TCVN11252:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11252:2015 (ISO 11837:2011) về Máy lâm nghiệp - Hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa - Tính năng và phương pháp thử TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 11252:2015 ISO 11837:2011 MÁY LÂM NGHIỆP - HỆ THỐNG CHẮN VẬT BẮN RA TỪ XÍCH CƯA - TÍNH NĂNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỬ Machinery for f orestry - Saw chain shot guarding systems - Test method and per f ormance cr i ter i a Lời nói đầu TCVN 11252:2015 hoàn toàn tương đương ISO 11837:2011. TCVN 11252:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 23, Máy kéo và máy dùng trong nông lâm nghiệp biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. MÁY LÂM NGHIỆP - H Ệ THỐNG CH Ắ N VẬT B Ắ N R A TỪ XÍCH CƯA - T Í NH N Ă NG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỬ Machinery for f orestry - Saw chain shot guarding systems - Test method and per f ormance cr i t t er i a Chú ý - Phương pháp thử quy định trong Tiêu chuẩn này liên quan đến những công việc có thể gây nguy hiểm. Vi ệ c thử sẽ tạo ra những vật bắn ra từ xích cưa. Thực hiện việc thử trong điều kiện không có lắp tấm che bảo vệ cho máy thử. Tấm che bảo v ệ ch ỉ được lấy ra kh i các bộ phận quay đứng y ê n. 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định những yêu cầu về tính năng và phương pháp thử tương ứng đối với hệ thống chắn vật bán ra từ xích trên đầu cưa và cưa kẹp của máy lâm nghiệp. Ch ỉ áp dụng đối với trường hợp gẫy vỡ xích cưa trên phía cắt của thanh dẫn hướng. CHÚ THÍCH: Các phương ph á p thử và máy móc thử kh á c có thể được dùng n ế u ch ú ng cho những kết quả tính năng tương đương. 2 Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chuẩn này sử dụng những thuật ngữ và định nghĩa sau đây. 2.1 Vật bắn ra t ừ xích cưa (saw chain shot) Vật thể bay với tốc độ cao và bao gồm một hoặc nhiều phần t ử (mắt xích dẫn động, mắt xích nối, mắt xích cắt) của xích cưa bị gẫy v ỡ . CHÚ THÍCH 1: Xích cưa bao gồm các ph ầ n tử dưới dạng các mắt xích dẫn động, m ắ t xích cắt và mắt xích n ố i đư ợc n ố i với nhau bằng các chốt tán. CHÚ THÍCH 2: Vật bắn ra từ xích c ư a có trọng lượng từ 1g đến 100g, phụ thuộc vào kích c ỡ của xích cưa và các phần t ử xích cưa bị gẫy v ỡ . CHÚ THÍCH 3: Trong mộ t lo ạ t thử, c ó thể có nhiều vật được tạo ra tr ê n cùng x í ch cưa bị g ẫ y vỡ, b ắ n ra theo những hướng khác nhau. 2.2 Tốc độ thiết kế cực đại của xích cưa (maximum design sa w chain speed) C Tốc độ x í ch cưa cao nhất trong điều kiện không t ả i đối với một t ổ hợp gồm xích cưa, thanh dẫn hướng và bánh sao ch ủ động. 2.3 Bộ phận cắt ( c utting attachment) Một tổ hợp g ồ m xích cưa, thanh dẫn hướng và bánh sao chủ động lắp trên đầu cưa hoặc cưa kẹp. 2.4 Hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa (saw chain shot guarding system) Hệ thống này nhằm ngăn chặn xích cưa không bị đứt và/hoặc tạo ra vật bắn ra từ xích cưa sau khi đi qua bánh sao chủ động trong trường hợp xích cưa bị gẫy, vỡ. 2.5 Panen tham chiếu (reference panel) Panen phẳng