TCVN5712:1999

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5712:1999 về Công nghệ thông tin - Bộ mã ký tự tiếng Việt 8-bit TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 5712:1999 CÔNG NGHỆ THÔNG TIN - BỘ MÃ KÝ TỰ TIẾNG VIỆT 8-BIT lnformation technology -8-bit coded Vietnamese character set Lời nói đầu TCVN 5712 : 1999 thay thế TCVN 5712 : 1993. TCVN 5712 : 1999 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/JTC1 “Công nghệ Thông tin” biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị; Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) ban hành. Tiêu chuẩn này được chuyển đổi năm 2008 từ Tiêu chuẩn Việt Nam cùng số hiệu thành Tiêu chuẩn Quốc gia theo quy định tại khoản 1 Điều 69 của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định số 127/2007/NĐ-CP ngày 1/8/2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật. CÔNG NGHỆ THÔNG TIN - BỘ MÃ KÝ TỰ TIẾNG VIỆT 8-BIT lnformation technology - 8-bit coded Vietnamese character set 1 Phạm vi áp dụng 1.1 Tiêu chuẩn này quy định một bộ mã 8-bit dùng để biểu diễn, lưu trữ và trao đổi các văn bản tiếng Việt trong công nghệ thông tin. 1.2 Tiêu chuẩn này quy định cấu trúc của bộ mã nói trên thông qua việc mô tả các tập ký tự thành phần và quy ước mã hóa từng ký tự trong bảng mã. 1.3 Tiêu chuẩn này không quy định hình dạng cố định và kích thước của các ký tự tiếng Việt, kỹ thuật hiển thị và xử lý những ký tự này. 2 Tính phù hợp Việc mã hóa văn bản tiếng Việt trong một hệ thống công nghệ thông tin được coi là phù hợp với tiêu chuẩn này nếu nó có sử dụng ít nhất là tập ký tự cơ bản được quy định trong điều 5 với các mã của từng ký tự tương ứng được quy định trong điều 6 của tiêu chuẩn này. 3 Tài liệu viện dẫn lSO/IEC 646 Công nghệ Thông tin - Bộ mã ký tự 7-bit dùng trong trao đổi thông tin. 4 Thuật ngữ và định nghĩa 4.1 Ký tự: thành viên trong tập hợp các phần tử cơ bản dùng để tổ chức, điều khiển hoặc biểu diễn dữ liệu văn bản. 4.2 Mặt chữ: hình dạng nhìn thấy được của một ký tự. 4.3 Ký tự khả hiện: ký tự có mặt chữ xác định, nhờ đó mà có thể nhìn thấy được văn bản. 4.4 Ký tự điều khiển: ký tự có chức năng đặc biệt, dùng để gây ra một hành động có ảnh hưởng trực tiếp đến việc vận hành các chương trình hoặc thiết bị lưu trữ, xử lý, diễn đạt hoặc trao đổi dữ liệu văn bản. 4.5 Tập ký tự: một (hoặc vài) nhóm ký tự có số lượng và thành phần phù hợp cho việc biểu diễn, lưu trữ hoặc trao đổi dữ liệu văn bản ở một mức độ xác định. 4.6 Bit: đơn vị nhỏ nhất của thông tin có hai giá trị nhị phân thường được biểu thị bằng số 0 và số 1. 