TCVN7937-3:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7937-3:2013 (ISO 15630-3:2010) về Thép làm cốt bê tông và bê tông dự ứng lực - Phương pháp thử - Phần 3: Thép dự ứng lực TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 7937-3:2013 ISO 15630-3:2010 THÉP LÀM CỐT BÊ TÔNG VÀ BÊ TÔNG DỰ ỨNG LỰC - PHƯƠNG PHÁP THỬ - PHẦN 3: THÉP DỰ ỨNG LỰC Steel for the reinforcement and prestressing of concrete - Test methods - Part 3: Prestressing steel Lời nói đầu TCVN 7937-3:2013 thay thế TCVN 7937-3:2009 (ISO 15630-3:2002). TCVN 7937-3:2013 hoàn toàn tương đương với ISO 15630-3:2010. TCVN 7937-3:2013 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 17 Thép biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. TCVN 7937 (ISO 15630), Thép làm cốt bê tông và bê tông dự ứng lực - Phương ph á p thử bao gồm các phần sau: - Phần 1: Thanh, d ả nh và dây làm cốt; - Phần 2: Lưới hàn; - Phần 3: Thép dự ứng lực. THÉP LÀM CỐT BÊ TÔNG VÀ BÊ TÔNG DỰ ỨNG LỰC - PHƯƠNG PHÁP THỬ - PHẦN 3: THÉP DỰ ỨNG LỰC Steel for the reinforcement and prestressing of concrete - Test methods - Part 3: Prestressing steel 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp thử dùng cho thép dự ứng lực (thanh, dây hoặc dảnh) làm cốt bê tông. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn k hông ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các bổ sung, sửa đổi (nếu có). TCVN 197 (ISO 6892), Vật liệu kim loại - Thử kéo . TCVN 257-1:2007 (ISO 6508-1:2005), Vật liệu kim loại - Thử độ cứng Rockwell - Phần 1: Phương ph á p thử (Thang A, B, C , D, E, F, G, H, K, N, T). TCVN 1826:2006 (ISO 7801:1984), Vật liệu kim loại - Dây - Thử b ẻ gập hai chiều. TCVN 8285 (ISO 4957 ), Thép dụng cụ. ISO 7500-1:1999, Metallic materials - Verification of static uniaxial testing machines - Part 1: Tension/compression testing machines - Verification and calibration of the force-measuring system. (Vật liệu kim loại -Kiểm định các máy thử đ ồ ng trục t ĩ nh - Phần 1: Máy thử kéo/nén - Kiểm định và hiệu chuẩn hệ thống đo lực). ISO 9513, Metallic materials - Calibration of extensometers used in uniaxial testing (Vật liệu kim loại - Hiệu chuẩn các gi ã n kế được sử dụng trong phép thử đơn trục). 3. Ký hiệu X e m Bảng 1 . Bảng 1 - Ký h i ệu Ký hiệu Đơn vị Ý ngh ĩ a Điều a m mm Chiều cao gân tại điểm giữa 13.3; 14.2 a max mm Chiều cao g â n lớn nh ấ t hoặc chi ề u sâu r ã nh lõm lớn nh ấ t 13.3 a s, i mm Chiều cao trung b ì nh của phần thứ i khi chia một gân t hành p phần trên chiều dài ∆ l 14.2 a 1/4 mm Chi ề u cao gân tại vị trí một ph ầ n t ư 13.3; 14.2 a 3/4 mm Chiều cao gân tại vị trí ba ph ầ n t ư 13.3; 14.2 A % Độ giãn dài sau khi đ ứt 5.1 ; 5.3 A gt % Độ gi ã n dài tổng tại lực l ớ n nhấ t Điều 5 b mm Chiều rộng của gân ngang tạ i đi ể m giữa 13.3.1.6 c mm B ướ c gân hoặc bước r ã nh l õ m 13.3 C mm Độ rộng r ã nh tạ i đường k í nh danh nghĩa của gối u ố n dùng trong t hử kéo lệch phương, d a 11.3.4 d m m Đường kính danh nghĩa của thanh, dây hoặc dảnh 5.3.1; 7.2; 9.2; 9.4.6; 10.3.4 d a m m Đường kính danh nghĩa của gối uốn dùng trong thử kéo lệch phương 11.3.4 d b m m Đường kính xác định bởi hai h ì nh trụ chu ẩ n đặt trong r ã nh của gối u ố n dùng trong thử kéo lệch phương 11.3.4 d e mm Đường kính h ì nh trụ chuẩn dùng trong thử kéo lệch phương 11.3.4 d g m m Đường kính lỗ dẫn hướng 7.2 d i m m Đường kính trong cùng của rãnh trên gối uốn dùng trong thử kéo lệch phương 11.3.4 D % Giá tr ị trung b ì nh của hệ số suy giảm l ực lớn nhất khi thử kéo lệch phương 11.2 ; 11.4 D c mm Đ ường k í nh trong của khoang chứa trong phép th ử ăn mòn c ó ứng suất 10.3.4 D i % Độ giảm ph ầ n trăm của lực lớn nh ấ t cho từng dây trong t hử kéo lệch phương 11.4 D m mm Đường kính của gối uốn dùng trong thiết bị thử uốn 6.2.1 e mm Khe hở trung bình giữa hai h à ng gân hoặc hai hàng rãnh lõm liền kề 13.3.1.4; 13.3.2.5 E MPa Mô đun đàn h ồ i 5.2; 5.3 f Hz Tần số gia tải khi thử mỏi dọc tr ục 9.1 ; 9.4.2 f R - Diện tích gân tương đối Điều 14 F a , i N Lực phá h ủy từng dây trong thử kéo lệch phương 11.4 F m N Lực k é o lớn nh ấ t tr ong thử kéo 5.3 N Giá trị trung bình của lực kéo lớn nhất 8.2; 10.2; 11.2; 11.4 F p 0, 1 N Lực chảy q uy ước tạ i độ gi ã n dài không tỷ lệ 0,1 % 5.2 ; 5.3 F p 0,2 N Lực chảy quy ước tại độ giãn d ài không tỷ lệ 0 , 2 % 5.2 ; 5.3 F r N Phạm vi lực trong th ử mỏi dọc tr ục 9.1; 9.3; 9.4 . 2 F rt N Giá trị lực còn trong mẫu thử tại thời điểm t t rong th ử ch ù ng 8.1 ∆ F rt N Giá trị lực đã s uy giảm của mẫu thử tại thời đi ể m t t rong thử chùng 8.1 F R m m 2 Diện tích mặt c ắ t dọc của một g â n 14.2 F up N Lực cận trên trong thử m ỏ i dọc trục 9.1; 9.3; 9.4 . 2 F 0 N Lực ban đầu trong thử d ã o ứng suất đẳng nhiệt và thử ăn m ò n có ứng suất 8.1 ; 8.2; 8.3; 8.4; 10.1 ; 10.2 ; 10.4.2 G mm Chiều sâu r ã nh trên gối uốn dùng trong thử kéo lệch phương 11.3.4 h mm Khoảng cách từ mặt ph ẳ ng ti ế p tuyến đỉnh của trụ đỡ đến mặt đáy của d ẫ n hướng 7.2 h b mm Độ v ồ ng trong mặt ph ẳ ng cong 13.3.4 l mm Chiều dài rãnh lõm 13.3.2.4 L i mm Chiều dài mẫu th ử trong th ử ă n m ò n có ứng suất 10.2 L 0 mm Chiều dài cữ (khi không có lực tác dụng) trong thử độ h ồ i phục ứng su ấ t đẳng nhiệt Chiều dài tiếp xúc dung dịch của mẫu th ử trong th ử ăn m ò n có ứng suất 8.1; 8.3; 8.4; 10.2; 10.3.4 10.4.1; 10.4.3; 10.4.5 ∆ L o mm Độ giãn của chiều d à i cữ L o dưới tác dụng của lực F o trong th ử độ hồi phục ứng suất đẳng nhiệt 8.1; 8 .3; 8.4 L 1 min Chiều dài bên bị động trong th ử kéo lệch phương 11.3.2 L 2 min Chiều dài b ê n chủ động trong thử k éo lệch phương 11.3.2 m; n - Hệ s ố hoặc số 8.4.9; 13.3; 14.2 P mm Bước xoắn của t ao 13.3.3 r mm Bán k í nh của trụ đỡ hình trụ 7.2 R mm Bán kính t ạ i gốc của gối u ố n dùng trong thử kéo lệch phương 11.3.4 Ra m m Độ nhám bề mặt của gối uốn dùng trong thử k é o lệch phương 11.3.4 s n mm ² Diện tích mặt c ắ t ngang danh ngh ĩ a của mẫu thử 5.3.2 t a h Thời gian thỏa thuận tối đa khi thử ăn mòn c ó ứng su ấ t 10.4.5 t f,i h Thời gian ch ị u lực của từng dây trong thử ă n mòn có ứng su ấ t 10.4.5 h Thời gian ch ị u lực trung bình t rong th ử ă n mòn có ứng suất 10.4.6 t 0 s Thời điểm bắt đầu trong thử