TCVN8456:2010

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8456:2010 (ISO 1279 : 1996) về Tinh dầu - Xác định trị số carbonyl - Phương pháp đo điện thế sử dụng hydroxylamoni clorua TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 8456:2010 TINH DẦU - XÁC ĐỊNH TRỊ SỐ CARBONYL - PHƯƠNG PHÁP ĐO ĐIỆN THẾ SỬ DỤNG HYDROXYLAMONI CLORUA Essential oils - Determinatio n o f carbonyl values - Potentiometr i c methods using hydroxylammonium chloride 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn n à y quy đ ị nh hai phương pháp đo điện th ế xác định trị số carbonyl của các loại tinh dầu có chứa các hợp chất carbonyl là aldehyt hoặc xeton. Phương pháp I (xem Điều 5) dựa trên phản ứng oxim hóa lạnh với hydroxylamoni clorua. Phương pháp này áp dụng cho các loại tinh dầu có chứa các thành phần ch í nh là các aldehyt và xeton dễ oxim hóa, trừ citronellal cần đến nhiệt độ thấp để tránh các hiện tượng tạo vòng và axetal hóa. CHÚ THÍCH 1: Trong trường hợp citronellal th ì nên s ử dụng phương pháp hydroxylamin tự do n ê u trong TCVN 8455 (ISO 1271). CH Ú THÍCH 2: Các v í dụ v ề các loại tinh d ầ u có liên quan là tinh dầu c ó chanh (sả), các loại quả có múi v à c ử u l í hương. Phương pháp II (xem Điều 6) dựa trên phản ứng oxim hóa nóng với hydroxylamoni clorua. Phương pháp này áp dụng cho các loại tinh dầu có các thành phần chính l à xeton thường rất khó oxim hóa. CH Ú TH Í CH 3: Các ví dụ v ề các loại tinh d ầ u c ó liên quan là tinh dầu c ó h ươ ng b à i , ngải đắng (xôn thơm) v à ngải b ă ng có chứa các metylxeton kh ó oxim h ó a. Tiêu chu ẩ n đối với loại tinh dầu cụ thể sẽ quy định phương pháp sử dụng là phương pháp hydroxylamin tự do nêu trong TCVN 845 5 (ISO 1271) hoặc phương pháp khác. 2. Tài liệu viện dẫn Các t à i liệu viện dẫn sau r ấ t cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đ ố i với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm c ả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 8442 (ISO 212) , Tinh dầu - Lấy mẫu TCVN 8443 (ISO 356), Tinh dầu - Chuẩn bị m ẫ u thử TCVN 8455 (ISO 1271), Tinh dầu - Xác định trị số carbonyl - Phương ph á p hydroxylamin tự do . 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn n à y sử dụng thuật ngữ và định nghĩa sau: 3.1 . Trị số carbonyl của tinh d ầ u (carbonyl value of an essential oil) Số miligam kali hydroxit cần để trung hòa lượng axit clohydric giải phóng trong phản ứng oxim hóa với hydroxylamoni clorua, trên 1 g tinh dầu. 4. Lấy mẫu Ti ế n hành l ấ y mẫu theo TCVN 8442 (ISO 212). 5. Phương pháp I: Phương pháp oxim hóa lạnh các aldehyt với hydroxylamoni clorua 5.1. Nguy ê n tắc Chuyển hóa các hợp ch ấ t carbonyl v ề oxim b ằ ng ph ả n ứng với hydroxylamoni clorua. Axit clohydric được giải phóng từ phản ứng nêu trên được xác định bằng cách đo đi ệ n th ế , sử dụng dung dịch chu ẩ n kali hydroxit. 