730/QĐ-BNN-TT

Quyết định 730/QĐ-BNN-TT năm 2015 về quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch hồ tiêu do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 73 0 /Q Đ -BNN-TT Hà Nội, ngày 05 tháng 0 3 nă m 20 1 5 QUYẾT ĐỊNH BAN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRỒNG, CHĂM SÓC VÀ THU HOẠCH HỒ TIÊU BỘ TRƯỞNG BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN Căn cứ Nghị định số 199/2 0 13/N Đ -CP ngày 26/11/2013 c ủ a Chính phủ quy định chức n ă ng, nhiệm vụ, quyền hạn v à cơ cấu t ổ chức của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; C ă n c ứ Quyết định số 86/2008/QĐ-BNN ngày 11/8/2008 của Bộ trưởng Bộ N ô ng nghiệp và Phát triển n ô ng thôn Ban hành Quy ch ế công nhận tiến bộ k ỹ thuật và c ô ng nghệ mới của ngành Nông nghiệp và Phát tri ể n nông thôn; Theo đ ề nghị của Cục tr ưở ng Cục Trồng trọt, QUYẾT ĐỊNH: Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này “Quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch hồ tiêu". Điều 2. Chánh Văn phòng Bộ; Cục trưởng Cục Trồng trọt; Trung tâm Khuyến nông Quốc gia; Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương; các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./. Nơi nhận: - Như Điều 2; - Bộ trưởng (để b/c); - Lưu: VT, TT. KT. BỘ TRƯỞNG THỨ TRƯỞNG Lê Quốc Doanh QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRỒNG, CHĂM SÓC VÀ THU HOẠCH HỒ TIÊU (TECHNICAL PROCEDURE FOR PLANTING, MAINTEMANCE AND HAVESTING OF PEPPER) (Ban hành kèm theo Quy ế t định số 730 /QĐ -BN N -TT, ngày 05 tháng 0 3 năm 2 01 5 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT ) Phần I QUI ĐỊNH CHUNG 1 . Phạm vi áp dụng Quy trình n à y áp dụng cho các tổ chức, cá nhân trồng hồ tiêu thuộc vùng quy hoạch sản xuất hồ tiêu đ ược cấp c ó thẩm quyền phê duyệt. 2. C ă n cứ x ây dựng quy trình - Hồ tiêu chuẩn ngành 10 TCN 915 - 2006: Hồ tiêu - Quy trình kĩ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch; - Kết quả đ ề tài: Nghiên cứu các giải ph á p khoa học công nghệ và thị trường để phát triển vùng hồ tiêu nguyên liệu phục vụ chế biến v à xuất khẩu - Viện KHKTNN miền Nam, năm 2005. - K ế t quả đ ề t à i: Nghiên cứu chọn lọc giống và hệ thống k ỹ thuật t ổ ng hợp nh ằ m phát triển cây hồ tiêu ở V ù ng T â y Nguyên - Viện KHKTNLN Tây Nguyên, năm 2005. Phần II QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRỒNG, CHĂM SÓC VÀ THU HOẠCH HỒ TIÊU (PIPER NIGRUM L.) I. YÊU CẦU SINH THÁI 1. Nhiệt độ và độ ẩm không khí Nhiệt đ ộ b ì nh quân c ả năm phải trên 15°C, thích hợp 20 - 30°C. nhiệt độ tối thấp không dưới 10°C, nhiệt đ ộ tối cao không qu á 40°C và kh ô ng có sương mu ố i; Â m đ ộ không kh í Khoảng 75 - 90 %. 2. L ượ ng mưa L ượng mưa c ả n ă m th í ch hợp 1.000 - 3.000 mm , phân bố đều trong năm, cần có Khoảng thời gian kh ô hạn Khoảng 1 tháng đ ể ph â n h ó a m ầ m hoa. 3. Điều kiện đất đai - Đấ t trồng hồ tiêu th í ch hợp ở độ cao dưới 600 m so v ớ i mực nước bi ể n; nơi có độ cao từ 600 - 800 m nhiệt độ không khí bình quân phải trên 15°C; có Điều kiện nước tưới thuận l ợi; - Đất có thành Phần cơ giới nhẹ đến trung bình, tơi xốp , thoát nước t ố t; - Tầng đất dà y trên 70 cm; - M ự c nước ng ầ m sâu hơn 2 m; - Hàm lượng mùn tầng đất mặt (0 - 20 cm) > 2.0 %; - pH KC l : 5.0 - 6,5. II. KỸ THUẬT TRỒNG, CHĂM SÓC 1. Thiết k ế vườn trồng - Thiết kế lô trồng theo từng l oại trụ, có đ ai rừng ch ắ n gió, cây che b ó ng. N ế u đất có độ dốc lớn c ầ n tạo bậc thang riêng cho từng hàng cây, nghiêng về phía trong để chống xói mòn. - Thiết kế hệ thống tiê u nước v à trồng trụ hồ tiêu c ù ng lú c; đố i với vườn hồ tiêu có địa hình tương đố i bằng phẳng, cứ 2 hàng hồ tiêu đ ào 01 r ã nh thoát nước vuông góc với hướng dốc ch í nh, r ã