độ h ồ i ph ụ c ứng suất đẳng nhiệt và th ử ăn mòn có ứng suất 8.4.2 ; 10.4 V 0 m m 3 Thể t í ch chứa dung dịch th ử của khoang chứa trong thử ă n mòn c ó ứng suất 10.4.3 Z % Độ thắt tương đối 5.3.1 a độ Góc lệch phương trong th ử kéo lệch phương 11.3.2 b độ Góc nghiêng của gân hoặc l õ m với trục của thanh hoặc dây 13.3 - Giá tr ị ứng suất đ ố i với lực bằng x 5.3.2 p % Độ h ồ i phục 8.4.9 mm Ph ầ n chu v i không chứa gân hoặc l õ m 13.3.1.4; 13.3.2.5; 14.2 CH Ú THÍCH: 1MPa = 1N/mm 2 4. Quy định chung về mẫu thử Nếu không có thỏ a thuận khác hoặc quy định khác trong tiêu chuẩn sản phẩm , mẫu thử phải được l ấ y từ các sản phẩm ho à n thiện trước khi đ ó ng gói. Nếu phải lấy mẫu từ các sản phẩm đã đóng g ó i ( Ví dụ: cuộn hoặc bó) th ì phải hết sức lưu ý tr á nh g â y ra biến dạng dẻo dẫn tới thay đổi các tính chất của mẫu thử. Các điều khoản bổ sung cho mẫu thử có thể xu ấ t hiện trong các điề u tương ứng nếu có c ủ a tiêu chuẩn này. 5. Thử kéo 5.1. M ẫ u thử M ẫ u thử phải tuân theo các quy định chung trong Điều 4, chiều dài tự do c ủ a mẫu th ử phải đ ủ cho q u á trình xác định độ giãn dài ph ầ n trăm tổng t ại lực lớn nhất (A gt ) theo 5.3.1. N ếu xác định độ gi ã n d à i sau khi đ ứ t (A) bằng phương pháp th ủ công, mẫu thử phải được vạch d ấ u theo quy định trong TCVN 197 (ISO 6892). Nếu cần xác định độ gi ã n d à i tổng tại l ực l ớ n nhất (A gt ) bằng phương pháp th ủ công đối với thanh hoặc dây, phải vạch trên mẫu thử các vạch cách đều nhau trên suốt chiều dài tự do [xem TCVN 197 (ISO 6892)] Kho ả ng cách giữa các vạch này phải là 20 mm, 10 mm hoặc 5 mm tùy theo đ ường kính của m ẫ u th ử . 5.2. Thiết b ị thử Thiết bị thử phải được kiểm tra và hiệu chuẩn theo ISO 7500-1 và có cấp chính xác tối thiểu là cấp 1. N ế u có sử dụng giãn kế th ì giãn k ế phải đạt độ chính xác cấp 1 (xem ISO 9513) khi dùng để xác định E, F p0 , 1 , F p0 , 2 và đạt độ chính xác cấp 2 (xem ISO 9513) khi dùng đ ể xác định A gt . Phải sử dụng các bộ gá kẹp mẫu thích hợp để tr á nh trường hợp v ị tr í đứt nằm trong hoặc quá gần vị trí kẹp. 5.3. Tiến hành thử 5.3.1. Quy định chung Thử kéo phải được tiến hành theo TCVN 197 (ISO 6892) đ ể xác định mô đun đàn hồi (E), lực chảy 0,1% và 0,2%( F p0 , 1 và F p0 , 2 ), độ giãn dài tổng tại lực lớn nhất ( A gt ) và / hoặc độ gi ã n dài sau khi đứt (A) và độ thắt tương đối ( Z ). Phải sử dụng giãn kế để xác định các giá trị mô đun đ à n h ồ i ( E ), các lực chảy 0,1% F p0 , 1 và 0,2% F p0 ,2 % ( F p0 , 1 và F p0 , 2 ) và độ g iã n dài tổng tại lực lớn nhất ( A gt ) . Chiều dài t í nh toán của giãn kế lấy theo các tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng. Chỉ có t hể xác định được giá trị A gt chính xác khi sử dụng giãn kế. Nếu trong quá trình kéo không cho phép để giãn kế trên mẫu cho đến lúc đứt mẫu, khi đó độ giãn có th ể được đo như sau: - Tiếp tục gia t ả i cho tới khi giãn kế đạt được độ giãn l ớ n hơn độ giãn ứ ng với F p0,2 , khi đó ta tháo bỏ gi ã n kế đ ồ ng thời ghi lại giá trị khoảng cách giữa các đầu kẹp của máy thử. Tiếp tục gia tải cho đến khi mẫu phá hủ y . Ghi lại giá trị k ho ả n g cách cuối cùng gi ữ a các đầu kẹp; - Chênh lệch giữa hai giá trị khoảng cách đầu kẹp sẽ được tính thành phần tr ă m giãn dài của khoảng cách ban đầu giữa hai đầu kẹp và s ẽ được cộng vào giá trị độ giãn đo được bằng giãn kế. Đối với thanh v à dây, cho phép xác định A gt b ằ ng phương pháp thủ công [ xem TCVN 197(IS O 6892)] Nên tác dụng lên mẫu thử một lực sơ bộ bằng khoảng 10% giá trị lực k é o lớn nhất dự ki ế n trước khi l ắp đặt gi ã n kế. Nếu không thể xác định được hoàn toàn A gt bằng giãn kế th ì phải mô tả lại trong báo cáo thử 1) Các đặc tính kéo như F p 0 , 1 , F p0,2 , F m được xác định theo các đơn vị lực. N ế u kh ô ng có quy định khác trong tiêu chuẩn sản phẩm, để xác định độ giãn dài sau khi đứt (A) , chiều dài đo ban đầu của mẫu thử phải bằng 8 lần đường kính danh nghĩa (d). Trong trường hợp vị trí đứt mẫu cách các đầu kẹp trong phạm vi 3 mm, phép thử về nguyên tắc phải được coi là không hợp lệ và được phép tiến hành th ử lại. Tuy nhiên nếu tất c ả các ch ỉ tiêu cần xác định đ ề u bằng hoặc lớn hơn các giá trị quy định tương ứng th ì các kết quả thử vẫn được phép sử dụng. 5.3.2. Xác định mô đun đàn hồi M ô đun đàn hồi ( E ) được xác định dựa trên độ dốc phần tuyến t í nh của biểu đồ lực kéo - độ giãn trong phạm vi từ 0,2 F m đến 0,7 F m chia cho diện tích mặt cắt ngang danh nghĩa của mẫu th ử (S n ). Có thể t í nh toán độ dốc bằng cách hồi qui tuyến tính các số liệu thử nghiệm hoặc sử dụng kỹ thuật s o sánh trực quan bằng mắt trên từng phần của đường cong. Trong một số trường hợp , như với thanh qua cán nóng và kéo nguội, phương pháp nêu tr ê n kh ô ng th ể t hực hiện được. Khi đó có t h ể phải sử dụng mô đun cát tuyến giữa mức 0,05 F m và 0 , 7 F m như sau: Ngoài các Điều khoản trong 5.3.1, phải đảm bảo rằng tốc độ t ă ng ứng suất được giữ không đổi trong suốt toàn bộ phạm vi lực dùng đ ể đo mô đun đàn h ồ i. 6. Thử uốn 6.1. M ẫ u thử Mẫu thử phải tuân theo các quy định chung trong Điều 4. 6.2. Thiết bị thử 6.2.1. Sử dụng thiết bị th ử uốn có nguyên lý như mô t ả trên H ì nh 1. ©ỡm CHÚ THÍCH: Trên Hình 1 biểu diễn gối uốn và trục đỡ xoay còn trục dẫn thì không xoay. Tuy nhiên cũng có thể bố trí trục dẫn xoay còn gối uốn và trục đỡ không xoay. CHÚ DẪN: 1 Gối uốn 2 Trục đỡ 3 Trục dẫn Hình 1 - Nguyên lý của thiết bị thử uốn 6.2.2. Phép thử uốn cũng có thể được tiến hành tr ê n thiết bị có một gối uốn và nhi ề u trục đỡ [xem TCVN 198 (ISO 7438)]. 6.3. Tiến hành thử Phép thử uốn phải được tiến hành trong khoảng nhiệt độ từ 10 ° C đến 35 ° C . Mẫu thử phải được uốn quanh gối u ố n. Góc uốn và đường kính gối uố n phải tuân theo các tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng. 6.4. Đánh g i á kết quả thử Việc đánh giá kết quả th ử u ốn phải tu â n theo các tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng. Trong trường hợp không có các yêu cầu cụ thể, phép thử được coi như đạt yêu cầu nếu trên mẫu thử không xu ấ t hiện các vết nứt có thể nhìn thấy b ằ ng mắt thường. V ết nứt dẻo bề m ặt có thể xuất hiện trên g â n hoặc rãnh l õ m và không được coi l à không đạt. V ết nứt được coi là vết n ứ t bề mặt khi chiều sâu của vết nứt không lớn hơn chiều rộng của vết nứt. 7. Thử bẻ gập hai chiều 7.1. M ẫ u th ử Ngoài các quy định chung trong Điều 4, mẫu thử còn phải phù hợp với TCVN 1826 (ISO 7801). 