3983/QĐ-UBND

Quyết định 3983/QĐ-UBND năm 2014 phê duyệt kết quả thực hiện Đề án “Thành phố Hồ Chí Minh phát triển hướng về phía biển thích ứng với biến đổi khí hậu”(Giai đoạn 1) ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 3983/QĐ- UBND Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 13 tháng 08 năm 2014 QUYẾT ĐỊNH VỀ PHÊ DUYỆT KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ ÁN “THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHÁT TRIỂN HƯỚNG VỀ PHÍA BIỂN THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU” (GIAI ĐOẠN 1) CHỦ TỊCH ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Căn cứ Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân ngày 26 tháng 11 năm 2003; Căn cứ Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 07 tháng 9 năm 2006 của Chính phủ về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội và Nghị định số 04/2008/NĐ-CP ngày 11 tháng 01 năm 2008 của Chính phủ sửa đổi , bổ sung một số điều của Nghị định số 92/2006NĐ-CP ngày 07 tháng 9 năm 2006 của Chính phủ ; Căn cứ Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 02 tháng 12 năm 2008 của Thủ t ướ ng Chính phủ về phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu; Căn cứ Quyết định số 2139/QĐ-TTg ngày 05 tháng 12 năm 2011 của Thủ t ướ ng Chính phủ về phê duyệt Chiến l ượ c quốc gia về biến đổi khí hậu; Căn cứ Quyết định số 2411/QĐ- UBND ngày 14 tháng 5 năm 2012 của Ủy ban nhân dân Thành phố về phê duyệt Đề án “ Thành phố Hồ Chí Minh phát triển h ướ ng về phí a biển thích ứng với biến đổi khí hậu”; Xét đề nghị của Ban Chỉ đạo thực hiện Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu Thành phố tại Công văn số 28/BCĐBĐKH ngày 17 tháng 7 năm 2014, QUYẾT ĐỊNH: Điều 1 . Phê duyệt kèm theo Quyết định này kết quả thực hiện Đề án “ Thành phố Hồ Chí Minh phát triển h ướ ng về phí a biển thích ứng với biến đổi khí hậu”(Giai đoạn 1) hợp tác giữa Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Rotterdam (Hà Lan). Điều 2 . Giao Th ườ ng trực Ban Chỉ đạo thực hiện Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu Thành phố (Sở Tài nguyên và Môi tr ườ ng) chủ trì, phối hợp với các Sở ngành, Ủy ban nhân dân các quận, huyện tổ chức triển khai kết quả của Đề án nêu trên , tích hợp các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu và o các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa ph ươ ng, quy hoạch ngành, lĩnh vực, sản phẩm chủ yếu trên địa bàn thành phố ; nghiên cứu đề xuất cho Ủy ban nhân dân Thành phố điều chỉnh, bổ sung Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu của thành phố cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển của thành phố . Điều 3 . Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký. Điều 4 . Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân Thành phố , Giám đốc các Sở ngành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các quận, huyện và các đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./. Nơi nhận: - Như Điều 4; - Văn phòng Chính phủ ; - Bộ Tài nguyên và Môi tr ườ ng; - Th ườ ng trực Thành ủy ; - Th ườ ng trực HĐND/TP; - TTUB: CT, các PCT ; - VPUB: CPVP; - Các Phòng CV; - Lưu:VT, (ĐTMT-LHT) 1h. CHỦ TỊCH Lê Hoàng Quân BẢN TÓM TẮT KẾT QUẢ ĐỀ ÁN “THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHÁT TRIỂN HƯỚNG VỀ PHÍA BIỂN THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU” (GIAI ĐOẠN 1) (Kèm theo Quyết định số 3983/QĐ- UBND ngày 13 tháng 8 năm 2014 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh) I. GIỚI THIỆU Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) là một đô thị sôi động với diện tích 2093,7km 2 và dân số và o khoảng 10 triệu ng ườ i. Nằm trong khu vực kinh tế trọng điểm phí a Nam, TP.HCM đóng góp 23% tổng thu nhập quốc gia và thu hút khoảng 20% tổng vốn đầu tư n ướ c ngoài. Nền kinh tế của thành phố rất đa dạng, bao gồm khai thác k hoán g sản, t hủy sản, nông nghiệp, công nghiệp chế biến, xây dựng , du lịch, tài chính , v.v… Với vị trí chiến l ượ c nằm tại giao lộ của các tuyến hàng hải quốc tế từ Bắc xuống Nam, TP.HCM đã hoạt động như một trung tâm th ươ ng mại quốc tế quan trọng với các cảng biển trong nhiều thế kỷ. TP.HCM đang mở rộng một cách nhanh chóng và mật độ đô thị ngày càng tăng. Việc gia tăng áp lực đối với không gian thành phố có một nh ượ c điểm : các khu đất dành để xây dựng các không gian xanh lá cây đô thị giảm và các khu vực xây dựng san sát nhau có thể xâm lấn hệ thống n ướ c tự nhiên. Do các hệ thống n ướ c và thảm thực vật tự nhiên đang bị tổn hại qua quá trình phát triển đô thị, kết quả là ngập lụt xảy ra th ườ ng xuyên hơn do l ượ ng mưa và dòng chảy của sông cao. Bên cạnh những phát triển nhanh chóng mang định h ướ ng kinh tế này, có hai quá trình chậm hơn và khó nhận biết hơn đang trở nên ngày càng quan trọng đối với t ươ ng lai của thành phố . Đầu tiên là biến đổi khí hậu dẫn đến mực n ướ c biển dâng lên, thay đổi chế độ mưa và gia tăng nhiệt độ trung bình. Thứ hai là sụt lún xảy ra tại nhiều nơi