TCVN11156-5:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11156-5:2015 (ISO 7507-5:2000) về Dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng - Hiệu chuẩn bể trụ đứng - Phần 5: Phương pháp đo dải khoảng cách quang điện bên ngoài TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11156-5:2015 ISO 7507-5:2000 DẦU MỎ VÀ SẢN PHẨM DẦU MỎ DẠNG LỎNG - HIỆU CHUẨN BỂ TRỤ ĐỨNG - PHẦN 5: PHƯƠNG PHÁP ĐO DẢI KHOẢNG CÁCH QUANG ĐIỆN BÊN NGOÀI Petroleum and liquid petroleum products - Calibrat i on o f vertical cylindrical tanks - Part 5: External electro-optical distance-rang i ng method Lời nói đầu TCVN 11156-5:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 7507-5:2000. TCVN 11156-5:2015 do Tiểu Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC28/SC2 Nhiên liệu lỏng - Phương pháp thử biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Bộ tiêu chuẩn TCVN 11156 (ISO 7507) , Dầu mỏ và sản ph ẩ m dầu mỏ dạng l ỏ ng - Hiệu chu ẩ n bể trụ đứng g ồ m các tiêu ch uẩ n sau: - TCVN 11156-1:2015 (ISO 7507-1:2003), Phần 1: Phương pháp thước quấn; - TCVN 11156-2:2015 (ISO 7507-2:2005), Phần 2: Phương ph á p đường quang chu ẩ n; - TCVN 11156-3:2015 (ISO 7507-3:2006), Phần 3: Phương ph á p tam gi á c quang; - TCVN 11156-4:2015 (ISO 7507-4:2010), Phần 4: Phương ph á p đo dải khoảng cách quang điện b ê n trong; - TCVN 11156-5:2015 (ISO 7507-5:2000), Ph ầ n 5: Phương ph á p đo dải khoảng cách quang điện b ê n ngoài. Lời giới thiệu Tiêu chuẩn này là một phần của bộ tiêu chuẩn về các phương pháp hiệu chuẩn bể chứa, bao gồm các tiêu chuẩn sau: a) TCVN 11154 (ISO 4269), Dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng - Hiệu chuẩn bể chứa bằng phép đo chất lỏng - Phương ph á p tăng dần sử dụng đồng hồ đo thể tích. b) TCVN 11156-1 (ISO 7507-1), Dầu m ỏ và sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng - Hiệu chuẩn b ể trụ đứng - Phần 1: Phương ph á p thước quấn. c) TCVN 11156-2 (ISO 7507-2), D ầ u mỏ và sản phẩm dầu mỏ d ạng lỏng - Hiệu chuẩn bể trụ đứng - Ph ầ n 2: Phương pháp đường quang chuẩn. d) TCVN 11156-3 (ISO 7507-3), Dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ d ạ ng lỏng - Hiệu chuẩn bể trụ đứng DẦU MỎ VÀ SẢN PHẨM DẦU MỎ DẠNG LỎNG - HIỆU CHUẨN BỂ TRỤ ĐỨNG - PHẦN 5: PHƯƠNG PHÁP ĐO DẢI KHOẢNG CÁCH QUANG ĐIỆN BÊN NGOÀI Ph ầ n 3: Phương ph á p tam giác quang. e) TCVN 11156-1 (ISO 7507-4), Dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng - Hiệu chuẩn bể trụ đứng - Ph ầ n 4: Phương ph á p đo dải khoảng cách quang điện bên trong. f) ISO 8311:1989, Re f r i gerated light hydrocarbon f luids - Calibration of membrane tanks and independent pr i smat i c tanks in ships - Physical measurement (Chất l ỏ ng hydrocacbon nh ẹ lạnh - Hiệu chuẩn các b ể màng mỏng và các bể lăng trụ độc lập tr ê n tàu - Phép đo vật lý). g) ISO 9091-1:1991, Re f r i garated light hydrocarbon f luids - Calibration of spher i cal tanks in ships - Part 1: S tereo-photogrammetry (Chất