TCVN6115-2:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6115-2:2015 (ISO 6520-2:2013) về Hàn và các quá trình liên quan - Phân loại khuyết tật hình học ở kim loại - Phần 2: Hàn áp lực TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 6115-2:2015 ISO 6520-2:2013 HÀN VÀ CÁC QUÁ TRÌNH LIÊN QUAN - PHÂN LOẠI KHUYẾT TẬT HÌNH HỌC Ở KIM LOẠI - PHẦN 2: HÀN ÁP LỰC W elding and allied processes - Classi f ication of geometric impertections in metallic materials - Part 2: W elding with pressure Lời nói đầu TCVN 6115-2:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 6520-2:2013 với các thay đổi biên tập cho phép. TCVN 6115-2:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 44 Quá trình hàn biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ TCVN 6115 (ISO 6520) Hàn và các quá trình liên quan - Phân loại khuyết tật hình học ở kim loại bao gồm các phần sau: - TCVN 6115-1:2015 ( I SO 6520-1:2007) Ph ầ n 1: Hàn nóng chảy; - TCVN 6115-2:2015 ( ISO 6520-1:2013) Phần 2: Hàn áp lực. HÀN VÀ CÁC QUÁ TRÌNH LIÊN QUAN - PHÂN LOẠI KHUYẾT TẬT HÌNH HỌC Ở KIM LOẠI - PHẦN 2: HÀN ÁP LỰC W elding and allied processes - Classi f ication of geometric imper f ections in metallic materials - Part 2: W elding with pressure 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này tập hợp và phân loại các khuyết tật trong các mối hàn được chế tạo bằng áp lực. Tiêu chuẩn quy định ký hiệu thống nhất v à chỉ bao gồm kiểu, h ì nh dạng và các kích thước của các khuyết tật khác nhau do quá trình hàn bằng áp lực gây ra. Tiêu chuẩn này không tính đến các sai lệch về luyện kim cũng như không bao gồm các khuyết tật được tạo ra b ởi các nguyên công khác với nguyên công hàn, ví dụ, các ứng suất, tải trọng bổ sung hoặc các yếu tố về môi trư ờ ng. Thông tin liên quan đến hậu quả của các khuyết tật và sử dụng các cấu trúc đặc biệt cũng không được đưa ra vì thông tin này phụ thuộc vào các yêu cầu riêng của mối nối. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi. TCVN 6115-1 (ISO 6520-1). Hàn và các quá trình liên quan - Ph â n loại khuyết tật hình học ở kim loại - Phần 1: Hàn nóng chảy. 3 Phân loại Các khuyết tật được phân loại thành sáu nh ó m: - P1 - Nứt; - P2 - Rỗng; - P3 - Ngậm tạp chất rắn; - P4 - Không ngấu; - P5 - Lỗi hình d ạ ng; - P6 - Các khuyết tật khác không thuộc các nhóm P1 đến P5. Chữ "P" là chữ viết tắt cho hàn bằng áp lực. Liên quan đến Bảng 1 cần phải lưu ý rằng a) Cột 1 đưa ra số tham chiếu có ba chữ số để chỉ mỗi khuyết tật chính và số tham chiếu có b ố n hoặc năm chữ số dùng cho các thuật ngữ trong mỗi nhóm; b) Cột 2 và 3 đưa ra tên gọi của mỗi khuyết tật bằng tiếng Việt và tiếng Anh, Pháp và Đức; c) Cột 4 đưa ra giải thích cho các khuyết tật; d) Cột 5 đưa ra các hình minh họa để giải thích thêm. Hệ thống đánh số ph ả i theo hệ thống được sử dụng trong TCVN 6115-1 (ISO 6520-1). Bảng A.1 đưa ra hướng dẫn về các quá trình hàn trong đ ó các khuyết tật liệt kê trong tiêu chuẩn này có thể xuất hiện. Bảng 1 - Phân loại các khuyết tật Số ký hiệu Tên gọi tiếng Việt Tên gọi Tiếng Anh Tiếng Pháp Tiếng Đức Giải thích Hình minh họa 1 2 3 4 5 Nhóm 1 - Nứt Group 1 - Cracks P 100 Nứt Crack Fissure RiB Chỗ gián đoạn xuất hiện do ảnh hưởng của làm nguội hoặc các ứng suất P 1001 Nứt tế vi Micro-crack Micro f issure MikroriB Vết nứt thường chỉ nhìn thấy được qua kính hiển vi P 101 Nứt dọc Longitudina l crack Fissure l ongitudinale LängsriB