TCVN6259-6:2003

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6259-6:2003 về Quy phạm phân cấp và đóng tàu biển vỏ thép - Phần 6: Hàn TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 6259-6:2003 QUY PHẠM PHÂN CẤP VÀ ĐÓNG TÀU BIỂN VỎ THÉP - PHẦN 6: HÀN Rules for the classi fi cation and construction of sea-going s teel ships - Part 6: W elding L ờ i nói đ ầ u TCVN 6259-6:2003 thay thế cho TCVN 6259-6:1997. TCVN 6259-6: 2003 do Ban kỹ thuật TCVN/TC8 "Đóng tàu và Công trình biển" phối hợp với Cục Đăng kiểm Việt Nam biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. QUY PHẠM PHÂN C Ấ P VÀ ĐÓNG TÀU BI Ể N V Ỏ THÉP - PH Ầ N 6: HÀN Rules for the classi fi cation and construction of sea-going s teel ships - Part 6: W elding CHƯƠNG 1 QUY Đ|NH CHUNG 1.1. Quy định chung 1.1.1 . Phạm vi áp dụng 1 . Công việc hàn, v.v .... sau đây gọi là “Hàn", được áp dụng trong hàn kết cấu thân tàu, trang thi ế t bị, hệ thống máy tàu, v.v .... nếu không có quy định nào ở các phần khác, phải thỏa mãn những yêu cầu ở Phần này. 2 . Các yêu cầu của phần này được áp dụng cho việc hàn khi nhà máy tuân thủ chặt chẽ các yêu cầu quy định dưới đây: (1) B ằ ng cách thực hiện việc kiểm soát quá trình toàn bộ công vi ệ c hàn đ ể đảm bảo chất lượng hàn thông qua các thiết bị thích hợp và hệ thống kiểm tra chất lượng. (2) Nhà máy phải điều tra tìm nguyên nhân chính, để báo cáo kết quả điều tr a cho Đăng kiểm viên và thực hiện biện pháp khắc phục nếu có sự s ai lệch do việc kiểm soát xảy ra và/hoặc chất lượng của sản phẩm không đạt bị phát hiện. 3 . Hàn không quy định trong phần này có thể được áp dụng nếu được Đăng kiểm xét duyệt riêng v ề thiết k ế và công nghệ. 1.2. Thử trước khi hàn 1.2.1 . Tiến hành thử 1 . Quy trình hàn, chứng nhận t hợ hàn và các vật liệu hàn quy định trong p hầ n này phải được th ử với sự có m ặ t của Đăng kiểm viên và phải được Đăng kiểm ph ê duyệt trước khi hàn. 2 . Các thử nghiệm về hàn không quy định trong phần này phải được thực hiện theo các yêu cầu kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn thử đã được Đăng kiểm duyệt. 3 . Các thử nghiệm có thể được miễn, nếu các chứng nhận phù hợp của các quy trình hàn, thợ hàn, các vật liệu hàn. v.v .... được Đăng kiểm chấp nhận. 1.3. Hàn 1.3.1 . Thực hiện kiểm soát hàn Nhà máy phải tuân thủ các yêu cầu quy định trong Chương 2 của Phần này đối với việc kiểm soát hàn kết cấu thân làu, v.v... 1.3.2 . Xác nhận điều kiện h à n 1 . Để kiểm soát có hiệu quả công việc hàn do nhà máy thực hiện. Đăng kiểm viên sẽ xác nhận các điều kiện trong khi hàn vào thời gian thích hợp do Đăng kiểm viên quy định, nếu cần t hiết. Trong trường hợp này nhà ch ế tạo phải t ạo mọi điều kiện cho Đăng kiểm viên và để Đăng kiểm v iê n đi tới các khu vực t hích hợp của nhà máy. 2 . Nếu xét thấy cần thiết trong mục -1 trên, Đăng kiểm viên có thể yêu cầu nhà máy thực hiện các biện pháp khắc phục đối với việc kiểm soát hàn. 1.4. Kiểm tra hàn và chất lượng hàn 1.4.1 . Thực hiện kiểm tra 1 . Kiểm tra hàn phải được thực hiện với sự có m ặ t của Đăng kiểm vi ê n trong khi hàn và sau khi hàn được quy định trong 2.1.4 của TCVN 6259-1B:2003 “Quy định chung về ph â n cấp’' . 2 . Sự có m ặ t của Đăng kiểm viên có thể ít đi, nếu hệ thống chất lượng và hệ thống kiểm tra hàn của nhà máy được Đăng kiểm xem là thích ứng . 1.4.2 . Chất lượng và sửa chữa 1 . Chất lượng hàn phải được tuân thủ các yêu cầu sau: (1) Kiểm tra trong khi hàn: Các hạng mục kiểm tra trong khi hàn, mà được Đăng kiểm chỉ định thông qua việc xác nhận các điều kiện hàn quy định trong 1.3.2 phải được thực hiện theo đúng trình tự. (2) Kiểm tra trực quan: Kiểm tra trực quan đối với các đường h àn phải được thực hiện. Đườn g hàn phải khôn g có khuyết t ậ t nứt, thừa kim loại mối hàn hoặc lồi quá và các khuyết t ậ t có hại tr ên b ề mặt như cháy chân, chờm phủ, biến dạn g và lệch mép quá dung sai cho phép. Kích thước của mối hàn góc phải phù hợp với các yêu cầu quy định trong 1.2.3 của TCVN 6259-2A:2003 “Kết cấu th â n tà u và trang thiết bị’'. (3) Kiểm tra không phá hủy: Kiểm tra không phá hủy đường hàn do Đăng kiểm quy định riêng phải được thực hiện. Đường hàn phải không có khuyết tật nứt, và các khuyết tật có hại ở b ê n trong như không ngấu và không thấu, v.v... 2 . Các khuyết t ậ t hàn được phát hiện trong kiểm tra quy định ở mục - 1 trên phải được sửa chữa hoặc được giữ nguy ê n theo sự chỉ dẫn của Đăng kiểm viên. 1.4.3 . T iê u chuẩn chất lượng Trong trường hợp Đăng kiểm viên phát hiện thấy chất lượng của hàn giảm đáng kể so với t iê u chuẩn, Đăng kiểm có thể yêu cầu nhà chế tạo nâng cao chất lượng hàn dựa trê n kết quả kiểm tr a. 1.5. Định nghĩa và giải thích Trong phần này của Quy phạm, chấp nh ậ n những định nghĩa và giải thích dưới đây. (1) Vật liệu hàn - V ật liệu đảm bảo tiến hành quá trình hàn để có được mối nối hàn có chất lượng. Trong hàn điện, v ật liệu hàn là que hay cực hàn, d â y (kim loại) hàn, thuốc hàn, khí bảo vệ. Trong hàn khí thì vật liệu hàn gồm ô xi kỹ thuật và các loại khí cháy. (2) Kim loại cơ bản (còn gọi là vật liệu cơ bản hay vật liệu chính) - Kim loại của các chi tiết được hàn. (3) Kim loại đ ắ p - Kim loại do que hàn hay dây hàn nóng chảy chuyển vào mối hàn và thực tế không chứa kim loại cơ bản. (4) Kim loại m ố i hàn - Kim loại d o kim loại cơ bản và v ậ t liệu hàn hoặc ch ỉ do kim loại cơ bản nóng chảy trong khi hàn tạo thành. (5) Vùng ả nh hưởng nhiệt - Vùng kim loại cơ bản tiếp giáp với mối hàn (hoặc mối hàn đ ắ p) có sự bi ế n đổi v ề tổ chức kim loại và tính chất của nó do tác dụng của nhiệt khi hàn. (6) Tính hàn - Đặc tính của kim loại có thể nhận được mối hàn có chất lượng khi áp dụng công nghệ hàn thích hợp. (7) Độ ngấu - Sự nóng chảy của kim l oại đắp hoặc sự nóng chảy của kim loại các mép được hàn. (8) Chưa ngấu (hoặc không ngấu) - Một loại khuyết tật của mối hàn do chưa có sự nóng chảy (liên kết) giữa kim loại mối hàn với kim loại cơ bản, giữa kim loại cơ bản với kim loại cơ bản, hoặc giữa các lớp của kim loại mối hàn với nhau khi hàn nhiều lớp. CHƯƠNG 2 HÀN 2.1. Quy định chung 2.1.1 . Phạm vi áp dụng 1 . Các yêu cầu của Ch ươ ng này được áp dụng chủ yếu cho hàn kết c ấ u thân tàu , v.v..., do vậy nhà m á y phải tuân thủ các yêu cầu sau: (1) Trước tiên các loại vật liệu phải có chứng chỉ thích hợp, phù hợp với bản vẽ chế tạo kết cấu th â n tàu đã được Đăng ki ể m duyệt. (2) Đ ả m bảo phương pháp gia công và độ chính xác phù hợp với chất lượng yêu cầu. (3) Thợ hàn phải có chứng chỉ phù hợp và phải được kiểm tra tay nghề, duy trì kỹ năng và đ ào t ạo. 2 . Ngoài những yêu cầu quy định ở -1 trên, nhà máy phải kiểm soát công việc hàn ngoài hiện trường phù hợp với các yêu cầu quy định trong Chương này. 3 . Các yêu cầu quy định trong Ch ư ơng này phải được áp dụng cho công việc hàn các kim loại cơ bản l à thép cán dùng làm kết cấu thân tàu, thép cán làm việc ở nhiệt độ thấp và thép cán có độ bề n cao đã tôi và ram dùng cho các kết cấu. Việc hàn các vật liệu khác phải được Đăng kiểm xét duyệt ri ê ng trong t ừng trường hợp cụ thể. 2.2. Kế hoạch công việc 2.2.1 . Sơ đồ hàn Nhà chế tạo phải trình cho Đăng kiểm sơ đồ hàn đối với mỗi tàu để duyệt t rư ớc khi thực hiện công việc hàn, bao gồm các hạng mục dưới đây, ví dụ bản v ề mặt cắt giữa tàu (ch ỉ ra cấ p v ậ t liệu, chiều dày vật liệu, kích thước v ậ t liệu, v.v...) có thể được sử dụng như là một sơ đồ hàn. ( 1 ) Các phần kết cấu chính đối với thân tàu trong khoảng 0 , 6L g iữa tàu, được dự định hàn tại hiện trường. (2) Các quy trình hàn áp dụng cho hàn ở ( 1 ) trên và vị trí hàn của quy trình hàn đó, bao gồm cả số quy trình và ngày duyệt của quy trình. (3) Các hạng mục khác, nếu Đăng kiểm xét thấy cần thiết. 2.2.2 . Quy trình hàn và các thông số kỹ thuật liên quan 1 . Quy tr ì nh hàn và các thông số kỹ thuật liên quan phải được Đăng kiểm duyệt phù hợp các yêu cầu quy định ở Chương 4 của Phần này. 2 . Í t nhấ t các đ iề u kiện hàn sau phải được đưa ra trong các thông số kỹ thuật của quy trình hàn ( W PS): ( 1 ) Quy trình hàn. (2) Loại vật liệu cơ bản (cấp thép và chiều dày lớn nhất của vật liệu). (3) V ậ t liệu hàn (cấp v ật liệu hàn, khí bảo vệ, loại vật liệu t ấm lót, v.v...). (4) Kiểu mối hàn (mối hàn giáp mép hoặc mối hàn góc). (5) Tư thế hàn. (6) Chi t iế t v ề vát mép theo chiều d ày vật liệu cơ bản (bao gồm tiêu chuẩn dung sai đối với điều kiện chuẩn bị cạnh mối hàn, góc vát mép, khe hở chân, và độ lệch mép), số que hàn và sự bố trí, kích thước chân mối hàn hoặc chiều cao mối hàn góc, số lớp hàn hoặc trình tự đi que và các thông số hàn ( loại d òng điện, cường độ dòng điện, điện áp, tốc độ hàn, nhiệt lượng giáng l ê n mối hàn). (7) Nhiệt độ gia nhiệt và nhiệt độ giữa các lớp hàn. (8) Xử lý nhiệt mối hàn. (9) Các điều kiện khác c ầ n thiết cho quy trình hàn. 2.3. Chuẩn bị trước khi hàn 2.3.1 . Kiểm tra v ậ t liệu Thực hiện công việc hàn, nhà m á y phải tuân thủ các yêu cầu sau: (1) Thiết l ậ p biện pháp mà có thể nh ậ n biết rõ các loại thép và các loại vật liệu hàn đ ể tránh tình trạng sử dụng nh ầ m. (2) Loại b ỏ các khuyết tật có hại trên bề mặt thép và trên các bề mặt đã qua quá trình cắt khí. (3) Xử lý nhiệt như gia nhiệt theo vết, v.v..., đối với thép phải phù hợp với tiêu chuẩn đã được Đăng kiểm chấp nhận trừ khi có sự phê duyệt riêng. (4) Vật liệu hàn phải được bảo quản và kiểm soát một cách phù hợp và phải được sấy một cách thích ứng, nếu cần thiết. (5) Nhà chế tạo phải ch ỉ dẫn một cách đ ầ y đủ cho th ợ hàn v ề cách sử dụng các loại vật liệu hàn. 2.3.2 . C huẩn bị mép hàn 1 . Rãnh hàn phải được gia công đúng cách thức và đồng dạng, và các vết nứt hoặc các khuyết tật trên rãnh hàn phải được loại bỏ. Ẩ m ướt, dầu mỡ và gỉ, v.v..., phải được làm sạch k hỏi rãnh hàn và các vùng cạnh rãnh hàn. Việc sơn phần hàn không g â y tác hại đối với chất lượng mối hàn. 2 . Phải đặc biệt chú ý đối với việc chuẩn bị cạnh mối hàn của các đường hàn c ắt nhau, các rãnh hàn thực hiện tại hiện trường, v.v... 2.3.3 . Quy trình l ắ p ghép 1 . Hình dạng, quy cách và khe hở c h ân của rãnh hàn phải phù hợp với tiêu chuẩn quy định trong Bảng các thông số kỹ thuật của quy trình hàn (WPS) ở mục 2.2.2 tương ứng với quy trình hàn được áp dụng. Khe hở giữa các tấm kim loại cơ bản trong mối hàn chữ T và mối hàn chồng mép k hô ng được vượt quá mức cho phép. 2 . Hai đ ầu của các mối hàn quan trọng p hải được g ắ n thêm t ấ m vấu hoặc có t ấm kim loại dài hơn một cách phù hợp, và sẽ được c ắ t b ỏ sau khi hàn. 3 . Các mã gá sử dụng cho hàn phải được l ắ p sao cho khôn g tạo c ă ng quá mức. Sau khi h àn , nói chung các mã gá phải được tháo bỏ, và bất kỳ khu y ết tật nào trên bề m ặ t của kim loại cơ bản xuất hiện do thực hiện việc tháo bỏ mã gá phải được sửa chữa thích ứng bằng phương pháp hàn, mài, v.v... 4 . Mối ghép phải không có khe hở, lệch mép và biến dạng quá lớn, v.v... Nếu việc gá l ắ p thực hiện không đúng thì phải thực hiện lại cho phù hợp. 5. Không được dùng lực tác dụn g quá mạnh để ch ỉ nh các ph ầ n gá l ắ p không đ ạt, nếu tạo sự biến dạng lớn. 2.4. Quá trình hàn 2.4.1 . Lựa chọn vật liệu hàn Việc sử dụng các vật liệu hàn cho thép cán dùng làm thân tàu, thép cán làm việc ở nhiệt độ thấp, thép cán tấm có độ b ề n cao đã tôi và ram dùng cho các kết cấu phải được lựa chọn phù hợp với những yêu cầu sau: (1) Sự lựa chọn các vật liệu hàn phải phù hợp với các yêu cầu đưa ra trong Bảng 6/2.1. (2) Với yêu cầu quy định ở ( 1 ) trên, các mối hàn của các cấp thép khác nhau có thể được sử dụng như sau: (a) Vật liệu hàn cho cấp thép thấp h ơn có thể sử dụng cho mối hàn của các cấp thép khác nhau cùng độ bền. (b) Khi hàn các loại thép có độ b ề n khác nhau, có thể d ùn g vật liệu hàn cho thép có độ bền th ấ p hơn, với điều kiện phải áp dụng các biện pháp thích ứng để ng ă n ngừa nứt. (c) Que hàn hydro thấp phải được sử d ụng đ ể hàn thép có độ bền cao với nhau hoặc để hàn thép có độ bền cao với thép th ư ờn g . Trong trườn g hợp nếu vật liệu cơ bản là th ép có độ bền cao đã được nhiệt luyện bởi quá trình kiểm soát cơ nhiệt (TMCP), que hàn không có hydro có thể phải được sử dụng, nếu được Đăng kiểm chấp nhận. 2.4.2 . Xác định điều kiện môi trường khi hàn 1 . Hàn được thực hiện dưới điều kiện được bảo vệ để đề phòng ẩm ướt, gió và tuyết. 2 . Hàn được thực hiện dưới điều kiện môi trường được xem như là không có bất kỳ ảnh hưởng nào tới việc hàn. 2.4.3 . Gia nhiệt, v.v... 1 . Việc gia nhiệt trước khi hàn, việc hàn các đường hàn ngắn, v.v..., phải được thực hiện phù hợp với tiêu chuẩn được Đăng kiểm chấp nhận, trừ khi có sự phê duyệt đặc biệt. 2 . Tránh m ồ i hồ quang trê n bề mặt thép có độ bền cao và thép thường trừ cấp thép A, B và D. Nếu việc m ồi hồ quang gây ra do l ỗ i của thợ hàn, thì toàn bộ kim loại của việc mồi hồ quang phải được loại b ỏ bằng phương pháp mài hoặc phải được hàn sửa chữa với đường hàn ng ắ n có chiều dài tương ứng. 3 . Việc hàn đính phải được thực hiện dưới sự gia nhiệt, lựa chọn vật liệu hàn, chiều dài mối hàn đính, v.v... một cách đặc biệt. 4 . Trong trường hợp hàn dưới điều kiện lực c ă ng quá lớn hoặc t ấ m thép quá dày, thép đúc hoặc thép rèn, thì các chú ý đặc biệt phải được y ê u c ầ u như gi a nhiệt vật liệu, sử dụng que hàn h yđro thấp, v.v... Để được hàn vật liệu thép đúc và thép rèn, nói chung thành phần carbon không được vượt quá 0,23% và phải có hậu t ố W nh ư quy định trong TCVN 6259-7A:2003 Vật liệu. 2.4.4 . Trình tự hàn 1 . Thứ tự hàn và hướng hàn phải được xem xét để ngăn ngừa các khuyết tật có hại như nứt mối hàn và biến dạng quá lớn. 2 . V ề nguyên t ắ c, mối hàn có thể gây ra co lớn hơn phải được hàn trước mối h àn gây ra co nhỏ hơn. 2.4.5 . Tiến hành hàn 1 . Hàn phải được thực hiện phù hợp với Bảng các th ông số kỹ thuật của quy trình hàn (WPS) quy định trong 2.2.2. Phải đặc biệt chú ý lại các vị trí đầu, cuối và vị trí giao nhau của đường hàn. 2 . Hàn phải được thực hiện bởi những thợ hàn có chứng chỉ phù hợp với ứng dụng của công việc hàn. 3 . Ngoại trừ những trường hợp hàn một phía hoặc các quá trình hàn khác đã được Đăng K iể m duyệt, trước khi hàn m ặ t sau của mối hàn giáp mép phải tiến hành dũi m ặ t sau đ ể loại b ỏ các khuyết tậ t ở chân mối hàn. 4 . Tại vị trí giao nhau của các mối hàn giáp mép, trước khi hàn phải vát mép mối hàn. 5 . Phần cuối của mối hàn góc tại vị trí chịu ứ ng suất tập trung lớn phải được hàn đầy một cách liên tục. Hàn đắp các vết lõm có thể được chấp nhận đố i với các vị trí kết thúc khác của đường hàn mà không chịu ứng suất t ập trung lớn. 2.5. Kiểm tra hàn và chất lượng hàn 2.5.1 . Kiểm tra và chất lượng Kiểm tra hàn và chất l ượng hàn phải phù hợp với các yêu cầu quy định trong mục 1.4. Bảng 6/2.1 Áp dụng vật l i ệu hàn (đối với thép cán t ấ m) Loại và cấp thép được hàn Vật liệu hàn được sử dụng Thép cán dùng cho thân tàu A 1,2,3,5 1 ,52 ,5 3,54, 5 2Y40 ,5 3Y40,54Y40, L1 ,L2 ,L3 B, D 2,3,52,53,54 ,5 2Y4 0 ,53Y 40 , 5 4Y40,L 1 ,L2,L3 E 3,53,54,53Y40,54Y40, L1, L2,L3 A 32, A36 51,52,53 ,5 4,52Y40,53Y40,54Y40,L2 (2) ,L3,2Y42 , 3 Y42,4Y42,5Y42 D 32, D 36 52 , 53,54,52Y40,53Y40,54Y40,L2 (2 ) ,L3,2Y42, 3 Y42 ,4 Y42,5Y42 E 32, E 36 53,54,52Y40,53Y40,54Y40,L2 (2) ,L3,2Y42,3Y42,4Y42,5Y42 F32 , F36 54,54Y40,L2 (2) ,L3,4Y42 ,5 Y42 A 40 , D 40 52Y40,53 Y 40,54Y40,3Y 4 2, 4 Y42,5Y4 2 ,2Y46,3Y46,4Y46,5Y46 E 40 53Y40,54Y40,3Y42,4Y42,5Y42,3Y46,4Y46,5Y46 E 40 54Y40,4Y42,5Y42,4Y46 ,5 Y46 Thép cán l àm việc ở nhiệt độ thấp L 24A L 1 ,L2, L3 ,54,54Y40 L 24B, L 27 , L 33 L2,L3,5Y42 (3) L 37 L3,5Y42 L9 N 53, L9N60 L9 1 ,L92 Thép có độ b ề n cao được tôi và ram dùng cho công trình biển A43 2Y42,3Y42,4Y42,5Y42,2Y46,3Y46,4Y46 , 5Y4 6 , 2 Y50,3Y50,4Y50,5Y 50 D43 3Y42,4Y42 ,5 Y4 2 ,3Y46,4Y46,5Y46,3Y50,4Y 50 ,5Y50 E43 4Y42,5Y42,4Y46,5Y46,4Y50 ,5 Y50 F43 5 Y42, 5 Y46,5Y50 A47 2Y46 ,3 Y46,4Y46, 5 Y 4 6,2Y50 ,3 Y50,4Y50,5Y50 D 47 3Y46,4Y46,5Y46,3Y50,4Y50 ,5 Y50 E 47 4Y46,5Y46 ,4 Y50,5Y50 F 47 5Y46,5Y5 0 A51 2 Y50,3Y50,4Y50, 5 Y50 , 2Y55,3Y55,4Y 55, 3Y55 D51 3Y50,4Y50,5Y50 ,3 Y55,4Y55,5Y55 E51 4Y50,5Y50,4Y55, 5 Y 55 F51 5Y50,5Y55 A56 2Y55,3Y55,4 Y55 ,5Y55,2Y62,3Y62,4Y62,5Y62 D56 3Y55,4Y55,5Y55, 3Y 62,4Y62 ,5 Y62 E56 4Y55 ,5 Y55,4Y62,5Y62 F56 5Y55,5Y62 A63 2Y62,3Y62 ,4 Y62,5Y62,2Y69,3Y69,4Y69,5Y69 D63 3Y62,4Y62,5Y62, 3 Y69,4Y69,5Y69 E63 4Y62,5Y62,4Y69,5Y69 F63 5Y62,5Y69 A70 2Y69 ,3 Y69,4Y69, 5 Y69 D70 3Y69,4Y69,5Y69 E70 4Y 6 9,5Y69 F70 5Y69 Chú thích: (1) Ký hi ệ u các vật liệu hàn liệ t kê trong bản g t rên đã được đưa ra trong Bản g 6/6.1 , Bảng 6/6.12, Bảng 6/6.21, Bảng 6/6.29 và Bảng 6/6.58 , v à có các ký hiệu cuối như nhau, ví dụ: "3" ch ỉ các loại vật liệu h àn MW3, AW3 , SW3 và EW3 , ký hiệu "L3" ch ỉ các loại vật liệu hàn M W L3 , AWL3 và SWL3 , k ý hi ệ u "3Y42" chỉ các loại v ậ t liệu hàn MW3 Y42 , AW 3 Y42 và S W3 Y42. (2) vật liệu h à n “L2" chỉ được áp dụng cho cấp thé p A32 , D32, E32 hoặc F 3 2. (3) Vật liệu hàn "5Y 42" chỉ được áp dụng cho th é p cấp L 3 3. CHƯƠNG 3 MẪU THỬ VÀ QUY TRÌNH THỬ CƠ TÍNH 3.1. Quy định chung 3.1.1 . Phạm vi áp dụng 1 . Các mẫu thử và quy trình thử cơ tính dùng cho các dạn g thử ở Ph ầ n này phải thỏa mãn các yê u cầu trong Ch ư ơn g này, trừ khi có những yêu cầu đặc biệt ở các Chương sau. 2 . Nếu áp dụng các mẫu thử và các quy trình thử cơ tính khác với những quy định trong Chươn g này thì phải được Đ ă ng kiểm chấp nhận. 3 . Việc chọn các mẫu thử phải theo các yêu cầu tương ứng của Ch ương này. 3.2. Mẫu thử 3.2.1 . Chọn mẫu thử 1 . Trừ khi có quy định khác hoặc có sự thỏa thuận trước với Đăng kiểm viên, không được t ách mẫu thử ra khỏi vật thử khi Đ ăng kiểm viên ch ư a đóng d ấu vào vật thử. 2 . Nếu mẫu thử được c ắ t ra từ vật thử b ằ ng ngọn lửa hoặc bằng máy cắt phải đ ể lại lượng dư thích hợp cho lần gia c ông cơ sau cùn g . 3 . Việc chế tạo các mẫu thử phải được tiến hành theo phương pháp sao cho mẫu thử không bị biến dạng nhiều do nun g nóng h oặc làm nguội. 4 . Mẫu thử có khuyết tật do gi a c ông hoặc k huyế t tật kh ô n g liên quan đến bản chất của vật liệu phải được lo ại b ỏ và thay b ằ n g mẫu thử khác. 3.2.2 . M ẫ u thử kéo 1 . Mẫu thử kéo phải có hình dạng và kích thước như được cho ở Bảng 6/3.1 và cả hai đ ầu của mẫu thử có thể được gia công sao cho có hình dạng thích hợp với bộ kẹp của máy thử. 2 . Mặt trê n và mặt dưới của mối hàn cần phải được mài, dũa hoặc gia công trên máy đến b ề m ặt của t ấ m kim loại cơ bản. 3. Các phần gia cường của mối hàn và các mấu ở phía sau phải được gi a công ph ẳ ng đến kim loại cơ bản. 3.2.3 . Mẫu thử uốn 1. Mẫu thử uốn phải có hình dạng và kích thước như qu y định ở Bảng 6/3.2 , tùy theo loại vật thử. 2 . Nếu chiều dày của vật thử lớn hơn chiều dày của mẫu thử uốn quy định ở Bảng 6/3.2 , thì mẫu thử uốn mặt hoặc uốn ch â n m ố i hàn có thể được gia công trên máy ở phía được ép đến b ằ ng chiều dày theo quy định. 3 . Các phần dồn cục và các mấu ở phía sau phải được gia côn g đến kim loại cơ bản. 3.2.4 . Mẫu thử va đập 1 . Một bộ mẫu thử va đập phải gồm ba mẫu thử. 2 . Mẫu thử va đập phải là mẫu thử U 4 quy định ở 2.2.4 của TCVN 6259-7A:2003 , hình dạng và kích thước của mẫu đượ c cho ở Hình 7-A/2.1 , Bảng 7-A/2.5 và 7-A/2.6, của TCVN 6259-7A:2003. 3.2.5 . C ô ng nh ậ n mẫu thử Hình dạng và kích thước mẫu thử phải được xem xét cẩn thận và kiểm tra bằng thiết bị thích hợp trước khi th ử . Bảng 6/3.1 Hình dạng và kích thước của mẫu thử kéo (đơn vị: mm ) Loại m ẫ u thử Quy cách mẫu thử Kích thước mẫu thử Mục đích U 1 A Mẫu thử kéo kim loại đắp d = 10 L o = 50 L c = 60 R ≥ 5 Hoặc là L o = 5d L c = 6d R ≥ 10 Thử kéo kim loại đ ắ p (thử kéo d ọc) 1B d =6,0 L o = 24 L c = 32 R ≥ 6 Thử kim loại đắ p có chi ề u dày 12 mm (Vật liệu hàn d ùng cho thép không g ỉ ) 1C d = 12,5 L o = 50 L c = 60 R ≥ 15 Thử kéo kim loại đắ p với chi ề u dày từ 19 mm trở lên nhưng không lớn hơn 25 mm (Vật liệu hàn dùng cho thép không g ỉ ) U2A Mẫu thử kéo mốI hàn gấp mép a = t W = 30 L c = B + 12 R ≥ 50 Thử kéo mối hàn giáp mép dùng cho mẫu thử thép tấm U2B a = t W =25 L c = B +2 t hoặc 3 t , lấy trị số lớn hơn R ≥ 25 2C a = t W = 20 L c = B + 12 R ≥ 50 Vật thử dùng để thử mối hàn giáp mép khi hàn ống có chi ề u dày nhỏ hơn 9 mm 2D a = t W = 20 L c = B + 12 R ≥ 50 V ật thử cho mối hàn giáp mép khi hàn ố ng có chiều dày không nhỏ hơn 9 mm Chú t híc h: (1) Các ký hi ệ u có nghĩa như sau: d : Đường kính; a: Chi ề u dày mẫu thử ; W: Chiều rộng mẫu thử ; L o : Chiều dài đo L c : Chiều dài phần lăn g trụ; R : Bán kín h lượn; t: Ch iề u dày vật thử; B : Chi ề u rộng đường hàn (2) Nếu chiều dày mẫu t hử quá lớn vượt quá khả năng của máy thử, vật thử có thể được c ắ t ra để thử. Bảng 6/3.2 Quy cách và kích thước mẫu thử uốn (đơn vị: mm ) Loại Dùng cho Quy cách mẫu thử Kích thước mẫu thử (1) Dùng cho UB-1 Thử để thẩm định phẩm chất Mẫu thử uốn mặt và uốn chân a = t, W = 30 L ≥ 200, R = 1 ¸ 2 Vật thử mối hàn g iáp mép cho t ấm c ó chiều dày không lớn hơn 19 mm UB-2 Mẫu thử uốn cạnh a = 10, W = t (2) L ≥ 200, R = 1 ¸ 2 Vật thử mối hàn g iáp mép cho t ấm c ó chiều dày lớn hơn 19 mm B-3 a = 10, W = t (2) L = 200, R ≤ 1,5 Vật thử mối hàn g iáp mép cho ốn g có chiều d ày l ớn hơn 19 mm B-4 Mẫu thử uốn mặt và uốn chân a = t, W = 19 L = 200, R ≤ 1,5 Đối với ống có D từ 34,0 đến 60 , 5; W phải l à 19. Đ ố i với ống có D kh ông lớn hơn 34 ,0, chiều r ộ ng của mẫu thử được lấy bằng 1/4 chu vi củ a ống. Vật thử mối hàn giáp mép cho ố ng có chi ề u dày nhỏ hơn 9 mm B-5 a = 10, W = 40 L = 200, R ≤ 1,5 Đ ối với ống có D không lớn hơn 114,3; W phải là 19 Vật thử m ố i hàn g iáp mép cho tấ m c ó chiều dày khôn g nhỏ hơn 9 mm nh ư ng kh ô ng l ớn hơn 19 mm UB-6 Thử để chứng nhận và kiểm tra hàng năm vật liệu hàn Mẫu thử uốn mặt và uốn chân a = t, W = 30 L ≥ 200, R ≤ 1,5 Nếu chiều dày của vật thử lớn hơn 25 mm , thì chiều dày của mẫu thử có thể giảm xu ống đến 25 mm và ch ỉ mộ t phía được gia công bằn g máy (m ặt ch ị u nén ) Thử mối hàn g iáp mép B-7 a = 10, W = 40 L ≥ 250, R ≤ 1,5 Thử mối hàn giáp mép (v ật liệu hàn dùng cho thép có 9% Ni ) UB-8 Mẫu thử để công nhận và kiểm tra hàng năm vật liệu hàn Mẫu thử uốn cạnh a = 10, W = t L ≥ 200, R = 1 ¸ 2 Thử mối hàn giáp mép (vật liệu hàn dùng cho hàn điện xi và hàn điện dưới khí và hàn theo kỹ thuật hàn hai lớp sử dụng quá trình hàn MIG cho hợp kim nh ô m) B-10 Thử tay nghề thợ hàn Mẫu thử uốn mặt và uốn chân a = 3,2, W = 40 L » 150, R ≤ a/6 Vật thử d ùng đ ể thử mối hàn giáp mép cho tấm có chiều dày bằng 3,2 mm B-11 a = 9, W = 40 L » 250, R ≤ 1,5 Vật thử dùng để thử mối hàn giáp mép cho tấm có chiều dày bằng 9 mm B-12 Mẫu thử uốn cạnh a = 9, W = t L » 250, R ≤ 1,5 V ật thử dùng để thử mối hàn giáp mép cho tấm có chiều dày không nhỏ hơn 25 mm B-13 Mẫu thử uốn mặt và uốn chân a = t, W = 15 L » 250, R ≤ 1,5 V ật thử dùng để thử mối hàn giáp mép cho ống có chiều dày không nhỏ hơn 4 mm nhưng không lớn hơn 5 , 3 mm B-14 a = 9, W = 40 L » 250, R ≤ 1,5 Vật thử dùng để thử mối hàn giáp mép cho ống có chiều dày không nhỏ hơn 9 mm nhưng không lớn hơn 15 mm B-15 Mẫu thử uốn cạnh a = 9, W = t L » 250, R ≤ 1,5 V ật thử dùng để thử mối hàn giáp mép cho ống có chiều dày không nhỏ hơn 20 mm C hú thích: ( 1 ) Sử dụng các ký hiệu sau đây: a : Chiều dày ; W : Ch iề u rộng mẫu thử; R : Bán kính góc lượn ; D : Đường kính ngoài của ống ; t : Chiều dày của vật thử ; B : Chiều rộng mối hàn ; L : Ch iều dài vật thử. (2) Nếu ch iề u dày mẫu thử uốn lớn hơn 40 mm , mẫu th ử có thể được cắt ra để thử. Hình 6/3.1 Đồ gá đ ể thử uốn có rãnh d ẫ n hướng (Đ ơn vị: mm ) (Dùng cho mẫu thử uốn có chiều dày 9 mm ) Hình 6/3.2 Đ ồ gá để thử uốn có rãnh d ẫ n hướng (Đơn vị: mm ) (Dùng cho mẫu thử uốn có chiều dày 3.2 mm ) t : Chiều dày m ẫu thử R : Bán kính thanh tác dụng R ': Bán kính giá đỡ (Kh ô ng quy định) S : Khoảng cách giữa hai giá đỡ { 2( R+R '+ t +2) } Hình 6/3.3 Đồ gá để thử uốn trên giá có trục lăn (Đơn vị: mm ) 3.3. Quy trình thử cơ tính 3.3.1 . Thử kéo và thử va đ ậ p Thử kéo và thử va đập phải được tiến hành phù hợp với những quy trình được quy định ở 2.3 của TCVN 6259-7A:2003. 