TCVN11568:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11568:2016 về Keo dán gỗ - Thuật ngữ và định nghĩa TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11568:2016 KEO DÁN GỖ - THUẬT NGỮ VÀ ĐỊNH NGHĨA Wood adhesives - Terms and definitions Lời nói đầu TCVN 11568 : 2016 do Viện Nghiên cứu Công nghiệp rừng - Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. KEO DÁN GỖ - THUẬT NGỮ VÀ ĐỊNH NGHĨA Wood adhesives - Terms and definitions 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các thuật ngữ và định nghĩa liên quan đến keo d á n gỗ, bao g ồm: - Thuật ngữ chung và các thông số cơ bản; - Thành phần và sử dụng keo; - Tên gọi một số loại keo dán thông dụng dùng trong ngành công nghiệp gỗ. 2 Thuật ngữ và định nghĩa 2.1. Thuật ngữ chung và các thông số cơ bản 2.1.1 Keo dán gỗ (wood adhesive) Chất có khả năng liên kết các vật liệu gỗ với nhau hoặc liên kết vật liệu gỗ với vật liệu khác bằng gắn kết bề mặt. CHÚ THÍCH: Keo (adhesive) là thuật ngữ chung, được h ì nh thành trên cơ sở x i măng (cement), nhựa tự n hi ên (glue/ natural resin), nhựa cây (mucilage), h ồ keo (paste), nhựa tổng hợp (synthetic resin). 2.1.2 Nhựa (resin) Chất rắn, nửa rắn, hoặc chất lỏng, thường là vật liệu hữu cơ c ó khối lượng phân tử khô n g xác định và khi là chất rắn, thường c ó một khoảng h óa mềm hoặc khoảng nóng ch ả y (điểm hóa mềm hoặc điểm nóng chảy không xác định) và có xu h ư ớng hóa lỏng khi b ị nén ép. 2.1 . 2.1 Nhựa t ổ ng h ợ p (synthetic resin) Hợp ch ấ t cao phân tử c ó nguồn gốc từ các chất phân tử lượng thấp không có sẵn trong thiên nhiên, thông qua các ph ả n ứng hóa học tạ o thành. 2.1.2.2 Nhựa tự nhiên (natural resin) Hợp chất cao phân tử có nguồn gốc từ thực vật hoặc động vật. 2.1.3 Hàm lượng chất rắn (solid content) Hàm lượng chất khô Phần trăm theo khối lượng ch ấ t không bay hơi chứa trong dung dịch keo. 2.1.4 Độ nhớt (viscosity) Khả năng của dung dịch keo chống lại sự chảy lỏng, được hi ể u là t ỷ lệ của ứng suất trượt tồn tại trong dung dịch keo với t ố c độ chảy lòng do áp lực kéo trượt. CH Ú THÍCH: 1) Keo có độ nhớt càng cao th ì tính th ấ m ướt càng thấp; 2) Đơn vị của độ nhớt là mPa • s (milipascan giây), cP (centipolse), hoặc theo phương pháp xác định bằng cốc đong, đơn vị của độ nhớt là a s/b °C/c mm (trong đó a là thời gian chảy của dung dịch keo t í nh bằng giây xác định tạ i nhiệt độ b t í nh bằng độ Celsius với đường k í nh lỗ của cốc đong là c t í nh bằng millimet). 2.1.5 Độ pH (power of hydrogen/ pH) Chỉ số mô tả độ hoạt hóa c ủ a các ion hydro (H + ) trong dung dịch keo, được hi ể u là tr ị số âm lôgarit thập phân của nồng độ ion H + trong dung dịch (n ồ ng độ ion H + được đo theo mol trên lít). 2.1.6 Khối lượng riêng (density) Đại lượng mô tả đặc t í nh mật độ của vật chất, là khối lượng của keo trên một đơn vị thể tích. CHÚ TH Í CH: Đơn v ị tính kh ối lượng riêng của keo thường là kg/m 3 , hoặc g/cm 3 . 