lỏng hydrocacbon nh ẹ lạnh - Hiệu chuẩn các bể hình cầu trên tàu - Ph ầ n 1: Phương ph á p quan trắc lập thể). h) ISO 9091-2:1992, Re f r i gerated light hydrocarbon fluids - Calibration of spher i cal tanks in ships - Part 2: Tr i angulation measurement (Chất lỏng hydrocacbon nhẹ lạnh - Hiệu chuẩn các bể hình cầu tr ê n tàu - Phần 2: Phương ph á p tam giác) Phương pháp n à y là thay th ế cho các phư ơ ng pháp hiệu chuẩn khác ví dụ như phương pháp thư ớ c quấn [TCVN 11156-1 (ISO 7507-1)], phương pháp đường quang chuẩn (TCVN 11156-2 (ISO 7507-2)], phương pháp tam giác quang [TCVN 11156-3 (ISO 7507-3)], và phương pháp đo dải khoảng cách quang điện b ê n trong [TCVN 11156-4 (ISO 7507-4)]. D Ầ U MỎ VÀ SẢN PH Ẩ M DẦU M Ỏ DẠNG L Ỏ NG - HIỆU CHUẨN B Ể TRỤ ĐỨNG - PH Ầ N 5: PH ƯƠ NG PHÁP ĐO DẢI KHOẢNG CÁCH QUAN G ĐIỆN BÊN NGOÀI Petroleum and liquid petroleum products - Calibrat i on o f vertical cylindrical tanks - Part 5: External electro-optical distance-rang i ng method 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp hiệu chuẩn các bể hình trụ đứng loại không cách nhiệt, có đường kính lớn hơn 5 m bằng phương pháp đo bên ngoài, sử dụng thiết bị đo dải khoảng cách quang điện (EODR), và được dùng để lập các b ả ng dung tích bể. Phương pháp này phù hợp đối với các bể có đáy dạng côn lồi hoặc côn lõm cũng như các bể có đáy phẳng. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài li ệu viện dẫn sau là cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi (nếu có). TCVN 11156-1 (ISO 7507-1), Dầu m ỏ và sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng - Hiệu chuẩn bể trụ đ ứn g - Phần 1: Phương pháp thước qu ấ n. TCVN 11156-4 (ISO 7507-4), Dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ dạng l ỏng - Hiệu chuẩn bể trụ đ ứ ng - Phần 4: Phương pháp đo dải khoảng cách quang điện bên trong. ISO 4512, Petroleum and liquid petroleum products - Equipment f or measurment of liquid levels in storage tanks - Manual methods. ( Dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng - Thiết bị đo mức chất lỏng trong các bể chứa - Phương pháp thủ công ). IEC 60079-10:1995, Electr i cal apparatus for explosive gas atmospheres - Part 10: Classi f ication of hazardous areas ( Thiết bị điện dùng cho môi trường kh í dễ nổ - Ph ầ n 10: Ph â n loại các khu vực nguy hi ể m ). IEC 60825-1:1998, Sa f ety of lazer products - Par t 1: Equipment classi f ication, requirements and user's guide ( Yêu cầu an toàn đối với các thiết bị laze - Phần 1: Phân loại thiết bị, các yêu c ầ u và hướng dẫn sử dụng ). 