3.3.2 . Thử uốn 1. Trừ kh i có quy định khác, thử uốn có thể được thực hiện trên giá đỡ có rãnh dẫn hướng hoặc có trục lăn. 2. Bộ đồ gá đ ể thử uốn trên giá đ ỡ có rãnh dẫn hướng phải như ở Hình 6/3.1 và 6/3.2 . 3. Bộ gá để t iến hành thử uốn trên trục lăn phải như ở Hình 6 /3.3. CHƯƠNG 4 QUY TRÌNH HÀN VÀ CÁC THÔNG SỐ KỸ THUẬT LIÊN QUAN 4.1. Quy định chung 4.1.1. Phạm vi áp dụng 1. Nếu không có quy định ở chương nào khác, những yêu cầu trong Ch ươn g này được áp dụng chủ yếu để duyệt quy trình hàn và các thông số kỹ thuật liên quan cho các kết cấu thân tàu, v.v... 2. Quy trình hàn và các thông số kỹ thuật liên quan đã được Đăng kiểm duyệt được áp dụng cho tất cả các nơi t rong phân xưởng và n g oài hiện trường của nhà máy đóng tàu với cùng trang thiết bị và hệ thống kiểm soát. 3. Các quy trình hàn khác với những yêu cầu quy định trong Chương này phải phù hợp với các yêu cầu quy định trong 1.1.1-3. 4.1.2. Duyệt quy trình h àn và các thông số kỹ thuật liên quan 1. Q u y trình hàn của nhà máy phải được Đăng kiểm duyệt trước khi hàn tr on g các trường hợp từ (1) đến (3) quy định dưới đây : (1) Khi quy trình hàn được lập lần đầu thực hiện việc hàn quy định trong Chương 2 . (2) Khi các hạng mục của quy trình hàn (WPS) đã được duyệt bị thay đổi. (3) Khi Đăng kiểm vi ê n thấy cần thiết. 2. Các thông số k ỹ thuật tương ứng với mỗi quy trình hàn nêu ra ở mục -1 trên p hả i được tậ p hợp lại thành “Bảng các thông số k ỹ thuật của quy trình hà n“ và phải được Đăng kiểm duyệt. Các thô n g số kỹ thuật bao gồm các yêu cầu quy định trong 2. 2. 2-2. 4.1.3. Tiến hành thử 1. Để duyệt quy trình hàn và các thông số kỹ thuật liên quan, các cuộc th ử quy định trong 4.2 hoặc 4.3 phải được tiến hành trên cơ s ở các điề u kiện hàn đã m ô tả trong các quy trình hàn với kết quả thỏ a mãn như vát mép mối hàn, các thông số hàn, v.v... 2. Đ ă ng ki ể m có thể miễn giảm một phần hoặc toàn bộ các yêu cầu quy định ở -1 trên đối với việc thử để duyệt quy trình hàn, với điều kiện Đăng kiểm đã duyệt quy trình hàn, trong các trường hợp từ (1) đến (3) sau: (1) Khi trình duyệt đủ các hồ sơ kỹ thuật liên quan đến quy trình hàn do Đăng kiểm viên yêu cầu; (2 ) Nếu sự thay đổi của quy trình được Đăng kiểm xét là kh ông làm kém đ i đặc tính của liên kết hàn; (3 ) Nếu các điề u kiện hàn của hàn bán tự động mối hàn góc đã được Đăng kiểm duyệt, được áp dụng cho hàn tự độ n g mối hàn góc (bao gồm cả hàn b ằ n g Robốt). Trong trường hợp này quá trình hàn tự độn g p hải đư ợc Đ ă n g kiểm xác nhận là thích ứng; 3. Nếu Đăng kiểm thấy cần thiết, việc thử hoặc các đ iề u kiện thử khác với quy định trong C hương này có thể được yêu cầu để kiểm tra chất lượng quy trình hàn. 4. Sự thay đổi vật liệu tấm lót đối với hàn một phía phải được Đăng kiểm chấp thuận. 5. Thử để kiểm tra chất lượng quy trình hàn đối với thép tấm được phủ lớp không gỉ, các yêu cầu quy định trong 4.2 và 4.3 phải được thỏa mãn. Tuy nhiên, nếu chất l ượn g quy trình hàn khác với vật liệu cơ bản là thép tấm được phủ lớp không gỉ đã được Đăng kiểm duyệt dưới cùng một điều kiện hàn, thì việc thử độ dai va đập có thể được miễn cho quy trình hàn đ ang được xem xét. 4.1.4. Phạm vi duyệt 1. Phạm vi duyệt của quy trình hàn và các th ô ng số kỹ thuật liên quan của vật liệu t hé p cán làm kết cấu thân tàu có thể theo các yêu cầu từ (1) đến (5) dưới đây, với điều kiện các điều kiện hàn khác phải như nhau và được Đăng kiểm viên cho là thích ứng: (1) Kiểu mối hàn: Các quy trình hàn cho mối hàn giáp mép đã được duyệt có thể sử dụng cho mối hàn góc có cùng tư thế hàn với mối hàn giáp mép. (2) Chiều dày kim loại cơ bản của mối hàn giáp mép Đối với mối hàn giáp mép, phạm vi chi ề u dày của kim loại cơ bản phải phù hợp với quy định trong Bảng 6 /4.1. (3) Kích thước ch â n mối hàn góc Phạm vi xét duyệt đối với kích thước chân mối hàn góc phải phù hợp với quy định trong Bảng 6/4.2. (4) Cấp của kim loại c ơ b ả n (a) Trong nhóm vật liệu có cùng mức độ bền, các quy trình hàn thỏa mãn các yêu cầu đối với việc hàn các kim loại cơ bản có độ dai va đập cao hơn sẽ được coi là thỏa mãn các yêu cầu đối với việc hàn của kim loại cơ bản có độ dai va đập thấp hơn (vật liệu có nhiệt độ thử độ dai va đập theo quy định cao hơn). (b) Trong nhóm vật liệu có cùng mức độ dai va đập, các quy trình hàn thỏa mãn các yêu cầu đối với việc hàn kim loại có cấp độ bền cao h ơ n được áp dụng cho việc hàn các kim loại cơ bản có độ bền thấp hơn (vật liệu có giới hạn ch ả y quy định thấp hơn). Đối với quá trình hàn có nhiệt lượng giáng lên mối hàn lớn quy định trong Chú thích (1) Bảng 6/4.1 , tuy nhiên, điều này phải được Đăng kiểm cho là phù hợp. (5) Loại vật liệu hàn Các vật liệu hàn đưa ra từ (a) đến (c) dưới đây ch ỉ phải thỏa mãn yêu cầu v ề cấp vật liệu (bao gồm cả các hậu tố), với điều kiện chúng phải do cùng một nhà sản xuất làm ra: (a) Que hàn có thuốc bọc cho hàn h ồ quang tay với loại que hàn là: MW 1 , M W 2, MW3, MW5 2 , MW53 và MW52 Y40. (b) V ật liệu hàn cho hàn bán tự động là: S W 1 , SW2, S W 51 , SW5 2 và SW52 Y4 0 . (c) Loại vật liệu cho hàn tự động là AW 1 , AW2 , AW52 và AW52 Y 40 (nếu chỉ dùng trong kỹ thuật hàn n hiề u lớp và trong mối hàn góc như n ê u ra ở B ả ng 6/4.1.) 2. Nếu Đăng kiểm thấy cần thiết đối với quy trình hàn, có thể bắt buộc phải hạn chế việc nhiệt luyện đối với kim loại cơ bản , v ề hàm lượng carbon tương đương hoặc độ cảm nhận nứt nguội và các vị trí áp dụng quy trình hàn. 3. Phạm vi duyệt các vật liệu khác với các loại thép cán dùng làm kết cấu thân tàu phải được Đăng kiểm duyệt riêng. Bảng 6/4.1 Phạm vi ch iề u dày được chứng nh ậ n cho mối hàn giáp mép Chiều dày vật th ử t (mm) P h ạm vi chiều dày được duyệt (mm) Hàn h ồ quang t ay hoặc hàn bán tự động Hàn t ự động Kỹ thuật hàn nh iề u lớp Kỹ thuậ t hàn hai phía Kỹ thuật hàn một lớp hoặc quá t rình hàn với nhiệt lư ợ ng giáng l ê n mối hàn lớn (1) t ≤ 100 ≤ 2 t (2)(3) ( kh ô n g lớn hơn 100) ≤ 2 t (2) ( không lớn hơn 100) t t Chú thích: (1) Hàn có nhiệt l ượng g iáng l ê n mối hàn lớn là h à n có nhiệ t lượn g từ 100 K J/cm trở lê n. (2) Giới hạn ch iều dày lớn nhất được duy ệt là t mm , nếu nếu áp dụng kỹ thuật hàn mộ t lớp. (3) Ph ạm v i chi ề u dà y được du yệt có th ể l ớn hơn chi ề u d ày của vật mẫu , n ế u được s ự chấp t huận của Đ ă n g ki ể m vi ê n. Khi hàn tại vị t rí thẳn g đ ứng từ trê n xuống, g iới hạn phạm vi chiều dày được duyệt là t mm. Bảng 6/4.2 Giới hạn chấp nhận kích thước ch â n của mối hàn góc Chiều cao tính t oán mối hàn của vật thử l (mm) Giới hạn chấp nh ậ n kích thước chân m ố i h à n (mm) l ≤ 6 ≤ 2 , 1 l (1) (nhưng kh ông lớn hơn 10 ) 6 l ≤ 1 , 4 l Ch ú thích: (1) Phạm vi chi ề u d à i cạnh mối hàn được du yệ t có thể lớn hơn 1,4 / ; nếu được sự chấp thuận của Đ ă ng ki ể m vi ê n. Gi ớ i hạn chấp nhận kích thước chân mối hàn góc phải l à 1,4 / nếu áp d ụn g tư thế hàn th ẳ ng đ ứng t ừ trên xuống 4.2. Thử mối hàn giáp mép 4.2.1. Phạm vi áp dụng Những yêu cầu ở 4.2 được áp dụng cho các mối hàn giáp mép các vật liệu n ế u ở TCVN 6259-7A:2003 hoặc vật liệu tương đương được hàn b ằng phươn g pháp hàn h ồ quang t ay, hàn bán tự động hoặc hàn tự động. 4.2.2. Các dạng thử Mối hàn giáp mép phải được thử theo yêu cầu ở Bảng 6/4.3. Đăng kiểm có thể yêu cầu thử bổ sung nếu thấy cần thiết. 4.2.3. Vật thử 1. Vật thử phải được chuẩn bị t ừ vật liệu g iống như vật liệu thực tế hoặc vật liệu tương đương. 2. Kích thước và dạng của vật thử phải như quy định ở (A), (B), (C), (E), (F) và (G) của Hình 6/4.1. 3. Vật thử phải được hàn đúng t ư thế hàn tron g thực tế. 4. V ật th ử đối với các ốn g có đường kính lớn hơn 300 mi-li-mét n g oài thực tế , có thể làm nh ư vật thử cho vậ t liệu dạng tấm. 5. Đối với mối hàn giáp mép của thép cán t ấm làm việc ở nhiệt độ thấp và thép cán có độ bền cao đã tô i và ram d ùng cho các kế t cấu, thì vật thử có th ể được gia công sao cho hướn g cán song song với hướng hàn. 6. Nói chung, ch iề u dày của vật thử dùng để thử chất l ượn g quy trình hàn phải có chiều dày tương đương với chiều dày của vật liệu d ày hơn được hàn thực tế. 4.2.4. Kiểm tra khi kết thúc hàn mẩu thử B ề m ặ t mối hàn phải đ ề u, đồng dạng và phải không có khuyết t ậ t có hại như nứt, cháy chân, chồng mép.v.v... 4.2.5. Thử kéo 1. Thử kéo phải được tiến hành cho các mẫu thử U2A, U2B, 2C và 2D quy định ở B ảng 6/3.1 . Độ bền kéo giới hạn phải không được nhỏ hơn độ b ề n kéo giới hạn yêu cầu nhỏ nhất của vật liệu cơ bản, trừ các trường hợp được n ê u ở Bảng 6/4.4. 2. Số lượng mẫu thử kéo lấy từ mỗi vật thử phải được lấy như Bảng 6/4.3. Bảng 6/4.3 Các dạng thử và số mẫu thử đối với mối hàn giáp mép Loại và cấp vật liệu vật thử Dang thử và số lư ợng mẫu thử (1) Kiểm tra b ằ ng m ắ t Thử kéo Thử uốn Thử va đập ( 2 ) Kiểm tra c ấ u trúc v ĩ mô Kiểm tra không phá hủy (3) Thép cán dùng cho thân tàu A, B, D, E Toàn bộ đường hàn 2 2 1 (6)(7) 1 Toàn b ộ đường hàn A32, D32, E 32, A 36 , D36, E 36 , A40 , D40, E40 , F40 3 (6)(8) Thép cán làm việc ở nhiệt độ thấp L24A, L24B, L27, L 33 , L37, L2 N 30, L3N32, L5N43 5 L9N53, L9N60 4 (4) 2 (5) Ống thép làm việc ở nhiệt độ t hấp LP A, LPB, LPC , LP2, LP E , LP9 2 4 Thép cán độ bền cao đã tôi và ram dùng cho kết cấu A43, D43, E43, F43, A 47, D47, E 47, F47, A5 1, D 51 , E 51 , F51, A56, D56, E56, F56, A63 , D63, E 63 , F63, A70, D70, E70, F70 2 5 , B,C , D,E> (6) Thép cán kh ô n g g ỉ SUS 304, SUS 304L, SUS 304 N1 , SUS 304 N 2, SUS 304LN, SUS 30 9 S, SUS 310S, S US 316, SUS 31 6L , SUS 31 6N, SUS3 16LN, SUS317, SUS3 1 7L, SUS317LN, S U S321, SUS347 (9) Ố ng thép không g ỉ 304 TP, 304LTP, 30 9STP, 310STP, 316 TP, 316LTP, 317TP, 31 7 LTP, 321TP, 347 TP 4 H ợ p kim nhôm ( 10 ) Lo ạ i 5000 5754P, 5383 P 5086P, 5086 S (11) 5083P, 5083S (11) 2 4 - 1 Lo ạ i 6000 6055AS (12) 6061P , 6 061S (12) 60 8 2S (12) C h ú th ích: (1) N ế u thấy cần thiết Đăng kiểm có thể yêu cầu tiến hành thử kéo, kiểm t ra c ấ u trúc vi m ô , t h ử độ cứng và c á c thử nghiệm khác đối với kim loại mối hàn. (2) Chữ trong d ấ u <> chỉ vị t rí v ế t kh ắ c chữ V nêu ở Hình 6/4.2 . (3) Kiểm t ra khuyế t t ật bên trong bằng chụp ảnh phóng xạ, si ê u â m và kiểm tra b ề m ặ t b ằ ng từ tính ho ặ c thẩm t h ấ u chất l ỏ ng. (4) Phải lấy 2 mẫu thử theo hướng dọc và 2 màu thử theo hướng n g ang theo Hì nh 6/4.1(E). (5) Phải lấy 2 mẫu thử theo hướng dọc theo Hình 6/4.1 (E). (6) Đối với vật thử dày hơn 50 mm hoặc vật thử dùng cho hàn mộ t phía dày hơn 20 mm , p h ải làm b ổ sung các m ẫ u thử có vết khắc trên đ ường tâ m m ố i hàn tại p hí a chân (vị t rí r ã nh k hí a tại R như ch ỉ ra trong Hình 6/4.2(C) . (7) Khi hàn với nhi ệt lượng giáng l ê n mối hàn lớn hơn 100 KJ/cm, phải bổ sung các m ẫ u thử có v ết kh ắ c tại B, C , D. ( 8 ) Khi hàn với nhiệt lượng giáng lên mối hàn lớn hơn 100 KJ/cm, phải bổ sung các mẫu thử có vết khắc tại D và E. (9) Khi nhận thấy c ầ n thiết, Đ ă ng ki ể m có thể yêu cầu tiến hành thử va đập cho thép được sử dụng cho mục đích đặc biệt. (10) Phải bao g ồ m đ iề u kiện ram cho các hợp kim nhôm. (11) Nh ôm t ấm có cùng c ấ p v à điều kiện ram có thể được sử dụng. (12) Các hợp kim nh ô m khác của loại 6000 có độ bền kéo lớn hơn hoặc b ằ ng 260 N /mm 2 có thể được sử dụng. Bảng 6/4.4 Những yêu cầu đối với thử kéo cho mối hàn giáp mép Loại thép Cấp vật liệu vật thử Thử kéo Giới hạn b ề n kéo (N/m m 2 ) 0,2% Giới hạn ch ả y quy ước (N /m m 2 ) Thép cán làm việc ở nhiệt độ thấp L9N 5 3, L9N60 ≥ 590 (1) ≥ 315 ≥ 63 0 (2) - Thép ốn g làm việc ở nhi ệ t đ ộ thấp LP9 ≥ 630 - Hợp kim nhôm ( 3) 5086P-H112 (4) 5086P-H 1 16 5086P-H32 5086P-H32 1 ≥ 240 ≥ 100 5083P- H 116 5083P-H32 5083P-H32 1 ≥ 275 ≥ 115 5383 P -H 111 5 383P-H 11 6; 538 3 P-H321 ≥ 290 ≥ 140 5 754P - H 111 ≥ 190 ≥ 80 606 1 P-T6 6005AS-T5 (5) , 600 5 A S-T6 (5) 606 1 S-T5 (5) , 606 1 S-T6 (5) 6082S-T5 (5) , 6082S-T6 (5) ≥ 170 ≥ 115 Chú thích: (1) Đối với các m ẫ u t hử kéo theo hướng dọc (2) Đối vớ i các mẫu thử kéo theo hướng ngang (3) Cấp của hợp kim nhôm đ ưa ra ở điều kiệ n ram (4) Đối với vật thử có chiều dày không lớn hơn 12,5 mm (5) Xem chú thích (12) Bảng 6/4.3. Hình 6/4.1 Vật thử thử chất lượng quy trình hàn (A) Vật thử d ùng cho tấm có chiều dày đến 19 mm (không bao gồm các vật liệu đưa ra ở (E), (F) và(G)) (B) Vật thử dùng cho t ấ m có chiều dày trên 19 mm (kh ô ng bao gồm các vật liệu đưa ra ở (E), (F) và (G)) Chú thích: Trong hình (A) và (B), ch iề u rộng W và chiều dài L của vật thử như sau: ( 1 ) Đối với hàn hồ quang tay và hàn bán tự động: W ≥ 300 mm, L ≥ 350 mm. (2) Đối với hàn tự đ ộ ng: W ≥ 400 mm, L ≥ 1000 mm . (C) Vật thử d ùng cho ống có ch iề u dày đến 19 mm (D) Vật thử dùng cho ống có chiều dày trên 19 mm (E) Vật thử dùng cho vật liệu L9 N 53 hoặc L 9 N 60 ( F ) Vật thử dùng thép tấm không gỉ (G) Vật thử dùng c h o hợp kim nh ô m Chú thích: (1) Trong Hình (G), ch iề u rộng W và chiều dài L vật thử như sau: - Hàn h ồ quang tay v à hàn bán tự động: W ≥ 300 mm , L ≥ 350 mm . - Hàn tự động: W ≥ 400 mm, L ≥ 1000 mm. (2) Đối với hợp kim nhôm c ó chiều dày lớn hơn hoặc bằng 12 mm các mẫu thử uốn chân và u ố n m ặ t có thể thay thế b ằ ng 4 m ẫ u th ử u ố n cạnh. (3) Đăng kiểm có thể yêu cầu thử u ố n dọc đối với mối hàn giáp m ép h àn hai hợp kim khác nhau. 4.2.6. Thử uốn 1. Thử uốn được thực hiện với các dạng: uốn mặt, uốn ch â n hoặc uốn cạnh các mẫu thử U B - 1 , U B-2, B-3 , B -4 hoặc B-5 quy định ở Bảng 6/3.2 , và các mẫu thử phải được uốn trên bộ gá quy định ở Bảng 6/4.5. Phải không có vết nứt hoặc khuyết tật khác có chiều dài lớn hơn 3 mi-li-mét theo bất kỳ hướng nào ở mặ t của mẫu thử sau khi uốn. 2. S ố lượng mẫu thử u ố n lấy từ t ừng vật thử phải như quy định ở Bảng 6/4.3 . 4.2.7. Th ử va đập 1. Mẫu thử va đập phải là mẫu thử dạng U4 quy định ở Bảng 7-A/2.5 và được lấy từ những vị trí cho ở Hình 6/4.2. Khi không thể lấy được mẫu thử va đập U 4 do điều kiện v ề vật liệu thì phải áp dạng những quy định ở 2.2.4-4 và 2.3.2-2 , TCVN 6259-7A:2003 "Vật liệu". 2. S ố các mẫu thử được lấy từ m ỗ i vật thử và vị trí của vết kh ắ c chữ V của mẫu thử phải theo quy định ở Bảng 6/4.3 và Hình 6/4.2 . Hướng dọc của vết khắc chữ V của mẫu thử phải lấy theo hướng chiều dày của vật t hử. Bảng 6/. 4 . 5 Những yê u cầu đố i với thử uốn mối hàn giáp mép Loại thép Cáp của vật liệu Bán kinh của chày ép (mm) (1) Góc uốn ( 0 ) Th é p ống làm việc ở nhiệt độ thấp LP9 l 180 Thép có độ bền cao đ ã tôi và ram dùng c ho kết cấu công trình biển A5 6 , D56 , E56 , F56 A63, D63, E63 , F63 A70, D 70, E70 , F70 l Hợp kim nhôm (2) 5754P 5086P, 5086 S (3) 5083P, 5083S, 53 83 P (3) 3 t 6005AS (4) 6061 P , 6061 S (4) 60 82S (4) Các vật liệu khác 2 t Chú thích: (1) t : chiều dày m ẫ u thử (2) Xem chú thích (10) B ả ng 6/4.3 (3) Xem chú thích (11) B ả ng 6/4.3 (4) X em chú thích (12) Bảng 6/4.3 3 . Nhiệt độ thử và năng lượng hấp thụ tối thiểu trung bình của 3 mẫu thử được quy định trong Bảng 6/4.6 đến Bảng 6/4.8 và số phần tr ă m bị gãy của mẫu thử phải được ghi lại trong kết quả thử. 4 . Đối với các mối nối được hàn kết hợp giữa hàn tự động và hàn th ủ c ô ng, hoặc hàn tự động và hàn bán tự động, những mẫu thử phải được lấy từ phần được hàn tự động. C ó thể yêu cầu phải lấy bộ mẫu thử khác từ phần được hàn t hủ công hoặc bán tự động nếu Đăng kiểm xét thấy c ầ n thiết. 5 . Đối với mối hàn giáp mép giữa thép cấp cao hơn hàn với t hép cấp thấp hơn thì việc thử va đập phải được tiến hành theo các yêu cầu thử va đập của mối hàn giáp mép cho thép cấp thấp hơn. 6 . Khi thử va đập các mối hàn của thép có độ bền khác nhau, phải áp dụng các y ê u cầu đ ối v ớ i thép có độ bền thấp h ơn. Bảng 6/4.6 Những yêu cầu đối với thử va đập cho mối hàn giáp mép (cho thép c án dùng làm kết cấu thân tàu) Cấp thép Nhiệt độ thử (°C) Giá trị tối thiểu của năng lượng hấp th ụ trung b ì nh (J) (1) Mối hàn bằng tay hoặc bán t ự đ ộng (2) Mối hàn tự động Hàn b ằ ng, hàn ngang Hàn đứng từ dưới l ê n, Hàn đ ứng từ trên xuống A 20 47 34 34 B,D 0 E - 20 A 32, A 36 20 D 32, D36 0 E 32, E 36 -20 F32, F36 -40 A40 20 41 41 D 40 0 E 40 - 20 F40 -40 Chú thích: ( i ) Một b ộ mẫu thử coi như bị h ỏ ng nếu trị số của năng lượng hấp thụ của hai mẫu thử trở lê n nhỏ hơn trị số trung bình tối thi ể u của n ă ng lượng hấp thụ đã được quy định hoặc giá trị của năng lượng hấp thụ của bất kỳ mẫu thử nào nhỏ hơn 70% n ă ng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu yêu cầu. (2) Các mối hàn ở tư thế hàn trần phải thỏa mãn yêu cầu của Đăng kiểm. Bảng 6/4.7 Những yêu cầu đối với thử va đập mối hàn giáp mép (cho thép cán làm việc ở nhiệt độ thấp) Cấp thép Nhiệt độ thử °C A ( 1 ) B, C , D, E (1) Giá trị trung bình tối thiểu của năng lượng hấp thụ ( 3 ) (J ) Trị số trung bình tối thiểu của năng lượ ng h ấ p thụ ( 3 ) (J) L (2) T (2) L24A - 40 27 41 27 L 24 B - 50 L 27 - 60 L 33 - 60 L 37 - 60 L2N30 - 70 L 3 N32 - 95 L5N4 3 - 110 L9 N 53 -196 L9N60 - 196 LPA - 40 27 — LPB - 50 LPC - 60 LP 2 - 70 34 LP3 - 95 LP9 - 196 41 Chú thích: (1) Vị t rí các vết khắc cho ở Hình 6/4 . 2. (2) L (hoặc T ) biểu thị ch iề u của mối hàn là vuông g ó c (hoặc song song) với hướng cán của vật liệu thử. (3) Bộ mẫu thử được coi như bị h ỏ ng, nếu t rị số của năng lượng hấp thụ trung bình của hai mẫu thử trở l ê n có giá trị nhỏ hơn giá trị trung b ì nh tối thiểu của n ă ng lượng hấp thụ theo quy định hoặc là trị số n ă ng lượng hấp thụ trung bình của một mẫu t hử bất kỳ tron g số các mẫu thử nhỏ hơn 70% t rị số t rung bình tối thiểu của năng lượng hấ p thụ theo quy định. (4) Khi áp dụn g nhữn g yêu cầu ở TCVN 6259-8D:2003 của quy phạm , t hì nhiệt độ thử độ dai va đập phả i được lấy như sau: ( a) Nhi ệ t độ thử độ dai va đập cho thép L2 4 A đến L 5 N43 phải được lấy thấp hơn nhiệt độ c h o trong Bảng 7-A/3.17 ở 3.4. 5 -2 , TCVN 6259-7A:2003 của Quy phạm. (b) Nhiệt độ th ử độ dai va đập cho thép LPA đến LPC phải lấy giá trị nào nhỏ hơn trong 2 giá trị: nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ theo thiế t kế là 5 °C hoặc -20 o C . 4.2.8. Kiểm tra cấu trúc vĩ mô Tiết d iện ngang của mẫu thử lấy từ các mối h àn phải được kh ắ c axít và kiểm tra để chứng t ỏ rằng không có vết nứt, kh ô ng thấu, không ngấu và các khuyết tật có hại khác. 4.2.9. Kiểm tra không phá hủy Các mối hàn cần phải kiểm tra không phá hủy theo ch iề u dài đường hàn để chứng t ỏ rằng không có vết nứ t và các khuyết tật có hại khác. 4.2.9. Thử lại 1. Khi kiểm tra b ằ ng m ắ t hoặc bằn g phương pháp kiểm tra khôn g phá hủy cho kết quả không đáp ứng yêu cầu, thì phải tiến hành thử lại với các mẫu thử mới được hàn dưới cùng điều kiện hàn, và tất cả các mẫu thử lại này đều phải đ ạt yêu cầu. 2. Khi thử k éo hoặc thử uốn cho kết quả không đạt yêu cầu, phải tiến hành thử lại với số lượng mẫu thử gấp đ ôi số mẫu thử không đạt, số mẫu thử mới phải được cắt từ vật liệu dùng cho lần thử đầu tiên hoặc từ vật liệu thử được hàn dưới cùng điề u kiện hàn, thử lại phải cho kết quả tất cả các mẫu thử đều đ ạt yêu cầu. 3. Khi thử va đập cho kết quả không t hỏ a mãn yêu cầu và trong những trường hợp khác với các trư ờn g hợp khác với các trườn g hợp như đã đưa ra ở ( 1 ) và (2) dưới đây: (1) Khi kết quả thử cho thấy không mẫu thử nào đạt giá trị năng lượng h ấ p thụ trung bình nhỏ nhất theo yêu cầu. (2) Khi kết quả thử cho thấy hai mẫu thử không đạt 70% g iá trị năng lượng hấp thu trung b ì nh nhỏ nhất theo yêu cầu. Việc thử lại có thể phải được thực hiện trên bộ m ẫ u thử mới được cắt từ cùng vật liệ u thử với các mẫu thử đã cho kết quả không đạt yêu cầu. Tron g trường hợp này, các mẫu thử được xem là đạt yêu cầu nếu thỏ a mãn các điều kiện: - Trung bình cộng giá trị năng lượng hấp thụ của toàn bộ sáu mẫu thử, bao gồm cả các mẫu thử không đạt, lớn hơn giá trị năng lượng hấp thụ trung bình theo yêu cầu. - S ố mẫu thử, trong số các mẫu thử nói t rên có giá trị năng lượng hấp thụ nhỏ hơn giá trị n ă ng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu theo yêu cầu và số lượng mẫu thử có năng lượng hấp thụ nhỏ hơn 70% giá trị năng lượng hấp thụ trung bình nhỏ nhấ t theo yêu cầu phải ít hơn hai. 4. Nếu các mẫu thử không thỏa mãn quy định một trong các mục từ -1 đến -3 trên, thì phải thử lại các mẫu thử mới, các mẫu thử mới phải được hàn với các điều kiện hàn thay đổi so với các mẫu thử cũ. Các mẫu thử mới đ ề u phải đạt tấ t cả các yêu cầu thử theo quy định. 4.3. Thử mối hàn góc 4.3.1. Phạm vi áp dụng Những yêu cầu ở 4.3 được áp dụng cho mối hàn góc các vật liệu quy định ở TCVN 6259-7A:2003, hoặc vật liệu tương đương được hàn thủ công, bán tự động hoặc tự động. 4.3.2. Các dạng thử để kiểm tra Mối hàn góc phải được thử kiểm tra cuối cùng sau khi hàn, thử cấu trúc vĩ mô và thử độ dòn và kiểm tra không phá hủy. Nếu thấy cần thiết, Đăng kiểm có thể yêu cầu thêm các dạng thử khác. 4.3.3. Vật thử và hàn 1. Vật thử phải được làm b ằ ng chính vật liệu thực tế sử dụng hoặc vật liệu tương đương. 2. Kích thước và quy cách của vật thử được cho ở Hình 6/4.3. 3. Vật thử phải được hàn đúng theo tư thế tiến hành ngoài thực tế. 4. Vật thử chỉ được phép hàn một phía, trừ trường hợp Đăng kiểm viên thấy cần thiết. 