TCVN10141-4:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10141-4:2015 (ISO 22197-4:2013) về Gốm mịn (gốm cao cấp, gốm kỹ thuật cao cấp) - Phương pháp xác định tính năng làm sạch không khí của vật liệu bán dẫn xúc tác quang - Phần 4: Loại bỏ focmaldehyt TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 10141-4:2015 ISO 22197-4:2013 GỐM MỊN (GỐM CAO CẤP, GỐM KỸ THUẬT CAO CẤP) - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH TÍNH NĂNG LÀM SẠCH KHÔNG KHÍ CỦA VẬT LIỆU BÁN DẪN XÚC TÁC QUANG - PHẦN 4: LOẠI BỎ FOCMALDEHYL Fine ceramics (advanced ceramics, advanced technical ceramics) - Test method for air- puri fi cation per f ormance of semiconducting photocatalytic materials - Part 4: Removal of form a ldehyde Lời nói đầu TCVN 10141-4:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 22197-4:2014. TCVN 10141-4:2015 do Ban kỹ thuật T iêu chuẩn quốc gia TCVN/TC20 6 Gốm cao cấp biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ tiêu chuẩn TCVN 10141 (ISO 22197) Gốm mịn (gốm cao c ấ p, gốm kỹ thuật cao c ấ p) - Phương pháp xác định tính năng làm sạch không khí của vật liệu b á n dẫn xúc tác quang , gồm các tiêu chu ẩ n sau: - TCVN 10141-1:2013 (ISO 22197-1:2007) Phần 1: Loại bỏ nitơ oxit - TCVN 10141-2:2013 (ISO 22197-2:2011) Phần 2: Loại bỏ acetaldehyt - TCVN 10141-3:2013 (ISO 22197-3:2011) Phần 3: Loại b ỏ toluen - TCVN 10141-4:2015 (ISO 22197-4:2013) Phần 4: Loại b ỏ f ocmaldehyt - TCVN 10141-5:2015 (ISO 22197-5:2013) Phần 5: Loại bỏ mety l mercaptan GỐM MỊ N (GỐM CAO C Ấ P, GỐM KỸ THUẬT CAO C Ấ P) - PHƯ Ơ NG PHÁP X Á C ĐỊNH TÍNH NĂNG LÀM SẠCH KHÔNG KHÍ C Ủ A VẬT LIỆ U BÁN D Ẫ N XÚC TÁC QUANG - PH Ầ N 4: LOẠI BỎ FOCMALDEHYL Fine ceramics (advanced ceramics, advanced technical ceramics) - Test method for air- puri fi cation per f ormance of semiconducting photocatalytic materials - Part 4: Removal of form a ldehyde 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định tính năng làm sạch không khí của vật liệu có chứa chất xúc tác quang hoặc c ó màng xúc tác quang trên bề m ặ t, thường được làm từ các oxit kim loại bán dẫn, như titan dioxit hoặc các vật liệu gốm khác, bằng cách phơi mẫu thử liên tục trong mô hình không khí ô nhiễm khi chiếu xạ á nh sáng tử ngoại (UV-A). Tiêu chuẩn này được sử dụng với nhiều loại vật liệu khác nhau, như vật liệu xây dựng ở dạng tấm phẳng, dạng bảng hoặc dạng đĩa, đó là những dạng cơ bản c ủ a vật liệu đối với các ứng dụng khác nhau. Tiêu chuẩn này cũng áp dụng đối với các vật liệu có cấu trúc lọc bao gồm dạng cấu trúc tổ ong, sợi len hoặc không phải len và đối với chất dẻo hoặc vật liệu giấy nếu chúng có chứa vi tinh thể gốm và compozit. Tiêu chuẩn này không áp dụng đối với vật liệu xúc tác quang dạng bột và dạng hạt. Phương pháp thử này được áp dụng đ ố i với các vật liệu xúc tác quang được s ả n xuất để làm sạch không khí. Phương pháp này không phù hợp để xác định các tính năng khác của vật liệu xúc tác quang, như phân h ủy các chất nhiễm bẩn nước, tự làm sạch, chống mờ và hoạt tính chống khu ẩ n. Tiêu chuẩn này liên quan đến sự loại bỏ f ocmaldehyt. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau đây rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đ ố i với các tài liệu viện dẫn ghi năm công b ố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phi ê n bản m ớ i nhất, bao gồm c ả các s ử a đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 7870-1:2010 (ISO 80000-1:2009), Đại lượng và đơn vị - Phần 1: Tổng quan. TCVN 10141-1:2013 (ISO 22197-1:2007) Gốm mịn (gốm cao cấp, gốm kỹ thuật cao cấp) - Phương pháp xác định t í nh năng làm sạch không khí của vật liệu bán dẫn xúc tác quang - Phần 1: Loại bỏ nitơ oxit. TCVN 10822:2015 (ISO 10677:2011) Gốm mịn (gốm cao cấp, gốm kỹ thuật cao cấp) - Nguồn s á ng tử ngoại để thử nghiệm vật liệu xúc tác quang b á n dẫn. TCVN ISO/IEC 17025:2007 (ISO/IEC 17025:2005) Yêu cầu chung về n ă ng lực của phòng thử nghiệm và hiệu chu ẩ n. ISO 4892-3, Plastics - Methods of exposure to laboratory light sources - Part 3: F luorescent UV lamp (Ch ấ t dẻo - Phương ph á p phơi nhiễm với nguồn sáng phòng thí nghiệm - Phần 3; Đèn huỳnh quang UV). ISO 6145-7:2001, Gas analysis - Preparation of calibration gas mixtures using dynamic volumetric methods - Part 7: Thermal ma s s-f l ow controllers (Phân tích kh í - Chuẩn bị hỗn hợp khí hiệu chu ẩ n sử dụng phương ph á p dung tích động lực - Phần 7: Bộ điều khiển lưu lượng - khối lượng nhiệt). ISO 16000-3:2001, Indoor air - Part 3: Determination of f ormaldehyde and other carbonyl compounds - Acitve sampling me t hod (Không khí trong phòng - Phần 3: Xá c định f ocmaldehyt và các hợp chất cacbonyl khác - Phương pháp lấy mẫu hoạt tính). 3. Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chu ẩ n này áp dụng các thuật ngữ và đ ị nh nghĩa sau. 3.1. Chất xúc tác quang (photocatalyst) Chất thực hiện một hoặc nhiều chức năng dựa trên phản ứng oxy h ó a và phản ứng khử dưới chiếu xạ tử ngoại (UV), gồm sự ph â n h ủ y và loại bỏ c á c chất nhiễm bẩn không khí và nước, khử mùi và hoạt t í nh kháng khu ẩ n, tự làm sạch và ch ố ng mờ. 3.2 . Vật liệu xúc tác quang (photocatalytic materials) Vật liệu trong, hoặc trên n ó , chất xúc tác quang được thêm vào bằng cách ph ủ , t ẩ m, trộn, v . v .... CHÚ THÍCH: Các vật liệu xúc tác quang được sử d ụ ng làm vật liệu xây dựng v à làm đường để c ó được các chức năng như đề cập ở trên. 3.3. Khí hiệu chuẩn điểm