TCVN11189:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11189:2015 (ISO 6481:1981) về Điều kiện nghiệm thu máy chuốt bề mặt thẳng đứng - Kiểm độ chính xác TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11189:2015 ISO 6481:1981 ĐIỀU KIỆN NGHIỆM THU MÁY CHUỐT BỀ MẶT THẲNG ĐỨNG - KIỂM ĐỘ CHÍNH XÁC Acceptance conditions for vertical sur f ace type broaching machines - Testing of accuracy Lời nói đầu TCVN 11189:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 6481:1981. TCVN 11189:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 39 M á y công cụ biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. ĐIỀU KIỆN NGHIỆM THU MÁY CHUỐT B Ề MẶT TH Ẳ NG ĐỨNG - KIỂM Đ Ộ CHÍNH XÁC Acceptance conditions for vertical sur f ace type broaching machines - Testing of accuracy 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này qui định cả phép kiểm thăng bằng ban đầu và các phép kiểm hình học cho các máy công dụng chung và độ chính xác thường, có tham chiếu TCVN 7011-1 (ISO 230-1) và đưa ra các sai lệch cho phép tương ứng cho các phép ki ể m đó. Tiêu chuẩn này cũng đưa ra thuật ngữ sử dụng cho các bộ phận chính của máy 1) Tiêu chuẩn này chỉ áp dụng đ ể kiểm tra xác nhận độ chính xác của máy, không áp dụng để kiểm vận hành máy (độ rung, độ ồ n bất thường, chuyển động giật cục của các bộ phận,...) hoặc không áp d ụng đ ể kiểm các đặc tính của máy (như tốc độ quay, lượng chạy dao, ...), các phép kiểm này thường đư ợ c thực hiện trước khi kiểm độ chính xác của máy. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau là cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố th ì áp dụng bản được nêu. Đối với các t à i liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên b ả n mới nhất, bao g ồ m cả các sửa đ ổ i (nếu có). TCVN 7011 -1 (ISO 230-1) Qui tắc kiểm máy c ô ng cụ - Phần 1: Độ chính xác hình học của máy khi vận hành trong điều kiện không t ả i hoặc gia công tinh. 3 Lưu ý ban đầu 3.1 Trong tiêu chuẩn này, tất cả các kích thước và các sai lệch cho phép được tính bằng milimét và inch. 3.2 Để áp dụng tiêu chuẩn này, cần tham chiếu tiêu chuẩn TCVN 7011-1 (ISO 230-1), đặc biệt là việc lắp đặt máy trước khi kiểm nghiệm thu, làm nóng các bộ phận chuyển động, mô t ả các phương pháp đo và độ ch í nh xác khuyến nghị của thi ế t bị kiểm. 3.3 Tr ì nh tự các phép kiểm h ì nh học trong tiêu chuẩn này được đưa ra theo các bộ phận lắp của máy v à không qui định thứ tự kiểm thực tế. Để lắp đặt các dụng cụ hoặc đồng hồ đo dễ dàng, các phép kiểm c ó thể được thực hiện theo thứ tự bất kỳ. 3.4 Khi kiểm máy, không phải lúc nào cũng cần thiết phải thực hiện tất c ả các phép kiểm mô tả trong tiêu chuẩn này. Người sử dụng lựa chọn các phép kiểm có liên quan đến các đặc tính của máy mà họ quan tâm theo th ỏ a thuận