TCVN9573-1:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9573-1:2013 (ISO 5263-1:2004) về Bột giấy - Đánh tơi ướt trong phòng thí nghiệm - Phần 1: Đánh tơi bột giấy hóa học TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 9573-1:2013 ISO 5263-1:2004 BỘT GIẤY - ĐÁNH TƠI ƯỚT TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM - PHẦN 1: ĐÁNH TƠI BỘT GIẤY HÓA HỌC Pulps - Laboratory wet disintegration - Part 1: Disintegration of chemical pulps Lời nói đầu TCVN 9573-1:2013 hoàn toàn tương đương với ISO 5263-1:2004. TCVN 9573-1:2013 do Ban kỹ thuật Tiêu chu ẩ n quốc g i a TCVN/TC 6 Giấy và sản phẩm giấy biên soạn, Tổng cục T i êu chu ẩ n Đo lường Ch ấ t lượng đ ề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công b ố . Bộ TCVN 9573 (ISO 5263), Bột giấy - Đánh tơ i ướ t trong phòng thí nghiệm , gồm các phần sau: - TCVN 9573-1:2013 (ISO 5263-1:2004), Ph ầ n 1: Đánh tơi bột giấy hóa học; - TCVN 9573-2:2013 (ISO 5263-2:2004), Phần 2: Đánh tơi bột giấy cơ học tại nhiệt độ 20°C; - TCVN 9573-3:2013 ( ISO 5263-3:2004), Phần 3: Đ á nh t ơ i bột giấy cơ học tại nhiệt độ ≥ 85° C . BỘT GIẤY - ĐÁNH TƠI ƯỚT TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM - PHẦN 1: ĐÁNH TƠI BỘT GIẤY HÓA HỌC Pulps - Laboratory wet disintegration - Part 1: Disintegration of chemical pulps 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn n à y quy định thiết bị và quy trình đánh tơi ướ t bột giấy hóa học trong ph ò ng thí nghiệm. Trong một số các tiêu chuẩn khác liên quan đến bột giấy, yêu cầu phải sử dụng thiết bị và quy trình này đối với việc chuẩn b ị mẫu thử. V ề nguyên tắc, phương pháp này c ó thể áp dụng đ ược cho tất cả các loại bột giấy hóa học, bao gồm cả xơ sợi tái chế. Phương pháp này không phù hợp với bột giấy cơ học và một số loại bột giấy có xơ sợi quá dài như bông và các vật liệu tương tự. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn là r ấ t cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm c ô ng b ố th ì áp dụng bản được n ê u. Đ ố i v ớ i các t à i liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi. TCVN 4407 (ISO 638), Giấy, c á ctông và bột giấy - X á c định hàm lượng ch ấ t khô - Phương pháp sấy khô. TCVN 8847 (ISO 14487), Bột giấy - Nước tiêu chu ẩ n sử dụng trong các phép thử vật l ý . ISO 4119, Pulps - Determination o f stock concentration (Bột giấy - Xác đ ị nh nồng độ của huyền phù bột giấy). 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chu ẩ n này áp dụng thuật ng ữ và định nghĩa sau: 3.1 . Đánh tơi bột giấy hóa học (disintegrat i on of chemical pulp) Quá trình xử lý cơ học bột giấy trong nước sao cho các b ó xơ sợi trong huy ề n phù bột giấy tách rời nhau mà không làm thay đổi đáng k ể các tính chất c ấ u tr ú c của nó. 4. Thiết bị, dụng cụ Các thiết bị, dụng cụ th ô ng thường trong ph ò ng thí nghiệm và các thiết b ị , d ụng cụ sau: 4.1. Máy đánh tơi tiêu chuẩn, như mô tả trong Phụ lục A. CH Ú THÍCH : Phương pháp ki ể m tra máy đánh tơi tiêu chu ẩ n được trình bày trong Phụ lục B. 4.2. Cân , c ó khả năng cân với độ chính xác ± 0,2 g. 4.3. N ướ c tiêu chu ẩ n , sử dụng cho phép thử vật lý, như quy định trong TCVN 8847 (ISO 14487) . 