2.1.7 Hàm lượng formaldehyde tự do (free formaldehyde content) Hàm lượng formaldehyde trong keo ở trạng thái không liên kết hóa học do chưa phản ứng trong quá tr ì nh tổng hợp keo hoặc tạo thành từ phản ứng thủy phân keo trong quá trình lưu trữ/ bảo quản. CH Ú TH Í CH: Đơn v ị t í nh hàm lượng của các chất trong keo thường là ppm (một phần triệu), %, hoặc mg/kg. 2.1.8 Hàm lượng phenol tự do (free/unreacted phenol content) Hàm lượng phenol trong keo ở trạng thái không liên kết hóa học do chưa phản ứng trong quá trình tổng hợp keo. 2.1.9 Hàm lượng các hợp chất hữu cơ dễ bay hơ i (volatile organic compounds content) Hàm lượng VOC Hàm lượng các h ợ p chất hữu cơ dễ bay hơi có trong keo được định lượng ở các điều kiện x á c định. CHÚ TH Í CH: Đặc t í nh và s ố lượng của các hợp ch ấ t được định lượng sẽ phụ thuộc vào lĩnh vực áp dụng của keo dán gỗ. Với mỗi l ĩ nh vực áp dụng, các giá trị gi ớ i hạn và các phương pháp xác định hoặc t í nh toán được quy định the o các quy t ắ c hoặc thỏa thuận. 2.2. Thành phần và sử dụng keo 2.2.1 Chất đóng rắn (hardener/ curing agent) Chất hoặc hỗn hợp các chất khi bổ sung vào keo làm keo đóng rắn thông qua phản ứng hóa học. VÍ DỤ: Amin, anhydride làm chất đ ó ng rắn cho keo epoxy. 2 . 2.2 Ch ấ t x ú c tác (catalyst) Chất khi bổ sung vào keo làm thay đổi tốc độ đóng rắn của keo m à không tham gia ph ả n ứng hóa học. VÍ DỤ: Các ion kim loại làm ch ấ t x ú c tác cho keo PF; (NH 4 )CI hoặc (NH 4 ) 2 SO 4 làm chất xúc tác cho keo UF. 2.2.3 Chất hóa dẻo (plasticizer) Ch ấ t khi bổ sung vào keo làm tăng độ mềm dẻo của keo. VÍ DỤ: 1,2,3-Propanol, (2S,3R,4R,5R)-hexan-1 , 2 , 3,4 , 5,6-hexol , glycol, sulfonat làm tăng độ dẻo cho keo protein từ động vật; phthalat este, benzoat este, phosphat Iàm tăng độ dẻo cho keo polyurethan. CH Ú THÍCH: Chất hóa dẻo làm tăng độ giãn dài, giảm độ đàn h ồi , gi ả m nhiệt độ thủy tinh hóa và giảm nhiệt đ ộ n óng chảy của keo. Hầu h ế t keo dán gỗ khi sử dụng c ầ n được tạo ra màng keo c ó độ cứng vững cao, nên chất hóa dẻo ít đ ược sử dụng và ch ỉ sử dụng trong trường hợp thật cần thiết. 2.2.4 Chất ghép nố i (coupling agent) Chất có khả năng ghép nối những vật liệu khác nhau do có các nhóm chức có thể phản ứ ng với bề mặt của những vật liệu đó. V Í DỤ: Silan (Si H 4 ), hydroxymethylated resorcinol, resorcinol formaldehyde. CHÚ THÍCH: Ch ấ t ghép n ố i nếu được đưa l ê n trên b ề mặt vật dán trước khi tráng keo thì gọi là chất nền (primer). 2.2.5 Thời gian sống (storage/shelf life) Khoảng thời gian tính từ khi keo đã được đóng g ó i có thể lưu trữ ở điều kiện nhiệt độ nhất định mà vẫn g i ữ được các tính năng sử dụng. 2.2.6 Thời gian sống công nghệ (work i ng/pot life) Khoảng thời gian tính từ kh i keo được trộn với chất x ú c tác, dung môi, hoặc các hợp chất khác mà vẫn duy trì được tính năng sử dụng. 2.2.7 Thời gian thao tác sau khi trải keo (assembly time/ AT) Khoảng thời gian tính từ sau khi trả i keo lên bề mặt vật d á n đến khi b ắ t đầu thực hiện tăng áp và/hoặc tăng nhiệt để đóng rắn keo. 2.2.8 Thời gian mở (open assembly time/ OAT) Khoảng thời gian tính từ sau khi trải keo lên bề mặt vật dán đến khi bắt đầu ghép mối dán (gh é p các bề mặt vật dán đ ã tráng keo với nhau). 2.2.9 Thời gian đóng (closed assembly time/ CAT) Khoảng thời gian tính từ khi bắt đầu ghép mối dán đến khi bắt đầu thực hiện tăng áp và/hoặc tăng nhiệt để đ ó ng rắn keo. 2.2.10 Thời gian thiết lập (setting time) Khoảng thời gian cần thiết đ ể keo trong mối dán đóng rắn ở điều kiện nhiệt độ và/hoặc áp suất nhất định. CH Ú TH Í CH: Đ ó ng rắn (setting) là quá trì nh keo chuyển sang tr ạng thái cứng vững thông qua quá trì nh thay đổi vật lý (v í dụ như quá trình bay hơi) hoặc phản ứng hóa h ọ c (phản ứng trùng hợp, trùng ngưng, oxy hóa, lưu hóa, hydrat h óa ); curing là quá trình đ ó ng rắn keo bằng phản ứng hóa học. Như vậy, đ óng rắn bằng phản ứng hóa học là một cách đ ể keo đ ó ng r ắ n. 2.2.11 Thời gian đóng rắn hóa học (curing time) Khoảng thời gian tính từ khi mối dán được tăng áp v à /hoặc tăng nhiệt để keo đóng r ắ n hóa học. CHÚ THÍCH: Quá trình đ ó ng rắn hóa học vẫn tiếp tục xảy ra sau khi mối dán tách khỏi điều kiện nhiệt độ hoặc áp suất . 