zero (zero calibration gas) Không khí không chứa các chất ô nhiễm ( có nghĩa là trong đ ó các chất ô nhiễm thông thường dưới 0,01 μ L/ L). CHÚ TH Í CH: Kh í hiệu chu ẩ n điểm zero được chu ẩ n b ị từ không khí trong nhà sử dụng hệ thống làm sạch kh ô ng khí phòng th ử nghiệm hoặc được cung cấp là kh ô ng kh í tổng hợp trong chai chứa k hí. 3.4. Khí f ocmaldehyt ( f ormaldehyde gas) Khí đ ã biết nồng độ được sử dụng thử nghiệm và hiệu chuẩn. 3.5. Khí thử nghiệm (test gas) Hỗn hợp không khí và các chất ô nhiễm đã biết nồng độ được chuẩn bị từ kh í tiêu chu ẩ n hoặc khí hiệu chu ẩ n điểm zero, được sử d ụng để th ử tính năng của vật l iệu xúc tác quang. CHÚ TH Í CH: Tốc độ dòng, nồng độ, v.v... được biểu thị ở trạng thái tiêu chuẩn (0 ° C , 101,3 kPa) và nền khí khô (ngoại trừ hơi nư ớ c) 3.6. Điều kiện t ố i (dark condition) Điều kiện thử không có chiếu xạ ánh sáng bằng nguồn sáng để thử nghiệm và chiếu sáng phòng. CH Ú THÍCH: Khí thử thường được c ấ p để so sánh với phản ứng được chiếu xạ. 4. Ký hiệu f tốc độ dòng không khí ở trạng thái tiêu chu ẩ n (0 ° C , 101,3 kPa và nền khí khô) ( L/ min) ø F phần thể tích f ocmaldehyt tại cổng ra thiết b ị phản ứng (μL/L) ø F0 phần thể tích f ocmal d ehyt được cung cấp (μL/L) n F lượng f ocmaldehyt bị loại ra khỏi mẫu thử (μmol) R F phần trăm f ocmaldehyt b ị loại ra khỏi mẫu thử (%) 5. Nguyên tắc Tiêu chuẩn này liên quan đến ph á t triển, so sánh, đảm b ả o chất lượng, đặc tính, độ tin cậy và tạo ra bộ dữ liệu cho vật liệu xúc tác quang. Phương pháp này được sử dụng để xác định tính năng làm sạch không khí của vật liệu x ú c tác quang bằng cách phơi mẫu thử trong mô hình không khí ô nhiễm khi chiếu xạ ánh sáng tử ngoại (UV-A). Focma l dehyt (HCHO) được chọn b ở i v ì chất này là chất ô nhiễm không khí trong phòng điển hình, gây n ê n hội chứng được gọi là hội chứng đau ốm do vật liệu xây dựng. Mẫu thử, được đặt trong thiết bị phản ứng quang kiểu dòng ch ả y, được kích hoạt b ởi chiếu xạ UV và hấp phụ, oxy hóa f ocmaldehyt pha khí tạo thành carbon dioxit (C O 2 ) và các sản phẩm oxy h óa khác. T í nh năng làm sạch không kh í được xác định từ lượng f ocmaldehyt thực bị loại b ỏ b ở i mẫu thử (μmol). Sự hấp phụ đơn giản của HCHO b ở i mẫu thử (không ph ả i do chất xúc tác quang) được đánh giá bằng các thử nghiệm trong bóng t ố i. Tuy nhiên, một số mẫu thử hấp phụ f ocmaldehyt rất mạnh và nồng độ f ocmaldehyt ổn định không th ể đạt được trong thời gian ch ỉ định của phép thử. Hoạt tính xúc tác quang phụ thuộc vào các tính chất lý học và hóa học của chất ô nhiễm, chủ y ế u do quá tr ì nh hấp phụ liên quan. Đ ể đánh giá tốt hơn tính năng làm sạch không khí c ủ a vật liệu xúc tác quang, nên kết hợp một hoặc nhi ề u hơn các phương pháp th ử thích hợp như được mô tả trong các phần khác c ủ a TCVN 10141 (ISO 22197). 