các yêu cầu ở -2 và -3 dưới đây. 2. K ế t cấu của công tắc tơ điện từ phải thỏa mãn như sau: (1) Các công tắc tơ điện từ phải sao cho không xảy ra mở và đ óng ng ẫ u nhiên do rung động của tà u , ngoài ra chúng không làm sai chức năng do bị nghi ê ng với góc 30° theo bất kỳ hướng nào. (2) Các tiếp điểm và cuộn dây từ phải có thể thay thế được dễ dàng. (3) Mỗi c ô ng tác tơ điện từ phải được ch ỉ ra rõ ràng điện áp làm việc định mức, c ô ng suất định mức hoặc dòng toàn t ả i ứng với công suất định mức , điện áp và tần số làm việc định mức ở mạch điều khiển, trị s ố dòng nh ả và trị số dòng hút. Sự ch ỉ báo đó có thể được làm theo dạng danh mục hoặc dạng nhãn. 3. Các c ô ng tắc tơ điện từ phải thỏa mãn các tính chất sau: (1) Sự tăng nhiệt độ ở đầu nối dây cáp kh ô ng được vượt quá 45°C với nhiệt độ môi t rườ ng là 45°C khi có dòng toàn tải ứng với công suất định mức chạy qua. (2) Các c ô ng tắ c tơ điện từ phải có trị số dòng nhả thích hợp và trị số dòng hút phù h ợ p với m ụ c đích sử dụng chúng. (3) Các công tắc tơ điện từ không được m ở mạch ngẫu nhiên khi điện áp vượt quá 85% điện áp định mức. 2.6.4. Rơ le bảo vệ quá dòng cho các động cơ điện Các rơ le bảo vệ quá dòng dùng cho các động cơ điện phải có đặc tính thích hợp có xét tới khả năng chịu nhiệt của các động cơ. 2.7. Khí cụ điều khiển 2.7.1. Khe h ở và khoảng cách cách điện 1. Khe hở và khoảng cách cách điện của các khí cụ điều khiển (ví dụ: các công tắc tơ, các biến trở , các công tắc điều khiển, các công tắc hạn chế, các rơ le điều khiển và bảo vệ động cơ, bảng đấu d â y các khí cụ tổ hợp bán d ẫ n và các t hiết bị liên quan của chúng) phải phù hợp với các yêu cầu nêu ở -2 và -3 tùy theo mức độ bảo vệ của vỏ bảo vệ khí cụ hoặc điều kiện m ô i trường đ ặ t các khí cụ. 2. Khe hở và khoảng cách cách điện tối thiểu của các khí cụ điều khiển (ví dụ: các công tắc tơ, các công tắc điều khiển, các bảng đấu dây) không được nh ỏ h ơn các trị số đưa ra ở B ả ng 4/2.11 nếu các khí cụ được thiết kế và chế tạo có quan tâm đến hơi ẩm, bụi bẩn, v.v... hoặc được làm việc trong điều kiện môi trường kh ô ng có độ ẩ m quá cao và tập trung bụi nhiều. 3. Khe hở và khoảng cách cách điện tối thiểu của các khí cụ điều k hiển loại nh ỏ có dòng định mức nh ỏ h ơn ho ặ c bằng 15 ampe có thể được rút ngắn tới trị số mà Đăng kiểm thấy là thỏa mãn phụ thuộc vào mức độ bảo vệ của v ỏ bảo vệ khí cụ hoặc điều kiện môi trường đ ặ t các khí cụ. 4. Những yêu cầu nêu ở -2 và -3 có thể không áp dụng cho các trường hợp sau: (1) Khe hở giữa các tiếp điểm phát ra hồ quang. (2) Các khí cụ dùng trong các cuộn d â y thứ cấp của động cơ không đồng bộ. (3) Các khí cụ ngâm trong dầu. (4) N ắ p và các đui đèn của đèn ch ỉ báo. (5) Các công tắc nh ỏ ở các khu vực sinh hoạt. (6) Phần được nh ồ i đầy của khí cụ được nạp khí. 2.7.2. Đ iều kiện m ô i trường 1. Khí cụ điện tổ hợp bán dẫn phải hoạt động t ốt ở nhiệt đ ộ môi trường l à 55 o C 2. C á c khí cụ điều khiển không được gây ra sai sót như thay đổi vị trí đóng ngắt hoặc thay đổi trạng thái không theo ý muốn khi chúng bị lắc đến 45° theo bất kỳ hướng nào. Tuy nhiên các công tắ c tơ điện từ phải phù hợp với 2.6.3 -2 (1). Bảng 4/2.11 Khe hở và khoảng cách cách điện tối thiểu của các khí cụ điều khiển Điện áp cách điện định mức (V) (một chiều và xoay ch iề u ( 1 chi ề u và xoay chiều) Khe hở (mm) Khoảng cách cách điện ( 3 )( 4 ) (mm) Nhỏ hơn 15 A (5) Từ 15 đến 63 A (5) Trên 63 A (5) Nhỏ hơn 15 A (5) Từ 15 đến 63 A (5) Trên 63 A (5) L-L ( 1 ) L-A (2) L-L ( 1 ) L-A (2) L-L ( 1 ) L-A (2) a b a b a b Đến 60 2 3 2 3 3 5 2 3 2 3 4 4 Tr ê n 60 đ ến 2 5 0V 3 5 3 5 5 6 3 4 3 4 8 8 Tr ê n 250 đến 380 V 4 6 4 6 6 8 4 6 6 6 10 10 Trên 380 đến 500 V 6 8 6 8 8 10 6 10 6 10 12 12 Chú thích : (1) "L-L": Áp dụng cho khe hở giữa ph ầ n mang điện để tr ần với nhau và giữa các phần mang điện với kim loại nối đất. (2) "L-A": Áp dụng cho khe hở giữa phần mang điện với các ph ầ n kim loại được cách ly mà d ễ trở thành dẫn điện khi bị hư hỏng. (3) Khoảng cách cách điện xác định phụ thuộc vào loại v à kiểu cách điện. “a": Áp dụng cho các điện trở g ố m (stetic và sứ) và các chấ t cách điện khác ch ố ng được dò điện có kết c ấ u dỡ h oặ c vách ngăn đ ứng được chứng minh tương đương với chất cách điện gốm thông qua các thử nghiệm và chịu được điện áp lớn h ơn 140 v ô n (v í dụ: các ch ấ t cách điện bằng nhựa Fenola). "b": Áp dụng ch o các vật liệu cách điện khác. (4) Nếu "L-A" lớn hơn khoảng tương ứng "a" hoặc "b" th ì khoảng cách cách điện giữa các phần mang điện và kim loại cách điện m à người v ậ n hành d ễ chạm vào và trở thành mang điện do h ỏ ng chất cách điện, phải lấy lớn hơn ho ặ c bằng "L-A". (5) Giá trị dòng điện là giá trị dòng t ải định mức của các khí cụ. 2.8. Cơ cấu điều khiển động cơ và phanh điện từ 2.8.1. Cơ cấu điều khiển động cơ điện 1. Các cơ cấu điều khiển động cơ phải được kết cấu chắc chắn và được trang bị đ ầy đ ủ các thiết bị khởi động, dừng, đảo ch iề u quay và điều khiển tốc độ các động cơ cùng với các thiết bị an toàn c ầ n thiết. 2. Các cơ cấu điều khiển động cơ phải có v ỏ bảo vệ phù hợp với vị trí lắp đặt chúng và đảm bảo an toàn cho người khi v ậ n hành. 3. Tất cả các bộ phận chịu mòn của cơ cấu đi ề u khiển phải có thể thay thế được d ễ dàng và dễ tiếp cận để kiểm tra và bảo dưỡng. 4. Các động cơ có công suấ t lớn hơn 0,5 kW phải được trang bị các cơ cấu điều khiển phù hợp với các yêu cầu nêu ở -1, -2 và -3 và các yêu cầu dưới đây : (1) Cần phải có biện pháp để tr ánh khởi động lại không theo ý muốn sau khi chúng bị dừng do điện áp thấp hoặc mất điện áp hoàn toàn. Y ê u cầu này không áp dụng cho các động cơ mà chúng cần phải làm việc liên tục để đảm bảo an toàn cho tàu và hoạt động tự động. (2) C ầ n phải có thiết bị cách ly chính để sao cho cắt được hoàn toàn điện áp khởi động cơ, trừ khi có thiết bị cách ly (bố trí ở bảng điện, bảng phân nhóm, bảng phân phối, V.V...) gần với động cơ. (3) C ầ n phải có biện pháp tự động ngắt nguồn cấp khi động cơ bị quá dòng do quá tải cơ khí. Yêu cầu này không áp dụng cho các động cơ máy lái. 5. Trường hợp thiết bị cách ly chính đặt xa động cơ thì phải tr ang bị các thiết bị sau hoặc tương đương: (1) Trang bị thêm thiết bị ng ắ t cách ly gần động cơ. (2) Phải có biện pháp để khóa thiết bị ngắt cách ly chính ở vị trí "ngắt”. 6. Khi dùng cầu chì để bảo vệ mạch động cơ xoay chiều 3 pha thì phải quan tâm đến việc mất pha. 7. Trường hợp các cơ cấu đ iề u khiển động cơ có công dụng thiết yếu được trang bị kép và cùng nhóm kh ở i động thì các thanh d ẫ n, các khí cụ và các chi tiết khác phải được bố tr í sao cho sự hư hỏng ở khí cụ hoặc mạch không làm cho các động cơ có cùng c ô ng dụng đồng thời không sử dụng được. 8. Mỗi một động cơ hoặc nhóm động cơ trong tổ hợp thiết bị phải được trang bị các biến áp cấp nguồn cho mạch điều khiển. 9. Các tín hiệu ch ỉ báo đang làm việc hoặc các báo động quá tải của các động cơ máy lái phải phù hợp với các yêu cầu nêu ở 15.2.7 Phần 3. 2.8.2. Phanh điện từ 1. Bộ phận mang điện của các phanh điện từ dùng cho các động cơ kín nước phải là ki ể u kín nước. 2. Các phanh mộ t chiều kích từ song song phải nhả tốt ở điện áp b ằ n g 85% điện áp định mức tại nhiệ t độ làm việc lớn nhất, và các phanh một chiều kích từ hỗn hợp phải nhả tốt ở dòng bằng 85% dò ng khởi động định mức trong các điều kiện như trên. 3. Các phanh một chiều kích từ nối tiếp phải nhả tốt ở dòng lớn hơn hoặc bằng 40% dòng toàn tải và ở b ất kỳ dòng kh ở i động nào, và nó phải tác đ ộ ng phanh ở dòng nhỏ hơn hoặc bằng 10% dòng toàn tải. 4. Các phanh điện từ xoay chiều phải thỏa mãn như sau: (1) Phải nh ả tốt ở đi ệ n áp bằng 80% điện áp định mức tại nhiệt độ làm việc. (2) Phải không gây tiếng ồn do tác động của từ trường trong khi đang làm việc. 2.8.3. Sự t ă ng nhiệt độ Sự t ă ng nhiệt độ của các cơ cấu điều khiển động cơ không được vượt quá các trị s ố nêu ở B ả ng 4/2.1 2 trong điề u k iệ n dòng điện hoặc điện áp đã nói ở trước, trừ các trường hợp đặc biệt đã nêu tron g phần này. 2.8.4. Thử tại xưởng 1. Các cơ cấu điều khiển động cơ phải được thử phù hợp với các yêu cầu n ê u ở mục 2.8.4 này. Tuy nhiên việc th ử yê u cầu ở -2 có thể được Đ ă ng kiểm cho phép miễn giảm đối với mỗi cơ cấu điều khiển và phanh điện từ được chế tạo hàng loạt có kiểu tương tự như cái đầu ti ê n. 2. Các cơ cấu điều khiển động cơ phải chịu sự thử nhiệt độ dưới điều kiện làm việc bình thường và sau đó sự tăng nhiệt độ của mỗi cơ cấu không được vượt quá các trị số nêu ở B ả ng 4/2.12. 3. Sự hoạt động của các dụng cụ, cơ cấu đóng ngắt, thiết bị bảo vệ, v.v... của cơ cấu điều khiển động cơ phải được kh ẳ ng định. 4. Các cơ cấu điều khiển động cơ cùng với các bộ phận kèm theo phải chịu được điện áp cao bằng cách dùng điện áp dưới đây có tần số thông thường đ ặ t vào giữa các phần mang điện của cơ cấu đóng ngắt kể cả thiết bị điều khiển với đất và giữa các cực hoặc các pha với nhau trong thời gian 1 phút. Trong khi thử điện áp cao có thể ngắt các dụng cụ đo và các thiết bị phụ ra: - Điện áp định mức đến 60 vôn : 500 v ôn ; - Điện áp định mức lớn hơn 60 vôn : 1000 vôn + 2 lần điện áp định mức (tối thiểu 1500 vôn ). 5. Ngay sau khi thử điện áp cao, điện trở cách điện giữa các phần mang điện với nhau và v ớ i đất , và giữa cá c ph ầ n mang điện của c ự c tính trái dấu hoặc khác pha không được nhỏ hơn 1 M W khi được t hử bằng điện áp một ch iề u có điện áp kh ô ng nh ỏ hơn là 500 vôn . Bảng 4/2.12 Giới hạn tăng nhiệt độ của các cơ cấu điều khiển động cơ (Với nhiệt độ môi trường là 45° C) Các chi tiết Giới hạn tăng nhiệt độ (°C) Phương pháp nhiệt kế Phương pháp điện trở Cuộn dây (làm mát tự nhiên) Cách điện cấp A 60 80 Cách điện cấp E 75 95 Cách điện cấp B 85 105 Cách điện cấp F 110 130 Cách điện cấp H 135 155 Cách điện cấp C không giới h ạn không giới hạn Cuộn dây phủ men một lớp Cách điện c ấ p A 80 — Cách điện cấp E 95 — Cách điện cấp B 105 — Cách điện cấp F 130 — Cách điện cấp H 155 — Cách điện cấp C kh ô ng giới hạn — Tiếp điểm Hình khối Làm việc li ê n tục trên 8 giờ Đ ồng hoặc hợp kim đồ ng 40 — Bạc hoặc hợp kim bạc 70 — Đóng và ngắ t ≥ 1 lần/ 8 giờ Đồng hoặc hợp kim đ ồng 60 — Bạc hoặc hợp kim bạc 70 — Kiểu nhiều lớp và hình dao Đồng hoặc hợp kim đ ồng 35 — Thanh d ẫn và các dây nối (trần hoặc cấp cách điện A và cao hơn) 60 — Đầu nối của các cáp ngoài 45 — Điện trở kim loại Kiểu hộp kín 245 — Kiểu khác với kiểu hộp kín Làm việc dài hạn 295 — Làm việc gián đoạn 345 — Khởi động 345 — Có hút khí (ở độ cao x ấ p x ỉ 25 mm so với lỗ hút) 170 — Chú thích : (1) Ch ỉ sử dụng phương pháp đ o b ằ ng điện trở để đo nhiệt độ các cuộn dây điện áp. (2) Nếu cấp cách điện của cuộn dây phủ men một lớp cao hơn cấp cách điện của các bộ ph ậ n tiếp xúc với nó thì phải lấy theo nhiệt độ cho phép đố i với c ấ p cách điện của các bộ phận tiếp xúc đ ó. (3) Đối với cuộn đây trần mộ t lớp phải l ấ y theo nhiệt độ cho phép đối với cấp cách điện của các bộ phận t iếp x ú c với nó. (4) Điện trở kim loại kiểu hộp kín là điện trở được bọc kín bằng v ậ t liệu cách điện sao cho không hở b ề mặt kim loại của điện trở ra ngoài. 2.9. Cáp điện 2.9.1. Quy định chung Cáp điện phải phù hợp với tài liệu xuất bản số 60092 của IEC hoặc tương đương. V iệ c lắp đặt cáp điện phải thỏa mãn những yêu cầu ở 2.9 này. 2.9.2. Lựa chọn cáp 1. Điệp áp định mức của bất kỳ cáp đi ệ n nào không được nh ỏ h ơn điện áp d anh định của mạch mà cáp được dùng ở đó. 2. V ề nguyên t ắc, m ạch cung cấp ng u ồn có yêu cầu bảo vệ quá tải và ngắn mạch ph ả i được dùng c á p ri ê ng biệt. 3. Nhiệt độ dây dẫ n định mức lớn nhất của vật liệu được dùng trong cáp phải ít nh ấ t cao hơn 10 °C so với nhiệt độ môi trường lớn nhất có thể tồn tại, hoặc t hường xuy ê n có ở n ơ i đ ặ t c á p điện. 2.9.3. Lựa chọn v ỏ bảo vệ Cáp điện phải được bảo vệ bằng v ỏ bọc và hoặc cả v ỏ bọc và lưới kim loại phù hợp với quy định sau đây: (1) Cáp điện đặt trên boong thời tiết, ở buồng tắm, hầm hàng, buồng máy, ở nơi có t hể tồn tại hơi d ầu ho ặ c khí d ễ nổ phải được bọc v ỏ bảo vệ. (2) Ở nơi thường xuyên ẩm ướt, phải sử dụng vỏ bọc kim loại đối với cáp có chất cách điện hút ẩ m. (3) Cáp điện đ ặ t tr ê n boong h ở , trong hầm hàng, buồng máy, v.v... mà có thể bị hư hỏng do tác động cơ khí phải được bọc lưới kim loại, trừ khi chúng có vỏ bọc kim l oại liền. 2.9.4. Phòng cháy Cáp điện trừ cáp có kiểu đặc biệt như cáp tần vô tuyến điện, phải là kiểu khó cháy. 2.9.5. Tải d ài hạn lớn nhất Dòng điện tải dài hạn mà cáp phải chịu không được vượt quá trị s ố dòng của chúng như n ê u ở 2.9 . 9. Hệ số đồ ng thời của các tải ri ê ng biệt phải được đề cập tới trong tính toàn dòng tải dài hạn lớn nhất. 2.9.6. Sụt áp đường d â y Sụt áp đường d ây từ thanh cái bảng điện chính hoặc sự cố đến bất kỳ điểm nào ở trang bị, khi cáp mang d òng tải lớn nhất ở điều kiện làm việc bình thường, kh ô ng được vượt quá 6% điện áp danh định. Với nguồn cấp lấy từ ắc quy có điện áp từ 24 vôn tr ở xuống thì giá trị sụt áp này có thể cho phép đến 10%. V ớ i mạch chiếu sáng hàng h ả i phải có độ sụt áp thấp hơn. 2.9.7. Tính toán t ả i chiếu sáng Khi tính dòng của các mạch chiếu sáng, phải tính cho mỗi đui đèn có thể được mắc vào mạch với công suất tối thiểu là 60 oá t ở dòng tải lớn nhất, trừ khi thiết bị được kết cấu sao cho chỉ có thể lắp vào được bóng đèn có c ô ng suất định mức nh ỏ hơn hoặc bằng 60 oát. 2.9.8. Trị s ố dòng tải ngắn hạn hoặc ngắn hạn lặ p lại Cáp điện cáp nguồn cho các động cơ tời h à ng, tời neo, tời quấn dây, v.v... phải được tính phù hợp với chức năng của chúng. Trong trường hợp này phải quan tâm đến độ sụt áp đường dây. 2.9.9. Trị số dòng của cáp điện Trị số d òng của cáp đi ệ n phải thỏa mãn quy định từ ( 1 ) đến (5) sau : (1) Trị số dòng của cáp điện làm việc dài hạn phải không vượt quá các giá trị nêu ở B ả ng 4/2.13. (2) Trị số dòng của cáp điện làm việc ngắn hạn (30 phút hoặc 60 phút) có thể được tă ng l ê n bằng cách nh â n giá trị nêu ở Bảng 4/2.12 với hệ số hiệu ch ỉ nh như sau: Hệ số hiệu ch ỉ nh = Trong đó : t s : 30 phút hoặc 60 phút. d : Đường kính toàn bộ của c á p hoàn chỉnh ( mm / mm ). (3) Trị số dòng điện của cáp l àm việc ngắn hạn l ặ p lại (với chu kỳ 10 phút, 4 phút mang t ả i không đổi và 6 phút không mang tải) có thể được t ă ng lên bằng cách nhân giá tr ị nêu ở Bảng 4/2.13 với hệ số hiệu ch ỉ nh như sau : Hệ số hiệu chỉnh = Trong đó : d: Đường kính toàn bộ của cáp hoàn chỉnh. Trị số dòng đối với các chế độ ngắn hạn lặp lại k h ác phải được Đăng kiểm xem xét. (4) Khi cùng một mạch có số cáp lớn hơn 6 được bó lại với nhau, thì phải d ùng hệ số hiệu chỉnh bằng 0,85. (5) Khi nhiệt độ môi trường khác với nhu nêu ở (1) đến (3) thì phải dùng hệ số hiệu ch ỉ nh nêu ở Bảng 4/2.14. B ả ng 4/2.13 Trị số dòng của c á p (làm việc d à i hạn ) (Với nhi ệ t độ môi trường là 45 o C) Tiết diện định mức d â y dẫn Dòng điện cáp ( A ) Cách điện PVC ( d ùng chung) ( 60°C) Cách điện PVC (dùng cho mạch đ ốt nóng) ( 75 °C) Cách điện cao su EP và được bọc cách điện Po l yetylen ( 85 °C Cách điện cao su lưu hóa và cách điện v ô cơ ( 95 °C ) (mm 2 ) 1 lõi 2 lõi 3 lõi 1 lõi 2 l õ i 3 lõi 1 lõi 2 lõi 3 lõi 1 lõi 2 lõi 3 lõi 1 8 7 6 13 11 9 16 14 11 20 17 14 1,5 12 10 8 17 14 12 20 17 14 24 20 17 2,5 17 14 12 24 20 17 28 24 20 32 27 22 4 22 19 15 32 27 22 38 32 27 42 36 29 6 29 25 20 41 35 29 48 41 34 55 47 39 10 40 34 28 57 48 40 67 57 47 75 64 53 16 54 46 38 76 65 53 90 77 63 100 85 70 25 71 60 50 100 85 70 120 102 84 135 115 95 35 87 74 61 125 106 88 145 123 102 165 140 116 50 105 89 74 150 128 105 180 153 126 200 170 140 70 135 115 95 190 162 133 225 191 158 255 217 179 95 165 140 116 230 196 161 275 234 193 310 264 217 120 190 162 133 270 230 189 320 272 224 360 306 252 150 220 