TCVN2091:2008

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2091:2008 về Sơn, vecni và mực in - Xác định độ nghiền mịn TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 2091 : 2008 ISO 1524 : 2000 SƠN, VECNI VÀ MỰC IN - XÁC ĐỊNH ĐỘ NGHIỀN MỊN Paints, varnishes and printing inks - Determination of f ineness of grind Lời nó i đ ầu TCVN 2091 : 2008 thay th ế cho TCVN 2091 : 1993. TCVN 2091 : 2008 hoàn toàn tư ơ ng đương với ISO 1524 : 2000. TCVN 2091 : 2008 do Tiểu Ban kỹ thuật ti ê u chuẩn quốc gia TCVN/TC35/SC9 Sơn và vecni - Phương ph á p thử biên soạn, T ổ ng cục Ti ê u chu ẩ n Đo lư ờ ng Ch ấ t lượng đ ề ngh ị , Bộ Khoa h ọ c và Công nghệ công bố. TCVN 2091 : 2008 SƠN, VECNI VÀ MỰC IN - XÁC ĐỊNH ĐỘ NGHIỀN MỊN Paints, varnishes and pr i nking inks - Determination of fineness of grind 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này là một trong các tiêu chu ẩ n đ ề cập đến việc l ấ y mẫu và th ử nghiệm sơn, vecni, mực in và các sản phẩm liên quan. Tiêu chu ẩ n này qui đ ị nh phư ơ ng pháp xác định độ nghiền m ị n của sơn, mực và các s ả n phẩm liên quan bằng cách sử dụng thước đo thích hợp, được chia độ theo micromet. Tiêu chu ẩ n này có thể áp dụng được cho t ấ t cả các loại sơn lỏng và các sản phẩm c ó liên quan. Trong số ba thước đo được đ ề cập trong 4 . 1, thước có thang đo 100 m m phù hợp cho t ấ t cả các mục đích sử dụng. Tuy nhiên thước c ó thang đo 50 m m và đặc biệt loại có thang đo 25 m m s ẽ ch ỉ đưa ra các k ế t quả đáng tin cậy đối với người có kỹ n ă ng thực nghiệm, cần phải thận trọng khi đọc các chỉ số nhỏ hơn 10 m m. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau đây là r ấ t cần thiết khi á p dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công b ố th ì áp dụng bản được n ê u. Đ ố i v ớ i các tài liệu viện dẫn không ghi năm c ô ng bố th ì áp dụng bản mới nh ấ t, bao gồm c ả các b ả n sửa đổi (n ế u có). TCVN 2090 : 2007 (ISO 15528 : 2000) Sơn, vecni và nguyên liệu cho sơn và vecni - L ấ y mẫu. TCVN 5669 : 2007 (ISO 1513 : 1992) Sơn và vecni - Kiểm tra và chu ẩ n bị mẫu thử. 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau. 3.1. Độ nghi ề n mịn (fineness of grind) Số đọc nhận được trên thước đo ti ê u chuẩn ở điều kiện thử qui định, thể hiện độ sâu của các r ã nh thước đo mà ở đ ó có th ể th ấ y rõ được những hạt r ắ n ri ê ng biệt trong sản phẩm. 4. Thiết bị, dụng cụ 4.1. Th ư ớc đo, gồm một khối th é p cứng c ó chiều dài khoảng 175 mm, chi ề u rộng 65 mm và chiều dày 13 mm. Nên sử dụng thước bằng thép không gỉ, nhất là khi thử nghiệm với sơn nước. Bề mặt phía trên c ủ a thước phải phẳng, nhẵn và có một hoặc hai rãnh dài khoảng 140 mm, rộng khoảng 12,5 mm, song song với chi ề u dài của thước. Độ sâu của mỗi rãnh phải thon đ ề u dọc theo chiều dài từ một độ sâu th í ch hợp (v í dụ 25 m m, 50 m m hoặc 100 m m) tại một đầu đ ế n đ iể m có độ s â u b ằ ng 0 của đầu kia và được chia độ như qui đ ị nh trong