trong thành phố khiến cho các khu vực này dễ bị ảnh hưởng của ngập lụt. Đặc biệt là kể từ giữa những năm 1990, c ườ ng độ, tần số và thời gian xảy ra ngập lụt đang ngày càng tăng. TP.HCM nằm trong danh sách 10 thành phố chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Ngập úng, triều c ườ ng tại TP.HCM đang có xu h ướ ng tăng trong những năm gần đây, tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội của hàng triệu cư dân thành phố . Do đó, việc tích hợp biến đổi khí hậu và o các quy hoạch, chính sách và dự án của thành phố rất quan trọng và nhu cầu về một Bản Chiến l ượ c thích ứng và Kế hoạch hành động để định h ướ ng phát triển của thành phố trong thời đại mới là điều không thể phủ nhận. Một số tác động của biến đổi khí hậu đến TP.HCM có thể nhận biết như sau: ■ N ướ c biển dâng lên, dẫn đến tăng nguy cơ ngập lụt và xâm nhập mặn; ■ Nhiệt độ tăng, khiến cho nhiệt độ trong thành phố cao hơn và là m suy giảm chất l ượ ng n ướ c và không khí; ■ L ượ ng mưa thay đổi sẽ gây thêm phiền toái do những trận mưa rất to; ■ Thay đổi lưu l ượ ng dòng chảy của sông, khiến ngập lụt xảy ra th ườ ng xuyên hơn. TP.HCM có nhiều điểm chung giống với Thành phố Rotterdam của Hà Lan do cả hai thành phố đều nằm trong vùng đồng bằng của một hệ thống sông lớn, có cảng lớn và đóng góp đáng kể và o GDP của quốc gia. Hai thành phố đã hợp tác từ năm 2009 trong khuôn khổ của mạng l ướ i Kết nối các Thành phố Đồng bằng - mạng l ướ i này nhằm mục đích trao đổi kiến thức trong lĩnh vực thích ứng với biến đổi khí hậu. Tháng 03 năm 2011, hai thành phố đã ký kết Biên bản ghi nhớ về việc xây dựng và triển khai Chương trình “ Thành phố Hồ Chí Minh phát triển h ướ ng về phí a biển thích ứng với biến đổi khí hậu”. Giai đoạn 1 của Chương trình đ ượ c triển khai từ tháng 11 năm 2011 đến tháng 03 năm 2013. Sau hơn 15 tháng phối hợp thực hiện giữa, Chiến l ượ c Thích ứng với Khí hậu của TP.HCM đã đ ượ c xây dựng với tham vọng sẽ đưa TP.HCM thành một “ Thành phố Đồng bằng Độc đáo”, trong đó mức độ khẩn cấp để thích ứng với biến đổi khí hậu đem đến cơ hội phát triển thành phố thành một nơi an toàn và hấp dẫn để sống và là m việc . II. QUAN ĐIỂM CHIẾN LƯỢC - Biến đổi khí hậu sẽ có những tác động bất lợi đến TP.HCM trong những thập kỷ tới. Nếu không có hành động nào đ ượ c thực hiện thì sự an toàn và sinh kế của ng ườ i dân thành phố sẽ bị đe dọa. Đồng thời, TP.HCM cũng có những tiềm năng phát triển quan trọng liên quan đến thích ứng với biến đổi khí hậu. Chính sự phát triển nhanh chóng của thành phố cũng là một cơ hội để thích nghi với biến đổi khí hậu do các biện pháp có thể đ ượ c lồng ghép và o các dự án và kế hoạch phát triển dự kiến. - Chiến l ượ c này đ ượ c xây dựng dựa trên kết quả của quá trình hợp tác chuyên sâu. Các bên đã đầu tư nhiều công sức để xây dựng chiến l ượ c này, đặc biệt là đánh giá và phối hợp với các quy hoạch tổng thể và kế hoạch phát triển ngành hiện có tại TP.HCM. Quá trình tìm ra các giải pháp phù hợp cho TP.HCM đã đ ượ c thực hiện tốt nhất với tất cả các kiến thức và nguồn lực phù hợp sẵn có. - Thách thức chính khi lập kế hoạch cho sự biến đổi khí hậu là giải quyết các yếu tố không chắc chắn. Tốc độ và độ lớn của biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trong t ươ ng lai không thể dự đoán đ ượ c một cách chính xác. - Để đối phó với các yếu tố không chắc chắn, Chiến l ượ c Thích ứng với Khí hậu của TP.HCM áp dụng ph ươ ng pháp quản lý đồng bằng thích ứng cũng đã đ ượ c áp dụng ở Thành phố Rotterdam, với các nội dung như sau: + Kết nối các hành động ngắn hạn với phát triển lâu dài và đưa ra các ph ươ ng án để giải quyết các yếu tố không chắc chắn; + Linh hoạt và sử dụng ph ươ ng pháp tiếp cận từng b ướ c để có các biện pháp khắc phục hiệu quả và kinh tế dựa trên tốc độ biến đổi khí hậu và phát triển đô thị trong t ươ ng lai; + Dựa trên ph ươ ng pháp tiếp cận tích hợp, sử dụng đồng bộ theo ngành để tăng sức hấp dẫn của thành phố . Đóng góp cho những tham vọng phát triển kinh tế -xã hội của TP.HCM và có xem xét các tiềm năng cũng như những hạn chế trong việc phát triển thành phố ; + Kết nối hoặc kết hợp với các kế hoạch và phát triển hiện có để tạo ra sức mạnh tổng hợp và kết nối với các chương trình đầu tư khác; + Sử dụng khả năng thích ứng của các thành phần kinh tế để kết hợp các hệ thống hoặc phát triển thích ứng thông qua các biện pháp chính sách; + Áp dụng các kỹ thuật đ ườ ng mòn thích ứng để phân tích các trình tự khả thi của các biện pháp. III. MỤC TIÊU CHIẾN LƯỢC Tạo điều kiện và đưa ra chỉ dẫn để phát triển kinh tế -xã hội lâu dài và bền vững cho TP.HCM phát triển h ướ ng ra biển, có xem xét các tác động của biến đổi khí hậu. IV. CÁC NGUYÊN TẮC CỦA CHIẾN LƯỢC 1. Định h ướ ng phát triển dựa trên các điều kiện về đất và n ướ c Trong thập kỷ qua, diện tích xây dựng của TP.HCM đã tăng hơn gấp đôi về kích th ướ c. T ươ ng tự, dự kiến trong những thập kỷ tới nhu cầu về đất đai để phát triển sẽ rất lớn. Giải quyết đ ượ c sự tăng tr ưở ng này