với nhà sản xuất/nhà cung c ấ p, nhưng các phép ki ể m n à y phải được qui định rõ ràng khi đặt hàng mua máy. 3.5 V ì sự đa dạng của h ì nh dạng các bộ phận được chế tạo bởi máy chuốt, tiêu chu ẩ n này không bao gồm các phép ki ể m thực tế. Nếu người sử dụng có nhu cầu tiến hành một phép kiểm thực tế, phép kiểm này ph ả i được ghi rõ trong thỏa thuận với nhà sản xuất. 3.6 Khi thiết lập dung sai cho một dải đo khác so với dải đo cho trong tiêu chu ẩ n này ( xem 2.3.1.1 của TCVN 7011-1 (ISO 230-1)), thì phải lưu ý rằng giá trị nhỏ nhất của dung sai cho các phép kiểm h ì nh học cũng như cho các phép kiểm thực tế có thể có l à 0,01 mm (0,0004 inch). CH Ú THÍCH: Máy ch ỉ có một tấm chặn (số 8) hoặc một đường dẫn thẳng đứng (số 9). 4 Thuật ngữ Thứ tự Tiếng Việt Tiếng Anh 1 Hộp đế máy Base box 2 Trụ m á y Column 3 Bệ bàn máy Table base 4 Bàn máy Work table 5 Bàn trượt dao Tool slide 6 Dẫn hướng bàn trượt dao Tool slide guide 7 Mộng ngang Cross tenon 8 Tấm chặn S top rail 9 Đường dẫn (dạng rãnh then) thẳng đứng Vertical keyway 5 Điều kiện nghiệm thu và các sai lệch cho phép 5.1 Kiểm thăng bằng ban đ ầ u Số thứ tự Sơ đồ Đối tượng Sai lệch cho phép Dụng cụ đo Quan sát và tham chi ế u TCVN 7011-1 (ISO 230-1) mm inch G01 Ki ể m th ă ng bằng máy: a) Ki ể m tra xác nhận ngang; b) Kiểm tra x á c nhận d ọc. a) và b) 0,05/1000 a) và b) 0,002/40 Nivô bọt nư ớ c kiểu hộp 3.1.1 Nivô bọt nước ki ể u hộp phải được đặt lần lượt trên bề mặt c ủ a bàn trượt dao và trên tấm chặn của bàn trượt dao và quan s á t sai lệch Phép ki ể m này cũng áp d ụng cho các máy có một đường dẫn thẳng đứng. CHÚ THÍCH: Phép kiểm n à y phải được thực hiện theo hướng d ẫn của nh à sản xuất. 5.2 Kiểm hình học Số thứ tự Sơ đồ Đối tượng Sai lệch cho phép Dụng cụ đo Quan sát và tham chi ế u TCVN 7011-1 (ISO 230-1) mm inch G1 Kiểm độ phẳng của bàn máy 0,04 cho chiều dài đo đến 1000 0,0015 cho chiều dài đo đến 40 Thước ki ể m th ẳ ng và các căn mẫu hoặc niv ô 5.3.2.2 và 5.3.2.3 Các d ụng cụ đo phải được đặt trên bàn máy lần lượt theo phương dọc và phương ngang và quan s á t sai lệch. G2 Ki ể m độ phẳng b ề mặt của bàn trượt dao trong một mặt ph ẳ ng th ẳ ng đứng 0,04 cho chiều dài đo đ ế n 1000 0,0015 cho chiều d à i đo đến 40 Nivô bọt nước kiểu hộp 5.3.2.3 Nivô bọt nước ki ể u hộp phải được đặt lần lượt tại một số vị tr í và quan sát sai lệch G3 Kiệm độ phẳng bề m ặ t của bàn trượt dao trong một mặt phẳng n ằ m ngang 0,025 cho chiều dài đo đến 500 Sai lệch lớn nhất: 0,04 0,001 cho chiều dài đo đ ế n 20 Sai lệch lớn nhất: 0,0015 Đồng hồ so có mặt s ố và giá đ ỡ chuyên dùng hoặc thước kiểm thẳng và các căn mẫu 5.4.1.2 Giá đỡ chuyên dùng phải được đặt lần lượt ở các v ị trí cao nhất, vị trí giữa và vị trí th ấ p nhất trên bề mặt của bàn trượt dao. Đồng hồ so có mặt