5. Chuẩn bị mẫu thử Bột giấy cơ học, bột giấy bán hóa, bột giấy hóa cơ ph ả i được đánh t ơ i theo đúng phương pháp m ô tả trong TCVN 9573-2 (ISO 5263-2) hoặc TCVN 9573-3 (ISO 5263-3). Tất cả các loại bột giấy thể hiện trạng thái ẩ n phải được đánh tơi theo đúng quy trình mô tả trong TCVN 9573-3 (ISO 5263-3). Đối với bột giấy ướt hoặc khô gi ó , hàm lượng chất khô được xác định theo TCVN 4407 (ISO 638). N ế u bột giấy ở dạng huyền phù, xác định hàm lượng chất khô theo ISO 4119. Nếu n ồ ng độ của huyền ph ù bột giấy nh ỏ hơn 1,5 % khối lượng, th ì phải cô đặc tới thể tích thích hợp, cẩn thận để tránh làm mất các xơ sợi mịn. Việc này có thể thực hiện d ễ d àng bằng cách đ ể lắng huyền phù bột giấy và loại b ỏ một phần nước bằng cách chắt hoặc lọc qua gi ấ y lọc đặt trong phễu lọc sứ (Buchner). Việc sử dụng nước tiêu chu ẩ n (4.3) để đánh tơi bột gi ấ y d ùng cho các phép thử tính chất thoát n ướ c , bao gồm cả quá trình nghiền trong ph ò ng thí nghiệm là r ấ t quan trọng. Trong t ấ t c ả các trường hợp đều c ầ n sử dụng nước có cùng chất lượng như quy định trong quy trình đánh tơi bột giấy. Mỗi lần đánh tơi, lấy (30,0 ± 0,5) g bột gi ấ y khô. Nếu mẫu bột giấy ở dạng t ờ th ì không được cắt và tr á nh l ấ y các mép cắt. Nế u bột giấy có hàm lượng chất khô lớn hơn hoặc bằng 20 % th ì ngâm phần bột giấy lấy để thử nghiệm trong 1 L đ ế n 1,5 L n ướ c (nước tiêu chu ẩ n hoặc nước khác) ở nhiệt độ (20 ± 5) ° C với thời gian ngâm ít nhất như quy định t rong Bảng 1. Nếu bột giấy ở dạng tờ hoặc dạng tấm thì sau khi ngâm nước, xé ph ầ n mẫu th ử thành các mảnh nh ỏ có kích thước khoảng 25 mm x 25 mm. Ngâm mẫu trong thời gian l â u hơn so với thời gian quy định tối thiểu, ví dụ như ngâm qua đ ê m, không có bất k ỳ ả nh hưởng đáng k ể nào tới kết quả. Tuy nhiên, thời gian ngâm mẫu không được lâu hơn 24 h đ ố i với tất cả các loại bột giấy. Bảng 1 - Thời gian ng â m nước khuyến cáo đ ố i với bột giấy hóa học H à m l ượ n g ch ấ t kh ô của bột giấy % khối lượng Thời gian ngâm nước tố i thiểu 20 0 min 20 đ ế n 60 30 min > 60 4 h Nếu v ì lý do khí hậu, có th ể sử dụng nhiệt độ ngâm nước từ 25 o C đến 30 o C , nhưng phải ghi rõ trong báo cáo thử nghiệm. 6. Cách tiến hành Chuy ể n phần mẫu thử sau khi đã được chu ẩ n bị như trên vào c ố c của thiết bị đánh tơi tiêu chu ẩ n (4.1). Bổ sung nước c ó cùng cấp chất lượng như đã sử dụng trong Điều 5 ở nhiệt độ (20 ± 5) ° C đến thể tích (2000 ± 25) ml. Đặt máy đ ế m số v ò ng quay về vị trí “0 ” . Bật mô tơ và cho cánh khuấy quay với số vòng như quy định trong B ả ng 2. Dừng khuấy v à kiểm tra bằng mắt xem bột giấy đã được đánh tơi hoàn toàn chưa, bằng cách lấy một phần nhỏ bột giấy trong máy đánh tơi cho vào ống thủy tinh hình trụ, pha loãng bằng nước và kiểm tra dưới ánh sáng truyền qua. Nếu bột giấy chưa được đánh tơi hoàn toàn, tiếp tục đánh tơi cho đ ế n khi tất cả các xơ sợi tách rời nhau. Bảng 2 - S ố vòng quay khuy ế n cáo đ ể đánh tơi bột giấy hóa học Hàm lượng chất kh ô của bột giấy, % khối lượng S ố vòng quay 20 10 000 ≥ 20 30 000 Nếu vì l ý do nào đó mà phải thay đổi bột gi ấ y hoặc sử dụng số vòng quay khác thì phải ghi rõ trong báo cáo thử nghiệm. 7. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm các nội d ung sa u : a) Viện dẫn tiêu chuẩn n à y; b) Tất cả các thông tin cần thiết để nhận biết mẫu thử; c) Loại nước sử dụng (nước tiêu chu ẩ n, nước cất hoặc nước máy); d) Thời gian ngâm; e) Hàm lượng chất khô của m ẫ u; f) B ấ t kỳ sự khác thường nào xảy ra trong quá trình thử nghiệm; g) Bất cứ thao tác nào không quy định trong tiêu chu ẩ n này , hoặc b ấ t kỳ yếu tố nào ảnh hưởng t ớ i kết quả thử. Phụ lục A (quy định) Cấu tạo của máy đánh tơi tiêu chuẩn A.1 . Vật liệu Tất cả các bộ phận của máy tiếp xúc với huyền phù bột giấy phải đ ược l à m từ vật liệu chịu nước, chịu axit và kiềm loãng . Vật liệu thường được sử dụng là thép không gỉ hoặc chất dẻo gia cường sợi thủy tinh. A.2 . Máy đánh t ơi tiêu chuẩn Cốc đánh tơi hình trụ có bốn vách ngăn xoắn được phân bố đều, cách đáy 32 mm và cách nắp 57 mm, mỗi vách xoay quanh một nửa đường tr ò n phía trong của cốc, H ì nh A.1. Các vách xoắn c ó hướng đi xuống theo chi ề u kim đồng h ồ . Ph ầ n đáy bên trong của cốc đánh tơi được lượn tròn với bán k í nh 13 mm. Bộ phận khuấy có ba cánh khuấy được gắn vào trục giữa thẳng đứng ở trong cốc đánh tơi và cách đáy một khoảng cách xác định. Bộ phận khu ấ y chuyển động với vận tốc quy định và có máy đ ế m đ ể ghi số v ò ng quay. Máy đếm tốt nh ấ t là loại có thể cài đặt trước s ố v ò ng quay đ ể thi ế t bị tự dừng lại khi đ ã đạt được số vòng theo yêu cầu. Nhìn từ trên xuống, cánh khu ấ y quay theo chi ề u kim đồng hồ. Với phần lớn các loại m á y đánh tơi, cốc đánh tơi phải c ó nắp được đóng khít với t ổ hợp bộ phận khuấy/mô tơ. C ố c đánh tơi phải được l ắ p chắc ch ắ n vào đ ú ng vị trí trong quá trình máy đánh t ơ i hoạt động, nhưng cũng c ó th ể được l ấ y ra v à lắp lại một cách dễ dàng và nhanh chóng. A.3 . Kích thước Bộ phận Kích th ước G i á tr ị quy định (trừ kh i có quy định khác) Dung sai Chi ề u cao bên trong 191 mm ± 2 mm Cốc đánh tơi Đường k í nh bên trong 152 mm ± 2 mm Bán k í nh của đường lượn tr ò n 13 mm ± 2 mm Mặt c ắ t vuông 6,5 mm ± 1 mm Vách ngăn Chi ề u cao từ đáy c ố c đánh tơi 32 mm ± 1 mm Khoảng cách từ miệng 57 mm ± 1 mm Bán k í nh phần đầu lượn tròn 3 mm ± 0,5 mm Bán k í nh phần cạnh lượn tròn 0,4 mm ± 0,1 mm Khoảng trố ng ( ở giữa) 51 mm ± 1 mm Bộ phận khu ấ y Đường kính (đường tròn đi qua các đ ỉ nh cánh khu ấ y) 90 mm ± 0,5 mm Đ ườ ng kính trục ≥ 22 mm - Khoảng cách giữa các cánh khu ấ y và đáy của cốc đánh tơi (điểm dưới cùng) 25 mm ± 2 mm Các cánh k hu ấ y Chi ề u rộng tại trục 18,2 mm ± 0,5 mm Chi ề u rộng lớn nh ấ t 22,5 mm ± 0,5 mm Độ d ày 1,6 mm ± 0,5 mm Bán kính phần cạnh lượn tr ò n 0,8 mm ± 0,2 mm Bán k í nh phần đầu lượn tròn 4 mm ± 1 mm Độ vát 2° ± 15' Trục khu ấ y Đ ườ ng kính ≤ 20 mm - Đầu thon nhọn Đ ể lắp khít với trục của bộ phận khu ấ y b ấ t k ỳ A.4 . Tần số quay Tần số quay của trục khu ấ y là (49,0 ± 1,5) s -1 . Kích thước t í nh b ằ ng milimét CHÚ DẪN 1 Mặt cắt 6,5 mm x 6,5 mm 2 Đầu R 3 3 Cạnh được lượn tròn R 0,4 4 Bốn vách ngăn, mỗ i vách bao quanh một nửa cốc đánh tơi (trên h ì nh c ó ba vách ngăn) a Không theo tỷ l ệ . H ì nh A.1 - Ch i tiết máy đánh t ơ i ti ê u chuẩn Phụ lục B (quy định) Kiểm tra máy đánh tơi tiêu chuẩn Máy đánh tơi tiêu chu ẩ n phải được kiểm tra thường xuyên. Quá trình bảo d ưỡ ng phải b ả o đ ả m: a) Trục khuấy chuy ể n động êm và ở ch í nh giữa cốc đ á nh tơi; b) Cánh khuấy quay với tần s ố quy đ ị nh; c) Cánh khuấy được lắp đặt theo quy định (điều n à y có th ể được kiểm tra bằng thiết bị đo cánh khuấy chuẩn) d) Các kích thước của cánh khuấy đúng quy đ ị nh (xem A.3) và cánh khuấy kh ô ng b ị hư hỏng. Nếu thiết b ị , dụng cụ được sử dụng thích hợp, các kích thước khác của máy đánh tơi tiêu chuẩn sẽ được giữ ở trạng thái không đổi, tuy nhiên ph ả i được kiểm tra định kỳ.