6. Thiết bị, dụng cụ 6.1. Thiết bị thử nghiệm Thiết b ị thử nghiệm cung cấp vật liệu xúc tác quang cần được kiểm tra đ ố i với khả năng loại b ỏ chất ô nhiễm bằng cách cung cấp khí th ử liên tục, trong khi chiếu xạ quang kích hoạt các ch ấ t xúc tác quang. Thiết bị thử nghiệm tương tự như thi ế t bị đ ư ợc sử dụng trong phương pháp th ử để loại bỏ nitơ oxit [TCVN 10141-1 (ISO 22197-1)] và bao g ồ m một bộ cấp kh í thử nghiệm, một thiết bị phản ứng quang, một nguồn sáng và thiết b ị đo chất ô nhiễm. Vì thử nghi ệ m các chất ô nhiễm c ó nồng độ th ấ p, nên hệ thống được chế tạo bằng vật liệu có độ hấp phụ thấp và độ bền đối với bức xạ tử ngoại (UV), ví dụ nhựa acrylic, thép không gỉ, thủy tinh và các polyme f luorocacbon). Ví dụ về hệ thống thử nghiệm được thể hiện trong Hình 1. 6.2. Bộ cấp khí thử nghiệm Bộ cấp khí th ử nghiệm cung c ấ p không khí b ị ô nhiễm có các chất nhiễm bẩn theo mô h ì nh tại nồng độ, nhiệt độ và độ ẩm xác định trước và c u ng c ấ p liên tục trong thiết b ị ph ả n ứng quang. Bộ cấp kh í thử nghiệm bao gồm bộ điều khiển lưu lượng, máy tạo ẩm, máy trộn khí, v . v .... T ố c độ dòng của từng khí nằm trong khoảng 5 % c ủ a giá trị thiết kế, dễ dàng đạt được bằng cách sử dụng bộ điều khiển lưu lượng - kh ố i lượng nhiệt, với tốc độ dòng khí đ ã hiệu chuẩn và nhiệt độ đã biết phù hợp với ISO 6145-7. Sự biểu th ị tốc độ dòng khí trong tiêu chu ẩ n này là được chuy ể n đổi về trạng thái tiêu chuẩn (0 ° C , 101,3 kPa v à nền kh í khô). Lưu lượng điển h ì nh của bộ điều khiển lưu lượng đ ố i với kh í ô nhiễm, không khí khô và không khí ư ớ t tương ứng là 200 m L/ min, 2000 m L/ min và 2000 m L/ min. Khí f ocmaldehyt chu ẩ n trong chai chứa khí, thông thường được c â n bằng với nitơ, phải có phần thể tích từ 20 μ L/ L. Kích thư ớ c t í nh bằng milim é t CHÚ D Ẫ N 1 ngu ồ n sáng 7 bộ điều khiển lưu lượng - kh ố i lượng 2 cửa sổ quang h ọ c 8 máy trộn kh í 3 mẫu thử 9 m á y tạo ẩ m 4 khí chuẩn (ch ấ t ô nhiễm) 10 máy phân tích 5 hệ thống làm sạch không khí 11 lỗ thông hơi 6 máy nén khí H ì nh 1 - Sơ đồ thiết bị thử nghiệm 6.3. Thiết bị phản ứng quang Thiết b ị ph ả n ứng quang giữ cho mẫu thử ph ẳ ng trong phạm vi vùng l õ m của chiều rộng 50 mm, có bề mặt song song với cửa sổ quang học để chiếu xạ quang. Thiết bị ph ả n ứng phải được chế tạo từ vật liệu h ấ p phụ khí thử ít nhất và chịu được chiếu xạ ánh sáng UV - gần. Mẫu th ử phải được tách kh ỏ i cửa sổ b ở i một lớp không khí dày 5,0 mm ± 0,5 mm. Mẫu thử sẽ chỉ đi qua không gian giữa mẫu thử và c ử a sổ. Khoảng trống này phải được thiết lập chính xác theo độ d ày của m