5.2. Thuốc th ử 5.2.1. Kali hydroxit , dung dịch chuẩn, c (KOH) » 0,5 mol/ l trong etanol 95 % (ph ầ n th ể tích). 5.2.2. Kali hydroxit , dung dịch chuẩn, c (KOH) » 0,1 mol/ l trong etanol 95 % (ph ầ n thể tích). 5.2.3. Etanol , 95 % (phần th ể tích). 5.2.4. Xanh bromophanol , dung dịch 2 g/l. Làm nóng 0,2 g xanh bromophenol trong 3 ml dung dịch ka l i hydroxit trong etanol (5.2.2) và 10 ml etanol (5.2.3). Sau khi đ ể nguội, pha lo ã ng b ằ ng etanol đ ế n 100 ml. 5.2.5. Hydroxylamoni clorua , dung dịch 50 g/l. Hòa tan 50 g hydroxylamoni clorua trong 100 ml nước và thêm khoảng 800 ml etanol (5.2.3). Trung hòa bằng dung dịch kali hydroxit trong etanol (5.2.1) khi có mặt 10 ml dung dịch xanh bromophenol (5.2.4) đ ế n điểm xanh lá cây của ch ấ t ch ỉ thị (tương ứng với pH 3,4) và pha loãng bằng etanol đến 1 000 ml. CHÚ THÍCH: Dung d ịch đ ã trung hòa n à y có thể ổn đ ị nh ít nh ấ t trong 1 tuần. 5.3 . Thi ế t bị, dụng cụ Sử dụng các thi ế t b ị , dụng cụ của ph ò ng thử nghiệm thông thường và cụ thể như sau: 5.3.1. Cốc có mỏ , dung tích 100 m l , dạng cao. 5.3.2. Buret tự động. 5.3.3. Máy ghi. 5.3.4. M á y đo pH. 5.3.5. Điện cực thủy tinh. 5.3.6. Máy in. 5.4. Cách tiến hành 5.4.1. Chu ẩ n bị m ẫ u th ử Mẫu thử được chuẩn b ị theo TCVN 8443 (ISO 356). 5.4.2. Phần mẫu th ử Cân từ 1 g đ ế n 1,5 g tinh dầu, chính xác đ ế n 0,001 g. CHÚ TH Í CH: N ế u mẫu thử cần ph ả i lớn h ơn th ì đ iều đ ó s ẽ được quy định trong ti ê u chuẩn c ụ th ể đ ố i với loại tinh dầu có li ê n quan. 5.4.3. Phép xác định Cho 25 ml dung dịch hydroxylamoni clorua (5.2.5) vào ph ầ n mẫu thử (5.4.2) và trộn kỹ. Thêm ba giọt xanh boromophenol (5.2.4) và trộn kỹ. Nhúng điện cực thủy tinh (5.3.5) vào dung dịch. Chuẩn độ b ằ ng dung dịch kali hydroxit (5.2.1) và trộn kỹ lượng này cho đ ế n khi pH th ấ p hơn 4,20. Trong suốt quá trình xác định trị số pH không được v ượt quá 4,20. Đ ể yên 15 min. Chu ẩ n độ bằng dung dịch kali hydroxit (5 2.1) đ ế n đ iể m tương đ ươ n g [xanh bromophenol (5.2.4) đổi từ màu xanh lá cây sang xanh n ước bi ể n]. Điểm tương đương tại pH có giá tr ị khoảng 3,4. 5.4.4. B iểu th ị kết qu ả 5.4.4.1. Hàm lượng các hợp ch ấ t carbonyl theo aldehyt chuẩn quy định , t í nh b ằ ng ph ầ n trăm khối lượng, được t í nh theo công thức sau: Trong đó: M r là khối lượng phân tử tương đối của aldehyt quy định tro n g tiêu chuẩn cụ thể cho loại tinh dầu c ó liên quan; V là thể tích dung dịch kali hydroxit (5.2.1) đã dùng để chuẩn độ, t í nh b ằ ng mililit (ml); c là nồng độ ch í nh xác của dung dịch kali hydroxit, tính bằng mol trên lit (mol/l); m là khối lượng phần mẫu thử, tính bằng gam (g). 