TCVNISO/IEC17021-3:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/IEC 17021-3:2015 (ISO/IEC 17021-3:2015) về Đánh giá sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý - Phần 3: Yêu cầu về năng lực đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN ISO/IEC TS 17021-3:2015 ISO/IEC TS 17021-3:2013 ĐÁNH GIÁ SỰ PHÙ HỢP - YÊU CẦU ĐỐI VỚI TỔ CHỨC ĐÁNH GIÁ VÀ CHỨNG NHẬN HỆ THỐNG QUẢN LÝ - PHẦN 3: YÊU CẦU VỀ NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ VÀ CHỨNG NHẬN HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG Con f ormit y assessment - Requirements for bodies providing audit and certi f ication of management systems - Part 3: Competence requirements for auditing and certi fi cation of quality management systems Lời nói đầu TCVN ISO/IEC TS 17021-3:2015 hoàn toàn tương đương với ISO/IEC TS 17021-3:2013. TCVN ISO/IEC TS 17021-3:2015 do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn quốc gia TCV N /TC 176 Quản lý chất lượng và đảm bảo chất lượng biên soạn, T ổ ng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ tiêu chuẩn TCVN ISO/IEC 17021 ( ISO/IEC 17021) g ồ m các tiêu chuẩn sau: - TCVN ISO/IEC 17021-1:2015 (ISO/IEC 17021:2015), Đánh giá sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh giá và chứng nhận h ệ thống qu ả n lý - TCVN ISO/IEC TS 17021-2:2013 (ISO/IEC TS 17021-2:2012), Đ á nh giá sự phù hợp - Yêu c ầ u đ ố i với tổ ch ứ c đ á nh giá và chứng nhận hệ thống quản lý - Ph ầ n 2: Yêu c ầ u v ề năng lực đ á nh gi á và chứng nhận hệ thống quản lý môi trường - TCVN ISO/IEC TS 17021-3:2015 (ISO/IEC TS 17021-3:2013), Đánh giá sự phù hợp - Y ê u c ầ u đối với tổ chức đ á nh gi á và chứng nhận hệ thống quản lý - Ph ầ n 3: Yêu cầu v ề năng lực đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng - TCVN ISO/IEC TS 17021-4:2015 (ISO/IEC TS 17021-4:2013), Đánh giá sự phù hợp - Yêu cầu đối với t ổ chức đánh g i á và chứng nhận hệ thống quản lý - Phần 4: Y ê u c ầ u v ề năng lực đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý sự kiện b ề n vững - TCVN ISO/IEC TS 17021-5:2015 (ISO/IEC TS 17021-5:2014) , Đ á nh giá sự phù hợp - Yêu cầu đối với t ổ chức đ á nh gi á và ch ứn g nhận h ệ th ống quản lý - Phần 5: Yêu cầu v ề năng lực đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý tài sản Bộ t iê u chuẩn ISO/IEC 17021 c ò n các tiêu chuẩn sau: - ISO/IEC TS 17021-6:2014, Conformity assessment - Requ i rements for bodies providing audit and certification of management systems - Part 6: Competence requirements for auditing and certification of business continui t y management systems - ISO/IEC TS 17021-7:2014, Con f ormity assessment - Requirements for bodies p ro viding audit and certification of management systems - Part 7: Competence requirements for auditing and certificat i on o f roa d traf f ic safety management systems Lờ i