7.2. Thiết bị thử Thiết bị thử phải phù hợp với Điều 4 của TCVN 1826: 2006 (ISO 7801:1984). Với dây có đường kính danh nghĩa 10 mm < d="" ≤="" 12,5="" mm,="" điều="" kiện="" sau="" được="" áp="" dụng="" cho="" thiết="" bị="" thử="" như="" trong="" tcvn="" 1826="" (iso="" 7801):=""> r = (30 ± 1) mm, h = 125 mm, d g = 11 mm hoặc 13 mm. 7.3. Ti ế n hành th ử Phép thử bẻ gập hai chiều phải được tiến hành theo TCVN 1826 (ISO 7801). 8. Thử độ hồi phục ứng suất đẳng nhiệt 8.1. Nguyên lý của phép thử Phép thử độ hồi phục ứng suất đẳng nhiệt bao gồm việc đo sự thay đổi về lực kéo trong một mẫu th ử ở nhiệt độ đã cho (thường được giữ ở 20 ° C nếu không có quy định khác) được giữ căng tại một chi ề u dài không đ ổ i ( L 0 + ∆L 0 ), sau khi đã được tác dụng một lực bắt đ ầ u (F 0 ) (xem H ì nh 2). Lượng suy giảm lực kéo sẽ được biểu diễn dưới dạng tỉ lệ phần trăm của lực bắt đầu trong một khoảng thời gian cho trước. Hình 2 - Nguyên lý phép thử độ h ồ i phục ứng suất đẳng nhiệt 8.2. Mẫu thử Mẫu thử phải tuân theo các quy định chung của Điều 4. Mẫu thử dùng cho phép thử độ hồi phục phải được giữ thật thẳng. Trên suốt chiều dài phần tự do của mẫu thử giữa các đ ầ u kẹp không được phép có bất kỳ một biến dạng cơ học hay xử lý gì khác. Lấy hai mẫu thử khác liền kề mẫu th ử độ hồi phục để xác định giá trị lực kéo lớn nhất trung bình ( ) n ếu l ực b ắ t đầu F 0 được lấy theo tỷ lệ phần t răm của v í d ụ: bằng 70 % . 8.3. Thiết b ị thử 8.3.1. Khung gia tải Khung gia tải không được phép có bất kỳ một biến dạng nào gây ảnh hưởng đến kết quả thử. 8.3.2. Thiết b ị đo lực Lực kéo sẽ được đo bằng phiến đo lực lắp đồng trục hoặc bằng thiết bị khác thích hợp (Ví dụ: hệ thống gia t ả i bằng đòn b ẩ y). Phiến đo lực phải được hiệu chuẩn theo ISO 7500-1 và phải có độ chính x á c ± 1 % nếu đo lực nhỏ hơn hoặc bằng 1000 kN và ± 2 % nếu đo lực lớn hơn 10 0 0 kN. Bất kỳ thiết bị đo lực n à o khác nếu sử dụng phải có độ chính xác tương đương độ chính xác của phiến đo lực. Độ phân gi ả i đầu ra của thiết bị đo lực phải đạt mức 5 x 10 -4 F 0 hoặc cao hơn. 8.3.3. Giãn kế Chiều dài cữ (L o ) không nh ỏ hơn 200 mm. Khi thử d ả nh, nên sử dụng loại giãn kế có chiều dài cữ 1000 mm hoặc bằng bội số của chiều dài bước xoắn nếu đo chiều dài thực (L o + ∆L o ) trên cùng một dây của d ả nh. Giãn kế phải có độ chính xác hoặc hiệu chuẩn thang đo có độ phân gi ả i đầu ra không thấp hơn 1 x 10 -6 L o hoặc 1 m m tùy theo giá trị nào lớn hơn. 8.3.4. Cơ cấu kẹp Cơ cấu kẹp phải được thiết kế để đảm b ả o hạn chế đến mức th ấ p nhất khả năng trượt và xoay mẫu trong suốt quá trình thử. 8.3.5. Cơ cấu gia t ả i Cơ cấu gia t ả i phải cho phép tăng tải tác dụng lên mẫu thử một cách từ từ. Cơ cấu n à y phải được thiết kế sao cho có thể duy tr ì được chiều dài (L o + ∆L o ) không vượt quá các giới hạn trong 8.4.5 trong suốt thời gian thử, kể cả khi xảy ra sự giảm lực. 8.4. Ti ế n hành thử 8.4.1. Các quy định v ề m ẫ u thử Mẫu thử phải được giữ tối thiểu 24 h trong phòng thử trước khi đem thử. Mẫu th ử phải được kẹp chặt bằng cơ cấu kẹp của thiết bị thử để tránh b ị trượt trong lúc gia t ả i và trong toàn bộ thời gian thử. 8.4. 2. Tác dụng lực Việc tác dụng lực luôn luôn được tiến hành một cách từ từ, tránh thay đổi đột ngột. Quá trình gia tải cho tới 20 % của lực bắt đầu F 0 có thể được tiến hành tùy ý. Giai đoạn gia t ả i l ê n mẫu thử từ 20 % đến 80 % của F 0 phải được tiến hành liên t ụ c hoặc chia thành ít nhất là 3 bước với t ố c độ gia t ả i không đ ổ i và phải được k ế t thúc trong vòng 6 min. Việc gia tải trong khoảng từ 80 % đến 100 % của F 0 phải được tiến hành liên tục và phải kết thúc trong vòng 2 min k ể từ khi đã đạt được 80 % của F 0 CHÚ THÍCH : T ố c độ gia t ải đến F 0 bằng (200 ± 50)MPa. min -1 đ ược xem xét như là tốc độ gia tả i đ ề u. Sau khi đ ã đạt được lực bắt đầu F 0 , tiến hành giữ lực không đ ổ i trong thời gian 2 min. Ngay sau khi kết thúc 2 min giữ lực ở F 0 , thời điểm t 0 bắt đầu được tính và ghi lại. Sau thời điểm này ch ỉ được phép điều chỉnh để duy tr ì sao cho L o + ∆L o được giữ không đổi. Trên Hình 3 biểu diễn sơ đồ gia t ả i. CHÚ DẪN t Thời gian (min) F/F 0 T ỷ số giữa l ực tác dụng và lực bắt đ ầ u F o . Hình 3 - Sơ đồ gia tải kh i thử ch ù ng 8.4.3. Lực bắt đầu Lực bắt đầu , F o , được quy định trong các tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng. Giá trị đo thực t ế của lực bắt đầu phải n ằ m trong phạm vi dung sai quy định trong Bảng 2. Bảng 2 - Dung sai của F 0 Giá tr ị c ủa F 0 Dung sa i của F 0 F o ≤ 1000 kN ± 1 % F o > 1000 kN ± 2% 8.4.4. Lực kéo trong thời gian thử Trong toàn bộ thời gian thử, lực kéo không được vượt quá giá trị lực bắt đầu lớn hơn d ung sai trong Bảng 2. 8.4.5. Duy tr ì độ giãn Độ giãn sinh ra do lực bắt đầu F o tại thời điểm t 0 phải được đo bằng các loại giãn kế cơ học, quang học hoặc điện tử với độ chính xác như được mô tả trong 8.3.3 ứng v ớ i chiều dày cữ ban đầu L 0 chọn trước. Mức độ thay đ ổ i của ∆ L 0 không được vượt quá 5 x10 - 6 L 0 hoặc 5 m m chọn giá trị lớn hơn trong một lần đo và không vượt quá 7 x 10 -6 L 0 hoặc 7 m m chọn giá trị lớn hơn giữa hai lần đo lực liên tiếp. 8.4.6. Nhiệt độ thử Nhiệt độ ph ò ng thử và nhiệt độ mẫu thử phải được duy tr ì trong khoảng (20 ± 2) ° C . 8.4.7. T ầ n suất đọc lực Kể từ sau khi bắt đầu thử, độ giảm lực ph ả i được ghi lại liên tục với khoảng cách giữa các lần đọc lực theo các giá trị trong Bảng 3. Sau đó, lực tiếp tục được đọc í t nhất 1 tuần 1 lần. Bảng 3 - Thời g i an đọc lực chuẩn Phút 1 2 4 8 15 30 60 Giờ 2 4 6 24 48 96 120 8.4.8. T ầ n suất đọc độ giãn Độ giãn được đo bằng giãn kế phải được ghi lại liên tục hoặc tối thiểu trong khi đo lực , và hai l ầ n trong khi đo hai lực liên tục (ở chu k ỳ th ờ i gian như nhau). 