một cách bền vững là một trong những thách thức chính đến năm 2025. a) Định h ướ ng phát triển đô thị về phía Tây Bắc và phí a Đông Xây dựng ở các khu vực ít bị ảnh hưởng hơn là m giảm đáng kể tần suất xảy ra ngập lụt. Xem xét độ cao, điều kiện đất và bị ảnh hưởng do mực n ướ c biển dâng, phát triển đô thị theo h ướ ng Tây Bắc thích ứng với khí hậu hơn theo h ướ ng Đông Nam. Các khu vực ở phí a Tây Bắc là những địa điểm an toàn nhất bởi vì nền đất phù hợp hơn để phát triển đô thị. Một lý do nữa để tránh phát triển theo h ướ ng Đông Nam là sự hiện diện của rừng ngập mặn Cần Giờ (đã đ ượ c UNESCO công nhận). Khu rừng này có khả năng bảo vệ tự nhiên chống lại xói mòn bờ biển và triều c ườ ng do bão. Các khu vực phát triển chính trong dự thảo Quy hoạch Tổng thể đến năm 2025 bao gồm Củ Chi ở phí a Tây Bắc và Nhà Bè ở phí a Nam. Theo quan điểm thích ứng với khí hậu, phí a Nam không phù hợp để phát triển đô thị theo quy mô lớn. Khu vực này dễ bị ảnh hưởng bởi mực n ướ c biển dâng, điều kiện đất yếu khiến cho khu vực này dễ bị sụt lún đất trong t ươ ng lai. Phát triển đô thị ở khu vực này cần phải thích ứng và chịu đ ượ c tác động của khí hậu, tạo không gian cho các điều kiện t hủy văn tự nhiên. Do đó, quy mô và loại hình phát triển về phí a Nam nên đ ượ c thẩm định lại. Các kế hoạch hiện tại gồm phát triển sân bay và cảng biển phí a Đông TP.HCM tại tỉnh Đồng Nai. Những quy hoạch này có khả năng sẽ thu hút phát triển đô thị theo h ướ ng này. Do cao độ trung bình của tỉnh Đồng Nai cao hơn TP.HCM nên điều này có thể đ ượ c coi là một phát triển thích ứng khí hậu. b) Phát triển công nghiệp và các cảng phí a Nam có khả năng thích ứng Kích th ướ c ngày càng lớn và địa điểm dự kiến neo đậu tàu biển container càng gần biển càng thuận lợi cho hoạt động bến cảng. Ngoài ra, tốt nhất là các hoạt động liên quan đến công nghiệp và cảng biển nên cách xa trung tâm thành phố , xem xét khả năng tác động tiêu cực của hoạt động này đối với môi tr ườ ng đô thị và sức khỏe con ng ườ i. Các bến cảng hiện nay đang ở trong hoặc gần trung tâm thành phố sẽ đ ượ c di dời về phí a biển. Hiện nay đang dự kiến mở rộng cảng và bến cảng, đặc biệt là khu vực cảng Cát Lái và Hiệp Ph ướ c. Khi phát triển các địa điểm mới của bến cảng phải phải cân nhắc xem xét cả sự dâng lên của mực n ướ c biển, sụt lún đất và cần đ ượ c xây dựng đủ cao. Do khu vực xung quanh các bến cảng này nhiều khả năng sẽ nằm bên ngoài tuyến đê bao trong t ươ ng lai nên khi phát triển các bộ phận hỗ trợ và cơ sở hạ tầng nên có ph ươ ng pháp tiếp cận thích ứng, ví dụ xây các tuyến đ ườ ng trên cao, các tòa nhà và trạm cấp điện chống đ ượ c ngập lụt và xây trên các gò đất cao. Các cảng này sẽ phải tiến hành nạo vét nhiều để có thể đón những con tàu lớn hơn. Hậu quả tiêu cực của việc nạo vét là có thể gia tăng khả năng nhiễm mặn và ngập lụt. Cần phải tiến hành một phân tích sâu tổng thể về các tác động môi tr ườ ng tr ướ c khi thực hiện . Các địa điểm bến cảng cũ ở trung tâm thành phố có nhiều khả năng trở thành các khu dân cư hoặc các trung tâm th ươ ng mại do các khu vực này nằm gần trung tâm thành phố và các địa điểm ven sông. Tái phát triển các khu vực này sau khi di dời cảng biển nên kết hợp nâng vị trí cao bằng hệ thống đê bao và cải tạo mặt bờ sông để khai thác triệt để tiềm năng hấp dẫn của nó. c) Gia tăng mật độ đô thị trong khu vực nội thành Tr ướ c khi mở rộng tới những khu vực kém thuận lợi hơn, việc gia tăng mật độ đô thị ở các khu vực nội thành đ ượ c ưu tiên cho thích nghi t ươ ng ứng. Một trong những lợi ích quan trọng của giải pháp này là giảm thiểu khoảng cách đi lại. Phát triển hệ thống giao thông công cộng tốt là một hoạt động hỗ trợ then chốt. Bằng cách tăng mật độ đô thị, sẽ có ít nhu cầu xây dựng tại các khu vực dễ bị ngập lụt và đầu tư cho các biện pháp phòng chống ngập lụt chung trở nên hiệu quả và kinh tế hơn. Trong Quy hoạch Tổng thể đến năm 2025, phát triển khu vực nội thành tập trung và o khu vực Thủ Thiêm, Chợ Lớn và bốn trung tâm nhỏ khác. d) Phát triển cơ sở hạ tầng Xây dựng các bến cảng và các ngành công nghiệp liên quan trực tiếp ở gần biển và các khu dân cư ở sâu hơn trong đất liền cần có cơ sở hạ tầng đa dạng để mọi ng ườ i có thể đi là m thuận tiện và để kết nối các bến cảng với các tuyến đ ườ ng giao thông chính. Cần phải có hệ thống giao thông vận tải công cộng chất l ượ ng cao để tránh tắc nghẽn. 