Vết nứt chủ yếu chạy song song với trục của mối hàn, vết nứt này c ó thể xuất hiện ở : P 1011 - Mối hàn; P 1013 - Vùng ảnh hưởng nhiệt (HAZ); P 1014 - Kim loại cơ bản không chịu ảnh hưởng P 102 Nứt ngang Transverse crack Fissure transversale QuerriB V ết nứt chủ yếu vuông góc với trục của mối hàn. vết nứt này có thể xuất hiện ở: P 1021 - M ố i hàn; P 1023 - Vùng ảnh hưởng nhiệt (HAZ); P 1024 - Kim loại cơ bản không chịu ảnh hưởng P 1100 Nứt hình sao Star-crack Fissure vayonnmante (au centre du noyau) RiB in linsennüHe Nhiều vết nứt tỏa tia từ một điểm tâm chung và thường nằm trong giới hạn của l õi hàn P 1200 Nứt tại mép của lõi Crack at the edge o f the nugget Fissure au bord du noyau RiB am linsenrand V ết nứt thường có dạng dấu phảy có thể kéo dài ra vùng ảnh hưởng nhiệt (HAZ) P 1300 Nứt trong mặt phẳng mối nối Crack in the j oining plane Fissure dans le plan de joint RiB in der verbindungsebene Các vết nứt thường hướng vào mép của lõi P 1400 Nứt trong vùng ảnh hưởng nhiệt Crack in the HAZ Fissure dans la zone affectée thermiquement (ZAT) RiB in der wä rmein fluB-zone <> Xem cột 2 P 1500 Nứt trong vùng kim loại cơ bản (không chịu ảnh hưởng nhiệt) Crack in the (unaffected) parent metal Fissure dans le metal de base RiB in unbeein f luBten grund werk stoff Xem cột 2 P 1600 Nứt vỡ bề mặt Sur f ace-breaking crack Fissure di l ruchante Ober f lächenriB Vết nứt m ở ra trên bề mặt trong vùng hàn P 1700 Nứt dạng móc "Hook" crack F issure en forme de virgule HakenriB Vết nứt trong vùng kim loại được đ ắ p (ốp) vào thường do các tạp chất Nhóm 2 - Rỗng Group 2 - Cavities P 200 Rỗng Cavity Cavité Hohlraum Xem cột 2 P 201 Bọc khí Gas cavity Soufflure GaseinschluB Vùng rỗng được h ì nh thành do khí không kịp thoát khỏi vùng l õ i, vùng mối hàn hoặc vùng ảnh hưởng nhiệt (HAZ) P 2011 Bọt khí (rỗ khí) Gas pore Soufflure sphéroïdale Gaspore Bọc khí có dạng gần như hình cầu P 2012 Bọt khí phân bố đều (rỗ xốp) Uni f ormly distri l uted porosity Soufflures sphéroïdales Uni f or mément réparties GleichmäBig vertei l te porosität Số lượng các bọt khí chủ yếu được phân bố đều trên toàn bộ kim loại hàn P 2013 Rỗ tập trung (cục bộ) Clustered ( localized) porosity Nid de souffIure Porennest Nhóm các bọt khí có sự phân bố đều P 2016 Rỗ tổ sâu Worm-hole Soufflure verm i culaire Schlauchpore V ết rỗng có dạng ống trong kim loại hàn thường được tập trung thành nhóm và được ph â n bố theo ki ể u xương cá P 202 Rỗng co ngót Shrinkage cavity Retassure Lunker V ết rỗng được tạo ra trong kim loại hàn trong quá trình đông đặc P 203 Rỗng do rèn Forging cavity Retassure de forgeage Schmiedelunker Rỗng do rèn có thể tăng lên b ở i sự co ngót Nhóm 3 - Ngậm tạp chất rắn Group 3 - Solid inclusion P 300 Ngậm tạp chất rắn Soli d incl u sion lnclunzn solide FeststoffeinschluB Các tạp chất rắn lạ bị kẹt trong mối hàn P 301 Ngậm x ỉ Slag inclusion Inchesion de laitier SchlackenlinschluB Các tạp chất phi kim loại trong mối hàn ( ở dạng r ả i rác hoặc tập trung thành ổ) P 303 Ngậm o xit Oxide inclusion Inclusion d'oxyde OxideeinschluB Các tạp chất oxit kim loại mỏng trong mối hàn (ở dạng r ải rác hoặc tập trung th à nh ổ ) P 304 Ngậm kim loại Metallic inclusion Inciusion métrllique Fremdmetalle-inschluB Hạt kim loại lạ bị kẹt trong kim loại hàn P 306 Ngậm kim loại đúc Inclusion of cast metal Inclusion de métal f ondu résiduel Restsch melzeneinschluB Kim loại nóng chảy