QCVN01-15:2010/BNNPTNT

Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-15:2010/BNNPTNT về khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực của các thuốc trừ bọ xít hại lúa do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành. QUY CHUẨN KỸ THUẬT QUỐC GIA QCVN 01-15:2010/BNNPTNT VỀ KHẢO NGHIỆM TRÊN ĐỒNG RUỘNG HIỆU LỰC CỦA CÁC THUỐC TRỪ BỌ XÍT HẠI LÚA National technical regulation on field trials of insecticides against bug on rice HÀ NỘI - 2010 Lời nói đầu QCVN 01-15 : 2010/BNNPTNT do Ban soạn thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực của các thuốc trừ bọ xít hại lúa biên soạn. Cục Bảo vệ thực vật trình duyệt, Bộ Nông nghiệp và PTNT ban hành tại Thông tư số 26 /2010/TT-BNNPTNT ngày 27 tháng 4 năm 2010. QUY CHUẨNKỸ THUẬT QUỐC GIA VỀ KHẢO NGHIỆM TRÊN ĐỒNG RUỘNG HIỆU LỰC CỦA THUỐC TRỪ BỌ XÍT HẠI LÚA National technical regulation on field trials of insecticides against bug on rice I. QUY ĐỊNH CHUNG 1.1. Phạm vi áp dụng Quy chuẩn này qui định những nguyên tắc, nội dung và phương pháp chủ yếu để đánh giá hiệu lực trừ bọ xít hại lúa của các loại thuốc trừ sâu trên đồng ruộng 1.2. Cơ sở khảo nghiệm Khảo nghiệm phải được tiến hành tại các cơ sở có đủ điều kiện theo quy định hiện hành về khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vật của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. 1.3. Điều kiện khảo nghiệm Khảo nghiệm được bố trí trên những ruộng lúa thường bị bọ xít gây hại, ở các thời điểm có điều kiện thuận lợi cho bọ xít phát triển và ở các địa điểm đại diện cho các vùng sinh thái. Điều kiện trồng trọt (đất, phân bón, giống cây trồng, mật độ, thời vụ trồng...) phải đồng đều trên toàn khu khảo nghiệm và phù hợp với tập quán canh tác địa phương. 1.4. Khảo nghiệm diện hẹp và diện rộng Các khảo nghiệm trên diện hẹp và diện rộng phải được tiến hành ở ít nhất 2 vùng sản xuất nông nghiệp (phía Bắc và phía Nam) đại diện cho khu vực sản xuất các loại cây trồng cần khảo nghiệm, nhưng nhất thiết phải tiến hành diện hẹp trước. Nếu kết quả khảo nghiệm diện hẹp thu được đạt yêu cầu thì thực hiện tiếp theo các khảo nghiệm diện rộng. Trong trường hợp đối tượng dịch hại hoặc cây trồng chỉ có ở một vùng sản xuất nông nghiệp thì khảo nghiệm được tiến hành theo quy định hiện hành về khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vật của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. II. PHƯƠNG PHÁP KHẢO NGHIỆM 2.1. Công thức khảo nghiệm Các công thức khảo nghiệm được chia thành 3 nhóm: - Nhóm 1: Công thức khảo nghiệm là công thức dùng các loại thuốc định khảo nghiệm ở những liều lượng hoặc theo cách dùng khác nhau. - Nhóm 2: Công thức so sánh là công thức dùng một loại thuốc trừ sâu đã được đăng ký trong danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam và đang được dùng phổ biến, có hiệu quả ở địa phương để trừ bọ xít hại lúa cần khảo nghiệm. - Nhóm 3: Công thức đối chứng là công thức không