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ, định nghĩa nêu tại TCVN 11156-1 (ISO 7507-1), TCVN 11156-4 (ISO 7507-4) và các thuật ngữ, định nghĩa sau: 3.1 . Vị trí đo “mốc” (“at ” station) Vị trí đo mà tại đ ó thiết bị EODR đang được sử dụng. 3.2. Vị trí đo “phía sau” (“back ” station) Vị trí đo ở ph í a sau thiết bị EODR đang được sử dụng. 3.3 . Phân đôi ( bisect) Tầm nhìn từ tâm đi ể m mốc qua k í nh ngắm của thiết bị EODR. 3.4. Đổi mặt (changing face) Sự quay các đường tròn ngang và d ọc của thiết bị EODR với góc 200 gon. 3.5 . Vị trí đo “phía trước ” (“forward ” station) Vị tr í đo ở phía trước thiết bị EODR đang được sử dụng. 3.6. Sai số khép (m i sclosure) Chênh lệch giữa tổng của các góc theo phương ngang đo được giữa các vị trí đo khác nhau có đường truyền hoàn ch ỉ nh của bể và t ổ ng các g ó c lý thuy ế t cho đường truy ề n đó. 3.7. Vị trí đo (station) V ị trí đo mà các phép đo góc và khoảng cách nghi ê ng được thực hiện. 3.8. Đ ế máy kinh vĩ (tribrach) Dụng cụ/Thiết bị đặt trên giá ba chân, khi điều ch ỉ nh ba hoặc nhi ề u vít chân thì s ẽ được định vị trên mặt phẳng nằm ngang và tr ê n đó gắn các thiết bị quan trắc. 4. Nguyên tắc B ể và xung quanh bể được kiểm tra quan sát, và bể có số lượng các vị trí đo đã được tính toán theo yêu cầu, cũng như các vị trí đo được lựa chọn. Các giá đỡ ba chân cùng thiết bị đo tương ứng được đặt tại các vị trí đo ban đầu. Để thiết lập được vị trí của vị trí đo “mốc” , các phép đo góc và đo kho ả ng cách được thực hiện từ vị trí đo “mốc” ban đầu đến các vị trí đo “phía sau ” và “ph í a trước ” . Sau đó thực hiện các phép đo khoảng cách và đo góc đến đỉnh và đáy bể cùng với các phép đo góc tiếp tuyến “phân đôi” (3.3) thành của bể sang bên trái và b ê n phải vị trí đo. Các phép đo này được thực hiện tại các điểm theo yêu cầu trên t ừ ng tầng. Các giá đỡ ba chân tại các vị trí đo “phía sau ” và các vị trí đo “mốc” ban đầu nằm ph í a bên trái vị trí đo để có thể cho đường truyền là khép kín khi hoàn thành hiệu chuẩn. Từ từng vị trí đo tiếp theo đã được xác định trước, tiến hành các phép đo góc và đo khoảng cách đến đỉnh và đáy bể, thực hiện cùng với các phép đo góc tiếp tuyến “phân đôi” (3.3) thành của bể sang bên trái và bên phải vị trí đo. Khi di chuyển đến vị trí đo mới, vị trí đo “phía trước” cũ sẽ trở thành vị trí đo “mốc” mới và vị trí đo “mốc” cũ sẽ thành vị trí đo “phía sau” m ớ i. Các phép đo cuối cùng được thực hiện từ vị trí đo “mốc” mà ban đầu l à vị trí đo “phía sau”; vị trí đo “phía trước” cuối cùng là vị trí đo “mốc” ban đầu. Các phép đo này, sau khi đã điều chỉnh sai số cho phép, th ì việc tính toán các hệ trục tọa độ ba chiều đã đưa vào ma trận m ô tả bể theo toán học. Các chu vi tại các vị trí khác nhau theo phương thẳng đứng trên thành bể được tính toán theo thông tin này và bảng d ung tích được lập theo TCVN 11156-1 (ISO 7507-1). 5. Các yêu cầu về an toàn Trong tiêu chuẩn này áp dụng các yêu cầu chung về an toàn nêu tại TCVN 11156 (ISO 7507). Ngoài ra, chùm tia l aze được phát ra bởi thiết bị đo khoảng cách phải phù hợp với laze Loại 1 hoặc Loại 2 quy định trong IEC 60825-1. Thiết bị EODR và các thiết bị điện tử khác phải c ó cáp bảo vệ điện phù hợp với sự phân loại diện tích vị trí lắp đặt bể để hiệu chuẩn. (Xem IEC 60079-10.) 6. Thiết bị, dụng cụ 6.1 . Thiết bị quang điện d ả i khoảng cách Các bộ phận đo góc và khoảng cách của thiết bị phải phù hợp với 5.1 của TCVN 11156-4 (ISO 7507-4). 