gồm một tấm nhựa, bìa cactông hoặc vật liệu tương tự để hiển thị vật bắn ra từ xích cưa. 3 Thiết bị thử 3.1 Máy móc thử Hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa với toàn bộ các bộ phận của nó được bắt vào giá thử giống như lắp vào đầu cưa hoặc cưa kẹp tương ứng. Một cách khác, toàn bộ đầu cưa hoặc cưa kẹp được bắt vào giá thử. 3.2 Cụm truyền động Cụm truyền động được duy trì ở tốc độ không đổi trong phạm vi 2 m/s trong khi gẫy v ỡ , có t í nh đến sự tăng lên của lực liên quan đ ế n sự gẫy vỡ xích cưa. CHÚ THÍCH: Có một cách thích hợp để thực hiện c ô ng việc này l à sử dụng một động cơ điện (15 kW và 50 vòng/s) với một bộ truyền đ ai và bánh răng tăng tốc độ lên bốn lần và v ớ i một bánh đà 15 kg lắp tr ê n trục truyền động (đường kính 360 mm và dày 19 mm). 3.3 C ơ cấu điều khiển tốc độ xích c ư a Cơ cấu này có thể điều chỉnh được tốc độ xích cưa trong phạm vi từ 30 m/s đến 60 m/s với dung sai lớn nhất ± 2 m/s. 3.4 Đo tốc độ trục truyền động D ùng một đồng hồ chỉ thị đo tốc độ trục truyền động để kiểm tra tốc độ xích cưa với độ sai lệch lớn nhất là ± 1 , 0%. 3.5 Hệ thống căng xích cưa Hệ thống căng xích cưa ph ả i căng được xích cưa theo khuyến nghị của nhà sản xuất. 3.6 Hệ thống bôi tr ơ n xích c ư a Hệ thống bôi trơn xích cưa phải bôi trơn được xích cưa v ớ i dòng dầu và chất lượng dầu theo khuyến nghị của nhà sản xuất. 3.7 C ơ c ấ u hãm dừng xích cưa Cơ c ấ u hãm dừng x í ch cưa được quy định trong Phụ lục A. 3.8 Tấm che bảo vệ T ấ m che bảo vệ phải bao trùm hoàn toàn trang bị thử và đầu cưa hoặc cưa kẹp trong khi thử. T ấ m che bảo vệ phải có đ ộ bền ít nhất tương đương với thép tấm chiều dày 6 mm. 4 Bộ phận cắt 4.1 Thanh dẫn hướng Ph ả i chọn thanh dẫn hướng dài nhất có sẵn cho các loạt thử. Nếu máy có thanh d ẫn hướng có hình dạng khác, nó cũng phải được thử. Thanh dẫn hướng phải được lắp trên một cụm với các phụ kiện gá lắp nguyên bản, theo quy cách kỹ thuật của nh à sản xuất. 4.2 Bánh sao chủ động Ph ả i thực hiện các loạt thử theo quy cách vận hành của n hà s ả n xuất, có lắp bánh sao ch ủ động có sẵn trong bộ phận cắt nguyên b ả n mà nhà sản xu ấ t cung c ấ p. a) tốc độ x í ch cưa cao nhất b) khoảng cách lớn nhất giữa bánh sao chủ động và hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa. 4.3 Xích cưa Phải chọn xích cưa theo khuyến nghị trong sổ tay hướng dẫn sử dụng đầu cưa hoặc cưa kẹp của nhà sản xuất đ ể sử dụng cùng với thanh dẫn hướng và bánh sao ch ủ động. Một trong những kích thước xích cưa tham khảo sau đây cần được ưu tiên: - xích cưa có bước 0,404 inch, chiều d ày 1,6 mm; - xích cưa có bước 0,404 inch, chiều d ày 2,0 mm; - xích cưa c ó bước ¾ i nch, chiều dày 3,1 mm. Số lượng mắt xích dẫn động được xác định liên quan đến chiều dài của thanh dẫn hướng. 5 Panen tham chiếu Chuẩn bị hai panen tham chiếu (xem mục 1a và 1b trong Hình 1) rộng 400 mm ± 20 mm v à dài 1 000 mm ± 20 mm, gồm tấm nhựa, bìa cactông hoặc vật liệu tương tự. Vị trí và hướng của hai panen tham chiếu được mô tả trong Hình 1. 