TCVN8663:2011

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8663:2011 (ISO 21482:2007) về An toàn bức xạ - Cảnh báo bức xạ ion hóa - Dấu hiệu bổ sung TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8663:2011 ISO 21482:2007 AN TOÀN BỨC XẠ - CẢNH BÁO BỨC XẠ ION HÓ A – D Ấ U HIỆU B Ổ SUNG lonizing radiation w arning - Supplementary s ymbol Lời nói đầu TCVN 8663:2011 hoàn toàn tương đương với ISO 21482:2007. TCVN 8663:2011 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 85 Năng lượng hạt nhân phối hợp với Cục An toàn bức xạ và hạt nhân biên soạn, T ổ ng cục Tiêu chu ẩ n Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Lờ i giới thiệu Dấu hiệu bức xạ ion hóa cơ bản là “hình ba lá” [TCVN 8092:2009 (ISO 7010:2003), Bảng 1 (Số tham chiếu W003) và ISO 361] được sử dụng khắp thế giới để chỉ sự hiện diện c ủ a bức xạ. Trong lịch sử đã có người, đặc biệt là những người có trình độ học vấn về kỹ thuật và kiến thức không cao đã bị thương hoặc t ử vong do làm việc với nguồn phóng xạ kín hoạt độ cao và không hiểu chính xác nghĩa của dấu hiệu bức xạ trên nguồn. Khả năng phiên dịch và hiểu được dấu hiệ u cảnh báo là vấn đề vô cùng quan trọng cho t ấ t cả mọi người. Nhận thức được vấn đề này, cơ quan thẩm quyền c ủ a Liên Hiệp Quốc, Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) với sự định hướng từ cộng đồng quốc tế đã nhận thấy r ằ ng cần phải xây dựng một dấu hiệu mới có thể đáp ứng tất cả các yêu cầu đối với dấu hiệu cảnh báo. Vì lý do đó, IAEA đã thiết kế ra một số dấu hiệu với các màu, hình dạng khác nhau và đánh giá trong một số thử nghiệm sơ bộ. Các đánh giá và so sánh được thực hiện với những người có trình độ học vấn về kỹ thuật và hiểu biết không cao, trẻ em và những nền v ă n hóa khác nhau của 11 nước. Kết quả đánh gi á được sử dụng trong bản tiêu chuẩn này. Dấu hiệu này nh ằ m bổ sung cho dấu hiệu bức xạ ion hóa cơ bản. AN TOÀN BỨC XẠ - CẢNH BÁO BỨC XẠ ION HÓ A – D Ấ U HIỆU B Ổ SUNG lonizing radiation w arning - Supplementary s ymbol 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định dấu hiệu để cảnh báo về sự tồn tại một mức nguy hiểm của bức xạ ion hóa từ nguồn phóng xạ kín có hoạt độ cao, có thể gây tử vong hoặc tổn thương nghiêm trọng nếu không cẩn trọng khi tiếp cận với nguồn. Dấu hiệu này không thay thế dấu hiệu cơ bản về bức xạ ion hóa quy định tại [TCVN 8092:2009 (ISO 7010: 2003), Bảng 1 (Số tham chiếu W003) và ISO 361] mà b ổ sung cho dấu hiệu đó thông qua việc cung cấp thông tin thêm về sự nguy hiểm liên quan tới nguồn và sự cần thiết phải tránh xa nguồn cho những người không biết hoặc chưa được đào tạo. Dấu hiệu này được Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) khuyến cáo sử dụng đối với nguồn phóng xạ kín nhóm 1, 2 và 3 *) . Những nguồn này được IAEA định nghĩa là có khả năng gây tử vong hoặc tổn thương nghiêm trọng. 2. Hình dạng, kích thước và màu của dấu hiệu Dấu hiệu cảnh báo bức xạ ion hó a bổ sung (xem H ì nh 1 và Hình A.1) được biểu thị dưới đây. Dấu hiệu phải có nền màu đỏ (tông màu đỏ số 187) với các h ì nh màu đen và đường viền bao quanh hình màu trắng. Dấu hiệu không màu vẫn được chấp nhận nếu việc sử dụng màu là không khả thi như trong trường hợp khắc dấu hiệu tr ê n nguồn. Dấu hiệu không được làm nhỏ hơn 3,0 cm để bảo đảm nhìn được rõ ràng. Hình 1 - Dấu hiệu cảnh báo bức xạ ion hóa bổ sung Xem các Hình A.2 đến A.6 cho từng thành phần của dấu hiệu này. 3. Ứ ng dụng dấu hiệu Dấu hiệu cảnh báo bức xạ bổ sung nên đặt gần nguồn, tốt nhất là gắn trên bộ phận che chắn hoặc gần vị tr í có khả năng tiếp cận nguồn. Mục đích đặt dấu hiệu trên bộ phận che chắn là để cảnh báo rằng việc tháo thiết bị là rất nguy hiểm. Do hầu hết các nguồn có kích thước nhỏ nên việc đặt dấu hiệu trực tiếp trên nguồn có thể là không khả thi. Cần đặt dấu hiệu trực tiếp trên bộ phận che chắn của thiết bị sao cho c ó thể nhìn thấy dấu hiệu trước khi tiếp cận nguồn. D ấ u hiệu có thể được khắc, in trên nhãn mác và gắn trên lớp vỏ hoặc làm như thẻ đính theo. Dấu hiệu phải gắn liền với thiết bị chứa nguồn nhằm cảnh báo không được tháo thiết bị hoặc tới gần nguồn hơn. Trong trường hợp có thể, d ấ u hiệu nên đặt trực tiếp trên bộ phận che chắn nguồn và sau lớp vỏ thiết bị sao cho không nhìn th ấ y trong quá trình sử dụng bình thường nhưng sẽ nhìn thấy khi tháo thiết bị. Nếu không có lớp vỏ thiết bị, dấu hiệu nên đặt trên mặt ngoài hộp chứa nguồn tại một v ị trí riêng biệt sao cho dễ nhìn thấy trước khi tiến hành việc tháo rời nhưng không nhìn thấy trong quá trình sử dụng bình thường (v í dụ, đặt dấu hiệu gần nơi tiếp cận nguồn). Dấu hiệu không được đặt ở mặt bên ngoài c ủ a kiện hàng vận chuyển, công te nơ hàng hó a , phương tiện vận chuyển hoặc cửa đi v à o tò a nhà. Phụ lục A (Quy định) Yêu cầu kỹ thuật Các H ì nh A.2 đến A.6 thể hiện các thành phần của dấu hiệu cảnh báo bức xạ ion hóa bổ sung (xem Hình 1). Hình A.1 Hình A.2 Hình A.3 Hình A.4 Hình A.5 Hình A.6 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 8092:2009 (ISO 7010:2003) Ký hiệu đồ họa - Màu sắc an toàn và biển báo an toàn - Biển báo an toàn sử dụng ở nơi l à m việc và nơi công cộng. [2] ISO 361:1975 Graphical symbols - Sa f ety colours and safety signs - sa f ety signs used in workplaces and public areas. [3] Code of conduct on the Safety and Security of Radioactive Sources, IAEA/CODEOC/2004. [4] Categorization of Radioactive sources, IAEA, Sa f ety Standards Series No.RS-G-1.9 (2005) [5] Danger signs, Karmasin Markt f orschung, Osterr Gallup Institut, May 2005. *) Phân nhóm nguồn phóng xạ kín thực hiện theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phân loại và phân nhóm nguồn phóng xạ.