giới thiệu Ti ê u chuẩn này b ổ sung cho TCVN ISO/IEC 17021-1. Cụ thể, tiêu chuẩn này làm rõ các yêu cầu đối với năng lực nhân sự tham gia vào quá trình chứng nhận nêu ở Điều 7 và Phụ lục A, TCVN ISO/IEC 17021-1:2015. T ổ chức chứng nhận có trách nhiệm với các bên quan tâm, gồm cả khách hàng của mình và khách h à ng của tổ chức có hệ thống quản lý được chứng nhận, để đảm bảo rằng ch ỉ những chuyên gia đánh giá chứng t ỏ được năng lực thích hợp mới được phép tiến hành các cuộc đánh giá hệ thống quản lý chất lượng. Mục đích là tất cả chuyên gia đánh giá hệ thống quản lý ch ấ t l ư ợng và nhân sự khác tham gia vào các chức năng chứng nhận đều có năng lực chung theo quy định của TCVN ISO/IEC 17021-1 và có kiến thức cụ th ể về h ệ th ố ng quản lý chất lượng quy định trong ti ê u chuẩn này. Tổ chức chứng nhận s ẽ cần nhận biết năng lực cụ thể cần thiết của đoàn đánh giá đối với phạm vi của từng cuộc đánh giá hệ thống quản lý chất lượng. Việc l ựa chọn đoàn đánh giá hệ thống quản lý chất lượng sẽ phụ thuộc vào các yếu tố khác nhau, gồm cả l ĩnh vực kỹ thuật và các quá trì nh cụ thể của khách hàng. Trong tiêu chuẩn này từ: - "phải " chỉ một yêu cầu; - "cần/n ê n" ch ỉ một khuyến ngh ị ; - "được phép" ch ỉ sự cho phép; - " có thể" ch ỉ một khả n ă ng hoặc năng lực. Chi ti ế t, xem thêm Ph ầ n 2, Chỉ thị của ISO/IEC (ISO/IEC Directives). ĐÁNH GIÁ S Ự PHÙ HỢP - YÊU C Ầ U ĐỐI VỚI T Ổ CHỨC ĐÁNH GIÁ VÀ CHỨNG NHẬN HỆ THỐNG QUẢN LÝ - PHẦN 3: YÊU CẦU ĐỐI VỚI TỔ CHỨC ĐÁNH GIÁ VÀ CHỨNG NHẬN HỆ THỐNG QUẢN LÝ CH Ấ T LƯỢNG Con f ormit y assessment - Requirements for bodies providing audit and certi f ication of management systems - Part 3: Competence requirements for auditing and certi fi cation of quality management systems 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này bổ sung cho các yêu cầu của TCVN ISO/IEC 17021-1. Tiêu chuẩn này bao gồm c á c yêu cầu cụ th ể về năng lực của nhân sự tham gia vào quá trình chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng. CHÚ THÍCH: Ti êu chuẩ n này có th ể áp dụng được cho việc đánh giá và chứng nhận hệ thống q uản lý chất lượng dựa theo TCVN ISO 9001. Nó c ũ ng có thể sử dụng cho các ứng dụng kh á c của hệ thống quản lý chất lượng. 2 Tài liệu viện dẫn Tài li ệ u v iệ n dẫn dưới đây r ấ t c ầ n thiết cho việc áp dụng tiê u chuẩn này. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các t à i liệu không ghi nă m c ô ng bố thì áp dụng bản mới nh ấ t, bao gồm cả các sửa đổi. TCVN ISO/IEC 17021-1:2015 (ISO/IEC 17021-1:2015), Đánh gi á sự phù hợp - Yêu cầu đối với tổ chức đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý - Ph ầ n 1: Các yêu cầu 3 Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa trong TCVN ISO/IEC 17021-1:2015 (ISO/IEC 17021-1:2015). 