TCVN1444:1994

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1444:1994 về quạt trần TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 1444 - 1994 QUẠT TRẦN L ờ i nói đầu TCVN 1444 -1994 được xây dựng trên cơ s ở Tiêu chuẩn của Ban kỹ thuật điện quốc tế IEC 176 -1966; TCVN 1444 -1994 thay thế cho TCVN 1444 -1991 (đã sửa đổi); T C VN 1444 - 1994 do Trung tâm Tiêu chuẩn - Chất lượng biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi tr ườ ng ban hành. QUẠT TRẦN Ceiling Fans Tiêu chu ẩ n này áp dụng cho các loại quạt trần thông dụng dùng điện xoay chiều một pha để làm mát trong nhà. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các loại quạt trần chuyên dùng nh ư quạt tr ê n tàu thủ y , tàu h ỏ a. 1. Thông số và kích thước cơ bản 1.1. Quạt trần được chế tạo để s ử dụng v ớ i điện áp xoay chiều một pha có tần số 50 Hz, điện áp danh định 127 hoặc 110 V và 220 V. 1.2. Đ ườ ng kính cánh quạ t trần nên chế tạo theo các c ỡ sau: 900; 1200; 1400mm. Chú thích: Đườ ng kính cánh quạt là đường kính của vòng tròn đo điểm ngoài cùng của cánh quạt vạch ra khi quay. 2. Yêu cầu kỹ thuật 2.1. Quạt trần phải chế t ạo phù h ợ p v ớ i các yêu cầu về an to à n theo TCVN 4264-1994. 2.2. Quạt trần phải làm việc bình thường trong các điều kiện sau đây: a) Đ ộ cao so v ớ i mặt biển không quá 1000m; b) Nhiệt độ c ủ a môi tr ườ ng không quá 40°C; c) Đ ộ ẩm t ươ ng đối của môi tr ường không quá 98 % ( ở nhiệt độ 25°C). 2.3 . Khi quay quạt trần đang treo, nhìn t ừ d ưới lên, chiều quay c ủ a quạt trần phải ng ược với chi ề u quay của kim đồng hồ. 2.4. Ở tần số danh định, điện áp danh định, quạt trần làm việc ở nấc tốc độ cao nhất, lưu l ượ ng gió, giá tr ị s ử d ụng và công suất tiêu thụ c ủ a quạt trần ph ả i phù hợp v ớ i quy định trong bảng 1. B ả ng 1 Đường kính cánh quạt, mm Lưu lượng gió, m 3 /min không nhỏ hơn Giá trị sử dụng, m 3 /min.W không nhỏ hơn Công suất tiêu thụ, W không lớn hơn 900 130 2,6 50 1200 200 3,0 67 1400 250 3,2 77 2.5. Ở nấc tốc độ cao nhất, độ dài c ủ a đ ầ u mút cánh quạt trần không được l ớ n hơn 1200m/min. 2.6. C ơ cấu thay đổi tốc độ quạt trần ph ả i phù hợp với các yêu cầu sau: - Làm việc liên tục không ít hơn 5000 lầ n tha o tác ở tải danh định. - Ở điện áp danh định và tần số danh định, tốc độ thấp nhất không được l ớ n hơn 50% tốc độ l ớ n nhất. - Phải có vị trí cắt nguồn điện (vị trí O ) và bố tr í cạnh vị trí c ủ a nấc tốc độ thấp nhất. 2.7. Ở nấc tốc độ thấp nhất, quạt trần phải kh ở i động được ở điện áp bằng: 85% điện áp danh định. 2.8. Quạt trần chạy không tải (không lắp cánh) phải chịu được quá điện áp bằng 130% điện áp danh định trong 3 min mà không bị đánh th ủ ng cách điện giữa các vòng dây. 2.9. Đ ộ lắc h ướ ng kính của quạt trần không được l ớ n hơn 2mm khi chiều dài treo là 1m. Chú thích: Chi ề u d ài treo là khoảng cách từ tâm chốt treo t ớ i đ iểm thấp nhất c ủ a quạt. 2.10. Độ ồ n c ủ a quạt trần, đo cách quạt 1m, không được l ớ n hơn 65 