TCVN9254-1:2012

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN9254-1:2012 (ISO 6707-1:2004) về Nhà và công trình dân dụng - Từ vựng - Phần 1: Thuật ngữ chung TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 9254-1:2012 ISO 6707-1:2004 NHÀ VÀ CÔNG TRÌNH DÂN DỤNG - TỪ VỰNG - PHẦN 1: THUẬT NGỮ CHUNG Building and civil engineering - Vocabulary - Part 1: General terms Lời nói đầu TCVN 9254-1 : 2012 hoàn toàn tương đương với ISO 6707-1 : 2004 TCVN 9254-1 : 2012 được chuyển đổi từ TCXD 213 :1998 theo quy định tại khoản 1 Điều 69 của Luật Tiêu chu ẩ n và Quy chuẩn kỹ thuật và điểm b) Khoản 1 Điều 7 Nghị định 127/2007/NĐ-CP ngày 01/8/2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chu ẩ n và Quy chuẩn kỹ thuật. Bộ ISO 6707 với tiêu đề chung " Nhà và công trình d â n dụng - Từ vựng" gồm có các p hần sau đây: - Phần 1: Thuật ngữ chung - Phần 2: Thuật ngữ về hợp đồng TCVN 9254-1 : 2012 do Viện Kiến trúc, Quy hoạch Đô th ị và Nông thôn - Bộ Xây dựng biên soạn, Bộ Xây dựng đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Ch ấ t lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và Công nghệ công b ố . NHÀ VÀ CÔNG TRÌNH DÂN DỤNG - TỪ VỰNG - PHẦN 1: THUẬT NGỮ CHUNG Building and civil engineering - Vocabulary - Part 1: General terms 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này định nghĩa các thuật ngữ chung áp dụng cho nhà và công trình dân dụng. 2. Cấu trúc bảng từ vựng Các thuật ngữ được sắp xếp theo thể loại để dễ so sánh các khái niệm có liên quan với nhau. Khi một thuật ngữ chuẩn biểu đạt cho nhiều hơn một khái niệm, mỗi khái niệm sẽ được đưa vào một điều mục riêng v à được đối chiếu lẫn nhau khi sử dụng trong các chuyên ngành khác nhau. Khi một thuật ngữ biểu đạt cho nhiều hơn một khái niệm trong cùng một chuyên ngành, các khái niệm này sẽ được liệt kê tại các điều mục kế tiếp nhau và được đánh số riêng rẽ. Khi có một từ vựng chu ẩ n tiếng Mỹ hoặc thứ tiếng khác tương đương, t ừ này sẽ được biểu hiện sau thuật ngữ chuẩn và được ngăn cách bằng d ấ u gạch chéo c ó chú giải ghi rõ mã quốc gia tương ứng. Trong trường hợp không c ó tiếng Mỹ hoặc thứ ti ế ng khác tương ứng được đưa ra, điều này có nghĩa l à thuật ngữ chu ẩ n này được chấp nhận ở tất c ả các nước nói tiếng Anh. Thuật ngữ tiếp sau của thuật ngữ chuẩn mà được thể hiện bằng chữ nghiêng là dạng từ đồng nghĩa không được ưa chuộng. Khi không có từ phù hợp bằng tiếng Anh, để biểu đạt cho một khái niệm có trong tiếng Pháp, định nghĩa của từ đó sẽ được dịch ra và từ thiếu đ ó được biểu th ị bằng 5 dấu chấm ( . . . . . ). 3. Các loại nhà và công trình dân dụng 3.1. Các thuật ngữ cơ bản 3.1.1 . Công trình xây dựng (Construction w orks/construction US) Thuật ngữ chung để ch ỉ mọi vật thể được xây dựng hoặc là kết quả của các công tác xây dựng. 3.1.2 . Công trình dân dụng (Civil engineering w orks/civil engineering projects US) Công trình xây dựng (3.1.1) có kết c ấ u (3.1.4), ngoại trừ nhà (3.1.3) và các công trình phụ trợ trên công trường xây dựng (3.1.6), chẳng hạn đập (3.2.24), cầu (3.3.19), đường bộ (3.3.1), đường sắt (3.3.3), đường băng, các công trình phục vụ công cộng, đường ố ng dẫn (3.2.32), hệ th ố ng cống (5.4.40) , hoặc l à kết quả của các công tác như nạo vét, công tác đ ấ t (7.1.6), quy trình xử lý kỹ thuật đất. CH Ú TH Í CH: Các công trình phụ trợ ngoài nhà cũng thuộc công trình dân dụng. 3.1.3 . Tòa nhà (building) Công trình xây dựng (3.1.1) có chức năng chính là bảo vệ, che chắn cho người ở hoặc vật chứa bên trong; thông thường được bao che một phần hoặc toàn bộ và được thiết kế để nằm thường xuyên ở một chỗ. Nghĩa khác: xây dựng nhà (building) (7.1.4) 3.1.4 . Kết cấu (structure) Công tr ình xây dựng (3.1.1) có hệ kết c ấ u (5.1.2). Nghĩa khác: h ệ kết c ấ u (structure) (5.1.2) 3.1.5 . Công trình phụ tr ợ ngoài nhà (external works/siteworks US) Công trình xây dựng (3.1.1) hoặc sân vườn trên khu đất (10.1) phụ trợ và liền kề với một công trình dân dụng (3.1.2) hoặc một t òa nhà (3.1.3). 3.1.6 . Công trường x â y dựng (site) Khu đ ấ t (10.1) hoặc khu vực mặt nư ớ c, nơi công tác xây dựng (7.1.1) hoặc các triển khai khác được thực hiện. 3.2. Công trình dân dụng 3.2.1 . Công trình đất (earth w orks) Kết quả của việc thay đổi thực trạng địa hình. 3.2.2 . H ố đào/việc đào đất (excavation) Kết quả của việc đào, bóc và chuyển đất, đất nền (6.4.9) hoặc các vật liệu (6.1.1) khác ra kh ỏ i nền đất (6.2.1). 3.2.3 . Đê (embankment) Tiết diện công trình đất (3.2.1), thường được tạo h ì nh b ở i công tác đào (3.2.5) hoặc đất nền (6.4.9), trong đó vật được tạo thành cao hơn hoặc thấp hơn cao độ mặt đất (9.2.33) lúc đầu và thường có chiều dà i (9.2.18) lớn hơn rất nhiều so v ớ i chiều rộng (9.2.16). 3.2.4 . Đập (bund/berm US) Đ ê (3.2.3) thấp. 3.2.5 . Công tác đào (cut) Vật liệu (6.1.1) được đào lên với số lượng l ớ n. CHÚ THÍCH 1: Tạo ra một v ế t cắt (3.2.6) 3.2.6 . Vết cắt (cut) Khoảng trống được h ì nh thành khi thực hiện một khối lượng lớn của hố đào (3.2.2) các vật liệu (6.1.1) CHÚ TH Í CH 2: Kết quả của công tác đào (3.5.2) 3.2.7 . Công tác đào đắp (cut and fill) Kỹ thuật công tác đất (7.1.6) nh ằ m giảm hoặc tăng chênh l ệ ch cao độ mặt đất (9.2.33) bằng cách sử dụng vật liệu (6.1.1) được đào lên từ phần nền (6.2.1) cao hơn để nâng cao độ (9.2.32) của phần nền thấp hơn hoặc ngược lại. 3.2.8 . . . . . . H ố đào (3.2.2) mà tại đ ó công trình ng ầ m (5.1.4) được xây dựng. 3.2.9 . Đắp nền (made ground/fill US) Nền (6.2.1) được tạo ra bằng cách sử dụng vật liệu (6.1.1) để phủ lên chỗ lõm hoặc để làm tăng cao độ (9.2.32) khu đất trên công trư ờ ng xây dựng (3.1.6). 3.2.10 . Taluy (bund wall/retaining earth w orks US) Tường (5.1.7) để tạo ra sự che chắn bao quanh bể chứa hoặc sử dụng đ ể giữ các vật thể chứa bên trong khi bể chứa bị h ỏ ng. 3.2.11 . Chất đống (dumpling/mound US) Một lượng lớn lớp n ề n (6.2.1) được đào đắp nhưng tạm thời chuyển đi để cho phép tiến hành thi công xây dựng (7.1.1). 3.2.12 . Hào (trench) Hố đào (3.2.2) ngoài trời, hẹp và dài, thường có các cạnh thẳng đứng. 3.2.13 . Giếng (shaft) H ố đào (3.2.2) thẳng đứng hoặc nghiêng, thường có mặt cắt ngang bị giới hạn hơn so với chiều sâu (9.2.15) của n ó . 3.2.14 . Hầm m ỏ (borro w pit) Phần do công tác đ ấ t (7.1.6) tạo ra các vật liệu (6.1.1) phục vụ cho các công trình đất (3.2.1). 3.2.15 . H ố khoan (borehole) Hố, thường là thẳng đứng, được khoan nhằm xác định các điều kiện nền đất (6.2.1), dùng để hút nước, các chất lỏng khác hoặc kh í ga; hoặc dùng cho công tác đo (7.1.25) cao độ (9.2.32) (mực) nước ngầm. 3.2.16 . Tường chắn đất (retaining wall) Tường (5.1.7) dùng để bảo vệ cạnh bên cho nền đất (6.2.1) hoặc để chống lại áp lực của một khối lượng lớn các vật liệu (6.1.1) khác. 3.2.17 . Tường chắn (diaphragm wall) Tường (5.1.7) bằng bêtông (6.4.15) được xây dựng tại hào (3.2.12) được giữ một cách tạm thời bằng dung d ị ch đất sét thấm nước (3.2.18). Nghĩa khác: tường chắn - diaphragm wall (5.1.67) 3.2.18 . Đất sét th ấ m nước (Bentonite) Loại đất sét căng n ở khi hấp thụ nước, được c ấ u thành nhờ phân h ủy tro núi l ử a. 3.2.19 . . . . . . Bộ phận công trình (5.5.6) k í n nước gồm ván bè và tường (5.1.17) để làm hầm (4.2.12). 3.2.20 . . . . . . Bộ phận công trình (5.5.6) dành cho đường bộ (3.3.1) hoặc nước trong bê tông đúc sẵn (6.4.21) hoặc thép, có dạng hình trụ , tròn hoặc ovan. 3.2.21 . Tháp nước ( w ater to w er) Công trình d â n dụng (3.1.2) có một bể chứa lớn được đặt cao hơn cao độ mặt đất (9.2.33). 3.2.22. Silo (silo) Kết cấu (3.1.4) dùng để chứa một lượng lớn vật liệu (6.1.1) rời. 3.2.23 . Đ ê chắn sóng (break w ater) K ế t cấu (3.1.4) chạy dài nằm trong lòng nước được thiết kế ngăn sóng cho b ế n cảng hoặc b ờ biển. 3.2.24. Đập (dam) Tường chắn (5.2.9), tạo ra một hồ chứa (3.2.28), để ng ă n mức (9.2.32) nước lên cao, hoặc để ngăn ngừa ngập lụt. 3.2.25 . Đê chắn lũ (flood bank) Đê (3.2.3) được xây l ê n để ch ố ng lại hoặc kiểm soát mức (9.2.32) lũ. 3.2.26 . Đ ê quai (cofferdam) Kết c ấ u (3.1.4), thường là tạm thời, để bảo vệ cho khu vực nền đất (6.2.1) phụ cận hoặc đ ể ngăn nước hoặc đất (6.2.2) sao cho có thể thi công b ê n trong n ó mà không cần dùng đến bơm bổ sung. 3.2.27 . Ao chứa (swale) Hơi d ố c, thường được kè nặng hoặc lát bằng đá t ả ng (6.2.4) hoặc bêtông (6.4.15), và đôi khi là vùng đầm lầy, chỗ đất lún, được xây dựng để chứa nước hoặc các chất lỏng khác. 3.2.28 . Tưới tiêu (irrigation) Cấp nước nhân tạo cho đất (10.1), thường phục vụ cho cây trồng. 3.2.29 . Đập nước (weir) Kết cấu (3.1.4) bắc ngang qua nơi có thể có nước chảy, được dùng để đo dòng ch ả y (9.3.41) và/hoặc để điều khiển mức (9.2.32) nước ngược dòng trong một kênh đào (10.8) hoặc kênh mư ơ ng (5.4.16). 3.2.30 . Cửa c ố ng (penstock/lock gate US) Cửa di chuyển thẳng đứng giữa các thanh dẫn, thường có h ì nh chữ nhật. 3.2.31 . Đập tràn (spill w ay) Lối thoát cho nước thừa của hồ chứa (3.2.38) hoặc kênh mương (5.4.16). 3.2.32 . Đường ố ng dẫn (pipeline) Ố ng dẫn (5.4.17) dài và liên tục, bao gồm c ả các thiết b ị phụ trợ, được sử dụng để vận chuyển chất lỏng và chất kh í . 3.2.33 . Cầu dẫn nước /máng dẫn nước (aqueduct) Đường dẫn (5.4.14) nước qua một quãng đường dài có hệ kết cấu (5.1.2) đỡ. 3.2.34 . Cống cấp nước (water supply adit) Đường hầm (3.3.18) dẫn từ một cái giếng (3.2.13) tới phần đ ấ t ngập nước, để làm tăng lượng nước cấp sẵn có. 3.2.35 . Hành lang d ẫn nước (culvert) Ố ng thoát nước (5.4.38) nằm ngang hoặc kết cấu (3.1.4) luồng lạch nằm ph í a dưới đường bộ (3.3.1), đường sắt (3.3.3) ho ặ c kênh đào (3.3.64) hoặc xuyên qua đê (3.2.3), có dạng ống dẫn (5.4.17) lớn hoặc kênh mương (5.4.16) k í n. 3.2.36 . Công trình th ủy công đầu nguồn (head w orks) Các công trình lấy nước và các công trình phụ trợ tại các điểm đầu nguồn cho một c ô ng trình kỹ thuật lấy nước (7.1.11). 3.2.37 . Ố ng ch í nh đặt nổi (rising main) Đường dẫn nước chính hoặc tiết diện của ống thoát nước có áp (5.4.38) hoặc c ố ng (5.4.41) mà thông qua đ ó chất lỏng được bơm lên mức (9.2.32) cao hơn. 3.2.38 . Hồ chứa (reservoir) Ao, hồ hoặc cảng (3.3.67), tự nhiên hoặc nhân tạo, dùng để chứa, điều chỉnh và khống chế nước hoặc các chất lỏng và khí khác. 3.3. Công trình dân dụng - giao thông 3.3.1 . Đường bộ (road) Đường ch ủ yếu dành cho xe cơ giới. 3.3.2 . Lối thoát (exit) Được thi ế t kế tại điểm xuất phát từ một nhánh đường bộ (3.3.1). Nghĩa khác: l ố i ra (4.4.17) 3.3.3 . Đường sắt (rain w ay/rainroad US) Hệ th ố ng giao thông quốc gia hoặc khu vực dành cho loại xe cơ giới chạy trên đường ray. 3.3.4 . Đường xe điện (tram w ay/streetcar US) Hệ thống giao thông đ ị a phương dành cho loại xe cơ giới chạy trên đường ray. 3.3.5 . Đường cáp treo (aerial ropeway/cableway US/ lif t US) Hệ thống giao thông địa phương dành cho các khoang hoặc thùng chứa được treo vào cáp (6.4.53) nh ờ hệ thống đỡ trung gian. 3.3.6 . Đường sắt ngầm (underground railway/subway US) Đường sắt (3.3.3) hoạt động chủ yếu ở phía dưới cao độ mặt đ ấ t (9.2.33) 3.3.7 . Đường sắt cao tốc (mass transit railway) Đường sắt (3.3.3) trong đô thị dành cho tốc độ cao với mật độ chở khách lớn. 3.3.8 . Đường ray đơn treo (monorail) Đường sắt (3.3.3) gồm một đường chạy đơn và dầm (5.1.12) đ ỡ . 3.3.9 . Đường ray (track) Tổ hợp (5.5.5) các thanh ray, tà vẹt (3.3.10), k hóa hãm (5.5.72) và đệm đá răm hoặc một dạng đệm khác, tạo ra lối đi cho xe cơ giới. 3.3.10 . Tà-vẹt (sleeper/tie US) Bộ phận chống đứng và bên cho các thanh ray của đ ường sắt (3.3.3) hoặc đường xe điện (3.3.4). 3.3.11 . Sân bay (air f ield) Khu vực có ranh giới bao gồm các t òa nhà (3.1.3), các hệ th ố ng lắp đặt (5.4.3) và thiết bị phục vụ cho việc cất cánh, hạ cánh và chuyển động của máy bay. 3.3.12 . Cảng hàng không (airport) Khu vực bao gồm khu sân bay (3.3.11) và các công trình phục vụ cho việc lưu thông hành khách và hàng h óa . 3.3.13 . Tường cách â m (noise barrier) Kết c ấ u (3.1.4) làm tán âm hoặc tiêu âm. 3.3.14 . Kè cách âm (noise bund/noise barrier US Isound barrier US) Tường cách âm (3.3.13) có hình dáng một con đê (3.2.3). 3.3.15 . Lớp đất san nền (subgrade) Phần tr ê n của lớp đất sét (6.2.2), tự nhiên hoặc được thi công, dùng để chịu các tải trọng (9.3.19) đè l ê n kết c ấ u (5.1.2) của đường bộ (3.3.1). 3.3.16 . Nền đường (road formation/grade US) Bề mặt trên cùng của l ớ p chịu tải (3.3.15) khi đã hoàn thành khâu công tác đất (7.1.6). 3.3.17 . Áo đường (pavement) Đường bộ (3.3.1), đường băng hoặc công trình (5.5.6) tương tự phía tr ê n l ớ p đất san nền (3.3.15). 3.3.18 . Đường h ầ m (tunnel) Đường đi ngang hoặc dốc có một phần chiều dài (9.2.18) dưới mặt đất. 3.3.19 . Cầu (bridge) Công trình d â n dụng (3.1.2) cung cấp lối đi cho người đi bộ, s ú c vật, xe cộ và các hệ thống kỹ thuật khác (5.4.1), vượt bên trên chướng ngại vật hoặc nằm giữa 2 điểm cách nền đ ấ t (6.2.1) ở một cao độ (9.2.20) nào đó. 3.3.20 . Cầ u vòm (arch bridge) Cầu (3.3.19) có kết cấu ch í nh (5.1.2) gồm một hoặc nhi ề u vòm (5.1.18). 3.3.21 . C ầ u vòm có thanh căng (bow string bridge) Cầ u (3.3.19) có kết cấu chính (5.1.2) gồm một vòm (5.1.8) và thanh căng (5.1.23). 3.3.22 . Cầu hẫng, cầu công x ô n (cantiliver bidge) Cầu (3.3.19) mà các cấu kiện (5.1.3) chính là các đầu h ẫ ng (5.1.18). 3.3.23 . Cầu dây văng, cầu cáp treo (cable stayed bridge) Cầu (3.3.19) có c á c cấu kiện chịu lực (5.1.3) ch í nh là d ầ m (5.1.12) conxon đặt trên sàn c ầ u (5.1.38), được treo nhờ một tháp và một hoặc hai d â y cáp xiên (6.4.23) căng từ đỉnh tháp. 3.3.24 . C ầ u treo (suspension bidge) Cầu (3.3.19) có các cấu kiện chịu lực (5.1.3) chính gồm các cáp (6.4.53) treo s à n cầu (5.1.38). 3.3.25 . Cầu phao ( f loating bridge) Cầu (3.3.19) nổi trên mặt nước. 3.3.26 . Cầu di động (movable bridge) Cầu (3.3.19) bắc ngang qua đường th ủy , có sàn cầu (5.1.38) có thể di chuyển được. 3.3.27 . Cầu cất/ cầu quay/ (bascule bridge) Cầu (3.3.19) có sàn cầu (5.1.38) được lắp đ ố i trọng và có kh ớ p quay trên trục nằm ngang. 3.3.28 . Cầu nâng (vertical lift bridge/drawbridge US) Cầu di động (3.3.26) có sàn cầu (5.1.38) có thể nâng lên theo chiều thẳng đứng. 3.3.29 . Cầu quay (swing br i dge) Cầu di động (3.3.26) có sàn cầu (5.1.38) có thể xoay theo chiều thẳng đứng. 3.3.30 . Cầu xiên/c ầ u chéo (skew bridge) Cầu (3.3.19) có trục dọc không vuông góc với các đường gối tựa. 3.3.31 . Cầu nhiều nhịp (viaduct) Cầu (3.3.19) có nhiều nhịp. 3.3.32 . . . . . . Cầu (3.3.19) bắc qua khoảng không ở một độ cao lớn (9.2.20). 3.3.33 . Cầu bộ hành (foot brige) Cầu (3.3.19) cho người đi bộ. 3.3.34 . Thang nâng trên đường sắt (railway pla tf rom) Kết cấu (3.1.4) nâng, được dùng cho hành khách v à hàng hóa lên xuống t à u. 3.3.35 . Đường quốc lộ (highway/ parkway US, freeway US) Đường mà mọi phương tiện đều có quyền sử dụng, trong đó có thể hạn chế cho một số cấp g i ao thông (10.5) nhất định. 3.3.36 . Luồng xe chạy (carriageway/roadway US) Phần đường bộ (3.3.1) hoặc đ ường quốc lộ (3.3.36) được xây dựng cho giao thông cơ giới (10.5), bao gồm c ả các phần phụ tr ợ như làn giao thông (3.3.50), lối qua đường và dải đỗ xe dọc đường (3.3.37). 3.3.37 . Dải đỗ xe dọc đường (lay-by/stopping l ane US, emergency lane US) Phần đường quốc lộ (3.3.35) được bố trí dọc đường, cho xe cơ giới có thể ra khỏi luồng xe chạy (3.3.36) và đỗ tại đ ó trong một khoảng thời gian ng ắ n. 3.3.38 . Đường cao tốc (motorway/interstate highway US, freeway US, parkway US) Đường bộ (3.3.1) hạn chế đi vào, có hai luồng xe chạy (3.3.36), và không bị cắt ngang b ở i làn giao thông (3.3.50) khác ở cùng cao độ (9.2.33), chỉ dành cho những loại xe c ơ giới đặc biệt nhất định. 3.3.39 . Gờ giảm tốc (vehicle restraint system/guardrail US/ barr i cade US) Kết cấu (5.1.2) bao gồm một hệ thống nằm ngang nhằm ngăn cản những xe chạy ẩu để hạn chế thiệt hại và thương vong. 3.3.40 . Làn đường hỗ trợ (hardshoulder/emergency lane US/ Service lane US) D ả i đường nằm kế cận, tiếp giáp v ớ i luồng xe chạy (3.3.36), dùng cho xe sử dụng trong trường hợp gặp sự cố hoặc bị tắc đường. 3.3.41 . Hành lang an toàn đường bộ (road satety f ence/road safety rail US) H ệ thống c ả n xe (3.3.39) được xây dựng dọc theo hoặc ở trên dải ngăn cách trung tâm (3.3.49) của đường bộ (3.3.1) dưới dạng một hoặc nhiều cấu kiện theo phương ngang lắp vào các trụ đứng (5.1.56). 3.3.42 R à o chắn an toàn đường bộ/ Dải ph â n cách (road safety barrier/barricade US) Gờ chắn (3.3.39) được xây dọc theo luồng xe chạy (3.3.36) dưới dạng tường thấp chạy dài hoặc dạng kết c ấ u (5.5.6) tương tự. 3.3.43 . Đệm giảm chấn (crash cushion/impact barrier US) Thiết bị hấp thu năng lượng được lắp đ ằ ng trước một vật cứng để giảm thiểu mức nghiêm trọng do tác động của xe. 3.3.44 . Đường dốc an toàn (arrester bed/safety ramp AU/ emergency ramp US) Khu vực đất (10.1) nằm kề đường bộ (3.3.1), được ph ủ b ở i một lớp vật liệu đặc biệt, được thiết kế để giảm tốc độ và chặn giữ những xe lái ẩu. Nó thường nằm dọc theo phần bờ dốc xuống của mặt đường. 3.3.45 . Đường xe đạp (cycle track/bicycle path US) Lối đi hoặc một phần của đường bộ (3.3.1) chỉ dành cho xe đạp. 3.3.46 . Vỉa hè (kerb/curb US) Bờ đường thường là thẳng đứng, nằm tại mép của luồng xe chạy (3.3.36), dải phân cách cứng, làn đường hỗ trợ (3.3.40) hoặc l à l ố i đi bộ (3.3.58) 3.3.47 . D ả i mềm (soft shoulder) Dải đường dọc theo lu ồ ng xe chạy (3.3.36) nhưng không dùng cho giao thông (10.5) cơ gi ớ i. 3.3.48 . Lề đường (verge / shoulder US) Một phần của đường quốc lộ (3.3.35) nằm dọc theo một luồng xe chạy (3.3.36) gần như tại cùng cao độ (9.2.32), không phải là đê (3.2.3) và sườn dốc. Nghĩa khác: Bờ mái (5.2.41) CHỦ THÍCH: Nó có thể gồm lối đi bộ (3.3.58) và đường x e đạp (3.3.45). 3.3.49 . Dải phân cách giữa ( c entral reserve/median US) Khu vực ngăn cách giữa luồng xe chạy (3.3.36) của đường bộ (3.3.1) có hai luồng xe chạy. 3.3.50 . Làn giao th ô ng (traffic lane) Dải của luồng xe chạy (3.3.36) dành cho một làn xe, thường được xác định nhờ các chỉ dẫn trên mặt đ ường (5.5.69). 3.3.51 . Đường ng ầ m (underpass) Đường nằm ở dư ớ i đường bộ (3.3.1) hay ở dưới một kết cấu (3.1.4) để giao thông (10.5) được thuận tiện. 3.3.52 . Cầu vượt ( f lyover/overpass US) Đường vượt bên trên đường bộ (3.3.1) hay trên một kết c ấ u (3.1.4) để giao thông (10.5) được thuận tiện. 3.3.53 . . . . . . Đường nằm ở dưới đường quy chiếu 3.3.54 . . . . . . Đường nằm ở trên đường quy chiếu. 3.3.55 . Gi ả m tốc giao thông (traffic calming/traffic restraint US) Khuyến khích việc tự chủ và cách hành động, bằng cách sử dụng các hình thức, chẳng hạn như đặt các mô trên mặt đ ường bộ (3.3.1) và giảm chiều rộng (9.1.16) đường c ó nhiều người qua lại. 3.3.56 . Đường vòng (contraflow/detour US) Chuyển động tạm thời cho hai luồng giao thông (10.5) ở hai hướng ngược nhau trên cùng một phía của đường bộ (3.3.1) có hai luồng xe chạy (3.3.36). 