dùng bất kỳ loại thuốc BVTV nào để phòng trừ bọ xít. Với khảo nghiệm là thuốc phun: công thức đối chứng được phun bằng nước lã. Khảo nghiệm được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên đầy đủ hoặc theo các phương pháp khác đã được quy định trong thống kê sinh học. 2.2. Diện tích ô khảo nghiệm và số lần nhắc lại Khảo nghiệm diện hẹp: Diện tích của mỗi ô khảo nghiệm ít nhất là 30 -50m 2 , số lần nhắc lại 3 - 4 lần. Khảo nghiệm diện rộng: kích thước của mỗi ô khảo nghiệm ít nhất là 300m 2 , không nhắc lại. Các ô khảo nghiệm nên có hình dạng vuông hay hình chữ nhật nhưng chiều dài không gấp đôi chiều rộng Giữa các công thức khảo nghiệm phải có dải phân cách là 1m. 2.3. Tiến hành phun, rải thuốc 2.3.1. Thuốc phải được phun, rải đều trên toàn ô khảo nghiệm 2.3.2. Lượng thuốc dùng Lượng thuốc dùng được tính bằng kg; lít chế phẩm hay nồng độ (%) hoặc gam hoạt chất trên đơn vị diện tích 1 ha Với dạng thuốc thương phẩm pha với nước để phun: Lượng nước dùng phải theo hướng dẫn cụ thể đối với từng loại thuốc, phù hợp với giai đoạn sinh trưởng của cây cũng như cách thức tác động của từng loại thuốc. Lượng nước thuốc thường dùng từ 400 - 600 l/ha. Các số liệu về lượng thuốc thành phẩm và lượng nước dùng (l/ha) phải được ghi đầy đủ. Chú ý: Khi xử lý thuốc không để thuốc ở ô khảo nghiệm này tạt sang ô khảo nghiệm khác. Với dạng thuốc thương phẩm dùng để rắc giữa các ô khảo nghiệm phải có bờ ngăn để tránh thuốc tràn từ ô khảo nghiệm này sang ô khảo nghiệm khác. 2.3.3. Sử dụng thuốc Trong thời gian khảo nghiệm không được dùng bất kỳ một loại thuốc trừ sâu khác trên khu khảo nghiệm (bao gồm cả các công thức và dải phân cách). Nếu khu khảo nghiệm bắt buộc phải sử dụng thuốc để trừ các đối tượng gây hại khác như: bệnh, cỏ dại ... thì thuốc được dùng để trừ các đối tượng này phải không làm ảnh hưởng đến thuốc cần khảo nghiệm, không làm ảnh hưởng đến đối tượng bọ xít và phải được phun rải đều trên tất cả các ô khảo nghiệm, kể cả ô đối chứng. Các trường hợp trên (nếu có) phải được ghi chép lại. 2.3.4. Xử lý thuốc Khi xử lý thuốc, phải dùng các công cụ phun, rải thuốc thích hợp đảm bảo yêu cầu của khảo nghiệm, ghi chép đầy đủ tình hình vận hành của công cụ rải thuốc. Trong khảo nghiệm có thể dùng bình bơm tay đeo vai hoặc bơm động cơ để phun. 2.3.5. Thời điểm và số lần xử lý thuốc - Thời điểm và số lần xử lý thuốc phải được thực hiện đúng theo hướng dẫn sử dụng của từng loại thuốc khảo nghiệm và phù hợp với mục đích khảo nghiệm. - Nếu không có khuyến cáo cụ thể thời điểm xử lý thuốc thì tuỳ theo mục đích khảo nghiệm, các đặc tính hoá học, phương thức tác động của thuốc và đặc điểm phát sinh của sâu hại mà xác định thời điểm và số lần xử lý thuốc cho thích hợp. Với loại thuốc phun để trừ bọ xít hại bông lúa, thuốc được xử lý vào sáng sớm hoặc chiều tối. Thông thường để đánh giá hiệu lực của một loại thuốc trừ sâu đối với bọ xít hại lúa thường được tiến hành