2.2.12 Thời gian ổn định mố i dán (joint-conditioning time) Khoảng thời gian tính từ khi mối dán rời khỏi điều kiện áp suất và/hoặc nhiệt độ để đóng r ắ n đến khi m ố i dán đạt được độ bền gần như cao nhất. 2.2.13 Độ bền dán dính (bond strength) Giới hạn lớn nhất của ứng suất kéo, nén, uốn, bóc t á ch, va chạm, hoặc trượt phá hủy m a ng keo với sự hư h ỏ ng xuất hiện ở trong hoặc gần bề mặt mối dán. 2.2.13.1 Độ bền kéo trượ t màng keo (shear strength of bond-line) Giới hạn lớn nhất của ứng suất trượt phá hủy màng keo. 2.2.13.2 Độ bền kéo vuông góc (perpendicular tensile strength) Giới hạn lớn nh ấ t của ứng suất phá hủy màng keo khi đặt lực kéo đồng đều, vuông gó c lên mặt ph ẳ ng mẫu thử. 2.3. Các loại keo dán gỗ 2.3.1. Căn cứ vào nguồn gốc 2.3.1.1 Keo tổng hợp (synthetic adhesive) Keo được h ì nh thành trên cơ sở nhựa tổng hợp - hợp chất cao phân tử có nguồn g ố c từ c ác chất phân tử lượng thấp (không có sẵn trong thiên nhiên), thông qua các phản ứng hóa học tạo th à nh. 2.3.1.1.1 Keo nhiệt rắn (thermosetting adhesive) Keo được hình thành trên cơ sở nhựa nhiệt rắn - hợp chất cao phân t ử có khả năng chuyển sang kết cấu mạng không gian dưới tác dụng của nhiệt độ, áp suất, tia phóng xạ, tia cực tím, hoặc các tác nh â n hóa học tạo thành sản phẩm nhiệt rắn. CH Ú THÍCH: Sản ph ẩ m nhiệt rắn thực ch ấ t là sản ph ẩ m ch ị u nhiệt và không tan. Keo nhiệt rắn sau khi đ ó ng rắn không thể tr ở lại trạng thá i ba n đầu. 2.3.1.1.2 Keo nhiệt dẻo (thermoplastic adhesive) Keo được hình thành trên cơ sở nhựa nhiệt dẻo - hợp chất cao phân tử có khả năng mềm dẻo khi được gia nhiệt và cứng trở lại khi được làm lạnh. CHÚ THÍCH: Loại keo này nếu được gia nhiệt sẽ m ề m hóa hoặc nóng chảy, sau khi làm lạnh c ó th ể tr ở lại trạng thái ban đ ầ u. Hiện tượng này có thể được lặp lại nhiều l ầ n. 2.3.1 . 2 Keo tự nhiên (natural adhesive) Keo được h ì nh thành trên cơ sở hợp chất cao phân t ử c ó ngu ồ n gốc từ thực vật hoặc độ n g vật. 2.3.2. Căn cứ v à o khả năng phản ứng hóa học của keo khi dán dính 2.3.2.1 Keo không phản ứng hóa học (non-reactive adhesive) Keo khi dán dính không xảy ra bất kỳ phản ứng hóa học nào. 2.3.2.1.1 Keo khô (drying adhesive) Keo đ ó ng rắn khi được làm khô. VÍ DỤ: Keo pha nước như: casein, keo đậu, keo máu, keo da; keo pha dung môi như: keo cao su, keo polyvinyl c hloride; keo nhũ tương như: PVAc. 2.3.2.1.2 Keo nhạy áp (pressure-sensitive adhesive/ PSA) Keo được hình thành trên cơ sở vật liệu nhớt đàn hồi, không dung môi, duy trì ở dạng khô không hoàn toàn và sẽ h ì nh thành mối dán ngay lập tức với hầu hết bề mặt vật thể rắn nhờ áp lực dán dính rất nhỏ. V Í DỤ: Keo acrylic trên cơ sở nước, keo SBR, keo EVA với hàm lượng vinyl acetat cao. 2.3.2.1 . 3 K e o tiếp xúc (contact adhesive) Keo được tr ả i lên tất cả các vật dán và đến khi hết thời gian thao tác m ở sau khi trải keo, ghép các vật dán với nhau s ẽ h ì nh thành mối dán ngay lập tức mà không cần duy trì áp lực. VÍ DỤ: cao su t ự nhi ê n, keo pol y chloropren. 