8.4.9. Thời gian thử Thời gian thử phải không nhỏ hơn 120 h. CHÚ TH Í CH: Thời gian thử thông thường l à 120 h hoặc 1000 h . Giá t rị độ độ h ồ i phục ứng suất tại 1000 h (hoặc hơn) có thể được ngoại suy từ các phép thử với thời gian không dưới 120 h mà có thể đảm b ả o rằng kết quả ngoại suy 1000 h (hoặc hơn) là tương đương v ớ i kết quả 1000 h (hoặc hơn) thực sự. Khi đó, trong b á o cáo sẽ phải mô tả cụ thể phương pháp ngoại suy. Phương pháp ngoại suy hiệ n đang sử dụng dựa trên c ô ng thức: log r = m log t + n (2) Trong đó: r l à độ hồi phục t í nh bằng %. t là thời gian tính bằng giờ. m và n là hệ số. 9. Thử mỏi dọc trục 9.1. Nguyên lý thử Phép thử m ỏ i dọc trục là quá trình tác dụng lên mẫu th ử một lực k é o dọc trục, lực k é o này có giá trị thay đổi theo chu kỳ dưới dạng hình sin với tần số không đ ổ i, f, trong giới hạn đàn hồi của vật liệu (xem Hình 4). Phép thử được tiến hành cho đến khi mẫu thử b ị phá hủy hoặc khi m ẫ u chưa phá h ủy nhưng đ ã đạt tới một giá trị chu kỳ gia t ả i cho trư ớ c trong các tiêu chu ẩ n sản phẩm tương ứng . CHÚ D Ẫ N: F Lực. t Thời gian. Hình 4 - Bi ể u đồ chu kỳ gia tải 9.2. M ẫ u thử Mẫu thử phải tuân theo các quy định chung trong Điều 4. Chiều dài phần tự do phải tu â n theo Bảng 4. B ả ng 4 - Chiều dài ph ầ n tự do nhỏ nhất của mẫu th ử Thanh và dây 140 mm hoặc 14d , tùy theo giá trị nào l ớ n hơn Dảnh 500 mm hoặc 2 lần bước xoắn, tùy theo giá trị nào l ớ n hơn Phần tự do của mẫu thử nằm giữa các ngàm kẹp không được phép xử lý dưới bất kỳ hình thức n à o. 9.3. Thi ế t bị thử Máy th ử mỏi phải được hiệu chuẩn theo ISO 7500-1. Độ chính xác phải đạt í t nhất ± 1 %. Máy thử phải có khả năng duy trì gi á trị lực cận trên ( F up ) trong phạm vi ± 2 % của giá trị lực quy định và giữ được phạm vi lực ( F r ) trong phạm vi ± 4 % giá trị quy định . 9.4. Tiến hành thử 9.4.1. Các quy định về mẫu th ử M ẫ u thử phải được kẹp lên máy thử sao cho lực t á c dụng lên mẫu theo phương dọc trục và không được phép xuất hiện m ô ment uốn dọc theo mẫu thử. Đối với mẫu dạng tao, chủ yếu là đảm bảo sao cho tất c ả các d ảnh của tao cùng được kẹp chặt như nhau và lực kéo được phân bố đồng đều. 9.4.2. Độ ổ n định lực và t ầ n số gia tải Phép thử phải được tiến hành trong Điều kiện ổn định về lực cận trên (F u p ), phạm vi lực (F r ) và tần s ố gia tải ( f ) . Không được phép có b ấ t kỳ một gián đoạn n à o về chu kỳ gia tải trong suốt toàn bộ thời gian thử. Tuy nhiên, vẫn cho phép tiến hành tiếp tục tr ở lại một phép th ử đã bị gián đoạn đột ngột. Mọi gián đoạn trong quá trình thử đều phải đưa vào trong báo cáo th ử . 9.4.3. Đếm chu kỳ gia tải Số lượng các chu kỳ gia tải sẽ được đếm toàn bộ kể từ chu kỳ gia tải đầy đủ đầu tiên. 9.4.4. T ầ n số gia tải Tần số của các chu kỳ gia tải phải được giữ ổ n định trong suốt phép th ử và được giữ nguyên trong một loạt phép th ử . Tần số gia tải không được vượt quá: a) 120 Hz đối với thanh và dây; b) 20 Hz đối v ớ i bó dảnh. 9.4.5. Nhiệt độ thử Nhiệt độ của mẫu thử kh ô ng được vượt quá 40 ° C trong suốt thời gian thử. Nếu không có quy định g ì khác, nhiệt độ của phòng thử nghiệm phải được duy trì giữa 10 ° C và 35 ° C . 9.4.6. Tính hợp lệ của phép thử N ế u mẫu thử b ị phá hủ y bên trong phần kẹp mẫu hoặc trong phạm vi 2d kể từ vị trí kẹp hay phá h ủy p hát sinh từ một điểm đặc biệt của mẫu thử th ì phép thử sẽ bị coi là không hợp l ệ. 10. Thử ăn mòn có ứng suất trong dung dịch thiocyanat 10.1. Nguyên lý thử Phép thử nh ằ m xác định thời gian cho t ớ i khi phá h ủy của một mẫu thử chịu tác dụng một lực kéo không đ ổ i, F o , được ngâm trong dung dịch thiocyanate (xem 10.3.5) tại một nhiệt độ không đ ổ i cho trước. 10.2. M ẫ u và mẫu thử Một m ẫ u tuân theo các yêu cầu chung trong Điều 4 bao gồm không dưới 6 mẫu để thử ă n m ò n có ứng suất và 2 m ẫu để xác định bằng thử kéo đơn trục trong trường hợp lực ban đầu ( F o ) được tính theo ph ầ n trăm của ví d ụ : 80 % Chiều dài của mẫu thử, L t , phải đủ để hạn chế ảnh hưởng do uốn tại các đầu neo v à nên bằng 2 l ầ n chiều dài, L 0 . 10.3. Thiết bị thử 10.3.1. Khung gia tải Ph ải sử dụng khung gia tải dạng cứng. Tải trọng được tác dụng bằng một cơ cấu đòn bẩy hoặc một thiết bị cơ khí hay th ủy lực trên một khung kín theo phương ngang hoặc phương đứng. 10.3.2. Thiết bị đo lực Thiết bị đo lực phải có độ chính xác tối thiểu ±2 % và ph ải được hiệu chuẩn theo ISO 7500-1. 10.3.3. Thiết bị đo thời gian Thời gian s ẽ được đo với độ phân gi ả i tối th i ểu là 0,01 h. Thiết bị đo thời gian phải được kết hợp với một bộ điều khiển tự động đ ể có thể dừng và gi ữ nguyên hoặc ghi lại thời điểm phá h ủy mẫu với độ chính xác không t hấp hơn ± 0,1 h. Trong t rường hợp không ghi được tự động, thời gian cho đ ế n lúc phá h ủy sẽ là giá trị thời gian ghi lại được cu ố i cùng trước khi m ẫ u ph á h ủy . 10.3.4. Khoang chứa dung dịch thử Khoang chứa dung dịch thử nên c ó dạng hình trụ và được làm k í n ở hai đầu. Đường kính trong của khoang D c được tính theo công thức sau: D c ≥ (các kích thước tính b ằ ng milimét) Trong B ả ng 5 đưa ra một số giá trị đường kính trong, D c , nên sử dụng Bảng 5 - Đường kính trong D c của khoang thử n ê n sử dụng Kích thước t í nh b ằ ng milimét Đường kính mẫu thử, d Giá trị D c nên sử dụng d ≤ 19 tối thiểu 70 19 d ≤ 50 tối thiểu 100 Chiều dài khoang thử phải đủ cho chiều dài thử L 0 tối thiểu là 200 mm. Vật liệu chế tạo khoang thử phải có k hả năng chịu được dung dịch thử ở nhiệt độ 50° C . Khoang thử phải được đóng kín trong suốt quá trình thử v à không được ph é p có khí xâm nhập. 10.3.5. Dung dịch thử Sử dụng một trong hai dung dịch thử như dưới đ â y, tương ứng với hai mức nồng độ thiocyanate cao và thấp: - Dung dịch A: dung dịch nước ammoni thiocyanat, có được bằng cách hò a tan 200 g NH 4 SCN vào trong 800 ml nước cất hoặc nước đ ã khử k hoán g. Chất lượng của ammoni thiocyanat phải đạt c ấp phân tích với hàm lượng NH 4 SCN không nhỏ hơn 99 % và lượng ion Cl - kh ô ng lớn hơn 0,005 %, lượng ion SO 4 -2 không lớn hơn 0,005 % và ion S 2- không lớn hơn 0,001 %; - Dung dịch B: dung dịch nước kali sunphat (K 2 S O 4 ), kali clorua (KCI) và kali t hiocyanat (KSCN) hò a tan trong nước cất hoặc n ướ c khử k hoán g. Dung dịch thử B phải chứa 5 g/l S O 4 2 - , 0,5 g/l Cl - và 1 g/l SCN - . Độ dẫn điện của nước dùng đ ể chuẩn bị các