6.2 . Lăng kính góc đơn (sử dụng làm lăng kính mốc) gắn tr ê n giá đ ỡ lăng k í nh CH Ú THÍCH: Gi á đ ỡ lăng k í nh được gắn tr ê n thước/cọc đ ỡ (ranging pole) hoặc đế máy kinh vĩ được lắp trên giá đ ỡ ba chân. 6.3 . Đ ế máy kinh vĩ Cần ít nhất năm c á i. 6.4 . Giá đ ỡ ba chân Cần ít nhất năm cái. 6.5 . Thước/cọc đỡ (ranging pole) 6.6 . Băng dính phản quang CHÚ THÍCH: Mặt ngoài được phủ bằng các lăng kính phản quang nhỏ. 6.7 . Thiết bị phụ Thiết bị này gồm: a) dụng cụ đo chiều d à y lớp sơn; b) dụng cụ đo chiều dày tấm. 6.8 . Thiết bị hiệu chuẩn đáy bể Thiết bị này phải phù hợp với quy định nêu tại Phụ l ục C của TCVN 11156-1 (ISO 7507-1). 7. Các yêu cầu chung 7.1 . Thiết bị EODR cần được bảo tr ì sao cho các giá trị của độ không đảm bảo của nó không vượt các giá trị quy định tại 6.1. 7.2 . Các bể chỉ hiệu chuẩn sau khi đã nạp ít nhất một lần bằng chất lỏng có khối lượng riêng bằng hoặc lớn hơn khối lượng riêng của chất lỏng sau này sẽ chứa trong đ ó trong quá trình sử dụng. CHÚ THÍCH: Phép thử thủy tĩnh hoặc áp lực đối với các b ể mới phải đạt yêu c ầ u trong h ầ u hết cá c trường hợp. 7.3 . Nếu hiệu chuẩn bể trong khi bể đang ch ứ a ch ấ t lỏng, th ì chất lỏ ng trong đó phải đảm bảo duy tr ì tĩnh, ổn đ ị nh trong suốt quá trình hiệu chuẩn. Tiến hành đo và ghi lại độ sâu, nhiệt độ và khối lượng riêng của chất lỏng. Tuy nhiên, nếu nhiệt độ thành b ể giữa phần rỗng (không có chất lỏng) và phần chứa chất lỏng mà chênh nhau hơn 10 o C, th ì cần xử lý theo hai cách, hoặc nạp đến đầy hoặc tháo xả ra hết. Trong quá trình hiệu chuẩn không chuyển chất l ỏ ng vào hay tháo ra khỏi b ể . 7.4 . Thiết bị EODR phải được kiểm tra xác nhận trư ớ c khi hiệu chuẩn. Độ chính xác của thiết bị đo khoảng cách, c ũ ng như thiết bị đo góc phải được kiểm tra xác nhận theo các quy trình do nhà s ả n xuất khuyến cáo. CHÚ THÍCH: Có th ể sử dụng các quy trình thích hợp nêu tại Phụ lục A của TCVN 11156-4 (ISO 7507-4) 7.5 . Việc hiệu chuẩn được thực hiện liên tục, không gián đoạn. 7.6 . Sử dụng thước đo và quả dọi phù hợp với I SO 4512 để đo tổng chiều cao của điểm chuẩn trên lỗ đo phía trên điểm mốc. Ghi chiều cao t ổ ng này chính xác đến 1 mm. 8. Xác định số lượng các vị trí đo Số lượng các vị trí đo sử dụng khi hiệu chuẩn phụ thu ộ c vào chu vi danh nghĩa của bể. Số lượng các vị trí đo được xác định theo công thức sau: trong đó N là số lượng các vị trí đo được làm tròn đến số chẵn gần nhất; C là chu vi danh nghĩa của bể, t í nh bằng mét. Số lượng nhỏ nhất của các vị trí đo phải không ít hơn 8, giới hạn trên bằng 36 vị trí đo là ch ấ p nhận được trừ trường hợp chu vi bể đòi h ỏ i phải thực hiện nhiều phép đo hơn. CHÚ THÍCH: Nếu bể bị bi ế n dạng bất thường, nghĩa l à dập l õ m hoặc không tròn thì số lượng các điểm tiếp tuyến và số đọc cần được gia t ă ng để tính đ ế n diện tích bị bi ế n dạng. 9. Xác định điểm mốc Chọn hai nhóm các