nh sâu 30 cm, rộng 20 - 25 cm; đối với vườn hồ tiêu c ó đ ộ dốc kh á , c ứ 4 - 5 hàng hồ tiêu đà o một r ã nh tho á t nước như trên. - Dọc theo hướng dốc chính, Khoảng 30 - 40 m thi ế t kế một mương gi ữ a hai hàng trụ, mương cắt th ẳ ng góc vớ i rãnh thoát nước: s â u 50 - 60 cm, rộng 40 cm. 2. Xử l ý đất trước khi trồng a) Đ ất trồng mới: đ ối với đ ất bằ ng, cày sâu 40 - 45 cm, phơi ả i 30 ngày tr ở lên , sau đó bừa 3 lần. b) Đối với trồng thay thế vườn hồ t iê u c ũ : - Thu gom th â n, cành, l á , r ễ còn s ó t lại đem phơi kh ô thiêu h ủ y. - Cày sâu 40 - 45 cm; phơi ả i 30 ngày trở lên , sau đó b ừ a 3 lần , t ù y thuộc mức độ bệnh của vườn trước khi trồng thay th ế , luân canh 1- 2 n ă m vớ i cây họ đ ậu trước khi trồng h ồ t iêu. c) Đối với đất trồng cây ă n quả l â u năm, đất trồng cà phê già c ỗ i thanh lý, cày sâu 40 - 45 cm, rả rễ và đ ốt, luân canh 2 - 3 vụ với cây họ đậu tr ướ c khi trồng hồ tiêu. d) Đất chua, pH KC l <5 b ó n Khoảng 1 - 2 tấn vôi bột / ha vào lần bừa cuối c ù ng. 3. Trụ hồ tiêu 3.1. Trụ s ố ng a) Yêu cầu trụ s ố ng: - Loại cây sinh trưởng nhanh, kh ỏe , thân cứng, vỏ tương đối nhám để hồ tiêu d ễ bám: - Bộ rễ ăn sâu đ ể không cạnh tranh dinh d ưỡ ng với c â y hồ tiêu: - Ít l á hoặc tán thưa để không ch e ánh sáng của cây hồ tiêu, có khả năng chịu t ỉ a cành nhiều l ầ n trong n ă m nhưng không chết; - Ít sâu bệnh hoặc không phải l à cây k ý ch ủ c ủ a s â u bệnh chính hại hồ tiêu: - Thông th ườ ng chọn c ây họ đ ậu hoặc một số c â y c ó thể trồng bằng cành. b) Một số loại trụ hồ tiêu sống - Duyên h ả i miền Trung: lồng mức (Wrightia annamensis), keo dậu (Leucaena l eucocephala), m i t ( Artocurpus heterophy ll us) trồng v ớ i Khoảng cách 2 , 5 x 2,5 m: 2.5 x 3 ,0 m hoặc 3,0 x 3 ,0 m, mật độ 1.100 - 1.600 trụ/ha. - Tây Nguyên: keo dậu, giả anh đ ào hoặc c ò n gọi là đỗ quyên (Gliricidi a sep i um), muống đen (Cassia siamea) , lồng mức trồng với Khoảng cách 2,5 x 2.5 m hoặc 3,0 x 3,0 m, mật độ 1.100 - 1.600 trụ/ha. - Đông Nam b ộ : keo dậu, lồng mức, gòn (Ceiba pentan d ra), giả anh đào trồng với Khoảng cách 2.5 x 2.5 m hoặc 2,5 x 3.0 m, mật độ 1.100 - 1.300 trụ/ha. c) Cách trồng trụ sống: Trồng trụ trước k hi trồng hồ tiêu1 - 2 năm. Khoảng cách giữa cây trụ v à cây hồ tiêu từ 50 - 60 cm để không đan rễ vào nhau. Tr ườ ng hợp nếu tr ồ ng trụ s ố ng cùng năm với trồng hồ tiêu thì phải trồng trụ tạm (cây trụ g ỗ tạp) cao 1,5 - 2 m đ ể hồ tiêu leo trước, sau 2 năm chuyển cây hồ tiêu sang trụ thực sinh. Mùa mưa cần cắt t ỉ a trụ thực sinh nhiều lần để th â n trụ phát triển thẳng đứng. 3.2. Trụ g ỗ (không khuy ế n khích) Hiện nay các vùng có diện tích hồ tiêu trồng mới ít sử dụng trụ g ỗ . 3.3. Trụ l à m b ằ ng vật liệu khác a)Trụ gạch - Đường k í nh gốc trụ: 0,8 -1 , 0 m; - Đường k í nh ngọn trụ: 0,6 - 0,8 m; - Chiều cao trụ: 3,2 - 3,5 m; - Khoảng cách: 3,0 x 3,0 m hoặc lớn hơn t ù y thuộc theo đ ường k í nh ở gốc bồn. Nhược điểm của trụ gạch: chi ph í cao , mật đ ộ trụ/ha thấp (Khoảng 1.000 trụ/ha) n ê n hiệu quả kinh tế không cao . b) Trụ bê tông - Chiều rộng Phần gốc t rụ từ 20 - 22 cm; - Chi ề u rộng Phần ngọn trụ t ừ 17 - 19 cm; - Chiều cao trụ: 4 - 4,5 m; - Khoảng cách: 2,0 - 2,5 m x 2,0 - 2,5 m. - Hình d á ng trụ phù hợp l à đúc vuông hoặc lục giác r ỗ ng bên trong, c ó 3 - 4 cây sắt phi 10 - 12 mm làm cốt. - Duyên h ả i miền Trung không n ê n dùng trụ gạch và trụ b ê t ô ng, do khí hậu n ắ ng n ó ng v à mưa nhi ề u. - Cần làm giàn mái che cho hồ tiêu trồng mới, có th ể dùng lưới che công nghiệp, lá dừa, phên tr e hoặc các vật liệu che ch ắ n nhẹ. 4. Thời vụ trồng Thời vụ trồng vào đ ầ u mùa mưa v à kết thúc trước mùa khô Khoảng 1.5 tháng. - Tây Nguyên: cu ố i tháng 5 đến đ ầu tháng 8; - Đông Nam bộ: tháng 6 đ ến tháng 8; - Trung bộ: tháng 9 đế n tháng 10. 