TCVN8459:2010

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8459:2010 (ISO/TR 11018 : 1997) về Tinh dầu - Hướng dẫn chung về xác định điểm chớp cháy TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8459:2010 TINH DẦU - HƯỚNG DẪN CHUNG VỀ XÁC ĐỊNH ĐIỂM CHỚP CHÁY Essential oils - General guidance o n the d etermination of fl ashpoint 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này đưa ra danh mục các phương pháp có th ể sử dụng đ ể xác định điểm chớp cháy, cùng với thông tin về lĩnh vực áp dụng. Tiêu chu ẩ n này dùng để kiểm tra trong các phòng thử nghiệm và các tổ chức có trách nhiệm ki ể m soát t ấ t cả các điều kiện an toàn trong quá trình vận chuyển và/hoặc bảo quản tinh dầu. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thi ế t cho việc áp dụng ti ê u chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phi ê n bản được nêu. Đ ố i với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). Tiêu chuẩn quốc tế: ISO 1516:1981 , Paints, va rn ishes, p etroleum and related p roducts - Flash/no flash test - Closed cup equilibrium method 1) (Sơn, vani, dầu mỏ và các sản ph ẩ m liên quan - Phép th ử chớp cháy/không chớp cháy - Phương pháp cân bằng cốc kín) ISO 1523:1983 , Paints, va rn ishes, p etroleum and related p roducts - Determination of f l ashpoint - Closed cup equilibrium method 2) (Sơn, vani, dầu mỏ và các sản ph ẩ m liên quan - X á c định điểm chớp ch á y - Phương pháp c â n bằng cốc kín (Không tương đương với N F T 30-050) ISO 2719:1988 , Petroleum p roducts and lubricants - Determination of fl ashpo i nt - Pensky-Martens closed cup method 3) (Các sản phẩm dầu mỏ và dầu nhờn - X á c định điểm chớp ch á y - Phương pháp cốc k í n Pensky-Martens) ISO 3679:1983, Paints, va rn ishes, petroleum and related products - Determination of fl ashpoint - Rapid equilibr i um method 4) (Sơn, vani, dầu mỏ và các s ả n phẩm liên quan - Xác định điểm chớp cháy - Phương pháp cân bằng nhanh) ISO 3680:1983, Paints, varnishes, petroleum and related products - F lash/no flash test - Rapid equilibr i um methods 5) (Sơn, vani, d ầ u mỏ và các sản ph ẩ m liên quan - Phép thử chớp ch á y/không chớp cháy - Phương pháp c â n bằng nhanh) Tiêu chuẩn Châu Âu: EN 57:1984, Petroleum p roducts - Determination of fl ashpoint - Abel-Pensky closed tester (Sản ph ẩ m dầu mỏ - X á c định điểm chớp cháy - T hiế t bị thử c ố c kín Abel-Pensky) Ti ê u chuẩn của Anh: BS EN 22719:1994, Methods of test for petroleum and its products - Determination of f l ash point - Pensky-Martens closed cup method (Phương pháp th ử dầu mỏ và các sản ph ẩ m dầu mỏ - Xác đ ị nh điểm chớp ch á y - Phương pháp cốc kín Pensky-Martens) BS 2000-170:1992, Methods of test for petroleum and its products - Part 170: Determination of f l ash point - Abel closed cup method 6) (Phương