2. Sử dụng ph ươ ng pháp tiếp cận từng b ướ c phòng chống ngập lụt Lũ lụt ở TP .HCM do một số nguyên nhân có tác động qua lại chặt chẽ gây ra. Dòng xả từ sông khi n ướ c dâng cao gây ra ngập lụt, đặc biệt trong giai đoạn triều c ườ ng khi hệ thống sông không có đủ khả năng chứa n ướ c và không có khu vực đất trống liền kề để n ướ c sông có thể tràn sang. Ngập lụt có thể trở nên tồi tệ hơn khi l ượ ng mưa quá mức không thể xả tự nhiên ra sông do dòng xả lớn và /hoặc triều c ườ ng. Thành phố không có đủ nơi tạm thời chứa l ượ ng n ướ c dư thừa nên tình trạng ngập lụt xảy ra. Nếu không biện pháp nào đ ượ c thực hiện thì các vấn đề này dần dần sẽ trở thành hậu quả của tình trạng mực n ướ c biển dâng, sụt lún đất , và l ượ ng n ướ c mưa tăng quá nhiều. Do biến đổi khí hậu diễn ra từ từ và đến một mức độ nhất định không thể biết chắc chắn đ ượ c, cần mức đầu tư lớn và o cơ sở hạ tầng chống ngập lụt và cần đưa ra khuyến nghị về ph ươ ng pháp tiếp cận từng b ướ c đa quy mô để thực hiện các biện pháp phòng chống ngập lụt. Nhằm giảm thiểu tác động của ngập lụt, Dự án Quản lý ngập lụt TP.HCM đang nghiên cứu chi tiết một số ph ươ ng án. Các ph ươ ng án phòng chống ngập lụt bao gồm: ● Giảm c ườ ng độ xả cao điểm bằng việc cải t hiện điều tiết các bể chứa th ượ ng nguồn và hệ thống luân chuyển n ướ c xung quanh thành phố ; ● Giảm rủi ro ngập lụt do triều c ườ ng bằng các khu vực bảo vệ trong thành phố (quy mô vừa) với hệ thống đê sông sử dụng cống ngăn triều; ● Giảm nguy cơ mực n ướ c sông cao (quy mô lớn) với hệ thống ngăn t hủy triều và do đó tạo thêm sức chứa trong hệ thống sông; ● Giảm tác động mức độ cục bộ (quy mô nhỏ) thông qua nâng độ cao đê, nâng nền và các tòa nhà chống ngập. Nên xác định và bảo vệ các khu vực quan trọng và dễ bị ngập lụt. Khi cân nhắc tính phức tạp của hệ thống t hủy văn , tính đa dạng của thành phố và tính không chắc chắn của quá trình phát triển trong t ươ ng lai thì thấy không có một giải pháp nào phù hợp với tất cả mọi quy mô. Các giải pháp hầu như sẽ bao gồm một tổng hợp giữa các biện pháp cơ sở hạ tầng quy mô lớn kết hợp với các biện pháp cục bộ khu vực đ ượ c thiết kế phù hợp với tình hình của từng khu vực. a) Các biện pháp quy mô vừa và lớn Mức độ phòng chống ngập lụt cao là cần thiết, đặc biệt là trung tâm TP.HCM để thành phố có thể thực hiện các tham vọng phát triển kinh tế - xã hội của mình. Các cư dân thành phố ở một mức độ nhất định đã quen việc sống chung với n ướ c và ngập lụt th ườ ng xuyên. Tuy nhiên, thiệt hại về tài sản và sự gián đoạn trong cuộc sống hàng ngày do lũ lụt đang ngày càng giảm bớt sự phát triển của thành phố . Những phiền toái do ngập lụt gây ra ít có khả năng đ ượ c chấp nhận hơn khi ng ườ i dân giàu có hơn. Hiện tại, một số các biện pháp kết cấu trên quy mô vừa ( thành phố ) và quy mô lớn (lưu vực sông) đang đ ượ c nghiên cứu và đánh giá. Với tình trạng mực n ướ c biển dâng, các công trình bảo vệ thành phố với biện pháp kết cấu đang trở nên vô cùng cần thiết. Một ph ươ ng án khác nhiều triển vọng về ngắn hạn là sẽ xây dựng các cổng ngăn triều trong hệ thống n ướ c thành phố , kết hợp với đê bao xung quanh thành phố về dài hạn. Các cổng ngăn triều tạo thêm sức chứa trong hệ thống n ướ c. Đê bao có thể bảo vệ hầu hết các khu vực của thành phố hiện nay. Hiệu quả chi phí của đê bao là khá cao. Nên lồng ghép việc xây dựng đê bao và o việc tái phát triển đô thị hiện tại và mở rộng hệ thống cơ sở hạ tầng thành phố khi có thể. Việc lồng ghép thiết kế đê bao và o quy hoạch tái thiết các khu vực đô thị bao quanh sông đang đ ượ c coi là một biện pháp “ít hối tiếc”. Khi bố trí các đê bao, cần đưa ra lựa chọn phân khu an toàn trong và ngoài đê bao. Đối với các khu vực ngoài đê bao thì phải có các biện pháp bổ sung chống ngập. Do mật độ dân số trong thành phố ngày càng tăng và các khu vực xây dựng gần sông (ví dụ như Thủ Thiêm), không gian cho sông đang bị giảm đi. Đê bao nên đ ượ c bố trí là m sao để càng có nhiều khoảng không gian cho sông càng tốt và n ướ c sông có thể tràn ra các khu vực đất trống xung quanh càng nhiều càng tốt để giảm tác động của việc sức chứa đang bị thu hẹp dần. Cải t hiện công tác điều tiết các hồ chứa th ượ ng nguồn là một ph ươ ng pháp “không hối tiếc” do dòng xả sông thấp hơn có tác động tích cực khi đ ượ c kết hợp với bất kỳ biện pháp bảo vệ nào khác. Việc luân chuyển cao điểm xả dòng quanh thành phố cũng có thể khả thi phụ thuộc và o địa điểm đê bao. Do mực n ướ c biển dâng cao, các tác động tiêu cực của triều c ườ ng cũng tăng lên. Việc giảm các tác động này bằng một hệ thống ngăn triều cần phải đ ượ c nghiên cứu sâu hơn. Các nghiên cứu cần cân nhắc tác động lên hình thái học sông, độ sâu, chất l ượ ng n ướ c và tác động độ mặn lên hệ sinh thái. Do các tác động tiêu cực này có thể xảy ra, mong muốn là ph ươ ng án ngăn triều sẽ đ ượ c trì hoãn càng lâu càng tốt thông qua việc tăng c ườ ng mức độ an toàn trong phạm vi thành phố . b) Các biện pháp khu vực (cục bộ) Ngoài các biện pháp kết cấu, nên xác định xác định cơ sở hạ tầng trọng yếu và dễ bị ngập lụt nhất trong các khu vực đã đ ượ c bảo vệ trong đê bao (như bệnh viện, trạm điện và nhà máy) và đánh giá tính khả thi của các biện pháp bảo vệ bổ sung vì không có đê bao nào có thể bảo vệ hoàn toàn 100%. Đối với các khu phát triển đô thị ngoài đê bao, cần sử dụng ph ươ ng pháp tiếp cận thích ứng trong quy hoạch không gian. Các biện pháp đ ượ c đưa ra phù hợp với mức độ bảo vệ cần thiết cho mỗi chức năng đô thị. Các ví dụ về biện pháp thích ứng bao gồm nâng cao độ tòa nhà (cọc hoặc gò đất ), biện pháp chống ướ t, chống nắng, phân