4 Yêu cầu chung về năng lực Tổ chức chứng nhận phải x á c đ ị nh các yêu cầu về năng lực đối với từng chức năng ch ứ ng nhận nêu trong Bảng A.1, TCVN ISO/IEC 17021-1:2015. Khi xác định các yêu cầu v ề năng lực này, tổ chức chứng nhận phải t í nh đ ế n tất cả các yêu cầu quy đ ị nh trong TCVN ISO/IEC 17021-1 và các yêu cầu nêu ở Điều 5 và 6 của t iê u chuẩn này, liê n quan đến các lĩnh vực kỹ thuật của hệ thống quản lý chất lượng (xem TCVN ISO/IEC 17021-1:2015, 7.1.2) được tổ chức chứng nhận xác định. CHÚ THÍCH 1: Phụ lục A nêu tó m t ắ t các yêu cầu v ề năng lực đ ối với nhân sự tham gia v à o chức năng chứng nhận cụ thể. CHÚ THÍCH 2: Th ô ng tin về các nguyên tắc đánh giá được nêu trong TCVN ISO 19011. 5 Yêu cầu về năng lực đối với chuyên gia đánh giá hệ thống quản lý chất lượng 5.1 Yêu c ầ u chung Nhân sự tham gia đánh giá hệ thống quản lý chất lượng phải c ó năng lực bao gồm năng lực chung được quy định trong TCVN ISO/IEC 17021-1 và ki ế n thức v ề hệ thống quản lý chất lượng được quy định ở 5.2 đến 5.6. CHÚ THÍCH: Từng chuyên gia đánh giá trong đoàn đánh giá kh ô ng nh ấ t thiết phải có năng lực như nhau, tuy nhiên năng lực t ổ ng th ể của đoàn đánh giá c ầ n đủ đ ể đạt đ ư ợc mục ti ê u đánh giá. 5.2 Thuật ngữ, nguyên tắc, th ực hành và kỹ thuật v ề quản lý chất lượng Nhân sự tham gia đánh giá hệ thống quản lý chất lượng phải có kiến thức về: a) thuật ngữ và định nghĩa liên quan đến quản lý chất lượng; b) nguy ê n tắc quản lý chất lượng và việc áp dụng các nguyên tắc đó; c) áp dụng PDCA (hoạch định, thực hiện, kiểm tra, h à nh động) và các h tiếp cận theo quá trình; d) cấu trúc, phân cấp và mối tương quan của hệ thống tài liệu quản lý chất lượng cụ thể; e) phạm vi và khả năng áp dụng các ngoại l ệ ; f) quản lý chất lượng liên quan đến công cụ, phương pháp, kỹ thuật và ứng dụng của chúng. CHÚ THÍCH 1: V í dụ về các công cụ, phương pháp và kỹ thuật v ề quản lý ch ấ t lượng : - nguy ê n lý kinh t ế học về chất lượng; - kỹ thuật lập bản đồ qu á trình; - phương pháp nh ậ n bi ế t và theo d õ i c ả m nhận và sự thỏa mãn của khách hàng; - các c ô ng cụ cải ti ế n (v í dụ: lean, 6 s i gma , kaizen); - kỹ thuật thống k ê; - cách tiếp cận qu ả n lý rủi ro; - kỹ n ă ng gi ả i quyết vấn đề; - đo l ường các quá trình; - phân t í ch nguy ê n nhân gốc r ễ . CHÚ THÍCH 2: Thông tin về ki ế n th ứ c chuyên ngành cụ thể v ề quản lý chất lượng của chuyên gia đánh giá được quy định ở A.4, TCVN ISO 19011:2013. 5.3 Ti ê u chuẩn và tài liệu quy định về hệ thống quản lý ch ấ t l ư ợng Nhân sự tham gia vào đánh giá hệ thống quản lý chất lượng phải có kiến thức về: a) t iê u chuẩn và tài liệu quy định khác v ề hệ thống quản lý chất lượng được sử dụng trong quá trình chứng nhận v ề việc áp dụng chúng; b) sự tương tác giữa các yêu cầu của tiêu chuẩn và tài liệu quy định khác về hệ thống quản lý chất lượng. 