2.3.2.1.4 Keo n ó ng chảy (hot-melt adhesive) Keo nhiệt dẻo được đưa lên bề mặt vật dán trong trạng thái nóng chảy lỏng và h ì nh thành mối dán khi được làm nguội đến trạng thái rắn. V Í DỤ: Keo EVA. 2.3.2.2 Keo phản ứng hóa học (reactive adhesive) Keo dán dính được thông qua phản ứng hóa học. 2.3.2.2.1 Keo nhiều thành phần (multi component/mu l ti-part adhesive) Keo phản ứng hóa học được tạo nên bằng cách pha trộn nhiều thành phần với nhau. Trong đó, thành phần cơ bản là chất kết dính (c ó thể là một hoặc nhiều loại chất kết dính) và các thành phần khác được gọi là thành phần phụ trợ như chất đóng rắn, chất xúc tác, chất phụ gia, chất dẻo hóa, chất ghép nối, chất bảo qu ả n. 2.3.2.2.2 Keo một thành phần (one-component/one-part adhesive) Keo phản ứng hóa học đóng rắn được nhờ tác động của nguồn năng lượng bên ngoài n hư tia phóng xạ, nhiệt, hơi ẩm. 2.3.3. Căn cứ vào nhiệt độ đóng rắn của keo 2 . 3 . 3 . 1 Keo đóng rắn lạnh (cold-setting adhesive) Keo đ ó ng rắn không cần gia nhiệt . 2.3.3.2 Keo đóng rắn nhiệt độ thường (room-temperature-setting adhesive) Keo đóng rắn ở nhiệt độ từ 20 °C đến 30 °C (từ 68 °F đến 86 °F). 2.3.3. 3 Keo đ ó ng rắn nóng (hot-setting adhesive) Keo chỉ đóng rắn khi được gia nhiệt. 2.4. Một số loại keo dán thông dụng dùng trong công nghiệp gỗ 2.4.1 Keo amino (amino adhesive) Keo được h ì nh thành trên cơ sở nhựa amino - nhựa được tổng hợp từ phản ứng trùng ngưng amin hoặc amid với aldehyde. 2 . 4.1 . 1 Keo ure - formaldehyde (urea - formaldehyde adhesive) Keo UF/U-F Keo được h ì nh thành trên cơ sở nhựa ure-formaldehyde - nhựa nhiệt rắn được tổng hợp từ phản ứng trùng ngưng ure với formaldehyde. 2.4.1 . 2 Keo me l am i n - formaldehyde (melamine - formaldehyde adhesive) Keo MF/M-F Keo được hình thành trên cơ sở nhựa melamin-formaldehyde - nhựa nhiệt rắn được tổng hợp từ phản ứng trùng ngưng melam i n với formaldehyde. 2.4.1 . 3 Keo melamin - ure - formaldehyde (melamine - urea - formaldehyde adhesive) Keo MUF/M-U-F Keo được hình thành trên cơ sở nhựa melamin-ure-formaldehyde - nhựa nhiệt rắn đ ược tổng hợp từ phản ứng trùng ngưng melamin và ure với formaldehyde. 2.4.2 Keo phenol (phenolic adhesive) Keo được h ì nh thành trên cơ sở nhựa phenol - nhựa được tổng hợp từ ph ả n ứng trùng ngưng phenol với aldehyde. 2.4.2.1 K e o phenol - formaldehyde (phenol - formaldehyde adhesive) Keo PF/P-F Keo được h ì nh thành trên cơ sở nhựa phenol-formaldehyde - nhựa nhiệt rắn được tổng hợp từ phản ứng trùng ngưng phenol hoặc dẫn xuất của phenol với formaldehyde. 2.4.2.2 Keo resorcinol - formaldehyde (resorcinol - formaldehyde adhesive) Keo RF/R-F Keo được hình thành trên cơ sở nhựa resorcinol-formaldehyde - nhựa được tổng hợp từ phản ứng trùng ngưng resorcinol với formaldehyde. CHÚ TH Í CH: Keo RF tan được trong nước, keton và rượu, được s ử dựng làm keo đóng rắn nhanh trong chế biến g ỗ. 2.4.2.3 Keo phenol - resorcinol - formaldehyde (phenol - resorcinol - formaldehyde adhesive) Keo PRF hay P-R-F Keo được hình thành trên cơ sở nhựa phenol-resorcinol-formaldehyde - nhựa được pha ch ế từ nhựa phenol-formaldehyde với resorcinol (có thể thêm formaldehyde). CHÚ TH Í CH: Việc pha resorcinol vào nhựa phenol - formaldehyde được tiến hành ngay trước khi dán d í nh. 2.4.3 Keo isocyana t (isocyanate adhesive) Keo được h ì nh thành trên cơ sở nhựa isocyanat - nhựa alkyd mạch thẳng được kéo dài mạch phân tử với i socyanat, sau đó được xử lý bằng glycol hoặc diamin đ ể tạo mạng không gian giữa các chuỗi phân t ử . 