6 Định chuẩn trước khi thử Thực hiện việc định chuẩn trước nhằm bảo đảm độ tin cậy của các kết quả thử. Thực hiện mười loạt thử mà không lắp hệ thống chắn vật bắn ra từ cưa xích nhằm đánh giá chức n ă ng việc sắp đặt thử. Thực hiện quy trình thử như quy định trong Điều 8, nhưng không lắp hệ thống chắn vật bắn ra từ cưa xích. Tiến hành năm loạt thử với tốc độ xích cưa bằng 0,8 lần tốc độ thiết kế cực đại C , năm loạt thử với 1,2 C . Ít nhất có bốn trong năm loạt thử ở mỗi tốc độ phải có một vật bắn ra từ xích cưa xuyên qua một trong các panen tham chiếu. Nếu toàn bộ đầu cưa hoặc cưa kẹp được thử, một số chi tiết của hệ thống chắn vật bắn ra từ cưa xích và các chi tiết cản tr ở (xem 7.3) phải đ ược tháo ra trước khi thử định chuẩn, nhằm bảo đảm tạo ra được các vật bắn ra từ xích cưa. Nếu ch ỉ tiêu ít nh ấ t c ó bốn vật bắn ra từ xích cưa trong n ă m loạt thử không đạt được, cần phải sắp đặt lại việc thử và làm lại việc định chuẩn trước cho đến khi đạt được ch ỉ tiêu này. Kích thước tính b ằ ng milimet CHÚ DẪN: 1a panen tham chiếu song song với đư ờ ng tâm thanh dẫn hướng 1b panen tham chiếu th ẳ ng góc với đường tâm thanh dẫ n hướng 2 vùng vật bắn ra từ xích cưa 3 bánh sao ch ủ động 4 thanh dẫn hướng a chiều quay của xích cưa Hình 1 - Thanh dẫn h ư ớng và vị trí các mặt ph ẳ ng tham chiếu 7 Lắp hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa vào giá thử 7.1 Định vị Hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa phải được định vị ở cùng một khoảng cách, cả theo phương nằm ngang và thẳng đứng, từ bánh sao ch ủ động như nguyên bản trên đầu cưa hoặc cưa kẹp. 7.2 Các vị trí thay đổi khác Nếu vị trí của hệ thống ch ắ n vật bắn ra từ xích cưa thay đổi đối với thanh dẫn hướng trong khi cắt, hệ thống này phải được thử trong ba vị trí khác nhau sau đây - Vị trí 1 - thanh dẫn hướng ở vị trí "home " ; - Vị trí 2 - thanh dẫn hướng ở một nửa độ sâu cắt; - Vị trí 3 - thanh dẫn hướng ở độ sâu cắt lớn nhất. 7.3 Các chi tiết cản tr ở Bất kỳ chi tiết nào trên đầu cưa hoặc cưa kẹp có thể ảnh hưởng đến t ì nh trạng của xích cưa gãy vỡ, cần được xem xét trong việc thử. VÍ D Ụ: Các vít, đai ốc, vết hàn, đúc và chi tiết gia cường. 8 Quy trình thử Thử nghiệm phải được tiến hành như sau: a) Lắp hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa và bộ phận c ắ t (thanh dẫn hướng, xích cưa và bánh sao ch ủ động) vào giá thử. Ch ỉ được dùng các xích cưa mới. Cách khác, cụ thể bắt một đ ầ u cưa hoặc cưa kẹp lên giá thử. b) Nối bánh sao chủ động vào hệ thống truyền động và kích hoạt hệ thống bôi trơn xích cưa. c) Định vị cơ cấu hãm dừng xích cưa (xem Phụ lục A). Vị trí phải phụ thuộc vào chiều d à i thanh dẫn hướng, X S , đo từ tâm của bánh sao chủ động đến cạnh đầu của thanh dẫn hướng. Xem Hình 2. Khoảng cách X 1 phải bằng 0,5 X S và khoảng cách X 2 phải bằng 0,8 X S . Hình 2 - Các vị tr í cơ cấu hãm dừng xích cưa d) Đặt tải trước lên cơ cấu hãm dừng xích cưa và khóa nó tại vị trí ban đầu càng gần với xích cưa càng tốt trong khi vẫn cho phép xích cưa di chuyển một cách tự do. Xem H ì nh A.1. e) M ở khóa cơ cấu hãm d ừng xích cưa và đặt tấm che bảo vệ vào v ị trí trước