dB. 2.11. Các đầu dây ra cần đ ược phân biệt bằng màu sắc hoặc ký hiệu và phải có sơ đồ đấu dây. Trên sơ đồ đấu dây phải ghi rõ màu dây hoặc ký hiệu t ươ ng ứng. 2.12. Tất cả các chi tiết c ủ a quạt trần bằng kim loại đều phải có l ớ p phủ bảo vệ chống g ỉ . - B ề mặt của l ớ p ph ủ ph ả i nhẵn bóng, không có vết x ướ c, rộp, bong tróc.v.v... - Các chi tiết được mạ bảo vệ sau khi th ử s ươ ng muối 72h không được xuất hiện các vết g ỉ có tổng diện tích l ớ n h ơ n 3% diện tích đ ược mạ. S ố v ế t g ỉ không nhiều hơn 2 vết/dm 2 . Đ ư ờ ng kí nh vết rộp không được lớn hơn 1mm. Ở các mép, góc, lỗ không được xuất hiện vết rộp hoặc g ỉ nghiêm trọng. 2.13. Nhãn của quạt trần phải rõ ràng và đảm bảo độ bền trong quá trình sử dụng. Nhãn phải được ghi trên quạt trần cũng như trên hộp đổi tốc độ. 3. Phương pháp thử 3.1. Quy định chung 3.1.1. Điều kiện thử nghiệm Trừ các ch ỉ tiêu có quy định đi ề u kiện th ử cụ thể, các phép th ử còn lại đ ượ c tiến hành trong điều kiện bình thường như quy định ở điều 2.2. 3.1.2. Dụng cụ đo: - Cấp chính xác của ampemet, vônmet, oátmet không thấp hơn 0,5; - Ph o ng tốc kế kiểu c á nh quạt có đ ườ ng kính t ừ 70 đến 100mm và có thang đo thích hợp v ớ i tốc độ cần đo; - Dụng cụ đo thời gian có độ chính xác 0,2%; - Dụng cụ đo nhiệt độ có độ chính xác 0,5%; - Ẩ m kế có độ chính xác 0,5%. 3.2. Ki ể m tra các yêu cầu ở điều 1.1; 1 . 2; 1 . 3 bằng cách xem xét và đo các kích thước theo quy định. 3.3. Kiểm tra các yêu cầu về an toàn ở điều 2.1 theo TCVN 4264-1994. 3.4. Xác định lưu lượng gió và c ô ng suất tiêu thụ a) Điều kiện về buồng đo và bố trí các ph ươ ng tiện đo - Dùng các tấm ngăn có chiều dày nh ỏ hơn 6mm ngăn thành một buồng có kích th ướ c 4,5 x 4,5 x 3m. Ở giữa nóc bu ồ ng thử có một l ỗ tròn có đườ ng kính lớn hơn đ ườ ng kính cánh quạt trần khoảng 10 đến 20% (hình 1). Phía d ưới các tấm ngăn đ ể h ở cách mặt đất 0,45m để không khí trong buồng thử thoát ra ngoài dễ dàng. - Các t ấ m ngăn cách đều t ườ ng của phòng một khoảng từ 1 đến 1,25m. - Chiều cao từ trần nhà đến nóc buồng th ử không nhỏ hơn 1m. - Trong buồng đo không đ ược để bất cứ vật gì ngoài ph o ng tốc kế và giá đo. Hình 1 - Trong th ờ i gian đo nhân viên thí nghiệm có thể ở trong phạm vi gi ữ a các t ấm ngăn v ớ i t ườ ng. Ch ỉ khi nào cần đọc kết quả và thao tác m ớ i được vào phòng đo. - Quạt trần cần t reo sao cho mặt phẳng cánh quạt trùng v ớ i mặt phẳng của nóc buồng đo. - Giá đ ể đ ặ t ph o ng tốc kế phải đảm bảo sao cho mặt phẳng cánh ph o ng tốc kế luôn luôn song song v ớ i mặt phẳng c á nh quạt và cách mặt phẳng cánh quạt 1,5m. Ph o ng t ốc kế phải được lắp đặt dễ dàng xê dịch trên hai đường chéo vuông góc c ủ a mặt phẳng nằm ngang. Giá phải đảm bảo đ ộ bền v ữ ng cần thiết và cản gió ít nhất. - Phép đo có sai số không quá ±10%. b) Trình tự đo - Cho quạt trần làm việc tr ướ c 30min với điện áp danh định, tần số d anh định. Đo công suất vào quạt ở nấc tốc độ lớn nhất; Sai lệch điện