pháp thử dầu mỏ và các sản phẩm dầu mỏ - Ph ầ n 170: Xác định điểm chớp ch á y - Phương pháp cốc kín Abel) IP 34/85 (87), Flashpoint by Pensky-Martens closed tester 7) (Xác đ ịn h đi ể m chớp ch á y bằng thi ế t bị th ử cốc kín Pensky-Martens) IP 113/53, Flashpoint ( cl osed) of cutback bitumen 7) [Xác định đi ể m ch ớp cháy (kín) của bitum pha lo ã ng)] IP 170/81, Flashpoint by the Abel apparatus 7) (X á c định điểm chớp ch á y bằng thiết bị Abel) Tiêu chuẩn của Pháp: NF M 07-011 July 1988, Produits pétro lie rs - Combustibles liquides - Point d'eclair en vase clos au moyen de l'appareil Abel (Sản ph ẩ m d ầ u mỏ - Nhiên liệu lỏng - X á c định điểm chớp cháy bằng ph ươ n g pháp cốc kín Abel) (Không tương đương với ISO) NF M 07-019 December 1988, Produits pétroliers - Détermination du point d'e cl air en vase clos sup é rieur à 50 °C au moyen de l 'appareil Pensky-Martens (Sản ph ẩ m d ầ u mỏ - Xác định điểm chớp cháy ở nhiệt độ lớn hơn 50 °C bằng phương pháp cốc k í n Pensky-Martens) (Kh ô ng tương đương với ISO) NF M 07-036 June 1989, Détermination du point d'eclair- Vase clos Abel-Pensky (Xác đ ị nh điểm chớp cháy - Phương pháp cốc k í n Abel-Pensky) (Tương đương với EN 57) NF T 30-050 December 1983, Peintures et ve rn is - Dét ermination du point d'eclair en vase clos sous agitation (Sơn và vecni - Xác định điểm chớp ch á y bằng phương ph á p cốc kín có khuấy trộn) (Không tương đương ISO 1523:1983) NF T 60-103 December 1968, Produits pétroliers - Point d'eclair en vase clos des lubr if iants et huiles combustibles (Sản phẩm dầu mỏ - Xác định điểm chớp cháy của dầu nhờn và dầu nhiên liệu bằng phương pháp cốc kín) (Không tương đương với ISO) NF T 66-009 March 1969, Point d'eclair en vase clos des bitumes fluidif ié s et des bitumes fluxes au moyen de l'appareil Abel (Xác định điểm chớp cháy của bitum nhựa đường và chất khử tạp chất bitum bằng phương pháp cốc kín Abel) (Không tương đương với ISO) Tiêu chuẩn của Đức: DIN 51755:1974, Pr üf ung von Mineralölen und anderen brennbaren Flussigkeiten - Eestimmung des Flammpunktes im geschlossenen Tiegel nach Abel-Pensky (Phép t hử đối với d ầ u mỏ và các nhiên liệu lỏng khác - Xác đ ịn h điểm chớp cháy bằng thiết bị thử cốc k í n theo Abel-Pensky) DIN 51758:1985, Pr üf ung von Mineralölen und anderen brennbaren Fl ü ssigkeiten - Bestimmung des Flammpunktes im geschlossenen Tiegel nach Pensky-Martens (Phép thử đối với dầu m ỏ và các nhiên liệu lỏng khác - Xác định điểm chớp ch á y bằng thiết bị thử cốc kín theo Pensky-Martens) DIN 53213-1:1978, Pr üf ung von Anstrichstoffen und ahnlichen losungsmittelhaltigen Erzeugnisse n Flamm-punktpr ü fung im geschlossenen Tiegel, Best-immune] d es Flammpunktes (Phép th ử đối với sơn, vani và dung môi chứa s ả n phẩm tương tự - Phép thử điểm chớp ch á y sử