3.3.57 . Vỉa hè ( f ootpath) Đường dành cho người đi bộ. 3.3.58 . Lối đi bộ (footway/sidewalk US / walkway US) Phần đường bộ (3.3.1) chỉ dành cho người đi bộ. 3.3.59 . Điểm dừng dọc đường ( s ervice area/rest area US) Vùng đ ấ t (10.1) có lối ra vào từ đường quốc lộ (3.3.35), được dùng cho một số tiện nghi và dịch vụ nhất định. 3.3.60 . Chỗ đỗ xe (vehicle park/parking lot US/parking area US) Diện tích được chuẩn b ị để sử dụng cho việc đỗ một số lượng xe cơ giới. 3.3.61 . Nhà đỗ xe nhiều tầng (multi-storey car park/parking garage US) T òa nhà (3.1.3), trong đ ó các xe được đỗ ở nhiều tầng (4.1.2) khác nhau. 3.3.62 . Chỗ đỗ xe (parking space/parking stall US) Khu vực được dùng để đỗ một chiếc xe. 3.3.63 . Chỉ giới xây dựng (building line/sight line US) Đường xác định phạm vi bên ngoài của t òa nhà (3.1.3) sát cạnh đường bộ (3.3.1) để đảm b ả o được tầm nhìn. 3.3.64 . Kênh đào (canal) Kênh mương (5.4.16) được xây dựng để vận chuyển nước phục vụ cho đường thủy, nhưng cũng có thể được sử dụng cho th ủy lợi, tưới tiêu (3.2.28) thu nước mưa hoặc nước thẩm thấu (10.24) từ hệ thống thoát (5.4.35) nước mặt (10.23). 3.3.65 . Sông b ị kênh hóa (cana l ized river) Sông mà mức (9.2.23) nước đã được điều chỉnh để tạo ra kênh đào (3.3.64) bằng cách sử dụng các âu thuyền (3.3.66) và các đập tràn (3.2.29) được bố trí c á ch quãng dọc dòng sông để tàu thuyền có thể lưu thông được. 3.3.66 . Âu thuyền (lock) Được đ ó ng chặn trên một dòng sông, kênh đào (3.3.64) hoặc ở l ố i vào của cầu cảng (3.3.69), v ớ i các cửa k í n nước có thể dịch chuyển để cho tàu thuyền qua lại và nâng mức (9.2.32) nước lên một mức khác. Nghĩa khác: ổ k hóa - lock (5.5.40). 3.3.67 . Cảng (basin/harbor US) Một phần đóng kín hoặc chắn lại của vùng nước để tàu thuyền có thể neo đậu hoặc bốc xếp. 3.3.68 . Cầ u tàu (berth/pier US) Nơi để một con tàu neo đậu, thường để bốc xếp hàng hóa hoặc vận chuyển hành khách. 3.3.69 . Cầu c ả ng (dock/port US) Cảng (3.3.67) dành cho tàu thuy ề n. 3.3.70 . Âu cạn (dry dock) Cầ u cảng (3.3.69) có cổng để tháo khô hoặc bơm nước, làm khô cầu cảng để có thể đóng hoặc sửa chữa tàu tại đó. 3.3.71 . Cầu tàu (pier) Kết cấu (3.1.4) lộ thiên, nhô ra xa bờ, dùng để dạo mát hoặc làm chỗ đậu tàu (3.3.68). Nghĩa khác: trụ - pier (5.1.54) 3.3.72 . Cọc buộc thuyền/m ỏ neo (dolphin) Kết cấu (3.14) độc lập hoặc là một điểm chắc chắn dùng để dịch chuyển tàu hoặc giúp neo tàu dễ dàng vào một vị trí ở cầu tàu . (3.3.68). 3.3.73 . Phố cụt, ngõ cụt (cu l -de-sac) Đường bộ (3.3.1) chỉ có 1 lối vào. 3.3.74 . Đảo giao thông, bùng binh (roundabout /rotary US) Phần của một con đường (3.3.1), tại điểm giao nhau, mà giao thông (10.5) được luân chuyển theo một hướng xung quanh nó. 3.4. Tòa nhà 3.4.1 . Nhà ở (housing) Nhà (3.1.3) dùng để ở. 3.4.2 . Chỗ ở (dwelling) Đơn v ị của nhà ở (3.4.1). 3.4.3 . Căn hộ (flat/apartment US) Chỗ ở (3.4.2) chủ yếu n ằ m trong một t ầ ng (4.1.2) của một tòa nhà (3.1.3) lớn. 3.4.4 . Căn hộ nhiều t ầ ng (maisonette/duplex US/ duplex apartme n t US) Chỗ ở (3.4.2) có nhiều hơn một t ầ ng (4.1.2) nằm trong một tòa nhà (3.1.3) lớn. 3.4.5 . Căn nhà (house) Tòa nhà (3.1.3) thiết kế cho một chỗ ở (3.4.2). 3.4.6 . Nhà một tầng (bungalow) Căn nhà (3.4.5) nhỏ chỉ có 1 tầng (4.1.2). 3.4.7 . . . . . . Tòa nhà (3.1.3) có kh ố i tích lớn, nhưng không phải nhà nông nghiệp và nhà (3.1.3) công nghiệp. 3.4.8 . Kho (store /warehouse US/ storage space US) Tòa nhà (3.1.3) hoặc không gian (4.1.1) trong một ngôi nhà dùng để chứa hoặc phân phối hàng hóa . 3.4.9 . Văn phòng (office building) Tòa nhà (3.1.3) dùng ch ủ yếu cho công tác hành chính, văn phòng. 3.4.10 . Cửa hàng (shop/store US / retail shop US) Tòa nhà (3.1.3) hoặc không gian (4.1.1) trong một ngôi nhà để bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ bao gồm việc nhập và xuất hàng hóa . 3.4.11 . . . . . . Cửa hàng nhỏ. 3.4.12 . Nhà máy ( f actory) Tòa nhà (3.1.3) hoặc nhóm nhà ch ủ yếu phục vụ cho việc chế tạo sản phẩm. 3.4.13 . Xư ở ng (workshop/shop US) Tòa nhà (3.1.3) hoặc không gian (4.1.1) trong một tòa nhà, là nơi để chủ yếu để gia công thủ công hoặc bằng máy móc. 3.4.14 . Xư ở ng mộc (joinery shop/cabinet shop US/ millwork shop US) Nơi mà đồ gỗ (5.5.18) được sản xuất. 3.4.15 . Nhà ga sân bay (air terminal) Tòa nhà (3.1.3) hoặc nh ó m nhà, nơi hành khách hoặc hàng hóa hoặc c ả hai được chuyển từ máy bay ra hoặc chuyển đến máy bay. 3.4.16 . Nhà khung ( f ramed building/curtain wall building US) Tòa nhà (3.1.3) không dựa trên hệ thống tường chịu lực (5.1.7), mà ch ỉ dựa trên toàn bộ hoặc phần lớn một hệ thống khung (5.1.74) để đảm bảo cường độ và sự ổn định. 3.4.17 . Nhà khung thép (steel-framed building) Nhà khung (3.4.16) trong đó thép là vật liệu (6.1.1) kết cấu chủ yếu. 3.4.18 . Nhà khung gỗ (timber- f ramed building/post and beam construction US) Nhà khung (3.4.16) trong đó gỗ là vật li ệ u (6.1.1) kết cấu chủ yếu . CHÚ THÍCH: tại Mỹ, thuật ngữ wood frame construction được sử dụng khi mà ch iề u rộng (9.2.16) hoặc ch iề u dày (9.2.24) của cấu kiện g ỗ (6.3.2), là vật liệu (6.1.1) của kết cấu ch í nh, nhỏ h ơn 100 mm. 3.4.19 . Nhà khung phẳng (platform-frame building/platform-frame construction US) Nhà khung gỗ (3.4.18) có cường độ và sự ổn định dựa trên toàn bộ hoặc ph ầ n lớn vào hệ th ố ng tường chịu lực (5.1.7) và các cột vách (5.1.55) nằm trên các thanh xà ngang (5.3.46) được đỡ b ở i sàn (5.2.10). 3.4.20 . Nhà khung dạng khí c ầ u (balloon-frame building/balloon- framed construction US) Nhà khung gỗ (3.4.18) có cường độ và sự ổn định dựa trên toàn bộ hoặc phần lớn vào hệ thống tường chịu lực (5.1.7), và các cột vách (5.1.55) ở tường ngoài kéo dài liên tục từ thanh xà ngang ( 5. 3.46) tới lanh tô t ư ờng (5.1.60) nằm dưới mái nhà (5.2.20). 4. Không gian 4.1. Các thuật ngữ cơ bản 4.1.1. Không gian (space) Diện tích hoặc khối tích được giới hạn theo thực tế hoặc lý thuyết. 4.1.2 . T ầ ng (storey/story US) Không gian (4.1.1) giữa hai sàn (5.2.10) liên tục hoặc giữa sàn và má i (5.2.20) CHÚ TH Í CH: Tại Mỹ, thuật ngữ này không áp dụng cho tầng áp mái (4.2.2) hoặc kh ô ng gian (4.1.1) c ó một phần hoặc toàn bộ nằm dưới cao độ mặt đ ấ t ( 9.2.33). 4.1.3 . Phòng (room) Không gian (4.1.1) khép k í n trong một tầng (4.1.2) mà không phải là không gian lưu thông (4.4.1). 4.1.4 . Gian nhà (bay) Sự phân chia kết cấu của một tòa nhà (3.1.3) hoặc của một dạng công trình (3.1.4) khác. 4.1.5 . Ph ầ n m ở rộng (extension/ addition US) Phần xây thêm vào của một ngôi nhà có từ trước. 4.1.6 . Không g i an được bảo vệ (protected space) Không gian (4.1.1) có sự ngăn cản việc thâm nhập của người hoặc vật không được mong đợi. 4.2. Không gian gắn liền với những phần đặc biệt của ngôi nhà 4.2.1 . Tầng áp m á i (lott/attic US) Không gian (4.1.1) nằm dưới mái (5.2.23) dốc, có lối vào nhỏ, mục đ í ch sử dụng không phải để ở m à thường đ ể làm kho. 4.2.2 . Gác mái/tum (attic/loft US) Phòng (4.1.3) phần lớn nằm trong không gian (4.1.1) phía dưới mái dốc (5.2.23) CHÚ TH Í CH: ở Mỹ, gác mái cũng có thể là một kh ô ng gian (4.1.1) có tr ầ n cao (5.2.17) và có nhiều t ầ ng (4.1.2) để ở . 4.2.3 . Tầng h ầ m (basement storey) T ầ ng (4.1.2) n ằ m trực tiếp bên dưới tầng trệt (4.2.5). 4.2.4 . Tầng h ầ m phụ (sub-basement) B ấ t kỳ tầng (4.1.2) nào nằm dưới t ầ ng h ầ m (4.2.3) của một ngôi nhà (3.1.3). 4.2.5 . T ầ ng trệt ( ground f l oor/ first floor US) T ầ ng (4.1.2) có l ố i ra vào chính ở tại hoặc sát với mặt đất (9.2.33). 4.2.6 . T ầ ng một (first f l oor/second floor US) T ầ ng (4.1.2) nằm trên t ầ ng trệt (4.2.5). 4.2.7 . T ầ ng hai (second f loor/third f l oor US) T ầ ng (4.1.2) nằm trên t ầ ng một (4.2.6). 4.2.8 . Tầng tr ố ng/tầng lửng (mezzanine) Một ph ầ n hoặc toàn bộ t ầ ng (4.1.2) thường nằm giữa t ầ ng trệt (4.2.5) và t ầ ng một (4.2.6) và thư ờ ng để tr ố ng toàn bộ hoặc trống ở một hoặc hai phía tòa nhà. 4.2.9 . Ban công (exte rn al balcony) Phần sàn có lối ra, nhô ra khỏi mặt tường ngoài của một ngôi nhà (3.1.3). 4.2.10 . Lô gia (internal balcony/ recessed balcony US) S à n phẳng, có lối ra, lui v à o phía trong mặt ngoài của một ngôi nhà (3.1.3). 4.2.11 . Cổng vào (porch/ veranda US) Không gian (4.1.1) trước c ử a (5.3.3) ra vào lui vào bên trong tòa nhà (3.1.3), hoặc nhô ra và có mái che. 4.2.12 . Hầm (basement) Một phần sử dụng được của tòa nhà (3.1.3), nằm toàn bộ hoặc một ph ầ n ở dưới cao độ mặt đất (9.2.23). CHÚ THÍCH: ở Mỹ, h ầ m là thuật ngữ đ ể ch ỉ không gian (4.1.1) có í t hơn một nửa chi ề u cao thông th ủy (9.2.20) nằm dưới cao độ mặt đ ấ t (9.2.23), trong khi hầm chứa (4.2.19) là thuật ngữ đ ể chỉ kh ô ng gian (4.1.1) có nhiều hơn một nửa chiều cao (9.2.20) nằm dưới cao độ mặt đất (9.2.23). 4.2.13 . Hành lang có mái che (arcade/ mall US) Lối đi (4.4.4) có mái che, thường có các cửa hàng (3.4.10) nằm ở một hoặc cả hai bên. 4.2.14 . Nhà c ầ u/hành lang mở/gác lửng (gallery/ mezzanine US) Không gian (4.1.1) ở phía trên, bao quanh bởi lancan (5.2.66) (5.2.67) nằm trong hoặc mở ra một không gian lớn hơn. CH Ú THÍCH: ở Mỹ, gallery là một thuật ngữ dùng đ ể chỉ một cửa hàng (3.4.10) nhỏ, chẳng hạn phòng trưng b à y nghệ thuật. 4.2.15 . Ban công (balcony) Phần sàn có lối vào nằm trong một t ầ ng (4.1.2), không xây tường (5.1.7) k í n xung quanh. 4.2.16 . Sân trong/sân (courtyard) Không gian (4.1.1) ngoài trời, bao quanh b ở i các tòa nhà (3.1.3), tường (5.1.7) hoặc hàng rào (5.5.74). 4.2.17 . S â n trước ( f orecourt/ front yard US/ f ront garden US) Sân (4.2.16) ở phía trước tòa nhà (3.1.3). 4.2.18 . Chái nhà (wing) Phần của tòa nhà (3.1.3) làm phụ trợ cho phần chính của tòa nhà. 4.2.19 . Hầm chứa/Tầng nửa hầm (cellar) Tầng hầm (4.2.12) dùng để chứa đồ đạc, thiết bị sưởi (5.4.11) và sử dụng cho các mục đích khác, không phải để ở . CH Ú THÍCH: ở Mỹ, h ầ m chứa (4.2.19) là thuật ngữ đ ể ch ỉ không gian (4.1.1) có nhiều hơn một nửa chiều cao (9.2.20) nằm dưới cao độ mặt đ ấ t (9.2.23), trong khi hầm (4.2.12) là thuật ngữ đ ể ch ỉ không gian (4.1.1) c ó í t hơn một nửa chiều cao (9.2.20) n ằ m dưới cao độ mặt đ ấ t . 4.2.20. Sàn bốc d ỡ (loading bay) Phần lui vào, có sàn phục vụ cho việc b ố c d ỡ của xe cơ giới. 4.3. Các không gian chức năng 4.3.1 . Không gian hoạt động (activity space) Không gian (4.1.1) dành cho một hoạt động nào đ ó , bao gồm cả không gian chiếm chỗ bởi các thiết b ị phục vụ cho hoạt động đó. 4.3.2 . . . . . . Không gian (4.1.1) cần thiết tối thiểu để tiến hành một hoạt động diễn ra quanh các trang thiết bị (5.4.7) c ầ n thiết. 4.3.3 . Không gian công tác/ Không gian làm việc (wor ki ng space/staging area US/ staging space US) Không gian (4.1.1) thêm vào dọc theo hào (3.2.12) hoặc h ố đào (3.2.2) để giúp việc thi công dưới mặt đất (9.2.33) được thuận tiện; hoặc các không gian khác tại công trường (3.1.6) được yêu cầu để đ ả m bảo cho việc thi công (7.1.1) được tiến hành. 4.3.4 . Phòng vệ sinh (toilet / r e stroom US / powder room US) Phòng (4.1.3) trong đó có lắp đặt bệ xí (5.4.9) và/ hoặc một hoặc nhiều chậu tiểu và chậu rửa. 4.3.5 . Phòng v ệ sinh (WC/toilet US) Phòng (4.1.3) trong đ ó lắp đặt một bệ x í (5.4.9). 4.3.6 . Phòng rửa (washroom) Phòng (4.1.3) trong đ ó lắp đặt một hoặc nhiều chậu rửa. 4.3.7 . Văn phòng (office) Không gian (4.1.1) nằm trong một tòa nhà (3.1.3), chủ yếu dùng cho các công tác hành ch í nh hoặc kế toán 4.3.8 . Phòng họp (hall / auditor i um US) Phòng (4.1.3) để hội họp Nghĩa khác: sảnh (hall) (4.4.5) 4.3.9 . Hiên/sân thượng (t errace / patio US) Khu vực nằm ngang kéo dài để người sử dụng, thường có lan can (5.2.66) (5.2.67) bao quanh. 4.3.10 . Hiên có mái che (verandah / veranda US/porch US) Hiên (4.3.9) có mái che, chạy dọc theo một cạnh của tòa nhà (3.1.3). 4.3.11 . Hầm/Hố kiểm tra (inspection pit/ test pit US) N ơ i đ ể kiểm tra kết c ấ u ngầm (5.1.4) và các thiết b ị kỹ thuật (5.4.1) khác. 4.3.12 . Giếng trời (light well/l i ght sha f t US / airsha f t US) Không gian (4.1.1) không có mái, được bao kín các cạnh. Không gian này cung c ấ p ánh sáng nhiều hơn cho một t ầ ng (4.1.2) của tòa nhà (3.1.3) và có thể để thông gió. 4.3.13 . Cửa trời (basement area/window well US) Không gian (4.1.1) không có mái, nằm dưới cao độ mặt đất (9.2.23) và ở bên ngoài tòa nhà (3.1.3). Không gian này dùng để cung cấp ánh sáng và không khí tới các phòng (4.1.3) trong tầng hầm (4.2.12). 4.3.14 . Lối vào tầng hầm (basement access/areaway US) Không gian (4.1.1) không có mái, nằm dưới cao độ mặt đ ấ t (9.2.23), dẫn tới các phòng (4.1.3) trong tầng hầm (4.2.12) 4.4. Không gian liên quan đến giao thông và đi lại 4.4.1 . Không gian giao thông (circulation space) Không gian (4.1.1) dành cho việc lưu thông người, hàng hóa và xe cộ . 4.4.2 . Lối vào (means of access/access US / egress US) Lối cho người hoặc xe cộ dùng chung hoặc riêng, dẫn đến hoặc đi vào c ử a. 4.4.3 . Hành lang (corridor/ hall US / passage US) Không gian giao thông (4.4.1) kín, hẹp, dẫn tới các phòng (4.1.3) và các không gian (4.1.1) khác. 4.4.4 . L ố i đi (passage / walkway US) Không gian giao thông (4.4.1) hẹp hai bên xây k í n dành cho người đi bộ. CH Ú THÍCH: L ố i đi có th ể được che phủ hoặc không. 4.4.5 . S ả nh (hall/ entrance ha ll US/ hallway US/ corridor US/ passage US) Không gian giao th ô ng (4.4.1) trung tâm đ ể đi vào một hoặc nhi ề u phòng (4.1.3). 4.4.6 . Tiền sảnh (entrance hall/ foyer US/ vestibule US/ lobby US) Không gian giao thông (4.4.1) lớn, n ằ m tại l ố i vào của một tòa nhà (3.1.3). 4.4.7 . Hành lang ngoài (access balcony/external corridor US) Lô gia (4.2.10) hoặc ban công (4.2.9) dẫn tới một số chỗ ở . CHÚ THÍCH: Đơn vị ở c ó th ể là nhà ở (3.4.2) ri ê ng rẽ hoặc các dạng khác, v í dụ văn phòng (4.3.7). 4.4.8 . Lối dành cho người đi bộ (walkway/catwalk US) Công trình (5.5.6) làm lối đi lên ở bên cạnh tòa nhà 4.4.9 . Lối đi phụ (craw l way/crawlspace US) Không gian (4.1.1) dẫn đến các thiết b ị kỹ thuật (5.4.1), chi ề u cao chỉ đ ủ để bò vào. 4.4.10 . L ối đi kỹ thuật (gangway/catwa l k US) Không gian giao thông (4.4.1) dẫn tới các trang thiết b ị (5.5.3), máy móc và c á c thiết bị khác. 4.4.11 . Hào bảo dưỡng ( s ervice duct/service space US) Hào kỹ thuật (5.4.12) cung c ấ p không gian (4.1.1) hoạt động cho công việc kiểm tr a và bảo dưỡng (7.1.40). 4.4.12 . Ngăn đệm (air lock) Không gian (4.1.1) kín có hai cửa (5.3.3) nằm giữa hai môi trường (10.3) có trạng thái không kh í khác nhau, cho phép đi từ môi trường này sang môi trường khác mà không làm ảnh hưởng đáng kể tới chúng. 4.4.13 . Tiền phòng (lobby/entry foyer US) Không gian (4.1.1) kín, thường gần lối vào, dẫn tới các phòng (4.1.3) hoặc các không gian khác. 4.4.14 . Giếng thang máy (lift well/elevator shaft US) Không gian (4.1.1) để buồng thang máy (5.4.30) và đối trọng (nếu có) dịch chuyển, được bao quanh bởi đáy gi ế ng, các vách (5.1.7) gần như thẳng đứng và c ó tr ầ n (5.2.17). 4.4.15 . Giếng thang (stairwell) Không gian (4.1.1) bố tr í cầu thang (5.5.20) chạy xung quanh. 4.4.16 . Lồng thang (stair enclosure) Các mặt tường (5.1.7) bao quanh c ầ u thang (5.5.20). 4.4.17 . L ố i ra (exit) Điểm xuất phát được chỉ định, từ một tòa nhà (3.1.3). Nghĩa khác: lối ra - exit (3.3.2) 5. Các bộ phận của tòa nhà và công trình dân dụng 5.1. Các bộ phận kết cấu 5.1.1 . Móng ( f oundation) Kết c ấ u (5.5.6) để truyền I ự c (9.3.22) xuống đất (6.2.1) nền. 5.1.2 . Kết cấu/hệ kết cấu (structure) Tổ hợp các cấu kiện ghép nối với nhau được thiết kế để tạo nên độ cứng. Nghĩa khác: k ế t c ấ u - structure (3.1.4) 5.1.3 . Cấu kiện (structure member) Một phần của hệ kết cấu (5.1.2) để chịu lực (9.3.22). 5.1.4 . Kết cấu ngầm/phần ngầm/công trình ngầm (substructure/ f oundation US) Phần kết cấu (5.1.2) có phần lớn hoặc toàn bộ nằm dưới cao độ (9.2.32) của mặt đ ấ t (6.2.1) tiếp giáp hoặc ở một cao độ xác định. 5.1.5 . Kết cấu ph ầ n trên/ph ầ n thân công trình (superstructure) Phần kết cấu (5.1.2) nằm phía trên ph ầ n ngầm (5.1.4). 5.1.6 . Ph ầ n kết c ấ u thô (carcass/building s hell US) Tòa nhà (3.1.3) đã xây xong ph ầ n kết cấu nhưng các phần khác chưa hoàn thiện. 5.1.7 . Tường (wall) Bộ phận công trình (5.5.6) thẳng đứng bao quanh hoặc ngăn chia một không gian (4.1.1), đảm bảo chức năng chịu tải hoặc ngăn giữ. Nghĩa khác: vách ngăn - wall (5.2.45) 5.1.8 . Vòm (arch) Cấu kiện (5.1.3) cong, bắc qua một khoảng trống hoặc chỗ lõm, được thiết kế để ch ị u t ả i trọng (9.3.19) ở giữa các điểm tựa. 5.1.9 . Mặt chân vòm (springing) Mặt phẳng để tựa chân vòm (5.1.8). 5.1.10 . Vòm giảm tải (relieving arch) Vòm (5.1.8) được xây bên trong tường (5.1.7) để giảm tải trọng (9.3.19) từ trên xuống cho phần tường ph í a dưới vòm. 5.1.11 . Cột (column) Cấu kiện (5.1.3) dạng mảnh, thường thẳng đứng, dùng để truyền lực (9.3.22) chủ yếu là lực nén (9.3.32) xuống chân đế. 5.1.12 . Dầm (beam) Cấu kiện (5.1.3) nằm ngang hoặc gần như nằm ngang, hẹp theo chiều dài (9.2.18), dùng để chịu tải trọng (9.3.19) ở giữa hoặc ngoài điểm tựa. 5.1.13 . Dầm giàn (girder) Dầm chính (5.1.40) lớn đỡ các d ầ m chính hoặc dầm phụ. Nó là dầm đặc hoặc dầm bao gồm thanh dưới, thanh trên, có hoặc không có phần thân d ầm (5.5.94). 5.1.14 . Dầm hộp (box girder) Dầm giàn (5.1.13) mà mặt cắt ngang có cấu trúc lỗ kín, ki ể u đơn hoặc đa ngăn. 5.1.15 . Dầm t ấ m (plate girder) Dầm giàn (5.1.13) có thân (5.5.94) và thanh cánh (5.5.93) được chế tạo từ các tiết diện r ời (6.1.7) hoặc các tấm (5.5.17) riêng rẽ. 5.1.16 . Dầm (joist) Một dầm, trong dãy các dầm (5.1.12) song song, thường nằm ngang. CH Ú THÍCH: ở Mỹ, khi thuật ngữ này thường được dùng đ ể ch ỉ d ầ m làm bằng gỗ (6.3.2) có chi ề u rộng (9.2.16) danh nghĩa không l ớ n hơn 50 mm, chi ề u dày (9.2.24) và chiều dài (9.2.18) thay đổi phụ thuộc vào nh ị p (9.2.10). 5.1.17 . Thanh treo (joist hanger) Bộ phận bằng kim loại treo giữ hai đầu của dầm (5.1.16) gỗ (6.3.2). 5.1.18 . Dầm hẫng (cantilever) Phần d ầ m (5.1.12) hoặc bản (5.5.15) kết cấu, vươn ra ngoài điểm tựa cuối của nó. 5.1.19 . Dàn (tr u ss) Khung (5.1.74) giằng tam giác được thiết kế để làm việc như dầm (5.1.12). 5.1.20 . Dàn lưới (lattice girder) Dàn (5.1.19) có các thanh c ấ u kiện trên và dưới song song hoặc g ầ n song song nhau, và được liên kết b ở i các thanh chịu lực chéo của thân d ầ m (5.5.94). 5.1.21 . Giàn (vierendeel truss) Dàn (5.1.19) có các cấu kiện (5.1.3) thẳng đứng liên kết cứng với thanh trên và thanh dưới. 5.1.22 . Thanh chống (strut) Cấu kiện (5.1.3) chịu lực (9.3.22) dọc trục, làm việc chịu nén (9.3.32). 5.1.23 . Thanh g iằ ng (tie/tie rod US) Cấu kiện (5.1.3) chịu lực (9.3.22) dọc trục, làm việc chịu k é o (9.3.22). 5.1.24 . C ấ p ứng suất trước (prestressing tendon) Thanh (6.1.4) thép hoặc một nhóm thanh, dây chịu ứng suất (9.3.25) căng trước để tạo ra ứng suất nén trong bê tông ứng suất tr ư ớc (6.4.22) hoặc khối xây (5.5.12). 5.1.25 . Căng trước (pre-tensioning) Phương pháp tạo bê tông ứng suất trước (6.4.22) trong đó các dây cáp ứng suất trước (5.1.24) được đặt trong khối bê tông và được giữ căng nhờ các điểm neo cho t ớ i khi bê tông đạt được cường độ yêu cầu. 5.1.26 . Thanh giằng gió (windbrace) Cấu kiện (5.1.3) của hệ gi ằ ng gió (5.1.70). 