còn lại đã đông đặc chứa trong mối nối hàn bao gồm cả các tạp chất Nhóm 4 - Không ngấu Group 4 - Lack of fusion P 400 Hàn không ngấu Lack of f usion Collage (manque de fusion) Bin d e f ehler Sự không ngấu hoàn toàn trong mối hàn P 401 Không có liên kết hàn No weld Absence d e f usion Keine lindung Các bề mặt đối tiếp không được liên kết với nhau P 403 Liên kết h à n không đủ (mối hàn giáp mép) I nsufficient f usion (stuck weld) Fusion incompléte (joint collé) Unvollstän dige lindung Các bề mặt đối tiếp chỉ được liên kết một phần hoặc liên kết không đ ủ v ớ i nhau P 404 Liên kết hàn với lá kim loại không đủ Insufficient welded foil Manque de liaison du feuillazd Unvolistän dige verlundene folie Liên kết hàn giữa chi tiết hàn và các lá kim loại không đủ Nhóm 5 - Lỗi hình dạng và kích thước Group 5 - Imperfect shape and dimentions P 500 Lỗi hình dạng Imperfect shape Form défectueuse Formabweichung Sai lệch so với hình dạng yêu cầu của mối nối hàn P 501 Cháy cạnh Undercut Caniveau Kerbe Rãnh được hình thành trên bề mặt do hàn P 502 Kim loại bị chồn lồi lên quá mức Excessive upset metal Bourrelet excessf Zu groBer stauchwulst Kim loại bị ép lồi lên quá dày so với quy định P 503 Nén không đủ ép Insufficient set-down Écrassement insuffisont Zu groBe nahtüberhöhung Chiều dày tại mối hàn vượt quá mức do nén ép không đủ trong quá trình hàn lăn P 507 Lệch cạnh Linear misalignment Défaut d’alignement Kantenverstaz Độ lệch giữa hai chi tiết được hàn nối với nhau tới mức tuy các mặt phẳng của bề mặt của chúng song song với nhau nhưng không ở cùng một mức yêu cầu P 508 Lệch góc Angular misalignment Défaut angulaire Winkelversatz Độ lệch giữa hai chi tiết được hàn nối với nhau tới mức các mặt phẳng của bề mặt của chúng không song song với nhau lhc tạo thành góc quy định) P 520 Cong vênh Distortion Dépormation Verzug Các chi tiết được hàn với nhau sai lệch so với kích thước và hình dạng yêu cầu P 521 Sai lệch kích thước của lõi hoặc của mối nối hàn Imperfect nugget or weld seam dimensions Dinensions incorreetes du noyau on dela sondure Linsen-oder schweiBnaht-maBabveichemgen Sai lệch của các kích thước yêu cầu của lõi P 5211 Chiều dày của lõi hoặc của kim loại bị chồn lồi lên không đủ Insufficient nugget or upset thickness Épaisseur in suffi-sante du noyau ou largenr in suff isonte du bourrelet Unzuveichende lisendicke oder unzuveichender stauchwulst bzw stauchgrat Độ thấm sâu của lõi hoặc kim loại bị chồn lồi lệch của mối hàn quá nhỏ P 5212 Chiều dày của lõi quá mức Excessive nugget thickness Epaisseur excessive du noyau ÜbermäBige linsen dicke Chiều dày của lõi (nhân) mối hàn vượt quá mức yêu cầu P 5213 Đường kính lõi quá nhỏ Nugget diameter too small Diamètre insuffi sante du noyau Insendurchmesser zu klein Đường kính của lõi (nhân) mối hàn nhỏ hơn đường kính yêu cầu P 5214 Đường kính lõi quá lớn Nugget dimeter too large Diamètre excessif du noy au Linsendurchmesser Zu groB Đường kính của lõi (nhân) mối hàn lớn hơn đường kính yêu cầu P 5215 Lõi hoặc kim loại bị chồn lồi lên không đối xứng Asymmentrical nugget or weld upset Noy au on soudure asymétrique Asymmetrische linsenoder wulst bzw gratausbildung Hình dạng và/hoặc vị trí của lõi (nhân) mối hàn hoặc lượng kim loại bị chồn lồi lên không đối xứng P 5216 Độ sâu thấu của lõi không đủ Insufficient depth of penetration of nuggets Pénétration insuf-fisante du noyau Unzureichende linsenein