vào thời kỳ lúa đang làm sữa lúc đó quần thể bọ xít có số lượng cao. Số lần và ngày xử lý cần được ghi lại. 2.4. Điều tra và thu thập số liệu 2.4.1. Điều tra, đánh giá tác động của thuốc đến bọ xít hại lúa 2.4.1.1. Số điểm và phương pháp điều tra với bọ xít hại bông lúa (bọ xít dài, bọ xít xanh...) - Chỉ tiêu điều tra: Mật độ bọ xít (con/m 2 ) - Số điểm điều tra: Với khảo nghiệm diện hẹp: Mỗi ô chọn 5 điểm trên 2 đường chéo góc, kích thước mỗi điểm 40 khóm với lúa cấy hoặ 0,5 m 2 mỗi điểm, với lúa sạ. Các điểm này cách mép ô khảo nghiệm ít nhất 1 m. Với khảo nghiệm diện rộng: Việc điều tra được tiến hành trên 10 điểm kích thước mỗi điểm 40 khóm với lúa cấy hoặc 0,5 m 2 mỗi điểm, với lúa sạ. Các điểm này cách mép ô khảo nghiệm ít nhất 1 m. - Phương pháp điều tra: Đếm số bọ xít ở các điểm điều tra, có thể đếm bằng mắt. Việc điều tra nên tiến hành vào sáng sớm khi bọ xít ít di chuyển. Lưu ý: Khi đếm số bọ xít hại bông lúa, các khóm lúa được chọn để đếm bọ xít có trên đó nên cách nhau khoảng 5 khóm một . 2.4.1.2. Phương pháp điều tra với bọ xít hại thân cây hay lá lúa (bọ xít đen...) Số điểm và phương pháp như đối với bọ xít hại bông lúa nhưng đếm số bọ xít trên các khóm liền nhau. 2.4.1.3. Thời điểm điều tra Lần điều tra thứ nhất vào 1 ngày tr­ước khi xử lý thuốc, các lần điều tra sau cách 1, 3 và 7 ngày sau khi xử lý thuốc. Tuy nhiên thời điểm và số lần điều tra có thể thay đổi tuỳ thuộc vào đặc tính của từng loại thuốc và tuỳ theo quy định của từng cơ sở sản xuất thuốc. 2.4.1.4. Xử lý số liệu Hiệu lực phòng trừ của thuốc đối với bọ xít được tính bằng công thức Henderson - Tilton dựa trên các số liệu mật độ bọ xít tại các lần điều tra. Những số liệu thu được qua khảo nghiệm diện hẹp cần được xử lý bằng các phương pháp thống kê thích hợp. Những kết luận của khảo nghiệm phải được rút ra từ các kết quả đã được xử lý bằng phương pháp thống kê đó. 2.4.2. Đánh giá tác động của thuốc đến cây trồng Cần đánh giá mọi ảnh hưởng tốt, xấu của thuốc (nếu có) đến sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng theo thang phân cấp (phụ lục 1). Phương pháp đánh giá: Những chỉ tiêu đo đếm phải được biểu thị bằng các số liệu cụ thể theo các phương pháp điều tra phù hợp. Các chỉ tiêu đánh giá bằng mắt như độ cháy lá, quăn lá, sự thay đổi màu sắc lá ... thì phải được mô tả. Nếu thuốc làm ảnh hưởng đến cây trồng phải theo dõi và nghi nhận ngày cây phục hồi trở lại. Với khảo nghiệm trừ bọ xít hại bông lúa thì tỷ lệ hạt lép và năng suất lúa cần được theo dõi. 2.4.3. Đánh giá tác động của thuốc đến sinh vật khác Cần ghi chép mọi ảnh hưởng tốt, xấu (nếu có) của thuốc đến sự thay đổi của các loại sâu, bệnh, cỏ dại khác cũng như sinh vật có ích. 2.4.4. Quan sát và ghi chép về thời tiết Ghi chép các số liệu về nhiệt độ, ẩm độ, lượng mưa trong suốt thời gian khảo nghiệm. Nếu khu khảo nghiệm gần trạm khí tượng thì lấy số liệu của trạm. III. BÁO CÁO VÀ CÔNG BỐ KẾT QUẢ 3.1. Nội dung báo cáo (Phụ lục 2) 3.2. Công bố kết quả Đơn vị thực hiện khảo nghiệm phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về số liệu đưa ra trong báo cáo. Đối với các khảo nghiệm thuốc trừ bọ xít hại lúa chưa có trong danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam, Cục Bảo vệ thực vật tập hợp các số liệu đó để xem xét khi các đơn vị, tổ chức có thuốc xin đăng ký. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Bộ Nông nghiệp và PTNT (2003), Quyết định 82/2003/QĐ/BNN, Quy định về công tác điều tra phát hiện sinh vật hại cây trồng. 2. Cục Bảo vệ thực vật (2001), Qui phạm khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực trừ bọ xít hại lúa của các thuốc trừ sâu. 3. Phạm Chí Thành (1976), Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng - Giáo trình giảng dạy đại học. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội. 4. Viện BVTV (1999). Kết quả điều tra côn trùng và bệnh cây ở các tỉnh phía Nam 1977 - 1978. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội. 5. Viện BVTV (1997), Phương pháp nghiên cứu bảo vệ thực vật. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội. 6. CIBA - GEIGY (1992), Manual for Field Trials in Plant Protection, Switzerland. 7. FAO (1991), Efficacy test protocol seed bugs on rice. PHỤ LỤC 1. BẢNG PHÂN CẤP MỨC ĐỘ ĐỘC CỦA THUỐC KHẢO NGHIỆM ĐỐI VỚI CÂY TRỒNG Cấp Triệu chứng nhiễm độc. 1 Cây chưa có biểu hiện ngộ độc. 2 Ngộ độc nhẹ, sinh trưởng của cây giảm nhẹ. 3 Có triệu chứng ngộ độc nhẹ nhìn thấy bằng mắt. 4 Triệu chứng ngộ độc nhưng chưa ảnh hưởng đến năng suất. 5 Cành lá biến màu hoặc cháy, gây ảnh hưởng đến năng suất. 6 Thuốc làm giảm năng suất ít 7 Thuốc gây ảnh hưởng nhiều đến năng suất 8 Triệu chứng ngộ độc tăng dần tới làm chết cây 9 Cây bị chết hoàn toàn Nếu cây bị ngộ độc thuốc, cần xác định bao nhiêu ngày sau thì cây phục hồi. PHỤ LỤC 2. NỘI DỤNG CHÍNH CHO BÁO CÁO KHẢO NGHIỆM 1. Tên khảo nghiệm. 2. Yêu cầu của khảo nghiệm. 3. Điều kiện khảo nghiệm: - Đơn vị khảo nghiệm. - Tên cán bộ tiến hành khảo nghiệm - Thời gian khảo nghiệm. - Địa điểm khảo nghiệm. - Nội dung khảo nghiệm. - Đặc điểm khảo nghiệm. - Đặc điểm đất đai, canh tác, giống cây trồng... - Đặc điểm thời tiết trong quá trình khảo nghiệm. - Tình hình phát sinh và phát triển của sâu hại cây trồng trong khu thí nghiệm. 4. Phương pháp khảo nghiệm: - Công thức khảo nghiệm. - Phương pháp bố trí khảo nghiệm. - Số lần nhắc lại. - Kích thước ô khảo nghiệm. - Dụng cụ phun, rải thuốc. - Lượng thuốc dùng kg, lít thuốc thương phẩm/ha hay g (kg) hoạt chất/ha hoặc nồng độ %. - Lượng nước thuốc dùng (l/ha). - Ngày xử lý thuốc. - Phương pháp điều tra và đánh giá hiệu lực của các loại thuốc khảo nghiệm. 5. Kết quả khảo nghiệm: - Các bảng số liệu. - Đánh giá hiệu lực của từng loại thuốc. - Nhận xét tác động của từng loại thuốc đến cây trồng, sinh vật có ích và các ảnh hưởng khác (xem phụ lục). 6. Kết luận và đề nghị.