5. Đối với hàn h ồ quang tay và hàn bán tự động, vị trí kết thúc và nối que phải dừng và bắt đầu lại tại vùng giữa của vật thử theo hướng dọc đường hàn. 4.3.4. Kiểm tra cuối cùng sau khi hàn Mối hàn góc phải có bề m ặ t giống nhau và đều đặ n, và phải không được nứt, cháy chân, chảy x ệ và các khuyết t ật có hại khác. a) Kỹ thuật hàn một hay nhi ề u lớp (ngo ạ i trừ trường hợp (c)) - Vị trí vết khắc (A ) Đường tâm của mối hàn (B ) Đường nóng chảy. b) Kỹ thuật hàn hai lớp (ngoại trừ trường hợp (c)) (C) HAZ, cách đường nóng chảy 1 mm (D) HAZ, cách đường nóng chảy 2 mm ( E ) HAZ , cách đường nóng chảy 3 mm (R) Tâm đường hàn (phía ch â n mối hàn) c) Tấm có chiều dày lớn h ơn 50 mm hoặc 20 mm và hàn một phía Hình 6 /4.2 Vị trí các rãnh cắt của mẫu thử va đập (đ ơn vị tính: mm ) Chú thích: (1 ) Chiều dài của mẫu thử L phải lớn hơn 350 mm đối với mối hàn hồ quang tay và hàn bán tự động (bao gồm cả hàn trọng lực) và l ớ n hơn 1 000 mm đối với hàn tự động. (2) Chiều d à y bản thành và bản mép của mẫu thử, t 1 và t 2 phải tương ứng với chiều dày thực tế sử dụng . (3) Có thể dùng m ố i h à n đính cho vật thử. (4) Chiều dài mối hàn g óc ph ải bằn g chiều dài thực tế s ử dụng. Hình 6/4.3 Vật thử cho mối hàn góc (Đơn vị: mm ) 4.3.5. Kiểm tra cấu trúc vĩ m ô Trên các mẫu thử được kh ắ c a-xít để kiểm tra cấu trúc vĩ mô tại tiế t diện ngang của mối hàn góc, mối hàn phải không có sự khác nhau quá mức giữa chiều dài cạnh trên và cạnh dưới, khôn g có vết nứt và các khuyết tật có hại khác. Đối với hàn hồ quang tay và hàn bán tự động, các mẫu thử này phải được lấy từ điểm dừng hoặc nối que. 4.3.6. Thử độ dòn C á c vật thử còn lại sau khi đã lấy đi mẫu thử để thử kiểm tra cấu trúc vĩ m ô phải được làm gãy bằng lực ép như ở Hình 6/4.3 mà không có v ế t nứt, lỗ khí, không thấu và các khuyết tật có hại khác trê n b ề mặt gãy. Tuy nhiên, nếu tổng chiều dài có lỗ khí và không thấu trừ hai đ ầu mút của mẫu thử không lớn hơn 10% chiều dài toàn bộ của mối hàn thì mẫu thử có thể được coi là đạt yêu cầu. 4.3.7. Kiểm tra không phá hủy Kiểm tra thẩm thấu chất lỏng hoặc kiểm tra từ tính phải được thực hiện cho toàn bộ chiều dài đ ường h àn. Kết quả kiểm tra phải cho thấy không có khuyết t ật nứt. 4.3.8. Thử lại Nếu mỗi cuộc thử hoặc kiểm tra không th ỏ a mãn các yêu cầu quy định trong 4 . 3 , thì phải thử lại, các mẫu thử mới phải được hàn dưới cùng điều kiện hàn như các mẫu thử lần đầu. Kết quả thử các m ẫ u thử mới đều phải đạt yêu cầu. Bảng 6/4.8 Những yêu cầu đối với thử va đập mối hàn giáp mép (cho thép có độ bền cao đã tôi và ram dùng cho công trình biển) Cấp thép Nhi ệ t đ ộ thử °C Trị số trung bình tối thiểu của năng lượng hấp thụ (1) ( J ) A , R (2) B, C , D , E ( 2 ) L (3 ) T (3) A43 0 47 42 28 D43 - 20 E43 - 40 F43 - 60 A47 0 46 31 D47 - 20 E47 - 40 F47 - 60 A5 1 0 50 50 33 D5 1 - 20 E 51 - 40 F 51 - 60 A56 0 55 55 37 D56 -20 E56 - 40 F56 - 60 A63 0 62 62 41 D63 - 20 E63 -40 F63 - 60 A70 0 69 69 46 D70 - 20 E70 -40 F70 - 60 Chú t hích: (1) Bộ mẫu thử được coi như bị h ỏ ng, nếu trị số của năng lượng hấp thụ trung bình của h ai mẫu thử trở lên có giá trị nhỏ hơn giá trị trung bình t ố i t hiểu của năng lượng hấp thụ theo quy định hoặc là trị số năng lượng hấp thụ trung bình của một mẫu thử bất kỳ trong số các mẫu thử nhỏ hơn 70% trị số trung bình t ố i thiểu của năng lượng hấp thụ theo quy định. (2) Vị trí của rãnh khía chỉ ra t rong Hình 6/4.2. (3) L ( hoặ c T ) biểu thị ch iề u của mối hàn là vuông góc (hoặc song song) với hướng cán của vật liệu thử. CHƯƠNG 5 THỢ HÀN VÀ KIỂM TRA TAY NGHỀ THỢ HÀN 5.1. Quy định chung 5.1.1. Thợ hàn 1. Mỗi thợ hàn muốn được tiến hành c ô ng việc hàn t heo quy định ở Phần này phải qua được kỳ kiểm tra tay ngh ề b ắ t buộc theo quy trình và vật liệu hàn thích hợp và được Đăng kiểm c ấ p chứng chỉ thợ hàn. Mỗi thợ vận hành máy hàn tự động phải là thợ hàn đ ã có nhiều kinh nghiệm đối với loại hàn này. 2. Chương này đưa ra những yêu cầu đối với việc kiểm tra trình độ tay nghề cho thợ hàn th ủ công, hàn bán tự động và hàn bằng điện cực V ô n f ram trong môi trường khí tr ơ bảo vệ (TIG - Tungsten Inert Gas). Thuật ngữ "Hàn bán t ự động” nghĩa l à cô ng việc hàn được thực hiện bằng cách người thợ hàn dùng ta y để điều khiển mỏ hàn, chỉ có d ây h à n được nạp tự động. 3. Chư ơ ng này đưa ra những yêu cầu đối với kiểm tra trình độ thợ hàn thép thường, thép không gỉ và hợp kim nhôm. 4. Những yêu cầu đối với kiểm tra trình độ cho thợ hàn để hàn những vật liệu đặc bi ệ t và những loại hàn ch ư a được quy định ở Chương này sẽ d o Đăng kiểm xem xét và quyết định trong từng trường hợp cụ thể. 5.1.2. Chứng chỉ c ô ng nhận trình đ ộ thợ hàn Chứng chỉ sẽ được cấp cho các thợ hàn đã qua được kỳ kiểm tra trình độ tay nghề đo Đăng kiểm tổ chức. Chứng chỉ này phải xuất trình khi Đăng kiểm viên yêu cầu. 5.1.3. Thời hạn hiệu lực Chứng chỉ trình độ thợ hàn có giá trị là hai năm kể từ n g ày được cấp. 5.1.4. Duy trì chứng chỉ thợ hàn Những thợ hàn đ ã được Đăng kiểm cấp chứng chỉ, muốn duy trì công nhận trình độ của mình, phải được kiểm tra cấp mới chứng chỉ trư ớ c khi h ết hạn chứng chỉ cũ. Nếu qua được kỳ kiểm tra trình độ này, người thợ hàn sẽ được Đ ă ng kiểm cấp chứng chỉ mới có thời hạn là hai năm. Trong trường hợp này, việc kiểm tra cấp mới chứng chỉ phải th ỏ a mãn các yêu cầu của Đăng kiểm. 5.1.5. Kiểm tra lại 1. Khi bất kỳ mẫu thử nào không đạt được yêu cầu về kích thước theo yêu cầu do chất lượng g ia c ô n g kém thì phải làm vật thử khác để thử. 2. Đối với thợ hàn không đạt yêu cầu ở một phần nào đó của k ỳ kiểm tra thì việc kiểm tra lại phần không đạt có thể được tiến hành trên hai mẫu thử giống hệt như vậy được tách ra từ vật thử được hàn trong vòng một thán g tính từ ngày kiểm tra không đạt. 3. Đối với thợ hàn không đạt yêu cầu ở toàn b ộ các phần kiểm tra hoặc không đạt yêu cầu khi kiểm tra lại như quy định ở -2 trên thì không được dự đợt kiểm tra tiếp trong vòng một tháng tính từ ngày kiểm tra không đạt. 5.1.6. Hàn và quy trình hàn 1. Vật thử có thể được hàn bằng điện xoay chiều hoặc một chiều. 2. Không được xê dịch lê n xuống hoặc qua lại vật thử trong quá trình hàn. Khi hàn mối hàn ở tư thế đ ứng phải hàn từ dưới lên. 3. Hàn ch ỉ được thực hiện ở một mặt. Nếu không có quy định nào khác kh ô ng được hàn ở mặt sau. 4. Nói chung, vật thử dùng cho vật liệu dạng t ấm phải được cố định hoặc kẹp ch ặ t để góc cong vênh do hàn kh ô ng lớn hơn 5 độ. 5. Không được gõ búa hoặc xử lý nhiệt trước, trong và sau khi hàn vật thử. 5.2. Trình độ thợ hàn 5.2.1. Loại, bậc và cấp trình độ thợ hàn 1. Loại trình độ thợ hàn được ph â n chia như ở Bảng 6/5.1 tương ứng với quy trình hàn thực tế sử dụng. Bảng 6/5.1 Các loại của trình độ thợ hàn Ký hiệu Quy trình hàn thực tế sử dụng A Hàn hai mặt bao gồm cả dũi và hàn mặt sau N Hàn một m ặ t không có t ấ m lót 2. Bậc thợ hàn được phân chia như ở Bảng 6/5.2 theo chiều dày vật liệu thực tế được hàn. Bảng 6/5.2 Bậc thợ hàn và ch iề u dày tôn có thể hàn B ậ c Ch i ều dày (mm) của vật liệu thực tế có thể hàn 1 Từ 5 trở xuống 2 Từ 19 trở xuống 3 Không giới h ạ n 3. Cấp thợ hàn theo tư th ế hàn đối với mỗi b ậ c được phân chia như ở Bảng 6/5.3. Bảng 6/5.3 Cấp thợ hàn theo tư thế hàn đối với m ỗ i bậc thợ Tay ngh ề Bậ c Cấp Tấm Ố ng Hàn b ằ ng Hàn đ ứng Hàn ngang Hàn trần Hàn ở m ọi tư thế Hàn ống c ố định (Cấp F) (Cấp V) (C ấ p H) (Cấp O ) (Cấp Z) (Cấp P) B ậ c 1 1 F 1 V 1 H 1O 1Z 1 P B ậ c 2 2F 2V 2 H 2 O 2 Z 2 P Bậc 3 3F 3V 3 H 3 O 3 Z 3 P 4. Thợ hàn cấp Z nêu ở -3 trên đây được coi là có trình độ của tất cả các cấp F, V, H và O trong cùng một bậc. 5. Một thợ hàn muốn được công nhận trình độ c ấ p V, H, O và P ứng với mỗi bậc và mỗi loại phải đạt trình độ ở cấp F ứ ng với mỗi loại và mỗi bậc. 6. Người thợ hàn ở bất kỳ cấp nào, bậc nào của loại N đều được coi là thợ hàn cùng cấp và bậc của loại A. 7. Thợ hàn bậc 3 có thể được coi là thợ hàn bậc 2, bậc 1, và thợ hàn bậc 2 tương t ự cũng được coi là thợ hàn bậc 1 ở cùng cấp và loại. 5.3. Quy trình kiểm tra 5.3.1. Các dạng kiểm tra và quy trình kiểm tra 1. Quy trình hàn, vật thử, tư thế hàn và quy trình kiểm tra đối với mỗi đợt kiểm tra trình độ thợ hàn được quy định ở các Bả ng 6/5.4. 6/5.5 và 6/5.6. Bảng 6/5.4 Quy trình hàn để kiểm tra trình độ thợ hàn Lo ạ i q uy trình hàn T ấ m l ót v ật thử A Hàn hồ quan g Có N Khôn g có Bảng 6/5.5 Chiều dày vật thử, tư thế hàn và quy trình kiểm tra đối với kiểm tra trình độ thợ hàn (vật liệu tấm) Bậc Chiều dày vật thử (mm) Cấp Quy trình thử C ấ p F Cấp V C ấ p H Cấp O C ấ p Z Bậc 1 3 , 2 H à n b ằ ng Hàn đứng Hàn ngang Hàn trần Hàn ở mọi tư thế Thử uốn mặt và thử uốn chân Bậc 2 9 Hàn bằng Hàn đứng Hàn ngang Hàn trần Hàn ở mọi tư thế Thử uốn mặt và thử uốn chân B ậc 3 ≥ 25 Hàn b ằ ng Hàn đứng Hàn ngang Hàn trần Hàn ở mọi tư thế Thử uốn c ạ nh Bảng 6/5.6 Vật thử và quy trình thử đối với cấp P (ống cố định) Thử B ậ c Vật th ử củ a vật liệu ống cố đ ị nh Quy trì nh thử Thép thường và thép khôn g gỉ H ợ p kim nhôm Bậc 1 Chi ề u dày: 4,0 ~ 5,3 mm Đường kính ngoài: 100 ~ 120 mm Chi ề u dày: 4,0 ~ 5,3 mm Đường kính ngoài: 100 ~ 1 5 0 mm Thử uốn chân (thử u ố n mặt và uốn chân đối với hợp kim nh ô m; B ậ c 2 Chi ề u d ày: 9 ~ 11 mm Đườn g kính ngoài: 150 ~ 170 mm Chi ề u dày: 12 ~ 15 mm Đường kính ngoài: 1 5 0 ~ 2 0 0 mm Thử uốn m ặ t và uốn chân Bậc 3 Chi ề u d ày: ≥ 20 mm Đườn g kính ngoài: 20 0 ~ 30 0 mm Chi ề u d ày: ≥ 20 mm Đườn g kính ngoài: 200 ~ 30 0 mm Thử uốn cạnh 2. T ư thế h àn đối với mối hàn giáp mép và ống tương ứng theo quy định ở Hình 6/5.1 và Hình 6/5.2. 5.3.2. Vật liệu làm vật thử và vật liệu hàn 1. Vật liệu làm vật thử và vật liệu hàn dùng cho thép th ườn g phải phù hợp với một trong những yêu cầu sau đ â y hoặc phải có chất lượng tương đương được Đăng kiểm chấp nhận: (1) Vật thử dùng cho tấm Thép cán tấm dùng cho thân tàu ( A đến E ) Thép cán tấm dùng cho nồi hơi ( P42 hoặc P46 ) (2) Vật thử dùng cho ống Ống thép t ừ cấp 1 đến cấp 3 dùng cho đ ường ống áp lực ( STPG 38 , đến STPT 4 9 cho ở Bảng 7-A/4.10 Phần 7 - A "Vật liệu''). Các ống chế tạo từ thép tấm như quy định tại (1). (3) Vật liệu hàn dùng để thử phải là vật liệu hàn dùng cho thép thường được Đăng kiểm chấp nhận. 2. Vật liệu làm vật thử và vật liệu hàn dùng cho thép không g ỉ phải phù hợp với một trong những yêu cầu sau hoặc phải có chất lượng tương đương được Đăng kiểm chấp nhận. (1) Vật thử dùng cho vật liệu tấm Thép tấm cán không gỉ quy định ở Phần 7-A “Vật liệu” của TCVN 6259-7:2003. (2) Vật thử dùng cho ống Ố ng thép không gỉ quy định ở TCVN 6259-7A:2003; Ống làm bằng thép không gỉ dạng tấm cán quy định ở (1). (3) Vật liệu hàn dùng để thử phải là vật liệu hàn dùng cho thép không gỉ được Đăng kiểm chấp nhận. 3 . Vật liệu thử và vật liệu hàn dùng cho hợp kim nhôm phải phù hợp với một trong những yêu cầu sau đây hoặc vật liệu có chất lượng tương đương được Đăng kiểm chấp nhận. (1) Vật thử cho vật liệu t ấ m 5083 P-O th eo quy định ở TCVN 62 5 9-7A:2003; (2) Vật thử cho vật liệu ố ng Những ống được làm b ằ ng vật liệu cán quy định ở ( 1 ). (3) Vật liệu hàn dùng để thử phải là vật liệu hàn dùng cho hợp kim nhôm được Đăng kiểm chấp nhận. 5.3.3. V ậ t thử dùng cho m ỗ i loại và m ỗ i bậc thợ hàn 1. Kích thước và d ạng của vật thử dùng cho vật liệu tấm của Bậc 1 phải theo quy định ở H ì nh 6/5.3. 2. Kích thước và dạng của vật thử dùng cho vật liệu tấm của Bậc 2 phải theo quy định ở Hình 6/ 5 .4. 3. Kích t hước và dạn g của vật thử d ùng cho vật liệu tấm của Bậc 3 phải theo quy định ở Hình 6/5.5. 4. Kích thước và dạng của vật thử dùn g cho vật liệu ốn g của Bậc 1 phải theo quy định ở Hình 6/5.6. Vật thử phải được c ố định thích hợp nh ư quy định ở Hình 6/5.2 (a), và tiến hành hàn ở vùng g iữa A, B và C như ở Hình 6/5.6 (a) , trong đó A và C phải n ằ m ngay trên và ngay dưới trục n ằ m n g ang. Sau đ ó , vật thử phải được cố định thẳng đ ứn g như ở Hình 6/5.2 (b) và phải tiến hành hàn ở vùng giữa A, D và C như ở Hình 6/5.6 (a). 5. Kích thước v à dạng của vật thử dùn g cho vật liệu ống của Bậc 2 như quy định ở Hình 6/5.7. Vật thử phải được cố định thích hợp như ở Hình 6/5.2 (a), và phải tiến hành hàn ở vùng giữa AB và AD nh ư ở Hình 6/5.7, trong đó A phải nằm n g ay dưới trục hoành. Sau đó vật thử phải được đ ặ t cố định thẳng đ ứ ng như ở Hình 6/5.2 (b), và phải tiến hành hàn ở vùng giữa B , C và D như ở Hình 6/5.7 (a). Có thể b ắt đ ầu hàn t ừ B hoặc từ D. 6. Kích thước và dạng của vật thử cho vật liệu ống của Bậc 3 phải lấy như ở Hình 6/5.8 . Quy trình hàn cũng như đối với vật thử quy định ở -5 trê n đ â y. 5.3.4. Mẫu thử M ẫ u thử phải được chế tạo theo quy cách và có k ích thước cho ở Bảng 6/3.2. 1. Mẫu thử uốn mặ t và uốn ch â n tách từ vật thử dạng tấm dùng cho m ỗ i Cấp hàn của Bậc 1 và 2 phải là loại B -10 và B -11, còn mẫu thử uốn cạnh tách ra từ vật thử dạn g t ấ m dùng cho m ỗ i Cấp của Bậc 3 phải là loại B -12. 2. Mẫu thử uốn mặt và uốn chân tách ra từ vật thử hình ống dùng cho m ỗ i Cấp của Bậc 1 và 2 phải tương ứng là loại B- 13 và B -14, còn mẫu thử uốn cạnh tách ra từ vật thử hình ống dùng cho m ỗ i Cấ p của Bậc 3 phải là loại B -15. 5.3.5. Q u y trình thử cho m ỗ i mẫu thử 1. Thử phải là thử uốn định h ướ ng hoặc thử uốn trên giá trục lăn. Mẫu thử phải được u ố n quá 1 80 độ. Trườn g hợp là hợp kim nh ô m thì phải thử uốn trên giá trục l ă n. Tuy nhi ê n, có thể thay thế b ằng phương pháp thử uốn định hướng thích hợp nếu được Đăng kiểm viên chấp nhận. 2. Trong trường hợp thử uốn định h ướ ng, mẫu thử được tách ra từ vật thử dạng tấm của B ậ c 1 phải được thử trên giá thử uốn cho ở Hình 6/3.2 , còn mẫu thử tách ra t ừ vật thử dạng tấm hoặc từ vật thử dạng ống của Bậc 2 và 3 phải được thử bằng giá thử u ốn trình bày ở Hình 6/3.1. Tuy nhiên, mẫu thử tách ra t ừ vật thử dạng ống của Bậc 1 phải được thử trê n giá trục lăn b ằ ng g iá thử uốn như được cho ở Hình 6/3.2 theo điều kiện thử quy định ở Bảng 6/5.7. 3. Trong trường hợp thử uốn trên giá đ ỡ trục lăn, việc thử uốn phải tiến hành bằng giá thử uốn như ở Hình 6/3.3 theo các điều kiện đã n ê u trong Bảng 6/5.7. 5.3.6. Ti ê u chuẩn nghiệm thu Mẫu thử phải không xuất hiện vết nứt hoặc khuyết tật khác có chiều dài lớn hơn 3 mi-li-mét ở bất kỳ hướng nào ở mặt ngoài do uốn. B ả ng 6/5.7 Đ iề u kiện thử áp dụng cho thử uốn trên giá trục l ă n Vật thử Bán kính chày é p Thép thường Thép không gỉ Ố ng của b ậ c 1 1,5 t Vật liệu tấm của bậc 1 Vật liệu tấm của bậc 2 Vật liệu tấm của bậc 3 Vật ống tấm của bậc 2 Vật ống tấm của bậc 3 2,0 t Vật liệu tấm của bậc 1 Vật liệu tấm của bậc 2 Vật liệu tấm của bậc 3 Vật ống tấm của bậc 1 Vật ống tấm của bậc 2 Vật ống tấm của bậc 3 Hợp kim nhôm t - Chiều dà y mẫu thử (a) Kích thước của vật thử (đơn vị: mm ) W 1 : Khoảng 150 mm đối với hàn thủ công và hàn TIG. Khoảng 200 mm đối với hàn bán tự động. W 2 : Không l ớn hơn 30 mm đối với hàn thủ công và hàn TIG. Khoảng 40 mm đối với hàn bán tự động. (b) Mối hàn đối với vật thử bằng thép thường và thép không gỉ (đơn vị: mm ) (c) Mối nối đối với vật thử bằng hợp kim nhôm (đ ơn vị: mm ) Hình 6/5.3 Kích thước và dạng của vật thử cho vật liệu tấm của Bậc 1 (a) Kích thước của vật thử (đơn vị: mm ) W 1 : Khoảng 150 mm đối với hàn th ủ côn g và hàn TIG. K hoảng 200 mm đối với hàn bán tự động. W 2 : Không lớn hơn 10 mm đối với hàn thủ công v à hàn T I G. Khoảng 40 mm đối với hàn bán tự động. (b) Mối hàn đối với vật thử b ằ ng thép thường và thép không g ỉ (đơn vị: mm ) (c) M ối hàn đ ố i v ới vật thử b ằ ng hợp kim nhôm Hình 6/5.4 Kích thước và dạng của vật thử cho v ậ t liệu tấm của Bậc 2 (a) Kích thước của vật thử (đơn vị: mm ) W: Khoảng 150 mm đối với hàn thủ công và hàn TIG Khoảng 200 mm đối với hàn bán tự động. (b) Mối hàn dùng cho vật thử bằng thép thường và thép không gỉ ( đơ n vị: mm ) (c) Mối hàn d ùng cho vật thử b ằ ng hợp kim nhôm (đơn vị: mm ) Hình 6/5.5 Kích thước và dạng của vật thử cho vật liệu tấm của thợ Bậc 3 (a) Kích thước của vật thử (đơn vị: mm ) (b) Mối hàn dùng cho thép thường và thép không gỉ (đơn vị: mm ) (c) Mối hàn dùng cho hợp kim nhôm (đơn vị: mm ) Hình 6/5.6 Kích thước và dạng của vật thử h ì nh ống của Bậc 1 (a) Kích thước của vật thử (đơn vị: mm ) (b) Quy cách mối hàn dùng cho thép thường và thép không gỉ (đơn vị: mm ) (c) Quy cách mối hàn dùng cho h ợp kim nhôm (đơn vị: mm ) Hình 6/5.7 Kích t hước và dạng của vật thử hìn h ố ng của B ậ c 2 (a) Kích thước của vật thử (đơn vị: mm ) (b) Quy cách mối hàn d ùng cho thép thường và thép không gỉ ( đơn vị: mm ) (c) Quy cách mối hàn dùng cho h ợp kim nhôm (đơn vị: mm ) Hình 6/5.8 Kích thước và dạng của vật thử hình ống của Bậc 3 CHƯƠNG 6 VẬT LIỆU HÀN 6.1. Quy định chung 6.1.1. Phạm vi áp dụng Những yêu cầu của Chương này áp dụng cho các vật liệu hàn tương ứng với các vật liệu khác nhau được dùn g trong kết cấu thân tàu, máy móc, các thiết bị lắp đặt trên tàu.v.v... 6. 1 .2 . Loại vật liệu h à n Loại vật liệu hàn được quy định ở t ừ 6.2 đến 6.9 tùy thuộc vào các quy trình thử đối với loại vật liệu cơ bản, độ bền và tính dẻo của các vật liệu cơ bản. 6.1.3. Công nhận vật liệu hàn 1. Các vật liệu hàn phải được Đăng kiểm c ô ng nhận tại mỗi nhà máy sản xuất và cho t ừn g loại vật liệu hàn. 2. Để được Đăng kiểm cô n g nhậ n , việc thử để công nhận với từng loại vật liệu hàn khác nhau phải được tiến hành theo quy định ở từ 6.2 đến 6.9 và các yêu cầu trong cuộc thử đó phải đạt kết quả thỏa m ã n. 3. Việc thử để công nhận đối với các vật liệu hàn không nằm trong các quy trình thử được quy định ở Chương này phải được tiến hành theo các quy trình thử được Đăng kiểm chấp nhận. 4. Trường hợp các vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận được sản xuất tại các nhà máy khác với các nhà máy c ó vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận thì nội dung thử để công nhận vật liệu hàn có thể được gi ả m với điều kiện phải được Đăng kiểm chấp nhận. 5. Trường hợp vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận được sản xuất theo đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật đã được thỏa thuận với các nhà chế tạo có vật liệu hàn được công nhận thì nội dung thử để công nhận vật liệu hàn có thể giảm với điều kiệ n phải được Đăng kiểm c hấ p nhận. 6. Việc thử để công nhận vật liệu hàn quy định ở từ 6.2 đến 6.6 và 6.9 có thể được tiến hành đối với các vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận và loại vật liệu h à n theo độ b ề n và tính dẻo có thể được thay đổi cho phù hợp với kết quả thử. Tuy n hiê n, theo thường lệ, thời gian để thay đổi phải đúng vào thời gian kiểm tra hàng năm. 7. Nếu xét thấy c ầ n thiết Đăng kiểm có thể yêu cầu các dạng thử khác so với quy định trong Chương này. 8. T rườ ng hợp vật liệu hàn dùng cho cả hàn giáp mép và hàn góc thì các t ư th ế hàn được chấp nhận để thử mối hàn giáp mép cũng là c á c t ư t h ế hàn tương ứng để thử mối hàn góc. 6.1.4. Quy trình sản xuất, v.v... 1. Các vật liệu hàn phải được c h ế t ạo tại các nhà máy có thiết bị sản xuất, quy trình sản xuất và hệ thống kiểm tra chất lượng đã đ ược Đăng kiểm công nhận. 2. Nhà máy phải có trách nhiệm sản xuất các vật liệu hàn với chất lượng không đổi. 6.1.5. Kiểm tra hàng n ă m 1. Các vật liệu hàn đã được Đăng kiểm c ô ng nh ậ n theo 6.1.3 phải được kiểm tra hàng năm quy định ở từ 6.2 đến 6.9 và kết quả kiểm tra phải thỏ a mãn yêu cầu của Đăng kiểm. Ngoài ra, việc kiểm tra hàng năm các vật liệu hàn đã được Đ ă n g kiểm công nhận theo những quy trình thử khác với quy định ở Chương này phải được tiến hành theo các quy trình th ử được Đăng kiểm chấp nhận. 2. Thông t hường, việc kiểm tra hàng n ă m phải được tiến hành trong khoảng thời gian không quá 12 tháng. 6.1.6. T h ử và kiểm tra 1. Việc thử và kiểm tra để công nhận vật liệu hàn và kiểm tra hàn g năm phải được tiến hành dưới sự giám sát của Đăng kiểm viên. 2. Các điều kiện hàn đối với vật liệu thử ( dòng điện , điện áp, tốc độ hàn.v.v...) phải đ ược nhà chế tạo vật liệu hàn quy định. Ngoài ra, khi có cả dòng điện xoay chiều và một chiều thì phải dùng dòng điện xoay chiều. 6.1.7. Thử lại 1. Khi thử kéo và thử uốn không đạt yêu cầu thì phải chọn các mẫu thử khác với số lượng gấp hai lần các mẫu thử bị hỏng để thử lại. Các mẫu thử lần sau phải được lấy ra từ các vật thử lần trước hoặc từ vật thử được hàn trong cùng điều kiện hàn, và nếu tất cả các mẫu thủ đều đạt kết quả thỏa mãn thì coi như cuộc thử đạt yêu c ầ u. 2. Khi các kết quả thử va đập không đạt yêu cầu và trường hợp khác với trường hợp đưa ra ở ( 1 ) và (2) dưới đây thì việc thử lại phải được tiến hành trên một bộ các mẫu thử lấy ra từ cùng một vật thử đã lấy các mẫu thử l ần trước. Trong trường hợp đó, các mẫu thử được coi là đạt yêu cầu nếu như giá trị trung bình của năng lượng hấp thụ của tổng cộng 6 mẫu thử, kể cả giá trị của các mẫu thử bị h ỏ ng, phải lớn hơn trị số nh ỏ nhất theo quy định của giá trị năng lượng hấp thụ, ngoài ra, trong số các mẫu thử nêu trên, s ố mẫu thử có năng lượng hấp thụ nhỏ hơn trị số năng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu theo quy định nhỏ hơn 2 và số các mẫu thử chỉ đạt 70% giá trị của năng lượng hấp thụ trung bình t ối thiểu nhỏ hơn 1. (1) Khi tất cả các mẫu thử không đạt giá trị của năng lượng hấp thụ tr ung bình tối thiểu. (2) Khi có 2 mẫu thử không đạt được 70% giá t r ị trung bình tối thiểu theo quy định của năng lượng hấp thụ. 3. Khi các mẫu thử không đạt được các yêu cầu đã đưa ra ở -1 và -2 ở trên thì phải lấy mẫu thử mới từ các vật thử được hàn trong điều kiện hàn khác và các mẫu thử mới này phải đạt được t ấ t cả các yêu cầu quy định của cuộc thử. 6.1.8. Đóng gói và ghi nhãn hiệu 1. Các vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận phải được đ óng gói cẩn thận để đảm bảo được chất lượng trong khi vận chuyển và c ấ t giữ. 2. Tất cả các hộp và gói đựng vật liệu hàn đã đ ượ c Đăng kiểm công nhận phải được ghi nhãn hiệu một cách rõ ràng và bao gồm đ ầy đ ủ các số liệu theo yêu cầu của Đăng kiểm. 6.2. Que hàn để hàn hồ quang bằng tay đối với thép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp 6.2.1. Phạm vi áp dụng Que hàn dùng cho hàn hồ quang b ằ ng tay đối với hàn thép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp được đưa ra ở mục (1) và (2) dưới đây (từ sau đây tr ong mục 6.2 được gọi là “que hàn") phải được Đăng kiểm tiến hành thử để công nhận que hàn và kiểm tra hàng năm theo các yêu cầu nêu trong mục 6.2 này. (1) Que hàn dùng cho hàn bằng tay (a) Dùng cho mối hàn giáp mép (bao gồm cả hàn một mặt); (b) Dùng cho mối hàn góc ; (c) D ù ng cho cả mối hàn giáp mép và mối hàn góc. (2) Que hàn dùng trong hàn trọng lực hoặc các phương pháp hàn th ẳ ng đ ứng t ươn g tự (a) Dùng cho mối hàn góc; (b) Dùng cho mối hàn giáp mép và mối hàn góc. 6.2.2. Loại và ký hiệu que hàn 1. Que hàn được phân thành các loại như được đưa ra ở Bảng 6 / 6.1. 