5.1.27 . Kết c ấ u kim loại (structural steelwork) Cấu kiện (5.1.3) của hệ khung (5.1.74) kim loại. 5.1.28 . Kết cấu vỏ ( s hell construction/dome US) Kết c ấ u (5.1.2) dạng bản b ê tông (5.1.34) hoặc tấm (5.2.49), mỏng và cong. 5.1.29 . Kết cấu đỡ nhờ không khí (air-supported structure) Kết cấu (5.1.2) tạo b ở i màng mỏng, linh hoạt, được neo vào móng (5.1.1) v à được đỡ b ở i á p suất không khí. 5.1.30 . Kết cấu ứng suất vỏ (stressed-skin structure) Kết cấu (5.1.2) tạo bởi các cấu kiện chịu tải được thiết kế để truyền lực (9.3.22) dọc theo bề mặt và góp phần chịu lực chung với toàn bộ kết c ấ u đó. 5.1.31 . Kết c ấ u gấp nếp ( f olded-plate structure) Kết cấu (5.1.2) mái (5.2.20), mà khả năng chịu lực bản thân của nó có được nhờ cấu kiện bản (5.5.15) có dạng gấp nếp. 5.1.32 . Kết c ấ u không gian (space structure/space f rame US) Kết cấu (5.1.2) có ba chiều chịu l ực (9.3.22) áp dụng tại điểm bất kỳ, nghiêng so với góc bất kỳ của bề mặt kết cấu và hoạt động theo hướng bất kỳ. 5.1.33 . Bản phẳng (f l at s l ab) Bản b ê tông (5.1.34) không lồi hoặc lõm. 5.1.34 . Bản bê tông (concrete slab) K ế t c ấ u (5.1.2) b ê tông (6.4.15) nằm ngang hoặc gần ngang, có diện tích lớn so với chi ề u dày (9.2.24) của nó. 5.1.35 . Bản sàn (floor slab) Bản (5.5.15) có diện tích lớn, có chức năng làm việc như kết c ấ u sàn (5.2.10). 5.1.36 . Sàn cứng (solid floor) Sàn (5.2.10) gồm b ả n sàn (5.1.35) không có lỗ hổng hoặc phần rỗng được bít k í n. 5.1.37 . Sân thượng (deck) S à n ở trên cao, không bị quây kín và không có mái (5.2.20). 5.1.38 . Sàn cầu (deck) Sàn (5.2.10) hoặc sàn phụ của một cây c ầ u (3.3.19). 5.1.39 . Dầm liên tục (continuous beam) D ầ m (5.1.12) b ắ c qua ba gối tựa hoặc nhiều hơn. 5.1.40 . Dầm chính (main beam/girder US) Dầm (5.1.12) đỡ các dầm khác nhưng b ả n thân không được đỡ bởi d ầ m khác. 5.1.41 . Dầm phụ (secondary beam) D ầ m (5.1.12) truyền tải trọng (9.3.19) tới dầm chính (5.1.40) tại một hoặc hai đầu. 5.1.42 . Dầm gi à n (trussed beam) Dầm (5.1.12) được t ă ng cường độ cứng nhờ h ệ giằng (5.1.68) tam giác. 5.1.43 . Dầm đặt nổi (upstand beam) Dầm (5.1.12) nhô lên khỏi bản sàn (5.5.15). 5.1.44 . Dầm đỡ (downstand beam) Dầm (5.1.12) nhô xuống phía dưới b ả n sàn (5.5.15), vào một không gian (4.1.1). 5.1.45 . Dầm phân bố (spreader beam) Dầm (5.1.12) được thiết kế để phân bố tải trọng (9.3.19) tập trung. 5.1.46 . Cầu phong (rafter) Cấu kiện (5.1.3) nằm nghiêng, thường được b ố trí thành một dãy để đỡ lớp mái (5.2.21) của mái dốc (5.2.23). 5.1.47 . Rui/mè (pur l in) D ầ m (5.1.12) song song với má i ch ì a (5.2.37) dùng làm vật trung gian đỡ c ầ u phong (5.1.46) hoặc l ớ p mái (5.2.21) 5.1.48 . Bản đỡ (plate) Tiết d i ện (6.1.7) dùng để đỡ các thành phần khác. Nghĩa khác: Tấm kim loạ i - plate (5.5.17). 5.1.49 . Dàn mái (roof truss) Khung phẳng (5.1.75) tam giác, thường b ố trí thành dãy để đ ỡ má i (5.2.20). 5.1.50 . Kèo dàn (trussed rafter) Dàn mái (5.1.49) bao gồm các cầu phong (5.1.46), các cấu kiện có cùng chiều dày (9.2.24) và nằm trong cùng một mặt phẳng, để cùng chịu t ả i trọng (9.3.19). 5.1.51 . Cột thép/cọc thép (stanchion) Cột (5.1.11) kim loại làm việc như một trụ đỡ (5.1.56) trong hệ thống l an can bảo vệ. 5.1.52 . Cột ngắn ( short column) Cột (5.1.11) ngắn đến mức không cần tính độ oằn khi thiết kế. 5.1.53 . Cột mảnh (slender column) Cột (5.1.11) có chiều dài đ ủ lớn để tính đến độ oằn khi thiết kế. 5.1.54 . Trụ (pier/pillar US) Cấu kiện (5.1.3) thẳng đứng, cấu trúc đặc có tác động truyền xuống đế các lực nén (9.3.22) tác dụng lên nó Nghĩa khác: C ầu tàu (pier) (3.3.71). 5.1.55 . Trụ/trụ tường/cột vách (stud) Một trong một loạt các cấu kiện thẳng đứng (5.1.3) nằm trong tường ngăn (5.2.45), hoặc cấu kiện thẳng đứng nằm trong tường chịu lực (5.1.7). 5.1.56. Trụ (post) Cấu kiện nhẹ thẳng đứng đ ể đỡ. 5.1.57 . Trụ bổ tường (attached pier/pilaster US) Phần thuộc kết cấu tường (5.1.7) mà tiết diện có chiều dày tăng lên, ở các vị trí dọc tường. 5.1.58 . Trụ cầu (brigde pier) Phần trụ đ ỡ trung gian của cầu (3.3.19). 5.1.59 . Trụ liền tường (pilaster) Cột (5.1.11) hoặc trụ (5.1.54) h ì nh chữ nhật hẹp, gắn toàn bộ vào bề mặt tường (5.1.7). 5.1.60 . Lanh tô tường (wall plate/top plate US) Cấu kiện (5.1.3) dọc theo đỉnh tường (5.1.7) hoặc được xây vào bên trong chi ề u dài (9.2.18) tường để ph â n b ố lực (9.3.32) truyền đến từ d ầ m nhỏ (5.1.16), c ầ u phong (5.1.46) hoặc dầm mái (5.1.49). 5.1.61 . Bệ đỡ khối xây (padstone) Đơn vị kh ố i xây (6.4.48) được kết hợp với kết c ấ u (5.1.2) để phân phối tả i trọng (9.3.19) tập trung. 5.1.62 . Mố (abutment/buttress US) Kết cấu (5.5.6) chịu lực xô ngang và tải tr ọng (9.3.19) thẳng đứng thường truyền đến từ vòm (5.1.8) hoặc cầu (3.3.19). 5.1.63 . M ố cầu (bridge abutment) M ố (5.1.62) dùng làm gối tựa cuối cùng của cầu (3.3.19) 5.1.64 . Tường ch ố ng (buttress) Bộ phận công trình (5.5.6) nhô ra từ một phần của tường (3.1.3) hoặc xây tựa vào mặt tư ờ ng để ch ố ng lại lực xô ngang. 5.1.65 . Vách cứng/tường chịu cắt (shear wall/shearwall US/diaphragm wall US) Tường (5.1.7) chịu lực (9.3.22) b ê n tác động lên mặt phẳng của nó. 5.1.66 . Tường chịu lực (spine wall/bearing wall US) Tường (5.1.7) trong nhà, chịu lực, nằm song song với trục chính của tòa nhà (3.1.3). 5.1.67 . Tường chắn (diaphragm wall) Tường (5.1.7) gồm hai tấm tường (5.2.53) tách nhau bởi một khoang rỗng, được liên kết khung b ở i các thân d ầ m (5.5.94) th ẳ ng đứng. Nghĩa khác: tường chắn (diaphragm wall) (3.2.17) 5.1.68 . Hệ giằng (bracing) Hệ thống cấu kiện (5.1.3) xiên, làm việc chịu nén (9.3.32) hoặc chịu kéo, và làm tăng độ cứng của kết cấu (5.1.2). 5.1.69 . H ệ gi ằ ng xương cá (herring-bone bracing/bridging US) Cấu kiện (5.1.3) nhỏ đặt cắt chéo nhau ở phần giữa điểm đầu và cuối của các dầm (5.1.16) liền kề hoặc của các c ấ u kiện khác, để chống lại sự mất ổn định và cho phép phân bố t ả i trọng (9.3.19). 5.1.70 . Hệ giằng gió (wind bracing) Hệ giằng (5.1.68) được thiết kế để chống lại lực (9.3.22) của gió. 5.1.71 . Cột chống/cọc (shore) Thanh chống (5.1.22) ch ị u lực tạm thời của đ ấ t hoặc của một phần của kết c ấ u (5.1.2). 5.1.72 . Cọc cừ (sheet piling) Cấu kiện thẳng đứng được đóng sâu vào nền đất (6.2.2) thành một dãy liên tục, thường để chịu áp lực bên. 5.1.73 . Cọc cừ thép ( steel sheet pile) Cọc (5.1.79) thép cài vào nhau để chịu áp lực bên. 5.1.74 . Khung ( f rame) Kết cấu (5.1.2) chủ yếu gồm các cấu kiện (5.1.3) thẳng hoặc cong. Nghĩa khác: Khuôn cửa (5.3.20). 5.1.75 . Khung phẳng (plane f rame) Khung (5.1.74) trong 1 mặt phẳng đơn. 5.1.76 . Khung dạng bệ (porta l frame) Khung (5.1.74) tạo bởi hai cột (5.1.11) liên kết cứng b ở i một d ầ m (5.1.12) vượt ngang qua đầu cột. 5.1.77 . Dàn không gian (space frame/ three-dimensional truss US) Tổ hợp (5.5.5) không gian 3 chiều của các cấu kiện (6.1.3), để vượt qua khẩu độ lớn. 5.1.78 . Neo đ ấ t (ground anchorage/tie-down US) Thiết bị (5.4.3) có khả năng truyền các lực (9.3.22) căng và các lực ở trạng thái cắt (9.3.35), xuống lớp đất chịu lực. 5.1.79. Cọc (pile) Cấu kiện (5.1.3) mảnh, chủ yếu ở dưới đất dùng để truyền lực (9.3.22) xuống các lớp chịu lực ở dưới n ề n đ ấ t (6.2.1). 5.1.80 . Cọc khoan nhồi (bored cast-in-place pile) Cọc (5.1.79) khoan, được tạo ra nhờ thực hiện công tác đất (7.1.6) liên tục hoặc không liên tục và tại đ ó , lỗ khoan được lấp dần bằng b ê tông (6.4.15). 5.1.81 . Cọc đóng (driven pile) Cọc (5.1.79) đóng xuống nền đ ấ t (6.2.1) bằng búa, áp lực rung hoặc t ĩ nh , và thay thế đất (6.2.2). 5.1.82 . Cọc ch ố ng (end bearing pile) Cọc (5.1.79) truyền lực (9.3.22) xuống n ề n đ ấ t (6.2.1) chủ yếu nhờ lực nén (9.3.22) xuống chân cọc. 5.1.83 . Cọc ma sát ( f riction pile) Cọc (5.1.79) truyền l ực (9.3.22) xuống n ề n đ ấ t (6.2.1) chủ yếu nhờ lực ma sát giữa bề mặt cọc và lớp đất liền kề. 5.1.84 . Mũ cọc (pite cap) Bộ phận công trình (5.5.6) nằm trên đầu của một hoặc nhiều cọc (5.1.79), truyền lực (9.3.22) từ kết c ấ u (5.1.2) tới các cọc đó. 5.1.85 . Chân/b ệ ( f ooting) Bộ phận công trình (5.5.6) dạng bậc giúp phân bố tải trọng (9.3.19) tại chân tường (5.1.7) hoặc cột (5.1.11). 5.1.86 . Móng bè (raft foundation/slab f oundation US/ f loating f oundation US) Móng (5.1.1) có dạng kết cấu bản b ê tông (5.1.34) liền khối, mở rộng ra khắp phần đế của kết cấu (5.1.2). CHÚ THÍCH: Móng bè đôi khi vượt ra kh ỏ i phạm vi đ ế của kết c ấu 5.1.87 . Móng b ă ng (strip f oundation) Móng (5.1.1) dài, hẹp thường nằm ngang. 5.1.88 . Móng cọc (piled foundation/pile f oundation US) Móng (5.1.1) được tạo thành từ một hoặc nhiều cọc (5.1.79). 5.1.89 . Giếng chìm (ca i sson) Kết cấu (5.1.2) rỗng, có t ư ờng (5.1.7) chắc chắn, không thấm nước, bao gồm một hoặc nhiều lỗ nhỏ, đặt ch ì m dưới nền đất (6.2.1) hoặc nước, đ ể tạo thành lớp vỏ bền vững cho một móng (5.1.1) sâu. 5.1.90 . Giếng chìm hở (open caisson) Giếng chìm (5.1.89) hở ở c ả hai đầu trên dưới. 5.1.91 . . . . . . Móng (5.1.1) được đổ trong hố đào (3.2.2) của giếng (3.2.13) 5.1.92 . Ố ng ch ị u lực (structural hollow section/ tubular column US/ lally column US) Ố ng (6.1.8) dùng làm kết cấu 5.1.93 . Thanh thép cán (rolled-steel section) Sản phẩm (6.1.2) thép được sản xu ấ t bằng cách cán. 5.1.94 . Ti ế t diện chữ T (T-section) Cấu kiện có mặt c ắ t ngang giống chữ T và có cánh (5.5.93) bằng nhau. 5.1.95 . Ti ế t diện chữ I (l-section) Cấu kiện có mặt cắt ngang giống chữ I. 5.1.96 . Thép góc (angle) Cấu kiện có mặt cắt ngang giống chữ L, mà chiều rộng (9.2.16) các cạnh có thể đều hoặc không đều nhau. 5.1.97 . Ti ết diện thép máng (channel section) Cấu kiện có mặt cắt ngang giống chữ C . 5.1.98 . Tiết diện chữ H (H-section) Cấu kiện có mặt c ắ t ngang giống chữ H. 5.1.99 . Dầm thép cán nhỏ (rolled-steel joist (RSL)) Thanh thép cán (5.1.93) có mặt cắt ngang giống chữ I, nhưng có chiều dày (9.2.24) của cánh (5.5.93) thuôn lại và dầy hơn ở phần thân (5.5.94). 5.1.100 . Sự ghép mạch (bonding/running bond US/common bond US) Sự sắp xếp của các đơn vị khối xây (6.4.48) sao cho các điểm n ố i (5.5.31) thẳng đứng của một hàng không trùng với những điểm n ố i của các hàng nằm ngay trên và dưới nó Nghĩa khác: dính kết (bonding) (9.3.7) 5.2. Các bộ phận ngăn chia và bao che 5.2.1 . V ậ t liệu chèn l ấ p/vật bịt/v ậ t che kín (in fi ll) Tổ h ợp (5.5.5) của các sản phẩm (6.1.2) dạng đơn chất hoặc composít, dùng để chèn vào khe h ở hoặc khoảng trống (5.3.1), hoặc dùng đ ể tạo nên mặt ngoài nhà (5.2.43). 5.2.2 . Lớp lót/l ớ p phủ (lining) Lớp ph ủ ngoài, k hô dùng cho mọi bề mặt bên trong một tòa nhà (3.1.3). 5.2.3 . Tấm ốp (boarding) Tấm (6.1.11) gỗ (6.3.2) dùng để làm lớp hoàn thiện [ví dụ: cho sàn nhà (5.2.10) hoặc tường (5.1.7)]. CHÚ THÍCH: ở Mỹ, ván gỗ là thuật ngữ dùng đ ể ch ỉ lớp ốp (5.2.42) tường (5.1.7) ngoài và ván sàn là thuật ngữ để ch ỉ t ấ m ố p của l ớ p sàn (5.2.12). 5.2.4 . Gờ cửa đi/gờ chắn nước mưa (weatherboard/weathermould AU) Cấu kiện được đúc lồi lên và để gắn vào đường ray dưới của cửa đi (5.3.3) bên ngoài, để ngăn cho nước không vào bên trong tại bậu cửa (5.3.45) hoặc ngưỡng cửa. 5.2.5 . Lớp ngăn hơi nước (vapour control layer/vapour barrier AU/vapour barrier US) Lớp vật liệu (6.1.1) dùng để hạn chế sự truyền hơi nước. 5.2.6 . Viên ép lát/viên l ợ p ngói (tile) Cấu kiện (6.1.3) nh ỏ , m ỏ ng phẳng hoặc được định hình, được dùng để tạo lớp che ph ủ . 5.2.7 . Lưới chắn (grating) Lưới (5.2.51) tho á ng, đặt tại phần lỗ trống (5.3.1) của tường (5.1.7), sàn nhà (5.2.10) hoặc vỉa hè (3.3.17). 5.2.8 . Lưới chắn/phên (grille) Lưới (5.2.51) t hoán g, để phân chia không gian (4.1.1), hoặc đặt lên phần lỗ trống (5.3.1) tương đối lớn trên tường (5.1.7) hoặc trần nhà (5.2.17). 5.2.9 . Thanh chắn/rào chắn (barrier) Kết cấu (3.1.4) (5.1.2) hoặc bộ phận công trình (5.5.6) đ ể bảo vệ hoặc ngăn cản chuyển động. 5.2.10. Sàn ( f loor) Bộ phận công trình (5.5.6) dạng bản nằm ngang, dùng làm bề mặt dư ớ i cùng của mọi không gian (4.1.1) trong một tòa nhà (3.1.3). 5.2.11 . Sàn h ở /sàn để lộ (open f loor/exposed f loor US) Sàn (5.2.10) không có trần (5.2.17) che phần phía dưới của nó. 5.2.12 . Lớp ph ủ sàn ( fl ooring) Lớp trên cùng của sàn (5.2.10), được dùng như một lớp chịu mài mòn. 5.2.13 . Lớp lót sàn (underlay/underlayment US) S ả n phẩm (6.1.2) hoặc bộ phận (6.1.3), thường ở dạng tấm (6.1.9) mỏng, được đặt bên dưới lớp phủ sàn (5.2.12). 5.2.14 . Lát khối bê tông (concrete block paving) Việc tạo bề mặt trong đó các khối (6.1.6) b ê tông ứng suất trước (6.4.21) hình chữ nhật được x ế p theo một kiểu mẫu. 5.2.15 . Sàn nổi ( f loating floor) Bộ phận công tr ì nh (5.5.6), bao gồm các lớp trên sàn (5.2.10) được đặt trên một lớp đỡ hay các gối tựa đàn hồi để cách âm hoặc chống các chấn động hoặc cả hai. 5.2.16 . Sàn treo (suspended floor/raised f loor US/ f ree-access floor US) Sàn (5.2.10) đặt trên các gối tựa. 5.2.17 . Trần (ceiling) Bộ phận công trình (5.5.6) che phần mặt dưới của sàn (5.2.10) hoặc mái (5.2.20), tạo ra một kh ô ng gian (4.1.1) kín phía tr ê n bề mặt của nó, để giấu các cấu kiện (5.1.3) hoặc hệ thống điện và máy móc. 5.2.18 . Trần giả/trần treo ( f alse ceiling/suspended ceiling US/dropped ceiling US) Tr ầ n (5.2.17) dùng để gi ả m bớt chiều cao (9.2.20) của một không gian (4.1.1) hoặc để tạo ra không gian cho các hệ thống kỹ thuật (5.4.1). 5.2.19 . Trần treo (suspended ceiling/dropped ceiling US) Trần (5.2.17) được treo cách sàn (5.2.10) hoặc mái (5.2.20) bên trên nó một khoảng nào đó. 5.2.20. Mái (roof) Bộ phận công tr ì nh (5.5.6) che phủ phía trên cho một tòa nhà (3.1.3). 5.2.21 . Vật liệu l ợ p mái (roo f ing) Lớp tr ê n cùng hoặc các lớp của mái (5.2.20) tạo ra một bề mặt che mưa gió. 5.2.22 . Má i bằng (f l at roof) Mái (5.2.20) n ằ m ngang hoặc có độ dốc (9.2.30) nhỏ hơn hoặc bằng 10°. 5.2.23 . Mái d ố c (pitche roof) Má i (5.2.20) có độ dốc (9.2.30) lớn hơn 10° (x ấ p xỉ 15%). 5.2.24 . Mái dốc một phía (monopitch roof/shed roof US) Mái dốc (5.2.23) ch ỉ có một mặt phẳng mái. 5.2.25 . Bán m á i (lean- to roof) Mái dốc một phía (5.2.24) có cạnh cao hơn tì vào và được đỡ b ở i các tường (5.1.7) cao hơn cao độ (9.2.32) của mái (5.2.20), hoặc mái được đỡ b ở i các c ấ u kiện (5.1.3) bên cạnh hoặc liền vào tường. 5.2.26 . Má i vòm (she l l roof/domed roo f US) Mái (5.2.20) có dạng kết cấu b ả n (5.5.15), mỏng và cong. 5.2.27 . Mái măng sác (mansard roof) Mái dốc (5.2.23) có hai mặt dốc ở hai b ê n đ ỉ nh mái (5.2.39) và bắt đầu từ đỉnh mái xu ố ng đến mép mái (5.2.37). 5.2.28 . Mái đầu hồi (gable roof) Mái dốc (5.2.23) kết thúc phần công trình tại một hoặc hai đầu giống như tường đầu hồi (5.2.64). 5.2.29 . Mái có bờ (hipped roof/hip roof US) Mái dốc (5.2.23) có phần kết ở đường x ố ng mái (5.2.38) tại một hoặc hai đ ầ u. 5.2.30 . Mái răng cưa (sawtooth roof) Một hàng mái dốc (5.2.23), trong đó mỗi mái có một mặt phẳng dốc sâu hơn được lắp kính một phần hoặc toàn bộ. 5.2.31 . Mái ch ố ng lạnh (cold roof) Mái (5.2.20) có lớp cách nhiệt tại cao độ (9.2.32) của trần (5.2.17) và có lỗ thông hơi giữa lớp cách nhiệt và l ớ p mái (5.2.21). 5.2.32 . Mái ch ố ng nóng (warm roof) Mái (5.2.20) có lớp cách nhiệt nằm ngay l ớ p che mưa nắng và dưới l ớ p cách nhiệt, là một lớp ngăn hơi nước (5.2.5). 5.2.33 . Mái cách nhiệt (inverted roof/built-up roof US) Mái (5.2.20) có lớp vật liệu cách nhiệt (6.4.32) được đặt bên tr ê n lớp ph ủ không thấm nước. 5.2.34 . Má i h ở /mái không trần (open roof/exposed roof US/cathedral ceiling US) Mái (5.2.20) không có trần (5.2.17) gắn hoặc treo vào nó. 5.2.35 . Mái đua (canopy) Lớp che ph ủ giống như mái, thường đua bên trên và đưa ra ngoài tại lối vào, cửa sổ (5.3.5) hoặc dọc theo cạnh tường (5.1.7). 5.2.36 . Diềm nóc đ ầ u hồi (barge board/fascia board US) Ván g ỗ được gắn dọc theo cạnh trên của tường đ ầ u hồi (5.2.64). 5.2.37 . Mái ch ì a (aves/ave US) Bờ thấp của mái d ố c (5.2.23) hoặc mép cạnh của má i bằng (5.2.22). 5.2.38 . Đường sống má i (hip) Giao tuyến nằm nghiêng của hai mặt dốc của một mái dốc (5.2.23) tạo thành một góc lồi ra ngoài. 5.2.39 . Nóc mái/đỉnh má i (ridge) Đi ể m giao nhau tại đ ỉ nh của hai mặt dốc của một mái dốc (5.2.23), tạo thành đ ỉ nh của mái (5.2.20). 5.2.40 . Khe mái/xố i má i (valley) Giao tuyến nghiêng của hai mặt dốc của một mái dốc (5.2.23) tạo ra một góc lõm vào. 5 .2.41 . Bờ mái/r ì a mái (verge) Cạnh dốc của mái dốc (5.2.23). Nghĩa khác: L ề đường (verge) (3.3.48). 5.2.42 . Lớp ố p (cladding/siding US) Lớp phủ bên ngoài của kết cấu (5.1.2), không chịu lực, thẳng đứng và thường dùng để bảo vệ (9.3.87). 5.2.43 . Mặt ngoài nhà ( f açade) Bề mặt ngoài của tường (5.1.7) bao của một tòa nhà (3.1.3), thường không chịu lực, có thể bao gồm tường treo (5.2.54), lớp ốp (5.2.42) hoặc các lớp hoàn thiện (5.5.2) ngoài khác. 5 .2.44 . Lớp ván che (weatherboarding/c l apboard US) Lớp ốp (5.2.42) được cố định cơ học, gồm các tấm ốp (5.2.3) xếp gối lên nhau hoặc ghép nằm ngang bằng đường soi. 5.2.45 . Vách ngăn (partition) Bộ phận công trình (5.5.6) trong nhà, thẳng đ ứ ng, không chịu lực dùng để ngăn chia không gian (4.1.1). Nghĩa khác: Tường (5.1.7). 5.2.46 . Vách ngăn dạng khung (framed partition) Vách ngăn (5.2.45) gồm một khung phẳng (5.1.75) chịu lực thường xuyên có các lớp ph ủ bề mặt hoặc vật liệu chèn l ấ p (5.2.1). 5.2.47 . Tường trụ kép (double stud wall/staggered stud wall US) Tường (5.1.7) có hai dãy trụ tường (5.1.55) chạy song song. CH Ú THÍCH: Ở Mỹ, double stud wall là t ư ờng (5.1.7) có hai hàng trụ (5.1.55) song song đặt trên các tấm bậu cửa (5.3.46) riêng rẽ, trong khi staggered stud wall l à tường c ó hai hàng trụ đơn song song đặt trên một tấm kê chung. 5.2.48 . Tấm tường khung gỗ (timber frame wal l panel) Đơn vị tường (5.1.7) gồm một khung (5.1.74) có các cấu kiện (5.1.3) bằng gỗ (6.3.2), được bọc ít nhất một mặt bằng tấm gỗ ép (6.3.26) hoặc dạng tấm khác (6.1.9). 5 .2.49 . Panen/tấm ván (panel) Vật liệu che kín (5.2.1) làm bằng tấm gỗ ép (6.3.26) gắn trong khung (5.1.74). 5.2.50 . Màn chắn (screen/dwarf wall US) Vách ngăn (5.2.45), đôi khi tự đỡ b ả n thân, có thể không hết từ sàn (5.2.10) tới tr ầ n (5.2.17). Nó phần nào giúp ngăn cách về tầm nh ì n hoặc để bảo vệ, hoặc cả hai. Nghĩa khác: Sàng (screen) (7.3.18) 5.2.51 . Màn ng ă n (screen) Bộ phận công trình (5.5.6) thẳng đứng, không chịu lực, giúp phần nào ngăn cách về tầm nh ì n hoặc đ ể bảo vệ khỏi tiếng ồn, gió, hơi ga thoát ra, hoặc cả hai. Nghĩa khác: Sàng (screen) (7.3.18) 5.2.52 . Tường rỗng (cavity wall) Tường (5 . 1.7) có hai phần, hai tường đơn (5.2.53), song song, liên kết chắc chắn với nhau và giữa chúng có khoảng hở. 5.2.53 . T ấ m tường/tường đơn (leaf/ l eave US/vertical wall segment US) Một trong hai tường (5.1.7) song song được liên kết chắc chắn với nhau. 5.2.54 . Tường treo (curtain wall) Tường (5.1.7) không chịu lực, n ằ m ngoài và bao quanh một tòa nhà (3.1.3). 5.2.55 . Tường đầu hồi (gable wall) Tường (5.1.7) mà đầu hồi (5.2.64) là một phần của nó. 5.2.56 . Tường ngoài dạng tấm (external panel wall) Phần tường (5.1.7) ngoài nhà dùng làm vật b ị t (5.2.1) giữa các cấu kiện (5.1.3). 