5. Giống hồ tiêu Nư ớ c ta, hiện c ó một số giống hồ tiêu ch ủ y ế u sau: a) N hóm gi ố ng hồ t iêu l á nh ỏ : gồm các giống hồ tiêu sẻ Đất Đỏ. sẻ M ỡ . Giống có lá nhỏ, chùm quả ng ắ n, màu l á không đ ậm, chiều dài chùm qu ả Khoảng 8 cm, hạt nh ỏ . b) Nhóm gi ố ng hồ tiêu có lá trung bình: gồm các giống hồ tiêu V ĩ nh Linh, s ẻ Ph ú Quốc, sẻ Lộc Ninh. Gi ố ng có c ỡ hạt lớn trung bình, chiều dài chùm quả trung bình Khoảng 11 cm; c) Nh ó m giống hồ tiêu có l á lớn: gồm giống hồ tiêu Trâu có l á lớn, chùm quả dài , hạt lớn , nhưng năng suất không cao. Ngoài ra, một số gi ố ng hồ tiêu Ấ n Độ (Panniyur và Karimun d a ) đ ược nhập nội v à o nước ta. Giống có ch ù m quả dài. Tỷ lệ đ ậu qu ả /gi ẻ cao , cho thu hoạch s ớ m. 6. Nh â n giống hồ tiêu Chọn giống có năng suất cao, ch ấ t lượng tốt, không nhi ễ m sâu bệnh hại, ph ù hợp với Điều kiện sinh thái vùng trồng. a) Hom giống - C à nh tược (d â y th â n): hồ tiêu tr ồ ng từ cành tược mau cho qu ả hơn (sau 2 - 3 n ă m trồng), n ă ng suất cao và tuổi thọ k éo dài t ừ 15 - 20 n ă m , tỷ lệ hom sốn g đ ạt cao (Khoảng 90 %). - Cành lươn: hồ tiêu trồng t ừ c à nh lươn cho quả chậm hơn v à ph ả i đô n hay đ ố n h ồ ti ê u , th ườ ng từ năm thứ 3 - 4 sau khi trồng. Tuy vậy c â y hồ tiêu cho năng su ấ t cao , ổn định và l â u già c ỗ i, c ó t ỷ lệ nhiễm các loại bệnh ít hơn nên hiện nay đang khuy ế n khích sử dụng. b) K ỹ thuật c ắ t hom - L ấ y hom b á nh tẻ, c ắ t cách ngọn í t nhất 20 - 25 cm. - Cắt hom hồ tiêu vào mùa mưa nhưng chọn ngày tạnh ráo đ ể c ắ t. Cắ t chừa gốc một đoạn 25 - 30 cm , Phần dưới c ủ a hom c ắ t xéo c á ch đốt cuối cùng Khoảng 2 cm , c ắ t bỏ nh ữ ng l á ở đốt đ ược vùi vào đấ t v à ch ỉ đ ể lại 2 - 3 l á . Hom hồ tiêu c ắ t xong cần ươm ngay, nếu vận chuyển đ i xa cần bó m ỗ i bó 50 hom , đ ặt trong th ù ng x ố p, phun nước đều. - Chú ý vệ sinh dụng cụ c ắ t hom để phòng ngừa bệnh l ây lan. c) Tiêu chuẩn hom hồ tiêu giống - Hom hồ tiêu d â y lươn: Hom b á nh tẻ c ó 2 - 3 đốt , lấ y ở v ườ n nh â n giống 4 n ă m tuổi v à không bị s â u bệnh hại; - Hom hồ t i ê u dây thân : Hom bánh t ẻ, đ ường k í nh hom lớn hơn 5 mm, có 3 - 5 đốt, các đ ốt có r ễ bám tốt, hom c ó ít nhất một cành qu ả, đ ược lấy ở vườn nh â n giống hồ tiêu không bị sâu bệnh hại. d) Xử lý hom giống Đ ể hom giống mau ra rễ, tr ư ớ c khi gi â m hom hồ tiêu đ ược ngâm trong dung dịch NAA nồng độ 500 - 1.000 ppm hoặc IBA nồng độ 50 - 55 ppm, nhúng Phần gốc 2 - 3 cm trong 5 giây, sau đó ngâm toàn bộ hom trong dung dịch có hoạt chất Benomyl nồng độ 0.1 % trong 30 phút. e) Ươm hom Sau xử lý hom, c ó thể ươm hom vào luống hoặc vào bầu. - Luống: có chiều dài 5 - 6 m, rộng 1 - 1,2 m, đất trên luống c ầ n tr ộn đều với ph â n theo liều lượng 25 - 30 kg phân chuồng hoai + 0,5 kg super l â n cho 10 m 2 luống. Ươm hom đặt xi ê n 45° , hom cách hom 15-20 cm, luống phải có mái che, hệ th ố ng phun sương để tạo đ ộ ẩm thích hợp cho hom hồ tiêu ra rễ. - Bầu: có thể dùng bầu PE, đối với hom lươn bầu có kích thước 12 x 22 cm; đối với hom thân bầu có k í ch thước 17 - 18 cm x 28- 30 cm, b ầ u PE đ ược đục 8 - 10 l ỗ thoát nước. Đất v à o bầu c ó th à nh Phần: 2 Phần đất tơi xốp + 1 Phần ph â n chuồng hoai, mụn xơ dừa hoặc tro tr ấ u đ ã x ử l ý, trộn đều 0.5 kg ph â n super lân cho 200 kg h ỗ n hợp đất v à phân chuồng, m ỗ i b ầ u ươm 02 hom lươn hoặc 01 hom th â n. - Làm giàn che, cao Khoảng 1,8 m, Điều chỉnh ánh sáng t ă ng d ầ n , khi xuất v ườn đảm bảo 70 - 80 % ánh sáng chi ế u xu ố ng vườn để luyện cây . 