áp trong quá trình đo không quá ±1%, sai lệch tần số không quá ± 0,5Hz. - Đọc các trị số đo trên ph o ng tốc kế ở các vị trí tương ứng trên bốn nửa đ ườ ng chéo. Bắt đầu đo t ừ điểm cách tâm trục quạt 40mm, sau đó c ứ cách 80mm lại đo một giá trị cho đến khi tốc độ gió trung bình thấp hơn 9m/min thì ng ừ ng đo. c) Xác định lưu l ượ ng gió (xem ph ụ lục A) - Tốc độ gió trung bình của 4 điểm trên bốn n ử a đ ườ ng chéo của hình vành khăn có cùng bán kính là tốc độ gió trung bình c ủ a hình vành khăn đó, m/min. - Tích của tốc độ trung bình với diện tích của hình vành khăn tương ứng (m 2 ) là lưu lượng gió thổi qua hình vành khăn (m 3 /min). - Tổng các lưu lượng gió thổi qua các hình vành khăn chính là lưu lượng gió đo đ ược của quạt trần (m 3 /min). 3.4.2. Xác định giá trị s ử dụng Giá trị sử dụng của quạt tính bằng m 3 /min. W xác định bằng cách chia lưu lượng gió của quạt cho công suất vào của quạt. 3.5. Xác định tốc độ dài l ớ n nhất của đầu mút cánh quạt (điều 2.5) bằng cách đo tốc độ quay lớn nhất và đ ườ ng kính cánh quạt. V = p d.n (m/min) Trong đó: d - đường kính cánh quạt, m; n - tốc độ quay lớn nhất, vòng/min; V - tốc độ dài lớn nhất, m/m in. 3.6. Kiểm tra c ơ cấu thay đổi tốc độ (điều 2.6) bằng cách xem xét bên ngoài, sự bố trí các vị trí của nấc tốc độ. Cho quạt làm việc ở điện áp danh định đo tốc độ ở nấc tốc độ lớn nhất và nh ỏ nhất rồi so sánh chúng với nhau. Kiểm tra độ bền của cơ cấu thay đổi tốc độ bằng cách lắp trên mạch điện có t ả i điện bằng t ả i điện lớn nh ấ t của quạt. Mỗi lần thao tác được tính từ vị trí cắt điện "o" chuyển qua các nấc tốc độ rồi quay ngược v ề vị trí cắt "o". Tần số thao tác không ít hơn 6 lần trong một phút. Sau khi thử 5000 lần c ơ cấu thay đổi tốc độ vẫn l àm việc bình th ườ ng. 3.7. Kiểm tra khả năng khởi động (điều 2.7) bằng cách đặt v ị trí điều khiển t ốc độ về nấc tốc độ nh ỏ nhất, nâng điện áp vào từ từ cho đến kh i cánh quạt bắt đầu quay. Trị số điện áp tại th ờ i điểm khởi động được coi là đ iện áp khởi động của quạt. 3.8. Kiểm tra kh ả năng điện áp (điều 2.8) bằng cách tháo cánh quạt ra, đưa điện áp vào bằng 130% đ iện áp danh định. Duy trì th ờ i gian th ử trong 3min và quan sát tr ê n dụng cụ đo (có thể lắp ampemet đ ể quan sát dòng điện tiêu thụ của quạt). 3.9. Kiểm tra độ lắc h ướ ng kính (điều 2.9) bằng cách treo quạt bằng kh ớ p cầu có đ ườ ng kính từ 30 đến 40mm, chiều dài treo quạt là 1m. Phép đo được tiến hành bằng máy đo chuyên dùng có sai số không quá ±10% Chú th í ch: Cho phép sử d ụn g m ó c treo b ình th ườ ng thay kh ớ p c ầ u nhưng v ẫ n đ ả m bảo qu ạ t lắc t ự do được . 