4.7 Tổ hợp bit: một chuỗi các bit được sắp xếp thứ tự dùng để biểu diễn (mã hóa) các ký tự. Tổ hợp bit được sử dụng trong tiêu chuẩn này là một đơn vị thông tin có độ dài 8 bit còn gọi là một octet hoặc một byte. 4.8 Mã ký tự: giá trị của một tổ hợp bit mã hóa ký tự tương ứng, thường được biểu diễn theo cơ số 2, 8, 10 hoặc 16. 4.9 Bộ mã ký tự: một hoặc vài tập ký tự được xác định về thành phần cấu trúc với các quy tắc rõ ràng thiết lập mối quan hệ một - một giữa mỗi ký tự và mã của ký tự đó. 4.10 Bảng mã: bảng trình bày các ký tự được sắp xếp trong các ô có tọa độ tương ứng với mã của chúng. 4.11 Vị trí: một ô của bảng mã có tọa độ được xác định bởi số thứ tự cột và hàng của nó. 5 Các tập ký tự Các tập ký tự được quy định trong tiêu chuẩn này bao gồm tập ký tự cơ bản, tập ký tự mở rộng và tập ký tự điều khiển. 5.1 Tập ký tự cơ bản Tập ký tự cơ bản gồm 114 ký tự khả hiện, bao gồm nhóm chữ cái, nhóm dấu thanh, nhóm chữ số, nhóm ký hiệu và nhóm dấu câu. 5.1.1 Nhóm chữ cái Có 33 chữ cái thể hiện 12 nguyên âm và 21 phụ âm cơ bản. Mỗi chữ cái có hai dạng: chữ hoa và chữ thường. Nhóm chữ cái bao gồm 33 ký tự chữ hoa và 33 ký tự chữ thường (xem Bảng 1 và Bảng 2). Tên đầy đủ của các ký tự nói trên xem trong Bảng 10. Bảng 1 - Các ký tự nguyên âm Chữ hoa A Ă Â E Ê I O Ô Ơ U Ư Y Chữ thường a ă â e ê i o ô ơ u ư y Bảng 2 - Các ký tự phụ âm Chữ hoa B C D Đ F G H J K L M Chữ thường b c d đ f g h j k l m Chữ hoa N P Q R S T V W X Z Chữ thường n p q r s t v w x z 5.1.2 Nhóm dấu thanh Nhóm dấu thanh gồm có 5 ký tự (xem bảng 3). Tên đầy đủ của các ký tự này xem trong Bảng 10. Bảng 3 - Các dấu thanh 5.1.3 Nhóm chữ số Nhóm chữ số gồm có 10 ký tự (xem Bảng 4). Tên đầy đủ của các ký tự này xem trong Bảng 10. Bảng 4 - Các chữ số 1 2 3 4 5 6 7 8 9 5.1.4 Nhóm ký hiệu Nhóm ký hiệu gồm có 20 ký tự (xem Bảng 5). Tên đầy đủ của các ký tự này xem trong Bảng 10. Bảng 5 - Các ký hiệu '' # $ % & ' * + - / <> = > @ \ ^ - | ‘ ~ 5.1.5 Nhóm dấu câu Nhóm dấu câu gồm có 13 ký tự (xem Bảng 6). Tên đầy đủ của các ký tự này xem trong Bảng 10. Bảng 6 - Các dấu câu SP ! ( ) , . : ; ? [ ] { } 5.2 Tập ký tự mở rộng Tập ký tự mở rộng gồm có 120 ký tự khả hiện, bao gồm 60 ký tự chữ hoa mang dấu thanh và 60 ký tự chữ thường mang dấu thanh. Tên đầy đủ của các ký tự này xem trong Bảng 10. Bảng 7 - Các ký tự mang dấu thanh Chữ hoa À Ả Ã Á Ạ Ằ Ẳ Ẵ Ắ Ặ Chữ thường à ả ã á ạ ằ ẳ ẵ ắ ặ Chữ hoa Ầ Ẩ Ẫ Ấ Ậ È Ẻ Ẽ É Ẹ Chữ thường ầ ẩ ẫ ấ ậ è ẻ ẽ é ẹ Chữ hoa Ề Ể Ễ Ế Ệ Ì Ỉ Ĩ Í Ị Chữ thường ề ể ễ ế ệ ì ỉ ĩ í ị Chữ hoa Ò Ỏ Õ Ó Ọ Ồ Ổ Ỗ Ố Ộ Chữ thường ò ỏ õ ó ọ ồ ổ ỗ ố ộ Chữ hoa Ờ Ở Ỡ Ớ Ợ Ù Ủ Ũ Ú Ụ Chữ thường ờ ở ỡ ớ ợ ù ủ ũ ú ụ Chữ hoa Ừ Ử Ữ Ứ Ự Ỳ Ỷ Ỹ Ý Ỵ Chữ thường ừ ử ữ ứ ự ỳ ỷ ỹ ý ỵ 5.3 Tập ký tự điều khiển Tập ký tự điều khiển dùng trong tiêu chuẩn này gồm có 21 ký tự. Các ký