187 154 310 264 217 365 310 256 410 349 287 185 250 213 175 350 298 245 415 353 291 470 400 329 240 290 247 203 415 353 291 490 417 343 — — — 300 335 285 235 475 404 333 560 476 392 — — — Bảng 4/2.14 Hệ số hiệu chỉnh với nhiệt độ môi trường khác nhau Nhiệt độ quy đị nh lớn nhất của chất cách điện Hệ số hiệu chỉnh 40 °C 45 °C 50 °C 55 °C 60 °C 65 °C 70 °C 75 °C 80 °C 85 °C 60 °C 1,15 1,00 0,82 — — — — — — — 75 °C 1,08 1,00 0,91 0,82 0,71 0,58 — — — — 80 °C 1,07 1,00 0,93 0,85 0,76 0,65 0,53 — — — 85 °C 1,06 1,00 0,94 0,87 0,79 0,71 0,61 0,50 — — 95 °C 1,05 1,00 0,95 0,89 0,84 0,77 0,71 0,63 0,55 0,45 2.9.10. Lắp đặt cáp điện 1. Cáp điện phải được đi càng th ẳ ng và dễ tiếp cận càng t ố t. 2. Phải cố g ắ ng tránh đi cáp qua mối nối giãn nở trong thân tàu. Nếu điều này không th ể tránh được, thì phải có đoạn cáp bù với chi ề u dài t ỷ lệ với sự giãn n ở của mối nối. Bán kính trong của đ oạn cáp bù phải ít nh ấ t bằng 12 lầ n đường kính ngoài của cáp. 3. Khi có y ê u cầu cấp điện kép, thì hai đường cáp phải đi theo tuyến khác nhau và càng cách xa nhau càng tốt. 4. Cáp có vật liệu cách điện với nhiệt độ dây d ẫ n định mức lớn nhất khác nhau không được phép bó chung với nhau, hoặc khi bắt buộc phải bó chung chúng với nhau thì cáp phải có chế độ làm việc sao cho không có cáp nào có thể đạt tới nhiệt độ cao hơn nhiệt độ cho phép của cáp có nhiệt độ định mức thấp nhất ở tr ong nhóm. 5. Cáp điện có vỏ bảo vệ mà có thể làm hư hỏng vỏ bảo vệ của cáp điện khác thì không được bó chúng với cáp điện đ ó. 6. Khi lắ p đ ặ t cáp điện, bán kính trong tối thiểu ch ỗ uốn cong phải thỏa mãn như sau: (1) Cáp được cách điện bằng cao su và PVC có bọc lưới thép: 6d (2) Cáp được cách điệ n bằng cao su và PVC không bọc lưới thép: 4d (với d ≤ 25 m m ) 6d (với d > 25 mm ) (3) Cáp được cách điện bằng chất vô cơ: 6d ( d : là đường kính toàn bộ của cáp hoàn chỉnh) 7. Các mạch an toàn v ề bản chất phải được l ắ p đ ặt thỏa mãn như sau : (1) Cáp điện dùng cho mạch an toàn về bản chất đi kèm thiết bị điện có kiểu an t oàn v ề bản chất phải dùng ri ê ng rẽ và phải được lắp đặt cách biệt kh ỏ i cáp của mạch chung. (2) Các mạch an toàn về bản ch ất đi kèm với thiết bị điện không có kiểu an toàn về bản chất, nói chung p hải được đi dây ri ê ng biệt bằng cách dùng cáp điện khác. Nếu cần thi ế t phải dùng cáp nh iề u lõi chung cho các mạch, thì phải sử dụng cáp có vỏ bọc t ừ ng lõi hoặc từng cặp lõi, đồng thời vỏ bọc này phải được nối đất tin c ậ y. Tuy nhiên , các mạch an toàn về bản chất đi kèm thiết bị điện có ki ể u an toàn về bản chất cấp “ i a ” không được đi chung cáp với thiết bị điện có kiểu an toàn v ề bản chất cấp “i b ". 2.9.11. Phòng chống cháy 1. C á p điện phải được l ắ p đ ặ t sao cho không làm mất đ i đặc tính khó cháy vốn có của cáp. 2. Tất cả các cáp điện dùng cho mạch động lực, chiếu sáng, th ô ng tin nội bộ, tín hiệu và tr ợ giúp hàng h ả i thiết yếu và cáp dùng cho thiết bị sự c ố phải được đi càng xa buồng máy cấp “A" và vách bọc chúng cũng như nhà bếp , buồng t ắm và các vùng có nguy cơ cháy cao càn g lốt. Cáp điện nối các bơm cứu h ỏ a với bảng điện sự cố phải là kiểu chịu cháy nếu chúng đi qua các vùng có nguy cơ cháy cao. Tất cả các cáp điện đó phải được đi t heo đường sao cho loại trừ khả năng là m chúng bị hư hỏng b ở i nhiệt của vách có thể gây ra do cháy không gian g ầ n đó. 3. Cáp điện chịu cháy mà đã qua việc thử nghiệm như nêu trong ấn phẩm số 60331 của IEC phải được dùng cho thiết bị hoặc h ệ thống yêu cầu phải được duy trì hoạt động khi có xảy ra cháy trừ khi có sự xem xét đặc biệt của Đăng kiểm. 4. Cáp điện nối b ê n trong giữa một máy phát và bảng điện chính phải được đi t ránh xa khu vực máy lọc dầu đốt, ở phía trên động cơ diesel l ai máy phát và máy lọc dầu đốt trừ các cáp điện như sau: (1) Được phân ít nh ấ t thành 2 nhóm tách biệt suốt cả chi ề u dài cũng như chiều rộng của chúng (2) Cáp điện chịu cháy mà đã qua việc thử nghiệm như nêu trong ấn phẩm s ố 60331 của IEC, hoặc (3) Đ ược bảo vệ b ằ ng các phương tiệ n được Đăng kiểm chấp nhận. 2.9.12. Cáp đi ệ n trong vùng nguy hiểm Khi cáp điện được lắp đặt trong vùng nguy hiểm dễ gây ra nguy c ơ c h áy hoặc nổ do sự cố điện ở vùng đó thì phải có biện pháp ch ố ng lại nguy cơ đó. 2.9.13. Nối đất vỏ bảo vệ bằng kim loại 1. Vỏ bảo vệ bằng kim loại của cáp điện phải được nối đất tin c ậ y ở c ả 2 đầu, trừ mạch nhánh cuối có thể chỉ cần nối đất ở đầu cấp nguồn. Điều này không cần thiết áp dụng cho cáp điện của mạch dụng cụ, mà ch ỉ cần nối đất 1 điểm vì l ý do kỹ thuậ t . 2. Phải đ ưa ra biện pháp hữu hiệu để bảo đảm rằng tất c ả vỏ bảo vệ bằng kim loại của cáp điện là li ê n tục v ề điện suốt c ả chi ề u dài của chúng. 3. Vỏ ch ì của cáp điện được bọc chì phải không được dùng như l à phương tiện nối đất duy nhất các phần không mang điện của thiết bị điện. 2.9.14. Đỡ và c ố định cáp điệ n 1. Cáp điệ n và d â y dẫn phải được đỡ và cố định sao cho chúng không thể bị s â y xước d o chà sát hoặc hư h ỏ ng do cơ khí. 2. Khoảng cách giữa các điểm đỡ và cố định cáp điện phải được lấy phù hợp với kiểu của cáp và kh ả n ă ng xảy ra rung động, và không được vượt quá 40 cen-ti-mét. Đối với cáp điện đi t heo chi ề u ngang, trừ trên boong thời tiế t , n ếu cáp được đ ặ t trên giá đỡ dạng thang treo, v.v..., thì kho ả ng cách giữa các điểm cố định cáp có thể cho phép đến 90 c en - ti- mé t với điều kiện khoảng cách giữa các giá đ ỡ lớn nhất là 40 cen-ti-mét. Khi đi cáp t rong máng hoặc ố ng thì phải có sự chấp nh ậ n của Đ ă ng kiểm. 3. Vòng kẹp, giá đỡ và phụ ki ệ n phải t hỏ a mãn như sau : (1) Vòng kẹp phải khỏe và có d iện tích b ề mặt cũng như hình dạng sao cho giữ được chặt cáp mà kh ô ng làm hư hỏng vỏ bảo vệ của cáp. (2) Vòng kẹp, giá đỡ và phụ kiện phải được l àm b ằ ng vật liệu chịu ă n mòn hoặc phải được ng ă n ngừa ăn mòn trước khi lắp ráp. (3) Vòng kẹp, giá đỡ và phụ kiện phi kim loại phải là vật liệu khó cháy. (4) Khi cáp điện được c ố định bằng các vòng kẹp phi kim loại thì phải có sự xem xét đặc biệt đ ể ngăn ch ặ n cáp bị bung ra do cháy, trừ khi chúng được đặt ngang trên máng ho ặ c gi á đỡ. 2.9.15. Xuy ê n cáp qua vách và boong 1. Xuyên cáp qua các vách và boong mà yêu cầu giữ độ b ề n và đ ộ kín của boong và vách, phải được thực hiệ n bằng cách dùng các miếng đệm hoặc hộp đi cáp để đả m bảo không làm hư hại đến độ bền và đ ộ kín đó. 2. Khi đ i cáp qua các vách hoặc kết cấu không kín nước, thì l ỗ luồn cáp phải được đặt ố ng lót làm bằng vật liệu thích hợp để tránh hư hỏng cho cáp. Nếu chiều dày của thép đ ủ (≥ 6 m m ) và không có nguy cơ làm h ỏ ng cáp thì có thể chấp nhận thay đặ t ống l ót bằng cách vê tròn miệng lỗ . 3. Việc lựa chọn các vật liệu làm miếng đệm và ống lót phải đảm bảo sao cho không có nguy cơ bị ă n mòn. 4. Xuyên cáp qua các vách và boong mà yêu cầu phải giữ tính nguyên vẹn chống cháy, phải đư ợc thực hiện sao cho đ ả m bảo không làm hư hỏng tính chống cháy của boong và vách đ ó. 2.9.16. Bảo vệ cáp kh ỏ i hư hỏng cơ khí 1. Cáp kh ô ng có vỏ bọc lưới thép được đ ặ t ở chỗ dễ có nguy cơ hư hỏng do c ơ khí thì phải được bảo vệ bằng lớp vỏ kim loại có hiệu quả. 2. Cáp đi trong hầm hàng và các không gian khác mà trong trường hợp đặc biệt có nguy cơ bị hư hỏng do cơ khí thì cũng phải đ ược bảo vệ thích hợp, ngay c ả khi đã có vỏ bọc lư ớ i thép. 3. Vỏ kim loại được dùng để bảo vệ cơ khí cho cáp phải được bảo vệ chống ăn mòn có hiệu quả. 4. Ống và máng đi cáp phi kim loại phải được làm bằng vật liệu khó cháy. Không cho phép dùng các máng di cáp PVC ở bu ồ ng lạnh hoặc trên boong thời tiết. 2.9.17. Đi cáp trong ống thép và máng 1. Các ố ng và máng kim loại phải được nối đất tin cậy và các mối nối phải đảm bảo tính liên tục v ề điện và cơ khí. 2. Bán kính uốn cong b ê n trong của ống và máng không được nhỏ hơn các trị số đã n ê u ở 2.9.10-6. Tuy nhi ê n khi đường kính của ống mà lớn hơn 64 mi-li-mé t t hì bán kính uốn cong b ê n trong không được nhỏ hơn 2 lần đường kính ống. 3 . Hệ số lấp đ ầ y không được vượt quá 0,4 (t ỷ số giữa tổng tiết diện ngang của toàn bộ cáp và tiết diện ngang b ê n trong ốn g ). 4. Các ố ng hoặc máng nằm ngang phải có biện pháp xả nước thích hợp. 5. Nếu bố trí ố ng theo chiều dọc, khi cần thiết phải có các mối nối co dãn. 2.9.18. Cáp đi trong bu ồ ng lạnh Lắp đặt cáp tr ong các buồng được làm lạnh phải thỏa mãn như sau : (1) Khi dùng cáp cách điện bằng PVC thì chúng phải có khả năng chịu đựng được nhiệt độ thấp của buồng lạnh. (2) Cáp phải có vỏ bọc chì ho ặ c vỏ bọc chịu lạnh không thấm nước. (3) V ề nguyên tắc cáp phải được bao bọc trong lớp cách nhiệt. (4) Khi cáp phải đi qua lớp cách nhiệt thì chúng phải được lắp đặt ở một góc độ hợp lý đối với lớp cách nhiệt đó và phải được bảo vệ bằng ố ng thép, tốt nhất là bố trí đường ống nh ồ i chặ t k í n nước ở mỗi đầu. (5) Cáp phải được lắp đặt c ó không gian đủ phía sau mặt ng ă n lạnh hoặc vỏ bọc đường ống d ẫ n khí và phải được đỡ bằng tấm tôn, giá t reo hoặc các thanh đỡ. Nếu cáp có vỏ bọc lưới thép được th ê m m ộ t lớp chống ă n mòn thì có thể đ ặ t chúng ngay trên mặt ng ă n lạnh hoặc đường ống dẫn khí. (6) Khi dùng các thanh đ ỡ , tấm tôn hoặc giá treo để giữ cáp thì chúng phải được mạ kẽm hoặc nói cách khác là phải được bảo vệ chống ăn mòn. 2.9.19. Cáp điện d ù ng cho điện xoay chiều Khi c ầ n thiết phải d ùng cáp một lõi cho các mạch cấp điện xoay chi ề u có d òng định mức lớn hơn 20 ampe thì phải áp dụng các yêu cầu từ (1) đến (8) dưới đ â y: (1) Cáp phải là loại không được bọc lưới thép hoặc có được bọc lưới làm bằng vật liệu không có từ tính. (2) Khi đặt cáp trong ống hoặc máng ố p thì cáp cùng thuộc một mạch phải được đ ặ t cùng một ống hoặc máng ố p trừ khi ố ng và máng ốp kim loại l àm bằng vật liệu không có từ tính. (3) Kẹp cáp phải gộp các cáp của tất cả các pha của mạch trừ khi kẹp cáp được làm bằng vật liệu không có từ tính. (4) Khi lắp đặt cáp hai lõi hoặc ba lõi tạo thành các mạch một pha hoặc ba pha thì phải sao cho các cáp càng sát nhau càng tốt. Trong bất kỳ trường hợp nào thì khoảng cách giữa các cáp kề nhau không được lớn hơn đường kính của cáp đ ó. (5) Khi cáp mộ t lõi có dòng định mức lớn hơn 250 ampe mà đi dọc theo vách thép thì cáp phải được đi tách ra khỏi vách thép đó càng xa càng t ố t. (6) Khi dùng cáp một lõi có tiết di ệ n từ 185 mm 2 trở l ê n và chiều d à i lớn hơn 30 mét thì cứ khoảng x ấ p x ỉ 15 m phải chuyển vị các pha để các mạch có được cùng một mức trở kháng, trừ khi cáp được đặt thành h ệ hình ba lá. (7) Trường hợp c ó từ hai cáp một l õ i trở lên đi song song tr ê n một pha thì tất cả các cáp phải có cùn g chi ề u dài và cùng tiết diện. (8) Không được phép đ ặ t vật liệu có từ tính giữa các cáp một lõi của một nhóm. Khi cáp chui qua các t ấ m t hép thì tất cả các c á p của cùng một mạch phải qua cùng một tấm lót hoặc ống lót được kế t c ấ u sao cho kho ả ng cách giữa các cáp và vật liệu có từ tính k h ông nhỏ hơn 75 mi-li-mét , trừ khi cáp được đặt thành hệ hình ba lá. 2.9.20. Đ ầ u nối, mối nối và ph â n nhánh cáp 1. Cáp phải được nối bằng các đầu nối. Không được phép dùng phương pháp hà n nóng ch ả y có chứa các ch ất ăn mòn. 2. Các đầu nối phải có đủ bề m ặ t tiếp xúc và chịu được lực. 3. Chiều dài các phần được hàn của các đầu nối dạng ống đồ ng và các đầu nối khác kh ô ng được nhỏ hơn 1,5 lần đường kính của dây dẫn. 4. Cáp không có chất cách điện chịu ẩm (ví dụ như chất các h điện vô cơ) th ì các đầu cuối của chúng phải được bịt kín tốt để chống lại sự xâm nhập của hơi ẩm. 5. Các đầu n ố i và mối nối (kể c ả 6 phân nhánh) của cáp phải được chế tạo sao cho đảm bảo d ẫ n điện tốt, chịu được cơ khí và chống phát tia l ử a và khi cần thiết có cả đặc tính chống cháy cho cáp. 6. Các đ ầ u nối và dây dẫn phải có kích thước đủ theo dòng điện quy định của cáp. 2.10. Biến áp động lực và chiếu sáng 2.10.1. Phạm vi áp dụng Các biến áp một pha có công suất lớn hơn hoặc bằng 1 kVA và các biến áp ba pha có công suất từ 5 kVA tr ở l ê n phải t hỏa mãn các yêu cầu trong 2.10 n ày. 2.10.2. Kết cấu 1. Các biến áp ở các buồng sinh hoạt phải là biến áp khô, có kiểu làm má t tự nhiên. Trong bu ồ ng máy cho phép dùng biến áp ngâm d ầu có kiểu làm mát tự nhiên. 2. Các biến áp, trừ loại nói tr ên , dùng đ ể khởi động động cơ phải là loại có hai cuộn d â y (hai cuộn dây riêng biệt). 3. Các biến áp ngâm dầu có công suất t ừ 10 kVA trở lên p hả i có dụng cụ đo dầu và vòi hoặc l ỗ xả dầu, và loại c ó công suất lớn hơn hoặc bằng 75 kVA phải có th ê m đ ồng hồ chỉ báo nhiệt độ. 4. Tất cả các biến áp phải có khả năng chịu được tác động nhiệt và cơ khí của dòng ngắn mạch ở đầu nối d â y của bấ t kỳ cuộn dây nào trong vòng 2 giây. 2.10.3. Sự t ă ng nhiệt độ Sự tăng nhiệt độ của các biến áp không được vượt quá các t rị số đ ưa ra ở Bảng 4/2.15 khi làm việc liên tục với công suất định mức, tuy nhiên khi nhiệt độ môi trường từ 40°C tr ở xuống thì có thể được tăng lên so với các trị số trong Bảng này. 2.10.4. Đ iề u ch ỉ nh điện áp Việc điều chỉnh điện áp của các biến áp không được vượt quá các trị số sau khi chúng mang hết t ả i và có hệ số công suất định mức. - Một pha có công suất lớn hơn hoặc bằng 5 kVA ba pha có công suất lớn hơn hoặc bằng 15 kVA : 2,5%. - Một pha có công suất nhỏ hơn 5 kVA , ba pha có công suất nhỏ hơn 1 5 kVA : 5%. 2.10.5. Thử tại xưởng 1. Các biến áp phải được thử phù hợp với những y ê u cầu n ê u ở 2.10.5 này. Tuy nhi ê n, nếu Đ ă ng kiểm đồng ý thì có thể cho phép miễn giảm việc thử y ê u cầu ở -2 đối với mỗi biến áp được ch ế tạo hàng loạt có kiểu giống như cái đ ầu tiên. B ả ng 4/2.15 Giới hạn nhiệt độ của các biến áp (Với nhiệt độ môi trường là 45 ° C) B ộ ph ậ n Giới hạn nhiệt độ (°C) Phương pháp do Cách điện cấ p A C ấ p E Cấp B C ấ p F C ấ p H Cu ộ n dây Biến áp khô Điện trở 55 70 75 95 120 Biến ấp ngâm dầu Điện trở 60 — — — — Dầu Nhiệt kế 45 Lõi Nhiệt kế Không gây ả nh hư ở ng có hại đến chất cách điện k ề bên 2. Sự t ă ng nhiệt độ của các biến áp khi chịu t oàn tải định mức không được vượt quá các trị số đưa ra ở 2.10.3. 3. Các biến áp phải chịu được thử điện áp quy định và phải thỏa mãn những yêu cầu 2.10.4 , cũng có thể chấp nhận chúng qua kết quả tính toán. 4. Sau khi thử nhiệt độ, các biến áp phải chịu được điện áp cao bằng cách dùng điện áp xoay chiều có trị s ố bằng 1000 vôn cộn g với 2 lần điện áp dây lớn nhất có tần số thông dụng đ ặ t vào giữa các cuộn dây với nhau và với đất trong vòng 1 phút. Điện áp thử này tối thiểu phải bằng 1500 vôn . 5. Các biến áp phải chịu được khoảng thời gian thử đ ưa ra ở công thức s au, khi 2 lần điện áp bình th ườn g c ả m ứng trên cuộn dây ở bất kỳ tần số nào từ 100 đến 500 héc, thì khoảng thời gian phải ít nhất là 15 gi â y, nhưng không quá 60 gi â y. Thời gian thử ( gi â y): 60 x 2 x Tần số định mức Tần số thử 2.11. Ắc quy 2.11.1. Quy định chung 1. Những yêu cầu nêu ở 2.11 này áp dụng cho các tổ ắc quy phụ lắp đặt lâu dài có kiểu được thông hơi. Ắc quy phụ kiểu thông hơi nghĩa là loại mà có thể thay thế được chất điện phân và có thể thoát được khi trong quá t rình nạp và nạp quá. 2. Việc sử dụng các ắc quy phụ có kiểu khác phải được Đăng kiểm đồng ý. 3. Các tổ ắc quy phải có đặc tính phù hợp với mục đích sử dụng. 2.11.2. Kết c ấ u Các ngăn của ắc quy phải có kết cấu và được cố định sao cho tránh được sự tràn chất điện ph â n do chuy ể n động của tàu và ng ă n ch ặ n được sự t ỏ a ra hơi axít hoặc kiềm. 2.11.3. B ố trí 1. Không cho phép đ ặt ắc quy k iề m và ắc quy axít trong cùng một buồng. 