7. Kỹ thuật trồng hồ tiêu a) Cây giồng ươm b ằ ng hom lươn: - K í ch thư ớ c b ầ u đất; 12 x 22 cm; - Hom c ó 02 đ ốt c ắ m trong đất, 01 đốt trên mặt đất; - Cây gi ố ng được ươm 2-3 tháng trong vườn ư ơ m, có í t nhất 01 ch ồ i dà i Khoảng 50 cm mang 5 - 6 lá thật trở l ê n; - C â y được lu y ện 15 - 20 ng à y với cường đ ộ ánh sáng 70 - 80 % v à kh ô ng bị s â u bệnh hại. b) C â y giống ư ơm bằng hom th â n 5 đố t: - Kích thước bầu đất: rộng 17-18 cm , cao 28 - 30 cm; - Hom c ó 3 đốt vùi trong đất, 2 đốt trên mặt đất; - Cây giống đ ược ươm 4 - 5 tháng trong v ườn ươm, c ó ít nhất 01 chồi mang 5 - 6 l á thật tr ở lên; - Câ y được luyện 15 - 20 ngày v ớ i cường đ ộ ánh sáng 70 - 80 % v à không bị s â u bệnh hại. 8. Đ ào h ố a) Trồng hồ tiêu với trụ sống - Có th ể trồng trụ s ố ng 1 - 2 năm trước khi trồng hồ tiêu; - Trồng hồ tiêu cùng n ă m với trụ s ố ng phải trồng trụ tạm (đường kính tr ụ tạm 10-15 cm, chiều cao t í nh từ mặt đất hơn 3 m); - Đối v ớ i trụ t ạm: đ ào 01 h ố để trồng 02 hom/h ố hoặc đào 02 h ố ở hai bên trụ trồng 01 hom trên hố, mép hố cách trụ tạm 10-15 cm , sao cho tâm hố cách gốc cây trụ sống 40 - 45 cm; - Kỹ thuật trộn phân, xử lý hố trồng hồ tiêu như hồ t iêu trồng với trụ đúc b ê tông hoặc trụ gạch xây. b) Trồng mới h ồ ti ê u với tr ụ đúc bê tông hoặc trụ gạch xây - Đối v ớ i trụ đ ú c bê t ô ng hoặc trụ gạch xây phải dựng hoặc xây trước khi trồng hồ ti ê u 1-1,5 tháng; + Trụ đúc bê tông: đào 02 h ố hai b ê n trụ, trồng 01 hom (hoặc bầu) trên hố hoặc đào 01 hố ở một b ê n trụ đ ể trồng 02 hom; + Trụ gạch: đào 03 hố quanh trụ, m é p h ố cách mép trụ 10 - 15 cm , k í ch thước h ố : rộng x d à i x s â u: 50 x 50 x 50 cm, m ỗ i h ố trồng 02 hom; - Đất trồng hồ tiêu trên v ườ n hồ tiêu cũ v à cạnh những vườn hồ tiêu bị bệnh, n ê n dùng dung dịch Boordeaux 1 % tưới trong v à quanh thành hố hoặc s ử d ụ ng thuốc trừ nấm và tuyển trùng bón vào h ố . - Trộn đ ề u đấ t mặt với 7 - 10 kg phân chuồng hoai + 0,5 kg vôi bột + 0,5 kg super lân cho 01 hố trong v à l ấ p xuống h ố trước khi trồng h ồ ti ê u 15 ng à y. c) Ch ú ý đ ố i với vườn hồ tiêu c ũ ph ả i trồng tái canh: đ à o h ố rộng x dài x sâu (70 x 70 x 70 cm) 6 tháng trước khi trồng, phơi đất , sau đó sử dụng 15 - 20 kg chất hữu cơ/h ố + chế phẩm Trichoderma trộn đều r ồ i lấp đất. 9. Trồng v à buộc d â y hồ tiêu Khi trồng cây hồ tiêu v à o h ố c ầ n chú ý: - Cắt b ỏ bầu PE, tránh làm v ỡ bầu; - Trồng bầu hồ tiêu cách trụ h ồ t iêu từ 15 - 20 cm , ngọn hồ tiêu nghi ê ng 45° về phía trụ; n ê n đ ặt bầu hồ tiêu ở hướng Đông, sau đ ó lấp đất và nén chật đất xung quanh bầu hồ tiêu; - Hồ tiêu mới trồng cần t ú c ỏ , rác, lá dừa...hoặc che bằng t ấ m liếp hoặc giàn che: - Sau khi dây hồ tiêu đã vươn cao, dùng dây mềm (dây nylon) để buộc d â y hồ tiêu vào c â y trụ. 7 - 10 ng à y buộc dây một l ầ n , buộc v à o vị trí g ầ n đ ố t dâ y hồ tiêu đ ể r ễ bám vào trụ, sau khi rễ đã bám chặt vào trụ cần c ắ t b ỏ dây buộc. 10. Đai rừng chắn gió và cây che bóng a) Đai r ừng - Diện t ích trồng hồ tiêu phân tán: đố i với Tây Nguyên và Đông Nam bộ trồng 01 hàng muồng đ e n (Cassia siamea) ở đầu l ô chắn hướng gi ó ch í nh; đối với khu vực miền Trung tr ồ ng 02 hàng c â y ch ắ n gió ở đ ầ u lô ch ắ n hướng gió chính; - Diện tích trồng hồ tiêu tập trung: cần trồng 1 - 2 hàng mu ồ ng đen hàng cách hàng 02 m , c â y cách cây 02 m, trồng nanh sấu, Khoảng cách giữa 02 đai r ừ ng Khoảng 200 - 300 m, b ố t rí thẳng g ó c hoặc xiên 60° với hướng gió ch í nh. b) C â y che bóng - Hồ tiêu trồng với trụ bê tông, trụ gạch phải trồng c â y ch e b ó ng l â u năm, như c â y keo dậu (Leucaena glauca, Leucaena leucocephala) mật độ 6 x 12 m, cây che b ó ng trồng sát vị trí trụ hồ t iê u. - Hồ t iêu trồng với câ y trụ s ố ng, không phải trồng c â y che bóng, nhưng ch ú ý t ỉ a c à nh cây trụ s ố ng vào mùa mưa. 11. Trồng dặm Sau trồng 3 tuần, c ầ n kiểm tra loại bó c â y ch ế t và trồng dặm kịp thời b ằ ng cây tương ứng với cây trên vườn. 12. Tủ gốc giữ ẩm Dùng rơm rạ hoặc tàn dư thực vật tủ từ 5 - 10 kg khô/trụ , t ủ cách gốc hồ tiêu 10 - 20 cm. 13. T ỉ a cành, tạo t án cây trụ s ố ng - Khi cây trụ sống đ ã lớn, t án trụ giao t án c ầ n tỉa cành 2-3 lần/năm trong mùa mưa; - Mùa khô kh ô ng tỉa cành cây trụ sống. 14. Tạo hình, nuôi thân 14. 