tự điều khiển không có mặt chữ riêng và được biểu thị bằng các chữ viết tắt theo tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 646. Bảng 8 - Các ký tự điều khiển Ký tự Tên Ký tự Tên NUL KÝ TỰ RỖNG (NULL) DLE THOÁT KẾT NỐI DỮ LIỆU (DATA LINK ESCAPE) ETX CUỐI VĂN BẢN (END OF TEXT) CAN HỦY (CANCEL) BEL RUNG CHUÔNG (BELL) EM CUỐI TỆP (END OF MEDIUM) BS LÙI KÝ TỰ (BACKSPACE) SUB THAY THẾ (SUBSTITUTE) HT NHẢY NGANG (HORIZONTAL TABULATION) ESC THOÁT (ESCAPE) LF XUỐNG DÒNG (LINEFEED) FS NGĂN CÁCH TỆP (FILE SEPERATOR) VT NHẢY DỌC (VERTICAL TABULATION) GS NGĂN CÁCH NHÓM (GROUP SEPERATOR) FF SANG TRANG (FORM FEED) RS NGĂN CÁCH BẢN GHI (RECORD SEPERATOR) CR VỀ ĐẦU DÒNG (CARRIAGE RETURN) US NGĂN CÁCH ĐƠN VỊ (UNIT SEPERATTOR) SO THAY ĐỔI NHÓM KÝ TỰ (SHIFT OUT) DEL XÓA (DELETE) SI TRỞ VỀ NHÓM KÝ TỰ GỐC (SHIP IN) 6 Bảng mã và tên ký tự 6.1 Bảng mã 8-bit gồm 256 ô xếp theo 16 hàng và 16 cột. Các hàng (hoặc cột) này được đánh số thứ tự từ 0 đến F theo cơ số 16. 6.2 Vị trí mỗi ô trong bảng mã được xác định bởi tọa độ (x, y), trong đó x chỉ số cột và y chỉ số hàng tương ứng của ô đó. 6.3 Tọa độ (x, y) của mỗi ô cho biết mã của ký tự đặt trong ô đó ở dạng cơ số 16. Mỗi ký tự trong ô còn được xác định bằng một mã thập phân gồm ba chữ số ghi trong ô đó. 6.4 Tất cả các ký tự được quy định trong điều 5 đều có mã tương ứng trong Bảng 9. 6.5 Tên đầy đủ của các ký tự và mã tương ứng của chúng được trình bày trong Bảng 10. Bảng 9 - Bảng mã kí tự Bảng 10 - Bảng tên các kí tự Mã Kí tự Tên của kí tự Mã Kí tự Tên của kí tự 00 NUL Kí tự rỗng (null) 18 CAN Hủy (cancel) 01 Ú Chữ U hoa với dấu sắc 19 EM Cuối tệp (end of medium) 02 Ụ Chữ U hoa với dấu nặng 1A SUB Thay thế (substitute) 03 ETX Cuối văn bản (end of text) 1B ESC Thoát (escape) 04 Ừ Chữ Ư hoa với dấu huyền 1C FS Ngăn cách tệp (file separator) 05 Ử Chữ Ư hoa với dấu hỏi 1D GS Ngăn cách nhóm (group separator) 06 Ữ Chữ Ư hoa với dấu ngã 1E RS Ngăn cách bản ghi (record separator) 07 BEL Rung chuông (bell) 1F US Ngăn cách đơn vị (unit separator) 08 BS Lùi kí tự (back space) 20 SP Dấu cách (SPACE) 09 HT Nhảy ngang (horizontal tabulation) 21 Ị Dấu chấm than 0A LF Xuống dòng (line feed) 22 “ Dấu nháy kép 0B VT Nhảy dọc (vertical tabulation) 23 # Dấu rào 0C FF Sang trang (form feed) 24 $ Dấu đô la 0D CR Về đầu dòng (carriage return) 25 % Dấu phần trăm 0E SO Thay đổi nhóm kí tự (shift out) 26 & Dấu và 0F SI Trở về nhóm kí tự gốc (shift in) 27 ‘ Dấu nháy đơn 10 DLE Thoát kết nối dữ liệu (data link escape) 28 ( Dấu mở ngoặc đơn 11 Ứ Chữ Ư hoa với dấu sắc 29 ) Dấu đóng ngoặc đơn 12 Ự Chữ Ư hoa với dấu nặng 2A * Dấu sao 13 Ỳ Chữ Y hoa với dấu huyền 2B + Dấu cộng 14 Ỷ Chữ Y hoa với dấu