5.2.57 . Tường phân chia/tường ngăn (separating wall) Tường (5.1.7) dùng đ ể phân chia các tòa nhà (3.1.3) liên kế. 5.2.58 . Tường chung (party wall) Tường ngăn (5.2.57) giữa hai t òa nhà (3.1.3) của hai chủ sở hữu khác nhau. 5.2.59 . Tường ngăn cháy (firewall) Tường ngăn (5.2.57) cản tr ở lửa cháy lan t ừ nhà (3.1.3) này sang nhà bên cạnh. 5.2.60 . Tường kê (sleeper wall) Tường (5.1.7) thấp, chịu lực, dùng làm vật trung gian đỡ trần treo (5.2.16) từ cao độ mặt đất (9.2.33). 5.2.61 . Tường chắn mái /tường chắn (parapet) Bộ phận c ô ng trình (5.5.6), bao quanh một bề mặt ở trên cao, v í dụ mái (5.2.20), ban công (4.2.9), lô gia (4.2.10), sân thượng (4.3.9), cầu (3.3.19) hoặc đê (3.2.3). 5.2.62 . Vách kiểu dàn (trussed partition) Vách ngăn ki ể u khung (5.2.46), được thiết kế như một dàn (5.1.19), vượt qua các gối tựa. Nó chịu kh ố i lượng bản thân và bất kỳ t ả i trọng (9.3.19) nào truyền xuống từ sàn (5.2.10). 5.2.63 . B ệ cửa sổ (apron) Phần tường (5.1.7) dưới cửa s ổ (5.3.5). 5.2.64 . Đầu hồi (gab l e) Phần tường (5.1.7) nằm trên cao độ (9.2.32) của m é p mái (5.2.37), khép kín phần cuối của không gian (4.1.1) nằm dưới mái d ố c (5.2.23). 5.2.65 . Lan can bảo vệ (guarding/guard US/guardrail system US) Thanh chắn (5.2.9) dùng để ngăn c ả n, dừng hoặc chỉ dẫn người, hoặc để b ả o vệ khỏi rơi ngã một cách ngẫu nhiên từ cao độ (9.2.32) này xuống cao độ khác. 5.2.66 . Tường chắn (balustrade) Thanh chắn (5.2.9) bảo vệ được tạo bởi một d ã y các bộ phận cấu kiện nặng, thẳng đứng được giằng với nhau bởi m ũ tường (5.2.72). 5.2.67 . Lan can bảo vệ (balustrade) Thanh chắn (5.2.9) bảo vệ được tạo b ở i một dãy bộ phận nhẹ thẳng đứng, b ê n trên giằng với nhau bằng tay v ị n (5.2.73). 5.2.68 . Lan can/chấn song (baluster/post US) Cấu kiện (6.1.3) thẳng đứng khác với trụ (5.2.69) lan can bảo vệ (5.2.67). 5.2.69 . Trụ lan can (die/baluster US/picket US) Trụ (5.1.56) giữa đặc của tường chắn (5.2.66) hoặc lan can bảo vệ (5.2.67). 5.2.70 . Trụ cầu thang (newel) Trụ (5.1.56) đỡ một hoặc nhiều cốn thang (5.5.27) hoặc tay vịn (5.2.73) tại mép bậc (5.5.22) cầu thang (5.5.20). 5.2.71 . Trụ giữa (half newel) Trụ cầu thang (5.2.70) có ch iề u dày (9.2.24) giảm, được gắn vào tường (5.1.7) tại điểm kết thúc của tường bảo vệ (5.2.66) hoặc lan can bảo vệ (5.2.67). 5.2.72 . Mũ tường/mái tường (coping/cap US) Bộ phận công trình (5.5.6) bảo vệ phần đỉnh của tường (5.1.7), tường chắn (5.2.66) hoặc lan can (5.2.61) và che cho phần ph ía dưới không bị nước mưa chảy vào. 5.2.73 . Tay v ị n (handrail) Thành phần nằm ngang, xiên hoặc thẳng đứng, thường nắm được b ằ ng tay để dẫn hướng hoặc đỡ. 5.2.74 . Lớp vữa hoàn thiện (pargeting/parching US) Lớp áo (6.4.36) trang trí b ằ ng vữa trát. 5.2.75 . Giằng tường/liên kết tường đ ơ n (wall tie) Bộ phận (6.1.3) liên kết các tường đơn (5.2.53) của một tường rỗng (5.2.52). 5.2.76 . Tay vịn (grab rail/grab bar US) Tay vịn (5.2.73) được thiết kế để đỡ và giúp truyền tải trọng cơ thể. Nó thư ờ ng được lắp ở v ị trí gần vòi hoa sen, bồn tắm, bệ xí (5.1.9) và chậu rửa trong phòng tắm hoặc nhà v ệ sinh (4.3.4). 5.3. Cửa và các bộ phận liên quan 5.3.1 . Khoảng tr ố ng/lỗ h ở /lỗ mở/ô cửa (opening) Lỗ tr ố ng trong một bộ phận nhà (5.5.4). 5.3.2 . L ối cửa đi (doorway) Lối đi vào một không gian (4.1.1) được mở ra hoặc đóng lại bởi cửa đi (5.3.3) 5 .3.3 . Cửa đi (door) Bộ phận công trình (5.5.6) để đóng kín một khoảng trống (5.3.1), chủ yếu dùng đ ể đi ra hoặc đi vào hoặc c ả hai. 5.3.4 . Cửa sập (hatch) Ô cửa (5.3.1) có khả n ă ng hạn ch ế lối vào. 5.3.5 . Cửa sổ (window) Bộ phận công trình (5.5.6) dùng để đ ó ng k í n một khoảng tr ố ng (5.3.1) thẳng đứng, hoặc gần như thẳng đứng nằm trên tường (5.1.7) hoặc má i dốc (5.2.23), cho phép ánh sáng đi vào và có thể thông gió. 5.3.6 . L ỗ sáng/tấm lấy sáng (ligh t/ lite US) Ô kính riêng l ẻ của cửa sổ (5.3.5) hoặc c ử a đi (5.3.3). 5.3.7 . Cửa s ổ dạng lồi (bay window) Bộ phận công trình (5.5.6) có cạnh thanh đứng nhô ra ngoài bề mặt của tòa nhà (3.1.3), và có một hoặc nhiều cửa sổ (5.3.5). 5.3.8 . Cửa sổ cuốn lồi (bow window) Bộ phận công trình (5.5.6) dạng cong, nhô ra ngoài bề mặt của tòa nhà (3.1.3), và có một hoặc một vài cửa sổ (5.3.5). 5.3.9 . C ử a sổ mái (dormer window) Bộ phận công trình (5.5.6) gồm cửa sổ (5.3.5) nhô lên từ bề mặt dốc của mái d ố c (5.2.23). 5.3.10 . Cửa sổ n ó c vòm/cửa sổ đ ỉ nh tường (clerestory window) Cửa sổ (5.3.5) ở phần cao của tường (5.1.7), phía trên phần tiếp giáp với mái (5.2.20). 5.3.11 . Cửa tr ời (lante rn light) Bộ phận công trình (5.5.6) nhô lên, có lắp k í nh (6.1.20) ở các cạnh b ê n tr ê n mặt phẳng của má i bằng (5.2.22) hoặc bên trên nóc (5.2.39) mái dốc (5.2.23). 5.3.12 . Cửa sổ chìa (oriel window/bay window US) Cửa s ổ (5.3.5) nhô ra khỏi mặt nhà (3.1.3) được đỡ b ở i bởi công xôn (5.5.52) hoặc d ầ m hẫng (5.1.18). 5.3.13 . Cửa l ấ y sáng/ cửa mái (roo fl igh t/ skylight US) Bộ phận công trình (5.5.6) che một ô cửa (5.3.1) ở mái bằng (5.2.22) hoặc mái dốc (5.2.23) có độ dốc nhỏ, chủ yếu để lấy sáng. Nó gồm một khung (5.3.20) và được l ắ p kính (6.1.20) . 5.3.14 . Cửa má i /cửa trời (roof window/skylight US) Bộ phận c ô ng trình (5.5.6) che một ô cửa (5.3.1) ở mái d ố c (5.2.23) cho phép ánh sáng chiếu vào và có thể thông gió. 5.3.15 . . . . . . Bộ phận c ô ng trình (5.5.6) che một ô cửa (5.3.1) ở m ái (5.2.20), gồm một khung (5.3.20) có lắp kính (6.1.20) , chủ yếu dùng để lấy sáng. 5 .3.16 . Ô l ấ y sáng phía trên cửa ra vào (fanlight) Cửa sổ (5.3.5) bên trên cửa đi (5.3.3) hoặc ô lấy sáng (5.3.6), và chúng nằm trong cùng một khuôn cửa (5.3.20). 5.3.17 . Cửa sổ trong nhà (borrowed light) Cửa sổ (5.3.5) ở một bức tường (5.1.7) trong nhà hoặc ở vách ngăn (5.2.45). 5.3.18 . Cửa lấy sáng (layligh / sky US) Cửa kính (6.1.20) nằm ngang, nằm ở phần trần (5.2.17) dưới cửa mái (5.3.14), đ ể lấy sáng. 5.3.19 . Cửa ống khói ( f ireplace mantel) Khung (5.3.20) nhô ra kh ỏ i ống khói (5.3.39). 5.3.20 . Khuôn cửa (frame/casing US) Khung bao quanh cửa đi (5.3.3) hoặc cửa sổ (5.3.5) hoặc các ô cửa (5.3.1) khác. Nghĩa khác: Khung (5.1.74) 5.3.21 . Khuôn cửa đ i (door frame) Khuôn cửa (5.3.20) trong đó lắp cửa đi (5.3.3). 5.3.22 . Khuôn cửa sổ (window frame/window casing US) Khuôn cửa (5.3.20) trong đó lắp cửa sổ (5.3.5). 5.3.23 . Đố đứng/thanh song (mullion) Thanh đứng tr ê n ô cửa (5.3.1) hoặc khu ô n cửa (5.3.20), phân chia các ô sáng (5.3.6). 5.3.24 . Đ ố ngang (transom/mutin US) Thanh ngang chia ô c ử a (5.3.1) hoặc khuôn cửa (5.3.20) của cửa sổ (5.3.5) hoặc cửa đ i (5.3.3). 5.3.25 . Khung cánh cửa (casement) Bộ phận (6.1.3) có thể k hóa vào và chuyển động được của cửa sổ (5.3.5). Chuyển động này được đặc trưng b ở i liên kết quay với khuôn c ử a (5.3.20), hoặc có thể cũng là dạng chuyển động trượt. 5.3.26 . Cửa chớp (shutter) Bộ phận (6.1.3) di động được lắp ở ô cửa (5.3.1) hoặc hào kỹ thuật (5.4.12) để tạo thành rào chắn (5.2.9) v ì mục đích an toàn hoặc đ ể điều khiển đường truyền của ánh sáng, nhiệt hoặc làm chậm sự lan truyền lửa, khói hoặc kh í gas. 5.3.27 . Thiết b ị che chắn nắng (sunbreaker/sunshade US) Thiết b ị gắn bên ngoài tòa nhà (3.1.3), để giảm nhiệt lượng mặt trời truyền vào. 5.3.28 . Bộ lá chớp (louvre/louver US) Sự sắp xếp gối nhau và song song của các m ả nh (6.1.11) trên cửa đi (5.3.3), cửa sổ (5.3.5) hoặc các ô cửa (5.3.1) khác, được đặt cách nhau cho ánh sáng, không khí truyền vào nhà hoặc cả hai và có thể điều chỉnh. 5.3.29 . Dầm dọc c ử a ( j amb) Phần thẳng đứng của tường (5.1.7) tại một ô cửa (5.3.1). 5.3.30 . Thanh dọc khung cửa (jamb) Phần biên thẳng đứng của một khuôn cửa (5.3.20) hoặc lớp trát diềm cửa (5.3.31). 5.3.31 . Diềm cửa (opening lining) Lớp trát (5.2.2) của một ô cửa (5.3.1). 5.3.32 . Mặt cạnh (reveal) Phần lui vào của bề mặt cửa thẳng đứng hoặc bề mặt trong của dầ m dọc c ử a (5.3.29). 5.3.33 . Lanh tô cửa (lintel/header US) D ầ m (5.1.12) chịu tải trọng (9.3.19) ở ph í a tr ê n ô cửa (5.3.1). 5.3.34 . Ố ng khói (chimney) Bộ phận công trình (5.5.6) chứa một hoặc nhiều ống dẫn chất cháy (5.3.37). 5.3.35 . Ố ng khói nhiều lớp (multi- wall chimney) Ống khói (5.3.34) gồm một ống khói trong (5.3.38) và ít nhất có thêm một lớp tường (5.1.7) trong hoặc ngoài. 5.3.36 . Ố ng khói (chimney stack) Phần ố ng khói (5.3.34) vượt lên tr ên m ái (5.2.20). 5.3.37 . Ố ng dẫn chất cháy/ống dẫn khói (flue) Đường dẫn các s ả n ph ẩ m cháy ra ngoài không khí. 5.3.38 . L ớ p lót ố ng khói (flue liner) Lớp lót (5.2.2) bên trong của ống dẫn chất cháy (5.3.37) trong ống kh ó i (5.3.34), tiếp xúc với s ả n phẩm cháy. 5.3.39 . Ô đặt lò sưởi ( f ireplace) K ế t cấu (5.5.6) để đặt lò sư ở i (5.3.40). 5.3.40 . Hốc đặt lò sưởi ( f ireplace recess) Không gian (4.1.1) tạo bởi một bức tường (5.1.7) hoặc thành lò sư ở i (5.3.41) để lửa cháy lộ ra ngoài hoặc để đặt thiết bị (5.4.7) sưởi bên trong và có một ống dẫn kh ói (5.3.37). 5.3.41 . Thành lò s ưởi (chimney breast) Phần tường (5.1.7) nhô bao lấy lò sưởi (5.3.39) hoặc ố ng dẫn khói (5.3.37). 5.3.42 . Ố ng khói lớn (chimney sha f t) Ố ng khói (5.3.34) có chiều cao (9.2.20) đáng k ể và thường chứa một ố ng dẫn khói (5.3.37) có tiết diện ngang lớn. 5.3.43 . Bậu cửa sổ (sill) Bộ phận nằm ngang bên dưới của khung cửa sổ (5.3.22). 5.3.44 . Gờ cửa (sill) Bộ phận công trình (5.5.6) nhô ra bên dưới ô cửa (5.3.1) của cửa sổ (5.3.5) , thường chịu mài mòn (9.3.71) ở bề mặt phía trên của nó. 5.3.45 . Ngưỡng cửa (sill/subsill US) Bộ phận c ô ng trình (5.5.6) l à nơi đặt khu ô n cửa sổ (5.3.22) hoặc khuôn cửa đi (5.3.21). 5.3.46 . T ấ m bậu cửa / thanh xà ngang (sill plate) Cấu kiện (5.1.3) nằm ngang và li ê n tục, đ ể đỡ khuôn cửa (5.3.20). 5.3.47 . B ệ cửa sổ (window board) Tấm nằm ngang lắp bên trong bậu cửa sổ (5.3.43). 5.3.48 . Bậu tr ê n của cửa (head/header US) Bộ phận tr ê n cùng, thường là nằm ngang, của một k huôn cửa (5.3.20) hoặc di ề m cửa (5.3.31). Nghĩa khác: Cột áp suất (head) (9.3.43) 5.4. Hệ thống kỹ thuật, trang thiết bị kỹ thuật và thiết bị 5.4.1 . Hệ thống kỹ thuậ t/ đường kỹ thuật (service/service lines US/utility lines US) Hệ thống vận chuyển nước, gas, khí nóng, điện hoặc ch ấ t thải (10.13) 5.4.2 . Trang thi ế t bị ( f itmen/installed appliance US) Các thi ế t bị được gắn vào tòa nhà (3.1.3), ví dụ như thiết bị vệ sinh (5.4.8) hoặc các bộ phận bếp trang bị cho một không gian (4.1.1) đ ể phục vụ người sử dụng. 5.4.3 . Sự lắp đặt (installation) Tập hợp (5.5.5) các vật liệu (6.1.1) và các bộ phận (6.1.3) được lắp đặt vào các v ị trí, tạo ra hệ thống kỹ thuật (5.4.1). 5.4.4 . H ệ thống c ấ p nước/ đường ố ng c ấ p nước (water service/water line US) Hệ th ố ng kỹ thuật (5.4.1) đ ể cung cấp nước cho các mục đích khác nhau. 5.4.5 . Hệ thống c ấ p nước (plumbing) Đường nước (5.4.4) và các phụ tùng (5.4.7) khác liên kết với nó. Nghĩa khác: Lắp đặt hệ thống nước (7.1.10). 5.4.6 . Hệ thống thiết b ị vệ sinh (sanitation installation/plumbing US) Sự lắp đặt (5.4.3) hệ thống thiết b ị để cung c ấ p nước nóng và lạnh cho thiết b ị vệ sinh (5.4.8) trong tòa nhà (3.1.3) và để vận chuyển chất th ả i (10.13) ra ngoài. 5.4.7 . Thiết b ị /đ ồ dùng (appliance) Dụng cụ dành cho người sử dụng đi kèm với hệ th ố ng kỹ thuật (5.4.1). 5.4.8 . Thiết b ị vệ sinh (sanitary appliance/plumbing f ixture US) Các thiết bị (5.4.7) được l ắ p cố định dùng để c ấ p nước ăn uống, giặt giũ hoặc xả nước thải (10.19) 5.4.9 . B ệ xí (WC su i te/toilet US) Thiết b ị vệ sinh (5.4.8) gồm có một bồn cầu, chỗ ngồi, thiết b ị xả nước và các đường ống (5.4.17) xả cần thiết khác. 5.4.10 . Phụ kiện ( f u rn ishings) Rèm (5.5.65), thảm và các vật liệu mềm tương tự được trang bị cho một không gian (4.1.1) ở để sử dụng. 5.4.11 . Máy móc (plant) Máy móc, trang thiết bị nặng, được lắp đặt để vận hành hệ thống kỹ thuật (5.4.1), v í dụ như là hệ thống sưởi. Nghĩa khác: Máy móc thi công (7.3.1) 5.4.12 . Hào kỹ thuật (duct) Không gian (4.1.1) để làm đường dẫn cho khí, gas, cáp (6.4.53), ống (5.4.17) và các hạng mục khác. 5.4.13 . Ố ng dẫn (duct) Bộ phận (6.1.3) tạo thành ống dẫn (5.4.12). 5.4.14 . Đường d ẫ n/ ố ng dẫn (conduit) Ố ng dẫn (5.4.17), k ê nh mương (5.4.16) hoặc đường hầm (3.3.18) dùng để chuyên ch ở chất lỏng hoặc đường dây điện hoặc cáp (6.4.53) điện. 5.4.15 . Ố ng đứng (riser) Ố ng dẫn (5.4.12) hoặc đường ố ng (3.2.32) nối một đường kỹ thuật (5.4.1) với thiết b ị khác nằm ở cao độ (9.2.32) lớn hơn. Nghĩa khác: Ván đứng (5.5.23) 5.4.16 . K ê nh mương (channel) Đường dẫn m ở dùng đ ể vận chuyển hoặc chứa nước. 5.4.17 . Ố ng/ ống dẫn (pipe) Ố ng (6.1.8) tròn mà chất l ỏ ng có thể chảy qua. 5.4.18 . Ố ng đứng c ấ p nước (standpipe) Ố ng (5.4.17) hoặc tháp, chứa nước, nhô lên kh ỏ i mặt đất (6.2.1) và nối với một hệ thống phân phối nước. 5.4.19 . Mi ệ ng c ố ng (manhole) L ỗ h ở (5.3.1) có nắp dịch chuyển được, để người có thể vào được đư ờ ng ố ng (3.2.32) hoặc cống kín. 5.4.20 . G i ếng thăm/h ố ga (manhole chamber) H ố được x â y tr ê n đường c ố ng (5.4.38), r ã nh (5.4.41) hoặc đường ống (3.2.32), có nắp có thể d ịch chuyển, để người có thể vào. 5.4.21 . Nắp đậy (access cover) Tấm kim loại (5.5.17) thường liên kết bản lề với khung, nếu không th ì có thể d ờ i đi được, để cho phép đi vào cổng, giếng thăm, rãnh, ống (5.4.17), hoặc hào bảo dưỡng (4.4.11). 5.4.22 . Tấm đan hố ga (manhole cover) Nắp đậy (5.4.21) của giếng thăm (5.4.19). 5.4.23 . Phụ tùng ố ng (pipe fitting) Bộ phận (6.1.3) được gắn vào ố ng dẫn (5.4.17) để dùng cho các mục đích như nối, đ ỡ , điều tiết hoặc thay đổi hướng dòng ch ả y hoặc kích c ỡ (9.2.2) lỗ cho nước chảy. 5.4.24 . Ống nối (socket) Đầu của ống dẫn (5.4.17) hoặc phụ tùng ống (5.4.23), được m ở rộng lắp vào đầu của ống, phụ tùng ống khác hoặc thiết b ị v ệ sinh (5.4.8). 5.4.25 . M ối n ố i đệm đàn hồi (o-ring joint) Mối nối (5.5.30) mà tại đó một đầu ố ng cắm vào trong ố ng nối (5.4.24) và có đệm vòng bằng chất đàn hồi, đặt giữa các mặt ống (5.4.17) hoặc ở phần chụp vào b ê n trong của ống. 5.4.26 . Mối n ố i gioăng chịu áp lực (pressure seal joint) Mối n ố i (5.5.30) mà tại đó áp lực của chất l ỏ ng bên trong làm tăng lực nén l ê n lớp đệm của đai hoặc vòng gioăng chịu áp. 5.4.27 . Thang nâng (esca l ator) Thang máy chuyển động liên tục để vận chuyển hành khách l ê n hoặc xuống. 5.4.28 . Thang cuốn (moving walkway) Băng chuyền (7.3.16) chạy bằng năng lượng điện và có mặt d ố c (9.2.30) nhỏ hơn 15°, chuyển động liên tục song song với hướng di chuyển, mà trên đó người đi bộ có thể đi hoặc đứng một chỗ. 5.4.29 . Thang máy (lift/elevator US) Thiết bị nâng thường xuyên có các điểm dừng (5.5.21) tại những cao độ (9.2.32) nhất định. Thiết bị này bao gồm một cabin hoặc lồng thang chạy suốt hoặc theo từng đoạn, dọc theo các thanh dẫn cứng thẳng đứng hoặc có độ nghiêng so với trục đứng nh ỏ hơn 15°. 5.4.30 . Cab i n thang máy ( l ift car/elevator cab US) Bộ phận thang máy (5.4.29) dùng để chứa và đưa người v à / hoặc hàng hóa hoặc v ậ t thể, hoặc cả hai, l ê n xuống. 5.4.31 . Thang chở hàng (goods lift/service elevator US) Thang máy (5.4.29) được thiết kế chủ yếu để v ậ n chuyển h à ng hóa và vật thể, nhưng cũng có thể chứa được người. 5.4.32 . Thang ch ở người (passenger lift/passenger elevator US) Thang máy (5.4.29) được thiết kế chủ yếu để chuyên chở hành khách. 5.4.33 . Thang kỹ thuật ( s ervice lift/dumbwaiter US) Thang máy (5.4.29) có cabin thang máy (5.4.30) mà người không thể đi vào do kích cỡ (9.3.2) bên trong nh ỏ và do n ó là phương tiện của công tr ình (5.5.6). 5 .4.34 . Điều hò a không khí (air conditioning) Việc xử lý không kh í bằng máy móc cho phép điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm, độ sạch và phân phối không khí, bên trong một không g i an (4.1.1) kín. 5.4.35 . Tho á t nước (drainage) Tháo lượng nước dư thừa. 5.4.36 . Hệ thống thoát nước (drainage system) Hệ thống ố ng thoát nước (5.4.38) và các công tr ình phụ trợ dùng đ ể vận chuyển nước thải t ớ i b ể xả, hệ th ố ng cống (5.4.50), cửa cống hoặc các nơi xử lý khác. 5.4.37 . Thoát nước ngầm (land drainage) Hệ thống gồm ố ng dẫn (5.4.14), kết cấu (3.1.4) và đ ê (3.2.3) được dùng để điều chỉnh mức (9.2.32) nước và để bảo vệ đất (10.1) đô thị và đ ấ t (10.1) nông nghiệp khỏi t ì nh trạng ngập nước ngọt hoặc mặn, hoặc để giảm thiểu ngập lụt. 5.4.38 . Ố ng thoát nước (drai n ) Ố ng dẫn (5.4.14) thường đi ngầm dưới đất, hoặc kênh mương (5.4.16), dùng để vận chuyển nước th ả i (10.19), nước mặt (10.23) hoặc các chất lỏng bỏ đi. 5.4.39 . Máng nước mưa (rainwater gutter/gutter US) Máng (5.4.16) để thu và thoát nước mưa từ trên mái (5.2.20). 5.4.40 . Hệ thống c ố ng (sewerage system/sewage system US) Hệ thống gồm cống (5.4.41) và các công trình phụ trợ khác, dùng để vận chuyển nước thải đến công trình xử lý nước th ả i hay các nơi xử lý khác. 5.4.41 . C ố ng (sewer) Đường ống dẫn (3.2.32) hoặc bộ phận công trình (5.5.6) khác, thường đi ngầm dưới đất, để vận chuyển nước thải (10.19) hoặc các chất l ỏ ng b ỏ đi. 5 .4.42 . C ố ng chân không (vacuum sewer) Cống (5.4.41) hoạt động dư ớ i áp suất âm (9.3.44). 5.4.43 . Mối n ố i cống (sewer connection) Điểm nối của ống thoát nước (5.4.38) với c ố ng (5.4.41) hoặc ống (5.4.17), nằm giữa giếng thăm (5.4.20) và cống. 5.4.44 . Bộ lọc (strainer) Thiết bị ngăn c ả n những vật cứng lọt v à o ống (5.4.17), máy bơm (5.4.50), van (5.4.54) hoặc đồng hồ đo nước. 5.4.45 . Các lớp lọc (graded filter/filter bed US/leaching field US) Bộ phận lọc gồm các lớp đá cuội thô, cuội mịn, cát thô và cát mịn, được sắp xếp lớp này đến lớp kia sao cho chất l ỏ ng chảy qua lớp vật liệu (6.1.1) không mang thành phần vật liệu đ ó sang lớp kế tiếp. 5.4.46 . R ố n thu n ư ớc/hố thu nước (sump) Hố nh ỏ hoặc chỗ lõm xuống mà từ đ ó chất l ỏ ng tháo đi sẽ đọng lại và được lấy đi dễ dàng. 5.4.47 . Thiết bị phun tưới (spinkler) Thiết b ị đ ể tưới nước cho một khu vực từ ố ng dẫn (5.4.17) nhờ áp lực. 5.4.48 . Hệ thống cấp nước nóng (hot water system) Sự lắp đặt (5.4.3) ống d ẫ n (5.4.17) và các bộ phận (6.1.3) k è m theo, trong đó nước được đun nóng và phân ph ố i để cung cấp nhiệt lượng hoặc nước nóng. 5.4.49 . Bình nước nóng (calorifier/hot water boiler US /hot water tank US) Thiết bị, dùng để truyền nhiệt cho nước trong b ì nh bằng phương pháp trực tiếp, trong đó nguồn nhiệt được chứa trong ống (5.4.17) nhúng ngập trong nước. 5.4.50 . Máy b ơ m (pump) Thiết b ị cơ khí tạo áp lực trong hệ thống kín hoặc tạo ra dòng chảy của chất l ỏ ng. 5.4. 5 1 . Bơm ly tâm (centri f ugal pump) Bơm (5.4.50) mà chất lỏng ch ả y theo trục quay, v à từ đ ó tuôn ra theo phương tiếp tuy ế n nhờ lực quay 5.4.52 . Chụp ố ng khói (cowl) Phụ tùng tại đầu ra của ống khó i (5.3.37), để làm t ă ng sự thông khí trong ống dẫn khói 5.4.53 . Thùng chứa rác lưu động (mobile waste container/dumpster US) Thùng chứa chất thải (10.13) có bánh xe. 5.4.54 . Van k hóa (valve) Thiết bị đ ể mở, đóng, điều chỉnh và khống ch ế dòng chảy (9.3.41). 5.4.55 . Van h ì nh c ầ u (ball valve) Van (5.4.54) có một quả cầu xoay, có thể vặn quanh trục cố đ ị nh của quả cầu. 5 .4.56 . Van phao ( f oat-operated valve) Van (5.4.54) khống chế dòng chảy (9.3.41) của chất lỏng đi vào bình chứa và được vận hành b ở i một cần nối với phao. 5.4.57 . Van phao tường chắn (diaphragm f oat-operated valve) Van phao (5.4.56) mà cần của van có th ể làm cong lớp màng chắn để khống chế dòng chảy (9.3.41). 