TCVN5048:1990

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5048:1990 (ST SEV 1252-78) về Hợp kim cứng - Phương pháp xác định độ bền uốn do Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước ban hành TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 5048-90 HỢP KIM CỨNG PHƯƠNG PHÁP THỬ ĐỘ BỀN U Ố N Har d metals Method of determination of transverse rupture strength Cơ quan biên soạn: Vụ Tổng hợp kế hoạch Uỷ ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước Cơ quan đề nghị ban hành và trình duyệt: Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường- Chất lượng Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà n ướ c Cơ quan xét duyệt và ban hành: Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước. Quyết định ban hành s ố 287/QĐ ngày 22 tháng 05 năm 1990. HỢP KIM CỨNG PHƯƠNG PHÁP THỬ ĐỘ BỀN UỐN Har d metals Method of determination of transverse rupture strength Ti ê u chuẩn này áp dụng cho hợp kim c ứ ng có hàm lượng kim loại kết d í nh không lớn hơn 25% (theo khối lượng) và quy định phương pháp xác định độ b ề n uốn. Tiêu chuẩn này phù hợp ST SEV 1252-78 1. BẢN CHẤT PHƯƠNG PHÁP Phương pháp dựa tr ê n cơ sở đặt lực vào điểm giữa khẩu độ 2 gối đỡ (trong điều kiện t ả i trọng tĩnh) để phá h ủy mẫu thử nằm tự do trên chúng. 2. MẪU THỬ 2.1. M ẫ u thử dạng thanh có mặt cắt chữ nh ậ t với kích thước cho trong bảng 1. Kiểu mẫu Chiều dài Chiều r ộ ng Chiều cao A 35 ± 1 5 ± 0,25 5 ± 0,25 B 20 ± 1 6,5 ± 0,25 5,25 ± 0,15 Chú thích: M ẫ u thử kiểu B cho giá trị độ bền uốn cao hơn khoảng 10% so với mẫu thử kiểu A với đi ề u kiện trạng thái b ề mặt như nhau. Độ lặp lại kết quả thử đều giống nhau đối với cả 2 kiểu. 2.2. Khi gia công bề mặt mẫu thử cần phải hạn chế tối đa ảnh hưởng nung nóng và biến cứng đến b ề mặt mẫu thử. Tiến hành gia công tinh tại 4 cạnh dọc đối diện nhau của mẫu. Mép phải vát 0,15-0,2mm dưới góc 45°. Khi gia công mẫu thử và loại bỏ độ vát phải mài theo trục dọc của mẫu. Chiều dày lớp mài bỏ ở mỗi cạnh không được nhỏ hơn 0,1 mm, còn độ nhám bề mặt đã gia công Ra không được lớn hơn 0,63 µm. Chú thích: Cho phép sử dụng mẫu thử thiêu kết không vát mép nếu có sự th ỏa thuận giữa các bên hữu quan. 2.3. Độ không song song giữa các cạnh đối diện nhau của mẫu thử kh ô ng được lớn hơn 0,03mm trên 10mm chiều dài đối với mẫu thử thiêu kết và không được lớn h ơ n 0,01mm trên 10mm chiều dài đối với mẫu đã mài. 2.4. Đo chiều rộng và chiều cao mẫu thử ở phần giữa mẫu thử với sai số không lớn hơn 0,01mm. 2.5. Trên bề mặt mẫu thử không được có vết nứt hoặc khuyết tật. 3. THIẾT BỊ 3.1. Thiết bị thử phải đảm bảo ch ế độ đặt tải trọng tĩnh với sai số không lớn hơn 1%. 