hỏi 2C , Dấu phảy 15 Ỹ Chữ Y hoa với dấu ngã 2D - Dấu trừ 16 Ý Chữ Y hoa với dấu sắc 2E . Dấu chấm 17 Ỵ Chữ Y hoa với dấu nặng 2F / Dấu chia Bảng 10 (tiếp theo) Mã Kí tự Tên của kí tự Mã Kí tự Tên của kí tự 30 0 Chữ số không 4A J Chữ J hoa 31 1 Chữ số một 4B K Chữ K hoa 32 2 Chữ số hai 4C L Chữ L hoa 33 3 Chữ số ba 4D M Chữ M hoa 34 4 Chữ số bốn 4E N Chữ N hoa 35 5 Chữ số năm 4F O Chữ O hoa 36 6 Chữ số sáu 50 P Chữ P hoa 37 7 Chữ số bảy 51 Q Chữ Q hoa 38 8 Chữ số tám 52 R Chữ R hoa 39 9 Chữ số chín 53 S Chữ S hoa 3A : Dấu hai chấm 54 T Chữ T hoa 3B ; Dấu chấm phẩy 55 U Chữ U hoa 3C <> Dấu nhỏ hơn 56 V Chữ V hoa 3D = Dấu bằng 57 W Chữ W hoa 3E > Dấu lớn hơn 58 X Chữ X hoa 3F ? Dấu chấm hỏi 59 Y Chữ Y hoa 40 @ Dấu a vòng 5A Z Chữ Z hoa 41 A Chữ A hoa 5B [ Dấu mở ngoặc vuông 42 B Chữ B hoa 5C \ Dấu sổ ngược 43 C Chữ C hoa 5D ] Dấu đóng ngoặc vuông 44 D Chữ D hoa 5E ^ Dấu mũ 45 E Chữ E hoa 5F _ Dấu gạch dưới 46 F Chữ F hoa 60 ` Dấu trọng âm 47 G Chữ G hoa 61 a Chữ a thường 48 H Chữ H hoa 62 b Chữ b thường 49 I Chữ I hoa 63 c Chữ c thường Bảng 10 (tiếp theo) Mã Kí tự Tên của kí tự Mã Kí tự Tên của kí tự 64 d Chữ d thường 7C | Dấu sổ đứng 65 e Chữ e thường 7D } Dấu đóng ngoặc nhọn 66 f Chữ f thường 7E ~ Dấu sóng 67 g Chữ g thường 7F DEL Dấu xóa (DELETE) 68 h Chữ h thường 80 À Chữ A hoa với dấu huyền 69 i Chữ i thường 81 Ả Chữ A hoa với dấu hỏi 6A j Chữ j thường 82 Ã Chữ A hoa với dấu ngã 6B k Chữ k thường 83 Á Chữ A hoa với dấu sắc 6C i Chữ i thường 84 Ạ Chữ A hoa với dấu nặng 6D m Chữ m thường 85 Ặ Chữ Ă hoa với dấu nặng 6E n Chữ n thường 86 Ậ Chữ Â hoa với dấu nặng 6F o Chữ o thường 87 È Chữ E hoa với dấu huyền 70 p Chữ p thường 88 Ẻ Chữ E hoa với dấu hỏi 71 q Chữ q thường 89 Ẽ Chữ E hoa với dấu ngã 72 r Chữ r thường 8A É Chữ E hoa với dấu sắc 73 s Chữ s thường 8B Ẹ Chữ E hoa với dấu nặng 74 t Chữ t thường 8C Ệ Chữ Ê hoa với dấu nặng 75 u Chữ u thường 8D Ì Chữ I hoa với dấu huyền 76 v Chữ v thường 8E Ỉ Chữ I hoa với dấu hỏi 77 w Chữ w thường 8F Ĩ Chữ I hoa với dấu ngã 78 x Chữ x thường 90 Í Chữ I hoa với dấu sắc 79 y Chữ y thường 91 Ị Chữ I hoa với dấu nặng 7A z Chữ z thường 92 Ò Chữ O hoa với dấu huyền 7B { Dấu mở ngoặc nhọn 93 Ỏ Chữ O hoa với dấu hỏi Bảng 10 (tiếp theo) Mã Kí tự Tên của kí tự Mã Kí tự Tên của kí tự 94 Õ Chữ O hoa với dấu ngã AC ơ Chữ ơ thường 95 Ó Chữ O hoa với dấu sắc AD ư Chữ ư thường 96 Ọ Chữ O hoa với dấu nặng AE đ Chữ đ thường 97 Ộ Chữ Ô hoa với dấu nặng AF Ằ Chữ Ă hoa với dấu huyền 98 Ờ Chữ Ơ hoa với dấu huyền B0 Dấu huyền 99 Ở Chữ Ơ hoa với dấu hỏi B1 Dấu hỏi 9A Ỡ Chữ Ơ hoa với dấu ngã B2 Dấu ngã 9B Ớ Chữ Ơ hoa với dấu sắc B3 Dấu sắc 9C Ợ Chữ Ơ hoa với dấu nặng B4 Dấu nặng 9D Ù Chữ U