5.4.4.2. Trị số carbonyl, tính bằng miligam kali hydroxit trên gam tinh dầu, được tính bằng công thức sau đây: trong đó các k í hiệu được giải thích như trong 5.4.4.1. 6. Phương pháp II: Phương pháp oxim hóa nóng các xeton bằng hydroxylamoni clorua 6.1. Nguy ê n t ắ c Chuy ể n hóa các hợp ch ấ t carbonyl v ề oxim b ằ ng phản ứng với hydroxylamoni clorua. Xác định lượng axit clohydric được giải phóng từ phản ứng n ê u trên bằng dung d ị ch kali hydroxit. 6.2. Thu ố c th ử Sử dụng các thuốc thử n ê u trong 5.2. 6.3. Thi ế t b ị , dụng cụ Sử dụng các thi ế t bị, dụng cụ của phòng thử nghiệm thông thường và cụ th ể như sau: 6.3.1. Buret tự động , loại 50/0,1/B. 6.3.2. Cốc có mỏ, dung tích 100 ml, dạng cao. 6.3.3. Bình c ầ u, dung tích 100 ml, có ống h ồ i lưu. 6.3.4. M á y đo pH. 6.3.5. Điện cực thủy tinh. 6.3.6. Bộ gia nhi ệ t có m á y khuấy từ. 6.4. Cách tiến hành 6.4.1. Chuẩn bị mẫu thử Mẫu thử được chu ẩ n b ị theo TCVN 8443 (ISO 356). 6.4.2. Ph ầ n mẫu th ử Cân từ 2 g đến 2,5 g tinh dầu, chính xác đ ế n 0,001 g, cho vào bình cầu (6.3.3). Xem chú thích nêu trong 5.4.2. 6.4.3. Phép xác đ ị nh Cho 25 ml dung dịch hydroxylamoni clorua (5.2.5) vào phần mẫu th ử (6.4.2). Nhúng điện cực thủy tinh (6.3.5) vào dung dịch. Chuẩn độ bằng dung dịch kali hydroxit (5.2.1) cho đến khi pH th ấ p hơn 4,2. Gắn ống hồi lưu vào b ì nh cầu. Đặt bình cầu lên bộ gia nhiệt (6.3.6) và làm nóng cùng với khuấy cho đến khi nhiệt độ đủ đ ể giữ đối lưu ổn định. Sau 10 min, làm nguội và thêm ba giọt xanh bromophenol (5.2.4) và chu ẩ n độ từ từ bằng dung dịch kali hydroxit (5.2.1) cho đến khi pH th ấ p hơn 4,22. Trong quá trình xác định không để pH vượt quá 4,22. Ngừng chu ẩ n độ khi bắt đầu chuyển màu. Đặt lại b ì nh cầu l ê n bộ gia nhiệt. Cứ 10 min thì lặp lại quá trình này nhiều l ầ n, n ế u c ầ n cho đến khi bổ sung một giọt dung dịch sẽ đi quá điểm tương đương. CHÚ THÍCH: Thời gian xác định th ườn g là 2 h, nh ư ng đối với một số chất th ơ m nh ấ t định th ì thời gian này là không đủ. Đ ố i với trường hợp này th ì c ầ n t iế p tục cho đ ế n khi có đi ể m uốn. 6.4.4. Biểu thị kết quả Xác định pH theo th ể tích V của dung dịch kali hydroxit (5.2.1) đ ượ c dùng đ ể chu ẩ n độ: pH = f(V) Ghi lại đ iể m tương đương. Tính hàm lượng các hợp ch ấ t carbonyl theo công thức trong 5.4.4.1. T í nh trị số carbonyl theo công thức n ê u trong 5.4 4.2. 7. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải ghi r õ phương pháp được sử dụng và kết quả thu được. Báo cáo thử nghiệm cũng phải đ ề cập mọi chi tiết thao tác kh ô ng quy định trong ti ê u chuẩn này hoặc được coi là tùy chọn cũng như mọi tình huống có th ể làm ảnh hưởng đ ế n kết quả. Báo cáo thử nghiệm phải bao g ồ m t ấ t cả các chi tiết c ầ n thi ế t đ ể nhận bi ế t đầy đủ về mẫu thử.