3.2. Gá thử nghiệm phải có 2 gối đỡ hình trụ (con lăn) nằm tự do với khoảng cách giữa chúng là cố định và 1 trụ (con l ă n) đặt tỉa nằm tự do giữa 2 gối đỡ. Đường kính 3 con lăn trụ này phải bằng nhau và nằm trong khoảng 3,2-6,0mm. Có thể đặt tải qua 1 viên bi đường kính 10mm. Sự khác nhau giữa các đường kính của các gối đỡ không được lớn hơn 0,05mm. Chi ề u dài gối đỡ không được nhỏ hơn 10mm. Các gối đỡ và trụ đặt tải hoặc bi phải được chế tạo bằng hợp kim cứng trên nền các bít vonfram chứa ít hơn 15% (theo khối lượng) kim loại kết d í nh. Độ nhám bề mặt Ra của các gối đỡ hoặc bi không được lớn hơn 0,63 µm. Các gối đỡ và trụ đặt t ả i phải nằm song song cách nhau 30 ± 0,5mm đối với mẫu dài (kiểu A) và 14,5 ± 0,5mm đối với mẫu ngắn (kiểu B). Khoảng cách giữa 2 gối đ ỡ được đo với độ chính xác đến 0,2mm đối với mẫu dài và 0,1mm đối với mẫu ngắn. Các gối đỡ và trụ đặt tải phải định vị sao cho mẫu thử không bị xê dịch trong khi thử. 4. TIẾN HÀNH THỬ. 4.1. Tiến hành thử ở 20-35°C. 4.2. Đ ặ t mẫu thử lên 2 gối đỡ sao cho trục dọc mẫu thử vu ô ng góc với trục dọc của các gối đỡ. Chú thích: Trong trường hợp ép một phía thì đặt mẫu thử lên gối đỡ sao cho khi ép th ì phía đặt t ả i nằm ở trên các gối đỡ; theo chiều rộng thì mẫu thử kiểu A phải nằm trên các gối đỡ. 4.3. Cho trụ đặt t ả i ho ặ c b i tiếp xúc từ từ với mẫu thử. Sai lệch của vị trí đặt tải so v ớ i điểm giữa 2 gối đỡ không được lớn hơn 0,5mm đối với mẫu dài và không được lớn hơn 0,2mm đối với mẫu ngắn. 4.4. Tốc độ đặt tải lên mẫu phải tăng đ ề u và không được lớn hơn 100N/m 2 . s (MPa.s) (tốc độ dịch chuyển của dầm là 2mm/phút) tương đương với tốc độ đặt tải không đổi 800N/ s đối với mẫu ngắn và 300N/ s đối với mẫu dài. 5. XỬ KÝ KẾT QUẢ 5.1. Độ b ề n uốn (Rtz) t í nh bằng N/m 2 (MPa) được t í nh t heo công thức Rtz = trong đ ó P - tải tr ọ ng lớn nhất tương ứng với thời điểm phá h ủy mẫu thử , N; 1 - khoảng cách giữa các gối đỡ, mm; b – chi ề u cao mẫu thử song song với hướng đ ặ t t ả i trọng khi thử, mm; K - hệ số hiệu chỉnh có t í nh tới độ vát cho trong bảng 2. B ả ng 2 Kiểu mẫu Độ vát mẫu thử, mm Hệ s ố hiệu ch ỉ nh K Đã gia công Chưa gia công - 0,4 - 0,5 1,03 A 0,15 - 0,2 - 1,00 0,4 - 0,5 1,02 B 0,15 - 0,2 - 1,00 Chú thích: C ô ng thức t í nh độ bền uốn không t í nh đến ảnh hưởng của biến dạng dẻo có thể xảy ra. 5.2. Kết quả thử không có giá trị nếu vết gẫy xảy ra cách vị tr í đ ặ t tải không lớn hơn 5mm đối với m ẫ u dài và không lớn hơn 2 , 5mm đối với mẫu ngắn 5.3. Giá trị độ bền uốn là giá trị trung bình s ố học không ít hơn 5 kết quả thử nghiệm (hoặc 8 kết quả thử nghiệm đối với mẫu thử chưa gia công) được làm tròn v ớ i 10N/ 2 (MPa) g ầ n nhất. 6. BIÊN B Ả N THỬ Trong biên bản thử cần ghi rõ: 1) thiết bị thử; 2) ký hiệu qui ước của mẫu thử hoặc mác v ậ t liệu thử ; 3) kiểu mẫu , kích thư ớ c mẫu và trạng thái bề mặt mẫu; 4) phương pháp đặt t ả i trọng khi thử; 5) độ bền uốn Rtz 35 hoặc Rtz 20 (đối với mẫu thử kiểu A hoặc kiểu B) ; 6) ký hiệu TCVN này; 7) ngày tháng năm thử.