2 . 4.3.1 Keo polymeric diphenylmethan diisocyanat (polymeric diphenylmethane diisocyanate adhesive) Keo pMDI Keo được hình thành trên cơ sở nhựa polymeric d i phenylmethan di i socyanat - nhựa được trộn từ đơn phân diphenylmethan diisocyanat và các chuỗi polyisocyanat thơm có cầu nố i methylen. CHÚ THÍCH: Polyisocyanat th ơ m cầu n ối methylen có công thức (C 6 H 4 NCO) 2 (C 6 H 3 NCOCH 2 ) n 2.4.3.2 Keo polyurethan (polyurethane adhesive) Keo PU Keo được h ì nh thành trên cơ sở nhựa polyurethan - nhựa được tổng hợp từ phản ứng của diisocyanat hoặc polyisocyanat với một polyol. CH Ú TH Í CH: 1) Hầu hết các loại keo polyurethan l à keo nhiệt rắn, một số ít là keo nhiệt dẻo; 2) Polyol là rượu c ó nhiều nhóm hydroxyl (OH). 2.4.4 Keo epoxy (epoxy adhesive) Keo được h ì nh thành trên cơ sở nhựa epoxy - nhựa nhiệt rắn đặc trưng bởi nhóm c hứ c phản ứng - nhóm epoxide hay vòng oxiran (ethylen oxide), được điều chế từ phản ứng giữa epiclorohydrin với các acid đa chức, am i n, phenol, rượu và thiol. 2.4.4.1 Keo bisphenol A - gốc epoxy (bisphenol A - based epoxy adhesive) Keo bisphenol A epoxy Keo được hình thành trên cơ sở nhựa bisphenol A epoxy - nhựa epoxy phổ biến nhất, đ ư ợc h ì nh thành nhờ phản ứng trùng hợp bisphenol A và ep i chlorohydrin. CH Ú THÍCH: 1) B i sphenol A có công thức (CH 3 ) 2 C(C 6 H 5 OH) 2 ; 2) Giống như b i sphenol A , bisphenol F (c ó công thức C H 2 (C 6 H 5 OH) 2 ) cũng được sử dụng đ ể ph ả n ứng trùng hợp với epichlorohydrin tạo thành nhựa bisphenol F epoxy. 2.4.4.2 Keo novolac epoxy (novolac epoxy adhesive) Ke o được hình thành trên cơ sở nhựa novolac epoxy - nhựa epoxy được hình thành nhờ phản ứng của nhựa novolac với epichlorohydrin. CHÚ THÍCH: Nhựa novolac là nhựa phenol-formaldehyde c ó tỷ lệ mol của formaldehyde nhỏ hơn t ỷ lệ mol c ủ a phenol. 2.4.5 Keo đàn hồi (elastomer adhesive) Keo c ó thành phần chính là vật liệu đàn hồ i , gồm các phần t ử mạch dài, hoặc polyme, có khả năng tr ở về hình dạng ban đầu sau kh i ngừng tác dụng của một lực nhất định. 2.4.5.1 Keo cao su styren butadien (styrene butadiene rubber adhesive) Keo SBR Keo được hình thành trên cơ sở nhựa cao su styren b u tadien - nhựa đàn hồi được tổng hợp từ phản ứng đồng trùng hợp styren và butadien. CHÚ TH Í CH: 1) Căn cứ vào dung m ô i phân tán, keo SBR có 2 loại: keo dung dịch (keo S-SBR) và keo nhũ tương (keo E- S BR); 2) Butadien ch ủ yếu là buta-1,3-dien, có c ô ng thức C 4 H 6 . 2.4.6 Keo vinyl (vinyl adhesive) Keo được hình thành trên cơ sở nhựa vinyl - nhựa nhiệt dẻo được tổng hợp thông qua phản ứng trùng hợp hoặc đồng trùng hợp các hợp chất vinyl. 2.4.6.1 Keo polyvinyl acetat (polyvinyl acetate adhesive) Keo PVAc K e o được hình thành trên cơ sở nhựa polyvinyl acetat - nhựa nhiệt dẻo được tổng hợp từ phản ứng trùng hợp vinyl acetat. CHÚ TH Í CH: Nhựa polyvinyl acetat không tan trong nước, xăng, dầu và ch ấ t béo nhưng tan trong keton, rượu, be nz en, este và chlorinated hydrocarbon 2.4.6.2 Keo polyvinyl alcohol (polyvinyl alcohol adhesive) Keo PVA Keo được hình thành trên cơ sở nhựa polyvinyl alcohol - nhựa nhiệt dẻo tan trong nước được tổng hợp từ phản ứng thủy phân polyvinyl este (ví dụ như polyvinyl acetat). 