TCVN11088:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11088:2015 (ISO 12771:1997) về Dụng cụ thí nghiệm bằng chất dẻo - Pipet huyết thanh dùng một lần TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11088:2015 ISO 12771:1997 DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM BẰNG CH Ấ T DẺO - PIPET HUY Ế T TH A NH DÙNG MỘT L Ầ N Plastics laboratory ware - Disposable serological pipettes Lời nói đầu TCVN 11088:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 12771:1997, đ ã được phê duyệt lại năm 2013 với bố cục và nội dung không thay đổi. TCVN 11088:2015 do Ban Kỹ thuật Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN/TC 48 Dụng cụ th í nghiệm bằng thủy tinh biên soạn, Tổng cục Tiêu chu ẩ n Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM BẰNG CH Ấ T DẺO - PIPET HUY Ế T TH A NH DÙNG MỘT L Ầ N Plastics laboratory ware - Disposable serological pipettes 1 . Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này qui đ ị nh các yêu c ầ u cho p i pet huyết thanh b ằ ng chất dẻo dùng một lần, được chia độ để xả, phù hợp cho mục đích sử dụng chung. 2 . Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện d ẫ n sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chu ẩ n này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 11083 (ISO 1769:1975), Dụng cụ thí nghiệm bằng thủy tinh - Pipet - Mã màu ISO 1043-1, Plastics - Symbols and abbreviated terms - Part 1: Basic polymers and th eir special characteristics (Chất dẻo - Ký hiệu - Phần 1: Polyme cơ bản và các đặc tính trùng hợp c ủ a polyme) ISO 8417, Laboratory volumetric instruments - Principles o f design and construction of disposable volumetric articles (Dụng cụ đo dung tích phòng thí nghiệm - Nguyên tắc thiết kế v à kết cấu của dụng cụ đo dung tích dùng một lần). 3 . Thuật ngữ, định nghĩa Trong tiêu chuẩn n à y sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau. 3.1 . Dùng một lần (disposable): Từ được s ử dụng cho pipet mà được dùng chỉ một lần sau đó loại b ỏ . CHÚ THÍCH Các pipet như vậy ch ỉ c ầ n đáp ứng tính n ă ng qui định trong khi sử dụng. 3.2 . Độ chính xác (c ủ a một p i pet) [accuracy (of a pipette)]: Mức độ gần nhau giữa dung t í ch danh đ ị nh và thể tích thực, được xác định theo Điều 9.1, được định lượng bằng độ lệch dung tích. 3.3 . Độ lặp lạ i (của nhiều pipet) [repeatability (of a number of pipettes)]: Mức độ gần nhau giữa các thể tích riêng l ẻ được xác định theo Điều 9.2. CHÚ THÍCH 1 Định nghĩa v à thu ậ t ngữ phù hợp v ới: Từ vựng quốc t ế v ề C ơ s ở và Thuật ngữ chung trong đo lường ". Xem thêm TCVN 8244-1 (ISO 3534-1). CHÚ THÍCH 2 Định nghĩa v ề " độ ch í nh x á c " v à " độ lặp lại " ch ỉ áp dụng trong trường h ợ p phân bố Gauss. 4 . Cơ sở điều ch ỉ nh 4.1 . Đơn v ị thể tích Đơn v ị thể tích là centimét khối (cm 3 ), c ó thể sử dụng thuật ngữ mililít. CHÚ THÍCH Thuật ngữ mililít (ml) thường đ ư ợc sử dụng là t ê n gọi đặc biệt c ủ a centim é t khối (cm 3 ) , theo Hệ thống đơn v ị quốc tế (SI). 