dụng cốc kín) Tiêu chuẩn ASTM: ASTM D 56-87, Flashpoint by Tag closed tester 8) (Xác định điểm chớp ch á y bằng thi ế t bị th ử cốc k í n Tag) ASTM D 93-85 (87), Flashpoint by Pensky-Martens closed tester 9) (X á c đ ị nh điểm chớp ch á y bằng thiết bị thử cốc k í n Pensky-Martens) ASTM D 3278-82, Flashpoint point of liquids by SetaElash closed cup apparatus 10) (Xác đị nh điểm chớp cháy của chất lỏng bằng thiết bị cốc kín SetaElash) 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chu ẩ n này sử dụng thuật ngữ và định nghĩa sau: 3.1. Điểm chớp cháy ( fl ashpoint) Nhiệt độ, đ ã được hiệu chỉnh đối với áp suất 101,325 kPa, tại đó mẫu thử dạng l ỏ ng bốc hơi trong bình kín, ở các điều kiện quy định trong phương pháp thử và với các lượng mà hỗn hợp của hơi và không khí được đưa vào bình thử có thể chớp cháy. 4. Yêu cầu chung về phương pháp đo điểm chớp cháy 4.1. Yêu cầu chung Như được nêu trong Phụ lục A, các phương pháp xác định điểm chớp cháy trong cốc thử kín đ ã được tiêu chu ẩ n hóa b ở i một số tổ chức quốc t ế như ISO, CEN, ASTM hoặc các tổ chức quốc gia như AFNOR, BSI, Viện Dầu mỏ (IP), DIN v.v... chu ẩ n hóa đối với các sản ph ẩ m bay hơi mà có thể được coi là c ó liên quan đến tinh dầu. Một vài phương pháp trong các s ố này trùng với lĩnh vực áp dụng và n ó i chung, liên quan đến việc sử dụng các phương pháp và cốc đo được bi ế t như: "Abel", "Abel-Pensky", "Pensky", "Pensky-Martens", "Tag", "Séta f lash" và "Luchaire". Cần lưu ý rằng, các phương pháp sử dụng thiết bị ki ể u Séta f lash được mô tả trong ISO 3679 và ISO 3680 có lợi t hế rõ ràng khi sử dụng một lượng nhỏ của sản phẩm. Cũng có những quy định quốc t ế được đưa ra trong ISO 1523 và ISO 1516 mô tả một phương pháp chung li ê n quan đến việc hạn ch ế sử dụng các c ố c được đ ề cập ở tr ê n. Bởi vì có nhiều tiêu chu ẩ n như vậy, Cộng đồng châu Âu cũng đ ã quy ế t định cho phép sử dụng trên cơ sở lựa chọn trong s ố các phương pháp được coi là có th ể chấp nhận được (xem trong Phụ lục B ph ầ n được trích từ Hư ớ ng dẫn của Cộng đồng châu Âu liên quan cụ th ể đ ế n các phương pháp này). 4.2. Ph ương pháp cân bằng Các phương pháp này được mô tả trong ISO 1516, ISO 3680, ISO 1523 và ISO 3679. 4.3. Phương pháp không cân bằng Các phương pháp này được mô tả trong tiêu chuẩn sau đây : BS 2000-170, NF M 07-011 và NF T 66-009 sử dụng thi ế t bị Abel; EN 57, DIN 51755 và NF M 07-036 sử dụng thi ế t bị Abel-Pensky; ASTM D 56 và ISO 2719 sử dụng thiết bị Tag; ISO 2719, DIN 51758, ASTM D 93-85(87), BS EN 22719 và NF M 07-019 sử dụng thiết bị Pensky-Martens. 