phép đo tiếp tuyến trên một tầng. Trong mỗi nh ó m tiếp tuyến, mỗi tầng thực hiện các phép đo hai tiếp tuy ế n, phép đo thứ nh ấ t tại 1/5 đến 1/4 chiều cao tầng phía trên đường hàn nối ngang thấp hơn và phép thứ hai tại 1/5 đến 1/4 chiều cao tầng phía dưới đường hàn nối ngang cao hơn. Ngoài ra, trên tầng trên cùng, điểm cao nhất của th à nh bể được phân đôi và, trên đáy thấp nhất của tầng cũng được phân đôi. Số lượng các điểm mốc lớn hơn số lượng nh ỏ nh ấ t khuyến cáo th ì c ó thể lựa chọn tùy theo từng trường hợp cụ thể và các điều kiện riêng của b ể (xem chú thích của Điều 8). 10. Lắp đặt thiết bị 10.1 . Chuẩn b ị hiệu chuẩn Kiểm tra khu vực xung quanh bể để tối ưu hóa các vị trí đo và đảm bảo thiết bị được cố định ch ắ c và vững trên giá đ ỡ ba chân, (như thể hiện trên H ì nh 1). Tại mỗi vị trí đo, t ừ vị trí “mốc” phải nhìn thấy rõ các vị trí đo “phía sau ” và “phía trước ” . Phải đảm bảo tầm nhìn đến đáy, đ ỉ nh và các thành bên của bể mà kh ô ng bị che khuất. 10.2 . Quy trình lắp đặt Lắp giá đỡ ba chân tại độ cao thuận tiện cho t ấ t c ả các thao tác. Ch ố t các chân giá đỡ xuống đất đảm bảo giá đỡ vững chắc và ổn định. Đặt các đ ế máy kinh vĩ lên các giá đỡ ba chân. Căn ch ỉ nh từng đế máy kinh vĩ tr ê n mặt phẳng ngang bằng cách vặn các vít chân đế. Đặt thiết bị EODR lên đế máy k i nh vĩ tại vị trí “mốc” và căn chỉnh mặt phẳng ngang. Nếu t hiết bị EODR l à loại điện t ử và c ó kh ả năng căn chỉnh tự động, thì kiểm tra để đảm bảo rằng thiết bị đã được căn ch ỉ nh đúng. Đặt lăng k í nh mốc tr ê n các vị trí “phía trước ” và “phía sau”. Quấn băng dính phản quang (6.6) quanh phần đáy và đ ỉ nh bể. 11. Quy trình hiệu chuẩn 11.1 . Khởi động thiết bị Bật thiết bị và chờ thời gian đủ để thiết b ị đạt nhiệt độ làm việc phù hợp theo hướng dẫn của nhà s ả n xuất. H ì nh 1 - Định vị c á c v ị trí đo 11.2 . Quy trình đo 11.2.1 . Phân đôi vị trí đo “phía sau” và đo khoảng cách nghiêng, các góc theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi lại các số đo. 11.2.2 . Đổi/xoay mặt thiết bị. 11.2.3 . Phân đôi vị trí “ phía sau” và đo khoảng cách nghiêng, các góc theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi lại các số đo. 11.2.4 . Đổi/xoay mặt thiết bị. 11.2.5 . Phân đôi vị trí đo “phía trước ” và đo khoảng cách nghiêng, các góc theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi lại các số đo. 11.2.6 . Đổi/xoay mặt thiết bị. 11.2.7 . Phân đôi vị trí đo “phía trước” và đo khoảng cách nghiêng, các góc theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi lại các số đo. 11.2.8 . Đ ổ i/xoay mặt thiết bị. 11.2.9 . Phân đôi băng dính phản quang tại phần đáy bể, đo khoảng cách nghiêng, các góc theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi lại các số đo. CHÚ THÍCH: Thực hiện các phép đo này trong phạm vi ± 15 o của đường vuông góc với thành bể kể từ vị trí đo. 11.2.10 . Đ ổ i/xoay mặt thiết bị. 11.2.11 . Ph â n đôi băng d í nh ph ả n quang tại phần đầu bể, đo