2. Tổ ắc quy có dung lượng l ớn phải được đặ t trong buồng dành ri ê ng cho nó. Có thể đặt chúng vào hộp tr ê n boong nếu nó được thông gió tốt và có biện pháp ngăn chặn sự xâm nhập của nước. 3. Các ắc quy khởi động động cơ phải được đặt càng gần động cơ càng tố t . Nếu như ắc quy đ ó không t hể bố trí được ở buồng ắc quy thì chúng phải được đặ t ở vị trí đ ảm bảo thông gió tốt. 4. Không được đ ặ t ắc quy ở khu vực sinh hoạt. 2.11.4. Quy định l ắ p đặt và bảo vệ chống ăn mòn 1. Ắc quy phải được bố trí để cho phép dễ dàng đến gần để thay thế, kiểm tra, thử, bổ sung dung dịch và vệ sinh. 2. Các ngăn hoặc thùng phải được đ ặ t trên vật đỡ cách điện không thấm nước. Chúng phải được cố định để ng ă n ngừa dịch chuyển do chuyển động của tàu. 3. Trường hợp dùng axít làm chất điện phân thì phải có thùng làm bằng vật liệu chịu axít đ ặt ở dưới các ngăn trừ khi boong phía dưới cũng được bảo vệ tương tự. 4. Bên trong bu ồ ng ắc quy kể c ả giá đặt phải được ph ủ lớp sơn chống g ỉ . 5. Bên trong các đường ống thông gió và cánh quạt thông gió phải được phủ lớp sơn chống g ỉ , trừ khi đường ống và cánh quạt được làm bằng vật liệu chịu ă n mòn. 2.11.5. Th ô ng gió 1. Các buồng đặt ắc quy phải được thông gió tốt bằng hệ thống thống gió đ ộc lậ p. 2. T rườ ng hợp dùng thông gió tự nhiên thì các đường ống thông gió phải được đi từ đ ỉ nh buồng ắc quy đến không gian h ở phía trên, không được phép có đ oạn ống nào nghiêng quá 45° so với phương thẳng đứng. 3. Nếu như không thể dùng được thông gió tự n hi ên thì phải bố trí thông gió cưỡng bức dạng hút. Không cho phép đặt các động cơ điện của quạt th ô ng gió ở phía trong ống thông gió. Các quạt thông gió phải có kết cấu và làm bằng vật liệu sao cho không tạo ra khả năng phát tia lửa trong trường hợp cánh quạt chạm vào thân quạt. 2.11.6. Trang bị điện trong bu ồ ng ắc quy 1. Không cho phép b ố trí công tắc, cầu chì và các trang bị điện khác có khả năng gây ra tia lửa trong buồng ắc quy. 2. Thiết bị chiếu sáng đ ặ t trong buồng ắc quy phải phù hợp với các yêu cầu ở 2.16 và phải thích hợp với việc sử dụng ở môi trường dễ nổ được phân cấp theo nhóm khí v à hơi là II C và cấp nhiệt độ là T 1 như đ ã được nêu ở tài liệu xuấ t bản s ố 79 của IEC hoặc tiêu chuẩn tương đương với nó. 3. Cáp điện không phải dùng cho ắc quy và trang bị điện như nêu ở -2 về nguyên t ắ c không được b ố trí trong bu ồ ng ắc quy, trừ khi không thể bố trí chúng ở nh ữ ng vị trí khác được. 2.11.7. Nạp điện ắc quy 1. Phải trang bị thiết bị nạp thích hợp. Thiết bị nạp ắc quy là máy phát một chiều và biến trở nối tiếp thì chúng phải được bảo vệ chống dòng điện ngược khi điện áp nạp bằng 20% điện áp dây hoặc lớn hơn. 2. Đối với điều kiện làm việc thay đ ổi hay bất kỳ điều ki ệ n nào khác khi tải được nối với ắc quy tr ong l úc chúng đ ang nạp thì điện áp ắc quy lớn nhất ở bất kỳ điều kiện nạp nào không được vượt quá trị s ố an toàn của thiết bị nối với chúng. Để thỏa mãn yêu cầu này, có thể bố trí bộ đ iề u chỉnh điện áp ho ặ c thiết bị điều chỉnh điện áp khác. 2.12. Chỉnh lưu bán dẫn dùng để cấp nguồn 2.12.1. Quy định chung 1. Nh ữ ng yêu cầu ở 2.12 này áp dụng cho các bộ ch ỉ nh lưu bán dẫn dùng để cấp nguồn (sau đ â y gọi chung l à "bộ chỉnh lưu'’) có c ô ng suất lớn hơn hoặc bằng 5 kW . Các bộ chỉnh lưu đề cập ở mục này bao gồm cả các bộ chỉnh lưu Thiristo. 2. Các phụ kiện của bộ chính lưu cũng phải thỏ a mãn tất cả các yêu cầu được áp dụng t rong phần này. 2.12.2. Kết cấu và b ố trí 1. Các phần tử van chỉnh lưu, các cụm ch ỉ nh l ưu hoặc khối chỉnh lưu phải được bố trí sao cho có thể tháo được chúng khỏi thiết bị mà không phải tháo cả bộ nguyên vẹn. 2. Các bộ chỉnh lưu tự làm mát và được làm má t bằng không khí phải được lắp đặt thích hợp hoặc phải được bảo vệ chống ảnh hưởng của không khí biển và hơi ẩm. 3. Ở nơi có thể sinh ra hơi thủy ng ân thì không được phép dùng các bộ chỉnh lưu tự làm mát và làm mát bằn g không khí. 4. Khi các phần tử chỉnh lưu được nối nối tiếp hoặc song song thì chúng phải được bố trí sao cho điện áp hoặc dòng điện trên m ỗ i phần tử càng bằng nhau càng tốt. 5. Các bộ ch ỉ nh l ư u phải được lắp đặt sao cho không gây trở ngại cho sự tu ầ n hoàn của không khí làm mát, và nhiệt độ kh ô ng khí đầu vào d ẫ n tới các cụm chỉnh lưu không vượt quá trị số cho phép. 6. Các bộ chỉnh lưu phải được đ ặ t tách biệt khỏi các điện trở sấy, ố ng d ẫ n hơi hoặc các nguồn phát nhiệt khác càng xa càng lốt. 2.12.3. Thiết bị bảo vệ, v.v... 1. Nếu được làm mát cưỡng bức thì bộ chỉnh lưu phải được bố trí sao cho nó chỉ có thể mang tải khi đã được làm mát tốt. 2. Khi cần thiết phải có biện pháp để bảo vệ chống lại điện áp cao tức t h ời gây ra khi đóng và ngắt mạc h và sự gia t ă ng điện áp 1 chi ề u do ngu ồ n tái sinh. 3. Cầu chì bảo vệ các khối chỉnh lưu phải phù hợp với đặ c điểm của khối chỉnh lưu (càng phù hợp càng tốt). 4. Nhiệt độ cho phép lớn nhất của mối nối ở khối chỉnh lưu là trị s ố mà nhà ch ế t ạo đưa ra. Khi không có th ô ng tin về trị s ố đ ó thì nhiệt độ cho phép lớn nhất của mối nối ở khối ch ỉ nh ư u không được vượt quá các tr ị số sau: S ê len: 70 °C Silic: 150 o C (Thiristo: 125 ° C) 5. Biến áp dùng cho bộ chỉnh lưu phải là loại có hai cuộn dây riêng bi ệ t. 2.12.4. Đ iề u khiển Thiristo 1. Mạch điều khi ể n góc m ở phải thỏa mãn như sau : (1) Các mạch điều khiển góc mở Thiristo phải được bố trí sao cho chúng có thể tạo ra xung mở không vượt quá giá trị góc mở và có đủ độ rộng xung để m ở tất cả các Thiristo nối với nhau. C á c mạch điều khiển cũng phải được bảo vệ kh ỏ i bị khóa do cảm ứng tĩnh điện và (hoặc) cảm ứng điện từ. (2) Khi các T hir is t o được m ắ c nối ti ế p hoặc son g song thì mạch điều khiển góc m ở phải được bố trí sao cho việc định thời điểm mở cho mỗi Thiristo là có qu y luật. 2. Khi các đ ộ ng cơ điện một chiều được điề u khiển bằng T hir is t o thì chúng phải th ỏ a mãn các yêu cầu sau: (1) Khi sự chuy ể n mạch của động cơ điện một chiều có thể bị ảnh hưởng bởi các sóng đi ề u hòa của sóng đ ầ u ra Thiristo thì phải có biện pháp thích hợp để giảm các sóng đ iề u hòa đ ó. (2) Khi nguồn điện có thể bị ảnh h ưởn g bởi hệ số c ô ng suất thấp gây ra từ việc điều khi ể n pha của Thiristo, thì phải có biện pháp để bù lại nó. (3) Trong trường hợp các động cơ làm việc ở chiều quay khác nhau bằng cách đổi cực tính từ trường, thì phải có khóa li ê n động để đ ổi ngược cực tính từ trường sau khi dòng điện phần ứng đạt giá trị 0, và cần phải có biện pháp để hạn chế trạng thái không khóa được điện của phần ứng. 2.12.5. Thử tại xưởng 1. Các bộ chỉnh lưu và các phụ kiện kèm nó phải được thử phù hợp với các yêu cầu ở 2.12.5 này. Tuy nhiên, nếu được Đăng kiểm đồng ý thì có thể cho phép miễn giảm việc thử y ê u cầu ở - 2 đối với mỗi s ả n phẩm được ch ế tạo hàng loạt có kiểu giống như cái đầ u t iên. 2. Việc thử nhiệt độ của bộ chỉnh lưu và các phụ kiện đi kèm nó phải được tiến hành ở các điều kiện làm việc bình thường và kết quả thử phải t hỏa mãn các yêu cầu ở 2.12.3 -4 , cũng nh ư không vượt quá các trị số đã đưa ra trong các yêu cầu ở 2.8.3. 3. Các dụng cụ đo, các thiết bị đóng mạch và các thiết bị bảo vệ phải được kiểm tra trong lúc đang làm việc. 4. Các bộ chỉnh lưu phải chịu được điện áp cao bằng cách dùng điện áp xoay chiều có trị số sau đặt vào giữa khối chỉnh lưu hoặc các phần mang điện của các phụ kiện được nạp với điện thế mạch chính và đất trong t hời gian một phút. Điện áp thử (V) : = 1,5 EP i + 1000 (tối thiểu là 2000 vôn ) Trong đó: EP i : Điện áp ngược đ ỉ nh. Khi điện áp một chiều nhỏ hơn 100 vôn thì điện áp thử tối thiểu có thể lấy bằng 1500 vôn . Khối chỉnh lưu phải chịu được ngắn mạch trước khi thử. 5. Thử điện áp giữa các phần mang điện và đất cho các phụ ki ệ n được nạp với điện thế mạch phụ phải phù hợp với các yêu cầu ở 2.8.4 -4. 6. Sau khi thử điện áp cao, thì điện trở cách điện giữa các phần mang điện của bộ chỉnh lưu và các phụ kiện so với đất không được nhỏ hơn 1 M W khi đo b ằ ng điện áp một chiều không nhỏ hơn 500 vôn . 2.13. Thiết bị chiếu sáng 2.13.1. Quy định chung Các thiết bị chiếu sáng phải thỏa mãn các yêu cầu ở 2.13 này. 2.13.2. Kết cấu 1. Công suất của các đui đèn phải phù hợp với t à i liệ u xuất bản số 60092 của I EC hoặc các tiêu chuẩn khác được Đăng kiểm chấp nhận. 2. Các đui đèn phải được làm bằng vật liệu không thấm nước và khó cháy hoặc không cháy. 3. Các đui đèn lớn phải có biện pháp để khóa đèn với đui. 4. Lớp bảo vệ b ê n ngoài phải được làm bằng kim loại, thủy tinh hoặc nhựa tổng hợp có đủ b ề n cơ khí, nhiệt và suất điện trở hóa học, và phải có mức bảo vệ thích hợp tùy theo vị trí đặt chúng, lớp bảo vệ bằng nhựa tổng hợp mà giữ các phần mang điện phải là loại khó cháy. 5. Các hộp đấu dây và các đ ầu b ắ t dây cáp phải có kết cấu phù hợp với việc sử dụng ở môi trường biển. Cũng cần phải quan tâm đến khả năng chất cách điện của cáp có thể bị phá hủy ngay lúc vừa mới làm việc do sự tăng nhiệt độ ở các đầu nối dây và ở các bộ phận khác, 6. Thiết bị chiếu sáng được lắp đ ặt ở buồng máy hoặc các không gian khác tương tự mà dễ có nguy cơ hư hỏng do c ơ khí thì phải được trang bị lưới bọc kim loại thích hợp đ ể bảo vệ các bóng đèn và chụp thủy tinh kh ỏ i bị vỡ. 2.13.3. Bố trí Thiết bị chiếu sáng phải được bố trí sao cho ng ă n được sự t ă ng nhiệt độ mà có thể làm hỏng dây cáp và dây dẫ n, và phải ng ă n ngừa vật liệu xung quanh bị nung nóng quá mức. 2.13.4. Thiết bị chiếu sáng huỳnh quang 1. Không được lắp ráp cuộn cảm, tụ điện trên các b ề m ặ t mà d ễ có khả năng phải chịu nhiệt độ cao. 2. Tụ điện có điện dung từ 0,5 m F trở lên phải được tr a ng bị mạch phóng điện bảo vệ hoặc các biện pháp bảo vệ khác mà sao cho sau khi ng ắ t nguồn cấp 1 phút thì điện áp trên t ụ điện không quá 50 vôn . 3. Các chấn l ưu phải được l ắ p càng gần với đèn phóng điện đi cùng càng tốt. 2.14. Phụ kiện đi kèm đường dây điện 2.14.1. Quy định chung 1. Vỏ bảo vệ phải được làm bằng kim loại hoặc v ật liệu khó cháy. 2. V ậ t liệu cách điện của các phần mang điện phải là loại khó cháy và không thấm nước. 2.14.2. S ự tăng nhiệt độ Sự tăng nhiệt độ của các phần mang điện không được vượ t quá 30°C. 2.14.3. C ô ng t ắ c ngắt mạch Các công tắ c phải có khả năng ngắt và giữ an toàn khi dòng tải bằng 150% dòng tải định mức của chúng ở điện áp định mức. 2.14.4. Ổ cắm điện và phích điện Ổ c ắ m điện và phích điện phải thỏa mãn như sau: (1) Các ổ c ắ m và phích điện phải đảm bảo sao cho chúng không thể dễ dàng bị ch ậ p mạch dù phích c ắ m đang trong ổ hay ở ngoài. (2) Không thể xảy ra trường hợp khi c ắ m điện chỉ có một ch ốt của phích c ắ m nằm trong ổ cắm. (3) Các ổ c ắ m có dòng định mức lớn hơn 15 ampe phải được trang bị công tắc có khóa li ê n động sao cho ch ỉ có thể c ắ m vào hoặc rút phích ra khi c ô ng t ắ c ở vị trí "ngắt". (4) Ở hệ thống phân phối có các điện áp khác nhau thì phải thiết kế ổ c ắ m và phích cắm sao cho không thể xảy ra vi ệ c cắm nhầm l ẫ n giữa các ổ cắm có điện áp khác nhau. (5) Khi các ổ cắm yêu cầu phải có tiếp đất th ì các ổ c ắ m và phích cắm phải được t rang bị thêm tiếp điểm đ ể n ố i với vỏ hoặc thân thiết bị. Khi c ắ m phích vào thì tiếp điểm nối đất phải được tiếp xúc trước tiếp điểm nối điện. 2.15. Thiết bị sưởi và nấu ăn 2.15.1. Kết c ấ u 1. Các phần tử đ ố t nóng phải được bảo vệ thích hợp. 2. L ò sưởi các buồng phải có kết cấu sao cho làm giảm được nguy cơ cháy đến mức th ấ p nhất. Không cho phép lò sưởi nào lại có một ph ầ n tử lộ ra ngoài để đến mức các tấm che k í n hoặc các vật liệu tương tự khác có thể bị thi ê u đ ố t hoặc cháy do nhiệt từ phần tử đ ó phá t ra. 2.15.2. L ắ p đ ặ t Các thiết bị sưởi ở bu ồ ng phải được lắp đặt sao cho không thể có nguy cơ nung nóng boong, vách và các v ậ t xung quanh. 2.16. Thiết bị điện phòng nổ 2.16.1. Quy định chung Thiết bị điện phòng nổ phải phù hợp với ấn phẩm số 60079 của IEC hoặc tương đương với nó, và cũng phải phù hợp với những yêu cầu ở 2.16 này. 2.16.2. Kiểu và kết cấu phòng n ổ Nót chung, kiểu và kết cấu phòng nổ dùng cho thiết bị điện trên tàu phải như sau: (1) Kiểu phòng tia lửa; (2) Kiểu tă ng độ an toàn ; (3) Kiểu an toàn về bản chất; (a) Kiểu an toàn về bản ch ấ t cấp " i a ”; (b) Kiểu an toàn về bản chất cấp “i b ”; (4) Kiểu vỏ bảo vệ được nén. 2.16.3. Vật liệu 1. Vật liệu dùng cho kết cấu phòng nổ phải có đủ độ bền về điện, cơ, nhiệt và hóa đ ể chống lại điề u kiện m ô i trường và khí hoặc hơi dễ cháy (sau đây gọi chung là "khí") ở vị trí đ ặ t thiết bị. 2. Vỏ bảo vệ và trang bị bên ngoài của các dụng cụ xách tay phải được làm bằng vật li ệ u có khả năng làm giảm được đến mức thấp nh ấ t nguy cơ phát tia lửa do ma sát, hoặc phải có 1 lớp phủ cứng phi kim loại kèm dây treo. 3. Hợp chất cách điện và hợp chất xi gắn dùng cho các bộ phận hoàn chỉnh của kết cấu phòng nổ phải đ ảm b ả o sao cho không có hiện tượng dòn, mềm, co dãn có hại xảy ra trong khi sử dụng. Hợp ch ất cách điện d ùng cho các bộ phận mang điện để trần phải là loại khó cháy. 2.16.4. Kết cấu 1. Các lỗ có l ắ p kính của thiết bị chiếu sáng v à các cửa kiểm tr a của các thiết bị điện khác có kiểu phòng tia lửa, tă ng độ an toàn, vỏ được nén áp suất dư về nguyên t ắ c phải có các tấm ch ắ n bằng kim loại cứng. 2. Trường hợp khi dùng miếng đệm để làm kín nước thiết bị điện phòng nổ l ắ p đặt trên boong thời tiết hoặc các không gian tương tự khác, thì các miếng đệm phải được lắp sao cho không làm giảm đi tính ch ấ t phòng nổ khi thiết bị hư hỏng hoặc vỡ. 3. Các bộ phận đ i cáp điện phải có kế t cấu phù hợp với cáp điện tàu thủy. C ầ n phải lưu ý để sao cho cáp có thể được cố định chắc chắn ở bộ phận đi cáp, trừ khi cáp được đi trong ống thép. 4. Thiết bị điện đi kèm các mạch an toàn v ề bản chất và được đ ặt ở các không gian nguy hiểm về nguyên tắ c phải được bọc kín hoàn toàn. 5. Thiết bị điện phòng nổ phải được chỉ báo rõ ràng v ề kiểu của nó và loại khí làm cơ sở thiết kế nó. Thiết bị chiếu sáng cũng phải được ch ỉ rõ loại bóng đèn dùng cho nó và c ả công suất bóng đèn. 2.16.5. Nhiệt độ m ô i trường Nhiệt độ môi trường đối với thiết bị điện phòng nổ là 50 °C . 2.16.6. Những yêu cầu đặc biệt 1. Thiết bị điện phòng tia lửa (1) Khi thiết bị chiếu sáng phòng tia lửa đi qua vách thì chúng phải được lắp đặt sao cho không làm hư hại tính nguyên vẹn của các vách đó. (2) Trường hợp có trang bị thiết bị xả nước cho lớp bảo vệ kết cấu phòng tia lửa thì chúng phải có kết cấu sao cho không làm hư hại đến các đặc tính phòng tia lửa ngay cả khi thiết bị đang ở vị trí m ở . 2. Thiết bị đi ệ n được t ă ng độ an toàn (1) Lớp bảo vệ của thiết bị chiếu sáng được tăng độ an toàn phải có kết cấu ch ắ c ch ắ n làm b ằ ng vật liệu khó cháy hoặc kh ô ng cháy, không hút ẩm , và nó cũng phải là kết cấu kín nước hoặc tương đương như thế. (2) Các hộp nối ph â n nhánh của thiết bị có kiểu tăng độ an toàn v ề nguyên t ắ c phải được nhồi đầy các h ợ p ch ấ t cách điện đã nêu ở 2.16.3 -3 của Chương này. 3. Thiết bị điện an toàn v ề bản chất (1) Thiết bị điện dùng để tiếp nối giữa các mạch an toàn về bản chất và các mạch không an toàn về bản chất (sau đâ y gọi chung là "lá ch ắ n an toàn") phải được hợp thành bởi các linh kiện có độ tin cậy cao, và chúng ph ả i được thiết kế sao cho đả m bảo được các đ ặ c tính an toàn v ề bản ch ấ t ngay cả khi 1 trong số các linh kiện bị sự cố. Lá ch ắ n an toàn đ ó phải được đ ặt ở kh ô ng g ian an toàn. (2) Các mạch cung cấp cho thiết bị an toàn về bản chất phải được nối với ng uồ n điện bằng cách nào đó mà không thể có nguy cơ làm h ỏ ng chức năn g của lá ch ắ n an toàn vì bất cứ sự c ố điện nào ở các mạch khác. Ví dụ: bằng cách dùng biến áp cách ly. (3) Thiết bị điện an toàn v ề bản chất phải được lắp đặt độc lập với các thiết bị điện khác. Khi cần thiết phải lắp đặt kết hợp với thiết bị khác, thì phải bố trí vách ngăn bằng kim loại có nối đất ở giữa các thiết bị này. (4) Trư ờn g hợp khi các khí cụ điện an toàn v ề bản chất được lắp vào cơ cấu điều khiển th ì chúng phải được bố trí phù hợp với những yêu cầu ở (3) và dây dẫn dùng cho các mạch an toàn phải được tách biệt kh ỏ i d â y dẫ n dùn g cho các mạch khác, khi cần thiết. C ầ n phải có các phương pháp thích hợp để nhận biết dễ dàng các d â y dẫn dùng cho các mạch an toàn về bản chất. 4. Thiết bị điện có vỏ bảo vệ được nén áp suất dư (1) Khi lấy không khí làm môi trường tạo áp thì cửa vào không khí phải được đặt ở không gian an toàn. (2) Khi lấy không khí hoặc khí trơ làm môi trườn g tạo áp thì phải bố trí thiết bị khóa liên động để đảm bảo thể tích choán chỗ của kh ô ng khí bên trong thiết bị ít nhất bằng 10 lần thể tích t ự do của vỏ bao ngoài thiết bị và để nhận được áp lực theo yêu cầu trước khi chúng có thể bị tăng lên. (3) Thiết bị điện có vỏ bảo vệ được nén áp suất dư phải được tự động ngắt kh ỏ i nguồn cấp khi mất áp lực b ê n trong vỏ bao ngoài thiết bị. Tuy nhiên nếu việc b ố trí này làm tăng nguy hiểm cho tàu thì có thể cho phép ch ỉ cần có thiết bị báo động mất áp lực. 2.17. Trang bị điện áp cao 2.17.1. Qu y định chung 1. Những y ê u c ầ u trong 2.17 này được áp dụng cho các trang bị điện áp cao với điện áp hệ thống từ trên 500 vôn xoay chiều đến 15.000 vôn xoay chiều. 