2. Khi việc hàn được thực hiện một phía và que hàn đạt được kết quả thử thì h ậ u tố U sẽ được thêm vào cuối của ký hiệu ch ỉ loại que hàn. Bảng 6/ 6.1 Loại và ký hiệu que hàn Dùng cho thép thường Dùng cho thép có độ bền cao Dùng cho th é p làm việc ở nhiệt độ thấp MW 1 MW52 , MW52Y40 MWL 1 ,MWL9 1 MW2 M W 53, MW5 3 Y4 0 MWL2, M WL 92 MW 3 MW54 , M W54 Y 40 MWL3 Bảng 6/6.2 Các dạng t h ử đối với que hàn Dạng thử Vật thử Loại và số lượng mẫu thử lấy ra từ vật thử Tư thế hàn Đường kính que hàn (mm) S ố vật thử Kích thước vật thử Chiều dày (mm) Thử kim loại đ ắ p Hàn bằng 4 1 (1) Hình 6/6.1 20 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu t hử va đập: 3 Đường kính max 1 (1) Thử m ố i hàn giáp mép Hàn bằng Lớp t hứ nhất: 4 Các lớp tiếp theo: ≥ 5 Hai lớp cuối: max 1 Hình 6/6.2 15-20 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn m ặ t mối hàn: 1 Mẫu thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu thử va đập: 3 Lớp thứ nhất: 4 Lớp t h ứ hai: 5 hoặc 6 Các lớp tiếp t heo: max 1 (2) Hàn ngang (4) Lớp thứ nhất: 4 hoặc 5 Các lớp sau: 5 1 Hàn đứng đ i lên Lớp t hứ nhất: 3,2 Các lớp sau : 4 ho ặ c 5 1 Hàu đứng đi xuống (3) 1 Hàn tr ầ n Lớp t hứ nh ấ t: 3,2 Các lớp tiếp t h e o: 4 hoặc 5 1 Thử mối hàn góc H à n theo chiều ngang Cạnh thứ nhất: max Cạnh t hứ hai: min 1 Hình 6/6.3 20 M thử đ ể kiểm tra cấu trúc vĩ m ô (7) : 3 Mẫu thử độ cứng (7) :3 Mẫu thử đứt: 2 Thử Hydro (6) Hàn b ằ ng 4 4 (8) 12 M ẫ u thử Hydro: 1 Chú Thích: (1) Khi đường kính qu e hàn được sản xuất chỉ có một loại thì ch ỉ c ầ n một vật thử. (2) Khi việc thử ch ỉ ti ế n hành với tư thế hàn bằng thì số vật thử n ày được t ă ng th ê m. (3) Đường kính que hàn d ùng đ ể th ử do nhà ch ế tạo quy định. (4) Đối với que hàn đã được thử hàn giáp mép ở tư th ế hàn b ằ ng và hàn đứng đ i lên đạt yêu cầu thì việc thử ở tư thế hàn ngang có th ể được mi ễ n nếu được Đ ă ng kiểm đ ồ ng ý. (5) Dạng thử này chỉ bổ sung ch o que hàn dùng cho cả mối hàn giáp mép và mối hàn góc có áp dụng chú thích ở tr ê n. (6) Chỉ áp dụng cho que hàn có hàm lượng H ydro thấp. (7) Các mẫu thử dùng cho thử đ ể kiểm tra cấu trúc vĩ m ô và thử độ cứng được coi là như nhau. (8) Kích thước các vật thử được quy định ở mục 6 .2.5-3. 3. Que hàn có hàm lượng Hydro thấp đã được kiểm tra hàm lượng Hydro đạt yêu cầu như được quy định ở mục 6.2.11 thì các hậu tố được đưa ra ở B ả ng 6 / 6.9 sẽ được điề n bổ sung vào cuối ký hiệu loại que h à n (đi ề n vào sau h ậ u tố U tron g trường hợp n ê u ở mục -2 ở trên ) ( Ví dụ: M W 53 U H 10 ). 6.2.3. Thử c ô ng nhận vật li ệu hàn Để được Đăng kiểm công nhận, việc thử được quy định trong các mục từ 6.2.4-1 đến 6.2.4-4 phải được tiến hành đối với mỗi loại que hàn. Bảng 6 / 6.3 Các dạng thử đối với que hàn Dạng thử Vật thử Loại và số lượng mẫu thử lấy ra t ừ vật thử T ư thế hàn Đường kính que hàn (mm) S ố lượng vật thử Kích thước vật thử Chiều dày (mm) Thử kim loại đ ắ p Hàn bằng 4 1 Hình 6/6.1 20 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử va đ ậ p : 3 Đ ườn g kính lớn nhất 1 Thử mối hàn g óc Hàn b ằng Cạnh đ ầu tiên: Đường k í nh lớn nhấ t Cạnh thứ hai: Đường kính nhỏ nhất 1 Hình 6/6.3 20 Mẫu thử để kiểm tra cấu trúc vĩ mô (1) : 3 Mẫu thử độ cứng (1) : 3 Mẫu thử đứt: 2 Hàn theo ch iề u ngang 1 Hàn đ ứng đi lên 1 Hàn đứng đ i xuống 1 Hàn tr ần 1 Thử (2) Hydro Hàn bằng 4 4 (3) 12 Mẫu thử Hydro: 1 Chú thích: (1) Các m ẫ u thử dùng để thử cấu tr úc vĩ m ô và thử độ cứng được coi là như nhau. (2) Ch ỉ tiến hành đối với que hàn có h à m lượng Hydro thấp. (3) Kích thước của vật thử được quy định ở mục 6.2.5-3. 6.2.4. Những điều khoản chung cho việc thử 1. Dạng thử, số lượng, chi ề u dày và kích thước của vật thử, đường kính que hàn dùng để hàn vật thử, tư thế hàn, loại và số lượng mẫu thử lấy từ m ỗ i vật thử que hàn đưa ra ở mục 6.2.1 ( 1 )(a) và (c) phải phù hợp với Bảng 6/6.2. Tuy nhiên khi xét thấy cần thiết, ngoài các dạng thử đã đưa ra ở Bảng 6/6.2 Đăng kiểm sẽ yêu cầu thử nứt nóng một cách thích đáng ngoài các dạng thử quy định ở Bảng này. 2. Dạng thử, số lượng, ch iề u dày và kích thước của vật thử, đường kính que hàn dùng để hàn vật thử và tư thế hàn cũng như loại và số lượng mẫu thử được lấy ra t ừ mỗi vật thử que hàn được đ ư a ra ở mục 6.2.1 ( 1 )(b) phải phù hợp với Bảng 6/6.3. 3. Vi ệ c thử đối với que hàn được đ ư a ra ở mục 6.2.1 (2) phải được ti ến hành theo các yêu c ầ u ở mục (1) và (2) dưới đây: (1) Đố i với que hàn đ ã được nêu ở mục 6.2.1 (2) (a), việc thử theo nội dung của Bảng 6/6.3 quy định tại mục -2 ở trên phải được thực hiện. (2) Đối với que hàn được đưa ra ở mục 6.2.1 (2)(b), việc thử theo mục (1) ở trên và thử mối hàn giáp mép theo B ả ng 6/6.2 quy định ở mục -1 ở trên phải được thực hiện. 4. Khi c ả hai loại que hàn nêu ở mục 6.2.1 (1) và (2) được yêu cầu thử thì nội dung thử để công nhận que hàn quy định cho mỗi loại que hàn phải được thực hiện đầ y đ ủ . Tuy nhiên việc thử kim loại đ ắ p có thể được mi ễ n cho loại que hàn nêu ở mục 6.2.1 (2). 5. Loại thép dùng để chế tạo vật thử que hàn phải lấy theo Bảng 6/6.4 , phụ thuộc vào loại que hàn được thử . 6 .2.5 . Thứ tự hàn vật thử 1. Vật thử kim loại đắp ( Hình 6/6.1 ) (1) Các vật thử phải được hàn bằng phương pháp hàn một lớp hoặc nhiều lớp theo điề u kiện thực tế bình thường và hướng mỗi lớp hàn phải được thay đổi và xuất phát từ mép tấm kim loại làm vật thử , ch iề u dày kim loại hàn của mỗi lớp hàn không được nhỏ hơn 2,0 mi-li-mét nhưng không lớn hơn 4,0 mi-li-mét . (2) Sau khi hàn xong m ỗ i lớp, vật thử phải để trong không khí y ê n tĩnh cho đến khi nó nguội đến nhiệt độ dưới 250 °C nhưng không thấp hơn 100 o C , nhiệt độ vật thử được đo tại tâm bề mặt của đường hàn. Bảng 6/6.4 Cấp thép dùng làm vật thử Loại que hàn Cấp thép dùng làm vật th ử (1)( 2) MW 1 A MW2 A, B hoặc E MW 3 A, B, D hoặc E MW5 1 A32 hoặc A36 MW52 A32 , A 36, D32 hoặc D 36 MW 53 A32, A 36, D 32, D 36 , E 32 hoặc E 36 MW54 A32 , A 36, D 32, D 36, E 32, E36 , F 32 hoặc F3 6 MW52Y 4 0 A40 hoặc D 40 MW 53 Y40 A 40, D40 ho ặc E 40 MW5 4 Y40 A40, D40 , E 40 hoặc F 40 MWL 1 A47, D47, E47 hoặc F47 MWL2 E hoặc L24A MWL3 E , L24A , L24B , L27 ho ặ c L33 MWL9 1 L9N53 hoặc L9N6 0 MWL9 2 L9N53 hoặc L9N60 Chú thích: (1) Thép thường hoặc thép có độ bền cao có thể dùng làm vật thử để thử kim loại mối hàn mặc dù những yêu cầu của Bảng 6/6.4 . Trong trường hợp đó, khi hàn vật thử que hàn loại MWL9 1 và M W L92 phải tiến hành hàn đắ p t ừng lớp m ỏ ng một cách thích hợp. (2) Độ bền kéo của thép có độ bền cao loại A32, D 32, E 32 và F32 dùng làm vật thử m ối hàn gi á p mép phải lớn hơn 490 N/mm 2 . 2 . Vật thử mối hàn giáp mép ( Hình 6 /6.2 ) ( 1 ) Các vật thử phải được hàn ở mỗi tư thế hàn do nhà chế tạo que hàn khuyến nghị (hàn bằng, hàn ngang, hàn đứng theo ch iề u đi lên, hàn đứng theo chiều đi xuống và hàn trần). (2) Sau khi hàn xong mỗi lớp, vật thử phải được để trong không khí yên tĩnh cho đến khi nhiệt độ của nó xuống dưới 250 °C nhưng không dưới 100 °C, nhiệt độ được đo tại t â m bề mặ t đ ườn g hàn. (3) Trong mọi trường hợp, trừ khi hàn một mặt, các lớp hàn bịt ở mặt sau phải được hàn bằng que hàn có đường kính 4 mi-li-mét và hàn ở tư thế tương ứng với tư thế hàn ở m ặ t trước sau khi đã dũi ch â n đư ờ ng hàn đến tận kim loại sạch (loại bỏ hết tạp chất, khuyết t ậ t.v.v. ở chân mối hàn). Đối với que hàn ch ỉ dùng cho hàn bằng, các vật thử có thể được l ậ t ngược lại để hàn lớp bị t mặt sau. (4) Đối với vật thử mối hàn một m ặ t, tất cả việc hàn đ ề u p h ải được thực hiện ch ỉ ở một m ặ t và phải đảm bảo k hông có khuyết tật ở mặt sau của mối hàn. Hơn nữa khe hở chân mối hàn giữa hai t ấm thép được h à n phải có giá trị lớn nh ấ t trong phạm vi nhà chế t ạo que hàn quy định. 3 . Vật thử hàm lượng Hydro Vật thử và quy trình hàn vật thử để thử hàm lượng Hydro sẽ được Đăng kiểm trực tiếp quy định cho từng trường hợp cụ thể. Hình 6/6.1 Vật thử kim loại đ ắ p (đơn vị: mm ) 4. Vật thử mối hàn góc ( Hình 6/6-3 ) (1) Vật thử phải được hàn ở m ỗ i tư thế hàn được nhà chế tạo que hàn khuyến nghị (hàn bằng, hàn ngang, hàn đứng theo chiều đi l ê n, hàn đứng theo chiều đi xuống và hàn tr ần). (2) Đư ờn g hàn góc đ ầ u tiên phải được hàn bằ n g que hàn có đường kính lớn nhất còn đường hàn góc ở mặt đối diện phải được hàn bằng que hàn có đường kính nhỏ nhất trong các cỡ đường kính que hàn được sản xuất. (3) Trường hợp mối hàn góc được hàn bằng p hươn g pháp trọng lực hoặc phương pháp hàn tiếp xúc tư ơ ng tự thì khi hàn phải dùng loại que hàn có chiều dài lớn nhất. (4) Th ô ng thường kích thước mối hàn góc do cỡ đường kính que hàn và d òng điện hàn quyết định. 5. Không được dùng bất kỳ một biện pháp nhiệt luyện nào đối vật thử sau khi hàn. 6. Các vật thử có thể được kiểm tra bằng phương pháp chụp phim mối hàn trước khi cắt lấy mẫu thử. 6.2.6. Thử kéo kim loại đ ắ p 1. Các mẫu thử kéo phải là loại U1 A được đưa ra ở Bảng 6/3.1 và phải được cắt ra từ mỗi vật thử. Khi cắt lấy mẫu thử chú ý đ ể đảm bảo được rằng đường tâm dọc của mẫ u thử phải trùng với đường tâm của mối hàn và đ i qua điểm giữa chiều dày tấm kim loại vật thử. 2. Mẫu thử kéo có thể được đ ặ t ở nơi c ó nhiệt độ không quá 250 °C trong thời gian kh ô ng quá 16 giờ đ ể khử Hydro trước khi tiến hành thử. 3. Độ bền kéo, giới hạn chảy và độ dãn dài tươn g đối của mỗi mẫu thử phải thỏa mãn yêu cầu ở Bảng 6/6. 5 tương ứng với từng loại que hàn được thử. Trường hợp độ bền kéo của mẫu thử đạt giá tr ị lớn hơn giá trị 0 Bảng 6/6.5 thì Đăng kiểm sẽ xem xét một cách đặc biệt để công nhận que hàn được thử dựa trên các đặc tính cơ học khác nhận được từ các kết quả thử và thành phần hóa học của kim loại mối hàn. (a) Các que hàn trừ que hàn ở (b) (b) Que hàn loại MW91 hoặc MWL92 Hình 6/6.2 Vật thử mối hàn giáp mép (đơn vị: mm ) 6.2.7. Thử va đập ki m loại đ ắ p 1. Mẫu thử va đập kim loại đắp phải là loại U4 được đưa ra ở Bảng 7-A/2.5 của TCVN 6259-7A:2003 "Vật liệu" và gồm một bộ 3 mẫu được cắt ra từ mỗi vật thử kim loại đắp. Mẫu thử phải được cắt sao cho t â m dọc của nó vuông góc với đường hàn và nó n ằ m ở giữa chiều dày tấm kim loại vật thử nh ư chỉ ra ở Hình 6/6.4. 2. Vết khắc chữ V phải được kh ắ c ở m ặ t m ẫ u thử tại tâm của mối hàn và vuông góc với bề mặt tấm. Hình 6/6.3 Vật thử mối hàn góc (đơn vị: mm ) (Chiều dài vật thử L phải đủ để hàn hết chiều dài toàn bộ của que hàn được thử) Bảng 6/6.5 Y ê u cầu thử kéo kim loại đ ắ p Loại que hàn Giới hạn b ề n kéo (N/mm 2 ) Giới hạn chảy (nhỏ nhất) (N/mm 2 ) Độ dãn dài tương đối (nhỏ nh ấ t) (%) M W1 MW2 MW 3 400 ~ 560 305 22 MW5 1 MW 52 MW53 M W54 490 ~ 660 375 MW52Y40 MW5 3 Y40 MW5 4 Y40 510 ~ 690 400 MWL 1 400 ~ 560 305 MWL2 440 ~ 610 345 MW L3 490 ~ 660 375 21 MWL9 1 ≥ 590 375 (1) 25 MWL92 ≥ 660 410 (1) Chú thích: (1) 0,2% giới hạn ch ả y quy ước 3. Nhiệt độ thử và n ă ng l ượng hấp thụ trong bình tối thiểu phải phù hợp với các yêu cầu được đưa ra ở Bảng 6/6.6 tương ứng với t ừn g loại que hàn. 4. Khi năng lượng hấp thụ của từ hai mẫu thử trở lên nằm trong một bộ mẫu thử có giá trị thấp hơn năng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu yêu cầu hoặc năng lượng hấp thụ của bất k ỳ một mẫu thử nào thấp hơn 70% giá trị năng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu theo yêu cầu thì cuộc thử không đ ạ t yêu cầu. Hình 6/6.4 V ị trí của mẫu thử va đập (Đ ơn vị: mm , t : chiều dày tấm kim loại được th ử) 6.2.8. Thử kéo mối hàn giáp mép 1. Mẫu thử kéo mối hàn giáp mép phải là loại U2A hoặc U2B được đưa ra ở Bảng 6/3.1 và phải được cắt ra từ mỗi vật th ử . 2. Độ bền kéo của mẫu thử kéo phải thỏa mãn các yêu cầu đưa ra ở Bảng 6/6.7. 6 .2.9 . Thử uốn mối hàn giáp mép 1. Các mẫu thử uốn mặt và uốn ch â n mối hàn phải là loại UB -6 được đưa ra ở Bảng 6/3.2 và phải được cắt ra từ mỗi vật thử. Tuy nhiên đối với loại que hàn có ký hiệu MWL91 và MWL92, các mẫu thử uốn mặt và uốn chân mối hàn phải l à loại B -7 được đưa ra ở Bảng 6/3.2 và các mẫu thử đ ó phải được cắt d ọc theo đường hàn từ mỗi vật thử. Bảng 6 / 6.6 Những yêu cầu v ề thử va đập đối với kim loại đắp Loại que hàn Nhiệt độ thử (°C) Năng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu (J) MW1 20 47 MW2 0 MW 3 - 20 MW52 0 MW5 3 - 20 MW 5 4 - 40 M W5 2Y4 0 0 MW53Y40 - 20 MW54Y40 - 40 MW L1 - 40 34 MWL2 - 60 MWL 3 - 60 MWL91 - 196 27 MWL92 - 196 2 . Các mẫu thử phải có khả năng chịu được thử uốn một góc 120° với chày ép có bán kính b ằ ng 1,5 lầ n chiều dày mẫu thử mà không có vết nứt dài quá 3,0 mi-li-mét ở bề mặt ngoài cũng nh ư các khuyết tật khác. Đối với que hàn có ký hiệu MWL91 và MWL92 , bán kính chày ép phải bằng 2,0 lần chiều dày mẫu thử và góc uốn là 180°. Bảng 6/6.7 Những yêu cầu thử kéo đối với mối h àn giáp mép Loại que hàn Giới hạn bền kéo (tối thiểu) ( N / mm 2 ) MW 1 , MW2, MW 3 400 MW 52, M W 53, M W54 490 MW52Y40, MW5 3 Y40, MW54Y40 510 MWL 1 400 MWL2 440 MWL 3 490 MWL9 1 630 MWL92 670 6.2.10. Th ử độ dai va đập mối hàn giáp mép 1. Các mẫu thử va đập mối hàn giáp mép phải là loại U 4 được đưa ra ở Bảng 7-A/2.5 của TCVN 6259-7A:2003 “Vật liệu'' gồm một bộ ba mẫu được cắt ra từ m ỗ i vật thử. Mẫu thử phải được cắt sao cho trục dọc của nó vuông góc với chiều d à i đường hàn và tâm của nó phải trùng với tâm chiều dày của t ấ m kim loại làm vật thử. 2. Nhi ệ t độ thử và năng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu phải phù hợp với các yêu cầu được đưa ra ở Bảng 6/6.8 tư ơ ng ứng với từng loại que hàn. 3. Các y ê u cầu đã được đưa ra ở mục 6.2.7-2 và 6.2.7-4 cũng phải được áp dụng cho mục 6.2.10 này. Bảng 6/6.8 Các yêu cầu thử độ dai va đập đối với mối hàn giáp mép Loại que hàn Nhiệt độ thử Năng lượng h ấp th ụ trung bình (tối thiểu) ( J ) Hàn bằng, hàn ngan g , hàn trần Hàn đứng đi lên, hàn đứng đi xuống MW 1 20 47 34 MW2 0 MW3 - 20 MW52 0 MW53 - 20 MW 54 - 40 MW52Y40 0 41 MW53Y40 - 20 M W54 Y 40 - 40 MWL 1 - 40 27 27 MWL2 - 60 MWL3 - 60 MWL9 1 - 1 9 6 MWL92 - 196 6.2.11. Kiểm tra hàm lượng Hydro 1. Việc kiểm tra hàm lượng Hydro phải được tiến hành bằng phương pháp g l yxêrin, phương pháp thủy ngân, ph ươn g pháp ghi sắc khí, hoặc các phương pháp khác được Đăng kiểm chấp nhận. 2. Giá tr ị trun g bình của hàm lượng Hydro phải phù hợp với các yêu cầu đưa ra ở Bảng 6/6.9 theo từng ph ươn g pháp kiểm tra quy định ở -1 ở trên hoặc các loại hậu tố được bổ sung ở cuối ký hiệu que hàn. Bảng 6/6.9 Những yêu cầu v ề hàm lượng Hydrô Ký hiệu Y ê u cầu v ề lượng Hydro (cm 3 / g) Phương pháp glyx ê rin Phương pháp thủy ng ân (1) Phươn g pháp ghi s ắ c khí (1) H 1 5 ≤ 0,10 ≤ 0,15 ≤ 0,15 H10 ≤ 0,05 ≤ 0,10 ≤ 0 , 10 Chú thích: (1) Đăng kiểm c ó thể chọn những giá trị t rung b ì nh của lượng Hydro thấp hơn "0 , 1 giá trị lớn nhất" làm giá trị quy định theo luật. 6.2.12. Thử để kiểm tra cấu trúc vĩ mô mối hàn góc 1. Các mẫu thử để kiểm tra cấu trúc vĩ m ô mối hàn góc có ch iều rộng 25 m i -li-mét phải được cắt ra từ vật thử tại 3 vị trí như ch ỉ ra ở Hình 6/6.3. 2. Việc kiểm tra cấu trúc vĩ mô được tiến hành trên mặt cắt ngang của mối h à n và phải không có các khuyết t ậ t như: mối hàn không ngấu, hàn không thấu hoặc các khuyết t ậ t có hại khác. 6.2.13. Thử độ cứng m ố i hàn góc Độ cứng của kim loại mối hàn, vùng bị ảnh hưởng nhiệt và kim loại cơ bản phải được đo tại các vị trí như được ch ỉ ra ở Hình 6/6.5 đối với t ừng mẫu ( t hử để kiểm tra cấu trúc v ĩ m ô như quy định ở mục 6.2.12. Độ cứng của các vùng kim loại nói trên phải thỏa mãn với các yêu cầu của Đ ă ng kiểm Hình 6/6.5 Thử độ cứng (đơn vị: mm ) 6.2.14. Thử đứt mối hàn góc 1. Một trong số các vật thử còn lại sau khi đã cắt lấy các mẫu thử để kiểm tra c ấ u trúc vĩ m ô phải được cắt b ỏ mối hàn góc t hứ nhất để cho mối hàn góc còn lại d ễ bị đứt khi thử, sau đ ó dùng lực t ác động làm cho mối hàn còn lại bị đ ứt nh ư được chỉ ra ở Hình 6/6.6. Sau khi mối hàn góc còn lại bị đứt, t iến hành kiểm tra b ề m ặt m ố i hàn bị đ ứt. Tiếp theo lấy một vật thử còn lại khác tiến hành cắt bỏ m ố i hàn góc thứ hai (và thử đứt tương tự như đã tiến hành ) . 2. Trên bề mặt của tiết diện mối hàn bị đứt kh ô ng được có dấu hiệu của mối hàn không thấu hoặc có khuyết tật nguy hại khác. 6.2.15. Kiểm tra hàng n ă m 1. Trong các lần kiểm tra hàng n ă m việc thử được quy định ở mục -2 và -3 dưới đây phải được tiến hành đối với mỗi loại que hàn đã được Đăng kiểm công nhận và việc thử đó phải thỏa mãn yêu cầu. 2. Các dạng thử, tư thế hàn, đường kính que hàn, v.v..., trong các lần kiểm tr a hàng năm đối với q u e hàn dùng cho hàn bằng tay phải phù hợp với các yêu cầu nêu ra ở Bảng 6/6.10. 3. Các dạng thử, tư thế h àn , đường kính que hàn.v.v. trong các lần kiểm tra hàng năm đối với que hàn dùng cho hàn trọng lực hoặc phương pháp hàn khác nhưng dùng thiết bị hàn t ươ ng tự phải phù hợp với các yêu cầu n ê u ra ở Bảng 6/6.11. Hình 6/6.6 Thử đứt Bảng 6/6.10 Dạng thử trong lần kiểm tra hàng n ă m Dạng thử Vật thử Loại và số lượng mẫu thử cắt ra từ một vật thử T ư thế hàn Đ ườ ng kính que hàn (mm) Số lượng Kích thước Chiều dày ( m m) Thử kim loại đắp Hàn bằng 4 (1) 1 Hình 6/6.1 20 Mẫu t hử kéo: 1 Mẫu thử va đập: 3 Lớn hơn 4, tối đa 8 1 Chú thích: (1) Khi xét thấy cần thiết Đăng kiểm có thể yêu cầu thử mối hàn giáp mép ở tư thế hàn bằng, hàn đứng (hàn đứng the o chiều đi lên và đ i xuống) đã được đưa ra ở Bảng 6/6.2 ở 6.2.4-1 thay cho thử kim loại mối hàn đối với que hàn có đường k í nh 4,0 mi-li-mét . Trong trường hợp đó các mẫu thử va đập mối hàn (một bộ ba m ẫ u thử) phải được chọn đ ể thử. 4. Quy trình hàn và các yêu cầu đối với vật thử để thử theo quy định ở mục -2 và -3 ở trên phải phù hợp với những quy định ở mục 6.2.5 đến 6.2.10. 6.2.16. Thay đổi loại que hàn 1. Khi cần thay đổi loại que hàn đã được Đăng kiểm công nhận có liên quan đến độ bền hoặc tính dẻo của que hàn thì các cuộc thử quy định ở mục -2 hoặc -3 dư ới đ ây phải được tiến hành theo các yêu cầu đã nêu ở mục 6 .1.3-6 và que hàn được thử phải đạt được các kết quả thỏa mãn yêu cầu. Bảng 6/6.11 Dạng thử trong lần kiểm tra hàng n ă m Dạng thử V ậ t thử Lo ạ i và số lượng mẫu thử cắt ra từ một vật thử Tư th ế hàn Đường kính que hàn (m m ) S ố lượng Kích thước Chiều dày ( mm ) Thử kim loại đắp Hàn bằng ≥ 4 1 Hình 6/6.1 20 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử va đập: 3 2. Đối với tr ườ ng hợp thay đổi loại que hàn ch ỉ liê n quan đến độ bền thì việc kiểm t ra hàng năm quy định ở mục 6.2. 15 và việc thử mối hàn giáp mép nêu ở mục 6.2.4-1 phải được thực hiện. 3. Đối với trường hợp thay đổi loại que hàn ch ỉ liên quan đến tính dẻo thì việc kiểm tra hàng năm quy định ở mục 6.2.15 và thử va đập mối hàn giáp mép quy định ở mục 6.2.4-1 phải được thực hiện. 6.3. Vật liệu hàn dùng cho hàn tự động thép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp 6 .3.1 . Phạm vi áp dụng 1. Các vật liệu hàn dùng cho hàn tự động thép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp được đưa ra ở từ mục (1) đến (3) dưới đây (trong trường hợp d â y hàn lõi đơn, t ừ sau đây trong mục 6.3 được gọi là "vật liệu hàn tự động”), phải được thử đ ể công nhận và kiểm tra hàng năm theo các yêu cầu ở mục 6 . 3. (1) Vật liệu hàn tự động h ồ quang dưới lớp thuốc; (2) Vật liệu hàn có khí bảo vệ (vật liệu hàn tự động là d ây kim loại thuần nhất và vật liệu có chất gây chảy có khí bảo vệ); (3) Vật liệu hàn tự động không c ầ n khí bảo vệ (vật liệu hàn tự động là d â y kim loại có chấ t gây chảy không cần khí bảo vệ). 2. Việc thử đ ể công nhận và kiểm tra hàng năm đối với v ật liệu hàn tự động là dây hàn lõi kép phải phù hợp với yêu cầu quy định ở 6.1.3-3 và 6.1 . 5-2. 6.3.2. Loại và ký hiệu của v ậ t liệu hàn tự động 1. Các vật liệu hàn tự động được phân cấp thành các loại như đưa ra ở Bảng 6/6.12. 2. Các vật liệu hàn đã được thử đạt yêu cầu đối với từng phư ơ ng pháp hàn được đưa ra ở Bảng 6/6.15 sẽ được điền nối tiếp vào cuối ký hiệu loại vật liệu hàn bằng các hậu t ố được đưa ta ở Bảng 6/6.13. 3. Trong mục -2 ở trên, hậu tố G sẽ được đ iền bổ sung vào cuối ký hiệu loại vật liệu hàn đối với vật liệu hàn cần có khí bảo vệ, còn hậu tố N sẽ được điền bổ sung cho vật liệu hàn tự động không có khí bảo vệ. Loại khí được dùng phải là loại đưa ra ở Bảng 6/6.14 cũng sẽ được điền bổ sung vào sau hậu tố G (Ví dụ: AW53TMG ( M1 )). 6.3.3. Thử c ô ng nh ậ n vật liệu hàn tự động 1. Để được công nhận, các vật liệu hàn tự động phải được thử theo quy định ở mục 6.3.4-1 đ ố i với từn g loại vật liệu hàn. 2. Đối với v ật liệu hàn tự động có khí bảo vệ, việc t hử t heo yêu cầu nêu ở mục -1 ở trên phải được tiến h ành đối với từng loại khí bảo vệ được đưa ra ở Bảng 6/6.14 . Trong trường hợp nhà chế tạo vật liệu hàn khuyến nghị dùng các loại khí bảo vệ thuộc nhóm M 1 , M2, M 3 hoặc C nêu trong Bảng 6/6.14 thì việc thử công nhận vật liệu hàn sẽ được tiến hành theo một trong hai cách sau đây: Bảng 6/6.12 Loại và ký hiệu vật liệu hàn tự động Dùng cho thép thườn g Dùng cho thép có đ ộ bề n cao Dùng cho thép làm vi ệ c ở nhi ệ t độ thấ p AW 1 A W 5 1, AW 5 2Y 40 AWL 1, AWL9 1 A W2 A W 5 2, AW 53 Y 40 AWL 2, AWL9 2 AW3 A W 5 3, AW 54 Y 40 AWL 3 A W 5 4 Bảng 6/6.13 Ký hiệu kỹ thuật hàn Kỹ thu ậ t h à n K ý hi ệ u Kỹ thuật hàn nhi ề u lớp M Kỹ thuật hàn hai l ớp T Kỹ thu ật hàn hai lớp và nh iề u l ớ p TM Chú thích: (1) K ỹ thuật hàn nhiều lớp l à quá trình hàn phải đưa que hàn nóng chảy đi qua mối hàn nh iề u lần. (2) K ỹ thuật hàn hai lớp là quá trình hàn phải đ ưa que hàn nóng chảy đi qua mối hàn một lần ở cả hai m ặ t. (1) Khi việc th ử công nhận vật liệu hàn được tiến hành theo mục -1 ở trên với một loại khí bảo vệ của một nhóm nào đó thì việc thử đối với các loại khí khác trong cùng nhóm đó được phép miễn. (2) Trường hợp vật liệu hàn tự động có th ể dùng kết hợp với một khí bảo vệ bất kỳ của các nhóm M 1 , M2 và M3 thì việc thử công nhận theo mục -1 ở trên được phép chỉ giới hạn ở một loại bất kỳ của các nhóm M1, M 2 hoặc M2 nếu được Đ ăng kiểm chấp nhận. 6.3.4. Những điều kho ả n chung cho việc thử công nhận 1. Các dạng thử, số lượng, chiều dày và kích thước của vật thử, loại và số lượng của các mẫu thử được cắt ra từ mỗi vật thử đối với vật liệu hàn t ự động được quy định ở Bảng 6/6.15. 2. Loại thép được dùng làm vật thử phải phù hợp với Bảng 6/6.16. 