vùng trong quy hoạch không gian, thay đổi hệ thống điện, v.v… Đặc biệt ở khu vực phí a Nam của thành phố , các khu vực phát triển đô thị mới có thể đ ượ c xây dựng trên các gò đất đủ cao để đối phó với tác động của sụt lún đất và mực n ướ c biển dâng. Các gò đất này có thể đ ượ c coi là trung tâm an toàn cho khu vực trong suốt thời gian ngập lụt. Gần đây, các biện pháp thích ứng quy mô nhỏ đang đ ượ c áp dụng rộng rãi ở khu vực phí a nam: nâng cao nền nhà và có thể nhìn thấy các tòa nhà chống ướ t – chống nắng ở một số khu vực thành phố . Khi các biện pháp này không đáp ứng đ ượ c, có thể dời nhà đến các trung tâm mới đ ượ c xây dựng lại trên các gò đất . Khi các cụm hộ gia đình hiện tại và mới lớn hơn đ ượ c hình thành thì đê bao nội bộ có thể là một giải pháp khác. Ưu điểm của việc áp dụng ph ươ ng pháp xây nhà thích ứng là các khu vực đất trống để n ướ c sông có thể tràn sang vẫn đ ượ c bảo tồn. Phát triển khu vực phí a nam thành phố theo cách này linh động hơn trong việc thích ứng với các kịch bản khác nhau trong quá trình phát triển đô thị và biến đổi khí hậu. c) Các con đ ườ ng thích ứng biến đổi khí hậu tại các quận huyện Với mỗi quận trong thành phố cần lên kế hoạch cụ thể lồng ghép các biện pháp khu vực khả thi nhất. Quy hoạch vùng có thể bắt đầu với các quận dễ bị ngập lụt nhất và là nơi có mức độ đầu tư cao nhất. Có nhiều biện pháp có khả năng giảm đặc điểm dễ bị ngập lụt và tăng tính thích ứng cho các khu vực đô thị bị đe dọa bởi mực n ướ c biển dâng ( và /hoặc hậu quả của sụt lún đất ) và dòng xả tràn từ sông lớn hơn, như là nâng cao kè nội bộ, nâng nền đất , và các tòa nhà chống ngập, v.v… 3. Tăng khả năng lưu trữ n ướ c và thoát n ướ c Đ ườ ng phố và nhà dân tại một số địa điểm trong thành phố th ườ ng xuyên bị ngập lụt do triều c ườ ng hay mưa lớn. Việc này gây nên nhiều phiền toái, thiệt hại về tài sản và điều kiện sống không đảm bảo sức khoẻ. Có một số nguyên nhân như sau: ● Thiếu khả năng lưu trữ n ướ c trong các khu vực đô thị do thiếu hệ thống lưu thông n ướ c tự nhiên và khoảng không gian xanh; ● Cao độ thấp cộng thêm sụt lún đất trong một số khu vực nhất định ; ● Hệ thống thoát n ướ c mưa và n ướ c thải không đủ khả năng xả thải n ướ c mưa ● Hệ thống giao thông đ ườ ng t hủy chưa đ ượ c bảo d ưỡ ng đúng mực (tức là nạo vét, dọn rác) đã có tác động xấu đến lưu l ượ ng dòng chảy. Dự đoán tình hình sẽ xuống cấp hơn trong t ươ ng lai nếu không có các biện pháp can thiệp vì mật độ dân số tăng dẫn đến tình trạng ngày càng ít khoảng không trữ n ướ c, c ườ ng độ mưa tăng do biến đổi khí hậu và mực n ướ c biển dâng và tình trạng sụt lún đất ảnh hưởng đến hệ thống thoát n ướ c. Rất nhiều vấn đề dẫn đến ngập lụt do mưa gây ra đ ượ c giải quyết tốt nhất trên phạm vi khu vực. Trên khuôn khổ phạm vi này, cần phải thiết kế tổng hợp hệ thống kết hợp tốt giữa giữ n ướ c, lưu trữ và xả n ướ c để tránh các sự cố. Các biện pháp này cần đ ượ c lồng ghép và o quy hoạch khu đô thị hiện có (đặc biệt là quy hoạch không gian xanh, quy hoạch không gian n ướ c). a) Rà soát các tiêu chuẩn trữ và thoát n ướ c Một điều rất quan trọng là phải đưa ra đ ượ c các tiêu chuẩn thiết kế chức năng cụ thể liên quan đến tình trạng ngập lụt do mưa gây ra. Thiết kế tiêu chuẩn cần xem xét về khả năng đối phó với tác động của biến đổi khí hậu và cần đ ượ c sửa đổi nếu thấy cần thiết. Các vấn đề quan tâm bao gồm: Khi nào ngập lụt thực sự trở thành vấn đề? L ượ ng n ướ c cho phép trên đ ườ ng phố là bao nhiêu và tần suất các sự kiện ngập lụt như thế nào thì có thể đ ượ c xem là trong giới hạn cho phép và đ ượ c áp dụng trong thiết kế đô thị? Các tiêu chuẩn thiết kế mới có thể đ ượ c áp dụng cho: ● Các khu vực ưu tiên ( là nơi th ườ ng xảy ra sự cố): Đưa ra các giải pháp lưu trữ, thoát n ướ c tại các khu vực này và lồng ghép các biện pháp này và o môi tr ườ ng đô thị ● Các khu phát triển đô thị mới: Thực hiện các tiêu chuẩn thiết kế mới. Áp dụng các tiêu chuẩn tại các nơi nâng cấp , mở rộng cơ sở hạ tầng. b) Cải t hiện hệ thống thoát n ướ c thải và hệ thống thoát n ướ c mưa Có một mối t ươ ng quan chặt chẽ giữa các lựa chọn chống ngập (Nguyên tắc chiến l ượ c 2) và chức năng của hệ thống thoát n ướ c mưa. Hầu hết n ướ c mưa trong thành phố hiện nay đ ượ c thoát ra sông theo h ướ ng trọng lực. Hiện nay có một số trục trặc trong hệ thống này, ví dụ do van không hoạt động trở lại dẫn đến ngập lụt, cần thiết phải nạo vét để tăng dung l ượ ng cho hệ thống thoát n ướ c của thành phố . Do mực n ướ c biển tăng, việc thoát n ướ c tự nhiên trở nên ngày càng khó khăn trong suốt giai đoạn triều c ườ ng. Tại một số điểm sẽ cần các biện pháp bên ngoài để thoát n ướ c mưa và o các kênh. Trong khi triều c ườ ng cao, có thể sử dụng bơm hay lắp cống thủy triều để kiểm soát mực n ướ c trong các kênh. Một biện pháp khác là lắp cống ngăn triều tại cửa sông để hạ thấp mực n ướ c hơn trong suốt giai đoạn triều c ườ ng. Xây dựng các khu phát triển đô thị mới và tái thiết các khu vực nội độ là cơ hội