ẫ u thử, ví dụ bằng cách sử dụng các đĩa đ iều ch ỉ nh độ cao có các độ dày khác nhau, như được thể hiện trong Hình 2 a). Khi vật liệu loại màng lọc được thử nghiệm, phải sử dụng một loại giá đỡ mẫu thử khác, loại này đ ỡ mẫu thử trong khi cho phép khí thử đi qua các tế b à o của bộ lọc kh í đang chiếu xạ (Hình 2 b). Cửa sổ quang học được làm b ằ ng k í nh thạch anh hoặc borosilicat hấp thụ t ố i thiểu ánh sáng tại bước sóng dài hơn 300 nm. K í ch thước t í nh bằng milimet a) Đối với các mẫu thử phẳng b) Đối với các mẫu thử loại lọc CH Ú D Ẫ N 1 cửa sổ quang học 2 mẫu thử 3 dòng khí thử 4 đĩa điều chỉnh độ cao 5 độ dày lớp không khí 6 kênh lưu lượng 7 giá đỡ mẫu thử Hình 2 - Mặt cắt ngang của thiết bị ph ả n ứng quang (trục) 6.4. Nguồn sáng Nguồn sáng ph ả i cung cấp chiếu xạ UV-A trong d ả i bước s ố ng từ 300 nm đến 400 nm. Nguồn thích hợp bao gồm đèn huỳnh quang ánh sáng đen (BL) và xanh ánh sáng đen (BLB), c ó bước sóng lớn nhất tại 351 nm hoặc 368 nm, theo quy định tại TCVN 10822 (ISO 10677) và ISO 4892-3. Mẫu thử phải được chi ế u bằng nguồn sáng một cách đồng đều qua cửa sổ. Trong trường hợp thử nghiệm chất xúc tác quang dạng rỗ t ổ ong, nguồn sáng được chiếu xạ trên một mặt c ủ a mẫu thử. Nguồn sáng cầv làm ấm cần trang b ị tấm chắn s á ng. Khoảng cách giữa nguồn sáng và thi ế t bị ph ả n ứng phải được điều chỉnh sao cho chiếu xạ UV (300 nm đến 400 nm) vào bề mặt mẫu là 10 W /m 2 ± 0,5 W /m 2 . Chiếu xạ dọc theo chiều d ài c ủ a mẫu thử cũng phải không đổi trong phạm vi ± 5 %. Chiếu xạ UV phải được đo bằng bức xạ kế phù hợp với TCVN 10822 (ISO 10677). Thiết bị phản ứng phải được che chắn khỏi ánh sáng b ê n ngoài nếu cần. 6.5. Hệ thống phân tích Khí th ử nghiệm được lấy mẫu sử dụng hộp l ấ y mẫu, bộ điều khiển lưu lượng v à bơm theo quy định trong ISO 16000-3. Nồng độ của f ocmaldehyt phải được xác định bằng s ắ c ký lỏng hiệu năng cao dẫn xuất 2,4-dinitorphe n ylhydrazine (DNPH-HPLC). Phải sử dụng thuốc thử, thiết b ị và quy tr ì nh theo quy định trong ISO 16000-3. Các phương pháp phân tích khác mang lại hiệu quả tương đương hoặc tốt hơn có thể được sử d ụng. 7. Mẫu thử Mẫu thử phải là vật liệu phẳng hoặc vật liệu rỗ tổ ong, có chiều rộng 49,5 mm ± 0,5 mm và chiều dài 99,5 mm ± 0,5 mm. Mẫu th ử c ó thể được cắt thành các kích thước này từ vật liệu đ ố ng lớn hơn hoặc t ấ m đã phủ, hoặc có thể được chuẩn bị một cách đặc biệt đối với phép thử bằng cách ph ủ một nền trước khi cắt. Độ dày của mẫu thử lý tư ở ng phải nh ỏ hơn 5 mm, để giảm thiểu sự phân bố xúc tác quang từ các mặt bên. Nếu sử dụng các mẫu thử dày để th ử nghiệm, các mặt bên phải được bịt kín bằng vật liệu trơ trước khi thử nghiệm. M ẫ u thử loại rỗ tổ ong không được d