dringtiefe Độ sâu hàn thấu của lõi được đo từ mặt phẳng mối nối không đủ ở một trong các chi tiết hàn được hàn nối với nhau P 522 Cháy th ủ ng một ph ía Burn-through from one side Noyau dilruchant en sur f ace Einseitig duzchgesch mo l zener Sch w eiBpunkt Lỗ tịt tại điểm hàn do kim loại nóng chảy bị đẩy vào P 523 Cháy thủng trong lõi hoặc mối hàn Burn-through in nugget or weld Soudure on noyau percé(e) DurchgeschmoI-zener schweiB-punkt oder durch gesch mol-zene schweiBnaht Lỗ xuyên th ủ ng hoàn toàn tại điểm hàn do kim loại nóng chảy bị thải ra P 524 Vùng ảnh hưởng nhiệt rộng quá mức Excessive heat affected zone Zons affectée thermiquement excessive Zu groBe wärm- ein f luB zone Vùng ảnh hưởng nhiệt rộng lớn hơn so với yêu cầu P 525 Khoảng cách giữa các chi t i ết/ tấm hàn quá lớn Excessive sheet separation Écartement excessi f des toles Überm ä Biges klaffen Khe hở giữa c á c chi tiết hàn lớn hơn giá trị lớn nhất cho phép P 526 Khuyết tật bề mặt Sur f ace imper f ection Défact de sur f ace Ober f lächen unregelmäBgkeit Sai lệch do với dạng bên ngoài yêu cầu của bề mặt chi tiết hàn ở trạng thái đã được hàn P 5261 H ố lõm Pits Creux Guïbchen V ết lõm cục bộ tr ê n bề mặt của chi tiết hàn trong vùng bị làm lõm xuống b ở i điện cực hàn P 5262 V ết lồi trên bề mặt Sur f ace protrusions Protubérance à la sur f ace Oberflächenauf stuipung Vật liệu trồi lên trên bề mặt dưới dạng v ò ng đệm hoặc ba vi a ở bên cạnh vết lõm do điện cực hàn P 5263 Bám d ính vật liệu điện cực A d hering electrode material Métal de l élec trode adh é rant à là surface de la pièce Anhaften d er electroden Vật liệu điện cực bán d í nh vào bề mặt của chi ti ế t hàn. P 5264 V ết lõm do điện cực không đúng Incorrect electrode indentation Échancrure inc o recte Unzulässiger electro de neindruck Sai lệch của các kích thước v ế t lõm do điện cực so với các kích thước yêu cầu. Sai lệch n à y có thể là: P 52641 Vết lõm quá mức Excessive indentation Échancrure ex cessive Zu groBer ein-durch messer Đường kính hoặc chiều rộng của vết lõm lớn hơn so với yêu cầu P 52642 Độ sâu quá mức của vết lõm đo điện cực Excessive depth of electrode indentation Échancurre trop pro f onde Zu tieber electro deneindruck Độ sâu của vết lõm lớn hơn so với yêu cầu P 52643 Vết lõm do điện cực không đều Non-uniform electrode indentation É chancurre irregulière UngleichmäBiger elektro deneindruck Độ sâu và/hoặc đường kính hoặc chiều rộng của vết lõm không đều P 5265 Nung ch ả y bề mặt lá kim loại hàn Fusing of the foil sur f ace Fusion super f i - cielle d u f euillan d Anschmelzung der f olienober - f läch Xem cột 2 P 5266 Nung chảy cục bộ do đồ gá kẹp (cháy khuôn) Local f usion caused by clamps (die burn) Fusion locale due aux mächoires Schmorstelle Sự nóng chảy tại bề mặt của chi tiết hàn trong vùng các đi ể m tiếp xúc điện P 5267 Vết kẹp chặt Clamp marks Marque de mâxhoires Spannmankierung Sự hư h ỏ ng cơ học đối với bề mặt chi tiết hàn do đồ gá kẹp gây ra P 5268 Lớp phủ bị hư hỏng Damaged coating Revêtement endommagé Beschädigte Beschichtung Xem cột 2 P 527 Mối hàn không liên tục Non-continuous weld Sou d ure dis continue Diskontinuierlidu naht Các mối hàn điểm không phủ đầy đù để tạo ra một mối hàn lăn liên tục P 528 Mối h à n bị lệch Misaligned weld Sondure biaise Nahtversatz Xem cột 2 P 529 Lá kim loại hàn dịch chuyển Displacement of foils Déplacement des f euillar d s Folien