5. Sự khác nhau giữa các loại thiết bị Trong thực tế, các loại thiết bị sau đây đang có trên thị trường: a) Thiết bị Abel hoặc Abel-Pensky: đo mà không cần phải khu ấ y trộn, có hiệu lực ở khoảng nhiệt độ dưới 65 °C; b) Thi ế t bị Pensky-Martens: đo kết hợp với khuấy trộn, có hiệu l ự c ở khoảng nhiệt độ cao hơn 50 °C; c) Thiết bị loại Séta fl ash: đo mà không cần phải khu ấ y trộn, có hiệu lực ở khoảng nhiệt độ môi trường đến 110 °C; d) Thiết bị loại Luchaire: đo kết hợp với khuấy trộn, có hiệu lực ở khoảng nhiệt độ m ô i trường đ ế n 150 °C. 6. Phương pháp thử 6.1. Chuẩn bị mẫu thử Xem ISO 356:1977 11) , Essential oils - Preparation o f t est samples (Tinh dầu - Chuẩn bị mẫu thử). 6.2. Chọn p hương pháp thử Chọn một trong các phương pháp th ử nêu trong Phụ lục B hoặc Đi ề u 2 của tiêu chuẩn này và theo hướng dẫn của nhà sản xuất thi ế t bị. 7. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo th ử nghiệm phải ghi rõ phương pháp được sử dụng và kết quả thu được. Báo cáo thử nghiệm cũng phải đề cập m ọ i chi ti ế t thao tác không quy đ ị nh trong ti ê u chuẩn này hoặc được coi là tùy chọn cũng như mọi tình huống có thể làm ảnh hưởng đ ế n kết quả. Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm t ấ t cả các chi ti ế t cần thi ế t để nhận biết đầy đủ v ề mẫu thử. Phụ lục A (Tham khảo) Bảng so sánh các tiêu chuẩn phương pháp thử để đo điểm chớp cháy trong cốc thử kín Số hiệu tiêu chuẩn và thời gian công bố Phương pháp mô tả kiểu loại thiết bị Lĩnh vực áp dụng hoặc nhiệt độ sử dụng Nhận xét hoặc so sánh ISO 3679:1983 Cân b ằ ng < 110°C Kiểu thi ế t bị "Séta fl ash" ISO 1523:1983 Cân b ằ ng 5 °C đ ế n 110°C Phương pháp chung li ê n quan đ ế n các loại cốc khác nhau ISO 36 80: 1983 Cân bằng < 110°C Thiết bị "Séta fl ash" chớp cháy/không chớp cháy ISO 1516:1981 Cân bằng 5 °C đ ế n 65 °C Chớp cháy/kh ô ng chớp cháy, phương pháp chung li ê n quan đ ế n các loại cốc khác nhau ISO 2719:1988 Pensky-Martens 12 °C đ ế n 110 °C và từ 107 °C đ ế n 379 °C Thích hợp cho các sản phẩm xăng dầu hình thành lớp màng trên bề mặt NF T 60-103 tháng 12 năm 1968 Không cân băng từ nhiệt độ môi trường đ ế n 150 °C Thiết bị Luchaire NF T 66-009 tháng 3 n ă m 1969 Abel < 110°C Có khuấy trộn, tương đương IP 113/53 NF M 07-011 th á ng 7 năm 1988 Abel < 55 °C Không khuấy tr ộn, tương đương IP 170/81 NF M 07-019 tháng 6 năm 1989 Pensky-Martens > 50 °C Tương đương IP 34/85(87), ASTM D 93-85(87) tương tự DIN 51758 NF M 07-036 tháng 6 năm 1989 Abel-Pensky từ 5 °C đ ế n 65 °C Tương tự DIN 51755 và tương đương EN 57 IP 34/85(87) Pensky-Martens liên kết với độ nhớt Tương đương ASTM D 93-85 (87) IP 170/81 Abel -18 °C đ ế n + 71 °C IP 113/53 Abel cải biến < 110°C Có khuấy trộn BS EN 22719:1994 Pensky-Martens li ê n kết với độ nhớt Tương đương IP 34/85 DIN 51755:1974 Abel-Pensky 5 °C đ ế n 65 °C Có th ể so sánh với NF M 07-036 DIN 51758:1985 Pensky-Martens 65 °C đ ế n 200 °C Có thể so sánh với NF M 07-019 ASTM D 56-87 Tag liên kết với độ nhớt ASTM D 93-85(87) Pensky-Martens li ê n kết với độ nhớt ASTM D 