ày hơn 20 mm. 8. Cách tiến hành 8.1. Quy định chung Quy tr ì nh thử bao gồm tiền xử lý mẫu thử, quá tr ì nh hấp phụ trong bóng tối v à phép đo loại b ỏ focma l dehyt. Ví dụ về sự thay đ ổ i nồng độ của f ocmaldehyt trong quá trình thử được tr ì nh b à y trong H ì nh 3. Một s ố mẫu thử có thể không cho sự loại bỏ chính xác focmaldehyt vì hoạt tính xúc tác quang thấp hơn. Trong trường hợp này, sự nạp f ocmal d ehyt trên mẫu thử có thể b ị giảm theo quy trình trong Điều 10. CH Ú D Ẫ N X thời gian (min) Y nồng độ focmaldehyt (μL/L) 1 bắt đầu chiếu xạ 2 ngừng chiếu xạ Hình 3 - V ết điển hình c ủ a nồng độ f ocm a ldehyt trong quá tr ì nh thực hiện th ử nghiệm 8.2. Tiền xử lý mẫu thử Chiếu xạ mẫu thử với một đèn tử ngoại trong í t nhất 16 h (đến 24 h) để phân h ủ y chất hữu cơ cặn lắng trên mẫu thử. Chiếu xạ UV trên bề mặt mẫu phải là cao vừa đ ủ để đảm bảo phân hủy hoàn toàn chất hữu cơ (15 W /m 2 hoặc cao hơn). Nếu các mẫu thử không được thử ngay sau bước tiền xử lý này, chúng phải được b ả o quản trong vật chứa kín khí. 8.3. Chuẩn bị phép thử 8.3.1. Điều ch ỉ nh bộ cấp khí thử trước sao cho nó có thể cung cấp ổn định khí thử nghiệm có chứa 1,0 μL/L ± 0,1 μL/L f ocmaldehyt và 1,56 % ± 0,16 % phần thể tích hơi nước tại 25,0 ° C ± 2,5 ° C . Phần thể tích hơi nước này là tương đương với độ ẩ m tương đối 50 % tại 25 ° C . Cài đặt tốc độ dòng chảy tại 3,0 L/ min ( 0 ° C , 101,3 kPa, nền khí khô) tại c ổ ng vào thiết b ị phản ứng quang. Đo và ghi chiếu xạ từ nguồn sáng. Đối v ớ i nguồn sáng cần làm ấm, bật công tắc trước khi đo bức xạ và chiếu xạ đối với th ử nghiệm loại bỏ f ocmaldehyt. Sử d ụng lá chắn sáng thích hợp để tránh chiếu xạ không cần thiết với thiết b ị phản ứng quang. 8.3.2. Đặt mẫu thử vào tâm thiết bị phản ứng và gắn cửa s ổ kính sau khi điều chỉnh l ớ p không khí giữa mẫu thử và cửa sổ l à 5,0 mm ± 0,5 mm. Nếu cần, sử dụng các đĩa điều ch ỉ nh độ cao để điều ch ỉ nh độ cao trước và sau khi mẫu th ử trong khoảng độ chênh lệch 1,0 mm trên đ ỉ nh c ủ a mẫu thử. Kiểm tra thiết bị phản ứng được bịt kín bằng cách quan sát vật liệu bịt, như vòng chữ O để tiếp xúc kín cửa sổ th ủ y tinh. 8.4. Thử nghiệm trước Nồng độ của f ocmaldeh y t không thể nhận được ngay bằng phương pháp DNPH/HPLC. Do vậy, thời gian h ấ p phụ f ocmaldehyt đạt tới b ã o hòa trong điều kiện bóng tối không thể xác nh ậ n được trong quá tr ì nh th ử . Vì lý d o này, ph ả i thực hiện thử nghiệm trước như sau. Nếu thời gian để bão hòa có thể xác nhận được trong quá trình th ử , kh ô ng cần thử nghiệm trước. Sau khi tiền xử lý mẫu th ử trong 8.2 và chuẩn bị thử nghiệm trong 8.3, đưa khí thử nghiệm vào thiết bị phản ứ ng. C ứ sau 15 min đo nồng độ của f ocma l dehyt trong điều