6.3.5. Thứ tự hàn vật thử 1. Các vật thử kim loại mối hàn được hàn bằng phương pháp hàn nhiều lớp (Hình 6/6.7) (1) Các vật t hử phải được hàn ở tư thế hàn bằng với k ỹ thu ật hàn nhiều lớp trong điề u kiện thực tế bình thường. Điểm xuất phát hàn m ỗi lớp phải được thay đổi từ mỗi mép tấm kim loại làm vật thử và chiều dày của mỗi lớp hàn kh ô ng được nhỏ hơn đường kính dây hàn hoặc 4 mi-li-mét lấy giá trị nào lớn hơn đối với các vật li ệ u hàn dùng cho hàn hồ quang tự độ ng dưới thuốc. Đối với vật liệu hàn dùng trong hàn tự động có khí bảo vệ và không có khí bảo vệ, chiều dày mỗi lớp hàn không được nhỏ hơn 3 mi-li-mét . (2) Sau khi hàn xong m ỗ i lớp, vật thử phải được để trong không khí yên tĩnh cho đến khi nó ngu ộ i xuống dưới 250 °C nh ư ng không thấp hơn 100°C, nhiệt độ được đ o tại tâm bề m ặ t đ ườn g hàn. Bảng 6/6.14 Loại khí bảo v ệ Nhóm Lo ạ i Thành phần kh í (V , %) CO 2 O 2 H 2 A r M 1 M 1-1 1 ~ 5 1 ~ 5 Còn lại M 1 -2 1 ~ 5 — — Còn lại M 1 -3 — 1 ~ 3 — Còn lại M1 -4 1 ~ 5 1 ~ 3 — Còn lại M2 M2 -1 6 ~ 25 — — Còn lại M2 -2 — 4 ~ 10 — Còn lại M2 -3 6 ~ 25 1 ~ 8 — Còn lại M3 M3-1 26 ~ 50 — — Còn lại M3-2 — 11 ~ 15 — Còn lại M3 -3 6 ~ 50 9 ~ 15 — Còn lại I I-1 — — — 100 C C- 1 100 — — — C-2 Còn l ạ i 1 ~ 30 — — E E -1 Không kể thành phần ở trên Bảng 6/6.15 Các dạng thử đối với vật liệu hàn tự động Kỹ thuật hàn Dạng thử (8) Loại vật liệu hàn Vật thử Loại và số mẫu thử được cắt ra từ vật thử Số lượng Kích thước Chiều d ày (3) (mm) Hàn nhiều lớp Thử kim loại đắ p AW 1 , AWL 1 AW 2 , AWL 2 AW 3 , AWL 3 AW 51, AWL 91 AW 52, AWL 92 AW 53, AW54 , AW52Y4 0 AW5 3 Y4 0 AW5 4 Y4 0 1 Hình 6/6.7 20 Mẫu thử kéo: 2 Mẫu thử va đập : 3 Thử mối hàn giáp mép 1 (4) Hình 6/6.8 20 ~ 25 Mẫu thử kéo : 2 (4) Mẫu thử uốn m ặ t mối hàn: 2 (4)(6) Mẫu thử uốn chân mối hàn: 2 (4)(6) Mẫu thử va đập: 3 Hàn hai lớp Thử mối hàn giáp mép Hàn h ồ quang dưới lớp t huốc AW 1 AW5 1 1 Hình 6/6.9 12 ~ 15 Mẫu thử kéo: 2 Mẫu thử kéo dọc mối hàn: 1 (5) Mẫu thử uốn m ặ t mối h à n: 1 M ẫu thử uốn ch â n mối hàn: 1 M ẫu thử độ dai va đập: 3 1 20 ~ 25 AW2, A W52 Y 40 AW 3 , A W5 3Y 40 AW 52 , A W5 4Y 40 AW 53 AW 54 1 20 ~ 25 1 30 ~ 35 Hàn h ồ quang có và không có khí bảo vệ AW 1, AW2 AW3 AW5 1 , AW52 W53, AW54 AW52Y40 A W53 Y 40 AW54Y40 1 12 ~ 15 (1) Mẫu thử kéo : 2 M ẫ u th ử kéo dọc mối hàn: 1 (5) Mẫu thử uốn m ặ t mối hàn: 1 Mẫu thử uốn ch â n mối hàn: 1 M ẫu thử va đập: 3 20 (2) 1 20 ~ 25 (1) 30 ~ 35 (2) Hàn hai lớp Thử mối hàn giáp mép AWL 1 AWL2 AWL 3 AWL9 1 AWL92 1 Hình 6/6.9 12 ~ 15 Mẫu thử kéo: 2 Mẫu thử kéo d ọ c mối hàn: 1 (5 ) Mẫu thử uốn m ặ t mối hàn: 1 Mẫu thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu thử va đập: 3 1 20 ~ 25 Hàn hai lớp và nhiều lớp Thử kim loại đắp AW 1 , AWL 1 AW2 , AWL2 AW 3 , AWL3 AW5 1 , AWL9 1 AW5 2 , AWL9 2 AW 53 AW54 AW 5 2Y40 AW 53 Y40 AW 54 Y40 (7) Thử mối hàn giáp mép Chú thích: (1) Ch iều dày vật thử khi chiều dày t ấm kim loại lớn nhất được áp dụng trong thực tế không lớn hơn 25 mi-li- m ét . (2) Chi ề u dày của vật thử trong trường hợp chiều dày l ớ n nhất của tấm kim loại được áp dụng lớn hơn 25 mi-li-mét . (2) Tr ườn g hợp chiều dày bị hạn chế do ph ươ ng pháp hàn, thì ch iề u dày của vật thử có thể được thay đổi theo sự đồng ý của Đăng kiểm. Trong trường hợp đó chiều dày thử lớn nhất được lấy làm chiều dày lớn nhất được áp dụng trong thực tế. (4) S ố lượng vật thử mối hàn giáp mép với k ỹ thuật hàn nhiều lớp có khí bảo v ệ và không có khí bảo vệ phải là mộ t cho m ỗ i tư thế hàn. Tuy nhiên khi có từ hai tư thế hàn tr ở lê n t hì số m ẫ u thử kéo và số mẫu thử uốn được cắt ra từ các vật thử đối với m ỗ i tư thế hàn có thể bằng 1/2 số lượng quy định. (5) Các mẫu thử phải được cắt ra từ vật thử có ch iề u dày lớn hơn trong số hai vật thử. (6) S ố lượng m ẫ u thử uốn mặt và uốn chân mố i hàn được cắt ra từ các vật thử mối hàn giáp mép với loại vật liệu hàn có ký hiệu A W L91 và AWL92 phải là một mẫu cho mỗi vật thử. (7) Việc thử đối với vật liệu hàn dùng cho cả hai phương pháp hàn nhiều lớp và hai lớp phải được tiến hành cho t ừng phương pháp hàn tương ứng theo từng loại vật liệu hàn, đồng thời số lượng, kích thước và chiều dày của vật thử cũng phải phù hợp với t ừ ng loại vật liệu hàn. Số lượng các mẫu thử được cắt ra từ m ỗ i vật thử cũng phải phù hợp với từng phương pháp hàn. Tuy nhi ê n số lượng mẫu thử kéo trong thử kim loại mối hàn giáp mép được hàn theo kỹ thuật hàn nh iề u lớp phải là một mẫu. (8) Việc thử Hydro c ó thể được áp dụng nếu nhà chế tạo yêu cầu. 2 . Vật thử mối hàn giáp mép với k ỹ thuật hàn nhiều lớp ( Hình 6/6.8 ) (1) M ặ t trên của vật thử phải được hàn theo phương pháp hàn nhiều lớp ở tư thế hàn bằng theo quy trình hàn yêu cầu ở mục -1 ở trê n. Tuy nhiên đối với vật liệu hàn tự động có và không có khí bảo vệ, tư thế hàn vật thử phải th eo quy định của nhà chế tạo vật liệu hàn. (2) Sau khi hàn xong m ặ t trên, tiến hành hàn bịt m ặ t dưới đường hàn của vật thử. Khi đó mặt sau phải được d ũ i sạch các tạp chất và khuyết tật cho đến tận kim loại mối hàn trước khi hàn mặt sau. Bảng 6/6.16 Cấp thép làm vật thử Loại vật liệu hàn Cấp thép dùn g làm vật thử (1) (2 ) AW 1 A AW2 A, B hoặc D A W3 A, KB , D hoặc E AW5 1 A32, A 36 AW52 A 3 2, A 3 6, D32 hoặc D 36 AW53 A 32, A36, D 32, D 36, E 32 hoặc E 36 AW54 A 32 , A 36, D32, D 36, E 32, E 36, F3 2 hoặc F36 AW 5 2Y4 0 A 40 hoặc D4 0 AW53Y40 A 40, D 40, hoặc E 40 A W54 Y 40 A 40, D40, E 40 hoặc F40 AWL 1 E hoặc L 24A AWL2 E , L24A, L2 4 B, L 27 hoặc L 33 AWL 3 L 27, L 33 hoặc L 37 AWL9 1 L9N5 3 hoặc L9N60 AWL92 L9N53 hoặc L9N60 Chú thích: (1) M ặ c dù những yêu cầu của Bảng này, thép thường hoặc thép có độ b ề n cao đề u có thể dùng làm vật thử kim loại mối hàn. Trong trường hợp đó, vật thử đối với vật liệu hàn có ký hiệu AWL9 1 và AWL9 2 phải t iến hành hàn đắ p t ừng lớp mỏng một cách thích hợp. (2) Độ bền kéo của thép có độ bền cao loại: A 32, D 32, E 32 và F32 dùng làm vật thử mối hàn giáp mép phải lớn hơn 490 N/m m 2 . 3 . Vật thử mối hàn giáp mép với kỹ thuật hàn hai lớp ( Hình 6/6.9 ) (1) Đường kính lớn nhất của d â y hàn và việc chuẩn bị mép hàn phải phù hợp với Hình 6/6.10 nhưng có thể cho phép sai khác nào đó nếu được Đ ă ng kiểm chấp nhận. (2) V ật thử phải được hàn theo điều kiện thực tế ở tư thế hàn đứng đi xuống bằng kỹ thuật hàn hai lớp. M ỗi lớp hàn phải được b ắt đ ầu lần lượt từ mỗi mép tấm kim loại làm vật thử. (3) Sau khi hàn xong lớp thứ nhất, vật thử phải được để trong không khí yên tĩnh cho đến khi nó ngu ộ i đến 100 °C h oặ c thấp hơn, nhiệt độ đ o được t â m bề mặt đường hàn. 4. Sau k h i hàn xong không được phép tiến hành b ấ t cứ một biện pháp nhi ệ t luyện nào đối với vật thử. 5 . Vật thử sau khi hàn xong có th ể t iến hành kiểm tra bằng phương pháp chụp phim mối hàn tr ướ c khi cắt lấy mẫu thử. 6.3.6. Thử kéo kim loại đ ắ p theo kỹ thuậ t hàn nhi ề u lớp 1. Các màu thử kéo phải là loại U 1 A được đưa ra ở Bảng 6/3.1 và mỗi vật t h ử p hả i lấy ra hai m ẫu thử. Khi cắt lấy mẫu thử phải chú ý để đảm bảo được r ằ ng đ ường tâm dọc của mẫu thử phải trùng với đ ường t âm của mối hàn và ở giữa chiều dày của tấm kim loại vật thử. 2. Giới hạn b ề n kéo, giới hạn ch ả y và độ dãn dài tương đối của kim loại đ ắ p nhận được trong khi thử phải thỏa mãn các yêu cầu được quy định ở Bảng 6 / 6.17 cho từng loại vật liệu hàn tươ ng ứng. Tuy nhiên các loại vật liệu hàn có độ b ề n kéo nh ậ n được khi thử lớn hơn giới hạn tr ê n được yêu cầu ở Bảng 6/6.17 có thể coi là thử đạt yêu cầu sau khi xem xét cụ thể các tính chất cơ học khác của kim loại mối hàn cũng như thành phần hóa học của nó. Hình 6/6.7. Vật thử kim loại đắp với kỹ thuật hàn nhiều lớp (đơn vị: mm ) 3. Các yêu cầu đã nêu ở mục 6.2.6-2 ở trên cũng phải được áp dụng cho mục 6.3.6 này. 6.3.7. Thử va đập kim loại đắp được hàn bằng kỹ thuật hàn nhiều lớp 1. Các mẫu thử va đập phải là loại U 4 đã đưa ra ở Bảng 7-A/2.5 của TCVN 6259-7A:2003 và là một bộ ba mẫu được cắt ra từ m ỗ i vật thử, chiều dọc của mẫu thử phải vuông góc với đường hàn và tâm của mẫu thử phải trùng với vị trí 1/2 chiều dày của t ấm ki m l oại vật thử đã đưa ra ở Hình 6/6.4 của mục 6.2.7. 2. Nhiệt độ thử và năng lượng hấp thụ trung bình t ối thiểu phải thỏa m ã n các yêu cầu của Bảng 6/6.18 theo từng loại vật liệu hàn tương ứng. 3. Các yêu cầu đã nêu ở mục 6.2.7-2 và 6.2.7-4 ở trên cũng phải được áp dụng cho mục 6.3.7 n à y. 6.3.. Thử kéo mối hàn giáp mép được hàn bằng kỹ thuật hàn nh iề u lớp 1. Các mẫu thử kéo phải là loại U2 A hoặc U2B đã đưa ra ở Bảng 6/3.1 và hai mẫu thử phải được cắt ra từ mỗi vật thử. 2. Độ b ề n kéo nh ậ n được tr ong quá trình thử phải thỏa mãn yêu cầu của Bảng 6/6.19 theo từng loại vật liệu hàn tự động tương ứng. 6.3.9. Thử uốn mối hàn giáp mép được hàn bằng kỹ thuật hàn nhiều lớp 1. Các m ẫ u thử uốn mặt và uốn chân mối hàn giáp mép được hàn bằng kỹ thuật hàn nhiều lớp phải là loại UB-6 đã đưa ra ở Bảng 6/3.2 và hai mẫu thử phải được cắt ra từ m ỗ i vật thử. Đối với vật liệu hàn tự động có ký hiệu AWL9 1 hoặc AWL92 , mẫu thử uốn mặt và u ố n chân mối hàn phải là loại B - 7 đã đưa ra ở Bảng 6/3.2 và các mẫu thử phải được cắt dọc theo đường hàn từ mỗi vật thử. 2. Các mẫu thử uốn phải được uốn phía mặt mối hàn và uốn phía chân mối hàn bằng một chày ép có bán kính bằng 1,5 lần chiều dày tấm kim loại làm vật thử và với góc uốn lớn hơn 120°, trên bề mặt ngoài tại ch ỗ bị uốn của mẫu thử không được xuất hiện các vết nứt dài quá 3,0 mi-li-mét hoặc bất kỳ một khuyết tật nào khác. Đối với vật liệu hàn tự động c ó ký hiệu AWL92 , bán kính trong của phần mẫu thử bị uốn phải bằng 2,0 lần chi ề u dày t ấ m kim loại vật thử và góc uốn tương ứng phải là 180°. (a) Đối v ớ i loại vật liệu khác v ớ i (b) (b) Đối với loại AWL9 1 hoặc AWL92 Hình 6/6.8 Vật thử m ố i hàn giáp mép với kỹ thuật hàn nh iề u lớp (đơn vị: mm ) (a) Đối v ớ i loại vật liệu khác v ớ i (b) (b) Đối với loại AWL9 1 hoặc AWL92 Hình 6/6. 9 Vật thử m ố i hàn giáp mép với kỹ thuật hàn hai lớp (đơn vị: mm , t: chiều dày tấm kim loại ) (a) Vật liệu hàn hồ quang dưới thuốc Chiều dày vật thử Chuẩn bị mép hàn Đường kính lớn nhất của dây hàn 12 ~ 15 5 20 ~ 25 6 30 ~ 35 7 Chú thích: Khe hở chân mép hàn không được lớn hơn 1,0 m i-l i-mét . (b) Vật liệu hàn c ó khí bảo vệ và không có khí bảo vệ Chiều dày vật thử Chuẩn bị mép hàn Đường kính lớn nhất của dây hàn 12 ~ 15 Đường kính lớn nhất của dây hàn phải được nhà chế tạo vật liệu hàn cho trước 20 ~ 25 Chú thích: Đố i với vật thử dùng thép tấm c ó c hiề u dà y lớn hơn 25 mm , việc chu ẩ n bị mép hàn phải được nhà chế tạo vật liệu h àn quy định cụ th ể . Hình 6 /6 . 1 0 Việc chuẩn bị mép hàn cho các vật thử mối h àn giáp mép với kỹ thuật hàn hai lớp (đơn vi: mm , t: chi ề u dày tấm kim loại) Bảng 6/6.17 Những yêu cầu thử kéo đối với kim loại đắp Loại vật liệu hàn Giới hạn bề n kéo (N/mm 2 ) Giới hạn ch ả y nhỏ nhất (N/m m 2 ) Độ dãn dài tương đ ối nhỏ nhất (%) AW 1 AW2 AW3 400 ~ 560 305 22 AW 51 AW52 AW5 3 AW 5 4 490 ~ 660 375 AW52Y40 AW53Y40 AW54 Y 40 510 ~ 690 400 AWL 1 400 ~ 560 305 AWL2 440 ~ 610 345 AWL3 490 ~ 660 375 21 AWL91 ≥ 590 375 ( 1) 25 AWL92 ≥ 660 410 (1) Chú thích: (1) 0,2% giới hạn chảy quy ước. Bảng 6 / 6.18 Những yêu cầu thử va đập đối với kim loại đắp Loại vật liệu hàn Nhiệt độ thử ( o C) Năng lượng hấp thụ tr ung bình ( nhỏ nhất) ( J ) AW 1 20 34 AW2 0 A W3 - 20 A W51 20 AW52 0 AW53 - 20 AW54 - 40 AW 5 2Y40 0 41 A 53Y40 - 20 AW 54 Y 40 - 40 AWL 1 - 40 27 AWL2 -60 AWL 3 - 60 AWL9 1 - 196 AWL92 - 196 6.3.10. Thử va đập mối hàn giáp mép được hàn bằng kỹ thuật hàn nh iề u lớp 1 Các mẫu thử va đập phải là loại U 4 đã đưa ra ở Bảng 7-A/2.5 của TCVN 6259-7A:2003 “Vật liệu'' và gồm một bộ ba mẫu được cắt ra từ m ỗ i vật thử, chiều dọc của mẫ u thử phải vuông góc với đường hàn và đ ường tâm của mẫu th ử phải trùng với vị trí 1/2 chiều dày của vật thử như đã chỉ ra ở Hình 6/6.4 của mục 6.2 . 7. 2. Nhiệt độ thử và năng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu phải phù hợp với những yêu cầu của Bảng 6/6.18 theo từng loại vật liệu hàn tự động tương ứng. 3. Nh ữ ng yêu cầu ở mục 6.2.7-2 và 6.2.7-4 cũng phải được áp dụng cho mục 6.3.1 0 này. Bảng 6/6.19 Những yêu cầu thử kéo đối với mối hàn giáp mép Lo ạ i vật liệu hàn Giới hạn bền kéo nhỏ nhất (N/mm 2 ) AW 1 , AW2, AW3 400 AW5 1 , AW52,AW5 3 , AW54 490 A W 52 Y 40, A W 5 3Y 40 , A W 5 4Y 40 510 AWL 1 400 AWL2 440 AWL3 490 AWL9 1 630 AWL92 670 6.3.11. Thử kéo mối hàn giáp mép được hàn bằng kỹ thuật hàn ha i lớp 1. Các mẫu thử kéo phải là loại U2A hoặc U2B đã đưa ra ở Bảng 6/3.1 và hai mẫu thử phải được cắt ra từ mỗi vật thử. 2. Độ bền kéo nh ậ n được khi thử phải phù hợp với các yêu cầu của Bảng 6/6.19 theo từng loại vật liệu hàn tương ứng. 3. Trường hợp vật liệu hàn tự động ch ỉ dùng cho kỹ thuật hàn hai lớp thì một mẫu thử kéo theo ch iề u dọc đường hàn loại U 1 A đã đưa ra ở Bảng 6/3.1 phải được cắt ra và gia công b ằ ng máy từ vật thử có chiều dày lớn hơn sao cho đường dọc tâm của mẫu thử phải trùng với tâm của mối hàn và cách bề mặt tấm kim loại vật thử phía hàn lớp thứ hai là 7,0 mi-li-mét . 4. Mẫu thử quy định ở mục -3 ở tr ê n có thể được để ở n ơ i có nhiệt độ không quá 250°C trong thời gian không quá 16 giờ để khử Hydro trước khi thử. 5. Nh ữ ng yêu cầu đối với thử kéo nêu ở mục -3 và -4 được quy định ở Bảng 6/6.17 theo từng loại vật liệu hàn t ươn g ứng. T rư ờng hợp giới hạn trên của độ bền kéo vượt quá giá trị tiêu chuẩn thì Đăng kiểm sẽ có những xem xét đặc biệt để công nhận vật liệu hàn dựa trên những tính ch ấ t cơ học khác nhận được từ kết quả thử và các thành phần hóa học của kim loại mối hàn 6.3.12. Thử uốn mối hàn giáp mép được hàn bằng kỹ thuật hàn hai lớp 1. Các mẫu thử uốn mặ t và uốn chân mối hàn phải là loại UB-6 đã đưa ra ở Bảng 6/3.2 và các mẫu thử phải được cắt ra từ m ỗ i vật thử. Đối v ớ i vật liệu hàn tự động có ký hiệu AWL 91 h oặc AWL92 , các mẫu thử uốn mặt và uốn chân mối hàn phải l à loại B -7 và các mẫu thử phải được cắt dọc theo đường hàn từ m ỗ i vật thử. 2. Các yêu cầu đã đưa ra ở mục 6.3.9-2 cũng phải được áp dụng cho mục 6.3.12 này. 6.3.13. Thử độ dai va đập mối hàn giáp mép được hàn bằng kỹ th uậ t hàn hai lớp 1. Các m ẫ u thử độ dai va đập phải là loại U 4 đã được đư a ra ở Bảng 7-A/2.5 và gồm một bộ ba mẫu được cắt ra từ mỗi vật thử sao cho chiều dọc của m ẫ u thử phải vuông góc với đường hàn và đường tâm của mẫu thử phải trùng với vị trí nằm cách b ề m ặt t ấ m kim loại v ật thử phía hàn lớp t h ứ hai khoảng 7 mi-li-mét như chỉ ra ở Hình 6/6.11. 2. Nhiệt độ thử v à năng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu phải thỏa m ã n các yêu cầu của Bảng 6/6.18 theo từng loại vật liệu hàn tự động tương ứng. 3. N hữn g yêu cầu ở mục 6 .2.7-2 và 6 .2.7-4 cũng phải được áp dụng cho mục 6.3.13 này. Hình 6/6.11 Vị trí của m ẫ u thử va đập mối hàn giáp mép được hàn bằng kỹ thu ậ t hàn hai lớp ( đơn vị: mm , t : chiều dày t ấ m kim loại) 6.3.14. Kiểm tra hàm lượng Hydro Việc kiểm tra hàm lượng Hydro phải tuân theo các các yêu cầu quy định trong 6.2.11. 6.3.15. Kiểm tra hàng n ă m 1. Trong các l ần kiểm tra hàng n ă m, việc thử theo quy định ở mục -2 dưới đây phải được tiến hành với từng loại vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận, và các vật liệu hàn đó phải thỏa mãn các yêu cầu tương ứng. 2. Các dạng thử, số lượng vật thử, số lượng mẫu th ử, v.v..,, trong mỗi lần kiểm tra hàng năm phải phù hợp với các yêu cầu được đưa ra ở Bảng 6/6.20. 3. Quy trình hàn và các yêu cầu đối với các vật thử được quy định ở mục -2 trên phải thỏa mãn các quy định ở các mục t ừ 6.3.5 đến 6.3.13. 6.3.16. Thay đổi loại vật liệu hàn tự động 1. Trường hợp cần phải thay đổi loại vật liệu hàn tự động liên quan đến độ bền và tính d ẻ o của vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận thì việc thử theo quy định ở mục -2 , -3 hoặc -4 dưới đây phải được tiến hành theo các yêu cầu đã được đưa ra ở mục 6.1 . 3-6 và vật liệu hàn đ ó phải đạt được kết quả thử thỏa mãn. 2. Việc thay đổi loại vật liệu hàn liên quan đến độ bền và tính d ẻ o của vật liệu hàn dùng cho hàn tự động nhiều lớp phải theo yêu cầu của mục (1) và (2) dưới đây. (1) Đối với việc thay đổi loại vật liệu hàn liên quan đến độ bền, việc thử mối hàn giáp mép được quy định tro n g lần kiểm tra hàng năm nêu ra ở mục 6.3.15 và các yêu cầu của mục 6.3.4-1 phải được thực hiện. (2) Đối với việc thay đổi loại vật liệu hàn liên quan đến tính dẻo, việc thử va đập mối hàn giáp mép được quy định trong lần kiểm tra hàng năm được n ê u ra ở mục 6.3.15 và được quy định ở các y ê u cầu của mục 6.3.4- 1 phải được thực hiện. 3. Việc thay đổi loại vật liệu hàn có liên quan đến độ bền và tính dẻo của vật liệu hàn tự động dùng cho hàn hai lớp phải theo các y ê u cầu của mục (1) và (2) dưới đây. (1) Đối với việc thay đổi l oại vật liệu hàn liên quan đến độ b ề n, tất cả việc thử quy định ở mục 6 . 3.4-1 phải được thực hiện. (2) Đối với việc thay đổi loại vật liệu hàn liên quan đến tính dẻo. Việc thử va đập mối hàn giáp mép quy định trong lần kiểm tra hàng năm của mục 6.3.15 và ở Bảng 6/6.15 của mục 6.3.4-1 đối với vật thử có chiều dày lớn nhất phải được thực hiện. 4. Vi ệ c thay đổi loại vật liệu hàn liên quan đến độ bền hoặc tính dẻo của vật liệu hàn dùng cho cả hàn nh iề u lớp và hai lớp phải theo quy định ở mục -2 hoặc -3 ở trên. Bảng 6/6.20 Các dạng thử khi kiểm tra h àng n ă m Loại vật liệu hàn Kỹ thu ậ t hàn Dạng thử Vật thử Lo ạ i và số mẫu thử được cắt ra từ vật thử Số lượng Kích thước Ch iề u d à y (mm) AW 1 AW 2 AW3 A W 51 AW52 AW53 AW54 AW52Y4 0 AW5 3Y4 0 A W 54Y4 0 AW L1 AWL2 AWL 3 AWL9 1 AWL92 Hàn nhiều lớp Thử kim loại đắ p 1 Hình 6/6.7 20 Mẫu thử kéo: 2 M ẫ u thử độ dai va đập: 3 Hàn hai lớp Th ử mối hàn giáp mép Hàn hồ quang dưới thuốc 1 Hình 6/6.9 20 M ẫ u thử kéo: 1 Mẫu thử kéo dọc đường hàn: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 Mẫu thử u ố n chân mối hàn: 1 Mẫu thử độ dai va đập: 3 Hàn c ó khí bảo vệ và không có khí bảo vệ 1 20 ~ 25 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử kéo dọc đườn g hàn: 1 Mẫu thử uốn m ặ t mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu thử đ ộ dai va đập: 3 Hàn nhiều lớp và hàn hai lớp Thử kim loại đắp 1 Hình 6/6.7 20 Mẫu thử kéo: 1 M ẫ u thử độ dai va đập: 3 Thử mối hàn giáp mép (1) Hàn hồ quang dưới thuốc 1 Hình 6 / 6.9 20 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn m ặ t mối hàn: 1 Mẫu thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu thử độ dai va đập: 3 Hàn hồ quang có khí bảo v ệ và không có khí bảo v ệ 1 20 ~ 25 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn m ặ t mối hàn: 1 Mẫu thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu thử độ dai va đập: 3 Chú thích: ( 1) Vi ệ c thử mối hàn giáp mép với kỹ thuật hàn nhiều lớp và hai lớp phải được tiến hành the o phương pháp hàn hai lớp. 6.4. Vật liệu hàn dùng cho hàn bán tự động thép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp 6. 4.1 . Phạm vi áp dụng Dây hàn dùng cho hàn bán t ự động thép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp (từ đ ây v ề sau gọi là vật liệu hàn bán tự động) phải được thử để công nhận và kiểm tra hàng năm theo các yêu cầu ở mục 6.4. 6.4.2. Loại và k ý hiệu vật liệu hàn bán tự động 1. Vật liệu hàn bán tự động được phân thành các loại như được đưa ra ở Bảng 6/6.21. 2. Hậu t ố G sẽ được đi ề n bổ sung vào ký hiệu vật li ệ u hàn bán tự động sử dụng khi hàn có khí bảo vệ và hậu tố N sẽ được đ iền bổ sung vào ký hiệu loại vật liệu hàn bán tự động sử dụng khi hàn không có khí bảo vệ. Loại khí bảo vệ được dùng khi hàn phải là loại được quy định ở Bảng 6/6.14 của mục 6.3.2-3 và hậu t ố chỉ nhóm khí được đưa ra ở Bảng 6/6.14 c ũ ng sẽ được bổ sung vào sau hậu tố G (ví dụ: SW53G(M 1 )). Bảng 6/6.21 Ký hiệu và loại vật liệu hàn bán tự động Dùng cho thép thườn g Dùng cho thép có độ b ề n cao Dùng cho thép làm việc ở nhiệt độ thấp S W1 SW51 , S W52Y 40 SW L 1 , SWL91 SW2 S W 52 , S W 53 Y 40 SW L2, SWL9 2 SW3 S W 5 3, S W 5 4Y 40 SWL3 S W 54 6.4.3. Thử c ô ng nhận vật liệu h à n bán tự động 1. Để công nhận vật liệu hàn bán tự động, việc thử theo quy định ở 6.4.4-1 phải được thực hiện với t ừng vật liệu hàn bán tự động. 2. Đối với vật liệu hàn bán tự động dùng trong hàn có khí bảo vệ, việc thử theo quy định ở mục -1 nói trên phải được tiến hành đối với từng loại khí bảo vệ được đưa ra ở Bảng 6/6.14. Mặc dù v ậ y khi nhà chế tạo vật liệu hàn bán tự động khuyến nghị dùng khí bảo vệ thuộc nhóm M1, M2, M3 hoặc C ở Bảng 6/6.14 thì việc thử để công nhận vật liệu hàn phải được tiến hành theo một trong hai quy trình sau: (1) Khi việc thử công nhận ở mục -1 nói trên được tiến hành với một loại khí c ủ a một nhóm nào đó thì việc thử với khí khác của nhóm đó được mi ễ n. (2) Trường h ợ p vật liệu hàn được quy định có thể dùng cho loại bất kỳ của các nhóm M 1 , M2 hoặc M 3 thì việc thử công nhận vật liệu hàn theo quy định ở mục -1 nói trê n được phép ch ỉ gi ớ i hạn ở một loại khí bất kỳ của nhóm M 1 , M2 hoặc M 3 theo sự c h ấp thuận của Đăng kiểm. 6.4.4. Những điều khoản chung đối với việc thử 1. Các dạng thử, số lượng, chiều dày và kích thước vật thử, đường kính dây hàn, loại và số lượng các mẫu thử được c ắ t ra từ mỗi vật thử và các tư thế hàn đối với vật liệu hàn bán tự động d ùng cho mối hàn giáp mép hoặc dùng cho cả mối hàn giáp mép và mối hàn góc phải phù hợp với Bảng 6/6.22. 2. Những yêu cầu ở mục 6.2.4-2 c ũ ng phải được áp dụng cho vật liệu hàn bán tự động dùng cho mối hàn góc. 3. Thép tấm dùng để làm vật thử phải phù hợp với Bảng 6/6.23 tương ứng với từng loại vật liệu hàn bán tự động. 6.4.5. Trình tự hàn vật thử 1. Vật thử kim loại mối hàn ( Hình 6/6.1 ) (1) Vật thử phải được hàn ở tư thế hàn bằng theo quy trình hàn do nhà chế tạo vật liệu hàn khuyến nghị và chiều d ày m ỗ i lớp kim loại mối hàn phải nằm trong phạm vi từ 2 mi-li-mé t đến 6 mi-li-mét . (2) Sau khi hàn xong mỗi lớp, vật thử phải được để trong không khí yên tĩnh cho đến khi nó nguội đến dưới 250 o C nhưng không thấp hơn 1 00 o C, nhiệt độ được đo tại tâm bề m ặ t đường hàn. 2. Vật thử mối hàn giáp mép (Hình 6/6.2) (1) Các vật thử phải được hàn ở m ỗ i tư thế hàn theo khuyến nghị của nhà chế tạo (hàn bằng, hàn ngang, hàn đứng theo ch i ều đ i lên, hàn đứng theo ch iề u đi xuống và hàn tr ần). (2) Sau khi hàn xong mỗi lớp, vật thử phải được để tr ong không khí y ê n tĩnh cho đến khi nó nguội đến dưới 250 °C nhưng không thấp hơn 100 o C, nhiệt độ được đo tại tâm bề mặt đ ư ờng hàn. 3. Vật thử mối hàn góc (Hình 6/6.3) Các vật thử mối hàn góc phải phù hợp với các yêu cầu đã nêu ở mục 6.2. 5 -4. 