TCVN11194:2017

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11194:2017 về Bitum - Phương pháp xác định độ đàn hồi TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 11194:2017 BITUM - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ ĐÀN HỒI Bitumen - Test method for elastic recovery L ời nói đầu TCVN 11194:2017 do Viện Khoa học và Công nghệ Giao thông Vận t ả i bi ê n soạn, Bộ Giao thông Vận t ả i đề ngh ị , Tổng cục Ti ê u chu ẩ n đo lường ch ấ t lượng thẩm đ ị nh, Bộ Khoa học và Công nghệ Công b ố . BITUM - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ ĐÀN HỒI Bitumen - Test method for elastic recovery 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này quy đ ị nh phương pháp xác định độ đàn hồi của nhựa đường polime sử dụng trong xây dựng các công trình giao thông. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn đ â y là c ầ n thiết cho việc áp dụng tiêu chu ẩ n này. Đối v ới tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối v ớ i các t à i liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản m ớ i nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 7494:2005 (ASTM D140-01), Bi tum - Phương pháp lấy mẫu. TCVN 7496:2005 (ASTM D113-99), Bi tum - Phương pháp xác định độ kéo dài. Standard Test Method for Elastic Recovery of Bituminous Materials by Ductilometer-ASTM D6084 3 Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ, định nghĩa trong TCVN 11193:2017 và các thuật ngữ, định nghĩa sau: Độ đàn hồi của nhựa đường p o lime (elasticity of po l ymer asphalt) là tỷ s ố (t í nh bằng ph ầ n trăm) giữa biến dạng hồi phục sau khi mẫu được kéo dài đến chiều dài quy định theo t ố c độ kéo mẫu và nhiệt độ th í nghiệm quy định với tổng biến dạng. 4 Thiết bị, dụng cụ 4.1 Thiết bị thử nghiệm, ph ù hợp vớ i qu y định tại TCVN 7496 : 2005 (ASTM D 113-99). 4.2 Khuôn: được l àm bằng đồng, kích thước theo quy định tại T C VN 7496-2005, chi tiết tại H ì nh 1. Hình 1- Bộ khuôn đ ú c mẫu thí nghiệm độ đàn hồi của nhựa đường 4.3 Tấm đáy khuôn: được làm bằng vật liệu khô n g thấm, chiều dày thích hợp để tránh biến dạng, kích thước phù hợp để giữ từ 1 đến 3 khuôn. Mặt tấm phẳng và nhẵn để luôn tiếp xúc hoàn toàn với khuôn. 4.4 Kéo cắt mẫu: các loại kéo kim loại thích hợp để cắt mẫu nhựa đ ư ờng khi mẫu kéo dài 20 cm. 4.5 Dụng cụ gia nhiệt; tủ sấy hoặc tấm nung nóng, gia nhiệt bằng điện hoặc ga, sử dụng để làm ch ả y mềm vật liệu nhựa đường. 4.6 Cốc chứa mẫu: bằng kim loại thích hợp dùng để chứa nhựa đường khi làm mềm. 4.7 Bể ổ n nhiệt: Phù hợp với quy định tại TCVN 7496:2005 (ASTM D113-99). 5 Cách tiến hành 5.1 Chuẩn bị khuôn: xoa đều vadơlin lên mặt tấm đáy khuôn và mặt trong của hai mảnh cạnh của khuôn ( s và s’), lắp khuôn vào tấm đáy. 5.2 Lấy mẫu: Theo TCVN 7494:2005 (ASTM D140-01), Bi tum phương pháp lấy mẫu. 5.3 Chuẩn bị mẫu: ch o nhựa đường vào cốc chứa, làm nóng nhựa đường đến nhiệt độ thích hợp để mẫu nhựa đủ lỏng có thể rót được, tránh để quá nhiệt cục bộ. Sau khi qu ấ y mẫu kỹ lư ỡ ng, rót nhựa đường vào khuôn. Rót cẩn thận để tránh tạo thành bọt kh í trong mẫu, rót thành dòng nhỏ, từ đầu này đến đầu kia của khuôn cho đến khi mặt nhựa đường cao hơn một chút so với mặt khuôn. Đ ể nguội mẫu ở nhiệt độ trong phòng trong khoảng 30 - 40 phút, s a u đó đặt toàn bộ khuôn mẫu có t ấ m đá y vào trong b ồ n nước ổ n nhiệt, duy trì ở nhiệt độ th í nghiệm quy định tro n g khoảng 30 phút . L ấ y khuôn mẫu có tấm đáy ra khỏi bồ n nước, dùng dao đã hơ nó ng gọt c ẩ n t h ận phần nhự a đường thừa trên mặt mẫu sao cho bằng mặ t . C ẩn thận khi gọt mẫu đ ể tránh mẫu dịch chuy ể n khỏi tấm đáy hoặc dịch chuyển sang phía m ả nh cạnh của khuôn. 5.4 Giữ mẫu ở nhiệt độ chuẩn (bảo dưỡng mẫu): đặt mẫu tr ở lại bồn nước ổn nhiệt, d uy tr ì ở nhiệt độ quy định (25± 5) °C trong thời gian (90 ± 5) min. Tách khuôn mẫu ra khỏi tấm đáy, tháo 2 tấm khuôn cạnh khỏi mẫu và tiến hành thí nghiệm ngay. 5.5 Tiến hành thử: Trong suốt th ờ i gian thí nghiệm, đảm b ả o nước trong thùng máy được duy tr ì ở nhiệt độ quy định 25 ± 0,5 °C, lượng nước ngập trên và dưới mẫu tối thi ể u 2,5 cm. Gắn khuôn mẫu v à o máy thí nghiệm. Bật công tắc cho bộ phận kéo mẫu hoạt động đ ể mẫu được kéo với tốc độ quy định 5 cm/min ± 5,0%. Sau kh i mẫu được kéo đến khoảng cách E (E=10 cm±0,25 cm) thì tắt máy và để nguyện vị trí đó trong thời gian 5 phút. Sau 5 phút, dùng kéo cắt đứt mẫu tại vị trí giữa. Để nguyên mẫu thử trong máy trong thời gian 1 gi ờ, tránh các tác động đến mẫu. Sau 1 giờ, c ẩ n thận di chuyển bộ phận di động mẫu th e o chiều ngược v ớ i chiều k é o mẫu t ớ i v ị trí đ ể h a i nửa m ẫ u tiếp xúc với nhau: Nế u h a i nửa mẫu b ị võng xu ố ng, c ẩ n thận nâng lê n sao cho h a i nửa m ẫu tiếp xúc với nhau. Ghi l ại s ố đọc chi ề u dài t rên máy thí nghiệm ứng vớ i v ị trí hai nử a mẫ u tiếp xúc v ớ i nh a u . 6 Báo cáo thử nghiệm 6.1 Độ đàn hồi (tính theo %) được t í nh theo công thức sau: (1) Trong đ ó : Rn là độ đàn hồi của nhựa đường polime , %; E là độ dã n dài ban đầu c ủa mẫu, cm (E= 10±0,25 cm ) ; X là s ố đ ọ c chiều dài trên máy thí nghiệm ứng v ớ i vị trí hai nửa mẫu tiếp xúc với nhau , cm. 6.2 Độ đàn hồ i được lấy bằng giá trị trung bình cộng củ a ít nh ấ t 2 k ế t quả thí nghiệm t ươ ng ứng với 2 mẫu.