5.4 Thực tiễn quản lý kinh doanh Nhân sự tham gia đánh giá hệ thống quản lý chất lượng phải có kiến thức v ề : a) khái niệm chung v ề qu ả n lý kinh doanh, thực ti ễ n và mối quan h ệ lẫn nhau giữa chính sách, mục ti ê u v à kết quả; b) các quá trình quản lý và thuật ngữ li ê n quan. CHÚ THÍCH: Các quá trình này cũng bao g ồ m qu ả n lý nguồn nhân lực, trao đổi th ô ng tin nộ i bộ và b ê n ngo à i và các quá trình hỗ tr ợ liên quan khác. 5.5 Lĩ nh vực hoạt động của khách hàng Nh â n sự tham gia đánh giá hệ thống quản lý chất lượng phải c ó kiến thức về: a) thuật ngữ chung, các quá trình và công nghệ liên quan đến lĩnh vực hoạt động của khách h à ng; b) thực tiễn lĩ nh vực hoạt động có liên quan. CHÚ THÍCH: Một lĩnh vực hoạt động được hiểu là các hoạt động kinh tế bao g ồ m một loạt các lĩnh vực kỹ thuật có liên quan. 5.6 Sản phẩm, quá trình và tổ chức của khách hàng Nhân sự tham gia đ á nh gi á hệ thống quản lý chất lượng phải có kiến thức về: a) thuật ngữ và công nghệ cụ thể đối với lĩnh vực kỹ thuật; b) các yêu cầu luật định và chế định áp dụng cho sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể đối với từng l ĩnh vực kỹ thuật; CHÚ THÍCH 1: Các yêu cầu l uật định và chế đị nh có th ể được thể hiện là y ê u c ầ u pháp lý. c) các đặc trưng của quá trình, sản ph ẩ m và dịch vụ cụ thể đối với lĩnh vực kỹ thuật; d) cơ sở hạ tầng và m ô i trường làm việc ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và dịch vụ; e ) khái niệm thuê ngoài/thầu phụ; f) tác động của loại h ì nh, quy m ô , quản tr ị , cấu trúc, chức năng và các mối quan h ệ của tổ chức tới việc xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng và hoạt động chứng nhận. CHÚ THÍCH 2: Khi đo à n đánh giá thực hiện nhiệm vụ, cần có ki ế n thức chuyên môn v ề các sản ph ẩ m, quá trình và tổ chức của khách hàng, hoặc phải do chuyên gia kỹ thuật cung c ấ p. Khi cuộc đánh giá do đoàn đánh giá thực hiện, toàn bộ đo à n đánh gi á cần có mức kỹ năng cần thiết và từng thành vi ê n trong đoàn kh ô ng nhất thi ế t phải có kỹ năng cần thiết của cả đo à n. 6 Yêu cầu về năng lực đối với nhân sự khác 6.1 Yêu c ầ u chung Nhóm hay cá nhân tham gia vào các chức năng chứng nhận khác phải có năng lực bao gồm năng lực chung được nêu trong T C VN ISO/IEC 17021-1 và kiến thức về hệ thống quản lý chất lượng nêu ở 6.2 và 6.3. CHÚ THÍCH: Từng cá nh â n không nh ấ t thiết phải có năng lực như nhau, tuy nhiên năng lực tổng thể của nhóm cần đủ đ ể đạt đ ược mục ti ê u của chức năng chứng nhận này. 6.2 Năng lực của nh â n sự thực hiện việc xem xét đăng k ý để xác định năng lực cần thiết của đoàn đánh giá, lựa chọn thành viên đoàn đánh giá và xác định th ời lượng đánh giá. 6.2.1 Tiêu chuẩn và tài liệu quy định về hệ thống quản lý ch ấ t lượng Nhân sự thực hiện việc xem xét đăng ký đ ể xác định năng lực cần thiết của đoàn đ á nh giá, lựa chọn thành viên đoàn đánh giá và xác định thời lượng đánh giá phải có kiến thức về các tiêu chuẩn và