2.4.6.3 Keo ethylen vinyl acetat (ethylene vinyl acetate adhesive) Keo EVA Keo được hình thành trên cơ sở nhựa ethylen v i n y l acetat - nhựa nhiệt dẻo được t ổ ng hợp từ phản ứng đồng trùng hợp ethylen và vinyl acetat, với điều kiện phần trăm theo khối lượng của vinyl acetat trong nhựa nằm trong khoảng từ 10 % đến 40 %. CHÚ TH Í CH: Keo EVA l à một loại ph ổ biến hiện nay trong dòng keo nóng chảy. Khi sử dụng đ ược pha ch ế thêm một số chất phụ gia đ ể t ă ng khả năng dán d í nh, tăng độ dẻo, giảm độ nhớt. 2.4.7 Keo protein (protein adhesive) Keo được tổng hợp từ các protein có nguồn gốc động vật hoặc thực vật và các phụ gia khác. CHÚ TH Í CH: Protein là một đạ i phân t ử có c ấ u tạo từ một hoặc nhiều chuỗi axid amin. 2 . 4.7.1 Keo casein (casein adhesive) Keo protein được tổng hợp từ casein (thành phần, chính c ó trong sữa động vật) có dạng dung dịch phân tán trong nước, màu trắng, tan trong acid. CH Ú THÍCH: Sản ph ẩ m phổ bi ế n nh ấ t của keo casein là casein glue hay casein-based glue, được tạo nên từ hỗn hợp casein , vôi sống và muối natri trộn với nước mà không cần gia nhiệt 2.4 . 7.2 Keo albumin (blood adhesive) Keo protein được tổng hợp từ máu tươi hoặc máu khô của động vật và một số thành phần phụ gia khác. 2.4 . 7.3 Keo da và/hoặc xươ n g (animal bone and/or hide adhesive) Keo protein thu được khi thủy phân colagen trong da và/hoặc xương của động vật và một số thành phần phụ gia khác. 2.4 . 7.4 Keo đậu tương (soybean adhesive) Keo đậu Keo protein được tổng hợp từ bột đậu tương và một số thành phần phụ gia khác. Mục lục tra cứu Bảng 1 - Mục lục tra c ứ u thuật ngữ tiếng Việt S ố TT Thuật ngữ ti ế ng Việt Thuật ngữ tiếng Anh Điều 01 Chất đóng rắn Hardener/ curing agent 2.2.1 02 Ch ấ t ghép n ố i Coupling agent 2.2.4 03 Chất hóa dẻo Plasticizer 2.2.3 04 Chất xúc tác Catalyst 2.2.2 05 Độ bền dán dính Bond strength 2.2.13 06 Độ bền kéo trượt màng keo Shear strength of bond-line 2.2.13.1 07 Độ bền kéo vuông góc Perpendicular tensile strength 2.2.13.2 08 Độ nhớt Viscosity 2.1.4 09 Độ pH Power of hydrogen/ pH 2.1.5 10 Hàm lượng các hợp ch ấ t hữu cơ dễ bay hơi Volatile organic compounds content 2.1.9 11 Hàm lượng chất rắn Solid content 2.1.3 12 Hàm lượng formaldehyde tự do Free formaldehyde content 2.1.7 13 Hàm lượng phenol tự do Free/unreacted phenol content 2.1.8 14 Keo albumin Blood adhesive 2 .4 .7.2 15 Keo amino Amino adhesive 2.4.1 16 Keo bisphenol A - gốc epoxy Bisphenol A - based epoxy adhesive 2.4.4.1 17 Keo cao su styren butadien Styrene butadiene rubber adhesive 2.4.5.1 18 Keo casein Casein adhesive 2.4.7.1 19 Keo da và/hoặc xương Animal bone and/or hide adhesive 2.4.7.3 20 Keo dán gỗ Wood adhesive 2.1.1 21 Keo đàn hồi Elastomer adhesive 2.4.5 22 Keo đậu tương Soybean adhesive 2.4.7.4 23 Keo đóng rắn lạnh Cold-setting adhesive 2.3.3.1 24 Keo đóng rắn nhiệt độ thường Room-temperature-setting adhesive 2.3.3.2 25 Keo đóng rắn nóng Hot-setting adhesive 2.3.3.3 26 Keo epoxy Epoxy adhesive 2.4.4 27 Keo ethylen vinyl acetat Ethylene vinyl acetate adhesive 2.4.6.3 28 Keo isocyanat Isocyanate adhesive 2.4.3 29 Keo khô Drying adhesive 2.3.2.1.1 30 Keo không phản ứng hóa học Non-reactive adhesive 2.3.2.1 31 Keo melamin - formaldehyde