khoảng cách nghiêng, các góc theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi lại các số đo. CHÚ THÍCH: Thực hiện các phép đo trong phạm vi ± 15 o của đường vuông g ó c với thành bể kể từ vị trí đo. 11.2.12 . Phân đôi phần tiếp tuyến đáy ở phía trái bể (xem Hình 2) và đo khoảng cách nghiêng, các góc theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi lại các số đo. 11.2.13 . Phân đôi phần tiếp tuy ế n ở phía trái bể tại vị trí khoảng 1/5 hoặc 1/4 trên tầng đầu tiên và đo khoảng cách nghiêng, các g ó c theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi lại các s ố đo. 11.2.14 . Phân đ ô i phần tiếp tuyến tại vị trí khoảng 3/4 hoặc 4/5 trên tầng thứ nhất và đo khoảng cách nghiêng, các góc theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi lại các số đo. 11.2.15 . Lặp lại quy trình đo như nêu đã chi tiết tại 11.2.13 và 11.2.14 trên từng tầng, phía trên tầng đ ầ u tiên, cho đến khi hoàn thành các phép đo trên tất cả các tầng. 11.2.16 . Phân đôi phần tiếp tuyến đỉnh ở phía trái bể và đo khoảng cách nghiêng, các góc theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi lại các số đo. 11.2.17 . Lặp lại các bước từ 11.2.12 đến 11.2.16 đối với cạnh b ê n phải của b ể . CHÚ THÍCH 20 % chiều cao t ấ m ph í a trên hoặc phía dưới đường hàn. Hình 2 - T ầ m nhìn tiếp tuyến 11.3 . Quy trình hiệu chuẩn tại các vị trí đo tiếp theo 11.3.1 . Thay lăng kính mốc tr ê n vị trí “phía trước” bằng thiết bị EODR. CHÚ THÍCH: Vị trí đo này s ẽ trở thành vị trí “mốc” mới. 11.3.2 . Chuyển lăng kính mốc từ vị trí “ phía sau ” cũ đến vị trí “mốc ” c ũ . CHÚ THÍCH: V ị trí đo này trở thành vị trí “ phía sau ” mới. 11.3.3 . Đặt đế máy kinh vĩ trên vị trí “ phía trư ớ c ” mới. 11.3.4 . C ă n ch ỉ nh đế máy ki n h v ĩ bằng cách đi ề u chỉnh các vít đế. 11.3.5 . Đặt lăng kính mốc trên vị trí “ phía trước ” mới. 11.3.6 . Lặp lại các quy trình đo như đã nêu chi tiết từ 11.3.1 đến 11.3.6, lặp lại các quy trình đo như đã nêu ch i t iết tại 11.2 tại từng vị trí đo, cho đ ế n khi t ấ t cả các vị trí đo đ ã trở thành vị trí “mốc”. Tổng số các vị trí “mốc”, mà ở đó các phép đo đ ã được thực hiện số tương đương với s ố lượng các vị trí đo xác định tại Đi ề u 8. 11.3.7 . Các giá đỡ ba chân đã đặt các máy kinh vĩ, tại các vị trí “phía sau” và các vị trí “ mốc ” đầu tiên, sẽ được giữ nguyên tại vị t rí đ ó để cho phép vòng đi (chu trình) của các vị trí đo là khép kín khi hoàn thành hiệu chuẩn. 11.4 . Thiết l ậ p vị trí điểm chuẩn nghiêng 11.4.1 . Đặt đầu dưới của thước/cọc gắn lăng kính (ranging pole) l ê n điểm chuẩn phía trên và ghi lại khoảng cách nghiêng, các g ó c theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng đến lăng kính mốc gắn với thước/cọc này. CHÚ THÍCH: Trong quá trình hiệu chuẩn, các phép đo này được thực hiện t ừ vị trí đo thuận tiện nh ấ t . 