2. Trang bị điện áp cao phải thỏa mãn những y ê u cầu ở 2.17 này, đồng thời phải thỏa mãn những yêu cầu ở các chương có thể áp dụng khác của phần này. 2.17.2. Hệ thống ph â n phố i điện 1. Ch ỉ được phép sử dụng các hệ th ống phân phối sau: ( 1 ) H ệ th ố ng ba pha ba d â y cách điện. (2) H ệ thố ng ba pha ba dây có trung tính nối đất. 2 . Đối với hệ thống ba d â y cách điện thì thiết bị điện áp cao phải chịu được s ự t ă ng điện áp tức thời có th ể g ây ra do chạm mát. 3. Đối với hệ thống ba dây c ó trung tính nối đất thì thiết bị điện áp cao phải chịu được dòng chạm mát. N ếu có các biện pháp để hạn chế d òng chạm mát thì chúng không được làm ảnh h ư ởng đến việc ngắt lựa chọn mạch hư hỏng. 4. Đối với hệ thống ba dây có trung tính nối đất th ì nó phải được đảm bảo rằng bất kỳ khi nào hệ thống cung cấp năng lượng luôn có sẵn ít nhất một điểm trung tính của nguồn tiếp đất. 5. Tất cả các điện trở tiếp đất phải được nối với vỏ tàu. Phải quan t â m đến phương pháp nối đất để loại trừ khả năng gây nhiễu cho mạch thiết bị vô tuyến điện, ra đa và các mạch thông tin. 2.17.3. Kết cấu và bố trí 1. T hiết bị điện áp cao được li ệ t k ê dưới đây p hả i được chế tạo thỏa mãn nh ữ ng ti ê u chuẩn mà Đăng kiểm chấp nhận, khi cần thiết bổ sung v ề n hiệt đ ộ môi trường, và nó cũng phải thỏa mãn nh ữn g yêu cầu ở 2.17.3 này: 2. Thiết bị điện áp cao phải được bảo vệ sao cho người vận hành không thể vô tình chạm vào các phần có điện của thiết bị. 3. Thiết bị điện áp cao hoặc lối vào buồng đ ặt thiết bị điện áp cao nêu ở -13, và cáp điện áp cao phải được đánh d ấ u tại vị trí dễ nhìn, dễ nh ậ n biết chúng là các thiết bị điện áp cao. 4. Thiết bị điện áp cao ph ải có kết cấu để dễ đi cáp, sửa chữa các đầu cuối cáp, n ối cáp, đ ồ ng thời phải ngăn ngừa được sự tiếp xúc ngẫu nhiên giữa mạch điện áp cao và mạch đi ệ n áp thấp. 5. Đối với các máy điện quay, biến áp và các bộ chỉnh lưu, cần phải có các biện pháp hữu hiệu để ngăn ngừa tích tụ h ơ i ẩm và ngưng đ ọng nước bên trong máy, đặ c biệt khi chúng không làm việc với khoảng thời gian khá lâu. 6. Khi các máy phát điện đ ang làm việc mà có dây trung tí nh nối với nhau thì các máy phát này phải được thiết kế phù hợp để tránh dòng tuần hoàn quá mức. 7. Đối với các máy phát điện sử dụng hệ thống ba dây có tr ung tính nối đất, thì ph ả i trang bị thiết bị ng ắt ở đường dây nối đất trung tính của mỗi máy phát để sao cho có thể ngắt từng máy phát để bảo dưỡng và đ o điệ n trở cách điện. 8. Các đ ầu dây pha của cuộn dây stato máy phát phải được đ ưa ra hộp đ ấu dây. 9. Các động cơ điện phải được trang bị hộp đấu dây. 10. Các máy điện quay phải được trang bị các cảm biến nhiệt độ ở trong cuộn dây stato đ ể phát ra tín hiệu bá o động bằng âm thanh và ánh sáng ở vị trí thường xuyên có người k hi nhiệt độ vượt quá giới hạn cho phép. 11. Khi các máy điện quay được trang bị bầu sinh hàn nước-khí thì bình này phải có kết cấu kiểu ống kép. C ầ n phải có tín hiệu báo động bằng âm thanh và ánh sáng ở vị trí thường xuyên có người để giám sát sự rò r ỉ nước làm mát. 12. Các cọc đ ấu dây điện áp cao không bao giờ được phép đặ t cùng với c á c cọc đấu dây điện áp thấp trong một hộp, trừ khi có biện pháp đảm bảo được rằng có thể tiếp cận cọc đấu dây điện áp thấp mà không sợ nguy hiểm. 13. Khi thiết bị điện áp cao không có hàng rào bảo vệ nhưng được lắp đặt trong buồng d à nh riêng cho nó, thì các cửa vào bu ồ ng phải được khóa liên độ ng sao cho ch ỉ có thể m ở được c ử a khi đã ngắt nguồn cấp điện và thiết bị đ ã được nối đất. 14. Các bảng điện và bảng điều k hiể n điện áp cao phải là kiểu kín có cửa khóa được. 15. Mỗi bảng điện và bảng điều khiển điện áp cao phải được bố trí d ây nối đất kéo dài hết toàn bộ chiều dài của chúng. Dây nối đất bằng đồng phải có tiết diện lớn hơn hoặc bằng 30mm 2 để tránh mật độ dòng của chúng vượt quá 200A/ m m 2 (trong 1 giây) hoặc 125A/ mm 2 (trong 3 giây) trong trường hợp hư hỏng nối đất. Dây nối đất phải được nối t ố t với hệ t hống nối đất của trang bị điện áp cao.. 16. Các bảng điện áp cao phải thỏa mãn những yêu cầu ở 2.5.3-1 và 2.5.3-2 của chương này mà không cần quan tâm đến ng u ồn cấp cho hệ thống động lực có hay không. Trong trường hợp này, đối với hệ thống được nối đất t rung tính, thì phải có biện pháp b ố trí nối đất cho mỗi nhóm. Nếu bố trí 2 bảng điện độc lập được nối với nhau bằng cáp điện, th ì phải bố trí bộ ngắt mạch ở mỗi đầu cuối cáp điện. 17. Mỗi mạch điện áp cao ở trong các bảng điện phải được trang bị thiết bị nối đất và nối ngắn mạch để đ ả m b ả o an toàn cho công việc b ả o dưỡng. Có thể dùng cách khác thay thế như số lượng t hích hợp thiết bị nối đất và bảo vệ ngắn mạch di động. 18. Trong các bảng điện v à bảng đ iề u khiển, phải bố trí thiết bị cách ly thích hợp giữa mạch điện áp cao và mạch điện áp thấp để tránh người vận hành v ô tình chạm vào các bộ phận mang điện của mạch điện áp cao. 19. Các bộ ngắt mạch phải có kiểu rút ra được hoặc có các biện pháp tương đương hoặc v ẫ n cho phép bảo dưỡng ngay cả khi thanh dẫn mang điện mà k hô ng gây nguy hiểm. 20. Các bộ ngắt mạch và công tắc k iểu có thể tháo ra được phải được trang bị khóa cơ khí ở cả hai vị trí đang hoạt động và đã được tháo ra. Để đả m bảo an toàn cho việc b ả o dưỡng, các bộ ng ắ t mạch và c ô ng t ắ c ki ể u tháo được và cả thiết bị ngắt mạch cố định phải khóa được bảng khóa có chìa. 21. Các tiếp điểm cố định của bộ ngắt mạch và công tắc kiểu có thể tháo ra được phải được bố trí sao cho ở vị trí tháo ra thì các tiếp điểm có điện tự động được che lại. 22. Khi có yêu cầu dùng năng lượng điện hoặc năng lượng vật lý cho sự hoạt động của các bộ ngắt mạch, c ô ng tắc và loại tương tự, thì phải bố trí nguồn cấp năng lượng dự tr ữ đó cho tối thiểu hai lần hoạt độn g của tất cả các bộ phận. Nếu như cần phải có nguồn năng điện dự trữ để ngắt q uá tải, ngắn mạch hoặc t hấp áp, thì phải bố trí thiết bị phát tín hiệu báo động về sự gián đoạn trong mạch nhả và hư hỏng nguồn cấp . 23. Khe h ở không khí giữa các pha hoặc các cực với nhau và giữa các pha với đ ấ t của các thanh dẫn không được cách điện và khe hở không khí của thiết bị đ iề u khiển điện áp cao không được nh ỏ hơn trị số nêu ở Bảng 4/2-16 . Tuy nhiên Đăng kiểm có thể cho phép khe hở nhỏ hơn so với giá trị n ê u ở Bảng 4/2.16 với điều kiện phải tiến hành thử xung điện áp thích hợp. Các khoảng cách cách điện phải được xác định cụ thể dựa vào b ả n chất vật liệu cách điện và tùy từng trường hợp có sự xem xét phù hợp. 24. Các biến áp kiểu ngâm dầu phải được bố trí các thiết bị bảo vệ sau: (1) Báo động mức chất l ỏ ng thấp; (2) Báo động nhiệt độ chất lỏng cao; (3) Ngắt hoặc gi ả m t ả i khi mức chất l ỏ ng thấp; (4) Ngắt hoặc giảm tải khi nhiệt độ chất l ỏ ng cao; (5) Ng ắt khi áp suất hơi cao. Bảng 4/2.16 Khe hở không khí tối thiểu Điện áp định mức Thanh d ẫn để trần (mm ) Thiết bị điều khiển điện áp cao (mm) Tr ê n 500 V đ ến 1000 V 35 20 Trên 1000 V đ ến 3600 V 55 30 Trên 3600 V đ ến 7200 V 90 60 Trên 7200 V đến 12.000 V 120 100 Tr ê n 1 2.000 V 160 - 2.17.4. Thiết bị bảo vệ, v.v... 1. Không được sử dụng c ầ u chì để bảo vệ quá tải. 2. Các mạch điện máy phát cũng phải được bảo vệ kh ỏ i hư hỏng điện ở phía máy phát của các bộ ngắt mạch. 3. Hệ thống kích từ của máy phát điện phải được thiết kế sao cho khi máy phát hư hỏng thì tự động ngắt kích t ừ. 4. Khi dùng các đầu c ả m biến nhiệt gắn vào các máy điện quay thì phải có bi ệ n pháp đ ể b ả o vệ các mạch của nó kh ỏ i bị qu á áp. 5. Nói chung, phải dùng các bộ ngắt mạch để bảo vệ ngắn mạch ở phía sơ cấp của biến áp. 6. Khi các biến áp làm việc song song t hì sau khi ngắt công tắc nối ở phía thứ cấp, thiết bị bảo vệ phía sơ cấp phải tự động nh ả ra. 7. Nếu thực hiện được, các biến áp phải có thiết bị hạn ch ế dòng điện để tr ánh sụt áp quá mức trên hệ thống do dòng t ă ng đột ngột khi đ óng mạch biến áp. 8. Khi ch ỉ có một phụ tải, như thiết bị đẩy m ũ i tàu hoặc thiết bị khác, được cấp điện trực liếp với điện áp cao qua biến áp t ă ng áp thì có thể ch ỉ bảo vệ biến áp ở phía đi ện áp th ấ p. 9. Các máy biến áp phải được bố t rí bảo vệ quá tải và ngắn mạch bằng c ầu ch ì ở phía thứ cấp. Nếu xét thấy, khi mất nguồn mà có thể gây tình trạng nguy hiểm cho hệ thống thì có thể không cần bố trí bảo vệ qua tải. 10. Các mạch điện áp thấp được cấp điện từ mạch điện áp cao qua biến áp giảm á p phải được b ả o v ệ sao cho kh ô ng có cảm ứng điện áp cao do sự cố làm sơ c ấ p trở thành thứ cấp. 11. C ầ n phải bố trí thiết bị ch ỉ báo bằng âm thanh hoặc ánh sáng v ì bấ t kỳ sự hư hỏng nối đất nào trong hệ thống. 12. Ở các hệ thống nối đấ t trung tính gián tiếp qua trở kháng thấp hoặc h ệ thống nối đất trung tính trực tiếp, thì phải bố trí ngắt tự động mạch sự cố. Các hệ t hống nối đất trung tính gián tiếp qua trở kháng cao mà phía đ ầu cấp nguồn không được cách ly khi hư hỏng nối đất thì phải chịu được quá áp tức thời gây ra do hư hỏng nối đất. 2.17.5. Cáp điện 1. Cáp điện áp cao phải có v ỏ bọc kim loại hoặc vỏ bọc lưới kim loại. Khi dùng cáp điện áp cao hoặc không có vỏ bọc hoặc vỏ bọc lưới kim loại thì chúng phải được bảo vệ bằng ống hoặc hộp kim loại suốt cả chiều dài của chúng. Hộp hoặc ố ng kim loại phải đảm bảo tính nối điện liên tục với đất. 2. Cáp điện áp cao liên kết với các điện áp khác nhau không được đi chung một hộp hoặc ống. Các cáp này có thể được đi tr ê n cùng một máng nếu chúng được cố định bằng các kẹp cáp riêng biệt và được cách l y với nhau ở khoảng cách bằng khoảng cách tối thiểu của thanh dẫn để tr ầ n (đ ố i với cáp điện áp cao) như nêu ở bảng 4/2.16 3. Cáp điện áp cao phải được đ i càng xa c á p điện áp thấp càng tốt, và phải được đ ặ t ở vị trí kh ô ng có khả năng bị hư hỏng do cơ khí. Các cáp điện này không được đi chung một máng, hộp hoặc ống. 4. Phải cố gắng đến mức tối đ a không đi cáp điện áp cao qua khu vực sinh hoạt. Trong trường hợp khi cần phải đi cáp qua khu vực sinh hoạt, thì chúng phải được đi trong ố ng kim loại kín suốt ch iề u dài của chúng. 5. Đ ầ u cuối và đầu nối cáp điện áp cao phải cố gắng được bảo vệ bằng chất cách điện để giảm thiểu hiểm họa do điện. V ậ t liệu được d ùng đ ể làm đ ầu cuối và đầu nối phải có cùng thành phần với vật liệu làm cáp điện. Trong hộp đấu dây , nếu các dây dẫn để trần thì các pha phải được tách biệt với nhau và với đất thông qua các lá ch ắ n vững chắc làm bằng vật liệu cách điện thích hợp. 2.17.6. Th ử nghiệm 1. Thiết bị và cáp điện áp cao phải được t hử phù hợp với tất cả những yêu cầu c ó thể áp dụng của Ph ầ n này. Tuy nhiên việc thử điện áp cao cũng phải thỏa mãn những yêu cầu nêu trong 2.17.6 này. 2. Điện áp thử bảng điện, bảng phân nhóm, và bảng phân phối điện áp cao phải không được nhỏ hơn các tr ị số nêu dưới đây: Các bảng điện, bảng phân nhóm, và bảng ph â n phối có điện áp định mức: Trên 500 V đến 1000 V : Trên 1.000 V đến 3.600 V : Trên 3.600 V đ ế n 7.200 V : Trên 7.200 V đến 12.000 V : Trên 12.000 : 2 lần điện áp định mức + 1000 V ; 10.000 V ; 20.000 V ; 28.000 V ; 38.000 V ; 3 . Điện áp thử biến áp điện áp cao phải không nhỏ hơn các trị số sau: Biến áp có điện áp định mức: Tr ê n 500 V đế n 1.100 V 3.000 V ; Trên 1.100 Vdến 3.600 V : 10.000 V ; Trên 3.600 V đ ến 7.200 V : 20.000 V ; Trên 7.200 V đ ến 12.000 V : 28.000 V ; Trền 12.000 V : 38.000 V 4. Phải tiến hành thử tối thiểu 5 xung điện áp cho các cuộn d ây riêng biệt của máy điện quay điện á p cao. Trị số đ ỉ nh của điện áp thử này phải không nhỏ hơn lần điện áp định mức. 5. Điện áp thử của cáp điện áp cao phải không nhỏ hơn các trị số sau, t ươn g ứng với điện áp của chúng: Cáp điện có điện áp định mức: Tr ê n 500 V đ ến 1000 V 3.500 V ; Tr ê n 1.000 V đế n 3.600 V 6.500 V ; Tr ê n 3.600 V đến 7.200 V 11.000 V ; Tr ê n 7.200 V đ ến 12.000 V 15.000 V ; Tr ê n 12.000 V 22.000 V 6. Sau khi lắp đặt hoàn chỉnh cáp điện áp cao lên tàu, p hải tiến hành thử lại cáp điện áp cao trong thời gian 15 phút v ớ i điện áp một chiều bằng 168% trị số điện áp thử được nêu ở -4 . Tuy nhiên. Đăng kiểm có thể chấp nhận thử b ằ ng điện áp xoay chiều với tần số nguồn điện phù hợp với (1) hoặc (2) dưới đây để thay thế: (1) Trong thời gian 5 phút với điện áp hệ thống đặt giữa d ây d ẫ n và màn chắn; (2) Trong thời gian 24 giờ với điện áp hệ thống 2.18. Thử sau khi lắp đặt trên tàu 2.18.1. Thử điện tr ở cách điện 1. Mỗi mạch t hiết bị điện ch â n vịt, động lực phụ và chiếu sáng thì điện trở cách điện phải được đo giữa từng d â y dẫ n với đất, nếu có thể, giữa các d â y dẫn với nhau, và trị số điện trở cách điện đó không nh ỏ hơn trị số n ê u ở B ả ng 4/2.17. Bảng 4/2 . 17 Điện trở cách điện tối thiểu Tải Điện trở cách điện Đ ế n 5 A 2 M W Đến 10 A 1 M W Đến 25 A 400.000 W Đến 50 A 250.000 W Đến 100 A 100.000 W Đến 200 A 50.000 W Trên 200 A 25.000 W Chú thích: Trong khi tiến hành việc thử n ê u tr ê n, có thể ngắt một vài hoặc toàn bộ các bộ sưởi điện, c á c thiết bị nh ỏ và các thiết bị tương tự ra khỏi mạch. 2 . Điện trở cách điện của các mạch thông tin nội bộ phải th ỏ a mãn yêu cầu ở (1) và (2) dưới đâ y . Tron g trườn g hợp này, có thể ngắt ra một vài hoặc toàn bộ thiết bị được nối với chúng: (1) Với mạch có điện áp từ 100 v ô n trở l ê n thì điện trở cách điện phải được đo giữa d â y dẫn với đất , nếu có th ể, giữa các d ây d ẫ n với nhau, và trị số điện t rở cách điện đó kh ô ng n hỏ hơn 1 M W . (2) Với mạch có điện áp nh ỏ hơn 100 vôn thì điện trở cách điện tối t hi ể u là 1/3 M W . 3. Điện tr ở cách điện của mỗi máy phát điện và động cơ điện ở nhi ệ t độ làm việc phải phù hợp với những yêu cầu ở 2.4.15 -5. 4. Điện trở cách điện của mỗi bảng điện ở nhiệt độ l à m việc phải phù hợp với các yêu cầu 2.5.10 -5. 2.18.2. Thử đ ặ c tính 1. Các máy phát điện phải được thử phù hợp với những yêu cầu từ (1) đến (3) sau. Trong khi tiến hành việc thử này thì đ ặ c tính của b ộ điều tốc cũ ng nh ư việc điều ch ỉ nh điện áp và sự ph â n phối tải phải thỏa mãn những yêu cầu nêu ở 2.4.2, 2.4.13 và 2.4.14 : (1) S ự hoạt động của thiết bị nh ả quá tốc và các thiết bị an toàn khác phải được khẳng định. (2) Phải tiến hành thử để ch ứ ng minh được sự điều chỉnh điện áp và làm việc song song của các máy phát l à thỏa mãn. (3) Tất cả các tổ máy phát phải hoạt động ở toàn tải định mức trong khoảng thời gian đủ đ ể chứng minh được r ằ ng sự t ă ng nhiệt độ, chuyển mạch, rung động và những vấn đề khác là thỏa mãn. 2. Tất cả các công tắc, các bộ ngắt mạch và thiết bị đi kèm ở bảng điện phải được làm việc có t ả i đ ể chứng minh được tính phù hợp, và các hộp phân nhóm, hộp phân phối cũng phải được thử như trên. 3. Các động cơ điện phải được thử phù hợp với những yêu cầu từ (1) đến (3) sau : (1) Các động cơ và các cơ cấu điều khiển chúng phải được kiểm tra ở điều kiện làm việc để thấy rằng việc đi dây, công suất, tốc độ và sự hoạt động l à thỏa mãn. (2) Mỗi động cơ truyền động máy phụ phải được chạy thử để chứng minh r ằ ng các đặ c tính làm việc l à thỏa mãn. (3) Tất cả các động cơ truyền động t ờ i hàng và tời neo phải nâng và hạ m ứ c tải quy định của chúng. 