khi tiến hành bất cứ loạt thử nào. f) Điều ch ỉ nh độ căng xích cưa và tấm che bảo vệ được đặt vào vị trí, cho phép bộ phận cắt chạy và nóng lên. g) Bắt đầu loạt thử bằng cách cho xích cưa chạy. h) Điều ch ỉ nh và hiệu chuẩn tốc độ xích cưa tới tốc độ thử đã chọn, duy trì tốc độ này không đổi trong ± 2 m/s. i) Ngắt cơ cấu hãm dừng xích cưa. j) Tắt nguồn động lực đến hệ thống truyền động và đợi cho tất cả các bộ phận quay dừng lại hoàn toàn. k) Mở tấm che bảo vệ l) Đánh giá t ấ t c ả các panen tham chiếu. Nếu một panen tham chiếu bị xích cưa xuyên th ủ ng, phải ghi vào báo cáo. m) Chụp ảnh mỗi mẫu thử của x í ch cưa bị đứt gẫy, kể cả tất cả các chi tiết bị lỏng . n) Tiếp tục với loạt thử tiếp theo Điều 9. 9 Số loạt thử tổng cộng Mối loạt thử ph ả i bao gồm ba thử nghiệm với cùng một cấu hình của giá thử. Số loạt thử t ổ ng cộng cũng sẽ phụ thuộc vào số lượng các thanh dẫn hướng (xem 4.1) và bánh sao khác nhau (xem 4.2) và các vị trí có thể của hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa (xem 7.2), cũng như ít nhất hai vị trí của cơ cấu h ã m dừng xích cưa được lựa chọn xem Điều 8, c) và hai tốc độ xích cưa khác nhau. Hai tốc độ xích cưa khác nhau ph ả i bằng - 1,2 lần tốc độ thiết kế cực đại của xích cưa, C và - 0,8 lần tốc độ thiết kế cực đại của xích cưa, C . B ả ng 1 trình b à y trình tự loạt thử yêu c ầ u với hai loại thanh dẫn hướng và một vị trí có thể của hệ thống chắn vật bắn ra từ cưa xích. Để đánh giá độ bền mài mòn trên hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa, phải tiến hành ít nhất 24 loạt thử. Nếu ch ỉ cú một thanh d ẫn hướng được thử, thì cần lặp lại loạt thử số 1 đến 12 ở các tốc độ xích cưa và các vị trí của cơ cấu hãm dừng xích cưa khác nhau. 10 Yêu cầu về tính năng Hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa được xem là không đạt nếu một vật bắn ra từ xích cưa đi qua panen tham chiếu trong b ấ t cứ loạt thử riêng lẻ nào. Mức độ mòn của xích cưa trên hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa lớn nhất ph ả i b ằ ng 50 % bề chiều dày vật liệu nguy ê n gốc hoặc 2 mm, lấy giá trị nhỏ hơn trong hai giá trị này, sau 24 loạt thử. 11 Báo cáo kết quả thử Báo cáo kết quả thử bao gồm ít nhất những kết quả thử ghi được trong Bảng 1 và các thông tin sau đây: a) mô t ả các phương tiện thử hoặc cách sắp đặt thử, tên của thiết bị thử, ngày thử; b) viện dẫn đến tiêu chuẩn này (TCVN 11252); c) nhận dạng của hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa (nhà sản xuất, ảnh, số b ả n vẽ hoặc số chi tiết); d) bản thiết kế hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa và quy cách vật liệu (ảnh hoặc b ả n vẽ); e) cách lắp hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa trong giá thử, kể cả bất kỳ chi tiết cản trở nào từ kết c ấ u gần vùng bánh sao ch ủ động (ảnh hoặc bản vẽ); f) nhận dạng các vị trí khác nhau của hệ thống chắn v ậ t bắn ra từ xích cưa (nếu áp dụng); g) bộ phận cắt (xích cưa, thanh dẫn hướng và bánh sao); h) cảng xích cưa; i) loại dầu bôi trơn xích cưa; j) mô tả trình tự các loạt thử (tốc độ xích cưa, vị