4. Sau khi hàn xong, các vật thử không được qua bất kỳ một phương pháp xử lý nhiệt nào. 5. Các vật thử đã được hàn xong phải được kiểm tra bằng phương pháp chụp phim mối hàn trước khi t iến hành cắt lấy mẫu thử. Bảng 6/6.22 Các dạng th ử đối với vật liệu hàn bán tự động Dạng thử (6) Vật thử Loại và số mẫu thử được cắt ra từ một vật thử Tư thế hàn Đường kính d â y hàn (mm) Số lượng Kích thước C hiề u dày (mm) Thử kim loại đắp Hàn bằng Đường kính lớn nhất 1 (1) Hình 6/6.1 20 Mẫu t hủ kéo: 1 Mẫu thử va đập : 3 Đường kính nhỏ nhất 1 (1) Thử mối hàn giáp mép Hàn bằng Lớp thứ nh ấ t: Đường kính nhỏ nhất Các lớp còn lại: Đường kính lớn nhất 1 (2) Hì nh 6/6.2 15 ~ 20 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 Mẫu thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu thử độ dai va đập: 3 Hàn ngang (3) 1 Hàn đứng đi lên 1 Hàn đứng đi xuống 1 Hàn trần 1 Thử m ố i hàn góc Hàn ngang (4) Cạnh thứ nhất: Đường kính lớn nhất Cạnh thứ hai: Đường kính nhỏ nhất 1 Hình 6/6.3 20 M ẫ u thử để kiểm tra cấu trúc vĩ mô: 3 (5) Mẫu thử độ cứng: 3 (5) Mẫu thử đứt: 2 Chú thích: (1) Trường hợp đường kính lõi dây hàn được sản xuất là một loại thì số lượng vật thử phải là một. (2) Trường hợp vi ệ c thử chỉ được tiến hành với vật thử được hàn ở tư thế hàn bằng thì một mẫu thử khác được hàn bằng dây hàn có đường kính khác phải được bổ sung thêm. (3) Đối với vật liệu hàn bán tự động đã được thử mối hàn giáp mép đạt yêu cầu với tư thế hàn bằng và hàn đứng đi l ê n thì việc thử mối hàn giáp mép ở tư thế hàn ngang có t hể được miễn nếu được Đăng kiểm chấp thuận. (4) Việc thử này phải được bổ sung đối với vật liệu hàn dùng cho cả mối hàn giáp mép và mối hàn góc khi các vật li ệ u hàn đó có áp dụng chú thích (3) ở trên. (5) Các mẫu thử để kiểm tra thử cấu trúc vĩ m ô được kh ắ c axít và thử độ cứng ph ả i như nhau. ( 6 ) Việc thử hydrô có th ể được t iến hành theo yêu cầu của nhà chế tạo vật liệu hàn. Bảng 6/6.23 Cấp thép dùng làm vật thử Lo ạ i v ật li ệ u hàn Cấp thép dùn g làm vật thử ( 1)(2) SW1 A SW2 A, B hoặc D SW3 A , B, D hoặc E SW51 A 32 hoặc A36 S W 52 A 32, A 36, D 32 hoặc D 36 SW53 A 32, A 36, D 32, D 36, E 32 hoặc E 36 S W 54 A32, A 36, D 32, D36, E 32, E 36, F 3 2 hoặc F3 6 SW 52 Y 40 A40 hoặc D40 SW 5 3Y 40 A 40, D40 hoặc E 40 SW 5 4Y 40 A 40, D40, E 40 hoặc F40 SW L 1 E ho ặ c L2 4 A SWL2 E , L24A, L2 4 B, L2 7 hoặc L33 SWL3 L27, L 33 hoặc L37 SWL9 1 L9 N 53 hoặc L9N6 0 SWL92 L9 N 53 hoặc L9 N 60 Chú thích: (1) M ặc dù các yêu cầu ở Bảng này , thép thường hoặc thép có độ bền cao có thể được dùng làm vật thử kim loại mối hàn. Trong trường hợp đó, khi hàn vật thử bằng d ây hàn loại S W L91 và SWL92 phải tiến hành hàn đ ắ p t ừn g lớp m ỏ ng một cách thích hợp. (2) Độ b ề n kéo của thép có độ bền cao có ký hiệu A32, D 32, E 32 và F32 được dùng làm vật thử mối hàn giáp mép phải bằng hoặc lớn hơn 490 N/mm 2 . 6.4.6. Thử kéo kim loại đắp 1. Các mẫu thử kéo phải là loại U 1 A đã đưa ra ở Bảng 6/3.1 và một mẫu thử phải được cắt ra từ mỗi vật thử. Khi cắt lấy mẫu thử phải chú ý để đảm bảo được rằng đường t â m dọc của mẫu thử phải trùng với tâm của mối hàn và ở giữa chiều dày của t ấ m thép làm vật thử. 2. Độ bền kéo, ứng suất chảy và độ dãn dài tư ơ ng đối của mỗi mẫu thử phải thỏa mãn các yêu cầu của Bảng 6/6.24 tương ứng với từng loại vật liệu hàn bán tự động. Trườn g hợp độ b ề n kéo vượt quá giới hạn trên theo quy định thì Đ ă ng k iể m sẽ xem xét một cách đ ặ c biệt để công nhận vật liệu hàn dựa trên các tính chất cơ học khác n hậ n được khi thử và các thành phần hóa học của kim loại mối hàn. 3. Các yêu cầu của mục 6 .2.6-2 ở trên cũng phải được áp dụn g cho mục 6.4.6 này. 6.4.7. Thử độ dai va đập kim loại đắp 1. Các mẫu thử kim loại mối hàn phải là loại U 4 đã được đưa ra ở Bảng 7-A/2.5 của TCVN 6259-7A:2003 "Vật liệu” và g ồ m một bộ ba mẫu được cắt ra tù m ỗ i vật thử kim loại mối hàn. Mẫu thử phải được c ắ t sao cho trục dọc của nó vu ô ng góc với đường hàn và tâm của mẫu thử phải trùng với g iữa chiều dày tấm thép vật thử. 2. Nhiệt độ thử và năng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu phải phù hợp với các yêu cầu được đưa ra ở Bảng 6/6.25 t ương ứng với từng loại vật liệu hàn. 3. Những yêu cầu ở mục 6 .2.7-2 và 6 .2.7-4 ở t rên cũng phải được áp dụng cho mục 6.4.7 này. 6.4.8. Thử kéo mối hàn giáp mép 1. Các mẫu thử kéo phải là loại U2A hoặc U2B đã đưa ra ở Bảng 6/3.2 và gồm một mẫu được cắt ra từ mỗi vật thử. 2 . Độ bền kéo của mỗi mẫu thử phải thỏa mãn những yêu cầu được đưa ra ở Bảng 6/6.26. 6.4.9. Thử uốn mối hàn giáp mép 1. Các mẫu thử uốn mặt và uốn chân mối hàn phải là loại UB-6 đã đưa ra ở Bảng 6/3.2 và một mẫu thử phải được cắt ra từ m ỗ i vật thử. Tuy nhiên đối với loại vật liệu hàn có ký hiệu SW L91 và SWL92 , các mẫu thử uốn mặt và uốn chân mối hàn phải là loại B- 7 và một mẫu phải được cắt dọc theo đường hàn từ m ỗ i vật thử. 2. Các mẫu phải có khả năng chịu uốn một góc 120° bao quanh một chày ép có bán kính b ằ ng 1,5 lần chiều dày của nẫu thử mà không có vết n ứ t dài quá 3 mi-li-mét hoặc các khuyết tật khác trên bề mặt phía ngoài của mẫu thử. Đối với vật liệu hàn có ký hiệu SWL9 1 và SWL92 , bán kính của chày ép và góc uốn tương ứng phải là hai lần chiều dày của mẫu thử và 180°. 6.4.10. Thử độ dai va đập mối hàn giáp mép 1. Các mẫu thử va đập phải là loại U 4 đã đưa ra ở Bảng 7-A/2.5 của TCVN 6259- 7 A:2003 “Vật liệu'' và gồm một bộ ba mẫu được cắt ra từ mỗi vật thử. Vật thử phải được cắt sao cho trục dọc của nó vu ô ng góc với đường hàn và tâm của nó trùng với giữa chiều dày tấm kim loại làm vật thử. 2. Nhiệt độ thử và n ă ng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu phải thỏa mãn các yêu cầu được đưa ra ở Bảng 6/6.27 tương ứng với từng loại vật liệu hàn và tư thế hàn. 3. Những yêu cầu ở mục 6 .2.7-2 và 6 .2.7-4 đã đưa ra ở trên c ũ ng phải được áp dụng cho mục 6.4.10 này. Bảng 6/6.24 Những yêu cầu thử kéo đối với kim loại đắp Loại vật liệu hàn Giới hạn bền kéo (N/ mm 2 ) Giới hạn chảy nhỏ nhất (N/ mm 2 ) Độ dãn dài tương đối (nhỏ nhất) (%) S W1 22 SW2 400 ~ 560 305 SW3 SW 51 SW52 490 ~ 660 375 SW53 S W 54 SW5 2 Y4 0 SW5 3 Y4 0 510 ~ 690 400 SW5 4 Y4 0 SWL 1 400 ~ 560 305 SWL2 440 ~ 610 345 SWL3 490 ~ 660 375 21 SWL91 ≥ 590 375 (1) 25 S W L92 ≥ 660 410 (1) Chú thích: ( 1 ) 0 , 2% giới hạn chảy quy ước. 6.4.11. Kiểm tra hàm lượng Hyd rô Vi ệ c thử để kiểm tra hàm l ượn g hydrô phải được tuân theo các yêu cầu quy định trong 6.2.11. 6.4.12. Kiểm tra cấu trúc vĩ m ô mối hàn góc Việc kiểm tra cấu trúc vĩ mô phải được tiến hành theo các yêu cầu đã nêu ở mục 6.2.12. 6.4.13. Thử độ cứng mối hàn góc Việc thử độ cứng mối hàn góc phải được tiến hành theo các yêu cầu ở mục 6.2.13. 6.4.14. Thử đứt mối hàn góc Việc thử đ ứt m ố i hàn góc phải được tiến hành theo các yêu cầu ở mục 6.2.14. 6.4. 1 5 . Kiểm tra hàng n ă m 1. Trong các lần kiểm tra hàng năm, việc thử quy định ở mục -2 dưới đây phải được thực hiện đối với từng loại vật liệu hàn đã được Đăng ki ể m c ô ng nhận và những việc thử đó phải đạt được kết quả thỏa mãn. 2. Các dạng thử, tư thế hàn, đường kính dây hàn, số lượng vật thử , v.v..., trong các lần kiểm tra hàng năm phải phù hợp với Bảng 6/6.28. 3. Quy trình hàn và các yêu cầu đối với vật thử theo qu y định ở mục -2 ở trên phải phù hợp với các yêu cầu đã n ê u ở các mục từ 6.4.5 đến 6.4.10. Bảng 6/6.25 Những yêu cầu thử độ dai va đập kim loại đắp Loại vật liệu hàn Nhi ệt độ thử ( o C) Năng lượng h ấ p thụ trung bình nhỏ nhất ( J ) SW1 20 47 SW2 0 SW3 - 20 SW 51 20 SW 52 0 SW53 - 20 S W 54 - 40 SW52 Y 40 0 SW5 3Y 40 - 20 SW5 4Y 40 - 40 SWL 1 - 40 34 SWL2 - 60 SWL3 - 60 SWL91 - 196 27 WL92 - 196 6.4 .16. Thay đổi loại vật liệu hàn 1. Trường hợp phải thay đổi loại vật liệu hàn liên quan đến độ bền hoặc tính dẻo của v ật liệu hàn đã được Đăng kiểm c ô ng nhận thì việc thử quy định ở mục -2 hoặc -3 phải được tiến hành theo các yêu cầu đã n ê u ở mục 6 .1.3-6 và vật l iệ u hàn phải đạt được kết quả thỏa mãn. 2 . Khi cần phải thay đổi vật liệu hàn chỉ liên quan đến độ b ề n thì nội dun g kiểm tra hàng năm quy định ở mục 6.4.15 và việc th ử mối hàn giáp mép quy định ở mục 6.4.4-1 phải được tiến hành. 3 . Khi cần phải thay đổi vật liệu hàn chỉ liê n quan đến tính dẻo của n ó thì n ộ i dun g kiểm tra hàng n ă m quy đ ịnh ở mục 6.4.15 và thử va đập mối hàn giáp mép quy định ở mục 6.4.4-1 phải được thực hiện. Bảng 6/6.26 Những yêu cầu thử kéo mối hàn giáp mép Loại vật liệu hàn Độ bền kéo nhỏ nhấ t (N/mm 2 ) S W 1 , SW 2, SW3 400 S W 51, S W 52, SW53, SW 54 490 SW 52 Y 40, S W53 Y 40, SW 54Y40 510 S W L 1 400 SWL2 440 SWL3 490 SWL9 1 630 SWL92 670 Bảng 6/6.27 Những yêu cầu thử độ dai va đập mối hàn giáp mép Loại vật liệu hàn Nhiệt độ thử o C Năng lượng hấp th ụ trung bình (min) (J) Hàn bằng, hàn ngang, hàn trần Hàn đứng đ i l ê n, hàn đứng đi xuống SW 1 20 47 34 SW2 0 SW3 -20 SW5 1 20 SW52 0 SW 53 -20 SW 54 - 40 SW52Y40 0 41 SW53Y 40 - 20 SW 5 4Y40 - 40 SWL1 - 40 27 27 S WL2 - 60 SWL3 - 60 SWL9 1 - 196 SWL92 - 196 6.5. Vật liệu hàn dùng cho hàn điện xỉ và hàn điện dưới khí bảo vệ 6.5.1. Phạm vi áp dụng Các vật liệu hàn điện dưới khí bảo v ệ và điện x ỉ dùng để hàn thép thường và thép có độ bền cao (từ đây v ề sau trong 6.5 được gọi là “Vật liệu hàn") phải được thử c ô ng nh ậ n và kiểm tra hàng n ă m theo các yêu cầu ở 6.5 này. 6.5.2. Loại và ký hiệu vật liệu hàn Vật liệu hàn điện xi và hàn điện dưới khí bảo vệ được phân thành các loại như nêu ra ở Bảng 6/6.29. Bảng 6/6.28 Dạng thử trong lần kiểm tra hàng năm Dạng thử Vật thử Tư thế hàn Đường kính que hàn (mm) Số lượng Kích thước Ch iề u dày (mm) Loại và số lượng mẫu th ử cắt ra từ một v ật thử Thử kim loại đắp Hàn bằng ( 1) 1 Hình 6/6.1 20 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử độ dai va đập: 3 Chú thích: (1) Đường kính của dây hàn phải nằm trong phạm vi do nhà chế tạo quy định. 6.5.3. Thử c ô ng nhận Để công nhận vật liệu hàn, việc thử quy định ở mục 6. 5 .4-1 phải được thực hiện đối với m ỗ i loại vật liệu hàn 6.5.4. Những điều khoản chung đối với v ậ t thử 1. Các dạng thử, số lượng, chiều dày và kích thướ c của các vật thử, loại và số lượng các mẫu thử được cắt ra t ừ mỗi vật thử đối với các loại vật liệu hàn phải phù hợp với Bảng 6/6.30. 2. Loại thép dùng làm vật thử phải phù hợp với Bảng 6/6.31. Bảng 6/6.29 Loại và ký hiệu vật liệu hàn Dùng cho thép thườn g Dùng cho thép có độ bền cao EW 1 E W5 1 , EW52Y4 0 EW2 E W52, E W53 Y 40 EW3 E W 53, E W54 Y 40 EW 54 Bảng 6 / 6.30 Dạng thử đối với hàn đ iện khí và điện xỉ Dạn g thử Vật thử Loại và số lượng m ẫ u thử cắt ra từ m ột v ật thử S ố lư ợng Kích thước Chiều dày (1) ( mm ) Thử mối hàn giáp mép 1 Hình 6/6.12 20 ~ 25 Mẫu thử kéo: 2 Mẫu thử kéo dọc m ố i hàn: 2 Mẫu thử uốn cạnh mối hàn: 2 Mẫu thử độ dai va đập: 6 Mẫu thử để kiểm tra cấu tr ú c vĩ mô: 2 1 35 ~ 40 Chú thích: (1) Tr ườn g hợp ch iề u dày có thể sử dụng bị giới hạn do quy trình hàn thì ch iề u dày làm vật thử có thể đ ược thay đổi theo sự chấp nhận của Đăng kiểm. Trong trường hợp đó, chiều d ày lớn nhất được thử theo chiều dày bị hạn chế là chiều dày lớn nhất được áp dụng. 6.5.5. Trình tự hàn vật thử 1. V ậ t th ử mối hàn giáp mép (Hình 6/6.12) (1) Việc chuẩn bị mép hàn vật thử phải theo các khuyến nghị do nhà chế tạo vật l iệu hàn đưa ra. (2) Các vật thử phải được hàn ở tư thế hàn đứng đi lên đối với m ỗ i lớp hàn và theo điều kiện thực tế do nhà chế tạo khuyến nghị. 2. Sau khi hàn xong v ật thử, không được tiến hành bất kỳ một biện pháp nhiệt luyện nào đối với các vật thử đó. 3. Các vật thử được hàn xong có thể được kiểm tra b ằ ng phương pháp chụp ảnh phóng xạ m ối hàn trước khi cắt lấy mẫu thử. Hình 6/6.12 Vật thử mối hàn giáp mép (đơn vị: mm , t ; chiều dày tấm kim loại) 6.5.6. Thử kéo 1. Hai mẫu thử kéo loại U2A hoặc U2B và hai mẫ u thử kéo dọc mối hàn loại U1 A như đã đưa ra ở Bảng 6/3.1 phải được lấy ra từ mỗi vật thử. 2. Các mẫu t hử kéo dọc mối hàn có th ể được nhi ệ t luyện ở nhiệt độ không quá 250°C và trong thời gian không quá 16 giờ để khử hydrô trước khi tiến hành thử kéo. 3. Độ bền kéo của mỗi mẫu thử loại U2A hoặc U2B phải phù hợp với những yêu cầu nêu ở Bảng 6/6.32 t heo từng loại vật liệu hàn. Độ bền kéo, ứng suất chảy và độ dãn dài tương đối của m ỗ i mẫu thử kéo dọc mối hàn loại U1A phải phù hợp với những yêu cầu nêu ở Bảng 6/6.33 theo từng loại vật liệu hàn. Trường hợp độ b ề n kéo vượt quá giới hạn trên ở Bảng 6/6.33 thì Đăng kiểm sẽ có sự xem xét đặc biệt để c ô ng nhận vật liệu hàn dựa trên các tính chấ t cơ học khác nhận được trong khi thử và thành phần hóa học của kim loại mối hàn. 6.5.7. Thử uốn 1. Hai mẫu uốn m ặ t cạnh mối hàn loại UB-8 đã nêu ở Bảng 6/3.2 phải được cắt ra từ mỗi v ật thử. 2. Các m ẫ u thử phải có khả năng chịu được uốn một góc 180° bao quanh một chi tiết uốn có bán kính bằng hai lần chiều dày mẫu thử mà không bị đ ứ t. Các mẫu thử được coi là đạt yêu cầu nếu như trong quá trình thử không phát hiện thấy vết nứt hoặc khuyết t ậ t khác có chiều dài lớn hơn 3 mi- l i-mét trên bề mặt ngoài của mẫu thử. Bảng 6/6.31 Cấp thép dùng làm vật thử Loại v ật li ệ u hàn Cấp thép dùng làm v ật thử EW 1 A EW2 A, B hoặc D EW 3 A, B, D hoặc E EW5 1 A 32 hoặc A36 EW52 A 32 , A 36, D 32 hoặc D 36 E W53 A 32 , A 36 , D 32, D 36, E 32 hoặc E 36 EW5 4 A 32, A 36, D 32 , D36, E 32, E 36, F3 2 hoặc F36 EW52Y40 A 40 hoặc D40 EW 53 Y 40 A 40, D 40 hoặc E 40 EW54Y40 A 40, D40, E 40 hoặc F 40 Chú thích: (1) Độ bền kéo của thép có độ bền cao có ký hiệu A 32, D 32, E 32 và F32 dùng làm vật thử phải lớn hơn 490 N/ mm 2 . Bảng 6/6.32 Những yêu cầu thử kéo Loại v ật liệu hàn Đ ộ b ề n kéo nhỏ nhất (N/ mm 2 ) EW 1 , EW2, EW 3 400 EW51, EW52, EW 53 , EW 54 490 EW 52 Y 40, EW 53 Y 40, E W 54Y40 510 Bảng 6/6.33 N h ững yêu cầu thử kéo dọc mối hàn Loại vật liệu hàn Giới hạn bền kéo (N/mm 2 ) Gi ớ i hạn chảy nhỏ nhất (N/mm 2 ) Độ dãn dài t ương đối nhỏ nhất (%) EW 1 22 EW2 400 ~ 560 305 E W3 EW5 1 EW 52 490 ~ 660 375 EW53 EW54 EW 52 Y 40 EW 5 3Y 40 510 ~ 690 400 EW 5 4Y 40 6.5.8. Thử độ dai va đập 1 Các mẫu thử va đập phải là loại U 4 đã đưa ra ở Bảng 7-A/2.5 của TCVN 6259-7A:2003 “Vật liệu” với số lượng 6 mẫu được cắt ra từ mỗi vật thử. Mẫu th ử phải được c ắ t sao cho đường tâm dọc của nó vu ô ng góc với đường hàn và mặt tr ê n của mẫu thử cách bề mặt t ấm kim loại vật thử là 2 mi-li-mét như được chỉ ra ở Hình 6/6.13. 2. Vị trí của vết khắc tương ứng phải theo Hình 6/6. 1 3 (a) và 6/6.13 (b) và chiều d ọc của vết khắc phải vuông góc với bề mặt của t ấ m kim loại vật thử. 3. Nhiệt độ thử và năng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu phải phù hợp v ớ i những yêu cầu đưa ra ở Bảng 6/6.34 theo từng loại vật liệu hàn tương ứng. 4. Các yêu cầu đã n ê u ở 6.2.7-4 cũng phải được áp dụng cho 6 .5.8 này. (a) Vết kh ắ c tại tâm mối hàn (b) Vết khác thuộc kim loại mối hàn, 2mm từ mép nóng chảy của mối hàn Hình 6/6.13 Vị trí mẫu thử độ dai va đập (đơn vị: mm , t : chiều dày tấm kim loại) 6.5.9. Thử để kiểm tra cấu trúc vĩ m ô 1. Hai mẫu thử để kiểm tra cấu trúc vĩ mô phải được cắt ra từ mỗi vật thử, b ề mặt được thử của mẫu thử được quy định như sau: một mẫu thử phải có bề mặt được thử vuông góc với bề mặt của vật thử, còn mẫu thử thứ hai phải có bề mặt song song với bề mặt của vật thử. 2. Mối hàn của mẫu thử phải được đ ánh bóng và cho khắc axít và khi quan sát phải biểu hiện được rằng mối hàn ngấu, thấu hoàn toàn và có cấu t rúc kim loại t ốt. 6.5.10. Kiểm tra hàng năm 1. Trong những lần kiểm tra hàng năm, vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận phải được t iến hành thử như quy định ở mục -2 dưới đây. 2. Các dạng thử trong các lần kiểm tra hàng n ă m phải phù hợp với nội dung ở Bảng 6/6.35. 3. Quy t rình hàn và các yêu cầu đối với vật thử quy định ở mục -2 nói trên phải phù hợp với các yêu cầu đã đưa ra ở các mục từ 6.5.5 đến 6.5.8. 6.5.11. Thay đổi loại vật liệu hàn Khi cần thay đổi loại vật liệu hàn có liên quan đến độ bền hoặc tính dẻ o của vật liệu hàn đã được công nhận thì việc thử quy định ở mục 6.5.4-1 phải được tiến hành theo những yêu cầu ở m ụ c 6.1.3-6 và các vật liệu hàn đó phải đạt kết quả thỏa mãn. 6.6. Vật liệu hàn tự động một phía dùng cho thép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp 6.6.1. Phạm vi áp dụng 1. Vật liệu hàn tự động một mặt dùng cho thép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp đưa ra ở các mục từ ( 1 ) đến (3) dưới đây (từ đ â y về sau trong mục 6.6 được gọi là vật liệu hàn tự động một m ặt) phải được tiến hành thử công nhận và kiểm tra hàng năm theo các yêu cầu ở mục 6.6. (1) Vật liệu hàn tự động một m ặ t h ồ quang dưới thuốc. (2) Vật liệu hàn tự động một mặt dây kim loại có khí bảo vệ (vật liệu hàn tự động m ọ i mặt dây kim loại thuần nhấ t và v ậ t liệu hàn tự động một mặt d ây kim loại có chất gây ch ảy ). Bảng 6/6.34 Những yêu cầu thử độ dai va đập Loại vật li ệ u hàn Nhiệt độ thử ( o C) N ăng lượng hấp th ụ t rung bình tối thiểu (J) EW 1 20 34 EW2 0 E W3 - 20 EW5 1 20 EW5 2 0 EW5 3 - 20 EW5 4 - 40 EW 52 Y 40 0 41 EW 5 3Y 40 - 20 EW 5 4Y 40 - 40 Bảng 6/6.35 Dạng thử trong lần kiểm tra hàng năm Dạn g thử Vật thử Loại và số lượng mẫu thử cắt ra từ m ộ t v ậ t thử Số lượng Kích thướ c Ch iề u dày ( mm ) Thử m ố i h à n giáp mép 1 Hình 6/6.12 20 ~ 25 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử kéo dọc mối hàn: 1 Mẫu thử uốn cạnh mối hàn: 2 Mẫu thử độ dai va đập: 6 (1 ) Mẫu thử để kiểm tra cấu trúc vĩ mô: 1 (2) Chú thích: (1) Khi được Đăng kiểm chấp thuận ba mẫu thử độ dai va đập có thể được c ắt ra theo t â m mối hàn. (2) Bề mặt được thử phải vuông góc với b ề mặt vật thử. (3) Vật liệu hàn tự động một mặt không có khí bảo vệ (Vật liệu hàn tự động một mặt dâ y kim loại có chất gây chảy không có khí bảo vệ). 2. Việc thử c ô ng nhận và kiểm tra hàng năm đối với vật liệu hàn tự động một mặt dùng cho thép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp và các vật liệu hàn bán tự động một mặt phải được Đăng kiểm xem xét và quyết định cụ thể. 3. Vật liệu tấm đỡ mặt sau được sử dụng t ron g hàn t ự động một mặt kết hợp với các vật l iệu hàn một mặt nêu ở mục -1 và -2 ở trên phải được Đ ă n g kiểm xem xét và quyết định cụ thể. Bảng 6/6.36 Các hậu tố Kỹ thu ậ t h àn Ký hi ệ u Kỹ thuật hàn mộ t lớp (1 ) SP Kỹ thuật hàn nhiều lớ p (2) MP Hàn một lớp và nhiều lớp SMP Chú thích: (1) Kỹ thuật hàn một lớp tức là quá trình hàn được thực hiện b ằ ng cách đưa dây hàn nóng chảy qua mối hàn một lần, không kể đến số lượng d ây hàn là bao nhiêu. (2) Kỹ thuật hàn nhiều lớp tức là phương pháp hàn được thực hiện bằng cách đưa dây hàn nóng chảy qua mối hàn nhi ề u lầ n, không kể đến số lượng d â y hàn nóng chảy. Bảng 6/6.37 Những dạng thử đối với vật liệu hàn tự động một m ặt Loại vật liệu hàn Quy trình hàn Dạng thử (5) V ậ t thử Loại và số mẫu thử được cắt ra từ mỗi vật thử S ố lượng Kích thước Chiều dày ( m m ) AW 1 AW2 A W3 A W51 AW52 AW53 AW 54 AW52Y4 0 AW 53 Y 40 AW 54 Y 40 AWL 1 AWL2 AWL 3 AWL9 1 A W L92 Hàn một lớp Thử mối hàn giáp mép 1 Hình 6/6.14 12 ~ 15 Mẫu th ử kéo: 2 M ẫ u thử kéo d ọc m ối hàn: 1 Mẫu thử uốn m ặ t mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu thử độ dai va đập: 6 (4) Mẫu thử để kiểm tra cấu trúc v ĩ mô: 1 1 20 ~ 25 Hàn nhiều lớp 1 12 ~ 15 (2) Mẫu th ử kéo: 2 M ẫ u thử kéo d ọc m ối hàn: 1 Mẫu thử uốn m ặ t mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu thử độ dai va đập: 6 (4) Mẫu thử để kiểm tra cấu trúc v ĩ mô: 1 20 ~ 25 (3) 1 20 - 25 (2) 30 - 35 (3) Hàn nhiều lớp và h àn một lớp 1 12 ~ 15 (6) Mẫu th ử kéo: 2 M ẫ u thử kéo d ọc m ối hàn: 1 Mẫu thử uốn m ặ t mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu thử độ dai va đập: 6 (4) Mẫu thử để kiểm tra cấu trúc v ĩ mô: 1 1 20 ~ 25 (2)(7) 3 0 ~ 3 5 (3)(7) Chú thích: (1) Trường hợp chiều dày bị hạn ch ế do quy trình hàn thì chiều dày vật thử c ó thể được thay đổi so với giá trị trong bảng này theo sự chấp thu ậ n của Đăng kiểm. Trong trường hợp đó ch iề u dà y vật thử lớn nhất theo sự hạn chế đ ó có th ể lấy làm chiều dày áp dụng lớn nhất. (2) Ch iề u dày vật thử theo d ây hàn đ ơn. (3) Chiều dày vật thử theo d ây hàn kép. (4) Trường hợp chiều dày vật thử nằm trong phạm vi 12 mi-li-mé t đến 15 mi-li-mét thì số lượng mẫu thử là một bộ gồm ba mẫu nhu đã đưa ra ở Hình 6/6.15 (b). (5) Việc thử hydr ô có thể được tiến hành theo yêu cầu của nhà ch ế tạo vật liệu hàn. (6) Chiều dày vật thử đ ối với kỹ thuật hàn m ộ t lớp. (7) Chiều dày vật thử đối với kỹ thuật h àn nh iề u lớp. 6.6.2. Loại và ký hiệu vật liệu hàn 1. Vật liệu hàn tự động một m ặ t được phân thành các loại như đã đưa ra ở Bảng 6/6.12. 2. Vật liệu hàn tự động mộ t mặt đã được thử đạt yêu cầu đối với từng quy trình hàn được đưa ra ở Bảng 6/6.37 phải được bổ sung các hậu tố ở Bảng 6/6.36 vào cuối ký hiệu loại vật liệu đó. 3. H ậ u t ố G sẽ được bổ sung vào ký hiệu loại vật liệu hàn tự động một mặt có khí bảo vệ, và hậu tố N sẽ được bổ sung vào ký hiệu loại vật liệu hàn tự động một mặt không cần khí bảo vệ nêu ở mục -2 ở trên. Loại khí bảo vệ được sử dụng phải l à loại được quy định ở Bảng 6/6.14 của mục 6.3.2-3 và h ậ u tố ch ỉ loại khí bảo vệ đưa ra ở Bảng 6/6.14 sẽ được đ iền b ổ sung vào sau hậu t ố G (ví dụ: AW5 3 SMPG(M 1 )). 6.6.3. Thử để công nhận vật liệu hàn 1. Để công nhận vật liệu hàn tự động một mặt, những việc thử quy định ở mục 6.6.4-1 phải được thực hiện đ ối với m ỗi vật liệu hàn tự động một mặt và bán tự động một mặt. 2. Đối với vật liệu hàn t ự động một mặt, những việc thử n ê u trong mục -1 ở trên phải được thực hiện đối với t ừ ng loại khí bảo vệ ở Bảng 6/6.14. Mặc dù vậy khi nhà ch ế tạo vật liệu h à n khuyến nghị dùng các loại khí của nhóm M 1 , M2, M 3 hoặc C ở Bảng 6/6.14 thì việc thử công nhận vật liệu hàn sẽ được thực hiện theo một trong hai cách sau: (1) Khi việc thử được tiến hành theo mục -1 ở trên với một loại khí bảo vệ của nhóm nào đó thì việc thử với các khí bảo vệ khác của cùng nhóm đó được phép mi ễ n. (2) Trường hợp vật liệu hàn được quy định có thể dùng được với cả các nhóm khí bảo vệ M 1 , M2 hoặc M 3 thì việc thử theo -1 nói trên được phép giới hạn ở bất kỳ loại khí nào của nhóm M1 , M2 và M3 với điều kiện phải được Đăng kiểm đồng ý. 6.6.4. Những điều khoản chung đối với việc thử 1. Các dạng thử, số lượng, chiều dày và kích thước vật thử, loại và số lượng mẫu thử được c ắ t ra từ mỗi vật thử đối với các vật liệu hàn tự động một mặt được quy định ở Bảng 6/6.37. 2. Loại thép dùng làm vật thử phải phù hợp với Bảng 6/6.38. 