Melamine - formaldehyde adhesive 2.4.1.2 32 Keo melamin - ure - formaldehyde Melamine - urea - formaldehyde adhesive 2.4.1.3 33 Keo một thành phần One-componen t/o ne-part adhes ive 2.3.2.2.2 34 Keo nhạy áp Pressure-sensitive adhesive/ PSA 2.3.2.1.2 35 Keo nhiệt dẻo Thermoplastic adhesive 2.3.1.1.2 36 Keo nhiệt rắn Thermosetting adhesive 2.3.1.1.1 37 Keo nhiều thành phần Multi-component/multi-part adhesive 2.3.2.2.1 38 Keo nóng chảy Hot-melt adhesive 2.3.2.1.4 39 Keo novolac epoxy Novolac epoxy adhesive 2.4.4.2 40 Keo phản ứng hóa học Reactive adhesive 2.3.2.2 41 Keo phenol - formaldehyde Phenol - formaldehyde adhesive 2.4.2.1 42 Keo phenol - resorcinol - formaldehyde Phenol - resorcinol - formaldehyde adhesive 2.4.2.3 43 Keo phenolic Phenolic adhesive 2.4.2 44 Keo polymeric diphenylmethan diisocyanat Polymeric diphenylmethane diisocyanate adhesive 2.4.3.1 45 Keo polyurethan Polyurethane adhesive 2.4.3.2 46 Keo polyvinyl acetat Polyvinyl acetate adhesive 2.4.6.1 47 Keo polyvinyl alcohol Polyvinyl alcohol adhesive 2.4.6.2 48 Keo protein Protein adhesive 2.4.7 49 Keo resorcinol - formaldehyde Resorcinol - formaldehyde adhesive 2.4.2.2 50 Keo tiếp xúc Contact adhesive 2.3.2.1.3 51 Keo tổng hợp Synthetic adhesive 2.3.1.1 52 Keo tự nhiên Natural adhesive 2.3.1.2 53 Keo ure - formaldehyde Urea - formaldehyde adhesive 2.4.1.1 54 Keo vinyl Vinyl adhesive 2.4.6 55 Khối lượng riêng Density 2.1.6 56 Nhựa Resin 2.1.2 57 Nhựa tổng hợp Synthetic resin 2.1.2.1 58 Nhựa tự nhiên Natural resin 2.1.2.2 59 Thời gian đ ó ng Closed assembly time/ CAT 2.2.9 60 Thời gian đóng rắn hóa học Curing time 2.2.11 61 Thời gian mở Open assembly time/ OAT 2.2.8 62 Thời gian ổn định mối dán Joint-conditioning time 2.2.12 63 Thời gian sống Storage/shelf life 2.2.5 64 Thời gian sống công nghệ Working/pot life 2.2.6 65 Thời gian thao tác sau khi trải keo Assembly time/ AT 2.2.7 66 Thời gian thiết lập Setting time 2.2.10 Bảng 2 - Mục lục tra c ứ u thuật ngữ tiếng Anh S ố TT Thuật ngữ tiếng Anh Thuật ngữ tiếng Việt Đi ề u 01 Am i no adhesive Keo amino 2.4.1 02 Animal bone and/or hide adhesive Keo da và/hoặc xương 2 .4. 7.3 03 Assembly time/ AT Thời gian thao tác sau khi trải keo 2.2.7 04 Bisphenol A - based epoxy adhesive Keo bisphenol A - gốc epoxy 2.4.4.1 05 Blood adhesive Keo albumin 2 .4. 7.2 06 Bond strength Độ bền dán dính 2.2.13 07 Casein adhesive Keo casein 2.4.7.1 08 Catalyst Chất xúc tác 2.2.2 09 Closed assembly time/ CAT Thời gian đóng 2.2.9 10 Cold-setting adhesive Keo đ ó ng rắn lạnh 2.3.3.1 11 Contact adhesive Keo tiếp xúc 2.3.2.1.3 12 Coupling agent Chất ghép nối 2.2.4 13 Curing time Thời gian đ ó ng rắn hóa học 2.2.11 14 Density Khối lượng riêng 2.1.6 15 Drying adhesive Keo khô 2.3.2.1.1 16 Elastomer adhesive Keo đàn hồi 2.4.5 17 Epoxy adhesive Keo epoxy 2.4.4 18 Ethylene vinyl acetate adhesive Keo ethylen vinyl acetat 2 .4. 6.3 19 Free formaldehyde content Hàm lượng formaldehyde tự do 2.1.7 20 Free/unreacted phenol content Hàm lượng phenol tự do 2.1.8 21 Hardener/ curing agent Chất đóng rắn 2.2.1 22 Hot-melt adhesive Keo nóng chảy 2.3.2.1.4 23 Hot-setting adhesive Keo đóng rắn nóng 2.3.3.3 24 Isocyanate adhesive Keo isocyanat 2.4.3 25 Joint-conditioning time Th ờ i gian ổn định mối dán 2.2.12 26 Melamine - formaldehyde adhesive Keo melamin - formaldehyde 2.4.1.2 27 Melamine - urea - formaldehyde adhesive Keo melamin - ure - formaldehyde 2.4.1.3 28 Multi-component/multi-part adhesive Keo nhiều thành phần 2.3.2.2.1 29 Natural adhesive Keo tự nhiên 2.3.1.2 30 Natural resin Nhựa tự nhiên 2.1.2.2 31 Non-reactive adhesive Keo không phản ứng hóa học 2.3.2.1 32 Novolac epoxy adhesive Keo novolac epoxy 2.4 .4. 