5.4. 5 8 . Nắp van (flap valve) Van (5.4.54), có một tấm (5.5.17) hoặc đĩa liên kết bản lề trên, được gắn vào mặt miệng ống, chỉ ch o phép d ò ng chảy ch ấ t l ỏ ng theo một hướng. 5.4.59 . Van điều h òa (flow regulating valve) Van (5.4.54) dùng để duy tr ì dòng chảy ra (9.3.57) ổn đ ị nh, không phụ thuộc vào áp lực. 5.4.60 . Van ngược (reflux valve) Van (5.4.54) không xoay ngược lại được, được điều khiển bởi d òng chảy (9.3.41). 5.4.61 . Vòi (tap/faucet US) Van (5.4.54) loại nhỏ, điều khiển bằng tay, có một đầu tự do cho nước chảy ra. 5.4.62 . Van áp lực (pressure tapping) Bộ ph ậ n nối vào thiết bị đun nước, được dùng khi lắp thiết bị đo áp suất. 5.4.63 . Ố ng dẫn điện (electr i c conduit) Ố ng (6.1.8) bao bọc và bảo vệ dây điện hoặc dây cáp (6.4.53) điện. 5.4.64 . Đường dây tả i điện (electr i c tranmission line) Đường cáp (6.4.53) điện được đỡ trên các tháp hoặc cột điện 5.4.65 . Truy ề n thông (telecommunication) Sự truyền, phát hoặc nhận tín h iệ u (5.5.67), dấu hiệu, chữ viết, hình ảnh và âm thanh, hoặc bất cứ loại hình thông minh nào bằng dây, sóng vô tuyến, quang học, hoặc các phương pháp điện từ trường khác. 5.5. Các phần khác 5.5.1 . Các lớp hoàn th i ện (finishings) Các lớp ph ủ và xử lý cuối cùng lên bề mặt và phần giao nhau giữa các bề mặt. 5.5.2 . B ề mặt hoàn thi ệ n ( f inish) Bề mặt là kết quả của quá trình xử lý b ề mặt (7.1.34) hoặc sơn ph ủ (7.1.38). Nghĩa khác: Mặt hoàn thiện (9.3.66) 5.5.3 . Đồ đạc ( f urn i ture) Trang thiết b ị cho người sử dụng, thường không được gắn liền vào tòa nhà (3.1.3). V Í DỤ: Bàn và gh ế 5.5.4 . Bộ phận tòa nhà (building element) Phần chức năng ch í nh của một tòa nhà (3.1.3). VÍ D Ụ : Móng (5.1.1), s àn (5.2.10), m á i (5.2.20) , h ệ thống kỹ thuật (5.4.1) 5.5.5 . T ổ hợp/tập hợp (assembly) Một bộ các bộ phận (6.1.3) có liên quan được gắn kết với nhau. 5.6.6 . Sự xây dựng/ công trình xây dựng/bộ phận công trình (construction) Việc lắp ghép hoặc hoàn thiện các bộ phận của công trình xây dựng (3.1.1) trên công trường. 5.5.7 . Kết c ấ u hỗn h ợ p (composite construction) Dạng c ô ng trình (5.5.6) tạo bởi các vật liệu (6.1.1) khác nhau, làm việc theo ki ể u toàn khối. Một trong s ố các vật liệu đó được chế tạo từ trước. 5.5.8 . Lớp chống thấm (damp proo f course/membrane US) Lớp hoặc áo (6.4.36) vật liệu (6.1.1), phủ l ê n l ớ p trong cùng của tường (5.1.7) để chống lại sự truyền hơi ẩ m. 5.5.9 . Màng chống thấm (damp proof membrane) Lớp hoặc tấm (6.1.9) vật liệu (6.1.1) nằm trong sàn (5.2.10) hoặc công trình xây dựng (5.5.6) tương tự, hoặc phần nằm thẳng đứng trong tường (5.1.7) để chống lại sự truyền hơi ẩ m. 5.5.10 . Rãnh h ẹ p (throat/groove at dripnose US) Đường rãnh nằm tại lớp bề mặt phía dưới để ngăn cản nước chảy qua. 5.5.11 . Khe cản nước (check throat) Đường rãnh đ ể ngăn không cho nước chảy qua nhờ mao dẫn chảy vào trong không gian hẹp hoặc mối n ố i giữa hai bộ phận liền nhau. 5.5.12 . Khối x â y (mansory) Công trình xây dựng (5.5.6) b ằ ng đá (6.2.4), gạch (6.4.49), hoặc khối block (6.1.6). 5.5.13 . Công trình xây b ằ ng đá (stonework) Khối xây (5.5.12) b ằ ng đá (6.2.4), có thể làm việc hoặc không làm việc được li ê n kết chắc chắn v ớ i nhau. 5.5.14 . Công trình xây gạch (brickwork) Khối xây (5.5.12) bằng gạch (6.4.49) được l iên kết và xếp chắc ch ắ n với nhau bằng vữa xây (6.4.26). 5.5.15 . Bản/bản sàn (slab) Bộ phận (6.1.3) dầy, phẳng, có hình dạng, có diện tích lớn hơn 300 mm 2 , được dùng để làm vỏ bao che hoặc phần nhô ra của tòa nhà (3.1.3). 5.5.16 . B ệ đặt thiết bị (plinth) Phần nhô ra hoặc lõm vào tại đ ế công trình xây dựng (5.5.6), chẳng hạn như tường (5.1.7), cột (5.1.11) hoặc các phần khác, để nâng thiết b ị lên mức (9.2.32) cao hơn so với sàn (5.2.10). 5.5.17 . Bản m ỏ ng (plate) Sản phẩm kim loại m ỏ ng, cứng, phẳng, có chi ề u dày (9.2.24) lớn hơn chiều dày tấm (6.1.9). Nghĩa khác: B ả n đỡ (5.1.48) 5.5.18 . Đồ mộc/đ ồ gỗ (j oinery/cabinetry US/unfinished/ tinished millwork US) Tổ h ợ p (5.5.5) các c ấ u kiện (6.1.3) bằng g ỗ (6.3.2) và tấm gỗ é p (6.3.26) không phải gỗ chịu lực hoặc t ấ m ốp (5.2.42) gắn với khuôn để tạo thành bộ phận hoàn thiện, v í dụ như khung viền cửa (5.5.59) , vi ề n chân tường (5.5.60), ván và gờ chắn nước (5.2.4). 5.6.19 . Kết cấu gỗ (carpentry) Kết cấu làm bằng gỗ. 5.5.20 . Cầu thang (stair) Bộ phận công trình (5.5.6) tạo b ở i các sàn [bậc hoặc chiếu nghỉ (5.5.21)] nằm ngang, kế tiếp nhau đ ể có th ể bước từ cao độ này sang cao độ khác. 5.5.21 . Chiếu nghỉ, chiếu tớ i/ đi ể m dừng (landing) N ề n hoặc ph ầ n sàn (5.2.10) ở đầu của m ỗ i đợt thang (5.5.22), hoặc chỗ vào thang máy (5.4.29). 5. 5 .22 . Đ ợt thang ( f light) Một loạt bậc li ê n tiếp nhau giữa hai độ cao. 5.5.23 . Ván đứng (riser) Cấu kiện (6.1.3) thẳng đứng của một bậc nằm giữa mặt bậc (5.5.25) này với mặt bậc khác hoặc với chiếu nghỉ (5.5.21) ở trên hoặc dưới. Nghĩa khác: Ố ng đứng (5.4.15). 5.5.24 . C ốn thang (string/stringer US) Cấu kiện (6.1.3) đỡ bậc cuối cùng của một đợt thang (5.5.22). 5.5.25 . Mặt bậc (tread) Bộ phận (6.1.3) nằm ngang của một bậc thang. 5.5.26 . Mũi bậc (nosing) Phần mép trước của mặt bậc ( 5 .5.25) hoặc của chiếu nghỉ (5.5.21), thư ờ ng nhô ra khỏi ván đứng của thang. 5.5.27 . Cố n thang ngoài (outside string/ inside stringer US) Cố n thang (5.5.24) không tiếp giáp với tường (5.1.7) 5.5.28 . C ốn thang trong (wall string/wall stringer US) C ốn thang (5.5.24) tiếp giáp với tường (5.1.7) 5.5.29 . Đường dốc (ramp) Chiều dài của bề mặt dốc mà nối giữa hai cao độ khác nhau 5.5.30 . Mối n ố i (j oint/connection US) Bộ phận công trình (5.5.6) được tạo b ở i các phần liền k ề của hai hoặc nhiều hơn hai sản ph ẩ m (6.1.2) , cấu kiện (6.1.3) hoặc tổ hợp (5.5.5) khi các phần này được đặt sát nhau, gắn kết hoặc li ê n kết với nhau. 5.5.31 . Khe n ố i ( j oint) Phần đứt đoạn trong công trình xây dựng (3.1.1), nơi m à các sản phẩm (6.1.2), c ấ u kiện (6.1.3) hoặc t ổ h ợ p (5.5.5) được đặt sát nhau, gắn kết hoặc liên kết với nhau. 5.5.32 . Bề mặt thô (plastering background/pl a stering base US/lath US) Kết cấu (5.1.2) mà vữa (6.4.27) được trát vào hoặc các tấm sợi chất dẻo được gắn vào. 5.5.33 . H ệ thống k hóa (building hardware/fixing US/hardware US) K hóa (5.5.37), móc cài (5.5.72) và các phụ tùng lắp ráp (5.5.42). 5.5.34 . Trục k hóa (cylinder) Thiết bị, thường không đi li ền nhưng ăn khớp với ổ k hóa (5.5.40) hoặc ch ố t định vị (5.5.39), gồm các phần được mở ra nhờ chìa k hóa (5.5.38). 5 . 5 .35 . Phụ tùng của cửa đ i (door furniture/door hardware US) Phụ tùng lắp ráp (5.5.42) cho cửa đi (5.3.3). 5.5.36 . Phụ tùng của cửa s ổ (window fu rn iture/window hardware US) Phụ tùng lắp ráp (5.5.42) cho c ử a sổ (5.3.5). 5.5.37 . Chốt k hóa / then cà i / k hóa (fastener/lock US) Bộ phận (6.1.3) dùng để m ở , đ ó ng và đảm bảo an ninh cho c ử a đi (5.3.3), cửa sổ (5.3.5), c ử a chớp (5.3.26), cổng hoặc ngăn kéo. 5.5.38 . Ch ì a k hóa (key) Thiết b ị cầm tay di chuyển được, dùng đ ể m ở k hóa (5.5.37) của cửa đ i (5.3.3), cửa sổ (5.3.5), cửa chớp (5.3.26), cổng hoặc ngăn kéo. Nghĩa khác: chìa k hóa (9.3.73) 5.5.39 . Chốt cửa ( l atch) Then cài tự gắn đ ể cố định bộ phận (6.1.3) chuyển động ở v ị trí đóng và có thể m ở bằng tay. 5. 5 .40 . Ổ k hóa (lock) K hóa (5.5.37) c ố định bộ phận (6.1.3) chuyển động tại một vị trí đóng nằm trong ô cửa (5.3.1), do đó có thể giảm kh ả năng bị đột nhập. Nghĩa khác: Âu thuyền (3.3.66) 5.5.41 . Bộ k hóa (latch lock/Iatch- set US) Ổ k hóa (5.5.40) kết hợp với một chốt cửa (5.5.39) vận hành bằng tay và cờ l ê . 5.5.42 . Phụ tùng ( f itting) Bộ phận (6.1.3) nh ỏ không phải là chốt cửa (5.5.37), được gắn vào các bộ phận chính để phục vụ cho một mục đích cụ thể. 5.5.43 . Gạch ốp lát (tile f itting) Bộ phận (6.1.3) ốp lát, được dùng đ ể làm thay đ ổ i mặt phẳng của bề mặt tráng men. 5.5.44 . Hốc tường phòng v ệ sinh (tile accessory/toilet accessory US/bathroom accessory US) Hốc tư ờ ng, một nửa hốc tường hoặc một bề mặt cố định thường có kích c ỡ (9.2.2) và vật liệu (6.1.1) bao quanh vi ê n ốp lát (5.2.6). VÍ DỤ: hốc đ ể xà phòng, hốc đ ể giấy v ệ sinh 5.5.45 . Gioăng (seal) Bộ phận (6.1.3) gắn vào mối nối (5.5.30), để ngăn c ả n sự xâm nhập của bụi, hơi ẩm và khí gas. 5.5.46 . Nẹp ( fl ashing) Dải (6.1.11) của tấm (6.1.9) vật liệu (6.1.1) không thấm nước, dùng để tránh cho mối nố i (5.5.31) khỏi b ị nước mưa vào. 5.5.47 . Li tô/m è (batten) Thanh (6.1.7) nh ỏ , thường là gỗ (6.3.2), dùng đ ể gắn đ ỡ tấm lợp, ngói (5.2.6), tấm phủ (5.2.2) và các t ấ m (6.1.9) dạng khác. 5.5.48 . Khung vi ề n (cover f illet /batten AU/batten US) Thanh (6.1.7) nh ỏ , thường là gỗ, dùng để che phủ m ố i nối (5.5.31). 5.5.49 . Lit ô ngược (counter batten) Litô (5.5.47) được đ ó ng đinh song song vào c ầ u phong (5.1.46) phía trên mái (5.2.20) ghép ván hoặc mái (5.2.20) liền t ấ m. 5 .5.50 . Khung giữ (cradling) Các bộ phận đi kèm với kết cấu (5.1.2) để giữ các lớp phủ (5.5.51), l ớ p lót (5.2.2). 5.5.51 . Lớp ph ủ /vật liệu phủ (casing) Vật liệu (6.1.1) hoặc bộ phận (6.1.3) được dùng để che ph ủ và bảo vệ cấu kiện (5.1.3) hoặc một phần của sự lắp đặt (5.4.3). 5.5.52 . Công xôn (bracket) Đ ỡ phần n ằ m ngang nhô ra khỏi mặt phẳng thẳng đứng. 5.5.53 . Giá đỡ máng x ố i (gutter bearer) Bộ phận nằm ngang đ ể gắn ống máng của tường chân mái (5.2.61) hoặc của xối mái (5.2.40). 5.5. 5 4 . Nẹp (ground) Thanh (6.1.7) nhỏ, b ằ ng gỗ, dùng để đ ó ng v à o viền chân tường (5.5.60), v iề n cửa (5.5.59), vi ề n ô cửa (5.3.31) hoặc các bộ phận (6.1.3) tương tự, hoặc dùng làm g ờ trang trí. Nghĩa khác: N ề n/ đất đá/ nền đất (6.2.1) 5.5.55 . Tấm ốp tường ( f asc i a board) Tấm gỗ gắn vào đầu của cầu phong (5.1.46), lanh tô tường (5.1.60) hoặc m ặ t tường (5.1.7) tại má i ch ì a (5.2.37). 5.5.56 . Thanh n ẹ p (trim) Thanh (6.1.7) nhỏ, dùng trong công tác hoàn thiện (5.5.1), thường để che mối n ố i (5.5.31). 5.5.57 . N ẹ p góc (bead) Thanh nối (5.5.87) nhỏ được dùng tại mối nối (5.5.31) hoặc để định v ị panen (5.2.49); hoặc là keo dán (6.4.35) hoặc hợp chất keo dán dùng tại mối nối gioăng liên kết mối nối. 5.5.68 . Nẹp g ó c lõm (cove) N ẹ p góc l õ m vào, được đắp hoặc lắp vào góc giữa hai bề mặt. 5.5.59 . V iề n c ử a (architrave/molding US) Khung viền (5.5.48) quanh ô cửa (5.3.1). 5.5.60 . Vi ề n chân tường (skirting/ f ootmold US) Dải (6.1.11) phủ phần bề mặt t ư ờng (5.1.7) chỗ tiếp giáp với sàn (5.2.10). 5.5.61 . Phần ố p chân tường (dado/wainscoat US) Tấm gỗ hoặc tấm trang trí nằm trên phần dưới của tư ờ ng (5.1.7) trong nhà và ở trên viền chân tường (5.5.60). 5.5.62 . Lõi (core) Phần trong cùng của một sản ph ẩ m (6.1.2) hoặc kết c ấ u (5.1.2). 5.5 .63 . Rãnh (Chase) V ết cắt lõm vào trong một bộ phận công trình (5.5.6) có sẵn, dùng để đặt thiết bị kỹ thuật (5.4.1). 5.5.64 . Mặt d ướ i (soffit) Bề mặt lộ ra phía b ê n dưới, nằm ngang hoặc dốc, của tất cả dạng c ô ng trình xây dựng (3.1.1). 5. 5 .65 . Màn che (curtain) Màn chắn di động hoặc cửa chớp (5.3.26), hoặc bộ phận di động khác được làm bằng vải, t ấ m pa nel hoặc hệ thống thanh mỏng. 5.5.66 . Giấy dán tường (wall-papering/wallpaper US) Vật liệu (6.1.1) được làm thành dải (6.1.11) dạng cuộn, dùng để dán l ê n tường (5.1.7) hoặc tr ầ n (5.2.17) bằng các keo dính (6.4.13). 5.5.67 . Tín hiệu (sign) Thông điệp chuyển t ả i nhờ phương tiện truyền thông dạng hình ảnh hoặc trực tiếp hoặc cả hai. 5.5.68 . Bảng hiệu/biển báo (sign) Thiết bị mà tr ê n đ ó chuyển t ả i tín hiệu (5.5.67). 5.5.69 . Ch ỉ dẫn trên mặt đường (road marking) Đường, biểu tượng hoặc dấu hiệu khác trên bề mặt đường bộ (3.3.1), dùng để quy định, c ả nh báo, hướng d ẫ n hoặc thông báo cho người sử dụng. 5.5.70 . Sườn, cạnh (arris/crest US) Góc nhọn ngo à i tạo bởi hai mặt phẳng giao nhau. 5.5.71 . Góc lượn, vát g ó c (cham f er) Cạnh (5.5.70) được v ê tròn hoặc vát chéo. 5.5.72 . Chốt k hóa /móc kh ó a (fastening/fatstener US) Thiết b ị n ố i kết cơ khí dùng đ ể gắn bộ phận (6.1.3) này với bộ phận khác. 5.5.73 . Bu lông (bolt) Móc k hóa (5.5.72) tạo b ở i thanh (6.1.5) kim loại h ì nh trụ với một đầu ren xoắn ốc. 5.5.74 . Hàng rào (fence) Kết cấu (5.5.6) thẳng đứng không chịu lực, thường nh ẹ , dùng để bao quanh hoặc phân chia một khu vực ở ngoài tr ờ i. 5.5.75 . Hàng rào ô l ướ i (chain l ink fence) Hàng rào (5.5.74) kiểu lưới trong đ ó các d ây được đan vào nhau. 5.5.76 . Hàng rào lướ i hàn (welded mesh fence) Hàng rào (5.5.74) kiểu lưới mà các dây được hàn tại các điểm giao nhau. 5.5.77 . Móc, kẹp (dog/clamp US/iron dog US) Thanh (6.1.4) kim loại có các đầu nhọn, b ị bẻ vuông góc với thanh và theo cùng một hướng, được dùng để đóng các mi ế ng gỗ (6.3.2) lớn với nhau. 5.5.78. Đinh (nail) Chốt (5.5.72) kim loại, mảnh, thẳng đứng thường có đầu nhọn. 5.5.79 . Đinh ghim (pin/brad US) Loại đ i nh (5.5.78) nhỏ. 5.5.80 . Đinh thuyền (spike) Đinh (5.5.78) c ỡ lớn. 5.5.81 . Đinh móc (staple) Chốt (5.5.72) kim loại hình chữ U . 5.5.82 . Đinh vít (s cr ew) Chốt (5.5.72) kim loại thẳng đứng , thư ờ ng có đầu nhọn, với ch â n ren xo ắ n ốc và đầu bẹt. 5.5.83 . Vít đầu vuông (coach screw/lagscrew US/lagbolt US) Chốt (5.5.72) kim loại th ẳ ng đứng, có chân ren xoắn ốc và có đầu vuông hoặc lục giác. 5.5.84 . Bản mã (gangnail connector plate/metal plate connector US/truss plate US) Chốt (5.5.72) được tạo b ở i một b ả n m ỏ ng (5.5.17) có các mũi nhọn trong nhô ra, từ 1 mặt của tấm, vuông góc hoặc gần vuông góc với bề mặt tấm. 5.5.85 . Sản phẩm kết n ố i (j ointing product) Sản phẩm (6.1.2) dùng để n ố i các bộ phận (6.1.3) của một m ố i n ố i (5.5.30). 5.5.86 . Vật liệu kết n ối ( j ointing material) Sản phẩm kết n ối (5.5.85) có h ì nh dạng không xác định, dùng để nối. VÍ DỤ: Vữa (6.4.26) hoặc keo d í nh (6.4.13) 5.5.87 . Thanh nối ( j ointing section) Sản ph ẩ m kết nối (5.5.85) được chế tạo trước có h ì nh dạng xác định, nhưng có chiều dài (9.2.18) chưa xác đ ị nh. 5.5.88 . Bộ phận n ố i (jointing component) Sản phẩm kết nối (5.5.85) được tạo b ở i các đơn vị riêng biệt và có kích c ỡ (9.2.2) cụ thể theo ba chiều kích thước (9.2.1) 5.5.89 . Khoảng nối (joint gap) Không gian (4.1.1) giữa hai bộ phận (6.1.3) đặt cạnh nhau hoặc chồng lên nhau, mà sau khi lắp ráp khoảng không này có thể được chèn hoặc không chèn sản phẩm kết nối (5.5.85). 5.5.90 . Miếng đệm (spacer) Bộ phận (6.1.3) nh ỏ dùng trong một khoảng tr ố ng đ ể duy tr ì chiều rộng (9.2.16) được định trước của khoảng trống đó. 5.5.91 . N ố i k hóa (keyed joint/ tongue and groove joint US/keyway US) Mối n ố i (5.5.31) tạo ra bởi sự gắn khớp phần nhô ra từ một sản phẩm (6.1.2) vào ph ầ n lõm của s ả n ph ẩ m liền kề. 5.5.92 . Gạch lát, đá lát (sett/pavement stone US) Khối (6.1.6) nhỏ bằng đá (6.2.4), có mặt bằng hình chữ nhật, dùng đ ể lát v ỉ a hè. 5 .5.93 . Cánh (flange) Phần cấu ki ệ n (5.1.3), mỏng, nhô ra từ một hoặc hai phía của ti ế t diện (6.1.7) tại đầu hoặc các đầu của cấu kiện. 5.5.94 . Th â n thanh dầm (web) Phần mỏng hoặc tương đối mỏng tại mặt chịu tải chính của một cấu kiện (5.1.3) có mặt cắt ngang chữ I , L, U , T. 5.5.95 . Thiết bị thu năng lượng mặt trời (soiar collector) Thiết b ị hấp thụ ánh sáng mặt trời, biến đổi nó thành nhiệt lượng và truyền đi nhờ chất l ỏ ng truyền nhiệt. 6. Vật liệu 6.1. Các thuật ngữ cơ bản 6.1.1 . Vật liệu (mater i al) Vật chất dùng để tạo thành sản ph ẩ m (6.1.2) hoặc công trình xây dựng (3.1.1) 6.1.2 . Sản phẩm (product) Kết quả của việc chế tạo hoặc của quá trình hợp nhất công trình xây dựng (3.1.1). 6.1.3 . Bộ phận / c ấ u kiện (component) Sản phẩm (6.1.2) được chế tạo như là đ ơ n vị riêng biệt để phục vụ cho một chức năng cụ thể hoặc nhiều chức năng. 6.1.4 . Thanh cốt thép (bar) Thanh (6.1.7) cứng, thẳng đứng và bằng kim loại. 6.1.5 . Thanh/dây kim loại (rod) Thanh (6.1.7) nh ỏ , tròn, cứng và đặc, bằng kim loại. 6.1.6 . Khối /khối xây (block) Đơn vị khối xây (6.4.48) vượt k í ch c ỡ (9.2.2) của một viên gạch (6.4.49) với kích thước bất kỳ (9.2.1). 6.1.7 . Thanh/ bản/t i ết diện (section) Sản phẩm (6.1.2) được tạo thành bởi một quá trình liên tục xác định mặt cắt ngang và nhỏ hơn so với chiều dài (9.2.18). 6.1.8 . Ống (tube/pipe US) Thanh (6.1.7) rỗng. 6.1.9 . Tấm (sheet) S ả n phẩm (6.1.2) có chiều dài (9.2.18) cố định v à chi ề u rộng (9.2.16) lớn hơn 450 mm và chiều dày (9.2.24) từ 0,15 mm đ ế n 10 mm. 6.1.10 . Tấm (sheeting) Sản phẩm (6.1.2) có chiều dài (9.2.18) li ê n tục và chiều rộng (9.2.16) lớn h ơ n 450 mm và chiều dày (9.2.24) từ 0,15 mm đến 10 mm. 6.1.11 . Dải/mảnh (strip) Sản phẩm (6.1.2) t ươ ng đ ố i dài, hẹp và ph ẳ ng. 6.1.12 . Phiến lá (foil) Vật liệu (6.1.1) kim loại có chiều dài (9.2.18) hoặc chiều rộng (9.2.16) bất kỳ và chiều dày (9.2.24) nhỏ hơn hoặc bằng 0,15mm. 6.1.13 . Vật liệu nhiều lớp (laminate) Sản phẩm (6.1.2) gồm nhiều lớp vật liệu (6.1.1) được ghép hoặc gắn chặt với nhau. 6.1.14. Keo (ge l ) Chất keo dạng nửa rắn ở trạng thái phân tán lơ lửng trong dung môi. 6.1.15 . Thủy t i nh (glass) S ả n phẩm (6.1.2) vô cơ được nấu chảy và đóng cứng lại khi làm nguội mà không b ị nứt. 6.1.16 . Dầu, mỡ (grease) Vật liệu có nguồn gốc từ động vật, thực vật hoặc cả hai có trọng lượng riêng (9.3.50) nhỏ hơn 0,95 g/cm 3 , trong đ ó một phần hoặc toàn bộ vật liệu đó không tan và có thể hóa kiềm. 6.1.17 . Dung môi (solvent) Nước hoặc chất lỏng hữu cơ, dễ bay hơi, được dùng để h òa tan hoặc làm phân giải các phần tử tạo màng. 6.1.18 . Lớp nền (substrate) Bề mặt tại đ ó vật liệu (6.1.1) hoặc sản phẩm (6.1.2) được đặt lên trên. 6.1.19 . Vật liệu dễ th ố i rữa (biodegradable mater i al) Vật liệu (6.1.1) có khả năng bị phân h ủy b ở i các vi sinh vật. 6.1.20 . Kính/cửa kính (gla zi ng) Vật liệu (5.2.1) gắn vào cửa đi (5.3.3), cửa sổ (5.3.5) hoặc các ô tr ố ng (5.3.1) khác, cho phép ánh sáng đi qua, nhưng ngăn cản lưu thông của không khí hoặc của các yếu tố khác. Nghĩa khác: lắp kính (7.1.33). 6.2. Đất và đá 6.2.1 . Nền/Đất đá/N ề n đ ấ t (ground) Đất (6.2.2), đá và đ ấ t n ề n (6.4.9) hiện có trước khi thi công công trình xây dựng (3.1.1) Nghĩa khác : nẹp (ground) (5.5.54). 6.2.2 . Đất/đất sét (soil/earth US) Vật liệu (6.1.1) vô cơ, là kết quả quá trình phong hóa (9.3.70) của đá. 6.2.3 . Đá tự nhi ê n (natural stone) Đá sử dụng cho bộ phận công trình (5.5.6) và các đài tư ở ng niệm 6.2.4 . Đá tảng (stone) Các kh ố i (6.1.6) riêng l ẻ , khối lớn hoặc mảnh vỡ lấy từ vị trí nguyên th ủy trong lòng đất để dùng cho mục đích kinh doanh. 6.2.5 . Thạch cao (gypsum) Canxi sunfat đã ở giai đoạn hyđrát hóa toàn bộ. CH Ú THÍCH: Dùng đ ể cho việc sản xuất vữa xây (6.4.14). 6.3. Gỗ và gỗ xẻ 6.3.1 . Gỗ (wood) Phần ch ấ t li ệ u xenlulô nằm giữa phần l õ i (6.3.4) và vỏ (6.3.3) cây. 6.3.2 . Gỗ/gỗ x ẻ (timber/lumber US) G ỗ (6.3.1) đ ã qua ch ế biến. CHÚ THÍCH: ở Mỹ, thuật ngữ lumber được dùng k hi chi ề u rộng (9.2.16) hoặc chiều dày (9.2.24) của t ấ m gỗ x ẻ nh ỏ hơn 100 mm 6.3.3 . Vỏ cây (bark) Lớp che phủ bên ngoài của thân và cành cây. 6.3.4. Lõi (pith) Vùng nằm tại vòng sinh trưởng đầu tiên của gỗ (6.3.2), bao gồm phần lớn là các mô m ề m. 6.3.5 . G ỗ cứng (hard wood) Gỗ (6.3.1) của cây lá to thuộc nhóm thực vật Dicotyledonae. 