dung dịch A và B không được vượt quá 20 m S/cm. Phải chú ý l à hai dung dịch này sẽ cho các kết quả thử khác nhau và không th ể so s ánh với nhau. Sử dụng dung dịch được quy định trong tiêu chuẩn sản phẩm . C Ả NH BÁO: Tờ số liệu an toàn vật liệu tương ứng thông báo các hóa ch ấ t nguy hiểm khi thao tác và xử lý các hóa chất này sau khi sử dụng phải được tính đến khi sử dụng hóa ch ấ t trong phép thử này. 10.4. Tiến hành thử 10.4.1. Quy định chung về mẫu thử Mẫu thử được lau sạch bằng vải mềm và khử d ầ u mỡ, ví dụ: bằng axêt ô n (CH 3 COCH 3 ) v à sấy kh ô trong không khí . Mẫu thử phải được bảo vệ chống ăn mòn b ằ ng mộ t lớp ph ủ hoặc phương cách đơn gi ả n khác từ vị trí bắt đầu đi và o trong khoang thử và s â u v à o phía trong của khoang tối thiểu là 50 mm. Chiều dài thử ( L 0 ) là chiều dài của mẫu thử tiếp xúc với d ung dịch. 10.4.2. Gia t ả i và duy tr ì lực kéo Mẫu thử được đặt vào máy kéo và lắp khoang thử lên mẫu thử. Lực kéo được tác dụng lên mẫu cho đến khi đạ t được giá trị F o . Giá trị lực chỉ thị ứng với F o phải được giữ trong phạm vi ± 2 % trong suốt thời gian thử. Giá trị lực F o được ghi lại ở thời điểm t 0 và được k iểm tra sau những kho ả ng th ờ i gian thích hợp trong su ố t quá trình thử và điều chỉnh nếu cần. 10.4.3. Điền dung dịch vào khoang thử Sau khi hoàn tất việc gia tải, khoang thử sẽ được làm kín để tránh r ò r ỉ . Một lượng dung dịch thử có thể tích V o , được gia nhiệt l ê n đến nhiệt độ trong khoảng từ 50° C đến 55° C được đi ề n đầy và o trong khoang thử. Dung dịch này phải được thay mới sau mỗi lần thử . Thể tích V o phải đủ để c ó không ít hơn 5 ml cho mỗi cm 2 b ề mặt mẫu thử dọc theo suốt chiều dài L 0 . Việc đi ề n dung dịch và o khoang thử sẽ được ti ế n hành trong vòng 1 min. Sau đ ó, thiết bị đo thời gian sẽ được thiết lập ở thời điểm b ắ t đầu t o . Không được phép khu ấ y trộn d u ng dịch trong quá trình thử. 10.4.4. Nhiệt độ trong khi thử Trong khoảng th ờ i gian từ t o đến (t o + 5) m i n, nhiệt độ của dung dịch thử sẽ được điều chỉnh đến (50 ± 1)° C đối với d â y hoặc b ó d ảnh và (50 ± 2) ° C đối với thanh và phải được duy tr ì trong suốt thời gian thử . 10.4.5. K ế t thúc thử Phép thử được coi như kết thúc khi mẫu bị phá h ủy hoặc l à đ ã đạt đến thời gian quy định t a Đối v ớ i b ó dảnh , phép thử được coi như kết thúc khi mẫu thử có í t nh ấ t một dây b ị phá h ủy . Nếu vị trí đứt của mẫu thử nằm ngo à i chiều dài thử L 0 th ì phép thử được coi như không hợp lệ. Thời gian cho t ớ i khi phá h ủy mẫu t f,i sẽ được đo và ghi lại với độ chính xác đến 0,1 h. Nếu mẫu chưa bị phá h ủy sau thời gian t a , kết quả thử sẽ được ghi lại là t f,i > t a . 10.4.6. Xác định tuổi thọ trung bình cho đến khi phá hủy ( ) Khi đã thử hết một loạt mẫu thử, các giá trị t f,i sẽ được sắp x ế p theo giá trị thời gian. Gi á tr ị trung bình ( ) chính là giá tr ị ở vị trí giữa của chuỗi sắp x ế p này hoặc là giá trị trung bình số học của hai giá trị giữa trong tr ườ ng hợp số phép thử là số chẵn. 11. Thử kéo lệch phương 11.1. Nguyên lý thử Phép thử này nhằm mục đích xác định hệ số suy giảm lực k é o lớn nhất khi kéo đồng trục do bị l ệ ch một góc 20° quanh một gối uốn quy định tr ướ c đối với năm mẫu thử lấy từ mẫu d ả nh có đường kính d anh nghĩa bằng hoặc lớn hơn 12,5 mm. 11.2. M ẫ u và mẫu thử Một mẫu tuân theo các yêu cầu chung trong Điều 4 phải đủ chiều dài đ ể lấy được ít nhất 12 mẫu thử. Một trong hai m ẫ u lấy ở hai đ ầ u của mẫu sẽ được thử kéo đồng trục đ ể xác định . Phần còn lại của mẫu sẽ được cắt thành ít nhất 10 mẫu thử cho thử k é o lệch phương. Ch ỉ cần 5 kết quả thử hợp lệ là đủ để tính giá tr ị D (xem 11.4) nhưng vẫn nên lấy ít nh ấ t 10 mẫu v ì có thể sẽ xảy ra các phép thử có kết quả không hợp lệ. Chiều dài của mỗi mẫu thử phải thỏa mãn cho phép thử và các thiết bị kẹp. Các mẫu thử không được phép qua b ấ t kỳ một sự chuẩn b ị hay xử lý nào khác sau khi cắt. 11.3. Thiết bị thử 11.3.1. Mô t ả chung Máy thử phải có một khung cứng và phải thỏa mãn mọi yêu cầu từ 11.3.2 đến 11.3.5. M á y thử sẽ ph ả i có một đầu neo b ị động cố định, một đầu neo chủ động di chuyển trên đó có gắn thiết bị đo lực , một cơ cấu gia tải và một gối u ố n có rãnh cố định với kích thước theo quy định. 11.3.2. Kích thước Kích thước của thiết bị thử thể hiện trên H ì nh 5 sẽ ph ả i như sau: - L 1 : (700 ± 50) mm; - L 2 : ≥ 750 mm; - a : 20°± 0,5° Trục quay của gối u ố n phải vuông g ó c với mặt phẳng tạo b ở i hai nhánh neo bị động, chủ động và tâm của gối uốn. CHÚ DẪN: 1 Neo giữ 2 Gối uốn giữa a Đầu chủ động b Đầu bị động Hình 5 - Các kích thước chính của thiết b ị thử k é o lệch phương 11.3.3. Neo Trục d ọ c của c ả hai đầu mẫu thử phải vuông góc với mặt phẳng đế neo. Các sai lệch v ề vị trí hình học sẽ d ẫ n tới các kết quả thử không chính xác. Neo phải t hỏa m ã n các yêu cầu sau: - Khi k é o đồng trục dùng bộ neo được sử dụng t rong thử kéo lệch phương, các kết quả thử phải đạt tối thiểu là 95 % giá tr ị lực kéo khi thực hiện kéo đ ồ ng trục theo Điều 5; - Chuy ể n v ị tương đ ố i dọc trục của dây lõi so v ới các dây ngoài của b ó d ảnh kh ô ng được lớn hơn 0 , 5 mm khi đạt tới 90 % giá trị lực kéo khi thử kéo đồng trục; - Chuy ể n vị của nêm neo t rong đ ế neo ph ả i nhỏ hơn giá trị trong B ả ng 6; - Tiếp xúc giữa ph ầ n côn của đế neo với nêm neo phải chặt trong su ố t quá trình thử; - Ph ầ n răng của nêm neo phải c ó chiều dài tối thiểu từ 2,5 đ ế n 3 lần đường kính bó dảnh . Bảng 6 - Chuyển vị của nêm neo Phần trăm của lực lớn nhất Chuyển vị tối đa cho phép a Từ 0 % đến phá hủy 5 mm Từ 50 % đến phá hủy 2 , 5 mm a Không tính chuyển vị đóng nêm trước khi kéo 11.3.4. Gối uốn Gối uốn phải được chế tạo từ th é p dụng cụ theo TCVN 8285 (ISO 4957). Thành phần hóa học, tổ chức t ế vi và nhiệt luyện phải đảm bảo cho gối uốn có độ dẻo và khả năng chống mài mòn cao. Độ cứng bề mặt phải đạt từ 58 HRC đến 62 HRC đo theo TCVN 257-1 (ISO 6508-1). B ề mặt ho à n thiện của một rãnh gối uốn mới phải có độ nhám R a không vượt quá 1,6 (R a được định nghĩa trong ISO 4287). Các kích thước của gối uốn được cho trong Bảng 7 (xem Hình 6). Gối uốn phải được cố định c hắc chắn để không được phép có