11.4.2 . Đặt thước/cọc gắn lăng kính (ranging pole) thẳng đứng phía dưới lỗ đo, đ ể đầu dưới của thước/cọc nằm trên chỗ nối giữa tấm thành và tấm đáy bể. Đo khoảng cách nghiêng, các góc theo phương nằm ngang và phương thẳng đứng. Ghi tại c á c số đo này. 11.4.3 . Nếu tầm nhìn bị che khu ấ t, thì phải thay đ ổ i chiều cao của thước/cọc (ranging pole), ghi lại chiều cao thay đổi n à y chính xác đến mil i met. Trong quá trình tiến hành hiệu chuẩn, b ấ t kỳ sự thay đ ổ i nào về chiều cao đều cần sự bù chỉnh đối với vị trí điểm chuẩn phía trên. 12. Dung sai cho phép Các khoảng cách nghiêng đo được giữa hai vị trí đo và được ghi lại trong phạm vi ± 2 mm (xem 11.2). 13. Các phép đo khác 13.1 . Đáy bể phải được hiệu chuẩn theo một trong các phương pháp nêu trong TCVN 11156-1 (ISO 7507-1). 13.2 . Các số liệu sau được xác định và thực hiện phù hợp theo TCVN 11156-1 (ISO 7507-1): a) kh ố i lượng riêng và nhiệt độ của chất lỏng chứa trong b ể tại thời điểm hiệu chuẩn; b) khối lượng riêng và nhiệt độ l à m việc của ch ấ t lỏng sẽ đưa vào chứa trong bể; c) chiều cao của từng tầng bể; d) chiều dày tấm thành của từng tầng; e) vật choán chỗ; f) độ cao nạp an toàn và độ cao nạp tối đa. 13.3 . Đo chiều dài thước/cọc gắn lăng kính (ranging pole) chính xác đến 1 mm và ghi lại giá trị này. 14. Tính và lập bảng dung tích 14.1 . Tính các bán kính trong của bể. CHÚ THÍCH: Quy trình tính các bán kính từ các phép đo hiện trư ờ ng được nêu tại Điều A.2. 14.2 . Sử dụng các bán kính trong tính được, lập b ả ng d ung tích bể phù hợp theo TCVN 11156-1 (ISO 7507-1). Áp dụng các hiệu ch ỉ nh dưới đây, như nêu tại TCVN 11156 - 1 (ISO 7507-1), để lập các bảng dung tích: a) hiệu ứng áp suất thủy tĩnh; b) nhiệt độ th à nh bể đã được ch ứ ng nhận; c) vật choán chỗ; d) độ nghiêng, n ế u cần thiết. Phụ lục A (tham khảo) Tính các bảng hiệu chuẩn bể A.1 . Quy định chung A.1.1 . T ấ t cả các phép tính, mà khác với phép tính bán kính tại các độ cao khác nhau tr ê n thành bể đều được thực hiện phù hợp theo TCVN 11156-1 (ISO 7507-1). Phụ lục này quy định các nguyên tắc chung v ề quy trình t í nh và phương pháp t í nh chu vi tại các độ cao khác nhau của thành bể. A.1.2 . T ấ t c ả các phép t í nh được thực hiện phù hợp với các nguyên tắc toán học được th ừ a nhận. A.2 . Tính bán kính từ các phép đo hiện trường Các số li ệu ngo à i hiện trường nhận được trong quá trình hiệu chuẩn sẽ xác định vị trí của từng điểm mốc theo góc phương ngang và góc phương dọc, từng điểm có liên quan đến một trong các vị trí đo được định v ị xung quanh ngoại vi của bể. Các số đo này được chuyển đổi về mặt toán học thành các tọa độ theo ma trận ba chiều để mô ph ỏ ng thành bể. Thông thường được bi ể u thị theo dạng ( X,Y,Z ); các tọa độ X và Y xác định vị trí phương ngang và tọa độ Z xác định chiều cao thẳng đứng. Các phương trình sau đây cung c ấ p các phương pháp chuyển đổi: X = D cos q cos f Y = D sin q cos f Z = D sin f trong đó D là khoảng cách nghiêng; q là góc đo được theo phương n ằ m ngang; f là góc đo được theo phương thẳng đ ứ ng. Các tọa độ X, Y và Z của các điểm mốc trên băng