3278-82 Sétaf la sh từ 0 °C đ ế n 110 °C Phụ lục B (Tham khảo) Phần trích từ Chỉ thị Ủy ban Châu Âu ngày 25 tháng 4 năm 1984 đưa ra việc điều chỉnh lần thứ sáu về tiến bộ kỹ thuật của Hướng dẫn 67/548/EEC dựa trên sự hài hòa các điều khoản của luật pháp, quy định và quản lý trong phân loại, bao gói và ghi nhãn các chất độc hại [84/449/EEC- Ph ụ lục A.9 (OJEC No. 251/61 ngày 19 tháng 9 năm 1984)] 12) A. 9 Điểm chớp cháy B.1 Phương pháp B.1.1 Gi ớ i thiệu Khi thực hiện phép thử này sẽ có được thông tin sơ bộ v ề khả n ă ng chớp cháy của các ch ấ t. Quy trình này có thể áp dụng cho các chất l ỏ ng dưới dạng thương phẩm, ch ấ t bay hơi từ các chất này có thể bắt lửa từ các nguồn lửa. Các phương pháp thử được mô tả trong tài liệu này chỉ có giá tr ị trong dải các mức v ề điểm chớp cháy quy đ ị nh trong các phương pháp riêng l ẻ . B.1.2 Định nghĩa v à đơn v ị đo Điểm chớp cháy là nhiệt độ, đ ã được hiệu chỉnh đ ố i với áp su ấ t 101,325 kPa, tại đ ó m ẫ u thử dạng lỏng bốc hơi trong bình thử k í n, trong các đi ề u ki ệ n th ử tạo ra hỗn hợp có th ể chớp cháy của hơi và không khí trong bình thử. Đơn vị đo: °C. t = T - 273,15 trong đó: t t í nh bằng độ Celsius và T tính bằng độ K. B.1.3 Chất chuẩn Khi kiểm tra các ch ấ t mới, thì trong mọi trường hợp cần sử dụng các chất chuẩn. Các ch ấ t chu ẩ n chủ y ếu được sử dụng trong hiệu chu ẩ n định kỳ các phương pháp và cho phép so sánh các kết quả khi áp dụng phương pháp khác. B.1.4 Nguyên tắc của phương pháp Ch ấ t được cho vào bình thử kín được làm nóng dần cho đ ế n khi nồng độ của hơi trong không khí tạo ra một hỗn hợp có thể bắt lửa. B.1.5 Tiêu chí chất lượng B.1. 5 .1 Độ tái lập Độ tái lập thuộc vào dải mức của đi ể m chớp cháy và phương pháp thử đ ã sử dụng; chênh lệch tối đa ± 2 °C B.1.5.2 Độ nhạy Độ nhạy phụ thuộc v à o phương pháp thử đã sử dụng. B.1.5.3 T í nh đặc thù Tính đặc thù của các phương pháp thử nh ấ t định được giới hạn b ở i các dải mức của các điểm chớp cháy nh ấ t định và phụ thuộc vào các dữ liệu liên quan đến chất đó (v í dụ như độ nhớt cao). B.1. 6 Mô tả phương pháp B.1.6.1 Chuẩn bị Mẫu của ch ấ t thử được đặt vào thi ế t bị thử như mô tả trong B.1.6.3.1 và/hoặc B.1.6.3.2. B.1.6.2 Điều kiện thử Thi ế t bị thử tốt nh ấ t là được lắp đặt tránh bị gió lùa. B.1.6.3 Quy trình th ử B.1.6.3.1 Phương pháp cân bằng Xem ISO 1516, ISO 3680, ISO 1523 và ISO 3679 . B.1.6.3.2 Phương pháp không cân bằng Thiết bị Abel: Xem BS 2000-170, NF M 07-011 và NF T 66-009. Thiết bị Abel-Pensky: Xem (EN 57), DIN 51755-1 (đối với dải nhi ệ t độ từ 5 °C đ ế n 65 °C), DIN 51755-2 (đối với các nhiệt độ nhỏ hơn 5 °C) và NF M 07-036. Thiết bị Tag: Xem ASTM D 56 và ISO 2719. Thiết b ị Pensky-Martens: Xem ISO 2719, (EN 11), DIN 51758 , ASTM 8013, ASTM D 93, BS 200-34 và NF M 07-019. Nhận xét: Khi điểm chớp cháy được