6.6.5. Thứ tự hàn vật thử 1. Vật thử mối hàn giáp mép một lớp hoặc nhiều lớp ( Hình 6/6.14) (1) Việc chuẩn bị mép hàn và khe h ở chân mép hàn của vật thử cũng như đường kính dây hàn, s ố lượng d â y hàn , v.v... phải phù hợp với quy định của nhà chế tạo vật liệu hàn. (2) Các vật thử phải được hàn ở tư thế hàn bằng với kỹ thuật hàn một lớp hoặc nhiều lớp theo quy trình của nhà chế tạo vật liệu hàn quy định. Tuy nhi ê n đối với vật liệu hàn tự động một mặt có khí bảo vệ và không có khí bảo vệ thì tư thế hàn phải theo quy định của nhà chế tạo vật liệu hàn. (3) Trường hợp hàn vật thử theo kỹ thuật hàn nhiều lớ p, sau khi hàn xong mỗi lớp, vật thử phải được đ ặ t trong không khí yê n tĩnh cho đến khi nó nguội đến nhiệt độ dưới 250 °C nhưng không thấp hơn 100 °C, nhiệt độ được đ o ở tâm bề mặt của đường hàn. 2. Sau khi hàn xong vật thử kh ô ng được tiến hành bất kỳ một phương pháp nhiệt luyện nào đối với vật thử đó. 3. Các vật thử được hàn xong phải được kiểm tra bằng phương pháp chụp phim mối hàn trước khi cắt lấy mẫu thử. 6.6.6. Thử mối hàn giáp mép đ ược hàn bằng kỹ thuật hàn một lớp và nhiều lớp 1. Hai mẫu thử kéo loại U2A hoặc U2B được đưa ra ở Bảng 6/3.1 và một mẫu thử kéo dọc mối hàn loại U 1 A phải được cắt ra từ mỗi vật thử. Khi c ắ t lấy mẫu thử phải chú ý để đảm bảo được r ằ ng đường tâm dọc của mẫu thử phải trùng với tâm mối h à n và giữa chiều dày tấm kim loại vật thử. 2. Mẫu thử kéo dọc mối hàn có thể được để ở nơi có nhiệt độ không quá 250 °C trong thời gian không quá 16 giờ để khử hydrô trước khi tiến hành thử kéo. 3. Độ bề n kéo của mẫu thử U2A hoặc U2B phải thỏa mãn các yê u cầu đã nêu ở Bảng 6/6.19 của 6.3.8 tương ứng với t ừ ng loại vật liệu hàn tự động một mặt. Độ bền kéo, ứ ng suất chảy và độ dãn dài tương đ ố i của mẫu thử kéo dọc mối hàn loại U 1 A phải thỏa mãn các yêu cầu đã nêu ở Bảng 6/6.17 của 6.3.8 tương ứng với từng loại vật liệu hàn tự động m ột m ặt . T rườ ng hợp độ b ề n kéo vượt quá giới hạn trên theo quy định thì Đăng kiểm sẽ xem xét một cách đặc biệt để công nhận vật liệu hàn dựa vào các tính chất cơ học khác nhận được trong khi thử và các thành phần hóa học của kim loại của mối hàn. 6.6.7. Thử uốn mối hàn giáp mép được hàn theo kỹ thuật hàn nhiều lớp và một lớp Việc thử uốn mối hàn giáp mép phải được tiến hành theo những yêu cầu đã được đưa ra ở mục 6.3.12. 6.6.8. Thử độ dai va đập m ố i hàn giáp mép được hàn theo kỹ thuật hàn nhiều lớp và một lớp 1. Hai bộ mẫu thử độ dai va đập loại U 4 đã đưa ra ở Bảng 7-A/2.5 của TCVN 6259 - 7A:2003 phải được cắt ra t ừ m ỗ i vật thử. Chiều dọc của mẫu thử phải vu ô ng góc với đường hàn và vị trí mỗi mẫu thử được cắt ra từ mỗi vật thử phải phù hợp với vị trí được chỉ ra ở Hình 6/6.15 (a) và 6/6.15 (b). 2. Nhiệt độ thử và năng lượng hấp thụ trung bình tối thiểu phải thỏa mãn các yêu cầu đưa ra ở Bảng 6/6.18 tương ứng với từn g loại vật liệu hàn tự động một phía. 3. Những yêu cầu đã được đưa ra ở mục 6.2.7-2 và 6.2.7-4 ở trên cũng phải được áp dụng cho mục 6.6.8 này. Bảng 6/6.38 Cấp thép dùng làm vật thử Loại vật liệu hàn Cấp thép dùng làm vật thử (1) AW 1 A AW2 A, B hoặc D AW3 A, B, D hoặc E A W51 A 32 hoặc A 36 AW52 A32, A 36, D 32 hoặc D 36 AW53 A32, A36, D 32, D 36, E 32 hoặc E 36 AW54 A32, A3 6, D32, D 36, E 32, E 36, F32 hoặc F36 AW 5 2Y40 A 40 hoặc D 40 AW 5 3Y40 A 40, D 40 hoặc E 40 AW 5 4Y40 A 40, D 40, E 40 hoặc F40 AWL 1 E hoặc L24A AWL2 E, L2 4 A, L 24 B , L27 , L 33 AWL 3 L2 7 , L 33 hoặc L37 AWL9 1 L 9 N 53 hoặc L9N60 AWL92 L 9 N 53 hoặc L9N60 Chú th í ch: (1) Độ b ề n kéo của thép có độ b ề n cao loại A 32, D 32, E 32 và F32 dùng làm vật thử phải lớn hơn hoặc bằng 490 N/m m 2 . 6 . 6.9 . Thử để kiểm tra cấu trúc vĩ m ô mối hàn giáp mép được h àn b ằ ng kỹ thuật hàn một lớp và nhiều lớp 1. Các mẫu thử cấu trúc vĩ mô phải được cắt ra từ vật thử như được chỉ ra ở Hình 6/6.14. B ề m ặ t được thử của mẫu thử phải vuông góc với bề mặt tấm kim loại vật thử. 2. C ả hai thành phần: Phần kim loại mối hàn và phần tiếp giáp giữa kim loại mối hàn và kim loại cơ bản khi quan sát phải t hể hiện được r ằ ng ch ú ng n ó ng ch ả y hoàn toàn, mối h à n ngấu và có cấu trúc kim tương tốt. 6.6.10. Kiểm tra hàm lượng hydr ô Việc thử để k iể m tra hàm lượng hydrô phải được tuân theo các yêu cầu quy định t rong 6.2.11. 6.6.11. Kiểm tra hàng năm 1. Trong m ỗi l ần kiểm tra hàng năm việc thử quy định ở mục -2 và -3 dưới đây phải được thực hiện cho từng loại vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận và những vật liệu hàn đó phải thỏa mãn các yêu cầu tương ứng. 2. Những dạng thử t rong mỗi lần kiểm tra hàng năm phải phù hợp với những yêu cầu được đưa ra ở Bảng 6/6.39. 3. Quy trình hàn và các yêu cầu đối với vật thử được dùng để thử theo các quy định ở mục -2 ở trên phải phù hợp với các yêu cầu đã nêu ở các mục từ 6.6.5 đến 6.6.8. 6.6.12. Thay đổi loại vật liệu hàn Trường hợp cần phải thay đổi loại vật liệu hàn có liên quan đến độ b ề n và tính dẻo của vật liệu hàn tự động một mặt đã được Đăng kiểm công nhận thì tất cả các dạng thử quy định ở mục 6.6.4-1 phải được tiến hành theo các yêu c ầ u đưa ra ở mục 6.1.3-6 và vật liệu hàn tự động một mặt đ ó phải đạt kết quả thử thỏa mãn. Bảng 6/6.39 Những dạng thử trong mỗi lầ n kiểm tra hàng năm Loại vật li ệ u hàn Kỹ thuật hàn Dạng thử V ật thử Loại và số mẫu thử được cắt ra từ mỗi vật thử Số lượng Kích thước chiều dày (mm) AW 1 AW2 AW 3 AW 51 AW 5 2 AW 53 AW54 AW52Y40 A W53 Y 40 AW5 4 Y 4 0 AWL 1 AWL2 AWL3 AWL9 1 AWL92 Hàn một lớp Thử mối hàn giáp mép (2) 1 Hình 6/6.14 20 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử kéo dọc mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn mặt mối hàn: 1 Mẫu thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu th ử độ dai va đập: 3 (1) Hàn nh iề u lớp 1 20 ~ 25 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử kéo dọc mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn mặt mối hàn: 1 Mẫu thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu th ử độ dai va đập: 3 (1) Hàn một lớp và hàn nhi ề u lớp 1 20 ~ 25 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử kéo dọc mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn mặt mối hàn: 1 Mẫu thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu th ử độ dai va đập: 3 (1) Chú thích: (1) Vị trí của vết khắc và việc cắt chọn mẫu thử độ dai va đập phải phù hợp với Hình 6/6.15. (2) Việc thử mối hàn giáp mép đối với kỹ thuật hàn nhiều lớp và một lớp phải được tiến hành v ớ i kỹ thuật hàn một lớp. Hình 6/6.14 Vật thử m ố i hàn giáp mép được hàn nhiều lớp và một lớp ( Đơn vị: m m , t : chiều dày tấm kim loại vật thử) Hình 6/6.15 V ị trí mẫu thử độ dai va đập mối hàn giáp mép được hàn bằng kỹ thuật hàn nhiều lớp và một lớp (Đơn vị: mm , t : ch iề u dày tấm kim loại vật thử) 6.7. Vật liệu hàn thép không gỉ 6.7.1. Phạm vi áp dụng Vật liệu hàn thép không gỉ (từ sau đây ở 6.7 được gọi là “vật liệu hàn”) phải được ti ế n hành thử công nhận và kiểm tra hàng n ă m theo những yêu cầu của 6.7. 6.7.2. Loại và ký hiệu vật liệu hàn 1. Các vật liệu hàn th ép không gỉ được phân thành các loại như đưa ra ở Bảng 6/6.40. 2. Những vật liệu hàn hồ quang dưới thuốc đã được thử đạt yêu cầu đối với từng quy trình đư a ra ở Bảng 6/6.42 sẽ được điền bổ sung các h ậ u tố đưa ra ở Bảng 6/6.41 vào cuối ký hi ệ u vật liệu hàn. 3. Đối với vật liệu hàn bán tự động là dây kim loại có chất gây chảy nêu trong mục -1 ở trên, hậu tố G sẽ được bổ sung vào ký hiệu loại vật liệu hàn nếu như chúng cần phải có khí bảo vệ khi hàn và h ậ u tố N sẽ được đ iề n bổ sung vào ký hiệu loại vật liệu h àn nếu như chúng không cần có khí bảo vệ khi hàn. Loại khí bảo vệ sử dụng khi hàn phải là loại quy định ở Bảng 6/6.14 của 6.3.2-3 và hậu t ố ch ỉ loại khí bảo v ệ được đưa ra ở Bảng 6/6.14 sẽ được bổ sung vào sau hậu t ố G (ví dụ: W308G(C)). Bảng 6/6.40 Loại và ký hiệu vật liệu hàn thép không gỉ Hàn h ồ quang b ằ ng ta y Hàn T IG (1) và MIG (2) Dây hàn có chất gây chảy hàn bán tự động Hàn hồ quang dưới th uố c D 308 Y 308 W3 08 U308 D308L Y 308L W 308L U 308 L D 309 Y 309 W309 U 309 D309L Y3 09L W309L U309L D3 0 9M o Y3 0 9M o W309Mo U 309 Mo D 3 09MoL — W3 0 9MoL — D 310 Y310 W 310 U 310 — Y310S — — D 310 Mo — — — D316 Y 316 W316 U 316 D 316L Y316L W3 1 6L U 316 L D317 Y 317 W 317 U 317 D317L Y317L W317L U 317L — Y 321 — — D347 Y 347 W 347 U 347 Chú thích: ( 1 ) TIG : Hàn hồ quang bằng điện cực Von f ram trong môi trường khí trơ bảo vệ. (2) MIG : Hàn trong khí trơ bảo vệ. Bảng 6/6.41 Các hậu tố Kỹ thu ật hàn Ký hi ệ u Kỹ thuật hàn nh iề u lớp M Kỹ thuậ t hàn hai lớp T Kỹ thuật hàn hai l ớ p và hàn nhiều lớp TM Bảng 6/6.42 Các dạng thử đối với vật liệu hàn thép không gỉ Loại vật liệu hàn Dạng thử V ậ t thử Loại và s ố lượng mẫu thử lấy ra từ vật thử Tư thế hàn Đường kính ( 1) que hàn hoặc dây hàn ( mm ) S ố lượng Kích thước Ch iề u dày (mm) Que hàn dùng cho hàn hồ quang bằng tay Thử kim loại đắp Hàn bằng 3,2 1 Hình 6 / 6.16 12 Mẫu thử kéo : 1 4,0 19 Thử mối hàn giáp mép Hàn b ằng 3,2 hoặc 4,0 1 Hình 6/6.17 9 ~ 12 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Hàn ngang 1 Hàn đứng đi lên 1 Hàn đứng đi xuống 1 Hàn trần 1 V ậ t li ệ u hàn dùng cho hàn T I G Thử kim loại đắp Hàn bằng 2,4 1 Hình 6/6.16 12 Mẫu thử kéo: 1 3,2 19 Mối hàn giáp mép Hàn bằng 2,0 ~ 3,2 1 Hình 6/6.17 9 ~ 12 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Hàn ngang 1 Hàn đứng đi lên 1 Hàn đứng đi xuống 1 Hàn trần 1 Vật liệu hàn dùng cho hàn M I G Thử kim loại đắp Hàn bằng 1,2 1 Hình 6/6.16 12 Mẫu thử kéo: 1 1,6 19 Thử mối hàn giáp mép Hàn bằ ng 1 , 2 ~ 2,0 1 Hình 6/6.17 9 ~ 12 Mẫu thử kéo: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 Hàn n ga ng 1 Hàn đứng đi lên 1 Hàn đứng đi xuống 1 Hàn trần 1 D â y hàn có chất g â y chảy dùng cho hàn bán tự độ ng Thử kim loại đắp Hàn bằng 1,2 ~ 2,4 1 Hình 6/6.16 12 Mẫu thử kéo: 1 3,2 hoặc đường kính lớn nhất 19 Thử mối hàn giáp mép Hàn bằng 1,2 ~ 3,2 1 Hình 6/6.17 9 ~ 12 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Hàn ngang 1 Hàn đứng di lên 1 Hàn đứng đi xuống 1 Hàn t rần 1 Vật liệu dùng cho hàng hồ quang dưới thuốc Hàn nhiều lớp Thử kim loại đắp Hàn bằng 1 , 2 ~ 4,0 1 Hình 6/6.16 19 ~ 25 Mẫu thử kéo : 1 Mối hàn giáp mép Hàn bằng 1 , 2 ~ 4 , 0 1 Hình 6/6.18 (a) 19 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Hàn hai lớp Mối hàn giáp mép Hàn bằng 1 , 2 ~ 2,4 1 Hình 6/6.18 (b) 12 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Hàn bằng 4,0 1 19 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử kéo dọc m ố i hàn: 1 Mẫu thử uốn m ặt mối hàn: 1 Mẫu th ử uốn chân m ố i hàn: 1 Kỹ thuật hàn hai lớp và Kỹ thuật hàn nhiều lớp Thử kim loại đắp Hàn bằn g 1,2 ~ 4,0 1 Hình 6/6.16 19 ~ 25 Mẫu thử kéo : 1 Th ử mối hàn giáp mé p Hàn bằng 1,2 ~ 4,0 1 Hình 6/6.18 (a) 19 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Thử mối hàn giáp mép Hàn bằng 1,2 ~ 2,4 1 Hình 6/6.18 (b) 12 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Hàn bằng 4,0 1 19 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 M ẫ u thử uốn chân mối hàn: 1 Chú thích: (1) Khi được Đăng kiểm đ ồ ng ý, đường kính của que hàn hoặc dây hàn có thể được thay đổi. 6.7.3. Thử để c ô ng nhận vật liệu hàn 1. Để công nhận vật liệu hàn, các dạng thử quy định ở mục 6.7.4-1 phải được tiến hành đối với từng loại vật liệu hàn. 2. Đối với vật liệu hàn bán tự động là dây kim loại có chất gây chảy cần có khí bảo vệ khi hàn, việc thử theo mục -1 ở trên phải được thực hiện đối với từng loại khí bảo vệ đưa ra ở Bảng 6/6.14. Mặc d ù vậy, khi nhà chế t ạo vật liệu hàn khuyến nghị dùng các loại khí bảo vệ thuộc nhóm M1 , M2 hoặc M3 của Bảng 6/6.14 thì việc thử công nhận vật liệu hàn phải được thực hiện theo một trong hai phương pháp dưới đây. (1) Khi việc thử theo quy định trong mục -1 ở trên được tiến hành với một loại khí bảo vệ của một nhóm nào đó thì việc thử đối với loại khí khác của cùng nhóm đó được phép miễn. (2) Khi vật liệu hàn được quy định c ó thể được dùng với bất kỳ loại khí bảo vệ nào của nhóm M 1 , M2 hoặc M3 t hì việc thử theo quy định trong mục -1 ở trên được phép được giới hạn với loại khí bất kỳ của nhóm M 1 , M2 hoặc M3 với điều kiện phải được Đăng kiểm đồng ý. 6.7.4. Những điều khoản chung cho việc thử để công nhận 1. Dạng thử, số lượng, chiều dày và kích thước của các vật thử, đường kính d â y hàn được sử dụng, loại và s ố lượng các mẫu thử được c ắ t ra từ m ỗ i vật thử cho mỗi t ư thế hàn đối với các vật liệu hàn phải phù hợp với Bảng 6/6.42. Tuy nhiên các dạng th ử bổ sung theo các loại chép như thử chống ă n mòn, thử va đập, thử cấu trúc vĩ mô , v.v..., trừ các dạng thử như đã n ê u ở Bảng 6/6.42 có thể được yêu cầu tiến hành khi Đăng kiểm xét thấy cần thiết. 2. Những loại thép được dùng làm vật thử phải là loại được quy định ở Bảng 6/ 6 .43 t ươn g ứng với từng loại vật liệu hàn hoặc các loại thép khác được Đăng kiểm cho là tương đương. Bảng 6/6.43 Những loại thép dùng làm vật thử Loại vật li ệ u hàn Loại thép dùng làm vật thử D 308, Y 308, W 308, U308 S US 304 D 308 L , Y 308 L , W 308 L , U308L SUS 3 04L D 30 9 , Y 30 9 , W 30 9 , U309 SUS 309S D 30 9L , Y 30 9L , W 30 9L , U309L D 30 9Mo , Y 30 9Mo , W 30 9Mo, U309Mo D 30 9MoL , W 30 9MoL, D310, Y 310, W310, U 310 SUS310S Y310S D310Mo D 3 16 , Y 3 16 , W 3 16 , U316 S US316 D 3 16L , Y 3 16L , W 3 16L , U316L SUS 31 6L D 3 17 , Y 3 17 , W 3 17 , U317 S U S317 D 3 17L , Y 3 17L , W 3 17L , U317L S U S3 1 7, SUS31 7L Y 3 1 2 SUS321 D 3 47 , Y 3 47 , W 3 47 , U347 SUS321, S U S347 Chú th í ch: ( 1 ) Mặc dù những yêu cầu ở bảng này, thép thường hoặc thép có độ bền cao có thể được dùng làm vật thử kim loại đắp. Trong tr ườ ng hợp đ ó, khi hàn v ậ t thử ph ả i tiến hành hàn đắp từng lớp mỏng một cách thích hợp. 6.7.5. Trình tự hàn v ậ t thử 1. Vật thử kim loại đắ p (Hình 6 / 6.16) (1) Các vật thử phải được hàn ở tư thế hàn bằng theo quy trình hàn d o nhà chế tạo đề nghị. (2) Sau khi hàn xong mỗi lớp, vật thử phải được để trong k hô ng khí yên tĩnh cho đến khi nó nguội đến nhiệt độ dưới 100° n h ưng không dưới 15°C, nhiệt độ được đo tại tâm b ề m ặ t mối hàn. 2. V ật thử mối hàn giáp mép ( Hình 6/6.17 và 6/6.18 ) (1) Các vật thử phải được hàn ở mỗi tư thế hàn do nhà chế tạo vật liệu hàn khuyến nghị ( h àn b ằ ng, hàn ngang, hàn đứng đ i lên, hàn đứng đi xuống và hàn trần). (2) Sau khi hàn xong mỗi lớp, vật thử phải được để trong không khí yên tĩnh cho đến khi nó nguội đến nhiệt độ dưới 150 o C nhưng không dưới 15°C , nhiệt độ được đo tại tâm bề mặt mối hàn. 3. Sau khi hàn xong vật thử không được t iến hành b ất cứ một biện pháp nhiệt luyện nào đối với các vật thử đ ó. 4. Sau khi hàn xong các vật thử phải được tiến hành kiểm tra bằng phương pháp chụp ảnh phóng xạ mối hàn trước khi cắt lấy mẫu thử. Hình 6/6.16 V ậ t thử kim loại đắp (đơn vị: mm ) Loại vật liệu hàn Que hàn dùng ch o hàn hồ quang b ằng tay Vật liệu hàn dùng cho hàn TI G Vật liệu hàn dùng cho hàn MIG Dây hàn có chất gây chảy dùng cho hàn bán tự động Khe h ở W ( mm ) Đường kính (lớn nh ất ) của que hàn ≤ 5 ≤ 5 ≤ 6 Hình 6/6.17 Vật thử m ố i hàn giáp mép đối với que hàn dùng trong hàn hồ quang b ằ ng tay, vật liệu hàn dùng trong hàn MIG và TIG và d ây hàn có chất trợ dung dùng trong hàn bán tự động (đơn vị: mm ) Bảng 6/6.44 Thành phần hóa học kim loại đắp đối với từng loại que hàn Loại v ật liệu hàn Thành p hần hóa h ọ c kim lo ạ i đắp (%) C ( l ớn nhất) S i ( l ớn nhất) M n ( l ớn nhất) P ( l ớn nhất) S ( l ớn nhất) N i C r M o Các thành phần khác D 308 0,08 0,90 2,50 0,04 0,03 9,0~11,0 18,0~21,0 — — D308L 0,04 0,90 2,50 0,04 0,03 9,0~12,0 18,0~21,0 — — D 309 0,15 0,90 2,50 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 — — D309L 0,04 0,90 2,50 0,04 0,03 12,0~16,0 22,0~25,0 — — D309M o 0,12 0,90 2,50 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 2,0~3,0 — D3 0 9MoL 0,04 0,90 2,50 0,04 0,03 12,0~14,0 22 , 0~25,0 2,0~3,0 — D310 0,02 0,75 2,50 0,03 0,03 20,0~22,0 22,0~28 ,0 — — D310 Mo 0,12 0,75 2,50 0,03 0 , 03 20,0~22,0 22,0~28,0 2,0~3,0 — D3 1 6 0,08 0,90 2 , 50 0,04 0,03 11,0~14,0 17,0~20,0 2,0~2,75 — D316L 0,04 0,90 2,50 0,04 0,03 11,0~16,0 17,0~20,0 2,0~2,75 — D 317 0,08 0,90 2,50 0,04 0,03 12,0~14,0 18,0~21,0 3,0~4,0 — D3 1 7 L 0,04 0,90 2 , 50 0 , 04 0,03 12,0~16,0 18,0~21,0 3,0~4,0 — D347 0,08 0,90 2 , 50 0,04 0,03 9,0~11,0 18,0~21,0 — N b 8xC(%)~1,0 Bảng 6/6.45 Thành phần hóa học kim loại đắp đối với que hàn để hàn TIG và dây hàn để hàn MIG Loại v ật liệu hàn Thành p hần hóa h ọ c kim lo ạ i đắp (%) C ( l ớn nhất) S i ( l ớn nhất) M n P ( l ớn nhất) S ( l ớn nhất) N i C r M o Các thành phần khác Y308 0,08 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 9,0~11,0 19,5~22,0 — — Y3 08L 0,03 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 9,0~11,0 19,5~22,0 — — Y309 0,12 0,65 1 ,0~2,5 0,03 0,03 12,0~14,0 23,0~25,0 — — Y309L 0,03 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 12,0~14,0 23,0~25,0 — — Y 309Mo 0,12 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 12,0~14,0 23,0~25,0 2,0~3,0 — Y 310 0,15 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 20,0~22,5 25,0~28,0 — — Y 310S 0,08 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 20,0~22,5 25,0~28,0 — — Y316 0,08 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 11,0~14,0 18,0~20,0 2, 0 ~3,0 — Y 3 16L 0,03 0,65 1,0~25 0,03 0,03 11,0~14,0 18,0~20,0 2,0~3,0 — Y 317 0,08 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 13,0~15,0 18,5~20,5 3,0~4,0 — Y31 7 L 0,03 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 13,0~15,0 18,5~20,5 3,0~4,0 — Y321 0,08 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 9,0~10,5 18,5~20,5 — T i 9 X C(%)~1,0 Y 347 0,08 0,65 1,0~2,5 0,03 0,03 9,0~11,0 19,0~21,5 — N b 10 xC(% )~1 , 0 6.7.6. Thành phần hóa học 1. Que hàn dùng trong hàn h ồ quang bằng tay và các vật liệu hàn dây kim loại có chất gây chảy dùng cho hàn bán tự động và vật liệu hàn dùng cho hàn hồ quang dưới thuốc phải có giá trị các thành phần hóa học của kim loại đắp phù hợp với các yêu cầu đưa ra ở các Bảng 6/6.44 , 6/6.46 và 6/6.47. 2. Các vật liệu hàn dùng cho hàn T I G và hàn M I G phải có thành p hầ n hóa học khi phân t ích mẻ n ấ u vật liệu hàn phù hợp với những y ê u cầu đưa ra ở Bảng 6/6.45. 6.7.7. T hử kéo kim loại đắp 1. M ẫ u th ử kéo phải là loại 1B hoặc 1 C đã đưa ra ở Bảng 6/3.1 và một mẫu thử phải được cắt ra từ mỗi v ậ t thử. Khi được Đ ăng kiểm đồng ý , một mẫu thử kéo loại U1A có thể được cắt ra từ vật thử sao cho trục dọc của mẫu thử trùng với tâm của mối h àn và g iữa chiều dày của tấm kim loại vật thử (H ì nh 6/6.16). 2. Các mẫu thử kéo có thể được nung nóng đến d ướ i nhiệt độ 250 °C trong thời gian không quá 16 giờ đ ể kh ử Hydro trước khi tiến hành thử kéo. 3. Độ bền kéo, ứng suất chảy và độ dãn dài tương đối của các mẫu thử phải phù hợp với các yêu cầu của Bảng 6/6.48 theo t ừng loại vật liệu hàn tương ứng. Hình 6/6.1 8 Vật thử mối hàn giáp mép đối với hàn hồ quang dưới thuốc (đơn vị: mm ) Bảng 6 / 6.46 Thành phần hóa học kim loại đắp đối với hàn bán tự động (a) Có khí bảo vệ Loại v ật liệu hàn Thành p hần hóa h ọ c kim lo ạ i đắp (%) C ( l ớn nhất) S i ( l ớn nhất) M n P ( l ớn nhất) S ( l ớn nhất) N i C r M o Các thành phần khác W308 0,08 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 9,0~11,0 18,0~21,0 — — W3 08L 0,04 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 9,0~12,0 18,0~21,0 — — W 309 0,10 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 — — W 309L 0,04 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 — — W 309Mo 0,12 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 2,0~3,0 — W 3 09MoL 0,04 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 2,0~3,0 — W 310 0,20 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 20,0~22,0 25,0~28, 0 — — W316 0,08 10 0,5~2,5 0,04 0,03 11,0~14,0 17,0~20,0 2,0~3,0 — W 3 16L 0,04 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 11,0~14,0 17,0~20,0 2,0~3,0 — W 317 0,08 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 12,0~14,0 18,0~21,0 3,0~4,0 — W 31 7 L 0,04 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 12,0~16,0 18,0~21,0 3,0~4,0 — W347 0,08 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 9,0~11,0 18,0~21,0 — N b 8xC(% )~1 , 0 (b) Không c ó khí bảo vệ Loại v ật liệu hàn Thành p hần hóa h ọ c kim lo ạ i đắp (%) C ( l ớn nhất) S i ( l ớn nhất) M n P ( l ớn nhất) S ( l ớn nhất) N i C r M o Các thành phần khác W308 0,08 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 9,0~11,0 19,5~22,0 — — W3 08L 0,04 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 9,0~12,0 19,5~22,0 — — W 309 0,10 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 12,0~14,0 23,0~25,5 — — W 309L 0,04 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 12,0~ 1 4,0 23,0~25,5 — — W 309Mo 0,12 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 2,0~3,0 — W 3 09MoL 0,04 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 2,0~3,0 — W 310 0,20 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 20,0~22,0 25,0~28,0 — — W316 0,08 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 11,0~14,0 18,0~20,5 2,0~3,0 — W 3 16L 0,04 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 11,0~14,0 18,0~20,5 2,0~3,0 — W 317 0,08 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 13,0~15,0 18,5~21,0 3,0~4,0 — W 3 17 L 0,04 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 13,0~15,0 18,5~21,0 3,0~4,0 — W347 0,08 1,0 0,5~2,5 0,04 0,03 9,0~11,0 19,0~21,5 — N b 8 xC(%)~ 1 ,0 Bảng 6/6.47 Thành phần hóa học kim loại đắp đối với hàn hồ quang dưới thuốc Loại v ật liệu hàn Thành p hần hóa h ọ c kim lo ạ i đắp (%) C ( l ớn nhất) S i ( l ớn nhất) M n ( l ớn nhất) P ( l ớn nhất) S ( l ớn nhất) N i C r M o Các thành phần khác U308 0,08 1,0 2,50 0,04 0,03 9,0~ 11 ,0 18,0~21,0 — — U3 08L 0,04 1,0 2,50 0,04 0,03 9,0~12,0 18,0~21,0 — — U 309 0,15 1,0 2,50 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 — — U 309L 0,04 1,0 2,50 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 — — U 309Mo 0,12 1,0 2,50 0,04 0,03 12,0~14,0 22,0~25,0 2,0~3,0 — U 310 0,20 0,75 2,50 0,03 0,03 20,0~22,0 25,0~28,0 — — U316 0,08 1,0 2,50 0,04 0,03 11 , 0 ~ 4 , 0 17,0~20,0 2,0~2,75 — U 3 16L 0,04 1,0 2,50 0,04 0,03 11,0~16,0 17 0~20,0 2,0~2,75 — U 317 0,08 1,0 2,50 0,04 003 12,0~14,0 18,0~21,0 3,0~4,0 — U 3 17 L 0,04 1,0 2,50 0,04 0,03 12,0~16,0 18,0~21,0 3,0~4,0 — U3347 0,08 1,0 2,50 0,04 0,03 9,0~11,0 1 8,0~21,0 — N b , 8xC(% )~1 ,0 6.7.8. Thử kéo mối hàn giáp mép 1. Mẫu thử kéo phải là loại U2 A hoặc U2B được đưa ra ở Bảng 6/3.1 và một mẫu thử phải được cắt ra từ mỗi vật thử. 2. Độ bền kéo của mỗi mẫu thử phải thỏa mãn với nhữn g yêu cầu đưa ra ở Bảng 6/6.49. 3. V ật liệu hàn hồ quang dưới thuốc chỉ dùng cho kỹ thuật hàn hai lớp phải được cắt chọn c á c mẫu thử kéo loại U 1 A đưa ra ở Bảng 6/3.1 sao cho đường tâm dọc của mẫu thử phải t rù ng v ới đường tâm của mối hàn và tâm chiều dày vật thử. 4. Các m ẫ u thử kéo dọc mối hàn quy định trong ở -3 trên có thể được nung nóng đến nhiệt độ dưới 250°C trong thời gian không quá 16 giờ để khử hydrô tr ước khi ti ế n hành thử. 5. Những yêu cầu đối với thử kéo quy định trong ở -2 và -3 trê n được đưa ra ở Bảng 6/6.48. 