4. Hệ thống chiếu sáng phải được thử phù hợp với nh ữ ng yêu cầu (1) và (2) sau : (1) Tất cả các mạch phải được thử để chứng minh r ằ ng: các thiết bị chiếu sáng, hộp phân nhánh, công tắc, ổ cắm và các phụ kiện khác được n ố i đ úng và hoạt động thỏa mãn. (2) Các mạch chiếu sáng sự cố phải được thử giống như đã ch ỉ ra ở (1). 5. Các bộ sưởi điện, bếp điện và những thiết bị tương tự phải được thử để chứng minh rằng các phần tử đốt nóng thỏa mãn chức n ă ng làm việc. 6. Mỗi mạch thông tin nội bộ phải được thử một cách kỹ lưỡng đ ể chứng minh được mức độ thỏa mãn và chức n ă ng quy định của chúng. Phải đặc biệt lưu ý đến việc thử hoạt động của các hệ thống thông tin dùng điện của tàu bao gồm tay chuông truyền lệnh, báo cháy, tín hiệu sự cố, đèn tín hiệu đánh moóc, b ả ng chỉ báo đèn hàng hải, bộ chỉ báo góc lái và điện thoại. 2.18.3. Sụt áp Trong kh i tiến hành các việc thử ở trên, thì phải xác định chắc chắn được rằng mức độ sụt áp của các mạch cấp điện không vượt quá các trị s ố đã đ ư a ra ở 2.9.6. CHƯƠNG 3 THIẾT KẾ TRANG BỊ ĐIỆN 3.1. Quy định chung 3.1.1. Quy định chung Chương này đưa ra những yêu cầu đối với việc thiết kế các trang bị điện của nguồn điện chính, ng uồ n điện sự c ố và các trang bị điện khác l ắ p đ ặt trên tàu th ủ y. 3.1.2. Thiết kế và chế tạo Trang bị điện trên tàu thủy phải t hỏ a m ã n những yêu cầu sau : ( 1 ) Tất cả các thiết bị điện phụ cần thiết để duy trì tàu ở trạng thái hoạt đ ộ ng và sinh hoạt bình t hường, và các hệ th ố ng điện khác mà Đ ă ng kiểm thấy c ầ n thiết phải được đảm bảo hoạt động bình thường mà không cần đến ng u ồn điện sự cố. ( 2 ) Những thiết bị điện có c ô ng dụng thiết yếu để đảm bảo an toàn cho con người và tàu phải đảm b ả o hoạt động tốt trong mọi t ình huống sự cố , và ( 3 ) Chúng phải đảm bảo cho hành khách, thuy ề n viên và tàu tránh khỏi các nguy hi ể m do điện. 3.2. Nguồn điện chính và hệ thống chiếu sáng 3.2.1. Nguồn điện chính 1. Ng u ồn điện chính phải có đủ năng lượng để cung cấp cho tất cả các thiết bị điện n ê u ở 3.1.2 (1). Nguồn điện chính này phải gồm ít nhất hai t ổ máy phát. 2. Công suất của các tổ máy phá t ph ả i đảm bảo trong bất kỳ trường hợp nào khi một tổ máy phát ngừng hoạt động thì những tổ máy phát còn lại vẫn phải có khả năng cung cấp đủ năng lượng cho các thiết bị điện cần thiết đ ể duy t rì hoạt độ ng bình t hường của thiết bị đ ẩ y tàu, thiết bị an toàn và các thiết bị điện khác mà Đăng kiểm cho là cần thiết. Đồng thời cũng phải cung cấp đủ n ă ng lượng cho các thiết bị phục vụ sinh hoạt tối thiểu bao g ồ m: bếp điện, thiết bị sưởi, buồng lạnh b ả o quản t hực ph ẩ m, thông gió, phục v ụ v ệ sinh và bơm nước ngọt. 3. Khi nguồn điện chính cần thiết cho hệ động lực đẩy tàu và máy l ái của tàu, thì hệ thống phải được bố trí sao cho việc cấp điện cho các thiết bị c ầ n thiết phục vụ hệ động lực, máy lái và thiết bị đảm bảo an toàn cho tàu phải được duy trì hoặc được phục hồi ngay khi bất kỳ một máy phát nào đó đang phục vụ bị h ỏ ng. 4. Nguồn điện chính của tàu phải cung cấp dù năng lượng cho các thiết bị điện n ê u ở 3.1.2 (1) mà kh ô ng quan t âm đến tố c đ ộ và chiều quay của máy chính hoặc đ ường trục chính. 5. Các tổ máy phát phải đả m bảo sao cho trong bất kỳ trường hợp nào khi một máy phát bất kỳ ho ặ c động cơ lai ngừng hoạt động thì các tổ máy phát còn lại v ẫ n phải cung cấp đủ năng lượng cho các thiết bị điện cần thiết đ ể kh ở i đ ộ ng máy chính từ tr ạng thái tàu chết. Có thể cho phép sử dụng một hoặc một nhóm b ấ t kỳ nguồn sự c ố nào nếu chúng có đủ c ô ng suất để kh ở i động máy chính từ trạng thái tàu chết đồng thời đủ cấp điện cho các phụ tải theo y ê u cầu ở 3.3.2-2 (1) đến (4). 3.2.2. Số lượng và c ô ng suất của các biến áp Nếu các biến áp là một bộ phận cần thiết trong hệ thống cung cấp điện năng theo yêu cầu ở 3.2.1 thì hệ chống phải được thiết kế sao cho đả m b ả o cung cấp năng lượng t heo yêu cầu ở 3.2.1 một cách liên tục. 3.2.3. Hệ thống chiếu sáng 1. Ph ả i có một hệ thống chiếu sáng chính được cung cấp từ nguồn điện chính, chiếu sáng các không gian h oặ c các phòng đ ể thuy ề n vi ê n và mọi người trên tàu làm vi ệ c v à sinh hoạ t bình thường. 2. Hệ thống chiếu sáng chính phải được bố trí sao cho không có nguy cơ bị hư hỏng do cháy ho ặ c sự cố khác trong các không gian đặt nguồn sự cố, thiết bị biến đổi đ i kèm, bảng điện sự cố và bảng chiếu sáng sự cố. 3. Hệ thống chiếu sáng s ự cố phải cung cấp đủ ánh sáng c ầ n thiết để đảm bảo an toàn cho: (1) Tấ t cả các nơi tập trung và đ ưa người lên phương tiện cứu sinh theo y ê u cầu ở mục 4 , quy định 11 , Chương III , phụ lục Công ước SOLAS. (2) Tất cả các hành lang công tác và sinh hoạt, cầu thang, lối thoát, thang máy và tháp nâng. (3) Các không gian đ ặ t máy chính, đặ t trạm phát điện chính và các vị trí đ iề u khiển chúng. (4) Tất cả các trạm điều khiển, bu ồ ng điều khiển máy chính và ở các bảng điện sự cố và bảng điện chính. (5) Tất cả những vị trí để trang bị dùng cho người chữa cháy. (6) Vị trí máy lái, (7) Vị trí đ ặ t bơm đề c ậ p ở 3.3.2-2 (5), bơm phun, nếu có th ể , cả các vị trí đặt bơm hút khô sự cố và t ất cả các vị trí kh ở i động các động cơ của chúng, và (8) Trong buồng bơm hàng của tàu chở xô hàng l ỏ ng hoặc hóa chất nguy hiểm có điểm chớp cháy kh ô ng vượt quá 60°C nhưng không phải là khí hóa lỏng. 4. Hệ thống chiếu sáng sự c ố nêu ở -3, h ệ t hống chiếu sáng sự cố theo yêu cầu ở mục 7 , quy định 15 , Chương III , phụ lục Công ước SOLAS, hệ thống ánh sáng hàng hải và các hệ thống chiếu sáng khác nêu ở 3.3.2-2 (3) phải được bố trí sao cho kh ô ng bị hư hỏng do lửa hoặc các sự cố khác trong các không gian đặt nguồn điện chính, thiết bị biến đ ổi đ i kèm, bảng điện chính và bảng chiếu sáng chính. 3.2.4. Vị trí đặt bảng điện chính Bảng điện chính và trạm phát chính phải được đặt ở trong cùng một không gian. Nh ư ng cũng có thể b ố trí bảng điện chính cách các trạm phát bằng hàng rào bảo vệ, t rường hợp này có thể trang bị bu ồ ng điề u khiển máy đặt trong không gian buồng máy chính. 3.3. Nguồn điện sự cố 3.3.1. Quy định chung 1. Tàu phải được trang bị m ộ t nguồn điện s ự c ố độc l ậ p hoàn toàn. 2. Nguồn điện sự cố, thiết bị biến đ ổi đi kèm, nguồn sự cố tạm thời, bảng điện sự cố và bảng chiếu sáng sự cố phải được đ ặ t trên boong liê n tục cao nhất và phải dễ dàng tới được từ boong hở. Không được đ ặ t chúng sát vách chống va, trừ khi được sự đồng ý của Đăng kiểm. 3. V ị trí đặt nguồn điện sự cố, thiết bị biến đổi đ i kèm, nguồn điện sự cố tạm thời, bảng điện sự cố và bảng chiếu sáng sự cố phải đảm bảo thỏa mãn yêu cầu Đăng kiểm sao cho khi có cháy hoặc bất kỳ sự cố nào khác trong không gian bố trí nguồn điện chính, thiết bị biến đổi di kèm và bảng điện chính hoặc bất kỳ buồng máy cấp A nào cũng không làm cản trở việc cấp điện, điều khiển và phân phối nguồn điện sự cố. Nếu có th ể được, vị trí đặ t nguồn điện sự cố, bảng điện sự cố và bảng chiếu sáng sự cố không được tiếp giáp với bu ồ ng máy cấp A hoặc nh ữ ng không gian bố trí nguồn điện chính, thiết bị biến đổi đ i kèm và bảng điện chính. 4. Trường hợp ngoại lệ có thể dùng máy phát sự cố cấp điện trong thời gian ngắn cho các mạch không phải là mạch sự sự cố, với đi ề u kiện phải có biện pháp thích hợp đ ể đảm bảo an toàn cho các hoạt động sự cố độc lập trong mọi tình huống . 3.3.2. C ô ng suất của nguồn điện sự cố 1. Công suất s ẵ n sàng của nguồn điện sự cố phải đủ cung cấp cho tất cả các hệ thống điện thiết yếu để đảm bảo an toàn trong trường hợp sự cố, phải quan tâm đến trường hợp có thể nhi ề u thiết bị hoạt động đồng thời. 2. Nguồn điện sự cố phải có khả năng cung cấp đồng thời tối thiểu cho những thiết bị nêu dưới đây, nếu chúng hoạt động bằng năng lượng điệ n, có xét đến dòng khởi động và tính chất tạm thời của những tải này: (1) 3 giờ cho các đèn chiếu sáng sự cố nêu ở 3.2.3-3 ( 1 ) và yêu cầu ở mục 7 , Quy định 16 Chương III , phụ lục C ô ng ước SOLAS. (2) 1 8 gi ờ cho các đèn chiếu sáng sự cố yêu cầu ở 3.2.3-3 (2) đến (8). (3) 18 giờ cho các đè n hàng h ả i, các đ èn phân biệt theo quy định của Luật Quốc tế về tránh va trên biển hiện hành và các đèn chiếu sáng theo Quy định quốc gia của nước mà tàu được đăng ký. (4) 18 giờ đối với: (a) T ất cả các thiết bị liên lạc nội bộ yêu cầu trong trường hợp sự cố. (b) Trang bị vô tuyến VHF, MF, trạm liên lạc tàu với bờ INMARSAT và vô tuyến MF/HF theo yêu cầu ở Chương IV , phụ lục Công ước SOLAS trang bị trên tàu. Tuy nhi ê n nếu trang bị VTĐ này được lắp đặ t kép thì không bắt buộc chúng phải hoạt đ ộ ng đồng thời để quy đị nh c ô ng suất của nguồn điện sự cố. (c) Các thiết bị phục vụ hàng hải dùng điện theo yêu cầu của quy định 19 và 20 , Chương V , phụ lục c ô ng ước SOLAS ; Khi thấy điều khoản này không hợp lý hoặc không thực tế thì có thể không áp dụng đối với những tàu có tổng dung tích nhỏ hơn 5.000. (d) Hệ thống phát hiện và báo cháy. (e) Hoạ t động ngắn hạn l ặ p lại của đèn tín hiệu ban ngày, còi tàu , thiết bị báo cháy bằng tay và tất c ả các hệ thống t í n hiệu cần thiết trong trường hợp sự cố trên tàu, trừ khi các h ệ thống này được cấp điện bằng một bộ ắc quy độc lập phù hợp để làm việc l iê n tục trong 18 giờ trong trường hợp sự cố. (5) 18 giờ đối với các bơm cứu h ỏ a được cấp điện từ máy phát sự cố theo yêu cầu ở 10.2.2-3, Ph ầ n 5 . (6) Khoảng thời gian được nêu ở 15.2.6, Phần 3 đối với h ệ thống máy l ái nếu có yêu cầu chúng phải được cấp nguồn theo quy định đó. (7) 30 phút đối với thiết bị ch ỉ báo các cửa kín nước đang đ óng hay m ở và thiết bị báo động bằng âm thanh báo sự hoạt động của của các cửa kín nước theo yêu cầu ở 4.3.1 , Phần 2 A và thiết bị chỉ báo các c ử a kín nước đang đóng hay m ở t heo yêu cầu ở 4.3.2 và 33.2.1 , Ph ầ n 2A nếu các hệ t hống này hoạt động bằng đi ệ n. (8) Đối với các tàu thường xuyên thực hiện các chuyến đ i ngắn, nếu đảm bảo đủ các tiêu chuẩn an toàn thì Đ ă ng kiểm có thể xem xét chấp nhận thời gian quy định nêu từ (2) đến (5) trên ít hơn 18 giờ, nhưng không nh ỏ hơn 12 giờ. 3. Khi phải dùng nguồn điện đ ể phục hồi hệ động lực, t hì công suất của nguồn điện sự cố phải đủ để ph ụ c h ồ i hệ động lực của t àu từ trạng thái tàu chết trong thời gian 30 phút k ể từ khi mất điện. 3.3.3. Loại và tính n ă ng của ngu ồ n điện sự cố Nếu nguồn điện sự cố là máy phá t đi ệ n hoặc ắc quy, phải thỏa mãn những yêu cầu sau: (1) Nếu nguồn điện sự cố là máy phát, phải th ỏ a m ã n những yêu cầu sau: (a) Máy phát sự cố phải được d ẫ n động bằng động cơ lai phù hợp được cung cấp nhi ê n liệu độc lập và nhi ê n li ệ u có điểm chớp cháy (th ử cốc kín) kh ô ng nhỏ hơn 43 o C. (b) Máy phát sự cố phải tự đ ộ ng khởi động được khi mất ngu ồ n điện chính, trừ khi tàu được trang bị một nguồn sự cố tạm thời phù hợp với (c), n ế u máy phát sự cố được khởi động tự động thì chúng phải được tự động nối mạch với bảng điện chính, sau đó các phụ tải được đề cập ở 3.3.4 phải được tự động nối mạch với máy phát sự cố. (c) Phải có nguồn sự cố tạm thời nh ư ở 3.3.4 , trừ khi máy phát sự cố vừa có khả năng cấp điện cho các phụ tải nêu ở mục này, vừa tự đ ộ ng khởi động và cung cấp cho các phụ tải y ê u cầu nhanh chóng an t oàn trong thời gian chậm nhất là 45 gi â y. (2) Nếu nguồn điện sự cố là ắc quy, phải thỏa mãn những yêu cầu sau : (a) Mang hết phụ tả i điện sự cố mà không cần nạp lại trong khi vẫn duy trì được điện áp ở giới hạn sai khác ± 12% so với điện áp định mức trong suốt quá trình phóng điện. (b) Tự động đ óng điện vào bảng điện sự cố khi mất nguồn điện chính. (c) Đả m b ả o c ấ p điện ngay cho ít nh ất các thiết bị ở 3.3.4. 3.3.4. Ngu ồ n điện sự cố tạm th ờ i Nếu phải t rang bị nguồn điện sự cố tạm thời yêu cầu ở 3.3.3 (l)(c), thì nó phải là một bộ ắc quy được bố trí ở vị trí thích hợp để cấp điện tạm thời trong trường hợp s ự cố, và phải thỏa m ã n: (1 ) Hoạt động không cần nạp lại trong khi vẫn duy trì được điện áp ở giới hạn sai khác ± 12% so với điện áp định mức trong suốt quá trình phóng điện. (2) Phải có đủ dung lượng và được bố trí sao cho tự động cung cấp điện khi mất nguồn điện chính ho ặ c sự cố trong 30 phút cho ít nhất các phụ tải dưới đây, nếu các hệ thống này ho ạt động bằng năng lượng điện (a) Chiếu sáng yêu cầu ở 3.3.2-2 ( 1 ) đến (3). Đối với giai đoạn tạm thời này, buồng máy, nơi sinh hoạt cộng cộng và các không gian công tắc phải được trang bị các đèn tích điện hoạt động kiểu rơ le lắp cố định, độc lập, tự động nạp. (b) Tất c ả các thiết bị yêu cầu ở 3.3.2-2 (4)(a), (d) và ( e), trừ khi các thiết bị này được cấp điện từ một bộ ắc quy độc lập phù hợp khác trong trường hợp sự cố theo thời gian đ ã quy định. 3.3.5. Bố trí ngu ồ n điện sự cố 1. Phải cố gắng l ắ p đặt bảng điện sự cố gần với nguồn điện sự cố. 2. Với nguồn điện sự cố là máy phát điện th ì phải bố trí máy phát và bảng điện trong cùng 1 k hô ng gian, trừ khi vì thế mà làm hư hỏng bảng điện. 3. Không cho phép đ ặ t bất kỳ tổ ắc quy được trang bị phù hợp với 3.3 trong cùng một không gian với bảng điện sự cố. 4. Phải có thiết bị chỉ báo đ ặ t ở vị trí thích hợp tr ê n bảng điện chính hoặc trong bu ồ ng điều khiển máy chính đ ể ch ỉ báo ắc quy của hoặc nguồn điện sự c ố hoặc nguồn điện sự cố tạm thời như yêu cầu ở 3.3.3 (2) hoặc 3.3.4 đang phóng điện. 5. Đư ờ ng cáp nối giữa bảng điện chính và bảng điện sự cố phải được: (1) Bảo vệ quá tải và ngắn mạch tại bảng điện. (2) Tự động ngắt ra tại bảng điện sự cố khi mất nguồn điện chính. (3) Nếu hệ thống được bố trí hoạt độ ng hồi tiếp thì tối thiểu phải được bảo vệ ngắn mạch ở bảng điện sự cố. Đồng thời bảng đi ệ n sự cố phải được cấp điện từ bảng điện chính trong điều kiện bình thường. 6. Trường hợp cần thiết, phải có các hệ thống tự động ng ắt c á c mạch không là sự cố khỏi bảng điện sự cố để đảm bảo đủ công suất sẵn sàng tự động cấp cho các mạch sự cố. 3.3.6. Quy định thử Phải có biện pháp thử định kỳ hệ thống điện sự cố. Thử định kỳ phải gồm cả thử hệ thống khởi động tự động. 3.4. Hệ thống khởi động các tổ máy phát sự cố 3.4.1. Quy định chung 1. Các tổ máy phát sự cố phải dễ dàng khởi động được ở trạng thái lạnh với nhiệt độ 0°C . Nếu điều kiện máy phát có thể bắt g ặ p ở nhiệt độ còn thấ p hơn thì Đ ă ng kiểm có thể chấp thuận việc duy trì các hệ thống hâm nóng để đảm bảo các máy phát luôn s ẵ n sàng k h ởi động được. 2. Mỗi tổ máy phát sự cố có b ố trí đ ể được khởi động tự động, phải trang bị thiết bị khởi động được Đăng kiểm chấp thuận với năng lượng dự trữ ít nhất ba l ầ n khởi động liên tục. Nguồn năng lượng dự trữ phải được bảo vệ để tránh bị cạn kiệt đến nguy cấp do h ệ thống tự động khởi động gây ra, trừ khi có biện pháp khởi động độc lập thứ hai. Nguồn n ă ng lượng thứ hai phải đủ cho thêm ba lần khởi động trong 30 ph ú t, trừ khi việc khởi động bằng tay có hiệu quả. 3. Nguồn năng lượng dữ trữ khởi động phải liên tục được duy trì như sau: (1) H ệ thống khởi động điện hoặc thủy lực phải được duy trì từ b ả ng điện sự cố. (2) Các hệ t hống khởi động bằng khí nén phải được duy trì từ các bình khí nén chính hoặc phụ th ô ng qua các van một chiều t hích hợp, ho ặ c từ máy nén khí sự cố, nếu máy nén khí sự c ố được dẫn động bảng điện thì phải được cấp điện từ bảng điện sự cố. (3) Tất cả các thiết bị khởi động, nạp và dự trữ năng lượng đều phải được b ố trí trong cùng một không gian với máy phát sự cố; tất cả các thiết bị n à y không được sử dụng vào bất kỳ mục đích nào khác ngoài sự h oạt động của máy phát sự cố. Điều này gồm cả việc nạp cho các bình khí nén của máy phát sự cố từ các máy nén kh í chính hoặc phụ qua các van một chiều được lắp đặt trong không gian của máy phát sự cố. 4. Khi không có yêu cầu khởi động tự động thì cho phép khởi động bằng tay nh ư : tay quay, bộ khởi động quán tính, bộ khởi động bằng tay có trợ thủy lực hoặc ống thuốc nổ nếu chúng được chứng minh l à tin cậy. 5. Nếu không thể áp dụng được các phương pháp khởi động bằng tay như ở -4 thì phải tuân theo những y ê u cầu ở - 2 và -3 trừ khi việc khởi động được kh ở i đầu bằng tay. 3.5. Máy lái 3.5.1. Quy định chung Xem Chươn g 15 , Ph ầ n 3 . 