xác định bằ ng phương pháp không cân bằng (xem B.1.6.3.2) có các giá trị sau: 0 °C ± 2 °C, 21 °C ± 2 °C, 55 °C ± 2 °C, th ì cần được khẳng định bằng phương pháp cân bằng sử dụng cùng thi ế t bị. Chỉ có các phương pháp có đưa ra nhiệt độ của điểm chớp cháy mới có th ể được dùng đ ể thông báo. Đ ể xác định điểm chớp cháy của các c hấ t lỏng dạng nhớt (sơn, gôm v.v...) có chứa dung m ô i, thì chỉ có thể sử dụng các thiết bị và các phương pháp thử đ ể xác định điểm chớp cháy của các chất lỏng d ạ ng nhớt. Xem ISO 3679, ISO 3680, ISO 1523 và DIN 53213-1. B.2 Dữ liệu B.3 Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghi ệ m phải bao gồm thông tin sau đây, khi có th ể : - mô tả ch í nh xác về chất cần thử nghi ệ m (thử nhận bi ế t và độ tinh khi ế t); - mô tả phương pháp được sử dụng, cùng với t ất cả c á c thay đ ổ i có thể ; - các kết quả và mọi th ô ng tin hoặc nhận xét c ó thể sử dụng trong di ễ n giải các kết quả. 1) Hi ệ n nay đ ã có ISO 1516:2002, Determination of flash/no flash - Closed cup equilibrium method (Xác định điểm chớp cháy/không chớp cháy - Phương pháp cân bằng cốc kín). 2) Hi ệ n nay đ ã có ISO 15 23 :2002, Determination of flash point - Closed cup equilibrium method (Xác định điểm chớp cháy - Phương pháp cân bằng cốc kín). 3) Hiện nay đã có ISO 2719:2002, Determination of flash point - Pensky-Martens closed cup method (Xác định điểm chớp cháy - Phương pháp cốc kín Pensky-Martens). 4) Hiện nay đã có ISO 3679:2004, Determination of flash point - Rapid equilibrium closed cup method (Xác định điểm chớp cháy - Phương pháp cân bằng cốc kín nhanh). 5) Hiện nay đã có ISO 3680:2004, Determination of flash/no flash - Rapid equilibrium closed cup method (Xác định điểm chớp cháy/không chớp cháy - Phương pháp cân bằng cốc kín nhanh). 6) Hiện nay đã có BS 2000-170:1995, Methods of test for petroleum and its products - Part 170: Petroleum products - Determination of flash point - Abel closed cup method (Phương pháp thử đối với dầu mỏ và các sản phẩm dầu mỏ - Phần 170: Sản phẩm dầu mỏ - Xác định điểm chớp cháy - Phương pháp cốc kín Abel). 7) Sẵn có tại Institute of Petroleum (Viện Dầu mỏ Anh quốc). 8) Hiện nay đã có TCVN 7485:2005 (ASTM D 56-02a), Sản phẩm dầu mỏ - Phương pháp xác định điểm chớp cháy bằng thiết bị thử cốc kín Tag. 9) Hiện nay đã có TCVN 2693:2007 (ASTM D 93-06), Sản phẩm dầu mỏ - Phương pháp xác định điểm chớp cháy bằng thiết bị thử cốc kín Pensky-Martens. 10) Hiện nay đã có ASTM D3278 (1996) Standard Test Methods for Flash Point of Liquids by Smalll Scale Closed-Cup Apparatus (Phương pháp chuẩn xác định điểm chớp cháy của chất lỏng bằng thiết bị cốc kín SetaElash kích thước nhỏ) 11) Hiện nay đã có TCVN 8443:2010 (ISO 356:1996), Tinh dầu - Chuẩn bị mẫu thử. 12) Các tiêu chuẩn viện dẫn EN 11 và ASTM 8013 đã được hủy bỏ.