B ả ng 1. Thước đo đi ể n h ì nh được nêu trong H ì nh 1. Độ sâu của rãnh tại vị tr í b ấ t kỳ dọc theo chi ề u dài không được lệch so với giá tr ị danh định của n ó qu á 2,5 m m. Mặt trên của thước phải được mài tinh hay mài b ó ng và phải phẳng đến mức tất cả các điểm nằm giữa hai đường song song cách nhau 12 m m, ngoài ra tại mỗi v ị trí dọc theo b ề mặt, mọi điểm ngang qua thước phải th ẳ ng sao cho tất cả các điểm dọc theo thân nằm giữa hai đư ờ ng thẳng song song cách nhau 1 m m. B ề mặt trên và dưới của thước phải song song với độ c h ê nh lệch cho phép không vượt quá 25 m m. CH Ú TH Í CH Thước đo b ằ ng thép c ó k í ch c ỡ đ ã công bố th í ch hợp với phép thử, c ó th ể sử dụng các thước đo khác nếu đưa ra k ế t quả giống nhau. Độ chụm của phép xác định độ nghi ề n mịn phụ thuộc một phần vào loại thước đo được sử dụng (xem điều 6). Do vậy r ấ t cần thi ế t phải nêu r õ loại thư ớ c đo (100 m m, 50 m m hay 25 m m) khi báo c á o k ế t quả hay xác đ ị nh y ê u c ầ u kỹ thuật. Bảng 1 - Vạch chia độ của th ư ớc đo đi ể n hình và các dải đo th í ch hợp K í ch thước t í nh b ằ ng micromet Độ sâu tối đa của r ã nh Khoảng cách của các vạch D ả i đo thích h ợ p 100 10 40 đ ế n 90 50 5 15 đến 40 25 2 , 5 5 đ ế n 15 K í ch thước t í nh bằng mil i met Hình 1 - Thước đo điển hình 4.2. Dao gạt , gồm lư ỡ i dao b ằ ng thép có một hoặc hai lư ỡ i, dài khoảng 90 mm, rộng 40 mm và d à y 6 mm. Các lưỡi dao theo chiều dài phải thẳng và vê tròn theo b á n k í nh khoảng 0,25 mm. Dao gạt thích hợp được n ê u trong Hình 2. Dao phải được kiểm tra định kỳ về độ mòn, sự hư hỏng và bi ế n dạng. Loại bỏ dao nếu kiểm tra th ấ y hư hỏng. CH Ú THÍCH Có th ể sử dụng m ặ t tr ê n của thước đo đ ể ki ể m tra dao gạt hằng ngày, m iễ n là dao không bị m ò n và cong. Khi không s ử dụng, phải cất dao vào trong hộp nhung hay vật liệu mềm tương tự. Kích thước (x ấ p xỉ) b ằ ng milimet CHÚ GIẢI 1 . Lư ỡ i dao gạt, R 0,25 H ì nh 2 - Dao gạt 5. Lấy mẫu L ấ y mẫu đại diện cho s ả n ph ẩ m cần kiểm tra theo TCVN 2090 (ISO 15528). Kiểm tra và chuẩn bị từng mẫu để thử nghiệm theo TCVN 5669 (ISO 1513). 6. Cách tiến hành 6.1. Tiến h à nh xác định sơ bộ đ ể thiết lập kích c ỡ của thước đo th í ch hợp nhất cho phép thử và độ nghi ề n mịn g ầ n đúng của mẫu thử (xem Bảng 1 và Chú th í ch trong 6.5). Phép xác định gần đúng này không đưa vào k ế t qu ả thử nghi ệ m. Sau đ ó ti ế n hành phép thử ba lần. 6.2. Đặt thư ớ c đo (4.1) (thước đo phải hoàn toàn sạch và khô) l ê n b ề mặt phẳng nằm ngang. 