1 Tạo hình cơ b ả n a) Tạo hình cơ bản cho hồ tiêu trồng b ằ ng d ây th â n: - Yêu cầu s ố thân hồ tiêu trên các loại trụ: với trụ sống đ ể 6 - 8 dây th â n/trụ; trụ g ỗ hay trụ b ê tông để 5 - 7 dây thân/trụ; trụ gạch xây: 20 - 30 dây thân/trụ. - Khi d â y th â n ở độ cao 80 - 100 cm , có 5 - 6 cành qu ả /1 d â y th â n, bấm ngọn l ầ n đ ầu. Nếu trên trụ hồ t iêu vẫn chưa c ó đủ s ố dây th â n cần t hiế t /trụ, khi dây th â n mới c ó t ừ 3 - 5 cành qu ả tiếp tục b ấ m ngọn lần thứ hai. Thực hiện bấm ngọn khi trời kh ô ráo. - Khi d â y hồ tiêu leo hết chi ề u cao trụ, tiến hành h ã m ng ọ n v à c ắ t t ỉ a định k ỳ . b) Tạo h ì nh cơ bản cho hồ tiêu trồ ng b ằ ng d â y lươn - Sau trồng 12-14 tháng, khi dây hồ tiêu leo lên trụ được 1,4- 1 , 5m và có 2-3 c à nh quả ở ngọn th ì đ ố n hay đốn d â y hồ tiêu xu ố ng, t ốt nhất v à o đầu m ù a mưa. - Chỉ đ ô n các dây hồ tiêu có mang c à nh quả, cắt b ỏ các dây không mang qu ả , gỡ d â y xuống tránh làm xây x á t, g ãy gập d â y h ồ tiêu. Xới đất quanh trụ hồ tiêu thành rãnh sâu 10-15 cm, cách trụ 20 - 25 cm, chọn 3 - 4 dây hồ tiêu kh ỏ e, cắt hết lá dưới c à nh mang quả đ ầu t iên 30 - 40 cm, khoanh tròn trong r ã nh sao cho c à nh mang qu ả thấp nhất cách mặt đất 30 - 40 cm, lấp một lớp đấ t m ỏ ng 5 - 7 cm, tưới nước, khi th ấ y r ễ nhú ra từ các đố t đôn dưới đấ t c ầ n l ấ p thêm 3 - 5 cm đất c ó trộn ph â n hữu cơ, tránh ú ng nước. - Trong năm thứ nhất và thứ hai sau trồng, một số c à nh hồ tiêu ra hoa cần c ắt bỏ để nuôi thân ch í nh. 14.2. T ỉ a cành hồ tiêu thời k ỳ kinh doanh - Sau khi thu hoạch hồ tiêu, cần t ỉ a bớt những cành tược, cành lươn mọc ra từ gốc hồ tiêu ( đ ể bộ tá n hồ tiêu cách mặ t đất Khoảng 10 - 15 cm) và c à nh tược mọc ngo à i khung thân ch í nh, việc t ỉ a cành n ê n ti ế n h à nh vào đ ầu mùa mưa. - Ở một số vườn hồ tiêu c ó hiện tượng hoa không đ ú ng với thời vụ , nên c ắ t bỏ nh ững hoa này. 15. Bón phân a) Ph â n h ữ u cơ B ả ng 1 : Lượng phân h ữ u cơ bón cho hồ tiêu Năm trồng Loại phân Ph â n chuồng, ph â n rác hoai Mục (kg/trụ/n ă m) Ph â n hữu cơ vi sinh, phân hữu cơ sinh học (kg/ tr ụ/n ă m) Năm th ứ nhất (m ớ i trồng) 7 - 10 1 -2 N ă m th ứ 2; thứ 3 10 - 15 2 - 3 Từ n ă m thứ 4 trở đi 15 3 - 5 b) Phân vô cơ Bảng 2: Lượng phân vô cơ bón cho hồ tiêu Năm trồng Lo ại ph â n N (kg/ha/n ă m) P 2 O 5 (kg/ha/n ă m) K 2 O (kg/ha/n ă m) N ă m t h ứ nh ấ t (mới tr ồ ng) 90 - 100 50 - 60 70 - 90 N ă m th ứ 2; thứ 3 150 - 200 80 - 100 100 - 150 Từ n ă m th ứ 4 tr ở đ i 250 - 350 150 - 200 150 - 250 c) Thời kỳ bón: - Ph â n h ữ u cơ: b ó n một lần/năm, đào r ã nh theo mép t á n, sâu 10 - 15 cm, b ó n ph â n v à l ấ p đất , bón ph â n tiến h à nh vào đ ầu mùa mưa, nên ch ú ý trong quá trình đ ào rãnh không l à m tổn thương bộ rễ. - Phân vô cơ: + Trồng mới: sau khi trồng 1 - 1,5 tháng b ó n 1/3 lượng đạm + 1/3 lượng kali, sau khi trồng 2 - 3 tháng b ó n số còn lại. + N ă m th ứ 2 trở đi: b ó n 3 lần Lần 1: 1/3 đạm + 1/3 kali và tất cả lượng phân l â n bón vào đầu mùa m ư a; L ầ n 2: 1/3 đạm + 1/3 kali, bón vào giữa mùa mưa; L ầ n 3: lượng phân còn lại, bón vào cu ố i mùa mưa. + Hồ tiêu đ ã cho trái : bón 4 lần L ầ n 1: ¼ đạm + ¼ kali và t ấ t c ả lượng phân lân kết hợp với ph â n h ữ u cơ , bón t rướ c khi kết thúc thu hoạch Khoảng 10 ngày. Lần 2: ¼ đ ạm + ¼ kali, bón vào đầu mùa mưa: L ầ n 3: ¼ đạm + ¼ kali, bón v à o gi ữ a mùa mưa. L ầ n 4: lượng phân còn lại bón v à o cuối mùa mưa. Cách b ó n: Bón ph â n khi đất đủ ấm, rải l ê n mặt đấ t theo m é p t á n, xới nhẹ lấp phân vào đất, tránh làm đứt r ễ hồ tiêu. Bổ sung v ô i: Bón v ớ i liều lượng 500kg/ha/n ă m. Rải đều trên mặt đ ất theo hình chiếu t á n hồ ti ê u hoặc ủ chung với phân chuồng rồi đem bón cho h ồ tiêu. Sử dụng ph â n b ó n l á, bổ sung ph â n trung lượng (Ca, Mg) v à vi lượng (Zn) và bo (B) 2 - 3 l ầ n tr ong mùa mưa. 16. T ưới nước Bảng 3: Lượng nước tưới cho hồ tiêu Loại vườn Đấ t bazan Đất cá t pha Lượng nước (l í t/trụ) Chu k ỳ (ngày) Lượng n ước (lí t/ tr ụ ) Chu kỳ (ngày) Hồ tiêu tr ồ ng m ớ i 30 - 40 10 - 15 20 - 30 7 - 10 H ồ tiêu KTCB 60 - 80 10 - 15 10 - 50 7 - 1 0 Hồ tiêu kinh doanh 100 - 120 20 - 25 80 - 100 1 0 - 1 5 - H ồ tiêu trồng mới v à ki ế n thiết cơ bản: tư ớ i đ ề u trong mùa kh ô cho đến khi c ó m ư a; trong năm th ứ nhất, n ế u trong mùa mưa gặp hạn kéo dài phải tưới b ổ sung: - Hồ tiêu kinh doanh: tưới vào mùa khô khi cây đ ang nuôi quả v à đ ầ u mùa mưa khi nhiệt độ cao , ẩ m độ thấp, sau khi thu hoạch hạn ch ế tưới nước. - C ó th ể tưới gốc, hoặc xây dựng hệ thống tưới nh ỏ giọt kết hợp bón ph â n. 17. Làm cỏ, tủ gốc - Làm c ỏ quanh gốc và giữa hàng hồ tiêu, đối với c ỏ trên mặt bồn ph ả i làm b ằ ng tay tránh t ổ n thương vùng c ó r ễ , xới cách gốc hồ tiêu 50 - 60 cm, hạn ch ế xới xáo vào mùa mưa - Vào đ ầu m ù a kh ô dùng c ỏ hoặc rơm rạ kh ô t ủ quanh gốc hồ tiêu đ ể gi ữ ấ m. Trồng cây lạc dại hay lạc lưu niên (Arachis P into i) che ph ủ đất. III. SÂU BỆNH HẠI CHÍNH HẠI HỒ TIÊU VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ 1. Rệp sáp (Pseudococcus sp .) - L à loài côn trùng nhỏ, hình b ầ u dục, dài 2.5 - 4,5 mm , rộng 2 - 3 mm. Cơ th ể màu v à ng hồng, bên ngoài ph ủ một lớp bột sáp m à u trắng. - Tập t í nh s ố ng v à g â y hại: rệp s ố ng th à nh từng đám b á m ch ặ t v à o chùm hoa, trái , k ẽ c à nh hoặc m ặ t dưới của l á , hút nhựa cây làm lá , trái bị h é o kh ô . Sau một thời gian rệp hại th ườ ng th ấy nấm bồ hóng đen phát triển ở nh ữ ng nơi có nhiều ch ất d ườ ng do rệp ti ết ra. Ngoài g â y hại b ộ phận trên m ặ t đất , rệp còn ch í ch h ú t d ị ch ở gốc th â n , c ổ rễ, rệp sinh sản rất nhanh v à phát triển mạnh vào cu ố i mùa mưa, thường cộng sinh với nấm Bornetina sp. ở trong đất, d o vậy rệp khó bị diệt b ằ ng thu ố c hóa h ọ c. - Phòng tr ừ : Thường xuyên theo dõ i trên cây v à dưới b ộ r ễ đặc biệt là vào cuối mùa mưa, đầ u mùa kh ô . Khi phát hiện rệp hại s ử dụng thuốc bảo vệ thực vật c ó hoạ t chất nh ư : Abamectin, Emamectin-benzoate , Petroleum oil , Dimethoate , Carbaryl... Nồng độ và liều lượng tham kh ả o theo khuyến cáo của nhà sản xuất. 2. Các loại rầy mềm (Toxoptera s p . ) và bọ xít lưới ( E l asmognathus nepa l ensis) - Rầy mềm và bọ xít lưới gây hại trên đ ọt non , lá, chùm hoa, chùm qu ả v à c ả trên dây hồ tiêu. - Phòng tr ừ : s ử d ụ ng thu ố c b ả o vệ thực vật có hoạt ch ấ t như: Abamectin , E mamectin-b e nzoate, Pe tro leum oil, Cypermethrin , Etofenprox , Thiamethroxan phun với n ồ ng đ ộ khuy ế n c á o. 3. Tuy ế n trùng hại hồ tiêu - Triệu chứng v à gây hại: tuy ế n trùng hại bộ rễ làm cây hồ tiêu sinh tr ưở ng kém, lá vàng, nếu bị nặng c ây s ẽ h éo và chết, tuyến trùng thường xuất hiện và g â y hại trong thời kỳ kinh doanh. Khi tu y ến trùng tấn c ô ng g â y v ết thương ở r ễ đ ể chích hút tạo Điều kiện cho các loại nấm như Phytophthora capsi ci , Fusarium sp. , Pythium sp. xâm nhập qua vết thương h ủy hoại bộ rễ l à m cho cây h ồ tiêu càng nhanh ch ết. - Hai loại tuyến trùng thư ờ ng gặp lá tuy ế n trùng gây nốt sần (Me l oidogyne incognita) v à tuy ế n trùng đục hang (Radopho l us s i mi l is) , ngoài ra còn c ó một số lo à i khác í t g â y thiệt hại. - Ph ò ng tr ừ : Áp dụng t ổ ng hợp các biện pháp sau: + Chọn gi ố ng hồ tiêu c ó khả năng kh á ng bệnh tốt như Lada Be l angtoeng, V ĩ nh Linh, Ấ n Độ, khi b ó n phân không làm t ổ n thương bộ rễ của hồ tiêu, t ă ng cường bón phân hữu cơ kết hợp với chế phẩm sinh học như Trichoderma đ ể t ă ng sức đề kháng cho cây h ồ t iê u. - Dùng thuốc hóa học: sử dụng thu ố c có hoạt chất: Cytokinin, Ethoprophos , Benfuracarb, Abamectin...Cách dùng và li ề u lượng theo ch ỉ d ẫ n của nh à sản xuất. 4. Bệnh chết nhanh - Nguyên nhân: do n ấ m Phytophthora sp. gây ra. - Triệu ch ứ ng: + Tr ê n r ễ , thân ngầm: Ban đ ầu nấm bệnh t ấ n công vào các rễ nh ỏ làm c á c r ễ n à y bị thối từ đầu r ễ vào, dần lây sang các r ễ ch í nh gây th ố i cả b ộ r ễ v à th â n ng ầ m, làm lá h é o tóp lại rồi rụng. - Tr ê n th â n, cành, lá: Nấm x â m nhập đầu tiên là nh ữ ng vết bệnh m ề m, sũng nước sau đó lan rộng tạo ra các vết th â m đ en làm th ố i th â n , cành , lá . Khi cây bị hại th â n l á c ó triệu ch ứ ng héo r õ nhanh, t ừ khi bệnh xuất hiện đến khi cây hồ tiêu ch ế t ho à n t o à n có thể ch ỉ v à i ba tu ầ n. + Trên gi ẻ hoa, quả: N ấ m x â m nhi ễm g â y ra hiện tượng gi ẻ hoa , quả bị đen và rụng. - Phòng trừ: + Không l ấ y hom gi ố ng ở nh ữ ng cây hồ tiêu đã bị nhi ễ m bệnh. + Xử l ý hom giống bằng một trong các loại thuốc tr ừ nấm. + Trong quá trình chăm sóc vườn hồ tiêu tránh gây vết thương cho th â n ng ầ m và r ễ h ồ tiêu nhất là vào mùa m ư a. + Bón phân đ ầ y đủ, cân đố i, hợp lý tránh bón thừa đ ạm , nên bón kết hợp với các chế ph ẩ m sinh học như Trichoderma sp , Ke t omium ... để hạn ch ế sự phát triển của nấm. + C ắ t b ỏ các d â y lươn v à các cành nh á nh cách mặt đất Khoảng 20 - 30 cm , dọn vườn sạch sẽ, thông thoáng. + Thoát nước t ố t vào mùa mưa, tránh sự đọng nước ở gốc hồ ti ê u. + Khi phát hiện cây hồ tiêu có dấu hiệu bệnh dùng các loại thuốc có hoạt chất như Fosetyl Aluminium, Metalaxyl , Manco z eb... pha ở n ồ ng độ v à liều lượng theo khuy ế n cáo, phun quanh gốc và toàn bộ tán lá. Xử l ý 2 - 3 l ầ n, m ỗ i l ầ n cách nhau 15 ngày. Đ ối với những trụ h ồ tiêu đ ã bị ch ế t do bệnh c ầ n thu gom tiêu hủy và xử lý đất b ằ ng vôi bột từ 0 , 5 - 1 kg/trụ, ph ơ i ải. 5. Bệnh ch ế t chậm - Nguyên nhân gây ra bệnh này do các nấm như Fusarium sp. , Rhizoctonia sp. , Dip l odia sp. - Triệu ch ứ ng: Cây sinh trưởng chậm, lá nhạt m à u và chuy ể n sang màu vàng, sau đ ó l á , hoa, quả rụng d ầ n từ dưới gốc l ê n ngọn, các đ ốt rụng t ừ trên xuống và gốc bị th ố i. - Phòng trừ: Không n ê n đ ể v ườ n bị ngập nước v à quá ẩm ướt, cây bị nặng cần nh ổ b ỏ, đ ố t để t iê u hủy nguồn bệnh. Khi có triệu chứng bệnh xuất hiện, có thể dùng thuốc có hoạt chất như Thiophanate - Methyl, chế phẩm Trichoderma sp. phun hay tưới gốc với nồng độ và li ề u lượng như khuyến cáo của nhà sản xuất. 6. Bệnh thán thư - Do nấm Co ll etotrichum gloeosporioides g â y nên. - Triệu chứng: trên lá c ó nh ữ ng vết v ằ n lớn màu vàng nâu, xung quanh v ế t v ằ n có quầng đ en. N ế u bệnh gây hại sang c à nh, b ô ng th ì làm rụng đố t , c à nh, hạt khô đen và lép. - Phòng trừ: dùng thuốc có hoạt chất nh ư Thiophana t e - Methyl... phun với n ồ ng độ và liều lượng nh ư khuy ế n cá o . 