6.7.9. Thử uốn mối hàn giáp mép 1. Các mẫu thử uốn mặt và uốn chân mối hàn giáp mép phải là loại UB-6 được đưa ra ở Bảng 6/3.1 và các mẫu thử đó phải được c ắ t ra từ mỗi vật thử (Hình 6/6.17 và 6/18). Bảng 6/6.48 Những yêu cầu thử kéo đối với kim loại đắp Que hàn đ ể hàn hồ quang bằng tay Vật liệu cho hàn TIG và MIG D â y hàn có chất g ây cháy để hà n bán tự động Vật liệu hàn hồ quang dưới thuốc G iới hạn b ề n kéo nhỏ nh ất (N/mm 2 ) Giới hạn chảy quy ước 0,2% (N/mm 2 ) Độ d ã n dài t ương đối nhỏ nhấ t (%) D 308 Y 308 W 308 U 308 550 225 35 D 308 L Y 308 L W 308 L U 308 L 510 205 35 D309 Y309 W309 U309 550 225 30 D309L Y3 09L W3 09L U3 09L 510 205 30 D309 Mo Y309M o W309M o U309M o 550 225 30 D309 MoL — W309M oL — 510 205 30 (1) D31 0 Y 310 W 310 U 310 550 225 30 — Y310S — — 550 225 30 D 310 Mo — — — 550 225 30 D31 6 Y316 W316 U316 550 225 30 D316 L Y 316L W 316L U 316L 510 205 35 D 317 Y 317 W 317 U 317 550 225 30 D317L Y 317L W 317L U 317L 510 205 30 — Y 321 — — 550 225 30 D 347 Y 347 W 347 U 347 550 225 30 Chú thích: (1) Độ dãn dài t ươn g đ ối của vật liệu hàn W309MoL không được nh ỏ hơn 20% . 2 . Các mẫu thử phải có khả năng chịu được uốn một góc 120° quanh một chi tiết uốn có bán kính bằng 1,5 lần chiều dày m ẫ u thử mà không xuất hiện các vết nứt dài quá 3 mi-li-mét hoặc có các khuyết tật khác trên bề mặt ngoài của m ẫ u thử. 6.7.10. Kiểm tra hàng n ă m 1. Trong những lần kiểm tra hàng năm, các dạng thử quy định ở -2 và -3 dưới đây phải được thực hiện đối với từng loại vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận và các vật liệu hàn đó phải đạt được các kết quả thử thỏa mãn yêu cầu. 2. Các dạng thử, đường kính các vật liệu hàn, tư thế hàn, các yêu cầu đối với vật thử , v.v..., trong những lần kiểm tra hàn g năm phải phù hợp với các quy định ở Bảng 6 /6.50. 3. Quá trình hàn vật thử và các yêu cầu khác đối với vật thử được quy định ở các mục từ 6.7.5 đến 6.7.9 . Bảng 6/6.49 Những yêu cầu thử kéo mối hàn giáp mép Que hàn đ ể hàn hồ quang bằng tay Vật liệu cho hàn TIG và MIG D â y hàn có chất g ây cháy để hà n bán tự động Vật liệu hàn hồ quang dưới thuốc G iới hạn b ề n kéo nhỏ nh ất (N/mm 2 ) D 308 Y 308 W 308 U 308 520 D 308 L Y 308 L W 308 L U 308 L 480 D309 Y309 W309 U309 520 D309L Y3 09L W3 09L U3 09L 520 D309 Mo Y309M o W309M o U309M o 520 D309 MoL — W309M oL — 520 D31 0 Y 310 W 310 U 310 520 — Y310S — — 520 D 310 Mo — — — 520 D31 6 Y316 W316 U316 520 D316 L Y 316L W 316L U 316L 480 D 317 Y 317 W 317 U 317 520 (1) D317L Y 317L W 317L U 317L 520 (1) — Y 321 — — 520 D 347 Y 347 W 347 U 347 520 Chú thích: (1) Trong trường hợp vật thử được làm bằng loại thép c ó ký hiệu SUS317L, thì độ b ề n kéo của mẫu thử mối h à n giáp mép phải lớn hơn hoặc bằng 480 N/mm 2 . 6.8. Vật liệu hàn hợp kim nhôm 6.8.1. Phạm vi áp dụng V ật liệu hàn dùng đ ể hàn hợp kim nh ô m quy định ở ( 1 ) và (2) d ưới đ â y (từ sau đ â y trong mục 6.8 này gọi là “vật liệu hàn” ph ả i được thử để c ô ng nhận và kiểm tra hàng năm theo những yêu cầu của mục này. (1) Kết hợp d â y hàn v ớ i khí khi hàn hồ quang bằng điện cực Von fr am trong môi trường khí trơ bảo vệ ( TI G ) hoặc khi hàn h ồ quang plasma. ( 2 ) D â y hàn và sự kết h ợ p của d â y hàn và khí hàn đối với hàn h ồ quang kim loại trong môi trường khí trơ ( MI G ), hàn hồ quang b ằ ng đ iện cực Vonfram trong m ô i trường kh í trơ bảo vệ hoặc hàn hồ quang plasma. 6.8.2. Loại và ký hiệu của các loại vật liệu hàn 1. L oại v à ký hiệu của các vật liệu hàn được phân loại như ở Bảng 6/6.51. 2. Vật li ệ u hàn sử dụng khí bảo vệ h ậ u tố G phải được điền bổ sung vào cuối k ý hiệu loại vật liệu hàn. Loại k hí được dù ng phải là loại đưa ra ở Bảng 6/6.52 và cũng phải điền hậu t ố G vào cuối ký hiệu (Ví dụ: A / 5RBG(I-3 ) ) . 6.8.3. Thử đ ể công nhận vật liệu hàn 1. Để c ô ng nhận các vật liệu hàn, các việc thử theo quy định ở 6.8.4-1 phải được tiến hành cho từng loại v ật liệu hàn. 2. Đối với vật liệu hàn sử dụng khí bảo vệ, các việc thử quy định ở -1 trên phải được tiến hành đối với m ỗi loại khí b ả o vệ được đưa ra ở Bảng 6/6.52. Tuy nhiên, trong trườn g hợp nhà chế tạo vật liệu hàn khuyến nghị dùng các loại khí bảo vệ thuộc nhóm I nêu trong Bảng 6/6.52 và các cuộc thử quy định ở -1 được tiến hành đối với mỗi loại khí bảo vệ, thì việc thử đối với loại khí khác trong c ù ng một nhóm đó sẽ được miễn, nếu được Đăng kiểm chấp nhận. 6.8.4. Những quy định chung đối với việc thử 1. Các dạng thử, chiều dày, kích thước vật thử, đường kính vật liệu hàn dùng để hàn vật thử, tư thế hàn và quy trình hàn vật thử, số lượng và loại các mẫu thử được cắt ra từ mỗi vật thử đối với các vật liệu hàn phải phù hợp với những quy định ở Bảng 6/6.53. 2. Những hợp kim nhôm được dùng làm vật thử phải phù hợp với các quy định ở Bảng 6/6.54. Bảng 6/6.50 Các dạng thử trong lần kiểm tra hàng năm Loại vật liệu hàn Dạng thử Vật thử Loại v à số l ượn g mẫu thử lấy ra từ một vật thử T ư thế hàn Đường kính que hàn hoặc dây hàn (mm) S ố lượng Kích thước Chiều dày (mm) Que hàn dùng cho hàn hồ quang b ằ n g tay Thử kim loại đắp Hàn bằng 3,2~4,0 1 Hình 6/6.16 12~19 Mẫu thử kéo: 1 Vật liệu dùng cho hàn T IG Thử kim loại đắp Hàn bằn g 2,4~3,2 1 Hình 6/6.16 12~19 Mẫu thử kéo : 1 Vật liệu dùng cho hàn MIG Thử kim loại đắp Hàn bằng 1,2~1,6 1 Hình 6/6.16 12~19 Mẫu thử kéo : 1 Dây hàn có chất g â y ch á y dùng cho hàn bán tự động Thử kim loại đắp Hàn bằng 1,2~3,2 1 Hình 6/6.16 12~19 Mẫu thử kéo : 1 V ật liệu dùng cho hàn hồ quang dưới lớp thu ố c Hàn nhiều lớp Thử kim loại đắp Hàn bàng 1,2~4,0 1 Hình 6/6.16 19~25 Mẫu thử kéo : 1 Hàn hai lớp Thử mối hàn giáp mép Hàn bằng 2,4~4,0 1 Hình 6/6.18 (b) 12~19 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu th ử kéo dọc mối hàn: 1 Mẫu thử uốn mặt mối h à n: 1 Mẫu thử uốn chân mối hàn: 1 Hàn hai lớp và nh iề u lớp Thử kim loại đắp Hàn bằng 1,2~4,0 1 Hình 6/6.16 19~25 Mẫu thử kéo : 1 Thử mối hàn giáp mép Hàn bằng 2,4~4,0 1 Hình 6/6.18 (b) 12~19 Mẫu thử kéo: 1 Mẫu thử uốn mặt mối hàn: 1 Mẫu thử uốn chân mối hàn: 1 Bảng 6/6.51 Cấp và ký hiệu vật liệu hàn Loại vật liệu hàn Cấp và ký hiệu Que hàn A l5 RA, A l 5R B , A l 5RC , A l 6RD Dây hàn A l 5WA, A l 5WB, A l 5WC, A l 6WD 6.8.5. Thứ tự hàn các vật thử 1. V ật thử kim loại đắp (Hình 6/1.19) (1) Các vật thử phải được hàn ở tư thế hàn bằng phù hợp với quy trình hàn do nhà chế t ạo ch ỉ đ ị nh. (2) Quy cách của các vật thử tương ứng với các l oại vật liệu hàn và quy trình hàn ph ả i sao cho có thể đủ để lấ y một lượng kim loạ i mối hàn để phân tích thành ph ần hóa học. 2. Vật thử mối hàn giáp mép ( Hình 6/6.20 và Hình 6/6.21 ) (1) Các vật thử phải được hàn ở mỗi tư thế hàn d o nhà chế tạo vật liệu hàn quy định (hàn bằng, h à n ngang, hàn đứng đi lên, hàn đứng đi xuống và hàn trần). Vật thử như quy định ở Hình 6/6.21 phải được hàn ở tư thế hàn bằng. (2) Sau khi hàn xong mỗi lớp, vật thử phải được để nguội tự nhiên trong không khí đến khi nhiệt độ đo được tại tâm bề mặt mối hàn bằng nhiệt độ môi trường. Tuy nhiên, vật thử cho vật liệu hàn loại A l6 RD và A l 6WD phải được hóa già tự nhiên sau khi hàn trong khoảng thời gian kh ô ng í t hơn 72 giờ trước khi tiến hành thử. 3. Sau khi hàn xong vật thử không được tiến hành bất cứ một biện pháp xử lý nhiệt nào đối với các vật thử đó. 4. Sau khi hàn xong các vật thử phải được tiến hành kiểm tra bằng phương pháp chụp ảnh bức xạ mối hàn trước khi cắt lấy mẫu thử. Bảng 6 /6.52 Loại khí bảo vệ Nhóm Loại Thành phần khí (%) He Ar I I -1 - 100 I -2 100 - I -3 1 ~ 33 Còn lại I-4 34 ~ 66 Còn lại I -5 67 ~ 95 Còn lại E E- 1 Không kể thành phần ở trên Bảng 6/6.53 Các dạng thử đối với vật liệu hàn hợp kim nhôm Dạng thử Vật thử Loại và số mẫu thử được cắt ra từ một vật thử Tư thế hàn S ố lượng Kích thước Chiều dày (mm) Thử kim loại mối hàn (thử thành phần hóa học) Hàn bằng 1 Hình 6/6.19 - Thử mối h à n giáp mép Hàn bằng 1 Hình 6/6.20 10 ~ 12 Mẫu thử kéo: 2 Hàn ngang (1) 1 Mẫu thử uốn m ặ t: 2 Hàn đứn g đi lên I Mẫu thử uốn chân: 2 Hàn trần 1 Mẫu thử cấu trúc tế vi: 1 Hàn bằng 1 Hình 6/6.2 1 20 ~ 25 Mẫu thử kéo : 2 Mẫu thử uốn mặt: 2 Mẫu thử uốn c h ân: 2 Mẫu thử cấu trúc tế vi: 1 Chú thích: (1) Vật liệu hàn thỏa mãn các yêu cầu đố i với tư th ế hàn b ằ ng và hàn đứng đi lên có thể được miễn các việc thử ở tư thế hàn ngang, nếu được Đ ă n g kiểm chấp thuận. Bảng 6/6.54 Cấp hợp kim nh ô m dùng làm vật thử Cấp vật liệ u hàn Cấp hợp kim nhôm làm v ật th ử A l 5RA , A l 5A Loại 5000 5754P- O A l 5RB , A l 5WB 5086P- O A l 5RC , A l5 WC 5 083P- O A l 6RD, A l 6WD Loại 6000 6082S (2) Chú thích: (1) Ký hiệu của hợp kim nhôm bao gồm cả các ký hiệu của điều kiện ram. (2) Hợp kim nhôm t ấm khác của loại 6000 có độ bền kéo 260 N/mm 2 có thể được sử dụng. 6.8.6. Thành phần hóa học của các vật liệu hàn Thành phần hóa học của các v ậ t liệu hàn phải được xác định t h ông qua việc phân tích kim loại mối h à n quy định ở Hình 6/6.19 và kết quả phân tích phải phù hợp với các giá trị giới hạn do nhà chế tạo quy định. 6.8.7. Thử kéo mối hàn giáp mép 1. Các mẫu thử kéo phải là loại U2A hoặc U2B quy định trong Bảng 6/3.1 và hai m ẫ u th ử phải được cắt ra từ m ỗ i vật thử. 2 Độ bền kéo tương ứng với cấp của các vật liệu hàn phải thỏa mãn yêu cầu ở Bảng 6/6. 55 . Bảng 6/6.55 Những yê u cầu đối với thử kéo Cấp vật liệu h àn Giới h ạ n bền kéo (N/mm 2 ) A l 5RA , A l 5W ≥ 190 A l5 RB , A l5 WB ≥ 240 A l 5RC, A l 5WC ≥ 275 A l 6RD , A l 6WD ≥ 170 6.8.8. Th ử uố n mối hàn giáp mép 1. Các mẫu thử uốn mặt và uốn chân mối hàn phải là loại UB-6 quy định ở Bảng 6/3.2 và hai mẫu thử phải được cắt ra từ mỗi vật thử. 2. Các mẫu thử phải có khả năng chịu được uốn mặt và uốn chân 180° quanh một chày ép có bán kính lấy theo Bảng 6/6.56 mà không có vết nứt dài quá 3 mi-li-mét hoặc các khuy ết tật khác trên bề mặt của mẫu thử. Bảng 6 / 6.56 Đường kính chày ép để thử uốn Cấp vật liệu hàn Đường kính chày ép mm ( 1 ) A l5 RA, A l5 W 3 t A l 5RB , A l5 WB 6t A l5 RC, A l 5WC A l 6RD , A l 6WD Chú thích: t: Chiều dày của mẫu thử (mm) 6.8.9. Thử cấu trúc tế vi mối hàn giáp mép 1. Mẫu thử cấu trúc tế vi mối hàn giáp mép được cắt theo quy định t rong Hình 6 /3.20 và Hình 6/6.21 và một mẫu thử phải được cắt ra từ mỗi vật thử. Bề mặt mẫu thử phải được để nguyên từ vật mẫu thử. 2. Mẫu thử cấu trúc tế vi phải được kiểm tra sao cho không có các khuyết tật có hại như không ngấu, nứt, lỗ rỗng hoặc ngậm tạp chất. 6.8.10. Kiểm tra h àng năm 1. Trong những lần kiểm tra hàng năm, mỗi loại vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận phải được thử theo 2 dưới đây và kết quả thử phải thỏa mãn. 2. Các dạng thử trong những lần kiểm tra hàng năm phải phù hợp với những yêu cầu đ ược đưa ra ở Bảng 6/6.57 . 3. Quy trình hàn vật thử và các yêu cầu đối với vật thử quy định ở -2 trên phải phù hợp với những quy định ở từ 6.8.5 đến 6.8.9. Hình 6/6.19 Vật thử kim loại đắp (đơn vị: m m ) Chú thích: (1) Được phép hàn bịt mặt sau đối với mối hàn liên kết chữ V một phía. (2) Trong trường h ợp liên kết vát mép chữ V hai phía phải hàn với cùng một tư thế. Hình 6/6.20 Vật thử mối hàn giáp mép có chiều dày từ 10-12 (đơn vị: mm ) Chú thích: (1) Được phép hàn bịt mặt sau Hình 6/6.21 Vật thử mối hàn giáp mép có chiều dày từ 20 - 25 (đơn vị: mm ) Bảng 6/6.57 Kiểm tra hàng năm vật liệu hàn hợp kim nhôm Dạng thử V ật t hử Loại và s ố mẫu thử đư ợc cắt ra từ mỗi vật thử Tư thế hàn Số lượng Kích thước Chiều dày (mm) Thử kim loại đắp (phân tích thành phần hóa h ọ c) Hàn bằng 1 Hình 6/6.19 - - Thử mối hàn giáp mép Hàn bằng 1 Hình 6/6.20 10 ~ 12 Mẫu thử kéo: 2 Mẫu thử uốn mặt: 2 Mẫu thử uốn chân: 2 Mẫu thử cấu trúc tế vi: 1 6.9.1. Vật liệu hàn cho thép có độ bền cao được tôi và ram dùng cho kết cấu c ô ng trình biển 6.9.2. Phạm vi áp dụng Thử để công nhận và kiểm tra hàng năm áp dụng cho vật liệu hàn thép có độ bền cao được t ô i và ram dùng cho kết cấu (sau đây gọi tắt là “vật liệu hàn”) như nêu ở (1) đến (3) dưới đây phải phù hợp với yêu cầu quy định trong 6.9. (1) Que hàn dùng cho hàn h ồ quang tay như nêu ở 6.2.1 (1) và (2). (2) Vật liệu hàn dùng cho hàn tự động như nêu ở 6.3.1-1 ( 1 ) đến (3). Tuy nhiên trong trường hợp này, về nguyên tắc chỉ sử dụng cho kỹ thuật hàn nhiều lớp. (3) Vật liệu dùng cho hàn bán tự động. 6.9.3. Cấp và ký hiệu của vật liệu hàn 1. Cấp và ký hiệu của vật liệu hàn được phân thành các loại như được đưa ra ở Bảng 6/6.58 2. Vật liệu hàn đã được thử đạt các yêu cầu quy định ở 6.9.3 sẽ được bổ sung các hậu tố vào ký hiệu cấp theo cách thức như nêu ở 6.2.2-2, 6 . 3.2-2, 6.3.2-3 hoặc 6.4.2-2 , tùy thuộc vào cấp của vật liệu hàn. Bảng 6/6.58 Loại và cấp của vật liệu hàn Vật liệu hàn cho thép có độ bền cao được tôi và ram dùng cho kết cấu Que hàn cho hàn hồ quang tay Vật liệu hàn cho hàn bán t ự động Vật liệu hàn cho hàn tự động MW2Y42 SW2Y42 AW2Y42 MW2Y46 SW2Y46 AW2Y46 MW2Y50 SW2Y50 AW2Y50 MW2Y55 SW2Y55 AW2Y55 MW2Y62 SW2Y62 AW2Y62 MW2Y69 SW2Y69 AW2Y69 MW3Y42 SW3Y42 AW3Y42 MW 3 Y46 SW3Y46 AW3Y46 MW3Y50 SW3Y50 AW3Y50 MW3Y55 SW3Y55 AW3Y55 MW3Y62 SW3Y62 AW3Y62 MW3Y6 9 SW3Y69 AW3Y69 MW4Y42 SW4Y42 AW4Y42 MW4Y46 SW4Y46 AW4Y46 M W 4Y 5 0 SW4Y 50 A W 4Y50 M W 4Y 5 5 SW4Y55 A W 4Y55 MW4Y62 SW4Y62 AW4Y62 MW4Y69 SW4Y69 AW4Y69 MW5Y42 SW5Y42 A W 5Y42 MW5Y46 SW5Y46 A W 5Y46 MV/5Y50 SW5Y50 AW5Y50 MW5Y55 SW5Y55 AW5Y55 MW5Y62 SW5Y62 AW5Y62 MW5Y69 SW5Y69 AW5Y69 3. Que hàn hydro thấp đạt yêu cầu sau khi thử hydro quy định ở 6.9.1 sẽ được bổ sung các h ậ u t ố vào k ý hiệu cấp như nêu ra ở Bảng 6/6.63 (sau các hậu t ố n ê u ở mục -2 trên), (ví dụ: MW3Y46H5 ) 6.9.4. Thử để công nhận Để được c ô ng nhận, các th ử nghiệm như nêu ở 6.2.3, 6.3.3 hoặc 6.4.3 phải được thực hi ệ n cho mỗi loại vật liệu hàn. 6.9.5. Y ê u cầu chung đối với việc thử 1. Các loại thử, số lượng, ch iề u dày và kích cỡ của vật thử, đường kính que hàn hoặc dây hàn sử dụng cho hàn và tư thế hàn, cùng với kiểu và số lượng mẫu thử lấy ra từ mỗi vật thử đối với các loại vật liệu hàn phải phù hợp với các yêu cầu n ê u ở 6.2.4, 6.3.4 hoặc 6.4.4. Tuy nhiên, mục (4) phần Chú thích của Bảng 6/6.2 và m ụ c (3) phần Chú thích của Bảng 6/6.22 không c ầ n phải thỏa m ã n. Các yêu cầu đối với kỹ thuật hàn nhiều lớp phải được áp dụng cho vật liệu hàn dùng cho hàn tự động. 2. Cấp của thép dùng làm vật thử phải là như được cho ở Bảng 6/6.59 tương ứng với c ấ p của vật liệu hàn, hoặc là loại tươn g đương được Đăng kiểm chấp nhận. Bảng 6/6.59 Cấp thép dùng làm vật thử Cấp vật liệ u hàn Cấp thép dùng làm vật th ử (1) MW2Y42~ 69 A43 ~ A70 SW 2Y42 ~ 69 AW2Y42 ~ 6 9 MW 3 Y42~ 69 A43 ~ A70 hoặc D43 - D 70 SW3 Y42 ~ 69 AW 3 Y42 ~ 6 9 MW 4 Y42~ 69 A43 ~ A7 0 , D43 ~ D70 hoặc E43 ~ E70 SW4 Y42 ~ 69 AW 4 Y42 ~ 6 9 MW 5 Y42~ 69 A43 ~ A70, D43 ~ D70, E43 ~ E70 hoặc F43 ~ F70 SW5 Y42 ~ 69 AW 5 Y42 ~ 6 9 Chú thích: (1) Ngoài các yêu cầu trong b ả ng này , thép thường hoặc thép c ó đ ộ b ề n cao có thể được sử dụng làm vật thử cho kim loại mối hàn. Tron g trường hợp này phải tiến hành hàn đắp từng lớp m ỏ ng một cách thích ứng. 6.9.6. Thứ tự hàn vật thử Thứ tự hàn vật thử ph ả i phù hợp với các yêu cầu n ê u ở 6.2.5, 6.3.5 hoặc 6.4.4, tùy theo cấp vật liệu hàn. 6.9.7. Thử kéo kim loại đắp 1. Loại, số lượng và phương pháp chọn mẫu thử kéo kim loại đắp ở mỗi vật thử phải phù hợp với các yêu cầu nêu ở 6.2.6-1, 6.3.6-1 hoặc 6.4.6-1 , t ùy thuộc vào cấp vật liệu hàn. 2. Giới hạn bền kéo, giới hạn chảy (hoặc giới hạn chảy quy ướ c) và độ giãn d ài của m ỗ i mẫu thử phải phù hợp với các yêu cầu n ê u ở Bảng 6/6.60 , tùy thuộc vào cấp vật liệu hàn. 3. Các quy định trong mục 6.2.6-2 có thể được áp dụng cho các mẫu thử kéo. 6.9.8. Thử va đập kim loại đắp 1. Loại, s ố lượng và phương pháp chọn mẫu thử va đập kim loại đắp ở m ỗ i vật thử ph ả i phù hợp với các yêu cầu nêu ở 6.2.7-1 , 6.3.7-1 h oặ c 6.4.7-1 , tùy thuộc vào cấp vật liệu hàn. 2. Nhiệt độ thử và giá trị năng lượng hấp thụ trung bình nhỏ nhất phải phù hợp với Bảng 6/6.60, tùy thuộc vào cấp vật liệu hàn. 3. Các yêu cầu nêu ở 6.2.7-2 và -4 phải được áp dụng cho việc thử này. Bảng 6/6.60 Yêu cầu đối với th ử kim loại đắp Cấp vật liệu hàn Thử kéo Thử va đập Giới hạn bề n kéo (N /mm 2 ) Giới hạn ch ả y hoặc giới hạn chảy quy ước (N /mm 2 ) Độ dãn dài tương đối (%) Nhiệ t độ thử ( ° C) Giá trị năng lượng hấp thụ trung bình nhỏ nhất ( J) MW2Y42, SW2Y42, AW2Y42 530 ~ 680 ≥ 420 ≥ 20 0 47 MW3Y42, SW3Y42, AW3Y42 - 20 M W 4Y42, SW4Y42, AW4Y42 - 40 MW5Y42, SW5Y42, AW5Y42 - 60 MW2Y46, S W 2Y46, AW2Y46 570 ~ 720 ≥ 460 ≥ 18 0 MW3Y46, SW3Y46, A W 3Y46 - 20 MW4Y46, S W 4Y46, AW4Y46 - 40 MW5Y46, SW5Y46, AW5Y46 - 60 M W 2Y50, SW2Y50, AW2Y 50 610 ~ 770 ≥ 500 ≥ 1 7 0 50 MW3Y50, SW3Y50, AW3Y 50 - 20 MW4Y50, SW4Y50, AW4Y50 - 40 M W 5Y50, SW5 Y 50, AW 5 Y50 - 60 M W 2Y55, SW2Y55, AW2Y55 670 ~ 830 ≥ 550 ≥ 16 0 55 MW3Y55, SW3Y55, AW3Y55 - 20 MW4Y55, SW4Y5 5 , AW4Y55 - 40 M W5 Y55, SW5Y 5 5, AW5Y55 - 60 MW2Y62, S W 2Y62, A W 2Y62 720 ~ 890 ≥ 620 0 62 MW3Y62, SW3Y62, M W 3Y62 - 20 MW4Y62, S W 4Y62, A W 4Y62 - 40 MW5Y62, SW5Y62, AW5Y62 - 60 MW2Y69, SW2Y69, AW2Y69 770 ~ 940 ≥ 690 ≥ 15 0 69 MW3Y69, SW3Y69, AW3Y69 - 20 M W 4Y69, SW4Y 6 9, AW4Y69 - 40 MW5Y69, SW5Y69, AW 5 Y69 - 60 Chú thích: ( 1 ) Gi ớ i hạn bền kéo nêu trong bảng có thể được thay đổi, nếu Đăng kiểm thấy cần t hiết. 6.9.9. Thử kéo mối hàn giáp mép 1. Loại, số lượng mẫu thử kéo lấy từ mỗi vật thử phải phù hợp với các yêu cầu nêu ở 6.2.8- 1 , 6.3.8-1, hoặc 6.4.8-1 , phụ thuộc vào cấp vật liệu hàn. 2. Giới hạn bền kéo của mỗi mẫu thử phải phù hợp với yêu cầu nêu ở Bảng 6/6.61 , tùy thuộc vào cấp vật liệu hàn. 6.9.10. Thử uốn mối hàn giáp mép 1. Loại, số lượng mẫu thử uốn mặt và uốn chân lấy từ mỗi vật thử phải phù hợp với các yêu cầu nêu ở 6.2.9-1, 6.3.9-1 hoặc 6.4.9-1 , phụ thuộc vào cấp vật liệu hàn. 2. Những mẫu thử uốn phải được thử uốn mặt và uốn chân sử dụng chày ép có bán kính nêu ở Bảng 6/6.62. Sau khi uốn mẫu thử đến góc 120° trên b ề mặt ngoài của mẫu phải không có vết rạn nứt dài quá 3 mm hoặc các khuyết tật khác. Bảng 6 / 6.61 Yêu cầu độ b ề n kéo đối với mối hàn giáp mép Cấp vật liệu hàn Giới hạn bén kéo (N/mm) MW2Y42, SW2Y42, AW2Y42 MW3Y42, SW3Y42, A W 3Y42 MW4Y42, SW4Y42, AW4Y42 MW5Y42, SW5Y42, AW5Y42 ≥ 530 MW2Y46, SW2Y46, AW2Y46 M W3Y46, S W 3Y46, AW3Y46 M W 4Y46, SW4Y46, AW4Y46 MW5Y46, SW5Y46, A W 5Y46 ≥ 570 MW2Y50, S W 2Y50, A W 2Y50 MW3Y50, SW3Y50, A W 3Y5 0 MW4Y50, SW4Y50, AW4Y50 M W5Y 5 0, SW 5 Y50, AW5Y50 ≥ 610 MW2Y55, SW2Y5 5 , AW2Y 55 MW3Y55, SW3Y55, A W 3Y55 M W 4Y55, S W 4Y55, A W 4Y55 M W 5Y55, SW5 Y 55, AW5Y55 ≥ 670 M W2Y62 , SW2Y62, AW2Y62 MW3Y62, SW3Y62, AW 3Y62 MW 4Y62, SW4Y62, A W 4Y 6 2 M W5Y62 , S W5Y62 , AW5Y62 ≥ 720 M W 2Y69, SW2Y69, AW2Y69 M W 3Y69, SV/3Y69, AW3Y69 M W 4Y69, SW4Y69, AW4Y69 MW5Y69, SW5Y69, AW5Y69 ≥ 770 Bảng 6/6.62 Bán kính đầu chày ép đối với thử uốn mối hàn giáp mép C ấ p vật liệu hàn Bán kính chày ép MW2Y42 - 50, SW2Y42 - 50, AW2Y42 - 50 MW3Y42 - 50, S W 3Y42 - 50, AW3Y42 - 50 MW4Y42 - 50, SW4Y42 - 50, AW4Y42 - 50 MW5Y42 - 50, SW5Y42 - 50, AW5Y42 - 50 2,0 t M W 2Y55 - 69, SW2Y55 - 69, AW2Y55 - 69 MW3Y55 - 69, SW3Y 5 5 - 69, AW3Y55 - 69 MW4Y55 - 69, SW4Y55 - 69, AW4Y55 - 69 MW5Y 5 5 - 69, S W 5Y55 - 69, AW5Y55 - 69 2,5 t Chú thích: t : Ch iề u dày mẫu thử 6.9.11. Thử va đập mối hàn giáp mép 1. Loại, số lượng và phương pháp chọn mẫu thử kéo kim loại mối hàn ở m ỗ i vật thử phải phù hợp với các yêu cầu n ê u ở 6.2.10-1 , 6.3.10 - 1 hoặc 6.4.10-1 , tùy thuộc vào loại vật liệu hàn. 2. Nhiệt độ thử và giá trị năng lượng hấp thụ trung bình nh ỏ nhất phải phù hợp với Bảng 6 / 6.60, tùy thuộc vào loại vật liệu hàn. 3. Các yêu cầu nêu ở 6.2.7-2 và 6.2.7-4 phải được áp dụng cho v iệ c thử này. 6 .9.12 . Kiểm tra hàm lượng hyđro 1. Kiểm t ra hàm lượng hydro phải được thực hiện đ ố i với các loại vật liệu hàn, trừ dây hàn dùng cho h àn h ồ quang dưới lớp khí bảo vệ, bằng phương pháp glyxêrin, phương pháp th ủ y ngân, phương pháp sắc khí hoặc các ph ươn g pháp khác, nếu được Đăng kiểm chấp thuận. 2. Thể tích trung bình của h ydro phải phù hợp với yêu cầu n ê u ở Bảng 6/6.63 , t ùy thuộc vào phương pháp kiểm tra n ê u ở -1 t rên hoặc loại hậu tố được bổ sung vào ký hiệu cấp vật liệu. 6.9.13. Thử kiểm tra cấu trúc tế vi mối hàn góc Thử để kiểm tra cấu trúc tế vi m ố i hàn góc phải phù hợp với yêu cầu nêu ở 6.2.12. 6.9.14. Thử độ cứng mối hàn góc Th ử độ cứng mối hàn góc phải phù hợp với yêu cầu nêu ở 6.2.13. 6.9.15. Thử bẻ g ẫ y mối hàn góc Thử b ẻ g ẫ y mối hàn góc phải phù hợp với yêu cầu nêu ở 6.2.14 . 6.9.16. Kiểm tra hàng năm Kiểm tra hàng năm phải tuân theo các yêu cầu nêu ở 6.2.15, 6.3.15 hoặc 6.4.1 5 , tùy thuộc cấp vật liệu hàn. Tuy nhiên, kiểm tra hàng năm đối với vật liệu hàn dùng cho hàn tự động phải phù hợp với các yêu cầu đối với kỹ thuật hàn nhiều lớp. 6 .9. 1 7 . Thay đổi cấp vật liệu hàn Việc thay đổi cấp vật liệu hàn liên quan đến độ bền hoặc độ dẻo của các vật liệu hàn đã được Đăng kiểm công nhận phải thỏa mãn các yêu cầu nêu ở 6.2.16, 6.3.16 hoặc 6.4.16, tùy thuộc vào cấp của vật liệu hàn. Bảng 6/6.6 1 Y ê u cầu đối với hàm lượng hydro Cấp vật liệu hàn Hậu tố Yêu cầu đối với hàm lượng hydro ( cm 3 /g) Phương pháp glyxêrin Phương pháp th ủ y ngân Phương pháp sắc khí MW2Y42 - 50 MW3Y42 - 50 MW4Y42 - 50 MW5Y42 - 50 H 10 ≤ 0,05 ≤ 0,10 ≤ 0,10 S W 2Y42 - 50 SW3Y42 - 50 SW4Y42 - 50 SW5Y42 - 50 A W 2Y42 - 50 AW3Y42 - 50 AW4Y42 - 50 AW5Y42 - 50 M W 2Y55 - 69 M W 3Y55 - 69 MW4Y55 - 69 MW5Y55 - 69 H 1 5 - ≤ 0,05 ≤ 0,05 SW2Y55 - 69 S W 3Y55 - 69 S W 4Y55 - 69 SW5Y55 - 69 AW2Y55 - 69 AW3Y55 - 69 AW4Y55 - 69 A W 5Y 5 5 - 69 MỤC LỤC Chương 1 Quy định c hu ng 1.1 . Quy định chung 1.2 . Th ử t rướ c khi hàn 1.3 . Hàn 1.4 . Kiểm tra hàn và chất lượng h à n 1.5 . Định nghĩa và giải thích Chương 2 Hàn 2.1 . Quy định chung 2.2 . Kế hoạch công việc 2.3 . Chuẩn bị trước khi hàn 2.4 . Quá trình hàn 2.5 . Kiểm tra hàn và chất lượng hàn Chương 3 M ẫ u thử và quy trình thử cơ tính 3.1 . Quy định chung 3.2 . M ẫ u thử 3.3 . Quy trình thử cơ tính Ch ươn g 4 Quy trình hàn và các thông s ố kỹ thuật li ê n quan 4.1 . Quy định chung 4.2 . Thử mối hàn giáp mép 4.3 . Thử mối hàn góc Ch ươn g 5 Thợ hàn và kiểm tra tay nghề thợ hàn 5.1 . Quy định chung 5.2 . Trình đ ộ thợ hàn 5.3 . Quy trình kiểm tra Chương 6 V ậ t liệu hàn 6.1 . Quy định chung 6.2 . Que hàn đ ể hàn hồ quang bằng t ay đối với t hép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp 6.3 . Vậ t liệu hàn dùng cho hàn tự độ ng t h ép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp 6.4 . Vật liệu hàn dùng cho hàn bán tự động thép thường, thép có độ b ề n cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp 6.5 . Vật liệu hàn dùng cho hàn đi ệ n - xỉ và hàn điện dưới khí bảo vệ 6.6 . Vật liệu hàn tự động một phía dùng cho thép thường, thép có độ bền cao và thép làm việc ở nhiệt độ thấp 6.7 . Vật liệu hàn thép kh ông g ỉ 6.8 . V ậ t liệu hàn hợp kim nhôm 6.9 . Vật liệu hàn cho thép có độ bền cao được t ô i và ram dùng cho kết cấu công trình biển