tốt để tăng c ườ ng hệ thống thấm n ướ c và khả năng lưu trữ n ướ c trong thành phố . Công tác quản lý n ướ c có thể đ ượ c cải t hiện thông qua việc bổ sung đủ các khu lưu trữ n ướ c trong các kế hoạch phát triển mới, sử dụng công viên là m nơi lưu trữ n ướ c và lồng ghép các mái vòm xanh trong thiết kế nhà. Đây là các giải pháp tr ướ c mắt và mang lại cơ hội để thành phố trở nên hấp dẫn hơn. Nên xây dựng các quy trình , quy chế để bắt buộc việc thực hiện các biện pháp “không hối tiếc” này. Với tình trạng c ườ ng độ mưa ngày càng tăng lên, hệ thống thoát n ướ c mưa cần đ ượ c nâng cấp và mở rộng. Khi xây dựng cơ sở hạ tầng mới, trong các tiêu chuẩn thiết kế cần xem xét đến khả năng tăng tải trọng thoát n ướ c t ươ ng lai. Tình trạng sụt lún đất cũng sẽ gây ảnh hưởng đến hệ thống thoát n ướ c mưa. Thậm chí nếu các biện pháp chống sụt lún có hiệu quả thì khả năng sụt lún đôi khi vẫn có thể xảy ra. Những khu vực bị sụt lún không thể thoát n ướ c theo ph ươ ng pháp tự nhiên mà phải sử dụng bơm. 4. Hạn chế xâm nhập mặn và thích ứng với xâm nhập mặn ở các khu vực cần thiết Hiện t ượ ng kết tủa muối trong các sông của thành phố ngày càng tăng lên do mực n ướ c biển dâng và sự sụt giảm lưu l ượ ng dòng trong những năm qua. N ướ c mặn chuyển ng ượ c lên phí a th ượ ng nguồn và o mùa khô ( Tháng 12 - Tháng 4) do thoát n ướ c sông trong giai đoạn này giảm. T ươ ng tự, trong hệ thống n ướ c ngầm, sự cân bằng giữa n ướ c mặn và n ướ c ngọt đang bị thay đổi. Kết quả là độ mặn gia tăng sẽ dẫn đến tình trạng thiếu n ướ c ngọt và thay đổi hệ sinh thái sông. Nông nghiệp gần đây đ ượ c coi là ngành bị ảnh hưởng nhiều nhất do hiện t ượ ng nhiễm mặn. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, đất sử dụng cho mục đích nông nghiệp tại TP.HCM đã bị giảm đáng kể và hiện t ượ ng này vẫn đang tiếp diễn. Tác động của quá trình nhiễm mặn lên lĩnh vực nông nghiệp của thành phố do đó có phần hạn chế so với các tỉnh lân cận (ví dụ như Long An). a) Đánh giá việc chuyển địa điểm lấy n ướ c uống và giếng Các công trình thu n ướ c từ sông để phục vụ lĩnh vực cấp n ướ c sẽ cần đ ượ c di dời về phí a th ượ ng nguồn khi mức độ nhiễm mặn tăng lên. Ngoài ra, độ mặn trong n ướ c ngầm thay đổi có thể dẫn đến việc phải đóng cửa các giếng khoan ở một số khu vực. Nên nghiên cứu chi tiết tr ướ c các xu h ướ ng và khả năng nguồn n ướ c mặt và n ướ c ngầm sẵn có khi quy hoạch di dời các điểm lấy n ướ c. b) Trồng các loại cây có khả năng chống mặn trong khu vực dễ ngập lụt Nhìn chung, cây xanh và các mảng xanh trong công viên thành phố sử dụng n ướ c mặt để t ướ i tiêu, do đó ít bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn. Nếu sử dụng n ướ c sông để t ướ i cây và tại các khu vực th ườ ng xuyên bị ngập n ướ c, thì nên lựa chọn các loại cây có khả năng chống mặn để trồng tạo không gian xanh cho đô thị. c) Các biện pháp chống nhiễm mặn tại các sông Có thể tác động đến độ mặn tại các sông bằng các biện pháp trên quy mô lớn. Đê bao và cống ngăn triều đ ượ c giới thiệu trong nguyên tắc 2 sẽ giảm tình trạng xâm nhập mặn trong hệ thống n ướ c của thành phố . Tuy nhiên chỉ riêng những tác động của xâm nhập mặn sẽ không thuyết phục cho việc cần thiết đầu tư và o các biện pháp quy mô lớn như vậy, đây là một tác động phụ tích cực nếu cổng ngăn triều đ ượ c xây dựng theo quan điểm chống ngập. Bên cạnh đó, nạo vét cửa sông để tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển đ ườ ng sông sẽ tăng xâm nhập mặn. N ướ c mặn lấn sâu hơn và o đất liền ở những khu vực đ ườ ng t hủy sâu hơn vì n ướ c mặn đậm đặc hơn n ướ c ngọt. Để giảm hiện t ượ ng này, khuyến nghị nên nạo vét đến độ sâu cần thiết và đảm bảo các tàu lớn hơn cập bến ở vị trí gần biển. Một biện pháp ở quy mô nhỏ hơn có thể thực hiện để gây tác động đến độ mặn là sử dụng n ướ c ngọt để xả hệ thống n ướ c. Các bể chứa th ượ ng nguồn và nhiều công trình chứa n ướ c ngọt có thể đ ượ c sử dụng để tác động đến độ mặn trong mùa khô. d) Giảm khai thác n ướ c ngầm đến một mức độ bền vững Khai thác quá mức sẽ gia tăng độ mặn trong n ướ c ngầm. Giảm khai thác n ướ c ngầm thông qua các biện pháp quản lý theo nguyên tắc 5 sẽ có tác động tích cực về độ mặn. 5. Tạo nhiều ph ươ ng án lựa chọn trong sử dụng n ướ c ngầm Mức độ khai thác n ướ c ngầm hiện nay v ượ t trên mức bền vững. Và o năm 2005, TP.HCM đã khai thác hơn 600.000 m 3 n ướ c ngầm trong một ngày . Ngoài ra, bê tông hóa vỉa hè TP.HCM ngày càng tăng, hạn chế khả năng thấm hút n ướ c. Hậu quả là mực n ướ c ngầm đã giảm xuống mức trung bình chỉ còn 2-3 mét/ năm . Do l ượ ng n ướ c ngầm giảm, tầng ngậm n ướ c trở nên co lại và gây ra hiện t ượ ng sụt lún đất . Xây dựng các tòa nhà cao tầng cũng gây ra tình trạng sụt lún. Nghiên cứu chỉ ra rằng tình trạng sụt lún nghiêm trọng nhất ở khu vực Tây Nam và phí a Nam thành phố . Nghiên cứu đưa ra tỷ lệ sụt lún là 4-5 mm/ năm tại các khu vực này. Để có chỉ số sụt lún chính xác hơn, cần nghiên cứu sâu hơn bao gồm cả quan trắc. Để giảm tình trạng