6.3.6 . Gỗ m ề m (soft wood) Gỗ (6.3.1) của cây thuộc nhóm thực vật Gymnosperms. 6.3.7 . G ỗ thớ thô (coarse texture timber/coarse-grained wood US) Gỗ x ẻ (6.3.2) có tế bào tương đối l ớ n, có vòng sinh trưởng rộng hoặc không đều, hoặc cả hai. 6.3.8 . Gỗ thớ m ị n (fine texture timber/close-grained wood US) Gỗ xẻ (6.3.2) có tế bào tương đ ố i nhỏ, hoặc có vòng sinh trư ở ng hẹp hoặc tương đối đều, hoặc c ả hai. 6.3.9 . B ề mặt gỗ (timber face/face of lumber/timber US) Bề mặt rộng hơn trong hai b ề mặt đối diện nhau, theo chiều dài của gỗ (6.3.2), hoặc là b ấ t kỳ bề mặt theo chiều dọc của gỗ có mặt c ắ t ngang h ì nh vuông. 6.3.10 . Mặt trong gỗ (inside face of timber/pith-side wood face US) B ề mặt gỗ (6.3.9) nằm gần lõi (6.3.4) của một khúc gỗ (6.3.23). 6.3.11 . Mặt ngoài gỗ (outside face of timber/bark-side wood face US) B ề mặt gỗ (6.3.9) n ằ m xa lõi (6.3.4), của một khúc gỗ (6.3.23). 6.3.12 . Đặc tính gỗ (timber feature/wood characteristic US) Đặc tính (9.1.4) về vật lý, h ì nh thái học hoặc sinh trư ở ng của gỗ (6.3.2) có thể ảnh hưởng tới việc sử dụng. 6.3.13 . Mắt gỗ (knot) Phần của nhánh cây ăn sâu vào gỗ (6.3.1). 6.3.14 . T úi nhựa (resin pocke t/ pitch pocket US) Lỗ hổng h ì nh th ấ u kính nằm trong gỗ (6.3.2) có chứa hoặc đã chứa nhựa cây. 6.3.15 . N ố i g ỗ kiểu đan ngón tay ( f inger jointed timber/ f inger- jointed lumber US/finger- jointed board US) Gỗ x ẻ (6.3.2) gồm 2 hoặc nhiều hơn các miếng gỗ có chiều dài (9.2.18) bất k ỳ và có mặt cắt ngang giống nhau, được nối đầu v ớ i nhau bằng nêm đan vào nhau và có gắn keo. 6.3.16 . G ỗ dán keo (glued laminated timber/glue-laminated wood US /g l ulam US/heavy timber US) Sản phẩm (6.1.2) gồm các t ấ m gỗ x ẻ (6.3.2) có thớ gần như song song nhau và được gắn chặt v ớ i nhau. 6.3.17 . Gỗ tươi (green timber/green wood US/unseasoned wood US) Gỗ xẻ (6.3.2) chưa b ị khô hoặc ở dưới điểm bão h òa sợi. CH Ú THÍCH: C ó độ ẩ m thường xuyên tr ê n 30%. 6.3.18 . G ỗ xẻ (sawn timber/sawn good US/heavy timber US) T ấ m (6.1.7) gỗ (6.3.2) sản xuất bằng cách cưa hoặc xẻ theo chiều dài một khúc gỗ (6.3.23) hoặc g ỗ (6.3.1) đặc có kích thước (9.2.1) lớn hơn, bằng cách cắt ngang rồi gia công cơ khí, hoặc bằng cả hai cách nói trên, đ ể đạt được kích c ỡ gia công (9.2.5). 6.3.19 . G ỗ bào (planed timber/dressed lumber US/dressed board US) Gỗ xẻ (6.3.18) có độ ẩm ở mức sử dụng được, đã được gia công cơ khí theo suốt chi ề u dà i (9.2.18) và chi ề u rộng (9.2.16) của gỗ tại í t nhất một bề mặt, với mục đích có được b ề mặt nhẵn. 6.3.20 . G ỗ thành ph ẩ m (prepared timber/dimension timber US) Gỗ xẻ (6.3.18) có độ ẩm ở mức sử dụng được, được cắt theo chiều dài (9.2.18) được gia công cơ kh í cho một hoặc hai mặt phẳng, trong sai s ố (9.2.6) cho phép. CHÚ THÍCH: ở Mỹ thuật ngữ dimension timb e r được dùng khi chiều rộng (9.2.16) hoặc chiều d ày (9.2.24) của gỗ thành ph ẩ m nhỏ hơn 100 mm. 6.3.21 . G ỗ tươi t iê u chu ẩ n (regularized green timber) G ỗ xẻ (6.3.18) đã được hoặc không được gia công cơ kh í , ở trạng thái tươi và có chiều dày (9.2.24) hoặc chiều rộng (9.2.16) có sai số (9.2.6) cho phép được quy định chặt chẽ hơn so với gỗ xẻ thô. 6.3.22 . Gỗ tròn (round timber/log US) Cây sau khi đ ố n và tất cả các cành được cắt bỏ. 6.3.23 . Khúc g ỗ (log/bolt US) Đoạn c ắ t ngang của g ỗ tròn (6.3.22). 6.3.24 . Gỗ tốt, gỗ chắc (sound timber) Gỗ (6.3.2) không bị mối mọt. 6.3.25 . Gỗ vu ô ng (square edged timber/square- edged lumber US/square-edged board US) Gỗ x ẻ (6.3.18) có tiết diện chữ nhật, mà phần khuyết tật, nếu được phép, không vượt quá lượng xác định. 6.3.26 . T ấ m gỗ ép (wood-based panel/ wood pane l US/wood sheathing US) Tấm (6.1.9) làm từ các lớp mỏng, mẩu gỗ nhỏ hoặc sợi gỗ (6.3.1). 6.3.27 . Tấm sợi ép (wood fibreboard/fiberboard US) Tấm gỗ ép (6.3.26) có chiều dày (9.2.24) nhỏ hơn hoặc bằng 1,5 mm, được sản xuất từ sợi sinh học, bằng cách sử dụng nhiệt hoặc / và áp suất. CH Ú THÍCH: Sự liên kết này được tạo ra nh ờ sự kết vào nhau và tính ch ấ t (9.1.3) đặc tr ư ng v ề bám dính (9.3.5) của sợi gỗ, hoặc nh ờ ch ấ t k ế t d í nh (6.4.14) được bổ sung v à o sợi gỗ. 6.3.28 . Tấm hạt ép (particleboard) Tấm gỗ ép (6.3.26) được s ả n xu ấ t nhờ áp suất t ừ các mẫu gỗ (6.3.1) hoặc các vật liệu (6.1.1) sinh học khác và chất kết d í nh. CH Ú THÍCH: ở Mỹ, các loại t ấ m g ỗ ép (6.3.26) khác được s ả n xuất b ằ ng các mẩu gỗ (6.3.1), hoặc các loại v ậ t liệu (6.1.1) khác, bao g ồ m c ả t ấ m mùn cưa ép, t ấ m b ô ng ép, t ấ m sợi ép có hướng. 6.3.29 . G ỗ dán, ván ép (plywood) T ấ m gỗ ép (6.3.26) gồm một tổ hợp (5.5.5) các lớp gỗ gắn vào nhau sao cho hư ớ ng của thớ gỗ của các lớp kế t i ếp nhau lu ô n vuông góc với nhau. 6.3.30 . T ấ m composit (composite board) T ấ m gỗ tạo b ở i việc ghép và nối (9.3.7) các tấm (6.1.9) của một hoặc nhi ề u loại tấm gỗ ép khác nhau hoặc với vật liệu (6.1.1) khác. 6.3.31 . Gỗ s ấ y khô (kiln-dried timber/kiln-dried lumber US/KD lumber US) G ỗ xẻ (6.3.2) đã làm khô trong đi ề u kiện kiểm soát được nhiệt độ và độ ẩ m tương đối. 6.4. Chức năng của vật liệu 6.4.1 . Phụ gia (additive) Vật liệu (6.1.1) được thêm vào ch ấ t lỏng hoặc chất dạng hạt, với số lượng nhỏ, để tạo ra các thay đổi cần thiết về tính chất (9.1.3). 6.4.2 . Ch ấ t gia t ố c (accelerator) Chất làm tăng tốc độ phản ứng hóa học. 6.4.3 . Ch ấ t pha trộn (admixture) Vật liệu (6.1.1) được thêm vào, với lượng nhỏ, trong quá trình h òa trộn để làm thay đ ổ i tính chất (9.1.3) của hỗn hợp đó. 6.4.4 . Phụ gia ch ố ng ninh k ế t (set retarding admixture) Chất pha trộn (6.4.3) kéo dài th ờ i gian chuyển sang trạng thái rắn của hỗn hợp. 6.4.5 . Phụ gia tăng t ố c ninh kết (set accelerating admixture) Chất pha trộn (6.4.3) làm giảm thời gian chuyển sang trạng thái rắn của hỗn hợp. 6.4.6 . C ố t liệu (aggregate) Vật li ệ u (6.1.1) dạng hạt trơ. 6.4.7 . Cốt liệu mịn (fine aggregate) Cốt liệu (6.4.6) nhỏ, có kích cỡ (9.2.2) tối đa phụ thuộc vào mục đích sử dụng . 6.4.8 . Cốt liệu nặng (heavy aggregate) Cốt liệu (6.4.6) nh ỏ có các phần t ử khô ở bề mặt trạng thái bão h òa có trọng lượng riêng (9.3.50) lớn hơn 3000 kg/m 3 . 6.4.9 . Đ ấ t nền (fill) Vật liệu (6.1.1) dùng để nâng cao độ (9.2.32) của n ề n đất (6.2.1). 6.4.10 . Đ ấ t g i a cường (rein f orced earth) Vật liệu (6.1.1) tổng hợp bằng đ ấ t và có c ố t gia cường (6.4.17). 6.4.11 . L ấ p đ ấ t (back f ill) Vật li ệ u (6.1.1) dùng để l ấ p hố đào (3.2.2). 6.4.12 . Vải đ ị a kỹ thuật (geotextile) Kết cấu mỏng dạng vải chống thấm đặt trên các lớp đất (6.2.2) đ ể bảo vệ, hoặc đặt giữa các lớp đất để thoát nước, b ả o vệ, củng cố hoặc phân chia công tác đ ấ t (3.2.1). 6.4.13 . Keo dính (adhesive) Chất phi kim loại có khả năng li ê n kết vật li ệ u (6.1.1) bằng việc dính (9.3.7). 6.4.14 . Vữa xây/ch ấ t kết dính (binder) Vật l iệu (6.1.1) dùng để giữ các ph ầ n tử ch ấ t rắn với nhau, trong một khối thống nh ấ t. 6.4.15 . B ê tông (concrete) Hỗn hợp c ố t liệu (6.4.6), xi măng (6.4.16) và nước sau khi đông cứng. 6.4.16 . Xi măng (hydraulic binder) Vật liệu (6.1.1) vô cơ được nghiền mịn mà khi trộn với nước, nó tạo ra một hỗn hợp nhão nhờ phản ứng hyđrát hóa và quá trình sản xu ấ t. Sau khi hỗn hợp cứng lại, nó sẽ duy trì cường độ và độ ổn định k ể cả ở dưới nước. 6.4.17 . Cốt gia cường/cốt thép (re i n f orcement) Thanh tròn (6.1.5), thanh (6.1.4), kết cấu, sợi, dây, và cáp (6.4.53) cho thêm vào để tăng cường độ hoặc đỡ các vật liệu (6.1.1) hoặc bộ phận (6.1.3) khác. 6.4.18 . Ch ấ t dùng để tháo khuôn (release agent) Chất, thường là chất lỏng, được xoa trên bề mặt tiếp xúc của vật liệu (6.1.1) để tháo khuôn ra một cách dễ dàng và ngăn ngừa sự bám dính (9.3.5) của bê tông (6.4.15). 6.4.19 . Hỗn h ợ p bê tông (concrete mix) Sự kết hợp của các vật liệu (6.1.1) cần thiết để tạo ra bê tông (6.4.15). 6.4.20 . B ê tông đúc tại chỗ (in-situ concrete) B ê tông (6.4.15) được sản xuất tại công trường xây dựng (3.1.6). 6.4.21 . B ê tông đúc sẵn (precast concrete) Bê tông (6.4.15) được đúc và để cứng trước khi vận chuyển tới đ ị a điểm xây dựng. 6.4.22 . B ê tông ứng suất tr ư ớc (prestressed concrete) B ê tông (6.4.15) mà ứng suất (9.3.25) bên trong cần thi ế t được gây ra trước khi chịu tải trọng kết cấu (5.1.2) ch ủ yếu bằng việc căng cốt thép. 6.4.23 . Bê tông bán khô (semi-dry concrete/dry-mix concrete US) Bê tông (6.4.15) có hàm lượng nước nhỏ và có khả năng làm việc không đủ để đo được bằng phép thử độ sụt. 6.4.24 . Vữa lỏng (grout) Vật liệu (6.1.1) dạng lỏng, cứng lại sau khi trát bịt chỗ hổng và chỗ khuyết. 6.4.25 . Bùn lỏng (slurry) Hỗn hợp của c á c chất rắn mịn lơ lửng trong chất lỏng và có các tính chất (9.1.3) chung của dòng chảy là ch ấ t lỏng. 6.4.26 . Vữa (mortar) Hỗn hợp của ch ấ t kết dính (6.4.14), cốt liệu mịn (6.4.7) và nước, khi cứng lại hỗn hợp đó được sử dụng làm vật liệu kết nối (5.5.86). 6.4.27 . Vữa trát (plaster) Hỗn hợp, dùng làm lớp hoàn thiện (5.5.2) bên trong, dựa tr ên một hoặc nhiều ch ấ t kết dính (6.4.14), sau khi trộn với nước, hỗn hợp này đạt độ dẻo và sau khi trát thì cứng lại. 6.4.28 . Vữa tr át hoàn th i ện (render) Hỗn hợp của một hoặc nhiều ch ấ t kết d í nh (6.4.14) vô cơ với c ố t li ệ u (6.4.6) và nước và đôi khi là ch ấ t pha trộn (6.4.3), dùng để làm lớp hoàn thiện (5.5.2) ngoài. 6.4.29 . Lớp bề mặt (facing layer/face US) Lớp gạch (6.4.49), đá (6.2.4) hoặc b ê tông (6.4.15) trên b ề mặt của khối xây (6.1.6), mà vật liệu (6.1.1) và / hoặc các tính ch ấ t (9.1.3) của lớp này khác với của ph ầ n xây chính 6.4.30 . Á t phan (asphalt) Hỗn hợp đông đặc của cốt liệu (6.4.6) k hoán g và vữa (6.4.14) bitum. 6.4.31 . Bi tum (bitumen) Chất lỏng nhớt hoặc chất rắn chủ yếu gồm cacbuahydro và các dẫn xuất, chất này có thể h òa tan trong dầu mỏ, thường không bay hơi và mềm dần d ầ n khi đun lên. CH Ú THÍCH: Chất này thu được nh ờ quá trình lọc d ầ u, và là chất cặn l ắ ng tự nhiên hoặc là một bộ phận (6.1.3) của lớp át phan tự nhiên, mà trong đ ó có liên kết với các phân tử k hoán g. 6.4.32 . Vật liệu cách nhiệt (thermal insulation material/thermal insulating material US) Vật liệu (6.1.1) có độ truyền nhiệt thấp, được dùng để chống lại sự truyền nhiệt nóng và lạnh 6.4.33 . Vật liệu cách ly (insulating material) Vật liệu (6.1.1) để ngăn c ả n hoặc giảm sự truyền nhiệt nóng, lạnh, truyền âm thanh và điện. 6.4.34 . Lớp liên kết (bonding layer) Lớp vữa (6.4.26) hoặc các vật liệu (6.1.1) khác ph ủ trên b ê tông (6.4.15) đã cứng, để tăng độ liên kết với bê tông tươi nằm trên nó. 6.4.35 . Keo dán/ Ma tít (sealant) Vật liệu (6.1.1) ở trạng thái không định hình, được dùng ở các mối nối (5.5.30), được gắn vào bề mặt thích hợp trong m ố i nố i (5.5.31) để ngăn sự xâm nhập của bụi, hơi ẩ m và gas. 6.4.36 . Lớp áo (coat) Lớp liên tục của vật liệu phủ (6.4.37) tạo ra từ một lần phủ. 6.4.37 . Vật liệu phủ (coating material) S ả n phẩm (6.1.2), như chất l ỏ ng, bột nhão hoặc chất bột, mà khi dùng trên bề mặt, nó tạo ra một màng bảo vệ, trang trí hoặc các tính ch ấ t (9.1.3) cụ thể khác hoặc tất c ả các yếu tố trên. 6.4.38. Sơn (paint) Vật liệu phủ (6.4.37) có màu đ ể tạo ra lớp màng không trong suốt. 6.4.39 . Lớp áo chính (priming coat) Lớp áo (6.4.36) thứ nhất được quét trực tiếp trên lớp n ề n (6.1.18). 6.4.40 . Lớp keo dán (sealer) Chất l ỏ ng được dùng trên b ề mặt hút nước, mà khi khô, s ẽ làm giảm khả năng hút nước của b ề mặt. 6.4.41 . Chất bả ( f iller) Pha chế ở dạng đặc như bột nước, được dùng trước khi sơn, để x óa bỏ các khuyết tật (9.3.76) nhỏ trên b ề mặt hoặc để tạo ra mặt nhẵn, thậm chí phẳng, hoặc cho cả hai mục đích tr ê n 6.4.42 . Chất làm chậm sự đóng rắn trên b ề mặt (sur f ace retarder) Vật liệu phủ (6.4.37) dùng trên bề mặt khuôn (7.3.7) để làm chậm sự đóng rắn trên b ề mặt của b ê tông (6.4.15) để bề mặt có th ể được tháo ra dễ dàng sau khi tháo d ỡ ván khu ô n (7.1.36) và để tạo mặt hoàn thiện (9.3.66) của cốt liệu (6.4.6) lộ ra ngoài hoặc tạo ra b ề mặt thô ráp (9.3.73). 6.4.43 . Lớp độn tr ầ n (pugging/dea f ening fill US) Cát hoặc các vật liệu (6.1.1) tương tự độn phí a trên tr ầ n (5.2.17) giữa các d ầ m nhỏ (5.1.16), để cách âm. 6.4.44 . Lớp vữa trát (bed) Lớp vật liệu (6.1.1) trát trên bề mặt một đơn vị khối xây (6.4.48), ngó i /vi ê n lát (5.2.6) hoặc các thành ph ầ n (6.1.3) tương tự. 6.4.45 . Lớp bê tông lót (blinding) Lớp, thường là bê tông (6.4.15) có độ dày từ 50mm đến 100mm, đổ trên đất (6.2.2) để làm kín đất nền (6.2.1) và tạo ra bề mặt sạch cho việc thi công xây dựng (7.1.1). 6.4.46 . Vữa l ó t (bedding mortar) Vữa (6.4.26) để lót cho một đơn vị khối xây (6.4.48) và để ch ị u lực. 6.4.47 . Lõi cứng (hardcore) T ả ng vật liệu (6.1.1) cứng, dùng để độn nền (6.2.1) dưới một bộ phận công trình (5.5.6), [một bản sàn (5.1.35) hoặc một con đường (3.3.1)]. VÍ DỤ: Đá (6.2.4), gạch (6.4.49), xỉ lò hoặc b ê tông (6.4.15). 6.4.48 . Đơn vị khối x â y (mansonry unit) Bộ phận (6.1.3) trong khối xây (5.5.12). 6.4.49 . Gạch (brick) Đơn vị khối xây (6.4.48) có chi ề u dài (9.2.18) không vượt quá 338 mm, chiều rộng (9.2.16) không quá 113 mm v à chiều dày (9.2.24) không quá 113 mm. 6.4.50 . Gạch xây/gạch chịu l ử a (engineering brick/ fire brick US/engineered brick US) Gạch (6.4.49) đất sét nung có một nửa khối lượng là th ủy tinh và đặc dùng để hạn chế sự hấp thu nước và tăng cường độ ch ị u nén (9.3.33). 6.4.51 . Gạch cắt (wire - cut brick) Gạch (6.4.49) sản xuất bằng cách cắt đất sét bằng dây thép trước khi nung. 6.4.52 . Chất ngâm tẩm gỗ (wood preservative) Hóa ch ấ t dùng để ngâm t ẩ m gỗ (6.3.2) và các sản ph ẩ m (6.1.2) gỗ, để chống lại sự tấn công và sự mục rữa gây ra b ở i vi sinh vật phá hoại g ỗ (6.3.1). 6.4.53. Cáp (cable) Tập hợp các dây song song, c ó chiều d à i (9.2.18) đáng kể, tạo ra tiết diện tròn đặc chắc. 6.4.54 . Dây thừng (rope) Tập hợp các dây có chiều dài (9.2.18) đáng k ể , xoắn theo h ì nh xoắn ốc trong 1 hoặc nhiều lớp quanh lõi (5.5.62). 7. Thi công, hồ sơ và trang thiết bị 7.1. Thi công 7.1.1 . C ô ng tác xây dựng/thi công/thi c ô ng xây dựng (construction work/const ru ction US) Các hoạt động đ ể tạo thành công trì nh xây dựng (3.1.1). 7.1.2 . Công tác mộc/nghề mộc (j oinery work) Ngh ề sản xuất và lắp đặt đồ mộc (5.5.18). 7.1.3 . Xây dựng dân dụng/công tác xây dựng dân dụng (civil engineering work) Các công việc để xây dựng công trình xây dựng dân dụng. 7.1.4 . Sự xây dựng (building) Các hoạt động để tạo thành một tòa nhà (3.1.3). 7.1.5 . Bơm thoát nước (dewatering) Quá trình đ ể hạ mức (9.2.32) nước ngầm cục bộ. 7.1.6 . Công tác đất (earthwork/excavation work US) Công việc đào, đắp hoặc làm dốc nền đất (6.2.1). 7.1.7 . Công tác khoan (auger boring) Kỹ thuật tạo lỗ trong đ ấ t (6.2.1), thường đ ể lắp đặt ống (5.4.17) hoặc cọc khoan nhồi (5.1.80), được thực hiện nhờ hoạt động của mũi khoan quay tròn đồng thời với việc đất được chuyển đi. 7.1.8 . K ê /ch ố ng (underpinning) Đưa thêm vật đỡ vào dưới kết cấu (5.1.2) có sẵn. 7.1.9 . Lắp dựng trên công trường (site assembly) Lắp các bộ phận (6.1.3) vào nhau trên công trường (3.1.6). 7.1.10 . Lắp đặt ố ng nước (plumbing) Lắp đặt hệ thống cấp nước (5.4.5). Nghĩa khác: H ệ thống ống nước (5.4.5). 7.1.11 . Công nghệ xử lý nước (water engineering) Kỹ thuật xử lý dòng chảy (9.3.41), kiểm soát, xử lý và sử dụng nước. 7.1.12 . Công nghệ không đào xới (trenchless technology) Kỹ thuật lắp đặt, thay thế hoặc làm mới ống (5.4.17) hoặc ố ng dẫn (5.4.13) nằm dưới cao độ mặt đất (9.2.33) đ ể hạn chế tối thiểu việc đào xới vật liệu (6.1.1) lên khỏi bề mặt. 7.1.13 . Đặt ố ng (pipelaying) Thi công đặt và n ố i (7.1.39) các ống (5.4.17) và thử kết quả của việc lắp ráp (5.5.5). 7.1.14 . Công tác đóng cọc (pipe ramming/pile driving US) Kỹ thuật đặt ố ng (5.4.17) hoặc ống dẫn (5.4.13) trong khi một ống chống được khoan đưa xuống lòng đ ấ t (6.2.1): kỹ thuật này sử dụng búa đóng v à đ ấ t bên trong được chuyển đi khi ống chống đi xuống. 7.1.15 . Kỹ thuật nổ ống (pipe bursting) Kỹ thuật để lắp đặt ố ng (5.4.17) trong đó sử dụng thiết b ị m ở ra phá ống có sẵn từ bên trong để lắp đặt ống mới vào đúng vị tr í đó. 7.1.16 . Kỹ thuật kích cọc (pipe jacking/pipe- ramming US/ramming US) Kỹ thuật để l ắ p đặt ố ng (5.4.17) hoặc ống dẫn (5.4.13) xuống l ò ng đ ấ t (6.2.1), trong đó ống hoặc ống dẫn được đ ẩ y xuống dưới bằng kích th ủy lực và đất bùn được đưa l ê n từ cạnh đường dẫn. 7.1.17 . Máy khoan hầm cực nhỏ (microtunnelling) Kỹ thuật để lắp đặt ố ng (5.4.17) hoặc ố ng dẫn (5.4.13) bằng kỹ thuật k í ch cọc (7.1.16) trong đó có sử dụng máy khoan hầm (3.3.18) nhỏ, có thể l á i và được điều khiển từ xa. Các vật liệu (6.1.1) đào, được chuyển lên hoặc bằng mũi khoan máy hoặc dưới dạng bùn l ỏ ng. 7.1.18 . Khoan đ ẩ y (thrust boring) Kỹ thuật đ ể lắp đặt ống (5.4.17) hoặc ống dẫn (5.4.13) trong đ ó một ố ng chống được khoan xuống lòng đất (6.2.1) bằng đẩy th ủy lực, và từ bên trong đất bùn được đẩy lên khi ống ch ố ng đi xuống. 7.1.19 . Thiết k ế nhờ sự tr ợ giúp của máy tính ( c omputer aided design CAD) Sử dụng máy tính cho việc thiết kế đồ họa và phác thảo. 7.1.20 . Phân tích đa chiều (dimensional analysis) Cơ sở cho thiết kế và vận hành các mô h ì nh vật lý có t ỷ lệ, ví dụ như mô hình th ủy lực, được dùng để dự báo hoạt động của nguyên mẫu. 7.1.21 . Mô hình to á n học (mathematical modeling) K ỹ thuật sử dụng toán đơn thuần cho việc đoán trước trạng thái (ví dụ của kết c ấ u hoặc hệ thống) dưới ảnh hư ở ng của một vài biến đ ổ i. 7.1.22 . Mạng lưới (network) Mô tả dạng toán học hoặc biểu đồ của một hệ thống các phần liên kết với nhau. 7.1.23. Nút (node) . Thành phần của mạng lưới (7.1.22), đại diện cho chỗ giao nhau hoặc điểm nối. 7.1.24 . Liên kết (link) Thành phần của mạng lưới (7.1.22), giữa hai nút (7.1.23). 7.1.25 . Đo lường/đo (measurement) Hoạt động đo một vật thể để xác định giá tr ị về số lượng. Nghĩa khác: Kết quả đo (9.1.6). 7.1.26 . Định vị (setting ou t/ layout US/laying out US) Sự thiết lập dấu hiệu v à đường nét để xác định v ị trí và cao độ (9.2.32) của các thành phần hay các bộ phận (6.1.3) chính phục vụ cho việc th i công xây dựng (7.1.1). Nhờ đ ó mà công việc có thể được tiến hành cùng với sự tham khảo đường và dấu hiệu đó. 7.1.27 . Lấy mẫu (sampling) Lựa chọn các vật thể, hoặc một ph ầ n của vật li ệ u (6.1.1) để tạo mẫu (9.4.1). 7.1.28 . Kiểm soát chất lượng (quality control) Kỹ thuật vận hành và các hoạt động để đảm bảo được các yêu cầu về chất lượng (9.1.12). 7.1.29 . Định l ư ợng mẻ trộn (batching) Đo riêng rẽ các thành ph ầ n của một m ẻ trộn (9.4.7). 7.1.30 . Sàng lọc (sieving) Việc tách ri ê ng các vật liệu (6.1.1) dạng hạt theo các cỡ (9.2.2) hạt khác nhau, trong quy trình sản xuất, bằng cách dùng sàng. 7.1.31 . Sàng kim loại (screening) Việc tách riêng các vật liệu (6.1.1) dạng hạt theo các c ỡ (9.2.2) hạt khác nhau trong quy trình sản xuất, bằng cách dùng sàng kim loại (7.3.18). 