phản quang tại đáy bể và có th ể đầu bể thì được tính từ đầu. Các điểm này được gắn vào đường tròn sử dụng phương pháp “xấp xỉ đa thức b ì nh phương tối thiểu ” (xem Phụ lục B, ISO 7507-3), và sử dụng phương pháp hình học đ ể t ì m điểm giao nhau của đường tiếp tuyến đáy với đường tròn này, từ từng vị trí đo. Vị trí của các điểm trên đáy bể được xác định bằng cách sử dụng các độ lệch góc tiếp tuyến từ góc tiếp tuyến của đáy b ể . Để tính bán kính tại các mức đo k h ác nhau, các trục tọa độ của từng điểm mốc được điều chỉnh sao cho các giá trị Z của từng điểm mốc mà xác định mặt cắt ngang riêng hoặc từng phần cắt có giá trị thông dụng và bằng nhau. Sự điều chỉnh này được thực hiện bằng các phương pháp toán học chuẩn đảm bảo rằng các vị tr í của các điểm mốc được điều chỉnh tại bất kỳ phần cắt nào đều nằm trên mặt phẳng vuông góc v ớ i trục thẳng đ ứ ng đối xứng của bể. Các thay đổi giá trị Z sẽ cần ph ả i bù bằng các thay đ ổ i cho các giá trị của hệ tr ụ c tọa độ X và Y tại điểm đo đó. Không nên cho rằng là bể phải thẳng đứng. Tọa độ của các điểm được bố trí theo các nh ó m đều có giá trị Z bằng nhau, tức là, chúng xác định phần cắt ngang qua bể tại độ cao cụ thể, Z i . Áp dụng phương pháp “xấp xỉ bình phương tối thiểu đa thức” để lắp các điểm vào đường tr ò n và do đ ó tính được bán kính của từng phần cắt ngang. Khi hoàn thành các t í nh toán bán kính tại từng độ cao thành bể, t í nh chu vi tại độ cao đó. Chu vi này sử dụng cho các tính toán tiếp sau cho bảng hiệu chuẩn như nêu tại TCVN 11156-1 (ISO 7507-1). Nếu có sẵn các bản vẽ chế tạo của bể, th ì so sánh các số đo để hiệu chuẩn với các kích thước tương ứ ng thể hiện trên các bản vẽ ch ế tạo. Bất kỳ số đo nào có sự chênh lệch đáng kể th ì cần kiểm tra lại. Nếu các số đo khi hiệu chuẩn và trên bản vẽ không nhất quán, th ì phải xác định các nguyên nhân và phải lặp lại quy trình hiệu chuẩn, nếu cần thiết. THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ISO 7078:1985, Building construction - Procedures for setting out, measurement and surveying - Vocabulary and guidance notes (Công trình xây dựng - Quy trình thiết lập, đo và khảo sát - Từ vựng và hướng dẫn ghi chú). [2] ISO 8322-8:1992, Building construction - Measuring i nstruments - procedures for determining accuracy in use - Part 8: Electronic distance-measur i ng instruments up to 150 m (Công trình xây dựng - Thiết bị đo - Quy trình xác định độ ch í nh x á c trong sử dụng - Phần 8: Thiết bị đo khoảng cách điện đến 150 m). MỤC LỤC L ờ i n ó i đầu Lời giới thiệu 1 . Phạm vi áp dụng 2 . Tài liệu viện dẫn 3 . Thuật ngữ và đ ị nh nghĩa 4 . Nguyên tắc 5 . Các yêu cầu về an toàn 6 . Thiết bị, dụng cụ 7 . Các yêu cầu chung 8 . Xác định số lượng các vị trí đo 9 . Xác định điểm mốc 10 . Lắp đặt thiết bị 11 . Quy trình hiệu chuẩn 12 . Dung sai cho phép 13 . Các phép đo khác 14 . Tính và lập b ả ng dung tích Phụ lục A (tham khảo) Tính các bảng hiệu chuẩn bể Thư mục tài liệu tham khảo