sụt lún đất cần hạn chế khai thác n ướ c ngầm. Thậm chí sau khi giảm sử dụng n ướ c ngầm thì hậu quả do sụt lún đất vẫn tiếp tục xảy ra. Các biện pháp phục hồi n ướ c tự nhiên và nhân tạo có thể giúp hạn chế sụt lún. a) Giảm nhu cầu và quy định việc sử dụng n ướ c ngầm Tr ướ c mắt, việc sử dụng n ướ c ngầm nên đ ượ c quản lý chặt chẽ nhằm đạt đ ượ c mức khai thác bền vững. Các bài học rút ra từ Jakarta, nơi mà việc khai thác n ướ c ngầm không đ ượ c kiểm soát dẫn đến tình trạng sụt lún lên tới 20cm/ năm . Điều này có nghĩa là : • Nên giảm nhu cầu sử dụng n ướ c ngầm bằng cách khuyến khích các công nghệ sản xuất sạch hơn trong các ngành công nghiệp nhằm giảm l ượ ng n ướ c sử dụng ; • Cần có quy định về n ướ c ngầm rằng n ướ c ngầm chỉ đ ượ c sử dụng cho các mục đích sử dụng đòi hỏi yêu cầu chất l ượ ng n ướ c cao nhất bao gồm việc tiêu thụ và sử dụng n ướ c trong công nghiệp cao cấp ; • Những đối t ượ ng khác nên chuyển sang dùng các nguồn n ướ c khác như n ướ c mặt Thực hiện các quy định về sử dụng n ướ c bao gồm việc giới thiệu cơ chế giá cả để trang trải các chi phí bảo trì và hoạt động của hệ thống cấp n ướ c và khuyến khích sử dụng n ướ c hiệu quả. Khi giới thiệu chính sách như vậy nên tính toán khả năng cấp n ướ c cho những ng ườ i nghèo nhất vì khả năng trả tiền n ướ c của họ rất thấp. Để hỗ trợ sử dụng n ướ c hiệu quả thì thành phố nên thực hiện những chiến dịch bảo vệ và tái sử dụng n ướ c nhằm nâng cao nhận thức cho ng ườ i dân về việc cần thiết giảm thiểu tiêu thụ n ướ c. b) Khuyến khích phục hồi n ướ c ngầm Do phần trăm bê tông hóa vỉa hè trong nội thành TP.HCM cao, khả năng thấm hút n ướ c bị hạn chế. Các biện pháp đ ượ c đưa ra nhằm tăng khả năng trữ n ướ c cũng là m gia tăng quá trình phục hồi n ướ c ngầm. Ngoài ra, cần nghiên cứu khả năng phục hồi nhân tạo để tăng tỷ lệ phục hồi vì khả năng phục hồi tự nhiên cần có thời gian . c) Nâng cấp hệ thống cấp n ướ c Để đáp ứng nhu cầu ngắn hạn về cấp n ướ c cho thành phố , cơ sở hạ tầng cấp n ướ c từ hồ chứa Dầu Tiếng trên sông Sài Gòn phải đ ượ c nâng cấp . Cấp n ướ c từ các sông ở địa ph ươ ng là khả thi nhất vì khoảng cách vận chuyển ngắn hơn. Tuy nhiên, chất l ượ ng n ướ c hiện nay ở nhiều điểm trên Sông Sài Gòn và Sông Đồng Nai rất thấp nên vẫn cần phải chuyển n ướ c từ hồ chứa đến. Xét về trung hạn, nồng độ muối của các sông ở địa ph ươ ng sẽ tăng do mực n ướ c biển dâng lên. Thiết kế của hệ thống cấp n ướ c phải xem xét cả những thay đổi này vì một số điểm thu n ướ c thô hiện nay đang bị đe dọa bởi nồng độ muối tăng lên. d) Đưa và o và thực hiện chương trình nâng cao chất l ượ ng n ướ c và vệ sinh môi tr ườ ng Một vấn đề quan trọng liên quan đến cấp n ướ c là chất l ượ ng n ướ c mặt trong thành phố thấp. Chất l ượ ng thấp và không đáp ứng đ ượ c các tiêu chuẩn hiện hành đối với cấp n ướ c, cũng như các mục đích sinh thái và các hoạt động vui chơi, giải trí. Các biện pháp để cải t hiện chất l ượ ng n ướ c cần phải đ ượ c thực hiện trong ngắn và trung hạn. Nếu có điều kiện khả thi thì nên tách riêng n ướ c mưa t ươ ng đối sạch với n ướ c thải. N ướ c thải đ ượ c thu gom riêng có thể đ ượ c xử lý hiệu quả trong các nhà máy xử lý n ướ c thải do có giảm về khối l ượ ng n ướ c cần xử lý . Thu gom riêng như vậy khiến cho chất l ượ ng n ướ c ở các sông sẽ dần dần đ ượ c cải t hiện , điều này mang lại cả lợi ích sinh thái và lợi ích kinh tế . 6. Tăng c ườ ng “mạng l ướ i xanh” và “thông gió đô thị” Nhiệt độ trung bình của TP.HCM đang tăng nhẹ do biến đổi khí hậu. Do Hiệu ứng Hòn Đảo Nhiệt, nhiệt độ trong thành phố tăng cao hơn đáng kể so với các vùng ngoại ô phụ cận. Nhiệt độ tăng ảnh hưởng đến sức khỏe con ng ườ i, tăng ô nhiễm không khí và giảm khả năng sống của thành phố . Ngoài ra, khi nhiệt độ tăng thì điện năng tiêu thụ để là m mát cũng tăng đáng kể. Nhu cầu năng l ượ ng tăng cao do đa phần ng ườ i dân hiện nay có thể mua điều hòa để sử dụng . Với các lý do nêu trên thì cần có biện pháp can thiệp để giảm sức ép về nhiệt trong thành phố . a) Sử dụng phát triển đô thị mới và tái phát triển để tăng c ườ ng mạng l ướ i xanh Nhằm nâng cao tiện nghi cho ng ườ i dân, cần áp dụng các biện pháp là m mát khí hậu tại một số địa điểm cụ thể trong thành phố . Bằng cách tạo nhiều bóng râm và luồng không khí, các khu vực công cộng sẽ trở thành các địa điểm có không khí dễ chịu. Ví dụ, một đại lộ dọc bờ sông rợp bóng mát sẽ là nơi thú vị để nghỉ ngơi trong những ngày nóng nực. Có thể giảm sức ép về nhiệt bằng cách tạo mạng l ướ i cây và n ướ c nhỏ hơn và công viên xanh lớn hơn; đ ườ ng phố, đại lộ với những hàng cây, bờ sông, đài phun n ướ c và các sân chơi vừa dùng cho lưu trữ n ướ c. Công viên quận và ph ườ ng cũng góp phần và o mạng l ướ i này và có thể đ ượ c kết hợp với các khu lưu trữ n ướ c. b) Xây dựng và thực hiện Luật xây dựng xanh Thiết kế các tòa nhà cũng có thể góp phần mang tới môi tr ườ ng sống dễ chịu. Mái xanh, mặt tiền xanh và v ườ n trên mái nhà có thể là m mát tự nhiên và cũng có thể là