tài liệu quy định li ê n quan khác về hệ thống quản lý chất lượng được sử dụng trong qu á trình ch ứ ng nhận. 6.2.2 Lĩnh vực hoạt động của khách hàng Nhân sự thực hiện vi ệ c xem xét đăng ký để xác định năng lực cần thiết của đoàn đánh giá, lựa chọn thành vi ê n đoàn đánh giá v à xác đ ịnh thời lượng đánh gi á phải có kiến thức về thuật ngữ chung và các quá trình liên quan đến thực tiễn lĩnh vực hoạt động c ó liên quan. 6.2.3 Sản phẩm, quá trình về tổ chức của khách hàng Nhân sự thực hiện việc xem xét đăng ký để x á c định năng lực cần thiết của đoàn đánh giá, lựa chọn thành viên đoàn đánh giá và xác định thời lượng đánh giá phải có kiến thức v ề sản phẩm của khách hàng, quá trình và loại hình tổ chức, quy mô, quản trị, cơ cấu, bao gồm cả hoạt động thuê ngoài. 6.3 Năng lực của nhân s ự th ẩ m xét báo cáo đánh giá và ra quyết định chứng nhận 6.3.1 Thuật ngữ, nguy ê n t ắ c, phương pháp và kỹ thuật quản lý ch ấ t l ượ ng Nhân sự th ẩ m xét báo cáo đánh giá và ra quyết định chứng nhận phải c ó kiến thức về: a) thuật ngữ và định nghĩa liên quan đến quản lý chất lượng; b) phạm vi và khả năng áp dụng các ngoại lệ; c) ả nh hưởng của các công cụ, phương pháp, kỹ thuật liên quan đến quản lý chất lượng và việc ứng dụng chúng vào quá trình chứng nhận. 6.3.2 Các ti ê u chuẩn và tà i liệu quy định về hệ thống quản lý chất lượng Nhân sự thẩm xét báo cáo đánh gi á và ra quyết định chứng nhận phải có kiến thức về tiêu chuẩn và tài liệu quy định liên quan khác về hệ thống quản lý chất lượng được sử dụng trong quá trình chứng nhận. 6.3.3 Lĩnh vực hoạt động của khách hàng Nhân sự th ẩ m xét báo cáo đánh giá và ra quyết định chứng nhận phải có kiến thức về thuật ngữ chung và các quá trình liên quan đến thực tiễn lĩnh vực hoạt động có li ê n quan. Phụ lục A (Tham kh ả o) Kiến thức về đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng B ả ng A.1 nêu tóm tắt các ki ế n thức cần thiết cho việc đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng nhưng chỉ mang t í nh tham khảo v ì nó chỉ đưa ra các lĩnh vực kiến thức cho chức năng chứng nhận c ụ thể. Yêu cầu đối với n ă ng lực cho từng chức năng được quy định trong nội dung ch í nh của tiêu chuẩn và Bảng A.1 viện dẫn đế n yêu cầu cụ thể. Bảng A.1 - Kiến thức v ề đánh giá và ch ứ ng nhận hệ thống quản lý chất lư ợn g Kiến thức Chức năng ch ứ ng nh ậ n Xem xét đăng ký đ ể xác định năng lực cần thiết của đo à n đánh giá, lựa chọn thành v iê n đoàn đánh giá và xác định thời lượng đánh giá Th ẩ m xét báo cáo đánh gi á và ra quyết định chứng nhận Đánh giá và dẫn dắt đo à n đánh giá Thuật ngữ, nguyên tắc, phương pháp, thực tiễn và kỹ thuật quản lý chất lượng 6.3.1 5.2 Tiêu chuẩn và tài liệu quy định về hệ thống quản lý chất lượng 6.2.1 6.3.2 5.3 Thực tiễn quản lý kinh doanh 5.4 Lĩnh vực hoạt động của khách h à ng 6.2.2 6.3.3 5.5 Sản phẩm, quá trình và t ổ chức của khách hàng 6.2.3 5.6 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN ISO/TR 10013 (ISO/TR 10013), Hướng dẫn về tà i liệu của hệ thống quản lý ch ấ t l ượ ng [2] TCVN ISO 10015 (ISO 1 0015), Quản lý chất lượng - Hướng dẫn đào tạo [3] TCVN ISO 10018 (ISO 10018), Quản lý chất lượng - Hướng dẫn v ề sự tham gia và năng lực của mọi người [4] TCVN ISO 19011: 2013 ( ISO 19011:2011). Hư ớ ng d ẫ n đánh gi á hệ thống quản lý [ 5] TCVN ISO 9000 (ISO 9000), Hệ thống quản lý chất lượng - Cơ sở và từ v ự ng [6 ] TCVN ISO 9001 (ISO 9001), Hệ thống quản lý ch ấ t lượng - Các yêu c ầ u [7] TCVN ISO 9004 (ISO 9004), Quản lý tổ ch ứ c để thành công bền v ữ ng - Phương ph á p tiếp cận quản lý chất lượng [8 ] TCVN ISO 10005 (ISO 10005), Hệ thống quản lý chất lượng - Hướng dẫn lập k ế hoạch chất lượng [9] TCVN ISO 10002 (ISO 10002), Quản l ý chất lượng - Sự thỏa m ã n của kh á ch hàng - Hướng dẫn xử lý khiếu nại trong tổ chức [ 10] TCVN ISO 10001 (ISO 10001), Quản lý chất lượng - Sự thỏa m ã n của khách hàng - Hướng dẫn về quy phạm th ự c hành đối với tổ chức [11] TCVN ISO 10003 (ISO 10003), Quản lý chất lượng - Sự thỏa mãn của kh á ch hàng - Hướng dẫn giải quy ế t tranh ch ấ p bên ngoài tổ chức [12] TCVN ISO 10004 (ISO 10004), Quản lý chất lượng - Sự thỏa m ã n của khách hàng - Hướng dẫn theo dõi và đo lường [13] TCVN ISO 10012 (ISO 10012), H ệ th ố ng qu ả n lý đo lường - Y ê u cầu đối với qu á trình đo và thi ế t bị đo [14] TCVN ISO 10014 (ISO 10014), Quản lý chất lượng - Hướng dẫn để thu được c á c lợi ích kinh tế và tài chính [15] TCVN ISO /T R 10017 ( ISO /T R 10017), Hướng dẫn kỹ thuật thống k ê trong TCVN ISO 9001 [16] Nhóm thực hành đánh giá ISO 9001: www.iso.or g /tc176/IS O 9001Auditin g PracticesGrou p [17] Đánh giá hệ thống quản lý ISO 19011: www.iso.or g /19011auditi ng [18] Trang chủ của ISO TC 176/SC2: ISO TC/176/SC2 MỤC LỤC Lời nói đầu Lời giới thi ệ u 1 Phạm vi áp dụng 2 Tài liệu viện dẫn 3 Thuật ngữ và đ ị nh nghĩa 4 Yêu c ầ u chung v ề n ă ng lực 5 Y ê u cầu v ề năng lực đối với chuyên gia đánh giá hệ thống quản lý ch ấ t lượng 5.1 Y ê u cầu chung 5.2 Thuật ngữ, nguy ê n tắc , thực hành và kỹ thuật v ề quản lý chất lượng 5.3 Tiêu chuẩn và tài liệu quy định về h ệ th ố ng quản lý chất lượng 5.4 Thực ti ễ n quản lý kinh doanh 5.5 Lĩnh vực hoạt động của khách hàng 5.6 Sản ph ẩ m, quá trình và tổ chức của khách hàng 6 Yêu cầu về n ă ng lực đối với nhân sự khác 6.1 Y ê u cầu chung 6.2 N ă ng lực của nhân sự thực hiện việc xem xét đăng k ý để xác định năng lực c ầ n thiết của đoàn đ á nh giá, lựa chọn thành vi ê n đoàn đánh giá và xác đ ị nh thời l ư ợng đánh giá 6.3 Năng lực của nhân sự th ẩ m xét báo cáo đánh giá và ra quyết đ ị nh chứng nhận Phụ lục A (tham khảo) Ki ế n thức v ề đánh giá v à chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng Thư mục tài liệu tham khảo