3.6. Đèn hàng hải, đèn phân biệt, tín hiệu nội bộ, v.v... 3.6.1. Đèn hàng hải 1. Các đèn hàng hải phải được bố trí các đường cáp độc l ậ p t ớ i bảng chỉ báo đèn hàng hải. 2. Mỗi đèn hàng h ả i phải được điều khiển và bảo vệ trên tất cả các cực cách ly bằng một công tắc có cầu chì hoặc bằng bộ ngắt mạch l ắ p đặt trên b ả ng chỉ báo đ èn hàng h ả i. 3. B ả ng chỉ báo đèn hàng hải phải được cấp điện bằng mạch riêng b iệt từ bảng điện chính hoặc từ thứ cấp của biến áp được nối trực tiếp với bảng điện chính, và từ bảng điện sự cố hoặc từ thứ cấp của biến áp được nối tr ự c tiếp với bản g điện sự cố. Các mạch cấp điện chính và sự cố phải cách thật xa nhau, nếu có thể, trên suốt chi ề u dài của chúng. 4. Các công t ắ c và c ầ u chì ch ỉ được bố trí tr ê n bảng điện hoặc b ả ng chỉ báo, không được bố trí tr ê n mạch cấp nguồn của đèn hàng h ả i. 5. B ả ng chỉ báo đèn hàng hải phải được đ ặ t ở vị trí dễ tới gần trên lầu l á i. 3.6.2. Đèn mất chủ động và đ èn neo Các đèn mất chủ động và đèn neo phải được cấp điện từ c ả hai nguồn, nguồn điện chính và nguồn điện sự cố. 3.6.3. Đèn tín hiệu Các đ èn tín hiệu phải được cấp điện từ cả hai nguồn, nguồn điện chính và nguồn điện sự cố. 3.6.4. Hệ thống báo động sự c ố chung Hệ thống báo động sự cố chung theo quy định 50 và hệ thống truyền thanh công cộng hoặc các hệ thống th ô ng tin khác t heo yêu cầu ở 4.2 Quy định 6 Chương III , phụ lục Công ước SOLAS phải được cấp điện từ c ả hai nguồn, nguồn điện chính và nguồn điện sự cố. 3.6.5. Hệ thống th ô ng tin tiên lạc n ộ i bộ Hệ th ố ng th ô ng tin liên lạc nội bộ theo yêu cầu ở 4.1 Quy định 6 Chương III , phụ lục Công ước SOLAS phải được cấp điện từ nguồn điện được bố trí t hích hợp để có th ể s ử dụng trong trường hợp sự cố. 3.7. Hệ thống chống sét 3.7.1. Quy định chung Trên tất cả các cột gỗ hoặc cột cao nhất của tàu phải được lắp đặt thiết bị chống sét. 3.7.2. Kết cấu 1. Hệ thống chống sét phải bao gồm một thanh h oặc dây dẫn bằng đồng đ ỏ có tiết diện không nhỏ hơn 75 mi-li- mét được nối bằng các vít bằng đồng đỏ hoặc các kẹp bằng đồng đ ỏ với một đầu thu lôi nhọn bằng đ ồ ng đ ỏ có đường kính thân không nhỏ hơn 12 mi-li-mét , ph ầ n nhô cao của đầu thu lôi hơn đ ỉnh cột tối thiểu phải là 150 mi-li-mét. Đầu cuối đ ường dây phải được nối chắc ch ắ n với phần kim loại gần nhất thuộc bộ phận thâ n tàu. 2. Đường d â y chống sét phải đi càng thẳng càng tốt, tránh uốn gấp. Tất cả các kẹp p hả i được làm bằng đ ồ ng đ ỏ hoặc đồng thau. Nên sử dụng kiểu n ố i răng cưa và có chốt hãm. Không cho phép sử dụng các mối nối hàn vảy. 3. Điện trở của hệ thống ch ố ng sét từ đ ầu thu lôi đến điểm tiếp đất hoặc vỏ tàu không được vượt quá 0,02 W . 3.8. Phụ tùng dự trữ, dụng cụ và đồ nghề 3.8.1. Phụ tùng dự trữ 1. Đối với các máy điện quay và các cơ cấu đi ề u khiển thiết bị điện chân vịt phải có đầy đ ủ các phụ tùng dự trữ như ở các Bảng 4/3.1,4/3.3 và 4/3.5. 2. Đ ố i với các tổ máy phát điện phục vụ tàu, các động cơ điện quan trọng, các cơ cấu điều khiển chúng và các bảng điện phải có đ ầy đủ các phụ tùng dự trữ như ở các Bảng 4/3.1 đến 4/3.5. 3. Số lượng yêu cầu ở -1 và -2 l à số lượng dự trữ y ê u cầu trên tổng số thiết bị lắp đặt chính xác trên tàu. 4. Đối với các động cơ và các tổ hợp máy phát động cơ trong h ệ thống máy lái, nếu không có máy dự phòng thì phải có đầy đủ các phụ tùng dự trữ như liệt kê ở B ả ng 4/3.2 và thêm các phụ tùng dự trữ ở Bảng 4/3.1. 5. Nếu điện áp của các mạch chiếu sáng sự cố khác mạch chiếu sáng chung th ì số lượng đèn dự trữ phải bằng 1/2 số đèn lắp đặt. 3.8.2. Dụng cụ thử Đối với các tàu c ó trang bị điện từ 50 kW trở lên phải có đồng hồ đo điện trở cách điện loại 500 V đ ể có thể đo được thường xuyên độ cách điện. Và đồng thời phải có các dụng cụ đo xách tay như sau: (1) Một đ ồ ng hồ đo điện áp xoay chiều hoặc một ch iều , hoặc c ả hai. (2) Một đ ồ ng h ồ đo dòng điện xoay chiều hoặc một chiều, hoặc cả hai, có sun dòng hoặc biến dòng. 3.8.3. Các dụng cụ tháo l ắ p Phải có một bộ đầy đủ các dụng cụ đặc biệt để ch ỉ nh định hoặc tháo lắp thiết bị điện. 3.8.4. Đóng gói và cất giữ Tất cả các phụ tùng dự trữ, dụng cụ đồ ngh ề phải được cất trong các h òm g ỗ hoặc hòm bằng thép không bị ă n mòn phù hợp, phải ghi rõ các phụ tùng và dụng cụ đựng trong đó lên trên mặt hòm và để ở vị trí thích hợp. Nếu trên tàu có các kho để cất giữ các phụ t ùng dự trữ và dụng cụ th ì không cần có các hòm này. B ả ng 4/3.1 Phụ tùng dự trữ cho máy phát, bộ kích từ và động cơ Phụ tùng dự trữ Số lư ợ ng y ê u cầu Vòng bi thường hoặc hoặc vòng bi k í n mỡ 1 cho 4 chiếc Giá đỡ chổi than 1 cho 10 chiếc Lò xo của giá đỡ ch ổ i t han 1 cho 4 chi ế c Chổi than 1 cho 1 chiếc Cuộn d â y kích từ máy một chiều (Trừ cuộn dây cực phụ kh ô ng cách điện) 1 cho 10 cu ộ n Điện trở của các biến trở kích từ và điện trở phóng của máy phát và bộ kích từ Xem Bảng 4/3.5 Phần ứng của động cơ tời một chiều 1 cho 6 động cơ Sta t o của động cơ tời xoay chiều roto lồn g s ố c 1 cho 6 động cơ Ro t o của động cơ t ờ i xoay chiều roto dây quấn 1 cho 6 động cơ Vành trượt của má y điện chân vịt 1 cho mỗi loại và cỡ B ả ng 4/3.2 Phụ tùng dự trữ bổ sung cho động cơ máy lái không có động cơ dự phòng ho ặ c tổ hợp máy phát động cơ Phụ tùng dự trữ S ố lượng y ê u c ầ u Phần ứng của động cơ và máy phát động cơ một chiều 1 cho mỗi cỡ ( đầ y đủ cả trục và khớp n ối) Sta t o của động cơ xoay chiều roto lồng sóc 1 cho m ỗ i cỡ Roto của động cơ xoay chiều roto dây quấn 1 cho mỗi cỡ ( đầ y đủ cả trục và khớp n ối) B ả ng 4/3.3 Phụ tùng dự trữ cho các cơ cấu điều khiển Phụ tùng dự trữ S ố lượng y ê u c ầ u Tiếp điểm (chịu hồ quan g hoặc mài mòn.) 1 bộ cho 2 bộ hoặc ít hơn Lò xo 1 cho 4 chiếc Cuộn dâ y c ô ng t ắ c và cuộn sun dòng 1 cho 10 cuộn Điện trở mỗi loại và cỡ 1 cho 10 chiếc Cầu chì và các chi tiết của nó Xem B ả ng 4 / 3.5 Chụp b ả o v ệ và đèn của các đèn báo Xem B ả ng 4/3.5 Bảng 4/3.4 Phụ tùng dự trữ cho các phanh điện từ Phụ tùng dự trữ S ố lượng y ê u c ầ u Long đ e n và ố c ví t 1 bộ cho 4 ít hơn Lò so 1 cho 4 chiếc ho ặ c ít hơn Cuộn dây 1 cho 10 cuộn hoặc ít hơn Bảng 4/3.5 Phụ t ùng d ự trữ cho các bảng điện, các bảng phân nhóm và các bảng phân ph ối Phụ tùng dự trữ S ố lượng y ê u c ầ u C ầ u chì (không phục hồi được) 1 cho 10 chiếc, nhưng tổng số không quá 20 chiếc Cầu chì (phục h ồi đ ược) 1 cho 10 chiếc, nhưng tổng s ố không quá 10 chiếc Chi tiết của cầu chì phục h ồi đ ược 1 cho 1 ch iế c Tiếp đi ểm ch ịu h ồ quang 1 cho 10 ch iế c, nhưng tổng s ố không quá 10 chiếc Lò so 1 cho 10 chiếc, nhưng tổng số không quá 10 chiếc Khối nhả hoàn chỉnh, nếu ph ầ n tử nhả c ó thể thay t hế được d ùng cho bộ ngắt kiểu nhiệt khối kín 1 cho 10 phần t ử nh ả giống nhau hoặc í t hơn Bộ ngắt mạch kiểu nhiệt khối kín , nếu dùng các phần t ử nhả không thay thế được 1 cho mỗi nhóm 10 bộ ngắt giống nhau hoặc ít hơn Cuộn dây điện áp 1 cho mỗi loại và cỡ Điện trở 1 cho mỗi loại và c ỡ Chụp bảo vệ của các đèn báo và đèn tín hiệu 1 cho 10 chụp giống nhau Đèn báo và đèn tín hiệu 1 cho 1 chiếc CHƯƠNG 4 NHỮNG YÊU CẦU BỔ SUNG ĐỐI VỚI CÁC TÀU CHỞ HÀNG ĐẶC BIỆT 4.1. Quy định chung 4.1.1. Phạm vi áp dụng Các trang bị điện trên tàu hoặc trong các không gian chứa hàng đ ặ c biệt như nêu ở (1) đến (4) dưới đây phải thỏa mãn những yêu cầu trong chương này, và các chư ơn g tương ứng khác: (1) Tàu dầu, tàu chở xô khí hóa lỏng, và tàu chở x ô hóa chất nguy hiểm; (2) Các khoang kín để ch ở ô t ô có nhiên liệu s ẵ n trong két của ch ú ng để hoạt đ ộ ng và các bu ồ ng kín k ề sát khoang này; (3) Tàu ch ở than ; (4) Tàu chở hàng nguy hiểm. 4.2. Tàu dầu, tàu chở xô khí hóa lỏng và tàu chở xô hóa chất nguy hiểm 4.2.1. Quy định chung Thiết bị điện trên tàu dầu, tàu chở xô khí hóa lỏng và tàu chở xô hóa chất nguy hiểm phải phù hợp với những yêu cầu có thể áp dụng trong phần này và những yêu cầu ở 4.2.2 đến 4.2.5. 4.2.2. Hệ thống phân phối 1. M ặ c dù có các yêu cầu ở 2.2.1 -1 , hệ thống phân phối n ă ng lượng điện của tàu phải là 1 trong các hệ thống đ ư a ra dưới đây : (1) Hệ thống 1 chiều 2 d ây cách điện; (2) Hệ thống xoay chiều 1 pha 2 dây cách điệ n; (3) Hệ thống xoay chiều 3 pha 3 d ây cách điện. 2. M ặ c dù có c á c yêu cầu ở -1 , có thể cho phép sử dụng hệ thống phân phối lấy vỏ tàu làm dây dẫn cho các hệ thống nói ở 2.2.1-2 (1) đến (3). 3. M ặ c dù có các y ê u cầu ở -1 , có thể sử dụng hệ thống phân phối có nối đất cho các hệ thống sau: (1) Mạch an t oàn về bản chất. (2) Mạch cấp nguồn, điều khiển và mạch dụng cụ đ o mà ở đó vì lý do kỹ thuật hoặc an toàn tránh s ử d ụng hệ thống không nối đất, với đ iề u kiện dòng điện chạy qua v ỏ tàu không quá 5 ampe ở cả điều kiện bình thường và có hư hỏng. (3) Hệ thống n ố i đất giới hạn và cục bộ, với điều kiện dòng điện có thể xuất hiện không trực tiếp chạy qua vùng nguy hiểm. (4) Mạng động lực xoay chiều có điện áp dây hiệu dụng tối thiểu 1000 vôn , với điề u kiện dòng có thể xuất hi ệ n không trực tiếp chạy qua vùng nguy hiểm. 4.2.3. Vùng nguy hiểm 1. Vùng nguy hiểm của tàu dầu để ch ở x ô hàng lỏng có điểm chớp cháy lớn nhất là 60 o C mà không phải là khí hóa l ỏ ng như n ê u ở ph ầ n này và hóa chất nguy hiểm như nêu ở Phần 8 - D , phải thỏa mãn nh ữ ng yêu cầu ở 4.3.2. 2. Vùng nguy hiểm tr ê n tàu chở x ô khí hóa lỏng phải thỏa m ã n nh ữ ng yêu cầu ở 1.1.5 (15), Phần 8 -D. 3. Vùng nguy hi ể m trê n tàu chở xô hóa chất nguy hiểm phải thỏa mãn những yêu cầu ở 10.2, Phần 8 -E. 4.2.4. Trang bị điện trong các vùng ngu y hiểm 1. Kh ô ng được phép lắp đặt trang bị điện trong các vùng nguy hiểm, trừ các trang bị có công dụng thiết yếu . Nế u bắt buộc phải lắp đặt trang bị điện trong vùng nguy hiểm, th ì chứng phải thỏa mãn những yêu cầu ở 4 . 2.4 này và chúng cũng phải thỏa mãn những yêu cầu ở 4.3 Chư ơn g 10, P h ần 8 -D hoặc Chương 10, Phần 8 -E tùy theo kiểu tàu. 2. Thiết bị phòng nổ phải thỏa mãn những yêu cầu ở 2.16 và phải được chứng nhận rằng có thể sử dụng an t oàn ở nơi có khí dễ nổ. 3. Các thiết bị đo, kiểm tra, đ iề u khiển và thông tin thuộc v ề điện phải là kiểu an toàn v ề bản chất. Tuy nhiên, nếu về mặt kỹ thuật không thể đáp ứng yêu cầu này, thì thiết bị điện có kết cấu phòng nổ khác mà Đăng kiểm thấy là thỏa mãn có thể thay thế c ho thiết bị điện có kiểu an toàn về bản chất cấp "i b " . 4. Đèn xách tay phải là kiểu an toàn về bản chất, kiểu phòng tia lửa, kiểu tăng độ an toàn có kèm ắc quy hoặc kiểu lưu thông khí với vỏ bảo vệ được nén áp suất d ư . 5. Cơ cấu ngắt mạch được lắp đặt ở mạch cấp nguồn cho thiết bị điện phòng nổ ở vùng nguy hiểm phải có biện pháp hữu hi ệ u để ngăn ngừa khỏi hiểm họa gây ra do bị hư hỏng, trừ các mạch an toàn về bản chất, và nó ph ả i thỏa mãn những yêu cầu ở 2.2.12 -2 . 6. Dây an ten và các thiết bị liên kết phải được đặt xa l ỗ thoát hơi hoặc khí. 7. Không được bố trí thiết bị điện cố định trong các vùng nguy hiểm. Nếu điều này kh ô ng thể tránh khỏi thì thiết bị điện đó phải được Đăng kiểm chấp thu ậ n. 8. C á p điện phải là một t rong các loại dưới đây. Nếu có nguy cơ bị ăn mòn thì phải dùng lớp bọc PVC hoặc Clorua ph ủ lên vỏ lưới thép hoặc vỏ bọc kim loại của cáp để bảo vệ chống ăn mòn. (1) Có vỏ bọc bằng đồng và chất vô cơ cách điện; (2) Có vỏ bọc hợp kim ch ì và lưới kim loại; (3) Có vỏ bọc bằng chất phi kim loại và lưới kim loại. 9. Việc lắp đặt cáp điện phải thỏa mãn như sau: (1) Cáp phải được lắp đ ặ t càng gần đường dọc tâm tàu càng tốt. (2) Cáp phải được đ ặ t có khoảng cách đủ so với boong, vách, két và các loại đường ống khác. (3) Cáp phải được bảo vệ chống hư hỏng do cơ khí. Cáp và vật đỡ chúng phải được lắp ch ặ t s ao cho chịu được sự co dãn của cơ cấu và các ảnh hư ở ng khác của kết cấu thân tàu. (4) Việc xuyên cáp hoặc đường ống đ i cáp qua boong và vách của các không gian nguy hiể m phải được kết cấu sao cho vẫn đảm bảo tính kín khí và kín chất l ỏ ng của boong và vách đ ó. (5) Khi dùng cáp được cách điện bằng chất vô cơ, phải đặc bi ệ t lưu ý sao cho đảm bảo tính nguyên vẹn của các đầu cuối cáp. 10. Vỏ bọc bảo vệ bằng kim loại của cáp động lực và chiếu sáng đi qua vùng nguy hiểm hoặc được nối với thiết bị điện được lắp đặt trong các vùng đ ó, phải được nối đất ở ít nhất hai đầu. 4.3. Tàu dầu dùng để chở xô hàng lỏng có điểm chớp cháy không quá 60 °C nhưng không phải là khí hóa lỏng được nói ở Phần 8 -D và hóa chất nguy hiểm nói ở Phần 8 -E 4.3.1. Quy định chung Trang bị điện của tàu d ầu d ùng để chở xô hàng lỏng c ó điểm chớp cháy kh ô ng quá 60 o C nhưng không phải là khí hóa lỏng được nói ở Phần 8 -D và hóa chất nguy hiểm nói ở Phần 8 -E phải thỏa mãn những yêu cầu ở 4.3.2 đến 4 . 3.7 và những yêu cầu ở 4.2 . 4.3.2. Vùng nguy hiểm Các vùng và không gian dưới đây được coi là nguy hiểm: (1) Các k é t d ầu hàng và đường ống làm hàng; (2) Khoang cách l y và két dằ n riêng biệt kề với két dầu hàng; (3) Buồng b ơ m dầu hàng; (4) Không gian kín và nửa kín ngay phía trên két dầu hàng (ví dụ: giữa các boong) hoặc có vách phía trên và trùng với vách két dầu hàng; (5) Kh ô ng gian kín và nửa kín ngay phía tr ê n buồng bơm ho ặ c khoang cách ly th ẳ ng đứng hoặc két d ằ n riêng biệt kề với két dầu hàng, trừ khi chúng được cách biệt bằng boong kín khí và được th ô ng gió cơ khí t ốt ; ( 6 ) Buồng để ống mền làm hàng; (7) Kh ô ng gian kín và nửa kín có đặt đường ống dầu hàng; (8) Các không gian khác khoang cách ly và két dằn riêng biệt kề sát và phía dưới đ ỉ nh két dầu hàng (ví dụ các máng, lối đi và hầm); (9) Các vùng trên boong h ở hoặc không gian nửa kín trên boong hở trong phạm vi 3 mét so v ớ i cửa lấy dầu hàng, cửa thoát khí hoặc hơi, van phân phối dầu hàng, van d ầu hàng, bích nối đường ống dầu hàng, lối vào buồng bơm dầu hàng hoặc cửa thông gió bu ồ ng bơm dầu hàng; (10) Các vùng trên boong h ở trong phạm vi thành quây d ầu tràn bao quanh van phân phối dầu hàng và ra xa 3 méc so với thành qu â y trên và các thành quây khác dùng để giữ d ầu tràn ở xa khu vực sinh hoạt và buồng c ô ng tác, còn phía trên boong l ấy với độ cao là 2,4 mét; (11) Các vùng trên boong hở hoặc không gian nửa kín trên boong trong phạm vi 6 mét so với cửa thông gió két dầ u hàng; (12) Các vùng trên boong hở bao trùm két dầu hàng (bao gồm cả két dằn bên trong khu vực két dầu hàng) và toàn bộ chiều rộng tàu, c ộ ng th êm 3 mét về phía m ũ i và đu ô i tàu thuộc boong hở, còn phía trên boong lấy với độ cao là 2,4 mét; (13) Các vùng trên boong hở hoặc khu vực nửa kín trên boong hở trong phạm vi 5 mét so với cửa thoát lỗ th ô ng hơi két dầu hàng mà nó cho phép lưu th ô ng một lượng nh ỏ hơi, khí hoặc hỗn hợp khí trơ gây ra do thay đổi nhiệt độ và từ đó đi xuống mặt boong trừ phạm vi 3 mé t so với cửa thoát được n êu ở (9); (14) Các vùng trên boong hở hoặc khu vực nửa kín trên boong hở trong phạm vi 10 mét so với cửa thoát lỗ thông hơi két dầu hàng và từ đó đi xuống mặt boong trừ phạm 6 mét so với cửa thoát được nêu ở (11); (15) Các không gian kín hoặc nửa kín có cửa th ô ng tr ực tiếp ra các vùng nguy hi ể m n ê u trên. 4.3.3. Trang bị điện trong vùng nguy hiểm 1. Thiết bị điện kiểu an toàn về bản chất cấp "i a " và cáp điện đi kèm có thể được phép lắp đ ặ t t rong các vùng nguy hiểm được nêu ở 4.3.2. 2. Trang bị điện ở vùng nguy hiểm được nêu ở 4.3.2 (2) ph ả i như sau : (1) Có thể cho phép lắp đặt bộ thu của dụng cụ hàng hải như máy đo sâu siêu âm và cáp điện đi kèm. Bộ thu phải là kiểu hoàn toàn kín và phải được đ ặ t trong hộp k í n khí cách ly với két dầu hàng. Cáp điện nối với bộ thu phải được đi trong ống thép tráng thiếc chịu lực với mối nối kín khí kéo t ớ i tận boong. (2) Có thể cho phép lắp đặt anốt hoặc các điện cực của hệ thống bảo vệ dòng catốt tích cực (chỉ để bảo vệ vỏ ngoài tàu) và cáp điện đi kèm. Trong trường hợp này, anốt ho ặ c các điện cực và cáp điện phải áp dụng những yêu cầu ở (1). 3. Trang bị điện trong vùng nguy hiểm được n ê u ở 4.3.2 (3) phải như sau : (1) Cho phép l ắ p đ ặ t trang bị điện như nêu ở -2; (2) Cho phép lắp đặ t thiết bị điện có kiểu an toàn v ề b ả n chất cấp "i b " và cáp điện đi kèm. (3) Cho phép lắp đặt t hiết bị chiếu sáng có kiểu phòng tia lửa hoặc áp suất d ư và cáp điện đi kèm. Thiết bị chiếu sáng phải được bố trí ở ít nhất hai mạch độc lập. (4) Cho phép lắp đặt các bộ chỉ báo dùng cho báo động chung và báo cháy có kiểu phòng t ia l ử a hoặc áp su ấ t d ư và cáp điện đi kèm; (5) Cáp điện có thể được phép chạy qua buồng bơm dầu hàng với điều ki ệ n chúng phải được đ ặ t trong ống thép chịu l ực có mối nối kín khí. 4. Trang bị điện trong vùng n g uy hiểm được n ê u ở 4.3.2 (4) phải như sau : (1) Cho phép l ắ p đ ặ t thiết bị điện có kiểu an toàn v ề bản chất cấp "i b ” và cáp điện đ i kèm. (2) Cho phép lắp đặ t thiết bị chiếu sáng kiểu phòng tia lửa hoặc kiểu áp suất dư và cáp điện đ i kèm. Thiết bị chiếu sáng phải được bố trí ở ít nhất hai mạch độc lập. Tuy nhiên, nếu không gian nhỏ thì ch ỉ cần một mạch. (3) Cho ph é p đ i cáp qua vùng này. (4) Cho phép lắp đặt trang bị điện khác với n ê u ở (1) đến (3) với điều kiện phải có biện pháp đ ề phòng sau: (a) Thiết bị điện được l ắ p đ ặ t ở bu ồ ng được thông gió c ơ khí tốt; (b) Ch ỉ có thể đến được buồng từ phía trên boong; (c) Sàn của bu ồ ng phải được tách biệt khỏi két dầu hàng nhờ khoang cách ly. 5. Trang bị điện t rong vùng nguy hiểm được n ê u ở 4.3.2 (5) và (6) phải như sau : (1) Ch o phép lắp đặt thiết bị điện có kiểu an toàn về bản chất cấp "i b " và cáp điện đi kèm. (2) Cho phép l ắ p đặt thiết bị chiếu sáng kiểu phòng tia lửa hoặc kiểu áp suất dư. Thi ết bị chiếu sáng phải được bố trí ít nhất hai mạch độc l ậ p. Tuy nhiên, nếu không gian nhỏ thì ch ỉ c ầ n mộ t mạch. (3) Cho phép đi cáp qua vùng này. 6. T r ang bị điện trong vùng nguy hiểm được n ê u ở 4.3.2 (7) phải như sau : (1) Cho phép lắp đặt trang bị điện như nêu ở -2. (2) Cho phép lắp đặt các trang bị điện dưới đây với điều kiện vùng đó được thông gió cơ khí tốt. (a) Thiết bị điện kiểu an toàn về bản chất cấp "i b " và cáp điện đ i kèm. (b) Thiết bị chiếu sáng kiểu phòng tia lửa hoặc kiểu áp suất dư và cáp điện đi kèm. T hi ế t bị chiếu s áng phải được bố trí ở ít nhất hai mạch đ ộc lập. Tuy nhiên, nếu là không gian nh ỏ thì chỉ cần một mạch. (c) Đi cáp điện qua. 7. Trang bị điện trong vùng nguy hiểm được nêu ở 4.3.2 (8) phải như sau : (1) Cho phép lắp đặt trang bị điện như nêu ở -2 . (2) Cho phép lắp đặt thiết bị điện kiểu an toàn v ề bản chất cấp “i b ” và cáp điện đi kèm. (3) Cho phép lắp đặt t hiế t bị chiếu sáng kiểu phòng tia lửa hoặc kiểu áp suất dư và cáp điện đi kèm. Thiết bị chiếu sáng phải được b ố trí ở ít nh ấ t hai mạch riêng biệt. (4) Cho phép lắp đặt các bộ chỉ báo âm thanh dùng cho báo động chung và báo cháy có kiểu phòng tia lửa hoặc kiểu áp suất dư và cáp điện đi kèm. (5) Cho phép đ i cáp điện qua vùng này với điều kiện chúng phải được đặ t trong ống thép chịu lực có mối nối kín khí. 8. Trang bị điện trong vùng nguy hiểm được nêu ở 4.3.2 (9), (10), (1 1 ) và (12) phải như sau : (1) Cho phép l ắ p đặt t rang bị điện như n ê u ở -2. (2) Cho phép lắp đặt thiết bị điện kiểu phòng tia lửa, kiểu áp suất dư hoặc kiểu tăng độ an toàn và cáp điện đ i kèm. (3) Cho phép đ i cáp điện qua vùng này. Tuy nhiên không được phép có các đoạn cáp cong giãn nỡ ở các vùng nêu ở 4.3.2 (9) và (10). 9. Trang bị điện trong vùng nguy hiểm được nêu ở 4.3.2 (13) và (14) phải như sau : (1) Cho phép lắp đặt trang bị điện như nêu ở -8 ; (2) Cho phép lắp đặt thiết bị điện có ki ể u bảo vệ “n” và cáp điện đi kèm; (3) Cho phép lắp đặt thiết bị điện có kiểu đ ảm b ả o không phát ra tia lửa hoặc hồ quang và không b ộ phận nào của thiết bị này có nhiệt độ làm v iệc tới mức có thể g â y ra đ ốt cháy khí hoặc hơi phát ra từ hàng, và cũng cho phép lắp đặt cáp điện đi kèm thiết bị điện trên. 10. Nếu có bố trí trang bị đi ệ n trong các vùng như nêu ở 4.3.2 (15), thì phải coi các vùng này t ươn g đương với vùng nguy hiểm kề sát có c ử a mở trực tiếp, và trang bị điện p h ải phù hợp với những yêu cầu tương ứng từ -1 đến -9 . 4.3.4. Động cơ điện d ẫ n đ ộng thiết bị trong bu ồ ng bơm Các động cơ điện d ẫ n động thiết bị trong buồng bơm (như bơm hàng, bơm dằn và quạt th ô ng gió) phải được lắp đặt ở không gian được ngăn cách với buồng bơm bằng vách và boong kín khí. Nếu trục đi qua vách và boong này thì phải có các hộp đệm kín. 4.3.5. Chiếu sáng trong vùng ngu y hiểm Nếu các vùng nguy hi ể m được chiếu sáng bằng thiết bị chiếu sáng đặ t ở các vùng không nguy hiểm k ề b ê n th ô n g qua l ỗ kính đ ặ t vào vách hoặc boong, thì các l ỗ được l ắ p kính này phải được kết cấu sao cho kh ô ng làm hư hại đến tính kín nước, kín khí và đ ộ b ề n ban đầu của vách và boong. Cũng cần phải qua n tâm đến thông gió cho thiết bị chiếu sáng sao cho không g â y ra quá nóng trên l ỗ lắp kính. 4.3.6. Động cơ điện d ẫ n động quạt thông gió ở vùng nguy hiểm Động cơ điện dẫn động quạt thông gió các không gian kín hoặc nửa kín trong vùng nguy hiểm ph ả i được đặt phía n g oài đường ống th ô ng gió. Tuy nhi ê n, nếu được Đ ă ng kiểm chấp thuận, thì các động cơ truy ề n động quạ t thôn g gió các không gian trừ buồng bơm có thể được đặt bên trong đ ường ống thông gió. 4.3.7. Thiết bị điện phòng nổ Thiết bị điện phòng nổ tron g không gian nguy hiểm nh ư n ê u ở 4.3.2 phải phù hợp với việc sử dụng trong môi trường có khí dễ nổ được phân cấp thành nhóm khí và hơi II B và cấp nhiệt độ T3 như được đưa ra ở tài liệu xuất bản s ố 79 của IEC hoặc tương đường với nó. 4.4. Các khoang kín dùng để chở ô tô có nhiên liệu sẵn trong két của chúng để hoạt động và các buồng kín kề với khoang hàng này, v.v... 4.4.1. Trang bị điện trong các khoang kín, v.v... Các khoan g hàng kín dùng để ch ở ô tô có nhi ê n liệu s ẵ n trong k é t của chúng để hoạt động, v.v..., phải thỏa mãn các yêu cầu ở 20.3, Phần 5 . 4.5. Tàu chở than 4.5.1. Trang bị điện trong khoang hàng 1. Trừ khi có công dụng thiết yếu, không cho phép lắp đặt bất kỳ trang bị điện nào tr ong không gian được liệt k ê từ ( 1 ) đến (3) dưới đây : (1) Khoang hà ng; (2) Không gian kín k ề sát với khoang hàng có cửa ra vào, cửa huplô, v.v..., không kín khí hoặc kín nước mở vào khoang hàng; (3) Các vùng trong phạm vi 3 mé t so với của thoát l ỗ hút thông gió cơ khí hầm hàng; (4) Các quạt hút gió c ơ khí được lắp đặt tr ong ống thông gió hầm hàng phải là kiểu không g â y tia lửa. 2. Khi không th ể tránh được việc lắp đặt trang bị điện trong các vùng đó thì chúng phải thỏa mãn những yêu c ầ u từ ( 1 ) đến (3) sau : (1) Trang bị điện phải là kiểu phòng nổ được Đ ă ng kiểm chấp thuận và có vỏ bảo vệ đ ể đảm bảo hoạt động an toàn trong bụi than. Trang bị điện phải được lắp đặt sao cho tránh được hư hỏn g do cơ khí. Tuy nhi ê n, cho phép sử dụng trang bị điện phù hợp với vị trí lắp đ ặt và mục đích sử dụng, và đượ c Đăng kiểm th ấ y là tính an toàn tương đương với tran g bị điện có kiểu phòng n ổ . (2) Kh ô ng được phép l ắ p công tắc và ổ c ắ m trừ khi chúng được nối với mạch an toàn v ề bản chất . (3) Cáp điệ n đi qua khoang hàng phải được đ ặ t trong ống thép chịu lực, kín khí. Cả 2 đ ầu ống phải được bịt kín bằng tấm đệm cáp hoặc t ư ơng tự đ ể ng ă n cách với khoang hàng. 3. M ặ c dù có những yêu cầu ở -1 và -2 , trang bị điện được lắp đặt trong vùng và không gian được liệt kê ở -1 (1) đến (3) của tàu chở xô mà đôi khi dùng chở than và trang bị điện này không được dùng trong lúc ch ở than, thì chúng phải th ỏ a mãn những y ê u cầu ở ( 1 ) và (2) dưới đây : (1) Thiết bị điện phải có vỏ bảo vệ không cho phép bụi than lọt vào. (2) Trang bị điện phải được lắp đ ặ t sao cho tránh được hư hỏng do cơ khí. Đồng thời mạch cấp nguồn cho thiết bị phải được bố trí công tắc nhiều cực đặt phía ngoài không gian và vùng như nêu ở -1 (1) đến (3) và đảm bảo d ễ tiếp cận, và phải có biện pháp khóa công tắc ở vị trí “ngắt". 4.6. Yêu cầu đặc biệt đối với tàu chở hàng nguy hiểm 4.6.1. Quy định c h ung Trang bị điện của tàu chở hàng nguy hiểm phải thỏa mãn những yêu cầu Chương 1 9 , Phần 5 và những yêu cầu ở Phần này. CHƯƠNG 5 YÊU CẦU BỔ SUNG ĐỐI VỚI HỆ THỐNG ĐIỆN CHÂN VỊT 5.1. Quy định chung 5.1.1. Phạm vi áp dụng 1. Các trang bị điện trên những tàu mà phương tiện đẩy tàu duy nhất là hệ thống chân vịt được dẫn động b ằ ng điện (sau đ â y trong Chương này gọi là tàu có thiết bị điện chân vịt) phải thỏ a mãn những y ê u cầu tương ứng trong phần này và những yêu cầu bổ sung trong chương này. 2. Các bộ biến đổi bán d ẫ n của các động cơ điện quay chân vịt và các hệ thống đi ệ n khác mà Đ ă ng kiểm cho là cần thiết phải thỏa mãn những yêu cầu ở -1 . 3. Các máy dùng trên tàu có thiế t bị điện ch â n vịt phải thỏa mãn những yêu cầu t ư ơng ứng trong Ph ầ n 3 và những y ê u cầu bổ sung trong Chương này. 5.1.2. Những yêu c ầ u bổ sung đối với động cơ dẫn động các máy phát điện chân vịt 1. Quá trình đảo chiều quay ch â n vịt từ tiến sang lùi khi tàu đang tiến thì động cơ dẫn động các máy phá t , nói chung, phải có một hệ thống điều khiển có khả năng nhận hoặc hạn chế n ă ng l ượn g tái sinh mà không nh ả thiết bị bảo vệ quá tốc như nêu ở 2.4.1-2, 3.3.1-1, hoặc 4.3.1-1 Phần 3 . Đồng thời động cơ lai và máy phát phải được kết cấu sao cho có khả năng chịu được v ò ng quay bằng vòng quay đ ặ t của thiết bị bảo vệ quá tốc. 2. Các đặc tính của bộ điều tốc động cơ lai phải được Đăng kiểm chấp thuận, trừ trường hợp nếu máy phá t động lực cũng được sử dụng như là máy phát điện chính trên tàu. 3. Khi t hay đổi tốc độ động cơ lai đ ể điều khiển tốc độ quay chân vịt, thì bộ điều tốc phải có khả năng điều khiển được từ xa, càng xa càng tốt. Tuy nhi ê n nếu được sự đồng ý của Đăng kiểm thì không cần thiết áp dụng yêu cầu này. 4. Khi các máy phát một chiều được dẫ n động ri ê ng biệt và được mắc nối tiếp thì phải có biện pháp hữu h i ệu đ ể ngăn n gừa việc đ ả o chiều quay của máy phát trong trường hợp có hư hỏng của nguồn dẫn động. 5.2. Thiết bị điện chân vịt và cáp điện 5.2.1. Quy định chung Trong bất kỳ chế đ ộ điều động nào cũng không được tạo ra từ trường lớn quá mức trong các thiế t bị điện chân vịt. 5.2.2. Nh ữn g y ê u c ầ u chung đối với các động cơ điện quay chân vịt 1. Các động cơ điện quay chân vịt ph ả i thỏa mãn những yêu cầu từ (1) đến (3) dưới đây: (1) Mô men quay sẵn có cho quá trình điều động tàu phải có khả n ă ng dừng hoặc đ ả o chiều của tàu với thời gian hợp l ý khi tàu hành trình ở tốc độ lớn nhất. (2) Đối với các động cơ xoay chiều thì phải có độ dự trữ mômen quay đủ để giữ động cơ không bị mất đồng bộ trong điều kiện thời tiết xấu và tại thời điểm đảo chiều hoạt động của tàu nhiều chân vịt. (3) Các động cơ phải không sinh ra dao động xoắn có hại trong dả i tốc độ quay th ô ng thường. 2. Ph ả i đảm bảo b ô i trơn các ổ đỡ của động cơ quay chân vịt ở mọi tốc độ, kể cả tốc đ ộ trượt. Khi sử dụng h ệ thống bôi trơn cưỡng bức, thì hệ thống phải có các thiết bị báo động bằng âm thanh và ánh sáng để báo động khi có sự cố v ề việc cấp dầu bôi tr ơn hoặc áp lực d ầu bôi trơn giảm thấp và cũng phải có thiết bị tự động d ừng động cơ khi áp lực dầu bôi trơn gi ả m thấp sau khi đã báo động. 3. Đối với các động cơ 1 ch iề u có khả năng xảy ra quá tốc độ như nêu ở 2.4.7 do mất chân vịt hoặc chân vịt qua y quá nhanh thì phải tran g bị thiết bị bảo vệ quá t ố c , đồng thời rôto của động cơ cũn g phải được kết cấu phù hợp để tránh những hư hỏng đo qu á t ốc. 4. Nếu hệ thống được thiết kế có 1 động cơ quay chân vịt nối với tổ máy phát có công suất liên tục lớn hơn công suất của động cơ thì phải có biện pháp ngăn ngừa tình trạng hoạt động quá tải liên tục hoặc quá mômen không cho phép của động cơ và đ ường trục. 5. Trục của động cơ phải phù hợp với những yêu cầu ở 2.4.11. Trong trường hợp này đường kính của trục rôto ở chiều dài tính từ vị trí đặ t rôto đến đầu trục chân vịt phải thỏa mãn với những yêu cầu ở 2.4.11-3 (11). Giá trị F 1 phải được tính theo các trường hợp (1) hoặc (2) dưới đây: (1) Động cơ có ổ đ ỡ ở cả hai đầu trục ; (2) Động cơ không có ổ đỡ ở phía đầu lắp chân vịt. 5.2.3. Kết cấu và bố trí các máy điện quay của hệ thống điện chân vịt 1. Phải có các biện pháp hữu hiệu nhằm tránh ngưng đọng nước l a canh phía dưới các động cơ, máy phát, các bộ kích từ hoặc các khớp n ố i điện từ (sau đây ở ch ươn g n à y gọi chung là máy điện quay chân vịt). 2. Các vành trượt và cổ góp của các máy đi ện quay chân vịt phải được bố trí ở những vị trí thích hợp đ ể d ễ bảo dưỡng. Các cuộn dây và gối đỡ phải tiếp cận được dễ dàng để kiểm tr a và sửa chữa. Nếu thấy cần thiết thì Đ ă ng ki ể m có thể yêu cầu các máy điện quay chân vịt phải được k ế t c ấ u sao cho có thể tháo và thay thế các cuộn dây của chúng. 3. Trên cuộn dây stato của máy điện xoay chiều hoặc cuộn d â y kích từ của máy điện một chiều có công suất lớn hơn 500 kW phải được trang bị các đầu cảm biến nhiệ t để kiểm tra và báo động. 4. Các máy điện quay chân vịt phải được trang bị hệ thống thông gió cưỡ n g bức, tr ê n các đường ống thông gió hoặc tại các bộ lọc khí phải có thiết bị đ o n h i ệ t đ ộ khí làm mát. 5. Phải có biện pháp hữu hiệu tránh ngưng đọng hơi nước và nước trong các máy điện quay chân vịt. 5.2.4. Nhiệt độ của các máy điện quay chân vịt Trường hợp máy điện quay chân vịt có tốc độ thay đổi được trang bị một quạ t gió gắn ở đ ầu trục và phải chịu hoạt động ở tốc độ dưới tốc độ định m ứ c với m ô men quay lớn nhất, dòng tải lớn nhất, dòng kích từ lớn nhất hoặc với các điều kiện tương tự thì nhiệt độ không được vượt quá gi ớ i hạn nêu ở Bảng 4/2.2 của 2.4.3. 5.2.5. Bộ biến đổi bán dẫn 1. Các bộ biến đổi bán dẫn phải được thiết kế sao cho có khả năng chịu được dòng quá tải khi thay đổi hướng chuyển động của t àu và trong các quá trình v ậ n hành tàu nêu ở 1.3.2, Phần 3. 2. Phải đảm bảo phân chia đều điện áp hoặc dòng điện khi các linh kiện bán dẫn được mắc nối tiếp hoặc song song nhau. 3. Các linh kiện hoặc cụm linh kiện bán d ẫ n phải được trang bị làm mát để duy t rì nhiệt độ dư ớ i nhiệt độ tới hạn cho phép. 4. Các l inh kiện bán dẫn phải được bố trí thông gió cưỡng bức sao cho bộ biến đổi bán d ẫ n có thể giảm được công suất ra khi có h ư hỏng quạt gió, hoặc khi c ó nhiều linh kiện được mắc song song và quạt gió được t rang bị cho từng nhóm thì linh kiện ở nhóm liên quan có thể tách ra được. 5. Các bộ biến đổi bán dẫn thông gió cưỡng bức phải được trang bị nhiệt kế để đ o nhiệt độ khí làm mát. 6. Phải có các biện pháp hữu hiệu tránh việc ngưng đọng nước và hơi nước trong các bộ biến đổi bán dẫn, trừ khi các bộ này được l ắ p đặ t trong các kh ô ng gian được điều hòa không khí. 7. Phải bố trí thiết bị hạn chế quá áp phù hợp trên mỗi mạch cung cấp để ngăn ngừa hư hỏng. 8. Các linh kiện bán d ẫ n và các mạch lọc phải được bảo vệ bằng các cầu chì và các thiết bị khác được Đăng kiểm chấp thuận. 