3.10. Độ ồn của quạt trần được đo b ằ ng máy đo chuyên dùng theo thang tuyến tính có sai số không quá ±10% trong phòng đo chuyên dụng. Khi đo ngoài âm của quạt phát ra không đ ược có bất kỳ nguồn âm nào khác. Quạt phải treo trên gi á v ữ ng chắc. Đầu đo của máy đo đặt cách quạt 1 m ở phía dưới trục của đầu đo phải trùng với đ ườ ng trục của quạt trần. Quạt trần làm việc ở nấc tốc độ lớn nhất. 3.11. Kiểm tra đầu ra của quạt trần v à s ơ đồ đ ấu d â y (điều 2.11) bằng cách xem xét bằng m ắ t. 3.12. Ki ể m tra lớp phủ b ả o vệ ( đ iều 2.12) 3.12.1. Kiểm tra các chi tiết có l ớ p mạ bảo vệ - Các chi tiết đ ượ c đưa vào tủ thử trong th ờ i gian 72h. Tr ước khi thử cần rửa sạch d ầ u m ỡ bám trên các chi tiết. Trong khi t hử không để sương muối ngưng đọng thành giọt trên mẫu th ử . Các đi ề u kiện th ử sương muối như s a u: - Thành phần nước muối Natri clorua 27g/l Magie clorua 6g/l Canxi clorua 1g/l Kali clorua 1 g/1 - Độ pH 6,5 + 7,2 - Nhiệt độ thử 35 ± 2 o C - Độ ẩm tương đối ≥ 90% - Chu kỳ phun s ươ ng: cứ cách 45min lại phun liên tục 15min. Theo chu kỳ đó phun đ ủ th ờ i gian quy định ở trên. - Mật đ ộ hạt sương t ừ 5 x 10 5 đến 5 x 10 6 hạ t /cm 3 - Đ ườ ng kính hạt sương từ 1 đến 5 chiếm t ỷ lệ 85% trở lên. Sau khi thử dùng gi ẻ ướt chùi hết lượng muối còn dính lại trên mặt, sau đ ó kiểm tra vết g ỉ trên b ề mặt mẫu th ử . Chú thích: Ph ươ ng pháp xác định đi ề u kiện th ử s ươ ng muối cho trong ph ụ lục B . 3.12.2. Kiểm tra các chi tiết sơn b ả o vệ Các chi tiết c ó l ớ p s ơ n bảo vệ được đ ư a vào tủ thử nóng ẩm trong th ờ i gian 7 chu kỳ liên tục. Mỗi chu kỳ 24h. Trong mỗi chu kỳ duy trì nhiệt độ 40 ± 2 o C , độ ẩm t ươ ng đối 95 đến 98% trong khoảng 14 đến 15h. Sau đó c ắ t nguồn nhiệt để giảm nhiệt độ xuống 30 ± 2 o C trong khoảng th ờ i gian 2 đến 3h. Gi ữ nguyên nhiệt độ 30 ± 2 o C và độ ẩm t ươ ng đối 95 đến 98% không ít hơn 5 đến 6h. T rước khi thử cần r ử a sạch d ầ u mỡ bám trên mẫu thử. Sau khi thử dùng mắt hoặc kính lúp phóng đại 4 l ần để kiểm tra theo quy định ở đi ều 2.13. 3.13 . Kiểm tra yêu cầu về nhãn bằng cách xem xét bằng mắt. Sau đó d ùng giẻ ướt cọ sát 15min rồi lại cọ sát bằng gi ẻ t ẩ m xăng 15min. Các chữ, ký hiệu, nét vẽ trên nhãn vẫn phải phân biệt được rõ ràng. 4. Ghi nhãn, bao gói, vận chuyển và bảo quản 4.1. Mỗi quạt trần khi xuất xưởng phải có nhãn, tr ê n nhãn ghi đầy đ ủ các nội dung sa u : - tên cơ sở sản xuất hoặc ký hiệu tương ứ ng; - Tên sản phẩm, ký hiệu và quy cách; - Đ iện áp và tần số danh định; - Công suất tiêu thụ của quạt; - Lưu lượng gió của quạt; - Cấp chịu nhiệt của cách điện. 4.2. Đầu trục quạt chưa có l ớ p phủ bảo vệ ph ả i bôi lớp m ỡ và bọc giấy. 4.3. Quạt trần phải được bao gói trong hộp bằng bìa c ứ ng, có khả năng chống ẩ m, chống bụi đảm b ả o an toàn trong quá trình bốc d ỡ và vận chuyển. 4.4. Mỗi quạt tr ầ n khi xuất x ưở ng cần có các tài liệu kèm theo: - Phiếu chứng nhận của KCS - Bản thuyết minh h ướ ng dẫn sử dụng và bảo quản. 4.5. Quạt trần cần được bảo qu ả n trong kho thoáng, khô ráo, không có bụi và các chất ăn mòn. Phụ lục A Tính lưu lượng gió Mặt cắt của hình vành khăn bất kỳ nào đó có bán kính r (hình 2) được tính theo: S = = 2 r b = 2 .80. r . 