số ph ả i được di chuyể n tr ên g iá đỡ chuyên dùng trong một mặt phẳng n ằ m ngang và quan sát sai lệch. G4 Kiểm độ song song của chuy ể n động bàn trượt dao với bề mặt của nó 0,025 đối với mỗi chiều dài đo 1000 Sai lệch lớn nhất: 0,050 0,001 đối với mỗi chiều d à i đo 40 Sai lệch lớn nhất 0,002 Đồng hồ so có mặt số, thước kiểm thẳng và các căn mẫu 5.4.2.2.2.1 Đồng hồ so có mặt số phải được cố định trên bàn máy, cố định bề mặt ở vị tr í thấp nhất. Bàn trượt dao phải được d ịch chuy ể n hướng xuống. G5 Kiểm độ song song của chuyển động bàn trượt dao với tấm chặn của nó. Phép kiểm này cũng áp dụng ch o các máy c ó một r ã nh then th ẳ ng đứng. 0,025 đối với mỗi chiều dài đo 1000 Sai lệch lớn nhất: 0,050 0,001 đối với mỗi chiều dài đo 40 Sai lệch lớn nhất: 0,002 Đồng h ồ so có mặt số 5.4.2.2.2.1 Đồng hồ so có mặt số phải được c ố định trên bàn máy, t ấ m chặn ở vị tr í thấp nhất. Bàn trượt da o phải được dịch chuyển hướng xuống. Phép k iể m n à y cũng áp dụng cho các máy có một r ã nh then th ẳ ng đứng G6 Kiểm độ vuông góc của chuyển động bàn trượt dao với bàn máy: a) Theo phương dọc; b) Theo phương ngang. a) và b) 0,04/300 α ≤ 90° a) và b) 0,0015/12 α ≤ 90° Đồng h ồ so c ó mặt số và ke vuông 5 .5.2.2.2 Ke vuông phải được đặt trên bàn máy. Đồng hồ so có mặt số phải được cố định tại đầu phía dưới của bề mặt bàn trượt dao (Hình a) và được cố định vào tấm chặn (H ì nh b). Bàn trượt dao phải được dịch chuyển hướng xuống. Phép kiểm b) cũng áp d ụng cho các m á y có một rãnh then thẳng đứng. G7 Kiểm độ vu ô ng gốc của mặt ph í a dưới môn g ngang với t ấ m chặn 0,03/300 0,0012/12 Ke vuông v à các c ă n mẫu hoặc đồng hồ so có mặt số 5.5.1.2.2 Thay cho các c ă n mẫu , một đ ồ ng hồ so c ó mặt số có th ể được dịch chuy ể n dọc theo tấm chặn hoặc dọc theo một ke vuông. Phép kiểm này cũng áp dụng cho các m á y có m ột r ã nh then thẳng đứng. G8 Ki ể m độ vuông góc của rãnh then mặt t rướ c-đến-sau của bàn máy với bàn trượt dao 0,025/300 0,001/12 Ke vuông v à các c ă n mẫu 5.5.2.2 G9 Kiểm độ song song của rãnh then cạnh- đ ến-cạnh của bàn máy với bàn trượt dao 0,025 cho một chiều dài đo 300 0,001 cho một chiều d ài đo 12 Đồng hồ so có mặt số hoặc th ư ớc kiểm thẳng và các căn mẫu 5.4.2.2 Phụ lục A ( Tham khảo) S ố thứ tự Tiếng Đức Tiếng Ý 1 Unterkasten (Sockel) Zoccolo 2 Stän d er Montante 3 S tänder f ür Aufspannplatte Bancale 4 Au f spannplatte Tavola portapezzi 5 Werkzeugsch l itten Slitta portabrocce 6 Werkzeugschlittenfuhrung Guide della slitta portabrocce 7 Pass f eder Chiavetta 8 Anschlagleiste Riscontro l aterale 9 Führunggsnut Scanalatura verticale di ri f erimento 1) Ng o ài các thuật ngữ bằng tiếng Việt và tiếng Anh, tiêu chu ẩ n này đưa ra các t huật ngữ tương đương b ằ ng tiếng Đức và ti ế ng Ý trong Phụ lục A.