versatz Hai lá kim loại hàn b ị dịch chuyển so với nhau P 530 Mối nối hàn có dạng "hình chuông" "Belled" joint Évasement Aufweitung Các ố ng được hàn với nhau bị giãn nở trong vùng mối hàn Nhóm 6 - Các khuyết tật khác Group 6 - Miscellaneous imperfactions P 600 Các khuyết tật khác Miscellaneous imper f ect i ons Défauts divers Sonstige unregelmäBigkeiten Tất c ả các khuyết tật không được xếp vào các nhóm từ 1 đến 5 P 602 Bắn tóe kim loại hàn Spatter Projection (perles) Spritzer Các giọt kim loại bám d ính v à o bề mặt của chi tiết hàn P 6011 Màu ram (màng m ỏ ng oxit nhìn thấy được) Temper colour (visible oxide film) Couleur de revenu) Anlauffarben B ề mặt bị oxy hóa trong vùng điểm hàn hoặc mối hàn P 612 Kim loại bị đùn ra Material extrusion (splash w eld) Expulsion de métal (point crach é ) Werkstoffausmessung Kim loại nóng chảy bị tống ra khỏi vùng mối hàn bao gồm cả vết bắn tóc k2 hàn PHỤ LỤC A (Tham khảo) Các khuyết tật và quá trình hàn Bảng A1 - Các quá trình hàn trong đó có thể xuất hiện các khuyết tật được nêu trong tiêu chuẩn này TCVN 8524 (ISO 4063) [1] 21 221 222 225 23 214 25 27 41 42 441 45 47 48 78 26 74 Quá trình hàn Hàn điểm điện trở Hàn lăn mối nối chồng Hàn lăn có cán phẳng Hàn lăn mối hàn giáp mép trên các lá kim loại Hàn gờ nổi Hàn chảy giáp mép Hàn giáp mép điện trở Hàn điện trở với dòng điện cao tần Hàn siêu âm Hàn bằng ma sát Hàn nổ Hàn khuyếch tán Hàn bằng ngọn lửa oxy-khí đốt có áp lực Hàn nguội bằng áp lực Hàn vít cấy bằng hồ quang Hàn vít cấy bằng điện trở Hàn bằng dòng điện cảm ứng Welding process Resistance spot welding Lap seam welding Mash seam welding Foil butt-seam welding Projection welding Flash welding Resistance butt welding High frequency resistance welding Ultrasonic welding Friction welding Explosion welding Diffusion welding Oxy-fuel gas welding with pressure Cold pressure welding Arc stud welding Resistance stud welding Induction welding P100 P1001 x x x x x x x x x x x x x x x x x P101 P1011 x x x x x x x x x x x P1013 x x x x x x x x x x P1014 x x x x x P102 P1021 x x x x x x x x x x x P1023 x x x x x x x x x x x P1024 x x x P1100 x x x x x P1200 x x x P1300 x x x x P1400 x x x x x x x x x x x x P1500 x x x x x x x x x P1600 x x x x x x x x x x x P1700 x x x x x P200 P201 P2011 x x x x x x x x x x x x P2012 x x x x x x x x x x x x P2013 x x x x x x x x x x x P2016 x x x x P202 x x x x x x x x x P203 x x x P300 P301 x x x x x x x P303 x x x x x x x x x x x x x P304 x x x x x x x x x x x x x x x P306 x P400 P401 x x x x x x x x x x x x x x x x x P403 x x x x x x x x x x x x x x x x x P404 x P500 P501 x x x x x x x x x x P502 x x x x x x x P503 x P507 x x x x x x x x P508 x x x x x x x x P520 x x x x x x x x x x x x x x P521 P5211 x x x x x x x x x x x P5212 x x P5213 x x P5214 x x P5215 x x x x x x x x x x x x x x x x x P5216 x x P522 x x x x x x x x P523 x x x x P524 x x x x x x x x x x x x x P525 x x x x x P526 x x P5261 x x x x x P5262 x x x x x x x P5263 x x x x x x P5264 P52641 x x x x x P52642 x x x x x P52643 x x x x x P5265 x P5266 x x x x x x x x x x x P5267 x x x x x x x P5268 x x x x x x P527 x x P528 x x x x x x x x P529 x P530 x x x x x x P600 P602 x x x x x x x P6011 x x x x x x x x x x x x x x P612 x x x x THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] TCVN 8524 (ISO 4063), Hàn và các quá trình liên quan - Danh mục các quá trình và ký kiệu số tương ứng