7.1.32 . Sử dụng k ý hiệu (signing) K ế hoạch, chế tạo, lắp đặt, quản lý và sử dụng tín h iệ u, bảng hiệu (5.5.67) (5.5.68). 7.1.33 . Lắp kính (glazing) Việc lắp đặt cửa kính (6.1.20). Nghĩa khác: Kính (6.1.20) 7.1.34 . Xử l ý bề mặt (surface treatment) Quá trình làm thay đổi bề mặt mà không dùng vật liệu ph ủ (6.4.37). 7.1.35 . Tháo dỡ mặt nền (stripping) Th á o bỏ vật liệu phủ (6.4.37), áo (6.4.36) kim loại, hoặc giấy dán tường (5.5.6) khỏi bề mặt nền (6.1.18). 7.1.36 . Tháo dỡ ván khuôn (striking/stripping US) Tháo dỡ ván khuôn (7.3.7) khỏi bề mặt bê tông (6.4.15) đã cứng. 7.1.37 . Tăng t ố c độ để đạt cường độ (accelerated curing) Việc tăng tốc độ đạt được cường độ [ví dụ của bê tông (6.4.15)] bằng cách dùng nhiệt hoặc phụ gia (6.4.1). 7.1.38 . Bọc, bao phủ (coating) Quá trình tạo ra lớp áo (6.4.36). 7.1.39 . Liên kết (jointing/connecting US) Quá trình tạo ra m ố i nối (5.5.30). 7.1.40 . B ả o trì (maintenance) Kết hợp tất cả các hoạt động kỹ thuật và quản lý hành ch í nh trong suốt vòng đời kỹ thuật (9.3.84) của các thành phẩm, với mục đích để duy tr ì trạng thái có thể đảm nhiệm được chức năng yêu cầu của chúng. 7.1.41 . Bảo t ồ n (conservation) Công tác bảo trì (7.1.40) được ti ế n hành để g ì n giữ bề ngoài của tòa nhà (3.1.3) hoặc kết c ấ u (3.1.4) đặc biệt là công trình lịch sử, hoặc để giữ g ì n hệ sinh thái tự nhiên. 7.1.42 . Sự bảo tồn (preservation/historic preservation US) B ả o vệ (9.3.87) nhà cổ hoặc công trình lịch sử hoặc các kết cấu (3.1.4) khỏi bị phá h ủy hoặc mục nát. 7.1.43 . Sự phục ch ế (restoration) Đưa vật thể v ề h ì nh dạng hoặc trạng thái ban đầu. 7.1.44 . Sự khôi phục (reconstitution) Sự phục ch ế (7.1.43) bao gồm vi ệ c tháo d ỡ và lắp nối các phần l ại với nhau. 7.1.45 . Sự x â y dựng lạ i (reconstruction) Sự tạo lại một kết cấu (3.1.4) không c ò n t ồ n tại, trên cơ sở nghiên cứu v ề ki ế n trúc và địa chất. 7.1.46 . Sự tái tạo lại (replaction) Công trình (5.5.6) là bản sao chính xác của công trình (3.1.3) đang tồn tại. 7.1.47 . Sự phục hồi lại (rehabilitation/rehab US) Các công việc để đưa máy móc (5.4.11), c ô ng trình (3.1.3) hoặc c ô ng trình xây dựng d â n dụng (3.1.2) trở lại đi ề u kiện chức năng yêu c ầ u, thư ờ ng là để nâng cao ch ấ t lượng. 7.1.48 . Sự ổn định kết cấu (structural rehabilitation/stabilization US) Việc áp dụng các phép đo được thiết kế để thiết lập lại sự ổ n định v ề mặt kết cấu, chức năng hoặc cả hai, cho một tòa nhà (3.1.3) và các bộ phận đi kèm, trong khi đ ó về cơ bản vẫn giữ lại h ì nh dạng hiện có. 7.1.49 . Nâng cấp (re f urbishment) Việc s ử a đổi và n â ng cấp nhà máy (5.4.11), công trình (3.1.3) hoặc công trình xây dựng dân dụng (3.1.2) đang tồn tại để n â ng cấp chúng trong điều kiện yêu cầu cao hơn. 7.1.50 . Hiện đại hóa (modernization) Nâng cấp trang thiết b ị song song với việc nâng cấp các tiêu chu ẩ n và yêu cầu hiện tại. 7.1.51 . Sửa chữa (repair) Đưa vật thể trở lại điều kiện chấp nhận được, bằng cách làm mới, thay thế hoặc sửa chữa các phần bị mòn, hư h ỏ ng hoặc xuống cấp. 7.1.52 . S ự phục hồi (reinstatement) Việc phục chế (7.1.43) và giữ gìn bề mặt đường (3.3.1) và mặt đ ấ t (10.1), thay thế hàng rào (5.5.74), dọn sạch mương và ngu ồ n nước (10.8) và toàn bộ các vấn đề thi công tương tự, sau khi sửa chữa (7.1.51) hoặc thi công xây dựng (7.1.1). 7.1.53 . Chuyển địa điểm (translocation/relocation) Việc dịch chuyển một tòa nhà (3.1.3) hoặc kết cấu (3.1.4) khác ra kh ỏ i công trường (3.1.6) hiện tại, sang một công trường khác. 7.1.54 . Sự thay th ế (alteration/renovation US) Việc thay đổi hoặc bổ sung đặc tính hoặc điều kiện của tòa nhà (3.1.3), nhà máy (5.4.11), hoặc công trình xây dựng dân dụng (3.1.2). 7.1.55 . Che phủ (capping) Sử dụng vật liệu (6.1.1) sạch để che phủ vật liệu nhiễm bẩn. 7.1.56 . Sự sục kh í (aeration) Việc cung cấp không khí hoặc ôxy. 7.1.57 . Thay nước ( f lushing) Việc tháo nhanh ch ó ng một lượng nước với mục đích làm sạch. 7.1.58 . Thổi cát (grit blasting/sand blasting US) Phương pháp làm sạch hoặc hoàn thiện bằng cách dùng ch ấ t mài mòn trong dòng kh í nén, có dùng thêm nước hoặc không. 7.1.59 . Sự trét vữa vào mạch (pointing) Việc chèn vữa (6.4.26) vào mối n ố i (5.5.30) giữa các đơn vị khối xây (6.4.48), để hoàn th iệ n (9.3.66). 7.1.60 . Sự trét lại (repointing) Lấy phần vữa (6.4.26) lỗi ra khỏi mối nối (5.5.30) nằm giữa các đơn vị khối xây (6.4.48), và sau đó lại trét vữa vào mạch (7.1.59). 7.1.61 . Sự phân loại (classi f ication) Hành động hoặc quá trình phân loại. Nghĩa khác: Cách phân loại (7.2.14) 7.2. Hồ sơ, tài liệu 7.2.1 . Thông báo (in f ormation) Sự kiện được truyền đi. 7.2.2 . Thông tin (in f ormation) Thông điệp đ ể đại diện cho một nhân tố hoặc khái niệm trong quá trình thông tin liên lạc, để nâng cao kiến thức. 7.2.3 . Thông tin dự án (project in f ormation) Thông báo (7.2.1), thông tin (7.2.2) được tạo ra cho, hoặc sử dụng trong một dự án cụ thể. 7.2.4 . Thông t i n chung (general i nformation/reference in f ormation US) Thông b á o (7.2.1), thông tin (7.2.2) được chu ẩ n bị cho một lượng thính gi ả nhiều hơn số người liên quan đến dự án. 7.2.5 . Quản lý thông t i n (management in f ormation) Thông báo (7.2.1), thông tin (7.2.2) được sử dụng trong quản lý hoặc được tạo ra để phục vụ chức năng quản l ý . 7.2.6 . Giai đoạn (phase) Phần của công việc, tách ra từ một dự án, theo một chương trình hoặc thỏa thuận cụ thể. 7.2.7 . Kế hoạch công việc (plan of work/stagging plan US/project plan US) Hồ sơ quy định chi tiết các giai đoạn ch í nh trong thiết k ế , công tác xây dựng (7.1.1) và bảo trì (7.1.40) của một dự án và x á c định các nhiệm vụ ch í nh và nhân sự. 7.2.8 . Các điều khoản công việc (speci f ication of works/specification US) Tài liệu được soạn thảo, trong đó quy định r õ các yêu cầu của công trình xây dựng (3.1.1) cần được triển khai. 7.2.9 . Bản th ố ng kê (bill of quantities/bill of mater i als US) Văn bản dùng trong dự thầu, thư ờ ng theo một mẫu tiêu chu ẩ n, bao gồm danh mục số lượng công việc và thống kê vật liệu (6.1.1), nhân lực và các vấn đề khác được yêu cầu cho việc thi công xây dựng (3.1.1). 7.2.10 . Bản vẽ (drawing) Thông báo (7.2.1), thông t i n (7.2.2) kỹ thuật đưa ra các thông tin, được thể hiện bằng đồ h ọa , theo các quy tắc và t ỷ lệ đã được thỏa thuận 7.2.11 . S ơ đồ (diagram) Bản vẽ (7.2.10) trong đó c ó các k ý hiệu đồ h ọa được sử dụng để chỉ r õ các chức năng của các bộ phận (6.1.3) trong một hệ thống và mối quan hệ giữa chúng. 7.2.12 . Bản vẽ thi công (production drawing/shop drawing US) Một hoặc một bộ các b ả n vẽ (7.2.10) cho c ô ng trình xây dựng (3.1.1) hoặc cho việc chế tạo c á c cấu kiện (6.1.3) được thể hiện đúng kích c ỡ và c ó tất cả các chú thích cần thi ế t. 7.2.13 . Đồ h ọa vi tính (Computer graphics) Phương pháp biến dữ liệu thành bản vẽ đồ họa và ngược lại nh ờ máy tính. 7.2.14 . Cách phân loại (classi fi cation) Tập hợp các khái niệm được s ắ p xếp một cách có hệ thống, theo các đặc điểm (9.1.4) hoặc tiêu chuẩn đã chọn. Nghĩa khác: Phân loại (7.1.61) 7.3. Trang thiết bị 7.3.1 . Máy thi công (plant) Máy sử dụng trong công tác xây dựng (7.1.1). Nghĩa khác: Nhà máy (5.4.11) 7.3.2 . Dụng cụ cầm tay (tool) Công cụ cầm bằng tay, dùng để tiến hành thi công xây dựng (7.1.1). 7.3.3 . Trang thiết bị công trường (site equipment/construction aids US) Thiết bị cần thiết cho thi công xây dựng (7.1.1) nhưng không nằm trong sản phẩm cuối cùng. 7.3.4 . Đ ồ gá lắp (attachment) Thiết bị được gắn chặt hoặc liên kết, để thực hiện một công việc cụ thể. 7.3.5 . Định tâm (centring) Việc chống đ ỡ tạm thời cho việc xây dựng vòm (5.1.8) bên trên n ó . 7.3.6 . Dàn giáo (scaffo l d) Kết c ấ u (5.1.2) tạm thời để tạo lối đi cho công nhân xây dựng (8.2) vào công trình xây dựng (3.1.1), và để đỡ vật liệu (6.1.1), thiết bị. 7.3.7 . Ván khu ô n (formwork) Kết c ấ u (5.1.2) tạm thời hoặc lâu dài, để chứa b ê tông (6.4.15) tươi và để đảm bảo h ì nh dáng và kích cỡ (9.2.2) theo yêu cầu cho đến khi bê t ô ng đông cứng lại. 7.3.8 . Dàn gi á o tạm (false work) Kết cấu (5.1.2) tạm thời dùng để đỡ các kết cấu cố định khi chúng không tự đỡ được bản thân trong khi thi công xây dựng (7.1.1), sửa chữa hoặc phá d ỡ . 7.3.9 . Sự ố p ván và ch ố ng giằng (planking and strutting/shoring US) Việc chống đ ỡ tạm thời một hoặc các cạnh của h ố đào (3.2.2) 7.3.10 . Sàn công tác (staging/bridge US/construction bridge US) S à n phẳng đ ã được chống đỡ. 7.3.11 . Bàn chuẩn b ị vật li ệ u (banker) Sàn phẳng trên đó trộn b ê tông (6.4.15), vữa (6.4.26), v ữ a trát (6.4.27) bằng thủ công; hoặc trên bề mặt đá (6.2.4) đã mài nhẵn. 7.3.12 . Máy rải (spreader/trowe l US) Thiết bị điều ch ỉ nh sự phân bố thành lớp mỏng cho các chất l ỏ ng hoặc nửa l ỏ ng. 7.3.13 . Bàn xoa ( fl oa t/ screed US) Dụng cụ c ầ m tay (7.3.2) thường là tấm (5.5.17) phẳng h ì nh chữ nhật bằng thép hoặc g ỗ (6.3.2), có tay cầm, được dùng để hoàn thiện bề mặt b ê tông (6.4.15), v ữ a trát (6.4.27), hoặc vừa trát ngoài nhà (6.4.28). 7.3.14 . Lưới an toàn (sa f ety net) Lưới làm từ sợi nhân tạo, dùng để tránh cho người và các vật nh ỏ k hông rơi khỏi tòa nhà (3.1.3) hoặc các kết cấu (3.1.4) khác trong suốt quá trình thi công xây dựng (7.1.1). 7.3.15 . Lưới chắn (containment net) Lưới được bố trí thành dãy để kiểm soát và ngăn không cho các vật nhỏ, dụng cụ c ầ m tay (7.3.2) rơi xuống, hoặc để hạn chế bụi, hoặc để bảo vệ người không bị các vật rơi vào. 7.3.16 . Băng tải, băng chuyền (conveyor) Máy móc vận chuyển liên tục vật liệu (6.1.1) hoặc các đồ vật đi theo một đường d ố c thoải (9.2.30) nhờ sử dụng dây đai, dây thừng (6.4.54), d â y xích hoặc con lăn. 7.3.17 . C ầ n trục (crane) Thiết bị phối hợp với một c ấ u kiện (5.1.3) đỡ ở dư ớ i và nâng thiết b ị lên cao. Nhờ sự phối hợp này, tải trọng treo có thể được nâng lên, hạ xuống hoặc di chuyển theo phương ngang. 7.3.18 . Sàng (screen) Thiết bị để phân loại vật liệu (6.1.1) theo các kích c ỡ (9.2.2), hoặc để tách chất rắn từ ch ấ t lỏng đi qua sàng. Nghĩa khác: màn chắn, màn ngăn (screen) (5.2.50), (5.2.51). 7.3.19 . Ố ng nivo (spirit level) Thiết b ị để biểu thị hoặc kiểm tra mức độ nằm ngang hoặc thẳng đứng, gồm một hoặc nhiều ống kín làm bằng th ủy tinh (6.1.15) có khung (5.1.74) đỡ. Các ống th ủy tinh này chứa chất l ỏ ng và một bọt khí. 7.3.20 . Khuôn, dưỡng (template) Mẫu dùng để định hướng cho việc cắt; hoặc là sơ đồ (7.1.26) công việc 8. Người liên quan đến dự án xây dựng và người sử dụng 8.1 . Người sử dụng/đ ố i tượng sử dụng (user) Đối tượng thiết k ế của tòa nhà (3.1.3) hoặc các công trình x â y dựng (3.1.1) khác bao gồm tổ chức, c á nhân, động vật, hoặc đồ vật. 8.2 . Công nhân xây dựng (operative/laborer US/construction worker US) Người thực hiện các công tác xây dựng (7.1.1) có liên quan đến lao động chân tay hoặc vận hành máy móc. 8.3. Khách hàng ( c lient) Cá nhân hoặc tổ chức có trách nhiệm đề xuất, cung c ấ p tài chính và thông qua dự án. 8.4. Nhà th ầ u (contractor/builder US) Cá nhân hoặc tổ chức đảm nhiệm việc th i công xây dựng (7.1.1) theo hợp đồng. 8.5 . Nhà sản xu ấ t (manu f acturer) Cá nhân hoặc tổ chức chế tạo vật liệu (6.1.1), s ả n phẩm (6.1.2), bộ phận (6.1.3) và các hạng mục khác. 8.6 . Nhà cung cấp (supplier) Cá nhân hoặc tổ chức cung cấp vật liệu (6.1.1), sản phẩm (6.1.2), nhưng k hông phải là nhà sản xuất (8.5) , nhà ch ế tạo. 8.7. Chuyên gia (specifier) Cá nhân hoặc tổ chức chuẩn bị các chỉ định kỹ thuật cho sản ph ẩ m (6.1.2) hoặc cho việc thi công (7.2.8) như l à một phần trong hồ sơ hợp đồng. 8.8. Tư vấn (consultant) Cá nhân hoặc tổ ch ứ c cung cấp chỉ dẫn hoặc d ị ch vụ cụ thể cho một số vấn đề nhất định của một dự án. 9. Đặc điểm và tính năng 9.1. Các thuật ngữ cơ bản 9.1.1 . Tính năng sử dụng (per f ormance) Khả năng của một sản ph ẩ m (6.1.2) đáp ứng đầy đ ủ các yêu cầu chức năng theo điều kiện và trạng thái sử dụng. 9.1.2 . Yêu cầu của người sử dụng (user requirement) Những yêu c ầ u c ầ n được đáp ứng. 9.1.3 . T í nh chất (property) Các thuộc tính hoặc đặc điểm được yêu cầu của một hạng mục. 9.1.4 . Đặc tính (characteristic) Tính chất (9.1.3) để ph â n biệt toàn bộ các hạng mục cụ thể theo tiêu chí. 9.1.5 . Thuộc tính (attribute) Đặc tính (9.1.4) liên quan đến việc xem xét việc có đáp ứng được tính năng sử dụng (9.1.1) đưa ra hay không. 9.1.6 . Kết quả đo (measurement) Giá trị về số lượng có được nhờ đo lường (7.1.25). Nghĩa khác: đo lường (measurement) (7.1.25). 9.1.7 . Trị số đo/số đo (measure) Tr ị số th ể hiện về mặt số lượng. 9.1.8 . Độ ch í nh xác (accuracy) Trị số đo (9.1.7) định lượng mức độ gần đúng với các giá trị tham chiếu được chấp nhận. 9.1.9 . Sự chính xác (precision) Tr ị s ố đo (9.1.7) định lượng mức độ tương đồng giữa các k ế t quả đo (9.1.6) riêng rẽ của cùng tính chất (9.1.3). 9.1.10 . Sai số (tolerance) Sự sai lệch ch ấ p nhận được của một giá tr ị , kết quả đo (9.1.6) hoặc số lượng. 9.1.11 . Công suất (capability) S ố đo (9.1.7) về khả năng vận hành và sử dụng. 9.1.12 . Chất lượng (quality) Tổng hợp các tính chất (9.1.3) có li ê n quan đến khả năng đáp ứng được các yêu cầu cụ thể. 9.1.13 . Điểm chu ẩ n (datum) Điểm tham chiếu cho một loạt các phép đo (7.1.25). 9.1.14 . Lưới t ọa độ (grid) Khung có các đường nét dùng để tham chiếu. 9.1.15 . Hệ số an toàn ( f actor of safety/safety f actor US) Hệ số áp dụng trong thiết kế đã có t í nh đến khả năng chưa biết các tình huống sẽ xảy ra. 9.1.16 . Yêu c ầ u tính năng sử dụng (per f ormance requirement) Tính năng sử dụng (9.1.1) cần thiết hoặc được mong đợi đáp ứng. 9.1.17 . Thẩm định (veri f ication) Việc cung cấp các chứng cớ hoặc kiểm chứng xem có đáp ứng được các yêu cầu tính năng sử dụng (9.1.16) hay không. 9.1.18 . Thiết kế theo trạng thái giới hạn (limit-state design) Thiết kế dựa trên trạng thái thực có tính đến sự không ổ n định có liên quan đến tính chất (9.1.3) về cường độ và tải trọng (9.3.19) tác dụng. 9.2. Kích cỡ và kích thước 9.2.1 . Kích thước (dimension) Khoảng cách theo một hướng định sẵn hoặc dọc theo một đường hoặc một góc nhất định. 9.2.2 . Kích cỡ (size) Giá trị của kích thước (9.2.1) biểu thị bằng một đơn vị nhất định. 9.2.3 . Kích c ỡ danh ngh ĩ a (nominal size/nominal dimension US) Giá tr ị thiết kế của kích thước (9.2.2) sử dụng, dùng trong thiết kế sản phẩm (6.1.2) hoặc bộ phận . Giá trị này xấp xỉ bằng kích thước (9.2.1) chế tạo, nhưng không nhất thiết bằng kích cỡ thật (9.2.4) 9.2.4 . K í ch c ỡ thật (actual size) Kích c ỡ (9.2.2) có được bằng đo lường (7.1.25) 9.2.5 . K í ch c ỡ làm việc (work size) Kích cỡ (9.2.2) của sản phẩm, được chỉ định cho quy trình chế tạo sao cho kích c ỡ thật (9.2.4) nằm trong khoảng b iến thiên (9.2.6) cho phép. 9.2.6 . Độ lệch (deviation) Sự khác nhau v ề đại số giữa kích c ỡ (9.2.2) thực t ế và kích thước y ê u c ầ u tương ứng. 9.2.7 . Hạt kích c ỡ nhỏ (particle size f raction) Các hạt cốt liệu (6.4.6) lọt qua sàng lớn hơn và b ị giữ lại ở sàng nhỏ hơn, khi ch ú ng đi qua 2 lớp sàng 9.2.8 . Diện tích ph ủ b ì (gross f loor area/building area AU) Toàn bộ diện tích sàn (5.2.10) trong tòa nhà (3.1.3) kể cả diện tích xây tường (5.1.7) ngoài. 9.2.9 . Diện tích thông thủy (net f loor area/fully endosed covered area AU) Toàn bộ diện tích sàn (5.2.10) trong một tòa nhà (3.1.3) không k ể diện tích xây tường (5.1.7) ngoài. 9.2.10. Nhịp (span) Khoảng cách giữa các tâm điểm của hai gối tựa liền nhau. 9.2.11 . Nhịp thông thủy, kh ẩ u độ (clear span/free span US) Khoảng cách giữa hai mặt đối diện nhau của 2 gối tựa. 9.2.12 . Môđun (module) Đơn vị của kích cỡ (9.2.2) được sử dụng như khoảng gia tăng liên tiếp trong việc điều hợp kích thước. 9.2.13 . Lớp b ả o vệ bê tông (concrete cover) Khoảng cách giữa bề mặt bê tông (6.4.15) và mặt của cốt thép (6.4.17) hoặc bề mặt ống dẫn (5.4.13) của cáp ứng suất trước (5.1.24). 9.2.14 . Lớp bảo vệ (cover) Khoảng cách theo chiều thẳng đứng từ đỉnh ống (5.4.17) dẫn ngầm hoặc của bộ phận công tr ình (5.5.6) ngầm khác, đến cao độ hoàn thiện mặt đất (9.2.34). 9.2.15 . Chiều sâu (depth) Kích thước (9.2.1) thẳng đứng phía dưới của một cao độ (9.2.32) tham chiếu nằm ngang. CHÚ THÍCH: ở Mỹ depth chỉ dùng cho kích thước (9.2.1) nằm ngang của một phần lõm vào hoặc của mặt ph ẳ ng. 9.2.16 . Chiều rộng (width) Một trong hai k í ch thước (9.2.1) nằm ngang, thường có kích thước nhỏ hơn. CH Ú TH Í CH: k í ch thước lớn hơn là chiều dài (9.2.18). 9.2.17 . Chiều rộng hữu hi ệ u (effective width) Chiều rộng (9.2.16) sử dụng cho mục đích thiết k ế . 9.2.18 . Chiều dài (length) Một trong hai kích thước (9.2.1) nằm ngang, thường có kích thước lớn hơn. CH Ú THÍCH: Kích thước nhỏ hơn là ch iề u rộng (9.2.16) 9.2.19 . B ư ớc thang (going/run US) Khoảng cách nằm ngang giữa hai ván đứng (5.5.23) liền nhau của thang, đo dọc theo hướng đi. 9.2.20 . Chiều cao (height) Kích thước (9.2.1) thẳng đứng phía tr ê n của một cao độ (9.2.32) tham chiếu nằm ngang. 9.2.21 . Độ m ả nh (slende rn ess ratio) T ỷ số giữa chiều dài (9.2.18) hữu dụng hoặc chiều cao (9.2.20) h ữ u dụng v ới b á n k í nh quán tính (9.2.27) liên quan của mặt cắt ngang. 9.2.22 . Đợt thang (stair headroom) Khoảng cách thẳng đứng nhỏ nhất của phần trống ph í a trên đường dốc thang hoặc phía trên chiếu ngh ỉ (5.5.21). 9.2.23 . Chiều cao bậc thang (rise) Khoảng cách thẳng đứng giữa hai mặt trên của hai bậc thang (5.5.25) liên tiếp, hoặc giữa mặt bậc thang và sàn (5.2.10) hoặc giữa bậc thang và chiếu nghỉ (5.5.21). 9.2.24 . Chi ề u dày (thickness) Kích thước (9.2.1) tuyến tính được đo vuông góc với mặt phẳng chứa chiều dài (9.2.18) và chiều rộng (9.2.16). 9.2.25 . Cỡ, khổ, mẫu, dưỡng (gauge/gage US) Số đo (9.1.7) của chi ề u dày (9.2.24) của một tấm (6.1.9), một dải (6.1.11), d ây kim loại hoặc của một sản phẩm (6.1.2) tương tự. 9.2.26 . Độ thoải (batter) Độ nghiêng của bề mặt so với phương thẳng đứng. 9.2.27 . Bán k í nh quán tính (radius of gyration) K ho ả n g cách từ đường hoặc điểm xa nhất tới trục quay của một cấu kiện (5.1.3). 9.2.28 . Độ rơi (fal l ) Sự chênh lệch cao độ (9.2.32) giữa điểm cao và điểm thấp của một mặt nghiêng. 9.2.29 . Độ d ố c (gradient) T ỷ lệ khác nhau về cao độ (9.2.32) giữa hai điểm với khoảng cách nằm ngang giữa chúng. 9.2.30 . Đường dốc/mặt dốc/độ dốc (slope) Sự nghiêng của bề mặt phẳng so với phương nằm ngang. 9.2.31 . Chiều dài đường d ố c (slope length) Chiều dài (9.2.18) của mặt dốc (9.2.30). 9.2.32 . Cao độ/mức (level) Giá tr ị của kích thước (9.2.1) thẳng đứng của một điểm, ở trên hoặc dưới một đường tham chi ế u xác định. 9.2.33 . Cao độ mặt đ ấ t (ground level/grade US) Cao độ (9.2.32) tại bề mặt của khu đất (10.1). 9.2.34 . Cao độ mặt đất hoàn thiện ( f inished ground level/ f inished grade US) Cao độ (9.2.32) của phần được lát hoặc bề mặt của khu đ ấ t (10.1) sau hoàn thiện hoặc sau công tác đ ấ t (7.1.6). 