hoa với dấu huyền B5 à Chữ a thường với dấu huyền 9E Ủ Chữ U hoa với dấu hỏi B6 ả Chữ a thường với dấu hỏi 9F Ũ Chữ U hoa với dấu ngã B7 ã Chữ a thường với dấu ngã A0 NBSP Dấu không dãn cách (NO - BREAK SPACE) B8 á Chữ a thường với dấu sắc A1 Ă Chữ Ă hoa B9 ạ Chữ a thường với dấu nặng A2 Â Chữ Â hoa BA Ẳ Chữ Ă hoa với dấu hỏi A3 Ê Chữ Ê hoa BB ằ Chữ ă thường với dấu huyền A4 Ô Chữ Ô hoa BC ẳ Chữ ă thường với dấu hỏi A5 Ơ Chữ Ơ hoa BD ẵ Chữ ă thường với dấu ngã A6 Ư Chữ Ư hoa BE ắ Chữ ă thường với dấu sắc A7 Đ Chữ Đ hoa BF Ẵ Chữ Ă hoa với dấu ngã A8 ă Chữ ă thường C0 Ắ Chữ Ă hoa với dấu sắc A9 â Chữ â thường C1 Ầ Chữ Â hoa với dấu huyền AA ê Chữ ê thường C2 Ẩ Chữ Â hoa với dấu hỏi AB ô Chữ ô thường C3 Ẫ Chữ Â hoa với dấu ngã Bảng 10 (tiếp theo) Mã Kí tự Tên của kí tự Mã Kí tự Tên của kí tự C4 Ấ Chữ Â hoa với dấu sắc DD í Chữ i thường với dấu sắc C5 Ề Chữ Ê hoa với dấu huyền DE ị Chữ i thường với dấu nặng C6 ặ Chữ ă thường với dấu nặng DF ò Chữ o thường với dấu huyền C7 ầ Chữ â thường với dấu huyền E0 Ổ Chữ Ô hoa với dấu hỏi C8 ẩ Chữ â thường với dấu hỏi E1 ỏ Chữ o thường với dấu hỏi C9 ẫ Chữ â thường với dấu ngã E2 õ Chữ o thường với dấu ngã CA ấ Chữ â thường với dấu sắc E3 ó Chữ o thường với dấu sắc CB ậ Chữ â thường với dấu nặng E4 ọ Chữ o thường với dấu nặng CC è Chữ e thường với dấu huyền E5 ồ Chữ ô thường với dấu huyền CD Ể Chữ Ê hoa với dấu hỏi E6 ổ Chữ ô thường với dấu hỏi CE ẻ Chữ e thường với dấu hỏi E7 ỗ Chữ ô thường với dấu ngã CF ẽ Chữ e thường với dấu ngã E8 ố Chữ ô thường với dấu sắc D0 é Chữ e thường với dấu sắc E9 ộ Chữ ô thường với dấu nặng D1 ẹ Chữ e thường với dấu nặng EA ờ Chữ ơ thường với dấu huyền D2 ề Chữ ê thường với dấu huyền EB ở Chữ ơ thường với dấu hỏi D3 ể Chữ ê thường với dấu hỏi EC ỡ Chữ ơ thường với dấu ngã D4 ễ Chữ ê thường với dấu ngã ED ớ Chữ ơ thường với dấu sắc D5 ế Chữ ê thường với dấu sắc EE ợ Chữ ơ thường với dấu nặng D6 ệ Chữ ê thường với dấu nặng EF ù Chữ u thường với dấu huyền D7 ì Chữ i thường với dấu huyền F0 Ỗ Chữ Ô hoa với dấu ngã D8 ỉ Chữ i thường với dấu hỏi F1 ủ Chữ u thường với dấu hỏi D9 Ễ Chữ Ê hoa với dấu ngã F2 ũ Chữ u thường với dấu ngã DA Ế Chữ Ê hoa với dấu sắc F3 ú Chữ u thường với dấu sắc DB Ồ Chữ Ô hoa với dấu huyền F4 ụ Chữ u thường với dấu nặng DC ĩ Chữ i thường với dấu ngã F5 ừ Chữ ư thường với dấu huyền Mã Kí tự Tên của kí tự Mã Kí tự Tên của kí tự F6 ử Chữ ư thường với dấu hỏi FB ỷ Chữ y thường với dấu hỏi F7 ữ Chữ ư thường với dấu ngã FC ỹ Chữ y thường với dấu ngã F8 ứ Chữ ư thường với dấu sắc FD ý Chữ y thường với dấu sắc F9 ự Chữ ư thường với dấu nặng FE ỵ Chữ y thường với dấu nặng FA ỳ Chữ y thường với dấu huyền FF Ố Chữ Ô hoa với dấu sắc