7. Bệnh virus ha y bệnh xo ắ n lùn - Nguyên nh â n g â y ra bệnh này l à do v i rút, bệnh thường bắt đ ầu xu ấ t hiện ở thời kỳ ki ế n thiết cơ bản. Tác nh â n truyền bệnh ở vườn hồ tiêu ch ủ yếu là côn t rù ng chích hút như bọ x ít, r ầ y, rệp , tuyến tr ù ng và dụng cụ dao , k é o c ắ t t ỉ a c â y h ồ tiêu. - Triệu ch ứ ng: lá nh ỏ, cong queo, c ó màu hơi vàng, bị khảm, th ườ ng xuyên xuất hiện ở các lá non, cây c ằ n c ỗ i , chậm phát triển, giảm năng suất, khi bệnh nặng câ y s ẽ chết. - Phòng tr ừ : không lấy hom gi ố ng từ vườn hồ tiêu bị bệnh, khi bệnh xuất hiện nhổ bỏ nh ữ ng c â y bị bệnh, gom lại phơi kh ô đ em đốt để hạn chế sự lây lan. - Khi phát hiện côn trùng m ô i giới truyền bệnh nên sử dụng thuốc b ả o vệ thực vật có hoạt chất như: Abamectin , E mamectin-benzoate, Petroleum oil, Cypermethrin , Etofenp o x, Thiamethroxan phun theo chỉ d ẫ n. IV. THU HOẠCH, SƠ CHẾ VÀ BẢO QUẢN 1. Thu hoạch - Mùa thu hoạch t ùy theo từng vùng sinh thái kh á c nhau, thường Khoảng tháng 5 - 7 ở B ắ c Trung bộ, tháng 3 - 5 ở Duyên hải miền Trung, tháng 2 - 4 ở Tây Nguy ê n và tháng 1 - 3 ở Đông Nam Bộ. Mỗi vụ hái 2 - 3 đợ t, dùng kéo c ắ t rời chùm quả ở đoạn cu ố ng chùm để tránh gây vết thương ở các đố t thân. - Không nên thu hoạch khi quả hồ tiêu còn xanh (trừ khi hái tận thu), th ờ i điểm thu hoạch tốt nhất đề l à m hạt hồ tiêu đ en khi chùm hồ tiêu c ó trên 5 % qu ả chín có màu v à ng, đỏ v à để làm hồ tiêu sọ khi trên 20 % quả chín. 2. Phơi sấy hạt hồ tiêu - Khi thu há i xong có thể phơi ngay đ ể làm hồ tiêu đen hoặc ủ 1 - 2 ngày tro ng mát cho hồ tiêu tiếp tục chín để làm h ồ ti ê u sọ, thường xuyên trộn đ ề u trong quá trình ủ đ ể quả chín đạt độ đ ồng đều cao, tách hạt ra khỏi chùm qu ả sau khi phơi 1 - 2 nắng. - Phơi kh ô : để hạt hồ tiêu đen thương phẩm có màu đẹp, tr ướ c khi phơi nên nh ữ ng hạt hồ tiêu v à o nước nóng 80º C trong vòng 1 - 2 phút, trộn đều sau đó lấy ra đ ể trong mát cho ráo nước rồi đ em phơi. - Phơi hạt hồ tiêu trên sân xi măng, tấm bạt hoặc nong tre , s â n cần đ ược r ử a sạch trước m ỗ i đợ t phơi, dùng lưới ni l ô ng bao quanh khu vực phơi để tránh động vật v à o khu phơi. N ế u trời n ắ ng phơi 3 - 4 ngày , đ ộ ẩ m của hạt sau khi phơi kh ô ph ả i đả m bảo dưới 14 %, s ả n ph ẩ m sau khi phơi gọi l à hồ tiêu đ en. - C ó thể dùng máy sấy lúa , sấy bắp, s ấ y cà ph ê để sấy hạt hồ tiêu, gi ữ nhiệt đ ộ ổ n định trong buồng sấy Khoảng 55 - 60°C. - Sau khi s ấ y khô , hạ t hồ tiêu cần được làm sạch tạp chất , lá , cuống chùm quả bằng cách s à ng, quạ t, r ê . Mu ố n là m hồ tiêu sọ (hồ t i ê u trắng), t ố t nhất ngâm hạ t hồ tiêu tươi 24 - 36 giờ, vớt hồ tiêu ra bóc v ỏ và đãi sạch. 04 kg hạt hồ tiêu tươi có thể l à m được 01 kg hồ tiêu sọ. Có thể l à m hồ tiêu sọ từ hồ tiêu kh ô b ằ ng cá ch cho hạt hồ tiêu vào bao đ em ng âm trong nước t ừ 8 - 10 ngày trong bể , thường xuyên thay nước, khi th ấ y vỏ đen (mềm) th ì lấy ra , cho vào m á y l à m tróc vỏ , làm sạch và đem phơi. 3. Bảo qu ả n Cho hạt hồ tiêu v à o bao 2 l ớ p, lớp trong l à bao nilon (P E ) đ ể ch ố ng ẩ m mốc , lớp ngo à i l à bao PP hoặc bao b ố , ch ấ t trên kệ hoặc pa-lét trong kho. Kh o chứa phải thông tho á ng, không quá nóng, không ẩm ướt. Phần III TỔ CHỨC THỰC HIỆN 1. UBND các t ỉ nh trồng hồ tiêu chỉ đạo Sở Nông nghiệp v à PTNT phối h ợ p các đơn vị li ê n quan vận dụng, xây dựng hướng dẫn Quy trình k ỹ thuật trồng, ch ă m sóc và thu hoạch hồ tiêu cụ thể tr ê n địa bàn , đảm bảo các Điều kiện và quy trình; nghiên cứu ban hành chính s á ch hỗ trợ trồng , thâm canh c â y hồ tiêu phù hợp tại địa phương. 2. Các trường, viện nghiên c ứ u về hồ tiêu phối hợp Sở Nông nghiệp v à PTNT các t ỉ nh và các tổ chức, cá nhân trồng hồ tiêu nghiên cứu tổng kết, đánh giá các mô h ì nh sản xuất h ồ tiêu, kịp thời đề xuất Điều ch ỉ nh, bổ sung quy trình cho ph ù hợp với thực tế sản xuất. 3. Trong qu á trình thực hiện, nếu có vư ớ ng m ắ c đ ề nghị các t ổ chức, c á nh â n phản ánh kịp thời về Bộ N ô ng nghiệp v à Phát triển nông thôn (Cục Trồng trọt) để xem xét, s ử a đ ổ i, bổ sung ./.