bất kỳ một chuyển v ị tính tiến hoặc xoay nào. 11.3.5. Cơ cấu gia tải Cơ cấu gia tải n ê n sử dụng phiến đo lực và phải được hiệu chuẩn theo ISO 7500-1. Độ chính xác tối thiểu phải đạt ± 1 % giá trị hiển thị khi đo lực trong phạm vi ≥ 10 % giá trị toàn thang đo. Tốc độ gia t ải phải điều chỉnh được. Tốc độ gia t ả i phải được kiểm soát trong quá trình thử sao cho khi lực kéo đạt tới 50 % lực bền dự kiến th ì t ốc độ gia tải phải nằm trong khoảng từ 30 MPa/s đ ế n 60 MPa/s (hoặc trong phạm vi tốc độ gi ã n từ 15 x 10 -5 s - 1 đến 30 x 10 -5 s -1 ). Tốc độ này phải được duy trì cho tới khi m ẫ u b ị phá h ủy . Bảng 7 - Kích thước của gối uốn Kích thước bằng milimét Kích thước Đường kính bó dảnh 12 , 5 đ ế n 13 , 0 15 đến 1 6 17 đ ế n 18 Đường kính gối uốn danh nghĩa, d a 40 49 59 G ó c giữa c á c sườn vát 60° ± 12' 60° ± 12' 60° ± 12' Bá n kính lượn tại ch â n rãnh v á t, R 2 ± 0,2 2 ± 0.2 2 ± 0 , 2 Chi ề u sâ u rãnh vát , G 7 , 6 9,5 12 Chi ề u rộng r ã nh vát, C , tại đường kính danh nghĩa, d a 14 , 4 17 , 9 21 , 9 Đường kính trong của r ã nh vát, d i 24,7 ± 0 , 1 29 , 9 ± 0 , 1 34 , 9 ± 0 , 1 Đường kính khi có 2 hình trụ nằm trong rãnh vát, d b 57 , 0 ± 0 , 1 72 , 0 ± 0 , 1 81 , 0 ± 0 , 1 Đường kính hình trụ chuẩn, d a 14 18 20 Hình 6 - Gối uốn 11.4. Ti ế n hành thử Bề mặt của rãnh gối uốn phải được làm sạch kỹ (xem 10.4.1) trước khi tiến hành thử. N ế u bó d ả nh bị cong nhẹ, khi đ ó phải đ ặ t mẫu thử lên rãnh gối uốn sao cho chi ề u cong cùng hướng với h ướ ng lệch phương trong khi k é o. Phải kiểm tra l ại vị trí c ủ a mẫu thử sau khi đã lắp và o trong các đ ầ u neo trước khi bắt đầu tác dụng lực k é o. Trong quá trình gia tải phải kiểm tra độ kẹp chặt của các đầu neo đ ể đảm bảo cho bó dảnh kh ô ng bị trượt đi so với các đầu neo. T ố c độ gia t ả i phải phù hợp với 11.3.5. Phép thử sẽ b ị xem là không hợp lệ nếu b ó dảnh b ị đứt t ừ một dây trở lên mà v ị trí đứt n ằ m ngoài điểm tiếp xúc v ớ i g ối uốn. Giá trị F a,i của m ột phép thử hợp lệ sẽ được ghi lại với độ chính xác như đ ã nêu trong 11.3.5. Giá trị D i tương ứng sẽ được t í nh từ F a,i theo công thức sau rồi đưa vào trong báo cáo: Giá trị D phải được tính là giá trị trung bình của các giá trị D i 12. Phân tích hóa học Nói chung thành phần hóa học được xác định bằng phương pháp phân tích quang phổ. Trong trường hợp có tranh chấp về phương pháp phân tích, th ì thành phần hóa học phải được xác định bằng một phương pháp thử trọng tài được quy định b ở i một trong các tiêu chuẩn quốc gia hoặc quốc tế. CHÚ THÍCH : Danh mục các tiêu chuẩn xác định th à nh phần hóa h ọ c được liệt k ê t rong T hư mục tài liệu tham kh ả o. 13. Đo các đặc trưng hình học 13.1. M ẫ u thử Mẫu thử phải tuân theo các yêu cầu chung trong Điều 4. Chiều dài của mẫu thử phải đủ để tiến hành các phép đo theo 13.3. 13.2. Thiết b ị thử Các đặc trưng hình học sẽ được đo bằng một thiết bị có độ phân gi ả i tối thiểu phải đạt. - 0,01 mm khi đo chiều cao gân (với thanh hoặc dây đã tôi và ram) và độ sâu của rãnh lõm (đối với d â y k é o nguội ấn lõm); - 0,05 mm khi đo khoảng h ở giữa hai h à ng gân hoặc hai hàng rãnh lõm; - 0,5 mm khi đo kho ả ng cách giữa các gân hoặc giữa các rãnh lõm để xác định bước g â n hoặc bước rãnh lõm (xem 13.3.1.3 và 13.3.2.2), chiều dài của rãnh lõm (xem 13.3.2.4) hoặc khi đo bước xoắn của bó d ả nh (xem 13.3.3); - một độ khi đo góc nghiêng của gân hoặc r ã nh l õ m và trục dọc của dây hoặc thanh. 13.3. Tiến hành thử 13.3.1. Đo gân 13.3.1.1. Chiều cao tạ i điểm cao nh ấ t ( a max ) Chiều cao gân tại điểm cao nhất ( a max ) được xác định bằng cách đo chiều cao của n (n ≥ 5) gân riêng lẻ trong một h à ng tại điểm cao nhất của từng gân và tính giá trị trung bình trên tất cả các giá trị thu đ ượ c . 13.3.1.2. Chiều cao gân tạ i một v ị tr í cho tr ướ c Chiều cao gân tại một vị trí cho trước (V í dụ: tại điểm một phần tư, điểm giữa hoặc điểm ba phần tư v ớ i các giá trị tương ứng a 1/4 , a m và a 3/4 ) phải được xác định bằng cách đo chiều cao của n (n ≥ 3) gân riêng l ẻ trong một hàng và tính giá trị trung bình trên các kết quả đo được. 13.3.1.3. Bước gân (c) Bước gân ( c ) được xác định bằng cách lấy chiều dài của khoảng đo chia cho số bước gân. Khoảng đo có thể l à khoảng cách từ tim của một g â n đ ế n tim của một gân khác trên cùng một hàng, đo tr ê n đường thẳng song song với tr ụ c dọc của sản phẩm. Chi ề u dài của khoảng đo phải lớn hơn tối thiểu là 10 bước g â n. 13.3.1.4. Phần chu v i không chứa gân ( ) Ph ầ n chu vi không chứa gân ( ) được xác định b ằ ng tổng các khe h ở trung bình e giữa các gân của hai h à ng gân k ề nhau tính cho t ừng hàng g â n. Giá trị khe h ở trung bình (e) phải được xác định từ tối thiểu ba số đo. 13.3.1.5. Góc nghiêng của gân ( ) Góc nghiêng của gân ( ) được tính dựa trên giá trị trung bình các giá trị g ó c nghiêng riêng lẻ đo trên t ừ ng hàng g â n v ớ i cùng một góc. 13.3.1.6. Chiều rộng của gân ngang (b) Chi ề u rộng của g â n ngang (b), xem Hình 8, mặt cắ t M - M, phải được xác định như l à giá trị trung bình của ba số đo tr ê n cùng một hàng, tại điểm giữa của gân, vuông góc với tr ụ c của gân 13.3.2. Đo vết lõm 13.3.2.1. Yêu c ầ u chung Các ph é p đo tr ê n bó dảnh có vết lõm phải được thực hiện trên t ừ ng d â y ri ê ng lẻ của mẫu thử. Trước khi ti ế n hành đo, các d â y d ả nh sẽ phải được tách ra khỏi b ó và nắn thẳng nhưng không được l à m hư hại b ề mặt dây. Các m ẫ u thử d â y đơn không được nắn thẳng trong quá trình sản xuấ t cũng sẽ được nắn thẳng mà kh ô ng được làm hư hại b ề mặt dây. 13.3.2.2. Chiều sâu tại điểm sâu nh ấ t (a ma x ) Chiều sâu lõm tại điểm sâu nhất (a ma x ) được xác định bằng cách đo chiều sâu của n ( n ≥ 5) vết lỏm riêng lẻ trong một hàng tại điểm s â u nh ấ t và lấy giá trị trung bình của các giá trị đo được. 13.3.2.3. Bước lõm (c) Bước lõm (c) được xác định bằng cách lấy chiều dài của khoảng đo chia cho số bước lõm. Khoảng đo có thể là khoảng cách từ tim của một vết lõm đến tim của một vết lõm khác trên cùng một hàng, đo trên đường thẳng song song với trục dọc của sản phẩm. Chi ề u dài của khoảng đo phải lớn hơn tối thiểu là 10 bước l õ m. 13.3.2.4. Chiều dài rãnh lõm ( l ) Chiều dài rãnh lõm ( l ) phải được xác định là giá trị trung bình của ba số đo trên cùng một hàng, song song với trục dọc của dây trong đường thẳng vuông góc với r ã nh l õ m tại t â m của nó trên bề mặ t dây. 13.3.2.5. Ph ầ n chu vi không ch ứ a lõm ( ) Ph ầ n chu vi không chứa lõm ( ) được xác định b ằ ng tổng các khe h ở trung bình e giữa các g â n của hai hàng lõm k ề nhau tí nh cho từng hàng lõm. Giá trị khe hở trung bình (e) phải được xác định t ừ tối thiểu ba số đo. 13.3.2.6. Góc nghiêng của vết lõm ( ) Góc nghiêng của vết lõm ( ) được xác định l à giá trị trung bình các giá trị góc nghiêng ri ê ng lẻ đo trên từng hàng lõm. 13.3.3. Bước xoắn của tao dảnh ( P) Bước xoắn của tao dảnh ( P ) được xác định l à khoảng cách giữa hai điểm tương tự nhau li ê n tiếp của c ù ng một dây. Nên đo khoảng cách này trên một tờ giấy trên đó có in hình của tao dảnh b ằ ng phương pháp thích hợp. 13.3.4. Độ thẳng Độ vồng (h b ) thể hiện độ thẳng của sản phẩm được xác định bằng cách đo trong mặt phẳng cong khoảng h ở giữa sản phẩm và đường thẳng nối hai đầu của hai giá đỡ cố định cách nhau 1m trên đ ó đỡ sản phẩm (xem Hình 7). Kích thước tính bằng m m Hình 7 - Đo độ vồng. 14. Xác định diện tích gân tương đối (fR) 14.1. Quy định chung Việc xác định diện tích g â n tương đối (f R ) của thép v ằ n dự ứng lực phải được tiến hành dựa trên các kết qu ả đo trong 13.3.1. Hình 8 - Xác định diện tích mặt cắt d ọc F R 14.2. Tính f R 14.2.1. Diện tích gân tương đối Diện tích gân tương đ ố i được tính theo công thức sau: Trong đ ó - n là số hàng gân ngang có trên chu vi; - m là số lượng mặt nghiêng trên các gân ngang khác nhau trong một hàng ; - F R = là diện tích mặt cắt dọc của một gân (xem Hình 8), trong đó a sj là chiều cao trung bình tại vị trí i của g â n được chia thành p phần của chiều dài . 14.2.2. Công thức giản lược Nếu công thức tổng quát trong 14.2.1 khó áp dụng vì phải dùng các thiế t bị đặc biệt, có thể sử dụng công thức gi ả n lược. Ví dụ sử dụng các công thức gi ả n lược như sau: a) Công thức hình thang: b) Công thức Simpson: c) Công thức Parabol: d) Công th ứ c k inh nghiệm: f R = (9) Trong đ ó là hệ số kinh nghiệm thể hiện tương quan giữa f R ứng với một biên dạng dây nhất định; Các giá trị a 1/4 , a m , a 3/4 được xác định theo 13.3.1.2. được xác định theo 13.3.1.4. 14.2.3. Công thức d ùng đ ể t í nh f R Công thức dùng để tính f R phải phù hợp với tiêu chuẩn sản phẩm và được đưa vào trong báo cáo thử. 15. Xác định sai lệch khối lượng danh nghĩa một mét dài 15.1. Mẫu thử Mẫu thử phải tu â n theo các yêu cầu chung trong Điều 4. Ngoài ra, mẫu thử phải có các đ ầ u mút được cắt vuông gó c với trục. 15.2. Độ chính xác phép đo Chiều dài và khối lượng của mẫu thử phải được đo với độ chính xác tối thiểu là ± 0,5 %. 15.3. Tiến hành thử Phần trăm sai lệch so với khối lượng một mét d à i danh nghĩa phải là độ sai lệch giữa kh ố i lượng một mét dài thực của mẫu thử, được tính từ khối lượng và chiều dài của mẫu, so với khối lượng một m ét d à i danh ngh ĩ a t r ong các tiêu chuẩn sản phẩm. 16. Báo cáo thử Báo cáo thử phải bao gồm các thông tin sau: a) Số hiệu của tiêu chuẩn này: TCVN 7937-3:2013 (ISO 15630-3:2010); b) T ê n của mẫu thử (bao gồm c ả đường kính danh nghĩa của thanh, dây v à bó d ả nh); c) Chiều dài của mẫu thử; d) Phép thử đã tiến hành và các kết quả thử tương ứng; e) Tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng, nếu có; f) Tất c ả các thông tin phụ liên quan đ ến mẫu thử, thiết bị thử và tiến hành thử. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ISO 437:1982, Steel and cast iron - Determination of total carbon content - Combustion gravimetric method. [2] ISO 439:1994, S teel and iron - Determination of total silicon content - Gravimetric method . [3] ISO 629:1982, S teel and cast iron - Determination of total manganese conte n t - S pectrophotometric method [4] ISO 671:1982, Steel and cast iron - Determination of total sulphur content - Combustion titrim e tric method. [5] ISO 4827:1997, Geometrical Prosuct Specifications (GPS) - Surface texture: Profile method - Terms, definitions and surface texture parameters. [6] ISO 4 8 29-1:1986, S teel and cast iron - Determination of total silicon content - Reduc e d molybdosilicate spectrophotometric method - Par t 1: Silicon contents between 0,05 and 1,0 %. [7] ISO 4829-2:1988, S teel and cast iron - Determination of total silicon content - Reduc e d molybdosilicate spectrophotometric method - Part 2: Silicon contents between 0 , 01 and 0,05 %. [8] ISO/TR 4830-4:1978, S teel - Determination of low carbon contents - Part 4: Coulometric method after combustion. [9] ISO 4934:2003, S teel and iron - Determination of sulphur content - Gravimetric method . [10] ISO 4935:1989, S teel and iron - Determination of sulphur content - Infrared absorption method after combustion in an induction furnace. [11] ISO 4937:1986, S teel and iron - Determination of chromium content - Potentiometric or visual titration method. [12] ISO 4938:1988, S teel and iron - Determination of nickel content - Gravimetric or titrimetric method. [13] TCVN 8498:2010 (ISO 4939:1984), Thép và gang - X á c định hàm lượng niken - Ph ươ ng pháp quang ph ổ Dimethylblyoxime. [14] TCVN 8499 (ISO 4940:1985), Thép và gang - X á c định h à m lượng niken - Phương pháp quang ph ổ hấp thụ nguy ê n tử ngọn l ử a. [15] TCVN 8503:2010 (ISO 4941:1994), Thép và gang - Xác định hàm lượng molipđen - Phương pháp quang ph ổ Thiocyanate). [16] TCVN 8504 (ISO 4942:1988), Thép và gang - X á c định hàm l ượ ng vanadi - Ph ươ ng pháp quang phổ N-BPHA). [17] TCVN 8513:2010 (ISO 4943:1985), Thép và gang - X á c định hàm l ượ ng đồng - Phương pháp quang phổ hấp t hụ nguyên tử ngọn l ử a). [18] ISO 4945:1977, Steel - Determination of nitrogen content - Spectrophotometric method. [19] TCVN 8514:2010 (ISO 4946:1984), Thép và gang - X á c định hàm lượng đồng - Phương pháp quang phổ 2,2 ’ -diquinol y l. [20] ISO 4947:1986, Steel and cast iron - Determination of vanadium content - Pot e ntiometric titration method. [21] TCVN 198:2008 (ISO 7438:2005), Vật liệu kim loại - Thử uốn. [22] ISO 9441:1988, Steel - Determination of niobium content - PAR spectrophotometric method. [23] TCVN 8521:2010 (ISO 9556:1989), Thép và gang - X á c định hàm lượng cacbon t ổ ng - Phương pháp hấp thụ hồng ngoại sau khi đốt trong lò cảm ứng. [24] TCVN 8509:2010 (ISO 9647:1989), Thép và gang - X á c định hàm lượng vanadi - Ph ươ ng ph á p quang phổ hấp thụ nguyên t ử ngọn lửa. [25] TCVN 8511:2010 (ISO 9658:1990), Thép và gang - X á c định hàm lượng nhôm - Phương ph á p quang ph ổ h ấ p thụ nguyên tử ngọn lửa. [26] TCVN 8512:2010 (ISO 10138:1991) Thép và gang - Xác định hàm lượng crom - Ph ươ ng ph á p quang phổ hấp thụ nguyên tử ngọn l ử a. [27] ISO 10153:1997, Steel - Determination of boron content - Curcumin spectrophotome t ric method. [28] ISO 10278:1995, Steel - Determination of manganese content - Inductively coupled plasma atomic e mission sp e ctrom e tric method. [29 ] TCVN 8506:2010 (ISO 10280:1991 ) Thép và gang - Xác định hàm lượng ti t an - Ph ươ ng ph á p quang ph ổ diantipyrylmetan. [30] ISO 10697-1:1992, Steel - Determination of calcium content by f l ame atomic absorption spectrometry - Part 1: Determination of acid-soluble calcium content. [31] ISO 10697-2:1992, S teel - Determination of calcium content by flame atomic absorption spectrometry - Part 2: Determination of total calcium content. [32] ISO 10698:1994, S teel - Determination of antimony content - Electrothermal atomic absorption sp e ctrome t ric method. [33] TCVN 8505:2010 (ISO 10700:1994) Thép và gang - Xác định hàm lượng man gan - Phương pháp quan g ph ổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa. [34] TCVN 8519:2010 (ISO 10701:1994) Thép và gang - Xác định h à m lượng lưu huỳnh - Phương pháp quan g ph ổ phức xan h metylen. [35] ISO 10702:1993, S teel and iron - Determination of nitrogen content - Titrimetric method after distillation. [36] TCVN 8517:2010 (ISO 10714:1992) Thép và gang - Xác định hàm lượng phốt pho - Phương pháp quan g ph ổ photphovanadomolipdat. [37] ISO/TR 10719:1994, Steel and iron - Determination of non-combined carbon content - Infrared absorption method after combustion in an induction furnace. [38] ISO 10720:1997, S teel and iron - Determination of nitrogen content - Thermal conductimetric method after fusion in a current of inert gas. [39] TCVN 8502:2010 ( ISO 11652:1997) Thép và gang - X á c định hàm lượng coban - Phương ph áp quang ph ổ h ấ p thụ nguyên tử ngọn lửa. [40] ISO 11653:1997, S teel - Determination of high cobalt content - Potentiometric titration method after separation by ion exchange. [41] ISO 13898-1:1997, S teel and iron - Determination of nickel, copper and cob a lt contents - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Part 1: General requirements and sample dissolution. [42] ISO 13898-2:1997, S teel and iron - Determination of nickel, copper and cobalt contents - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Part 2: Determination of nickel content. [43] ISO 13898-3:1997, S teel and iron - Determination of nickel, copper a nd cobalt contents - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Part 3: Determination o f copper content. [44] ISO 13898-4:1997, S teel and iron - Determination of nickel, copper and cob a lt contents - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Part 4: Determination of cobalt content. [45] ISO/TS 13899-1:2004, S teel - Determination of Mo, Nb and W contents in alloyed s teel - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Part 1: Determination of Mo content. [46] ISO 13899-2:2005, S teel - Determination of Mo, Nb and W contents in alloyed steel - Inductiv e ly coupled plasma atomic emission spectrometric method - Par t 2: Determination of Nb content. [ 47] ISO/TS 13899-3:2005, S teel - Determination of Mo, Nb and W contents in alloyed st ee l - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method - Par t 3: Determination of W content. [48] TCVN 8501:2010 (ISO 13900:1997) Thép - Xác định hàm lượng bo - Phương ph á p quang ph ổ curcumin sau chưng cất. [49] TCVN 8520:2010 (ISO 13902:1997) Thép và gang - Xác định hàm lượng lưu huỳnh cao. Phương ph á p hấp thụ hồng ngoại sau khi đốt trong lò c ả m ứng. [50] ISO/TR 15349-1:1998, Unalloyed steel - Determination of low carbon content - Part 1: Infrared absorption m e thod after combustion in an electric resistance fu rn ac e (by peak separation). [51] ISO 15349-2:1999, Unalloyed s teel - Determination of low carbon content - Part 2: Infrared absorption method after combustion in an induc t ion furnace (with preheating). [52] ISO/TR 15349-3:1998, Unalloyed steel - Determination of low carbon content - Part 3: Infrared absorption method after combustion in an electric resistance furnace (with preheating). [53] ISO 15350:2000, S teel a nd iron - Determination of total carbon and sulfur content - Infrared absorption method after combustion in an induction furnace (routine method). [54] ISO 15351:1999, Steel a nd iron - Determination of nitrogen content - Thermal conductimetric method after fusion in a current of inert gas (Routine method). [55] ISO 15353:2001 , S teel and iron - Determination of tin content - Flame atomic absorption sp ect rome t ric method (extraction as Sn-SCN). [5 6 ] ISO 15355:1999, Steel and iron - D e t e rmination of chromium content - Indirect titr at ion method. [57] ISO 16918-1:2009, Steel and iron - Determination of nine elements by the inductively coupl e d plasma m a ss spectrometric method - Part 1: Determination of tin, antimony, cerium, lead and bismuth. [58] ISO 17053:2005, S teel and iron - Determination of oxygen - I nfrared method after fusion under inert gas. [59] ISO 17054:2010, Routin e method for analysis of high alloy steel by X-ray fluoresccnce spectrom e try (XRF) by using a near-by technique. [60] ISO/TR 17055:2002, S teel - Determination of silicon content - Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method. [61] TCVN 8510:2010 (ISO 17058:2004) Thép v à gang - X á c định hàm lượng asen - Phương pháp quang phổ. 1) Đối với thử nghiệm thường xuyên bởi nhà sản xuất thép dự ứng lực thực hiện, thông tin thử nghiệm nên có trong tài liệu nội bộ.