trí của hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa, vị trí của c ơ cấu hãm dừng xích cưa, thanh dẫn hướng và bánh sao); k) số lượng vật bắn ra từ xích cưa đi qua các panen tham chiếu (xem Điều 10); I) mức độ mòn trên hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa sau 24 loạt thử (xem Điều 10); m) ảnh hoặc video của mỗi m ẫ u trong loạt thử của xích cưa bị gẫy v ỡ , kể cả các chi tiết bị l ỏ ng; n) thông báo về kết quả thử, gồm cả thông tin về hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa có kết quả thử; o) Bất kỳ một cải tiến nào về sắp đặt thử và quy trình thử cụ thể là cần thiết, kể c ả việc đánh giá về cải tiến đó. Bảng 1 - Trình tự các loạt thử yêu cầu Số loạt th ử Tốc độ xích cưa m/s Vị trí thay đổi của hệ thống chắn vật bắn ra từ xích cưa Khoảng cách để định vị cơ c ấ u hãm dừng xích c ư a Số của thanh dẫn h ư ớng Số của bánh sao Kết quả ( vị tr í của vật bắn ra từ xích cưa qua panen tham chiếu) Số của chi tiết xích cưa (ảnh) 1 1,2 C A X 1 1 1 2 1,2 C A X 1 1 1 3 1,2 C A X 1 1 1 4 0 , 8 C A X 1 1 1 5 0 , 8 C A X 1 1 1 6 0 , 8 C A X 1 1 1 7 1,2 C A X 2 1 1 8 1,2 C A X 2 1 1 9 1,2 C A X 2 1 1 10 0 , 8 C A X 2 1 1 11 0 , 8 C A X 2 1 1 12 0 , 8 C A X 2 1 1 13 1,2 C A X 1 2 1 14 1,2 C A X 1 2 1 15 1,2 C A X 1 2 1 16 0 , 8 C A X 1 2 1 17 0 , 8 C A X 1 2 1 18 0 , 8 C A X 1 2 1 19 1,2 C A X 2 2 1 20 1,2 C A X 2 2 1 21 1,2 C A X 2 2 1 22 0 , 8 C A X 2 2 1 23 0 , 8 C A X 2 2 1 24 0 , 8 C A X 2 2 1 n C tốc độ xích cưa thiết k ế cực đại A Vị trí 1,2 hoặc 3 theo 7.2 X 1 , X 2 xem 8c) và Hình 2 Phụ lục A (tham khảo) Cơ cấu hãm dừng xích cưa Chức năng của cơ cấu hãm dừng xích cưa là kịp thời giữ và khóa x í ch cưa đang chuyển động trong khoảng nửa bước xích của nó mà không làm kẹp xích cưa vào thanh dẫn hướng. Cơ cấu hãm dừng xích cưa bao gồm những bộ phận sau đây: a) một c ơ cấu để định vị cơ cấu h ã m dừng tr ê n thanh d ẫn hướng tại những vị trí quy định; b) một bộ phận giới hạn hành trình (xem Hình A.1) để điều chỉnh độ cao của đầu mũi cơ cấu hãm d ừng xích cưa sao cho ở vị trí nh ả của nó (xem Hình A.2), nó sẽ kịp thời giữ và khóa xích cưa đang chuy ể n động mà không làm k ẹ p xích cưa vào thanh d ẫn hướng (xem Hình A.3); c) một cơ cấu đ ể giữ đầu mũi cơ cấu h ã m dừng xích cưa chịu t ả i trước và khóa ở vị trí khởi đầu (xem Hình A.1); d) một cơ cấu cơ kh í để nhả đầu mũi cơ cấu hãm dừng xích cưa từ vị trí ban đầu của nó, tốt hơn là bằng cách điều khiển từ xa (xem Hình A.2). Hình dạng đầu mũi của cơ cấu hãm dừng xích cưa phải sửa đổi cho phù hợp với h ì nh dạng mắt xích cắt của xích cưa (xem H ì nh A.3). Độ cao của đầu mũi phải bằng 1,8 lần độ cao của răng cưa. Thiết kế đầu mũi phải đủ cứng đ ể chịu được những lực t á c động. CHÚ D Ẫ N: 1 cơ cấu khóa ở vị trí khóa 2 cơ cấu nhả 3 bộ phận gi ớ i hạn hành trình Hình A.1 - Cơ cấu hãm dừng xích c ư a chịu tải trư ớ c và khóa CH Ú DẪN: 1 cơ cấu khóa ở v ị tr í nhả 2 cơ cấu nhả Hình A.2 - Cơ cấu hãm dừng xích cưa đư ợ c nhả CHÚ DẪN: 1 đầu mũi của cơ cấu hãm dừng xích cưa Hình A.3 - Cơ cấu hãm dừng xích cưa đang khóa xích cưa