4.2 . Nhiệt độ chuẩn Nhiệt độ chu ẩ n là nhiệt độ mà tại đó pipet xả ra thể tích danh định c ủ a pipet (dung tích d anh định), được qui định là 20 ° C . Khi pipet được sử dụng ở quốc gia ch ấ p nhận nhiệt độ chu ẩ n là 27 ° C (giá trị thay thế được qui định trong ISO 8417 về việc sử dụng ở vùng nhiệt đới), nhiệt độ này sẽ thay thế cho nhiệt độ 20 ° C 5 . Kích thước v à thời gian xả Kích thước và thời gian x ả phải phù hợp với B ả ng 1. Thời gian xả phải được xác định với pipet k hô ng tháo rời, và với nước cất tại nhiệt độ . Bảng 1 - Dung tích, khoảng chia độ, kích th ước và thời gian xả Dung tích danh đ ị nh Khoảng chia độ nhỏ nhất trên thang đo Vạch chia độ th ấ p nhất tại Đường kính ngoài Độ dày thành nh ỏ nhất Thời gian x ả min. max. ml m l ml mm mm s 0,5 0,01 0,4 4,5 đến 4,8 0,8 0,5 3,0 1 0,01 0,9 4 , 5 đến 5,0 0,8 0,5 3,0 1 0,1 0,9 4,5 đến 5,0 0 , 8 0,5 3,0 2 0,01 1,8 5,4 đến 6,7 0 , 9 0,5 4,0 2 0 , 1 1,8 5,4 đến 6,7 0 , 9 0,5 4,0 5 0,1 4,0 7,6 đến 10,0 0,9 0,5 7,0 10 0,1 9,0 9,5 đến 11,7 0,9 0,5 8,0 6 . Kết cấu 6.1 . Vật liệu Pipet phải được làm bằng chất dẻo trong suốt có tính chất vật lý và hóa học phù hợp với mục đích sử dụng. Vật liệu chất dẻo hoặc ký hiệu vật liệu theo ISO 1043-1 phải được ghi nhãn trên mỗi pipet. 6.2 . Chia độ và đánh s ố Pipet phải được chia độ theo ISO 8417, và được đánh số phù hợp. Việc chia độ và đánh số phải bền trong thời gian pipet được sử dụng. Pipet phải được chia độ bắt đầu từ trên đ ỉ nh, từ " 0" xuống đến vạch chia độ thấp nhất theo Bảng 1. Kho ả ng cách t ừ đỉnh đến vạch " 0" c ủ a pipet phải ít nhất là 90 mm đối với pipet có ống hút rời và ít nh ấ t là 75 mm đối với pipet không có ố ng hút. 6.3 . Thiết kế 6.3.1 . Pipet phải thẳng. Tiết diện ngang theo mặt phẳng vuông góc với trục đứng của pipet phải là hình tròn. 6.3.2 . Điểm dưới cùng của pipet phải ở đầu vòi xả, được làm c ô n đều, trơn nhẵn, có chiều dài từ 10 mm đến 65 mm và không bị thắt đột ngột tại lỗ x ả để có thể tạo ra dòng chảy rối. Đầu vòi phải vuông góc với trục dọc c ủ a pipet. 6.3.3 . Đầu hút phải vuông góc với trục dọc c ủ a pipet. Nếu ống hút có cỡ 5 ml và 10 ml, các kích thước phải theo qui định trong Bảng 2. Bảng 2 - Kích thước của ố ng hút không bắt buộc Chiều dài Đường kính trong ngoài mm mm mm 20 đến 28 2 đến 6 6 đến 9 Đường k í nh được đo tại đầu mở của phần loe. 6.4 . Chất l ượ ng chế tạo Pipet phải không có khuyết tật nh ì n thấy được có th ể làm ảnh hưởng tới t í nh năng sử dụng, ví dụ vật l ạ hoặc vết sứt mẻ ả nh hưởng đến lỗ. 6.5 . Mã màu Pipet có thể được mã hóa màu để biểu thị dung t í ch danh đ ị nh. Nếu có mã màu, thì ph ả i phù hợp với các yêu cầu của TCVN 11083 (ISO 1769). 7 . Yêu cầu về th ể tích Khi th ử theo Điều 9, độ chính xác và độ lặp lại phải nằm trong các giới hạn được công bố b ở i nhà sản xuất. 8 . Xác định dung tích 8.1 . Điều chỉnh mặt cong 8.1.1 . Mặt cong ph ả i được điều ch ỉ nh sao cho mặt phẳng của mép trên vạch chia độ tiếp tuyến theo phương nằm ngang với điểm thấp nh ấ t của mặt cong khi quan sát trong cùng mặt phẳng. 8.1.2 . Để có thể quan sá t được điểm thấp nhất của mặt cong, đặt một vật liệu có màu tối ngay bên dưới và phía sau mặt cong. Điều này làm cho hình dạng của mặt cong tối đi và sẽ nhìn được r õ khi có ánh sáng. 8.2 . Dung tích Dung tích tương ứng với vạch chia độ bất k ỳ được xác định là thể tích c ủ a nước tại 20 ° C , tính bằng mililít , được x ả b ở i pipet tại 20 ° C , khi xả từ vạch " 0" đến vạch chia độ, dòng chảy không b ị hạn chế cho đến khi kết thúc việc điều ch ỉ nh mặt cong tại vạch chia độ, và k hông cho phép thời gian để ch ả y hết chất lỏng bám dính vào thành trước khi kết thúc việc