kiện tối trong thời gian 90 min. Khi n ồ ng độ tại đường ra của thiết bị ph ả n ứng tr ở nên giống với nồng độ khí cung cấp trong khoảng 30 min, khi đó thời gian đó có thể là thời gian c ủ a đi ề u kiện tối. Khi n ồ ng độ của f ocmaldehyt nh ỏ hơn 90 % c ủ a nồng độ sau 30 min, thời gian c ủ a điều kiện tối phải là thời gian khi nồng độ vượt quá 90 % đ ố i với thời gian đầu tiên, khi đó không áp dụng TCVN 10141-4 (ISO 22197-4). 8.5. Phép thử loại bỏ 8.5.1. Tiến hành quy tr ì nh tiền xử lý như trong 8.2 và chuẩn bị như trong 8.3. 8.5.2. Nếu th ử nghiệm trước trong 8.4 đã đ ược thực hiện, cung cấp khí thử nghiệm v à o thiết b ị ph ả n ứng quang đối với thời gian đã được xác định trước. Nếu thử nghiệm chưa được thực hiện, tiến hành như sau. Đưa khí thử nghiệm cho thiết bị phản ứng quang và ghi lại sự thay đổi về nồng độ của f ocma l dehyt trong 30 min để quan sát quá tr ì nh hấp phụ c ủ a mẫu th ử . Nếu nồng độ c ủ a f ocmaldehyt khớp với cùng mức nồng độ của nồng độ cung cấp, tại điểm đó, bắt đầu chiếu xạ ánh sáng. Tuy nhiên, sau 30 min và khi n ồ ng độ f ocmaldehyt vẫn còn dưới 90 % nồng độ cung cấp, tiếp tục cho đến khi nó vượt 90 %. Nếu n ó không vư ợt 90 % thậm ch í sau 90 min, phương pháp th ử này không được áp dụng. 8.5.3. Duy tr ì lưu lượng khí và bắt đầu chi ế u xạ mẫu th ử . Đối với nguồn sáng cần ph ả i kh ở i động, quy tr ì nh tương tự phải được áp dụng như được quy đ ị nh trong 8.3.1. Ghi lại nồng độ dưới chi ế u xạ trong 3 h. Khi sự phân hủy xúc tác quang b ắ t đầu, nồng độ giảm như trong H ì nh 3 và cuối cùng l à không đổi. Nồng độ f ocmaldehyt phải được đo tại nhiều hơn một điểm trong 1 h. Phép đo phải được thực hiện tại nhiều hơn ba điểm trong giờ cuối cùng (120 min - 180 min sau khi bắt đầu chiếu xạ). Nồng độ của f ocmaldehyt phải đạt được bởi giá trị trung b ì nh dựa trên nồng độ đo được trong giờ cu ố i cùng. 8.5.4. Dừng cung cấp khí cho thiết b ị phản ứng và lấy mẫu thử ra khỏi thiết bị phản ứ ng. CH Ú TH Í CH: Khi mẫu thử được sử dụng trong thử nghiệm trước được sử dụng lại trong th ử nghiệm ch í nh, ti ề n xử l ý trong 8.2 phải được l ặ p l ạ i. 9. Tính kết quả Kết quả thử nghiệm phải được tính như sau. Các giá trị t í nh được thường được làm tròn đến một dấu thập phân theo quy định tại TCVN 7870-1 (ISO 80000-1). Nồng độ f ocmaldehyt quan sát được trước khi hiệu chính hơi nước phải được sử dụng để tính toán. Tốc độ d òng khí thử f là 3,0 L/ min, được chuẩn h ó a về 0 ° C , 101,3 kPa và nền kh í khô, và sau đó được nhân với hệ s ố 1,016 để hiệu chính hơi nước. Phần trăm loại b ỏ f ocmaldehyt ( R F ) được tính theo công thức ( 1). Khi R F hoặc nh ỏ hơn 5 % hoặc lớn hơn 95 %, R F được biểu th ị là " nh ỏ hơn 5 %" hoặc " lớn