m giảm nhu cầu là m mát bên trong các tòa nhà. Mái nhà màu trắng giúp phản ánh sáng mặt trời nên có tác dụng là m mát giảm năng l ượ ng tiêu thụ để là m mát. Lưu trữ n ướ c trên mái nhà cũng có hiệu quả là m mát thông qua quá trình bay hơi và có ưu điểm khác là trữ n ướ c. Ngoài ra, vật liệu xây dựng có đặc điểm cách nhiệt và tăng c ườ ng thông gió tự nhiên trong các tòa nhà cũng có thể là m mát nhiệt độ xung quanh. Sẽ cần thiết áp dụng và thực hiện luật xây dựng xanh. c) Đưa các giải pháp thông gió tự nhiên và o trong quá trình lập quy hoạch Xét trên quy mô lớn hơn thì tăng c ườ ng thông gió tự nhiên là một điều kiện quan trọng nên đ ượ c đưa và o trong quy hoạch thành phố . Các tòa nhà cao tầng có thể cản các luồng gió và gây cản trở đến việc hạ nhiệt cho thành phố . Khi quy hoạch các tòa nhà cao tầng đối với kết cấu hạ tầng xung quanh nên xem xét h ướ ng gió và tạo nhiều khoảng trống để hỗ trợ thông gió. V. TỔ CHỨC THỰC HIỆN 1. Các giai đoạn thực hiện Chiến l ượ c Quy trình thực hiện Chiến l ượ c Thích ứng với Khí hậu cho Thành phố Hồ Chí Minh là một quy trình bao gồm 6 b ướ c (như hình 1) bao gồm: + Lồng ghép Chiến l ượ c trong hệ thống luật pháp Việt Nam; + Lồng ghép các chiến l ượ c thích ứng và o các quy hoạch tổng thể, kế hoạch phát triển ngành; + Lập chương trình đầu tư , xác định các nguồn tài trợ; + Cấp vốn và thực hiện kế hoạch ; + Vận hành và bảo d ưỡ ng; + Giám sát và đánh giá. Hình 1. Quy trình thực hiện Chiến l ượ c Thích ứng với Khí hậu Ứng phó biến đổi khí hậu ở TP.HCM là một quá trình liên tục. Điều đó có nghĩa là hành động bây giờ, nhưng cũng hành động trong t ươ ng lai. Trong những năm sắp tới cần tiến hành các b ướ c quan trọng trong quá trình thực hiện do tính cấp bách của các vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu. nhằm đẩy mạnh quá trình thực hiện thì các giai đoạn lập kế hoạch có thể chồng chéo một phần: tức là giai đoạn lập kế hoạch có thể bắt đầu trong khi lồng ghép chiến l ượ c. Ngoài ra, việc thực hiện các biện pháp không hối tiếc có thể bắt đầu sớm. Kế hoạch thực hiện Chiến l ượ c Thích ứng với Khí hậu cho TP.HCM đ ượ c dự kiến như Hình 2: Hình 2. Thời gian thực hiện các giai đoạn trong Chiến l ượ c Thích ứng với Khí hậu cho TP.HCM, tính từ năm 2013. 2. Lập chương trình thực hiện Để thực hiện sáu định h ướ ng chiến l ượ c như đã đ ượ c mô tả trong Chiến l ượ c Thích ứng Biến đổi Khí hậu thì các định h ướ ng và biện pháp can thiệp này cần đ ượ c đưa và o một khung tổ chức thực hiện . Việc thực hiện Chiến l ượ c đòi hỏi các Sở ngành, quận, huyện cũng như các cơ quan, tổ chức và các bên tư nhân cùng hành động. Trong bối cảnh này, vai trò của Văn phòng Biến đổi Khí hậu TP.HCM là lập chương trình và quản lý các hoạt động trong chương trình d ướ i sự lãnh đạo của Ban chỉ đạo thực hiện kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu TP.HCM. Chương trình hành động thực hiện Chiến l ượ c bao gồm 5 lĩnh vực d ướ i đây (Hình 3): ● Các quy định và quy hoạch; ● Các dự án ưu tiên trên quy mô thành phố ; ● Các quy hoạch cấp quận, huyện; ● Quản lý kiến thức; ● Nâng cao năng lực và nâng cao nhận thức của ng ườ i dân. Hình 3. Mô tả ph ươ ng pháp tiếp cận thực hiện Chiến l ượ c 3. Trách nhiệm các bên liên quan a) Ban Chỉ đạo thực hiện kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu Thực hiện Chiến l ượ c Thích ứng với Khí hậu cho TP.HCM là trách nhiệm của Ban Chỉ đạo thực hiện kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu. Văn phòng Biến đổi khí hậu là cơ quan giúp việc cho Ban Chỉ đạo h ướ ng dẫn các tổ chức liên quan trong quá trình thực hiện . Văn phòng Biến đổi Khí hậu TP.HCM cần thiết lập một cơ cấu để điều phối thực hiện và lồng ghép và o quá trình là m việc tổng hợp . b) Các Sở, ngành của Thành phố Trách nhiệm chính của các Sở là lồng ghép Chiến l ượ c Thích ứng với Khí hậu cho TP.HCM và o Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng TP.HCM, các Quy hoạch chuyên ngành và chương trình hành động hiện tại. Ngoài ra các Sở sẽ đóng góp và o việc thực hiện các dự án (không hối tiếc) cụ thể . c) Các quận, huyện trên địa bàn Thành phố Cấp quận, huyện là cấp phù hợp để lồng ghép các biện pháp cụ thể và o quy hoạch không gian. Tại cấp này thiết kế cho môi tr ườ ng đô thị đ ượ c cụ thể hóa và các chức năng của không gian công cộng cũng đ ượ c hình thành. Việc thu hút các quận tham gia và o thiết kế thích ứng với khí hậu mang ý nghĩa hết sức quan trọng. Đồng bộ hóa với các quận xung quanh ở các biện pháp ranh giới quận trong nhiều trường hợp là rất cần thiết vì các ranh giới quận không tuân theo ranh giới t hủy văn ở mọi nơi. d) Các Viện nghiên cứu và các tr ườ ng đại học Kiến thức là một yếu tố quan trọng trong việc thích nghi với biến đổi khí hậu. Trong ATLAS đã thu thập rất nhiều kiến thức, tuy nhiên kiến thức luôn đ ượ c phát triển liên tục. Ngoài ra đối với các dự án cụ thể , sẽ yêu cầu các kiến thức cụ thể . Các viện và các tr ườ ng đại học có thể đáp ứng nhu cầu phát triển kiến thức./.