6.3. Rót một lượng mẫu vừa đủ vào phần cuối của rãnh sao cho mẫu chảy tràn ra ngoài chút í t. Cẩ n thận trong khi rót mẫu không đ ể tạo bọt khí. 6.4. Giữ dao gạt (4.2) giữa các ngón cái và các ngón khác của cả hai bàn tay và đặt cạnh của dao tiếp xúc v ớ i bề mặt của thước đo tại đ ầ u cuối sâu nhất của rãnh với chiều dài dao gạt song song với chiều rộng của thước đo. Trong khi giữ dao gạt vuông góc với b ề mặt thước đo và tại góc vuông với chiều dài của r ã nh, kéo dao v ớ i tốc độ không đổi trên b ề mặt thước đo qua điểm có độ sâu 0 của rãnh trong 1 s đ ế n 2 s . Trong trư ờ ng hợp mực in, hoặc ch ấ t l ỏ ng có độ đặc tương tự, thời gian c ầ n thi ế t để k é o dao qua ch iề u dà i của rãnh phải không ít hơn 5 s, đ ể tránh kết qu ả qu á th ấ p. S ử dụng đủ á p lực hướng xuống dao gạt để đảm bảo rãnh được đổ đầy mẫu v à lượng dư b ị gạt ra ngoài rãnh. 6.5. Sau khi gạt xong càng nhanh c à ng tốt (trong vòng vài giây), quan sát thước đo từ mặt cạnh sao cho hướng nh ì n nằm ở ngay các góc vuông với chiều dài của thước và t ạ i góc nh ì n trong khoảng 20° đ ế n 30° so với bề mặt thước trong khi á nh sáng tạo thành mô h ì nh mẫu trong rãnh nh ì n th ấ y r õ ràng. CH Ú TH Í CH N ế u m ẫ u trong r ã nh sau khi gạt không được trơn tr u , c ó th ể th ê m vào m ẫ u lượng r ấ t nhỏ dung dịch pha lo ã ng hoặc k ế t d í nh th í ch hợp và khu ấ y bằng tay, sau đó lặp lại phép thử. B ấ t k ỳ sự pha lo ã ng nào cũng ph ải ghi trong b á o cáo thử nghiệm. Trong một và i trư ờ ng hợp, sự pha lo ã ng mẫu c ó thể dẫn đến sự keo t ụ v à ảnh hưởng đến k ế t quả đo. 6.6. Quan sát v ị trí ở đ ó sản phẩm xuất hiện nhi ề u vết đốm, đặc biệt ở ch ỗ d à i rộng 3 mm ngang qua rãnh c ó chứa n ă m đ ế n mười hạt (xem H ì nh 3 và H ì nh 4). Bỏ qua các v ế t đốm rải rác có thể xuất hiện trước vị tr í có nh iề u vết đốm. Ước lượng v ị trí giới hạn tr ê n của dải ch í nh xác đến: - 5 m m đối với thước đo 100 m m; - 2 m m đối với thước đo 50 m m; - 1 m m đối v ớ i thước đo 25 m m. 6.7. Làm sạch thước đo và dao gạt c ẩ n thận bằng dung môi thích hợp ngay sau mỗi lần đọc. Hình 3 - S ố đọc tr ê n thước đo Hình 4 - Ảnh phóng to số đọc 18 m m trên thước đo 7. Biểu thị kết quả T í nh giá trị trung b ì nh của ba phép thử và ghi kết quả ch í nh xác tương tự như các số đọc ban đầu (xem 6.6). 8. Độ chụm 8.1. Độ lặp lại , r Ch ê nh lệch tuyệt đ ố i giữa hai kết quả thử đơn l ẻ nhận được tr ê n cùng mẫu thử do cùng một th í nghiệm vi ê n thực hiện trong cùng phòng thử ngh iệ m, sử dụng cùng thi ế t b ị trong khoảng th ờ i gian ngắn, sử dụng phương pháp thử đ ã được tiêu chuẩn hóa có xác suất 95 % là 10 % d ả i đo của thước . 8.2. Độ tái lập , R Chênh lệch tuyệt đ ố i giữa hai kết quả thử đơn lẻ nhận được tr ê n cùng mẫu thử do các th í nghiệm vi ê n thực hiện trong các phòng thử nghiệm khác nhau sử dụng phương pháp thử đ ã được tiêu chu ẩ n hóa có xác suất 95 % là 20 % d ả i đo của thước. 9. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm các thông tin sau: a) Tất c ả các chi tiết cần thiết đối với việc nhận dạng mẫu; b) Viện dẫn tiêu chuẩn này; c) Qui cách của thư ớ c đ o được sử dụng; d) Chi ti ế t của b ấ t k ỳ sự pha loãng nào (xem 6.5); e) Kết quả thử nghiệm, t í nh bằng micromet, được chỉ trong đi ề u 7; f) B ấ t kỳ sự sai khác v ớ i qui tr ì nh qui định, theo thỏa thuận hoặc nguyên nhân khác; g) Ngày thử nghiệm.