5.2.6. Cáp điện Dây d ẫ n của cáp dùng cho các cơ cấu điều khiển và dụng cụ đo được nối tr ực tiếp tới bảng điện chính phải có ít nhất 7 tao và tiết diện tối thiểu phải bằng 1 ,5 mm 2 . 5.2.7. Dụng cụ đo Ngoài các dụng cụ đo nêu ở Bảng 4/2.8 của 2.5.6 hoặc 4/2.9 của 2.5.7, còn phải trang bị thêm trên bảng điều khiển hoặc các vị trí thích hợp khác các dụng cụ nêu ở (1) đến (4) dưới đây: (1) Dụng cụ chỉ báo nhiệt độ trên cuộn dây stato hoặc cuộn dây cực phụ của các máy điện quay chân vịt (ch ỉ áp dụng đối với các máy có công suất lớn hơn 500 kW) ; (2) Đồng hồ đo điện áp cho các động cơ điện; (3) Đ ồ ng hồ đo dòng phần cảm và dòng phần ứng nếu là động cơ điện 1 chiều ; (4) Đồng h ồ đo dòng mạch chính nếu là động cơ điện xoay chiều. 5.3. Cấu tạo thiết bị điện chân vịt và mạch cấp điện 5.3.1. Cấu tạo thiết bị điện ch â n vịt và máy phụ động lực 1. Phải có các bi ệ n pháp đảm bảo các trang bị hoặc thiết bị nêu ở (1) đến (6) dưới đây có khả năng khởi động động cơ quay chân vịt và tàu hành hải được ngay cả khi một trong số chúng kh ô ng hoạt đ ộ ng. (1) Nguồn cấp cho thiết bị điện chân vịt; (2) Các biến áp dùng cho thiết bị điện chân vịt; (3) Các bộ biến đổi bán dẫn (kể cả các bộ kích từ của động cơ quay chân vịt); (4) Hệ thống làm mát các động cơ quay chân vịt; (5) Hệ thống bôi trơn các động cơ quay chân vịt; (6) Các trang bị hoặc thiết bị khác mà Đăng kiểm thấy là cần thiết. 2. Nếu nguồn cấp điện cho thiết bị điện chân vịt thỏa mãn (1) và (2) dưới đây th ì có thể sử dụng làm nguồn điện chính trên tàu như yêu cầu ở 3.2.1. (1) Khi 1 tổ máy phát của thiết bị điện chân vịt ng ừ ng hoạt động thì công suất như nêu ở 3.2.1-2 được đảm bảo nhờ nguồn điện còn lại của thiết bị điện chân vịt, đồng thời lúc đ ó vẫn có đủ c ô ng suất để tàu đạt tốc độ tối thiểu. (2) Khi t ải bị dao động và hãm chân vịt hoặc có sự thay đổi t ố c độ quay của máy phát điện chân vịt để điều khiển động cơ quay ch â n vịt thì sự thay đổi điện áp và tần s ố phải thỏa mãn những yêu cầu ở 2.1.2-3. 5.3.2. Mạch cấp điện 1. Thiết bị ho ặ c trang bị điện phù hợp với yêu cầu ở 5 .3.1-1 mà được trang bị kép thì phải được cấp điện bằng các mạch độc lập lẫn nhau. 2. Các hệ thống điện quay chân vịt có từ hai máy phát hoặc động cơ quay chân vịt tương ứng trở l ê n làm việc t r ên m ột trục chân vịt thì phải b ố trí sao cho ngắt được bấ t kỳ m ột máy phát hay động cơ nào ra khỏi hệ th ốn g và cách ly hoàn toàn v ề điện. 3. Mạch cấp điện phải c ó các biện pháp an toàn nêu từ (1) đến (6) dưới đây: (1) N ế u có thiết bị bảo vệ quá tải t rên mạch đ ộ ng l ự c chính thì phải đặt ở giá trị đủ lớn để nó không thể ngắt mạch khi điề u động trong điều kiện thời tiết xấu, quá trình đ ả o chiều hay các chế độ v ậ n hành như nêu ở 1.3.2 , Phần 3 . (2) Trên đường dây cấp điện cho động cơ điện quay chân vịt phải lắp đặt thiết bị phát hiện r ò điện áp ra các phần nối đất. (3) Trừ mạch kích từ không chổi than và mạch kích từ có chổi than của các máy điện quay có công suất nhỏ hơn 500 kW , phải lắp đặt thiết bị phát hiện rò điện áp ra các phần nối đất ở mỗi mạch kích từ cách ly. (4) Các động cơ quay ch â n vịt hoặc máy phát điện chân vịt phải có bi ệ n pháp ngắt lựa chọn hoặc giảm nhanh t ừ thông đ ể bảo vệ tránh xảy ra quá tải trên mạch chính. (5) Trên mạch từ trường phải trang bị thiết bị để ngăn chặn việc tăng quá áp khi ngắt mạch. (6) Trên mạch kích từ không được b ố trí bảo vệ quá tải do hở mạch gây nên. 5.4. Thử đ ường dài Sau khi lắp đặt hoàn chỉnh hệ th ố ng điện chân vịt phải tiến hành thử hoạt động vào lúc thử tàu đường dài theo c á c quy trình thử được Đăng kiểm duyệt. CHƯƠNG 6 YÊU CẦU ĐẶC BIỆT ĐỐI VỚI TÀU CÓ VÙNG HOẠT ĐỘNG BIỂN HẠN CHẾ, TÀU NHỎ VÀ TÀU ĐÁNH CÁ 6.1. Quy định chung 6.1.1. Phạm vi áp dụng Những yêu cầu ở Chương này áp dụng cho các trang bị điện của tàu (trừ tàu khách) được liệt kê dưới đây thay cho những yêu cầu tương ứng của Phần này: (1) Các tàu có dấu hiệu cấp tàu hoạt động trong vùng biển hạn chế III không thực hiện chuyến đi Quốc tế và các t àu có dấu hiệu c ấ p tàu như tr ên có tổng dung tích nh ỏ hơn 500 chạy tuyến Qu ố c tế. (2) Các tàu có tổng dung tích nh ỏ hơn 500; (3) Các tàu có dấu hiệu cấp tàu hoạt động trong vùng biển hạn chế III có tổng dung tích từ 500 trở lên chạy tuyến Quốc tế; (4) Các tàu có tổng dung tích từ 500 trở lên không chạy tuyến Quốc tế; (5) T à u đánh cá không chạy tuyến Quốc tế; (6) Tàu đánh cá có tổng dung tích nhỏ hơn 500 chạy tuyến Quốc tế; (7) Tàu đánh cá có tổng d ung tích từ 500 trở lên chạy t uyến Quốc tế. 6.2. Trang bị điện của các tàu nêu ở 6.1.1 (1) 6.2.1. Quy định chung Đối với các tàu n ê u ở 6.1.1 (1), c ó thể áp dụng nh ữ ng yêu cầu từ 6.2.2 đến 6.2.20 dưới đây. 6.2.2. Đ iề u kiện môi trường Trừ các tàu hoạt đ ộ ng ở vùng nhiệt đới, nên áp dụng nhiệt độ không k hí 40°C và nhiệt độ nước biển 2 7 °C thay cho nhiệt độ không khí 45 °C và nhiệt độ nước biển 32 °C n ê u trong Bảng 4/1.1 ở 1.1.7. 6.2.3. Hệ thống phân phối Các tàu có tổng d ung tích nhỏ hơn 1600 có thể không áp dụng những yêu cầu ở 2.2.1-2 (trừ t àu dầu, tầu ch ở xô khí hóa lỏng và tàu chở xô hóa chất nguy hiểm). 6.2.4. Hệ thống kiểm tra cách điện Khi áp dụng những y ê u cầu của 2.2.2, có thể thay hệ thống kiểm tra cách điện bằng hệ thống chỉ báo chạm đất đối với các tàu có tổng dung tích nhỏ hơn 1600 (trừ tàu dầu, t à u ch ở x ô khí hóa lỏng và tàu chở xô hóa chất nguy hiểm). 6.2.5. Mạch chiếu sáng Những yêu cầu đối với các buồng đặ t máy chính hoặc n ồ i hơi chính, buồng máy lớn, bếp lớn, hành lang, l ố i đi tới boong xuồng và buồng công cộng, đèn chiếu sáng phải được cấp điện từ ít nhất hai mạch n ê u ở 2.2.7-4 , có th ể ch ỉ giới hạn yêu cầu đối với buồng đặt máy chính hoặc n ồ i hơi chính. Và một trong hai mạch có thể là mạch chiếu sáng dự trữ. 6.2.6. Kết cấu và vật liệu của bảng điện chính 1. Không phải áp dụng nh ữ ng yêu cầu của 2.5.3-1. 2. Những yêu cầu ở 2. 5 .3-2 có thể không phải áp dụng trừ các tàu dự kiến đăng ký là tàu có hệ thống v ậ n hành buồng máy không có người trực ca thỏa mãn Quy phạm hệ thống điều khiển tự động và từ xa (sau này gọi t ắ t là tàu MO). 6.2.7. Dụng cụ đo dùng cho máy phát điện một chiều Ở 2.5.6, trong trường hợp có từ hai máy phát điện một ch iề u trở lên không l àm việc song song, có thể ch ỉ cần một ampemet và một vonmet với điều kiện phải có một ampemet và một vonmet xách tay như nêu ở 3.8.2 để trên tàu. 6.2.8. Dụng cụ đo dùng cho máy phát điện xoay chiều Ở 2.5.7 , t rong trường hợp từ hai máy phát điện xoay chiều trở lên không làm việc song song, có thể ch ỉ c ầ n một ampemet và một vonmet với đ iề u kiện phải có một ampem e t và một vonmet xách tay như nêu ở 3.8.2 đ ể trên tàu. 6.2.9. Cơ cấu đ iề u khiển động cơ Có thể không phải áp dụng những yêu cầu ở 2.8.1-7 và -8 . Tuy nhiên, đối với các tàu có dung tích từ 500 tr ở lên, phải tách b ả ng khở i động nhóm thành một phần, một phần dùng cho các động cơ nhóm 1 , một phần dùng cho các động cơ nhóm 2. 6.2.10. Đ ề phòng cháy Có thể không áp dụng những yêu cầu của 2.9.11 6.2.11. Nguồn điện chính 1. Mặc dù có những yêu cầu ở 3.2.1-1 đ ến 3 , trừ tàu MO, số lượng nguồn điện chính có thể chỉ cần một. Tuy nhiên, trong tr ường hợp này nếu không trang bị máy ph á t khác, thì phải trang bị tổ ắc quy l à m nguồn dự phòng sao cho đảm bảo đủ dung lượng để cấp điện cho hệ thống chiếu sáng, tín hiệu và thiết bị thông tin. 2. Ở các tàu MO, có thể không áp dụng những y ê u cầu về các đi ề u kiện tiện nghi tối thiểu đảm bảo sự sống như nêu ở 3.2.1-2. 3. Những yêu cầu ở 3.2.1-3 có thể không phải áp dụng trừ tàu M O , 6.2.12. Số lượng biến áp Ở các tàu MO, nếu có nguồn điện sự cố hoặc nguồn điện dự phòng (tổ ắc quy) có dung lượng đủ để cấp cho hệ thống chiếu sáng, hệ thống t ín hiệu, hệ thống thông tin.v.v..., thì có thể không phải áp dụng những yêu cầu của 3.2.2. 6.2.13. Hệ thống chiếu sáng Có thể không phải áp dụng những yêu cầu của 3.2 . 3-2 và -4 , Đồng thời, khi áp dụng những yêu cầu của 3 .2.3-3 , tàu phải có hệ thống chiếu sáng dự phòng ở các vị trí sau: (1) Trạm hạ phao bè cứu sinh và phía ngoài mạn; (2) Tất cả các hành lang, cầu thang và lối ra ; (3) Buồng máy và chỗ đặt nguồn điện dự phòng; (4) Trạm điều khiển máy chính. 6.2.14. Bố trí bảng điện chính Có thể không phải áp dụng những y ê u cầu của 3.2.4. 6.2.15. Nguồn điện sự cố Có thể không phải áp dụng n h ững yêu cầu của 3.3. 6.2.16. Thiết bị khởi động tổ máy phát sự cố Có thể không phải áp dụng những yêu cầu của 3.4. 6.2.17. Cung cấp nguồn điện cho đèn hàng hải Mặc dù có những yêu cầu ở 3.6.1-3, nguồn cung cấp cho bảng chỉ báo đèn h à ng hải phải được cấp bằng mạch riêng biệt từ bảng điện chính và nguồn điện dự phòng hoặc bảng ph â n phối chiếu sáng đặt ở buồng lái (miễn giảm cho trường hợp nếu có từ 2 tổ máy phát trở lên). Tuy nhiên, đối với các tàu có tổng dung tích nhỏ hơn 500 , t hì chỉ cần 1 mạch lấy từ bảng điện chính đư ợc cấp điện từ nguồn điện chính và nguồn điện dự phòng. 6.2.18. Cung cấp nguồn điện cho các đèn mất chủ động, đèn neo và đèn tín hiệu Mặc dù có những yêu cầu ở 3.6.2 và 3.6.3, các đèn m ấ t ch ủ động, đèn neo, đèn tín hiệu có thể được cấp nguồn từ nguồn điện chính và nguồn điện dự phòng độc lập. 6.2.19. Cung cấp nguồn điện cho hệ thống báo động chung Mặc dù có những yêu cầu ở 3.6.4, nguồn điện sự cố có thể là nguồ n điện dự phòng độc lập. 6.2.20. Phụ tùng d ự trữ Nhữn g yêu cầu của 3.8.1-4 có thể không phải áp dụng đối với các tàu có máy lái phụ được vận hành bằng tay tin cậy. 6.3. Trang bị điện của các tàu nêu ở 6.1.1 (2) 6.3.1. Quy định chung Đối với các tàu nêu ở 6.1.1 (2) phải thỏa mãn những yêu cầu của 6.2.3 đến 6.2.6, 6.2.10, 6.2.11-3, 6.2.13, 6 . 2.14 ,6.2.16, 6.2.18 và 6.2.19, và ngoài ra còn phải thỏa mãn những yêu cầu khác. 6.3.2. Cơ cấu điều khiển động cơ Có thể kh ô ng phải áp dụng những yêu cầu của 2.8.1-7 và -8. 6.3.3. Nguồn điện chính 1. Có thể không phải áp dụng những yêu cầu về các điều kiện đ ả m b ả o sự sống như nêu ở 3.2.1-2. 2 Ở y ê u cầu của 3.2.1-3, có thể miễn giảm về độ tin cậy của nguồn điện chính của tàu không phải là tàu MO. 6.3.4. Nguồn điện sự cố Có thể không phải áp dụng những yêu cầu của 3.3. Tuy nhi ê n phải trang bị nguồn điện dự phòng có khả năng đồng thời cấp điện cho các phụ tả i dưới đây ít nhất là 3 giờ ( l iên tục 30 phút đối với thiết bị tín hiệu và thiết bị báo động làm việc ngắn hạn lặp lại). (1) Tất cả tín hiệu thông tin nội bộ ở chế độ sự cố; (2) Đèn hàng hải, đèn mất chủ động, đèn neo và đèn tín hiệu ; (3) Hệ thống chiếu sáng ở vị trí được nêu ở 6.2.13. 6.3.5. Cung cấp nguồn điện cho đèn hàng hải M ặ c dù có nh ữ ng yêu cầu ở 3.6.1-3, nguồn cung cấp cho bảng chỉ báo đèn hàng hải có t hể được cấp bằng 1 mạch từ bảng điện chính nhận điện từ nguồn điện chính và nguồn điện dự phòng. 6.4. Trang bị điện của các tàu nêu ở 6.1.1 (3) 6.4.1. Quy định chung Các tàu nêu ở 6.1.1 (3) phải t hỏa mãn những yêu cầu của 6.2.2, 6.2.3, 6.2.7 đến 6.2.9 và 6.2.20, và yêu cầu bổ sung ở 6.4.2 dưới đây. 6.4.2. Dung lượng nguồn điện sự cố Có thể thỏa mãn những yêu cầu của 3.3.2-2 (8). 6.5. Trang bị điện của các tàu nêu ở 6.1.1 (4) 6.5.1. Quy định chung Các tàu n ê u ở 6.1.1 (4) phải thỏa mãn những yêu cầu của 6.2.4, 6.2.5, 6.2.10, 6.2.14 và 6.3.3. 6.6. Trang bị điện của các tàu nêu ở 6.1.1 (5) 6.6.1. Quy định chung Các tàu n ê u ở 6.1.1 (5) phải thỏa mãn nh ữn g yêu cầu của 6.2.2 đến 6.2.20. 6.7. Trang bị điện các tàu nêu ở 6.1.1(6) 6.7.1. Quy định chung Các tàu nêu ở 6.1.1 (6) phải thỏa mãn nh ữ ng yêu cầu của 6.2.3 đến 6.2.8, 6.2.10, 6 . 2.11-3, 6.2.14, 6.2.16, 6.2.18, 6.2.19, 6.3.2, 6.3.3-1 và 6.3.5, và ngoài ra còn phải thỏa mãn những yêu cầu khác. 6.7.2. Nguồn điện chính Những yêu cầu của 3.2.1-3 và -4 có thể không phải áp dụng đối với tổ máy phát trích l ự c máy chính đ óng vai trò là một trong hai tổ máy phát của nguồn điện c hí nh của các tàu không phải MO. 6.7.3. Hệ thống chiếu sáng Những yêu cầu của 3.2.3-2 và -4 có thể không phải áp dụng. Đồng thời, khi áp dụng những y ê u cầu của 3 .2.3-3 , các tàu trên phải được trang bị hệ thống chiếu sáng dự phòng ở các vị trí sau: (1) Trạm hạ phao bè cứu sinh và phía ngoài mạn khu vực này; (2) Tất cả hành lang, cầu thang và lối ra; (3) Buồng máy và buồng đặt nguồn điện dự phòng; (4) Trạm điều khiển máy chính; (5) Buồng xử l ý cá. 6.7.4. Nguồn điện sự cố Nh ữ ng yêu cầu của 3.3 có thể không phải áp dụng. Tuy nhiên phải trang bị nguồn điện dự phòng có khả năng đồ ng thời cấp điện cho các phụ t ải dưới đây ít nhất l à 3 gi ờ (liên tục 30 phút cho thiết bị tín hiệu và báo động làm việc ngắn hạn lặp lại). (1) Tất cả tín hiệu th ô ng tin nội bộ ở chế độ sự cố; (2) Đèn hàng h ả i, đèn mất chủ động, đèn neo và đèn tín hiệu; (3) Hệ thống chiếu sáng tại vị trí được nêu ở 6.7.3. 6.8. Trang bị điện của các tàu nêu ở 6.1.1 (7) 6.8.1. Quy định chung Các tàu nêu ở 6.1.1 (7) phải thỏa mãn nh ữ ng y ê u cầu của 6.2.5, 6.2.7 đến 6.2.9 và 6.7.2 và yêu c ầu bổ sung ở dưới đây 6.8.2. Nguồn điện sự cố Khi áp dụng những yêu cầu của 3.3.2 - 2, những yêu cầu sau có thể áp dụng thay cho yêu cầu của 3.3.2-2 ( 1 ) đến (8). (1) Với th ờ i gian 3 g i ờ c h o chi ế u sáng sự cố n ê u ở 3.2.3-3. (2) Với thời gian 3 giờ cho đèn hàng hải và đèn phân biệt do quy định Quốc tế v ề tránh va trên biển đang có hiệu lực yêu cầu và các đèn do quy định Quốc gia của nư ớ c mà tàu được đ ă ng ký yêu cầu. (3) Với thời gian 30 phút ( l iên tục) cho các đèn tín hiệu và còi tàu. MỤC LỤC Chương 1 Quy định chung 1.1 . Quy định chung 1 .2 . Th ử nghiệm Chư ơn g 2 Trang bị điện và thiết k ế hệ thống 2.1 . Quy định chung 2.2 . Thiết kế hệ t hống - Quy định chung 2.3 . Thiết kế hệ thống - B ả o vệ 2.4 . Máy quay 2.5 . Các bảng điện, các b ả ng phân nhóm và các bảng phân phối 2.6 . Các bộ ngắt mạch, c ầ u ch ì và công tắc tơ điện từ 2.7 . Khí cụ điều khiển 2.8 . C ơ cấu điều khiển động c ơ và phanh từ 2.9 . Cáp điện 2.10 . Biến áp động lực và chiếu sáng 2.11 . Ắc quy 2.12 . Ch ỉ nh lưu bán dẫ n d ùng để cấp nguồn 2.13 . Thiết bị chiếu sáng 2.14 . Phụ kiện đi kèm đường d â y điện 2.15 . Thiết bị sưởi và nấu ă n 2.16 . Thiế t bị điện phòng nổ 2.17 . Trang bị điện áp cao 2.18 . Th ử sau khi lắp đặt trên tàu Chương 3 Thiết kế trang bị điện 3.1 . Quy định chung 3.2 . Nguồn đ iện chính và hệ thống chiếu sáng 3.3 . Nguồn điện sự cố 3.4 . Hệ thống khởi động các tổ máy phá t sự cố 3.5 . Máy lái 3.6 . Đèn hàng hải, đèn phân biệt, tín hiệu nội bộ, v.v … 3.7 . Thiết bị ch ố ng sét 3.8 . Phụ tùng dự trữ, dụng cụ và đồ nghề Chương 4 Yêu cầu bổ sung đối với các tàu ch ở hàng đặc biệt 4.1 . Quy định chung 4.2 . Tàu dầu, tàu ch ở x ô khí hóa lỏng và tàu chở xô hóa chất nguy hiểm 4.3 . Tàu dầu dùng chở xô dầu hàng lỏ ng có điểm ch ớ p cháy không quá 60°C nh ư ng không phải là khí hóa lỏng được nói ở Phần 8 -D và hóa chất nguy hiểm nói ở Phần 8 -E 4.4 . Các khoang kín dùng để chở ôtô có nhiên liệu sẵn trong két của chúng để hoạt động và các buồng kín k ề với khoang này. v.v … 4.5 . Tàu ch ở than 4.6 . Yêu cầu đặc biệt đối với tàu chở hàng nguy hiểm Chương 5 Yêu cầu bổ sung cho thiết bị điện ch â n vịt 5.1 . Quy định chung 5.2 . Thiết bị điện chân vịt và cáp điện 5.3 . Cấu tạo thiết bị điện chân vịt và mạch cấp nguồn 5.4 . Thử đường dài Ch ươ ng 6 Yêu cầu đặc biệt đối với tàu có vùng hoạt động hạn chế, tàu nhỏ và tàu đánh cá 6.1 . Quy định chung 6.2 . Trang bị điện của các tàu n ê u ở 6.1.1 (1) 6.3 . Trang bị điện của các tàu nêu ở 6.1.1 (2) 6.4 . Trang bị điện của các tàu nêu ở 6. 1 . 1 (3) 6.5 . Trang bị điện của các tàu nêu ở 6.1.1 (4) 6.6 . Trang bị điện của các tàu nêu ở 6.1.1 (5) 6.7 . Trang bị điện của các tàu n ê u ở 6.1.1 (6) 6.8 . Trang bị điện của các tàu nêu ở 6 .1.1 (7)