9.3. Các đặc tính sử dụng 9.3.1 . L ỗ , chỗ lõm (sinking/recess US) Phần thụt vào của một bề mặt. 9.3.2 . Tính ổn đ ị nh v ề kích thước (dimensional stability) Trị s ố đo (9.1.7) của phạm vi mà tại đ ó vật liệu (6.1.1) hoặc sản phẩm (6.1.2) vẫn giữ được kích thước (9.2.1) và hình dạng khi chịu các đi ề u kiện bi ế n đ ổ i của nhiệt độ và độ ẩ m. 9.3.3 . Không đ ố i xứng (handed) Tính chất (9.1.4) của bộ phận (6.1.3) không đ ố i xứng hoặc của một tòa nhà (3.1.3) có k iểu dáng khác nhau giữa bên phải v à bên trái. 9.3.4 . Biên dạng (pro f ile) Đường bao ngoài khu đất (6.2.1) của một công trình xây dựng (3.1.1) hoặc của một sản phẩm (6.1.2) tại mặt cắt ngang. 9.3.5 . Sự bám dính / bám dính (adhesion) Trạng thái trong đ ó hai bề mặt gắn với nhau bằng các liên kết bề mặt. 9.3.6 . Lực dính kết (cohesion) Trạng thái trong đó các phần tử của một đơn chất được liên kết với nhau b ở i lực hóa trị sơ cấp hoặc thứ cấp. 9.3.7 . D í nh/độ dính (bonding) Mức độ hoạt động của k eo dính (6.4.13). Nghĩa khác: sự xếp mạch (bonding) (5.1.100). 9.3.8 . Lực d í nh kết bê tông (concrete bond) Sự bám dính (9.3.5) giữa b ê tông (6.4.15) và cốt thép (6.4.17) để truyền lực (9.3.22) tại mặt giao nhau. 9.3.9 . Sự phân l ớ p (delamination) Sự phân tách của các lớp kề nhau của vật liệu (6.1.1). 9.3.10 . Sự bóc vỏ (peeling) Sự phân tách các phần trong một hoặc nhiều lớp áo (6.4.36), từ lớp bên dưới hoặc chỉ ở lớp n ề n (6.1.18). 9.3.11 . Sự nứt vỡ (spalling) Sự tách các mảnh vỡ ra khỏi bề mặt. 9.3.12 . Độ kín nước (watertightness) Chất lượng (9.1.12) công trình (5.5.6) không cho nước truyền qua . 9.3.13 . Độ ẩ m tối ưu (optimum moisture content) Lượng ẩ m của đất (6.2.2) hoặc vật liệu dạng hạt (6.1.1), mà tại đó một khối lượng nén nhất định sẽ có t ỷ trọng (9.3.50) khô lớn nhất. 9.3.14 . Độ xốp (porosity) Đặc tính (9.1.4) của vật liệu (6.1.1) có lỗ hoặc chỗ rỗng, được tính bằng t ỷ số của lỗ rỗng trên thể tích vật liệu. 9.3.15 . Tính thấm nước (permeability) Đặc tính (9.1.4) của vật liệu (6.1.1) cho phép xác định tốc độ các lưu chất đi qua nó do có độ chênh lệch áp suất. 9.3.16 . Độ co ng ó t (shrinkago) Sự giảm kích thước (9.2.1) hoặc th ể tích, thường do sự giảm lượng hơi ẩ m. 9.3.17 . Độ hút ẩm (suction) Kh ả năng của vật liệu (6.1.1) hấp thụ hơi ẩ m từ vật liệu hoặc chất lỏng tiếp xúc với n ó . 9.3.18 . Tác động (action) Lực (9.3.22) tác động lên kết c ấ u (5.1.2) hoặc lực do biến dạng (9.3.23) tác động lên kết cấu hoặc tạo ra nội lực. 9.3.19 . T ả i trọng/lực (load) Lực (9.3.22) tác động lên kết cấu (5.1.2) hoặc cấu k i ện (5.1.3). 9.3.20 . T ả i trọng bản thân (selfweigh t/ dead load US) Tải trọng (9.3.19) của chính các cấu kiện cố định và của các bộ phận (6.1.3) phi kết cấu của một tòa nhà (3.1.3). 9.3.21 . T ả i trọng tức thời/tải trọng động (imposed load/live load US) Tải trọng (9.3.19), không phải tải trọng bản thân (9.3.20), tác dụng không liên tục gây ra do việc sử dụng tòa nhà (3.1.3) hoặc do mưa, tuyết, gió hoặc động đất. 9.3.22 . Lực (force) Tác động có thể đo được, gây ra chuyển động của vật thể, chẳng hạn như lực trọng lực hoặc lực tương tác. 9.3.23 . Biến dạng (de f ormation) Sự thay đổi hình dạng hoặc kích thước (9.2.1) hoặc cả hai. 9.3.24 . Độ biến dạng (strain) T ỷ lệ giữa biến dạng (9.3.23) với kích thước (9.2.1) ban đầu. 9.3.25 . Ứ ng suất (stress) Lực (9.3.22) trên một đơn v ị diện tích. 9.3.26 . Tải trọng ngẫu nhiên (accidental l oad) Tải trọng (9.3.19) không dự báo trước được một cách cụ thể b ở i v ì n ó có thể không xảy ra nhưng vẫn được t í nh đến trong thiết kế. 9.3.27 . Tải trọng tức thời (impact load) Tả i trọng (9.3.19) xuất hiện do bị tác động một cách đột ngột 9.3.28 . Tải trọng gió (wind action/ wind load US) Tác động (9.3.18) gây ra b ở i áp lực gió. 9.3.29 . Tải trọng động đ ấ t (seismic action/ seismic load US) T á c động (9.3.18) gây ra bởi động đất. 9.3.30 . Độ đàn hồi (elasticity) Đặc tính (9.1.4) của một vật liệu (6.1.1), sản phẩm (6.1.2), hoặc một bộ phận công trình (5.5.6), cho phép nó tr ở lại h ì nh dạng ban đầu sau khi bỏ lực (9.3.22) đã tạm thời gây ra sự bi ế n dạng. 9.3.31 . Độ d ẻ o (plasticity) Đặc tính (9.1.4) của một vật liệu (6.1.1), bị gây ra bởi ứng su ấ t (9.3.25), nhờ đ ó mà biến dạng (9.3.23) vẫn được duy tr ì sau khi đã bỏ ứng suất đ ó . 9.3.32 . Sự nén (compression) Trạng thái của phần c ấ u kiện do tác động của lực (9.3.22) làm co ngắn lại. 9.3.33 . Cường độ chịu nén (compressive s tr ength) Khả năng ch ị u lực (9.3.22) chống lại sự nén (9.3.32) 9.3.34 . Cường độ ch ị u cắt (shear strength) Khả năng chịu lực (9.3.22) chống lại sự cắt (9.3.35). 9.3.35 . Sự cắt / trạng thái cắt (shear) Trạng thái của phần cấu kiện có xu hướng tách rời hoặc gây ra sự trượt tương đối của các mặt phẳng kề liền nhau, khi phần cấu kiện đó chịu các lực (9.3.22) bằng nhau, song song ngược chiều nhau. 9.3.36 . Cường độ chịu u ố n (bending strength) Khả năng của một cấu kiện bắc qua các trụ đỡ chống lại lực (9.3.22) tác động theo hư ớ ng vuông góc v ớ i trục chính của cấu kiện đó. 9.3.37 . Cường độ chịu kéo (tensile strength) Khả năng chịu lực (9.3.22) tác động theo hướng ngược lại song song với trục chính. 9.3.38 . Ứ ng su ấ t dính kết (bond stress) Ứ ng suất (9.3.25) ở trạng thái cắt (9.3.55) tác động lên phần giao nhau của hai bề mặt 9.3.39 . Gi ớ i hạn chảy (yield point) Điểm được xác định nhờ quan hệ tả i trọng (9.3.19)/ biến dạng (9.3.23), tại đó lực (9.3.22) gia cường tác dụng vào vật liệu (6.1.1) được ngưng lại và vật liệu bị biến dạng theo kiểu đàn hồi. 9.3.40 . Độ mỏi (creep) Sự tăng độ b i ến dạng (9.3.24) theo thời gian, dưới tác động của tải trọng (9.3.19) không đ ổ i. 9.3.41 . Dòng chảy (flow) Lưu lượng chất lỏng đi qua một tiết diện ngang nhất định trong một đơn vị thời gian. 9.3.42 . Dòng chảy ngược (backflow) Dòng chảy (9.3.41) theo hướng ngược lại với hư ớ ng dự kiến. 9.3.43 . Cột áp su ấ t (head) Năng lượng (10.10) của dòng chảy thể hiện bằng kích thước (9.2.1) tuyến tính thẳng đứng. Nghĩa khác: l anhtô cửa (head) (5.3.48) 9.3.44 . Áp suất âm (negative pressure) Áp suất thấp hơn áp suất khí quyển. 9.3.45 . Áp suất d ươ ng (positive pressure) Áp suất lớn hơn áp su ấ t khí quyển . VÍ DỤ: Áp suất trong ố ng. 9.3.46 . Áp suất danh nghĩa (nominal set pressure) Á p suất đặt trước cho việc ch ế tạo và được đánh dấu b ởi nhà sản xuất (8.5). 9.3.47 . Hiệu suất áp suất (rating pressure) Áp suất tại đó công su ấ t xả ra (9.3.57) của van (5.4. 5 4) phù hợp với dòng chảy (9.3.41) thay đổi. 9.3.48 . Á p suất đóng (closing pressure) Áp suất lúc van (5.4.54) đóng lại sau khi đã đạt được áp su ấ t t ỷ đối (9.3.47). 9.3.49 . Áp su ấ t m ở ban đầu (initial opening pressure) Áp suất lúc van (5.4.54) được mở lần đầu tiên sau một kho ả ng thời gian chứa. 9.3.50 . Trọng lượng riêng/khối lượng riêng (density) Khối lượng trên một đơn vị thể tích, thường được thể hiện bằng kilogam trên mét khối. CHÚ THÍCH: Độ ẩ m của v ậ t liệu (6.1.1) hút ẩ m ảnh hưởng t ớ i kh ố i lượng và thể t í ch nên cần phải biết được độ ẩm khi xác đ ị nh t ỷ trọng. 9.3.51 . T r ọng lượng riêng bi ể u ki ế n (apparent density) Trọng lượng riêng (9.3.50) của vật liệu (6.1.1) kể cả lỗ rỗng bên trong nó. 9.3.52 . Hoạt động hiếm khí (anaerobic action) Quá trình sinh học không có mặt của oxy. 9.3.53 . Hoạ t động hiếu khí (aerobic action) Quá trình sinh học có mặt của oxy. 9.3.54 . Dòng chảy mùa khô (dry weather flow/ DWF) Dòng ch ả y (9.3.41) của nước th ả i (10.19) tại nơi xử lý, mà không b ị ảnh hưởng b ở i nước mưa hoặc tuyết tan. 9.3.55 . Độ d ố c thủy lực (hydraulic gradient) Mặt cắt bề mặt tự do của dòng nước trong kênh, mương (5.4.16); hoặc là đường thẳng nối các điểm mà tại đó dòng nước trong ống dẫn (5.4.14) kín sẽ tăng lên ở ố ng (5.4.17) h ở được nối lên từ ống dẫn. 9.3.56 . Lưu lượng cực đại (peak f l ow) Lượng lưu chất lớn nhất đi qua một mặt cắt nh ấ t định trong một đơn vị thời gian. 9.3.57 . Sự tháo/dòng ch ả y ra/x ả ra (discharge) Dòng chảy (9.3.41) thoát ra kh ỏ i chỗ chứa. 9.3.58 . Độ rọ i (illuminance) T ỷ số giữa quang thông (9.3.60) trên một phần b ề mặt, với diện tích của phần bề mặt đó. 9.3.59 . Độ sáng (luminance) Trị s ố đo (9.1.7) của yếu tố kích thích tạo ra cảm giác về á nh sáng, được tính bằng cường độ ánh sáng (9.3.61) t ỏa ra hoặc phản chiếu theo một hướng xác định từ thành phần bề mặt đem chia cho diện tích của thành phần đó theo cùng một hướng. 9.3.60 . Quang thông (luminous flux) Giá trị về lượng chuyển hóa từ năng lượng (10.11) tỏ a ra theo dạng bức xạ, được xác định bằng cách đánh giá bức xạ theo độ nhạy cảm quang ph ổ của mắt người. 9.3.61 . Cường độ ánh sáng (luminous intensity) T ỷ số giữa quang thông (9.3.60) thoát khỏi nguồn và tập trung lại trên một đơn vị góc khối đã được định hư ớ ng với đơn vị góc khối đó. 9.3.62 . Độ kiềm (alkanlinity) Khả năng tương tác với ion hyđrô của môi trường nước. 9.3.63 . Độ ax í t (acidity) Khả năng tương tác với ion OH - của môi trường nước. 9.3.64 . Nồng độ (concentration) S ố đo (9.1.7) về lượng của một chất, được tính theo đơn vị khối lượng của hợp chất ở dạng h òa tan, dạng l ỏ ng hoặc khí, như là một phần của toàn bộ tổng số. 9.3.65 . Sự kết tinh (efforescence) Tinh thể của muối h òa tan lắng lại trên bề mặt khi nước bốc hơi và bay đi. 9.3.66 . Mặt hoàn thiện ( f inish) Bề mặt (9.3.67) và điều kiện của bề mặt sau quá trình xử lý. 9.3.67 . V â n b ề mặt/bề mặt (texture) Đặc tính (9.1.4) nhìn thấy và s ờ được của bề mặt. 9.3.68 . Vân rạn (flame textured) Bề mặt r á p do sự nứt v ỡ (9.3.11) v ì nhiệt độ nung cao. 9.3.69 . Bề mặt b ị mài (honed) Tình trạng bề mặt tr ở nên b ó ng mờ hoặc đục. 9.3.70 . Sự phong hóa (weathering) Sự thay đổi màu sắc hoặc vân bề mặt (9.3.67) hoặc cấu trúc bề mặt do tác động của nhiều yếu tố. 9.3.71 . Mài mòn (weathered) Trạng th á i có bề mặt trở nên dốc để nước mưa chảy đi. 9.3.72 . B ị phong hóa (weathered) Tác động lên bề mặt gây bởi sự phong hóa (9.3.70). 9.3.73 . Độ nhám/độ s ầ n sùi (key) Tính thô ráp của bề mặt tạo ra các liên kết vật lý để gắn k ế t hai mặt ph ẳ ng với nhau. 9.3.74 . Khi ế m k huyết (imper f ection) Điểm đặc trưng là làm hỏng bề ngoài hoặc làm giảm chất lượng (9.1.12) 9.3.75 . Khuyết tật (blemish) Điểm đặc trưng là làm hư bề mặt ngoài nhưng không làm giảm chất lượng (9.1.12). 9.3.76 . Khuy ết tật (de f ect) Sai sót (9.3.78) hoặc biến dạng (9.2.6) do các điều kiện đã được xác định của vật liệu (6.1.1), tổ hợp (5.5.5) hoặc bộ phận (6.1.3). 9.3.77 . Phế liệu (reject) Vật liệu (6.1.1) hoặc sản ph ẩ m (6.1.2) không được chấp nhận vì không đáp ứng được các quy định thiết yếu. 9.3.78 . Sai sót ( f au l t) Sự không đáp ứng đầy đủ để thực hiện chức năng. 9.3.79 . T í nh thích nghi (adaptability) Khả năng có thể được thay đổi hoặc được bổ sung để thích hợp với mục đích riêng. 9.3.80 . Khả năng ti ế p c ậ n (accessibility) Khả năng d ễ dàng xâm nhập vào một không gian (4.1.1). 9.3.81 . Độ tin cậy (reliability) Khả năng của một bộ phận (6.1.3) hoặc bộ phận công trình (5.5.6) để đảm nhiệm được một chức năng yêu cầu trong điều kiện nhất định và trong một khoảng thời gian đ ị nh sẵn. 9.3.82 . Độ an toàn kết cấu (structural safety) Khả năng của một kết cấu (5.1.2) chịu tất cả các tác động (9.3.18), cũng như các hiện tượng đặc trưng xảy ra một cách ngẫu nhiên trong suốt thời gian th i công xây dựng (7.1.1) và trong quá trình sử dụng. 9.3.83 . T í nh b ề n vững (durability) Khả năng (9.1.11) đảm nhiệm các chức năng yêu cầu trong một thời gian nhất định dưới ảnh hưởng của các tác nhân được dự ki ế n trong khi sử dụng. 9.3.84 . Vòng đờ i kỹ thuật/tu ổ i thọ ( s ervice life) Khoảng thời gian, kể từ sau khi lắp đặt, mà một tòa nhà (3.1.3) hoặc một phần tòa nhà đáp ứng hoặc vượt các yêu c ầ u tính năng sử dụng (9.1.16). 9.3.85 . Khả năng làm việc (serviceability) Khả năng đáp ứng hoặc vượt lên yêu cầu tính năng s ử dụng (9.1.16) có liên quan. 9.3.86 . Chi phí (cost) Số tiền tr ả (hoặc phải trả) b ở i người mua cho một sản phẩm, một dịch vụ hoặc một công việc đã hoàn thành. 9.3.87 . Bảo vệ (protection) Ngăn cản các tác hại tới chức năng, do môi trường hoặc do ngẫu nhiên. 9.3.88 . Bảo đảm chất lượng (quality assurance) Các hoạt động có kế hoạch và hệ thống để tin rằng hạng mục sẽ đáp ứng yêu cầu chất l ượ ng (9.1.12) đặt ra. 9.3.89 . Tính ổn định (maintainability) Khả năng của bộ phận (6.1.3) hoặc bộ phận công trình (5.5.6) duy tr ì ở trạng th á i có thể đảm nhiệm các ch ứ c năng yêu cầu hoặc trạng thái phục hồi lại sau khi xảy ra sai sót (9.3.78). 9.3.90 . Khả năng cư trú (habitability) Đặc tính (9.1.4) của một tòa nhà (3.1.3) hoặc không gian (4.1.1), đáp ứng được yêu cầu về trú ngụ cho người sử dụng. 9.3.91 . Mức độ an ninh (security level) Số đo (9.1.7) mức độ b ả o vệ (9.3.87) chống lại các đột nhập bất hợp pháp. 9.4. Tính chất thử nghiệm 9.4.1 . M ẫ u (sample) Một hoặc nhiều vật trong một đống được lấy làm đại diện, hoặc một phần được lấy ngẫu nhi ê n từ một lượng lớn của vật liệu (6.1.1), dùng để đánh giá. 9.4.2 . Mẫu thí nghiệm (laboratory sampte) Mẫu (9.4.1) dùng cho thí nghiệm đánh giá. 9.4.3 . Lượng thử nghiệm (test portion) Một phần của mẫu (9.4.1) dùng trong một thử nghiệm đơn l ẻ . 9.4.4 . M ẫ u thử nghiệm (test specimen) M ẫ u (9.4.1) dùng trong một thử nghiệm đơn lẻ để xác định một t í nh chất (9.1.3). 9.4.5 . Thí nghiệm chấp nhận (acceptance testing) Thí nghiệm để xác minh một lô (9.4.8) hoặc một mẻ trộn (9.4.7) đáp ứng được những yêu cầu cụ thể. 9.4.6 . Thí nghiệm chứng nhận (approval testing) Thí nghiệm để ch ứ ng minh một thành ph ẩ m là thiết b ị hoạt động và sử dụng được. 9.4.7 . M ẻ trộn (batch) Số lượng vật liệu (6.1.1) hoặc một lô sản ph ẩ m được ch ế tạo hoặc sản xuất theo cùng một phương pháp, tại cùng một thời điểm, dưới cùng điều kiện và do đó sẽ có kh ả năng giống hệt nhau hoặc đồng nhất. 9.4.8 . Lô/ đống ( l ot) Một số lượng sản phẩm (6.1.2) nh ấ t định, 10. Môi trường và quy hoạch vật thể 10.1 . Vùng đ ất/ khu đ ấ t (land) Bề mặt của vỏ trái đ ấ t ngoại trừ đại dương, thư ờ ng được đánh dấu bởi địa h ì nh tự nhiên, hoặc bi ê n giới chính tr ị hoặc biên giới chủ quyền . 10.2 . Quy hoạch vật thể (physical planning) Chuẩn bị cho việc đề xuất sử dụng vùng đất (10.1), trong một phạm vi địa lý và được kiểm soát về vấn đề phát triển. 10.3 . Môi trường (environment) Các điều kiện tự nhiên, nhân tạo kể cả điều kiện vật lý bên ngoài, có thể ảnh hưởng tính năng sử dụng (9.1.1) và việc sử dụng của một tòa nhà (3.1.3), công trình dân dụng (3.1.2) hoặc một phần công trình xây dựng. 10.4 . C ả i tạo môi tr ườ ng (environmental improvement) Sự phục h ồ i lại (7.1.47) của một khu vực. 10.5 . Giao thông (traffic) Chuyển động theo hướng xe cộ, người, hoặc động vật. 10.6 . Ph ố dành cho người đ i bộ (pedestrian s treet) Khu vực cấm các phương tiện giao th ô ng (10.5) trong một khoảng thời gian nhất định, v í dụ để làm khu vực đ i bộ (10.7) tại thời điểm kinh doanh, nhưng vẫn cho phép xe cộ lưu thông trong các thời điểm khác. 10.7 . Khu vực đi bộ (pedestrian area) Khu vực dành riêng cho người đi bộ và chỉ đôi khi m ở cho giao thông (10.5) cơ giới khi cần phân luồng, làm sạch hoặc trong trường hợp kh ẩ n cấp. 10.8 . K ê nh đào (watercourse/ swale US) Đường dẫn chảy dọc bởi trọng lực thường ở dạng tự nhiên. 10.9. Nhiên liệu (fuel) Vật chất dùng để tạo nhiệt bằng cách đốt cháy hoặc thông qua phản ứng hạt nh â n. 10.10 . Năng lượng (energy) Khả năng hoạt động ở dạng nhiệt, ánh sáng, âm thanh, điện, không khí, nước và các chuy ể n động khác. 10.11 . Công suất (power) T ỷ lệ truyền năng l ượ n g (10.10). 10.12 . Phế liệu (residue) Vật liệu (6.1.1) còn lại sau khi tiêu thụ hoặc sau một quá trình . 10.13 . Chất thải (waste) Ph ế liệu (10.12) để xử lý hoặc tái sử dụng. 10.14 . Chất th ả i rắn (solid waste) Chất thải (10.13) không có đ ủ thành phần đ ể chảy tự do. 10.15 . Chất th ả i công nghiệp (industrial waste) Chất thải (10.13) từ các hoạt động hoặc quy trình công nghiệp. 10.16 . Chất thải thương mại (commercial waste) Chất thải (10.13) từ các hoạt động của các cơ sở thương mại, kinh doanh, buôn bán hoặc từ các v ă n phòng chính phủ, trụ sở cơ quan. 10.17 . Chất th ả i sinh hoạt (household waste/garbage US) Chất th ả i (10.13), kh ô ng phải là chất thải nguy hiểm (10.18), sinh ra từ các hoạt động của các đơn v ị ở (3.4.2) riêng lẻ. 10.18 . Chất thải nguy hiểm (hazardous waste) Chất thải (10.13), có thể có hại hoặc nguy hi ể m cho người, hoặc có thể ảnh hưởng b ấ t lợi tới chuỗi sinh học. 10.19 . Nước thải (wastewater/ sewage US) Nước thải ra sau khi đã được sử dụng của một hộ gia đình hoặc một quy trình sản xuất, hoặc các loại nước khác trong hệ thống kết hợp, và nước được chảy vào cống (5.4.41). 10.20 . Nước thải sinh hoạt (domest i c wastewater / domestic sewage US) Nước th ả i (10.19) từ các thiết b ị (5.4.7) trong bếp, phòng (4.1.3) giặt, lavabo, phòng tắm, nhà xí (4.3.4) và các trang thiết b ị tương tự. 10.21 . Nước th ả i công nghiệp (trade effluent/ trade wastewater/ commer ci al sewage US) Nước thải (10.19) từ các hoạt động công nghiệp hoặc thương mại. 10.22 . Nước c ố ng (foulwater/ sewage US) Nước thải (10.19) được vận chuyển trong các ống dẫn (5.4.17) ngầm. 10.23 . N ư ớc mặt (sur f ace water) Nước chảy phía trên, đọng lại từ bề mặt của tòa nhà (3.1.3), của các kết cấu (3.1.4) khác hoặc đất đá (6.2.1). 10.24 . Nước thẩm thấu (run-off/ stormwater US) Kết quả của sự thẩm thấu nước mặt (10.23). 10.25 . Cống thoát nước mưa (storm sewage) Nước ngập (10.26) kết hợp với nước th ả i (10.19), ch ả y từ cống (5.4.41) theo ống tràn. 10.26 . Nước ngập (stormwater/ floodwater US) Nước mặt (10.23) sau các trận mưa lớn. 10.27 . B ù n (sludge) Chất rắn được tách khỏi các loại nước thải (10.19) khác nhau th ô ng qua quy trình xử lý tự nhiên hoặc nhân tạo. 10.28 . Sự đội lên do băng giá (frost heave) Mặt đất (6.2.2) bị nhô lên do việc tích lũy băng tuyết trong lớp đất dưới. 10.29 . Sự lún xuống (settlement) Sự chuyển động tụt xuống của đất (6.2.2) do bị nén (9.3.32) hoặc lèn chặt, hoặc chuyển động tụt xuống của một tòa nhà (3.1.3) hoặc kết cấu (5.1.2) khác dựa vào mặt đất. 10.30 . Ao (ponding) Hiện tượng giữ nước lại, do sự biến dạng của bề mặt hoặc do bề mặt hơi b ị nghiêng . MỤC LỤC 1. Phạm vi áp dụng 2. Cấu trúc bảng từ vựng 3. Các loại nhà và công trình dân dụng 3.1. Các thu ậ t ngữ cơ bản 3.2. Công trình d â n dụng 3.3. Công trình dân dụng - giao thông 3.4. T òa nh à 4. Không gian 4.1. Các thuật ngữ cơ bản 4.2. Không gian mà gắn liền với những phần đặc biệt của ngôi nhà 4.3. Các không gian chức năng 4.4. Không gian liên quan đến lưu thông v à đi lại 5. Các bộ phận của t òa nhà và công trình dân dụng 5.1. Các bộ phận kết cấu 5.2. Các bộ phận ng ă n chia và bao che 5.3. Cửa và các bộ phận liên quan 5.4. Hệ thống kỹ thuật, trang thiết bị kỹ thuật và máy móc 5.5. Các phần khác 6. Vật liệu 6.1. Các thuật ngữ cơ bản 6.2. Đ ấ t và đá 6.3. Gỗ và gỗ súc 6.4. Chức năng của vật liệu 7. Thi công, hồ sơ và trang thiết bị 7.1. Thi công 7.2. Hồ sơ, tài liệu 7.3. Trang thiết b ị 8. Người liên quan đến dự án xây dựng và người sử dụng 9. Đặc điểm và tính năng 9.1. Các thuật ngữ cơ bản 9 . 2 . K í ch c ỡ và kích thước 9.3. Các đặc tính sử dụng 9.4. Tính chất thử nghiệm 10. Môi trường và quy hoạch vật thể