2 33 One-component/one-part adhesive Keo một thành phần 2.3.2.2.2 34 Open assembly time/ OAT Thời gian m ở 2.2.8 35 Perpendicular tensile strength Độ bền kéo vuông góc 2.2.13.2 36 Phenol - formaldehyde adhesive Keo phenol - formaldehyde 2.4.2.1 37 Phenol - resorcinol - formaldehyde adhesive Keo phenol - resorcinol - formaldehyde 2.4.2.3 38 Phenolic adhesive Keo phenolic 2.4.2 39 Plasticizer Chất hóa dẻo 2.2.3 40 Polymeric diphenylmethane diisocyanate adhesive Keo polymeric diphenylmethan diisocyanat 2.4.3.1 41 Polyurethane adhesive Keo polyurethan 2.4.3.2 42 Polyvinyl acetate adhesive Keo polyvinyl acetat 2.4.6.1 43 Polyvinyl alcohol adhesive Keo polyvinyl alcohol 2.4.6.2 44 Power of hydrogen/ pH Độ pH 2.1.5 45 Pressure-sensitive adhesive/ PSA Keo nhạy áp 2.3.2.1.2 46 Protein adhesive Keo protein 2.4.7 47 Reactive adhesive Keo phản ứng hóa học 2.3.2.2 48 Resin Nhựa 2.1.2 49 Resorcinol - formaldehyde adhesive Keo resorcinol - formaldehyde 2.4.2.2 50 Room-temperature-setting adhesive Keo đ ó ng rắn nhiệt độ thường 2.3.3.2 51 Setting time Thời gian đ óng rắn 2.2.10 52 Shear strength of bond-line Độ bền kéo trượt màng keo 2.2.13.1 53 Solid content Hàm lượng chất rắn 2.1.3 54 Soybean adhesive Keo đậu tương 2.4 .7 .4 55 Storage/shelf life Thời gian sống 2.2.5 56 Styrene butadiene rubber resin Keo cao su styren butadien 2.4.5.1 57 Synthetic adhesive Keo t ổ ng hợp 2.3.1.1 58 Synthetic resin Nhựa tổng hợp 2.1.2.1 59 Thermoplastic resin Keo nhiệt dẻo 2.3.1.1.2 60 Thermosetting adhesive Keo nhiệt rắn 2.3.1.1.1 61 Urea - formaldehyde adhesive Keo ure - formaldehyde 2.4.1.1 62 Vinyl adhesive Keo vinyl 2.4.6 63 Viscosity Độ nh ớt 2.1.4 64 Volatile organic compounds content Hàm lượng các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi 2.1.9 65 Wood adhesive Keo dán gỗ 2.1.1 66 Working/pot life Thời gian sống công nghệ 2.2.6 Th ư mục tài liệu tham khảo [1] Keo d á n gỗ , NXB Nông nghiệp, Hà Nội, 2013. [2] Kỹ thuật keo dán , NXB Thanh niên, 1999. [3] TCVN 5529 : 2010, Thuật ngữ hóa học - Nguyên tắc cơ bản. [4] TCVN 5530 : 2010, Thuật ngữ hóa học - Danh pháp c á c nguyên tố và hợp chất hóa học. [5] ASTM D907 - 12a, Standard Terminology of Adhesives (Tiêu chuẩn Thuật ngữ của Keo). [6] Dictionary of Chemistry , McGraw-Hill Companies, United States of America (Từ điển hóa học, c ôn g ty McGraw-Hill, Mỹ). [7] ISO 472 : 2013, Plastics - Vocabulary (Chất d ẻ o - Thuật ngữ). [8] ISO 4618 : 2014, Paints and varnishes - Terms and definitions (Sơn và vecni - Thuật ng ữ và định nghĩa). [9] Wood Adhension and Adhesive , USDA, forest service, forest products laboratory, Madison, 2005 (Sự dán d í nh gỗ và Keo, Phòng Thí nghiệm L â m sản, Cục Ki ê m l â m, Bộ Nông nghiệp Mỹ, Madison, 2005). MỤC LỤC 1 Phạm vi áp dụng 2 Thuật ngữ và định nghĩa 2.1 Thuật ngữ chung và các thông số cơ bản 2.2 Thành phần và sử dụng keo 2.3 Các loại keo dán gỗ 2.4 Một số loại keo dán thông dụng dùng trong công nghiệp gỗ Mục l ụ c tra cứu Thư mục tài liệu tham khảo