điều chỉnh. CHÚ TH Í CH Th ể t í ch xả l à phần b ù c ủ a ch ỉ thị trong tổng dung t í ch; nghĩa là, n ế u ch ỉ th ị tr ê n pipet 10 ml là 4 ml , t h ể tí c h x ả s ẽ l à 6 ml. Ngoại trừ những nơi chấp nhận nhiệt độ chuẩn là 27 ° C , nhiệt độ này sẽ thay thế cho nhiệt độ 20 ° C . Giữ pipet đã được làm sạch, nạp n ư ớc c ấ t đến trên vạch "0" vài mililít ở v ị trí thẳng đứng. Điều ch ỉ nh mặt cong hạ xuống đến vạch chia độ. Loại bỏ giọt chất lỏng còn bám dính vào đầu vòi xả của pipet b ằ ng cách khẽ chạm bề mặt của bình thủy tinh vào đầu vòi xả. Xả nước v à o trong b ì nh thủy tinh khác được đ ặ t hơi nghiêng sao cho đầu của vòi xả tiếp xúc với mặt trong của bình, nhưng không di chuy ể n trong suốt thời gian x ả . Để kết thúc việc xả, quan sát thời gian chờ khoảng 3 s trước khi loại b ỏ giọt chất lỏng cuối cùng b ằ ng cách thổi và sau đó lấy pipet ra khỏi bình hứng. CHÚ TH Í CH V ề lý thuyết, thời gian chờ qui đị nh là 3s. Trong sử dụ ng , không nhất thiết ph ả i tuân th ủ chặt chẽ thời gian này; thời gian chờ ph ả i đủ để ch ắ c chắn là mặt cong đã nằm trong v ò i xả trước khi th ổi ra khỏi pipet. 9 . Xác định độ chính xác và độ lặp lại Độ chính xác và độ lặp lại của thể tích phải được xác định cho một pipet hoặc cho tối thiểu 30 pipet theo 9.1 hoặc 9.2. 9.1 . Độ lệch dung tích (của một p i pet) Độ chính xác đối với một pipet được tính theo công thức sau: Độ lệch dung tích % = trong đó V 1 là dung tích tại nhiệt độ chu ẩ n V 0 là dung tích danh định của pipet. 9.2 . Độ lệch dung tích (của nhiều pipet) Độ lặp lại của tối thiểu 30 pipet được tính theo công thức sau: a) Đ ộ lặp lại % = trong đó là th ể tích trung bình của các mẫu tại nhiệt độ chuẩn; V 0 là dung tích danh đ ị nh c ủ a pipet. Hệ số biến thiên CV % = trong đó V 1 là thể tích các mẫu riêng lẻ tại nhiệt độ chuẩn; là thể tích trung b ì nh của các mẫu; n là số lượng pipet được thử. 10 . Ghi nhãn 10.1 . Các thông tin dưới đây phải được ghi nhãn trên mỗi pipet a) dung tích danh định; b) ký hiệu " ml" hoặc " cm" để biểu thị đơn vị mà pipet được chia độ; c) ký hiệu " 20 ° C " để biểu thị nhiệt độ chuẩn; trong đó, khi nhiệt độ chu ẩ n là 27 ° C , th ì nhiệt độ này thay thế cho nhiệt độ 20 °C; d) chữ " Ex " biểu thị pipet được kết cấu để xả dung tích danh định; e) tên hoặc thương hiệu c ủ a nhà sản xu ấ t hoặc nhà cung cấp; f) dải rộng hoặc hai dải hẹp trên đỉnh pipet để ch ỉ ra rằng giọt cuối phải được thổi ra để xả hoàn toàn; g) vật liệu chất dẻ o hoặc k ý hiệu vật liệu theo ISO 1043-1. Theo cách khác, thông tin này có thể được đưa ra trên đơn vị bao gói nhỏ nhất (xem 10.2) hoặc trong thông tin cho người sử dụng. 10.2 . Đơn vị bao gói nhỏ nhất của pipet phải được ghi nhãn rõ ràng với các thông tin sau: a) tên và hoặc thương hiệu nhà sản xuất; b) mô tả sản ph ẩ m, v í dụ pipet huyết thanh dùng một lần, 5 ml; c) yêu cầu đối với thể tích về độ chính xác và độ lặp lại; d) số lượng pipet trong bao gói; e) số lô hoặc ngày sản xuất; f) số hiệu tiêu chuẩn này; g) loại chất dẻo chế tạo pipet, bao g ồ m ký hiệu vật liệu theo ISO 1043-1. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 8244-1 (ISO 3534-1), Thống kê học - Từ vựng và ký hiệu - Phần 1: Thuật ngữ chung về thống kê và thuật ngữ dùng trong xác suất; [2] VIM: 1993, International vocabulary of basic and general terms in metrology.