10 -6 = 0,000502 r Hình 2 Trong đó: r là bán kính trung bình của hình vành khăn, mm; b là chiều rộng của hình vành khăn, b ằ ng 80mm; Lượng gió thổi qua hình vành khăn bất kỳ đo bằng: V . S = V. 2 r b = 0,000502. V , m 3 /min Trong đó: V là tốc độ gió trung bình thổi qua hình vành khăn, m/min. Tổng lưu lượng gió của quạt bằng: V. S = 0 , 000502 r. V Nên ghi kết quả thử theo bàng sau: B ả ng A.1 Điểm đo Bán kính trung bình của hình vành khăn r, mm Tốc độ gió (m/min) Tốc độ gió trung bình ở ch ỗ có bán kính r, m/min Diện tích của hình vành khăn , m 2 L ưu lượng gió thổi qua hình vành khăn V . , m 3 /min N ử a đườ ng chéo A Nửa đường chéo AA Nửa đườ ng chéo B Nửa đườ ng chéo BB 1 40 0,0201 2 120 0,0603 3 200 0,1005 4 280 0 , 1407 5 360 0,1810 6 440 0,2 2 10 7 520 0,2615 8 600 0,3015 9 680 0,3420 10 760 0,3820 11 840 0,4220 12 920 0,4620 13 1000 0,5020 Phụ lục B Xác định điều kiện thử sương muối 1. Đo đuờng kính hạt s ươ ng mu ố i: bôi đều một l ớ p Vad ơ lin hoặc sáp nến lên một miếng k í nh m ỏ ng có kích th ước 20 x 50mm (hình 3). Dùng kính hiển vi ki ể m tra trên miếng kính không được có bọt khí và vết b ẩ n. Đưa miếng kính đó vào trong hộp lồng, đậy nắp lại rồi đặt vào vị t rí đo trong tủ sương muối. Sau khi phun sương liên tục trong 5 ph ú t, mở nắp để sương muối lắng đọng 30 ph ú t trên mặt tấm kính, lại đậy nắp và đưa ra ngoài đo đ ườ ng kính nh ư ng hạt s ươ ng nằm trong vùng bằng kính hiển vi có hệ số phóng đại 300 ÷ 1000 l ần và thống kê phần trăm số hạt s ươ ng trong đó. 2. Đo mật độ hạt s ươ ng : lấy một miếng kính m ỏ ng 20 x 50mm rửa thật sạch rồi kiểm tra độ sạch bằng kính hiển vi. Để miếng kính trong hộp lồng đậy nắp rồi đặt vào vị tr í đó trong tủ sương muối. Sau khi phun sương liên tục 5 phút, mở nắp để sương muối lắng đọng 30 phút trên mặt t ấm kính rồi đậy nắp lại. Lấy tấm kính ra và đếm số hạt sương trong vòng tròn khoanh vùng bằng kính hiển vi có hệ số phóng đại 150 đến 300 lần. Từ đó suy ra số hạt sương có trong bề mặt thực tế quan sát được. Cuối cùng đổi thành mật độ hạt s ươ ng trong một đơn vị thể tích theo công thức sau: K = , hạt/dm 3 Trong đó: N là tổng số hạt s ươ ng có trong bề m ặ t q u an sát; S là bề mặt quan s á t, dm 3 . 3. Đ ộ lắng của hạt s ươ ng: đem cân cả nắp một số lọ đo sạch và khô có đ ườ ng kính 50mm, sau đ ó mở nắp và đặt các lọ đó vào các vị trí khác nhau nhưng cùng có một độ cao trong t ủ sương muối. Sau chu kỳ 24 gi ờ phun s ươ ng thì đậy nắp lại và dùng giấy thấm thấm khô sương muối bám vào lọ đo, cân lại các lọ đo và tính ra độ lắng của sương theo c ô ng thức: G = Trong đó: G - độ lắng hạt s ươ ng, g/dm 2 .h; M 1 - khối lượng của lọ đo tr ướ c lúc đọng sưong, g; M 2 - khối lượng của lọ đo sau lúc đọng sương, g; t – th ờ i gian liên tục của chu kỳ phun sương, 24h; S - mặt cắt của miệng lọ đo, d m 2 . 4. Đo và điều chế pH của dung dịch nước muối: Dùng pH kế đo trị số của pH của 50ml dung dịch n ước muối. Nếu độ pH ngoài phạm vi 6,5 - 7,2 thì phải dùng natri clorua hoặc xút thuần khiết (C.P) để điều chế theo đúng độ pH đ ã quy định.