hơn 95 % " . Khi đó, lượng f ocmaldehyt bị loại b ỏ ( n F ) được tính theo công thức (2). Khi R F hoặc nh ỏ hơn 5 % hoặc lớn hơn 95 %, n F được biểu thị tương ứng l à " nh ỏ hơn (0,136 ø F0 f ) μ mol" hoặc " lớn hơn (2,585 ø F0 f ) μmol " . (1) (2) trong đó R F là phần trăm loại bỏ c ủ a f ocmaldehyt b ở i m ẫ u th ử (%); n F là lượng f ocmaldehyt b ị mẫu thử lấy đi (μmol); ø F0 l à phần thể tích cung cấp của f ocmaldehyt (μ L/ L); ø F là phần thể tích của f ocma l dehyt tại cổng ra thiết b ị phản ứng (μL/L); f là t ố c độ dòng khí thử nghiệm được chuyển đổi về trạng thái tiêu chuẩn (L/min, 0° C , 101,3 kPa, nền khí khô). 10. Phương pháp thử đối với mẫu thử có tính năng thấp hơn Trong trư ờ ng hợp phần trăm loại bỏ nhỏ hơn 5 % và kết qu ả chắc chắn hơn được yêu cầu, số lư ợ ng mẫu th ử và tốc độ dòng c ủ a khí thử nghiệm có th ể bị biến đổi tại cùng thời điểm, như tr ì nh bày trong B ả ng 1. Tuy nhiên lượng f ocmaldehyt loại bỏ xuất hiện trong báo cáo thử nghiệm ph ả i là m ộ t nửa giá trị tính được từ công thức (2), cũng như sử dụng tốc độ d ò ng là 1,5 L/ m i n. Khi điều kiện thử bị thay đổi, nó được yêu cầu để xác nhận thời điểm hấp phụ (điều kiện t ố i) tại điều kiện th ử bị biến đổi. Bảng 1 - Điều kiện thử ngh i ệm thay thế Điều kiện thử nghi ệ m thay thế Giá trị sau kh i thay đổi T ố c độ dòng ch ả y khí thử nghiệm 1,5 L/min Số lượng mẫu thử 2 mẫu 11. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm ph ả i phù hợp với các điều khoản báo c á o c ủ a I SO/IEC 17025, và phải bao gồm các thông tin sau. Các hạng mục g) và h) ph ả i được báo cáo đối với từng ph é p thử. a) Tên và địa chỉ của đơn vị thử nghiệm; b) Ngày thử nghiệm, tên và địa ch ỉ khách hàng; c) Viện dẫn tiêu chuẩn này, nghĩa là được xác đ ị nh phù hợp với TCVN 10141-4 (ISO 22197-4); d) Ngày th ử nghiệm, nhiệt độ, độ ẩ m tương đối, v.v...; e) Mô tả mẫu thử (vật liệu, kích cỡ, h ì nh dạng, v.v...); f) Mô tả thiết bị thử nghiệm (đặc điểm kỹ thuật, v.v...); g) Điều kiện thử nghiệm (loại kh í ô nhiễm, n ồ ng độ cung c ấ p, nồng độ hơi nước, tốc độ dòng, loại nguồn sáng, chi ế u rọi, máy phân tích và bức xạ kế được sử dụng, điều kiện tiền xử lý, sửa đổi trong Điề u 10, v.v...). h) Lượng f ocmaldehyt được l oạ i b ỏ trong 1 h cuối, phần trăm f ocma l dehyt b ị loại b ỏ (tùy chọn). i) Các chất bất kỳ quan trọng đặc biệt, như sự thay đ ổ i trong mẫu th ử được ghi chú trong quá tr ì nh thử nghiệm. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ISO 4677-1:1985, Atmospheres for conditioning and testing - Determination of relative humidity - Part 1: Aspirated psychrometer method (Khí quyển cho ổn định và thử nghiệm - Xác định độ ẩ m tương đối - Phần 1: Phương ph á p ẩ m kế hút).