TCVN11087:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11087:2015 (ISO 7713:1985) về Dụng cụ thí nghiệm bằng thủy tinh - Pipet huyết thanh dùng một lần TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11087:2015 ISO 7713:1985 DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM BẰNG TH ỦY TINH - PIPET HUYẾT TH A NH DÙNG MỘT L Ầ N Laboratory glassware - Disposable serological pipettes Lời nói đầu TCVN 11087:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 7713:1985, đã được ph ê duyệt lại năm 2013 với bố cục và nội dung không thay đ ổ i. TCVN 11087:2015 do Ban Kỹ thuật Tiêu chu ẩ n Quốc gia TCVN/TC 48 Dụng cụ th í nghiệm bằng thủy tinh biên soạn, Tổng cục Tiêu chu ẩ n Đo lường Ch ấ t lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và Công nghệ công b ố . DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM BẰNG TH ỦY TINH - PIPET HUYẾT TH A NH DÙNG MỘT L Ầ N Laboratory glassware - Disposable serological pipettes 1 . Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này qui định các yêu cầu cho pipet huyết thanh bằng thủy tinh dùng một l ầ n được điều chỉnh để xả bao gồm pipet thổi phù hợp cho mục đích sử dụng chung trong phòng th í nghiệm. Chi tiết được qui định phù hợp với ISO 8417. 2 . Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các t à i liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp d ụng phi ê n bản được nêu. Đối với các t à i liệu viện dẫn không ghi năm công b ố thì áp dụng phiên bản mới nh ấ t, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 1046: 2004 (ISO 719: 1985), Th ủy tinh - Độ bền nước của hạt th ủy tinh ở 98°C - Phương pháp th ử và phân cấp TCVN 11083 (ISO 1769:1975), Dụng cụ thí nghiệm bằng thủy tinh - Pipet- Mã màu ISO 8417, Laboratory volumetric instruments - Disposable volumetric articles - Pr i nciples of design and construction (Thiết b ị đo thể tích phòng thí nghiệm - Dụng cụ đo thể tích dùng một lần - Nguyên tắc thiết kế và kết c ấ u). 3 . Thuật ngữ, định nghĩa Trong tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau. 3.1 . Pipet huyết thanh dùng một lần (disposab l e serological pipet): Pipet huyết thanh được sử dụng một lần sau đó loại b ỏ . CH Ú THÍCH Các pipet như vậy ch ỉ cần đáp ứng t í nh năng qui định trong khi sử dụng. 3.2 . Độ chính xác (của một pipet) (accuracy): Sự gần nhau giữa dung tích danh định và thể tích trung bình, xác định được theo qui trình thử qui định trong Điều 9, được định lượng bằng độ không chính xác của giá trị trung bình. 3.3 . Độ lặp lại (của một pipet) (repeatability): Mức độ gần nhau giữa các thể tích đơn lẻ xác định được theo qui trình thử qui định trong Điều 9, được định lượng bằng độ không chụm. CH Ú THÍCH Định nghĩa “độ chính x á c ” và “độ lặp lại ” áp dụng ch ỉ cho trường hợp ph â n b ố Gauss 4 . C ơ sở điều ch ỉ nh 4.1 . Đơn vị thể tích Đơn vị thể tích l à centimét khối (cm 3 ), có thể sử dụng thuật ngữ mililít. CHÚ THÍCH Thuật ngữ m i lil í t (ml) thường được sử dụng là t ê n gọi đặc biệt của centim é t khối (cm 3 ), theo Hệ thống đ ơn v ị đo lường quốc tế (SI). 4.2 . Nhiệt độ chuẩn Nhiệt độ chuẩn là nhiệt độ mà tại đ ó pipet xả ra thể t í ch danh định của pipet (dung tích danh định), được qui định là 20 °C. CHÚ THÍCH Khi pipet được sử d ụng ở quốc gia ch ấ p nhận nhiệt độ c h u ẩ n là 27 °C (giá tr ị t h ay thế được qui định trong ISO 8417 về việc sử dụng ở vùng nhiệt đới), nhiệt độ này phải được thay thế cho nhiệt độ 20 °C. 5. Kích thước và thời gian xả Kích thước và thời gian xả phải phù hợp với Bảng 1. Thời gian xả phải được xác định với pipet không tháo rời, và với nước cất tại nhiệt độ 20 °C. Bảng 1 - Dung tích, vạch chia độ, kích thước và thời gian xả D ung tích danh đ ị nh khoảng chia độ nh ỏ nh ấ t trên thang đo Vạch chia độ thấp nhất tại Đường kính ngoài 1 ) Độ dày th à nh nhỏ nhất Thời gian xả min. max. ml ml ml mm mm s s 0,1 0,01 0,09 3,5 đến 4 1 0,5 3 0,2 0,01 0,18 3,5 đến 4,5 1 0,5 3 0,5 0,01 0,45 4,25 đến 4,75 0,6 0,5 3 1 0,01 0,9 4,25 đến 4,75 0,6 0,5 5 1 0 , 1 0,9 4,25 đến 4,75 0,6 0,5 5 2 0,01 1,9 5 đến 6 0,6 0,5 5 5 0,1 4 , 5 7 đến 8,25 0,6 3 10 10 0,1 9 9,5 đến 11,25 0,6 4,5 15 CHÚ THÍCH 1 ) Phần được chia độ 6 . Kết cấu 6.1 . Vật liệu Pipet phải được làm từ thủy tinh. Khi được th ử theo qui trình và phân loại t heo TCVN 1046 ( ISO 719), th ủ y tinh phải phù hợp với các yêu cầu của HGB 3 hoặc tốt hơn. Thủy tinh phải không có khuyết tật nh ì n thấy được và không có ứng suất nội có thể làm giảm tính năng của pipet. 6.2 . Chia độ và đánh số Pipet phải được chia độ theo ISO 8417, và được đánh số phù hợp. Việc chia độ và đánh số phải bền trong thời gian pipet được sử d ụng. Pipet phải được chia độ bắt đầu từ đ ỉ nh, từ “0” xuống đến vạch chia độ thấp nhất theo Bảng 1. Khoảng cách từ đỉnh đến vạch “0” của pipet phải ít nhất là 90 mm. 6.3 . Ch ấ t lượng chế tạo 6 . 3.1 . Pipet phải thẳng. Bất kỳ tiết diện ngang nào theo mặt phẳng vuông góc với trục đứng của p i pet phải là h ì nh tròn. 6.3.2 . Pipet không đư ợ c có vật lạ, xốp hoặc vết lõm, các khuyết tật ảnh hưởng đến lỗ và vết b ẩ n khi quan sát dưới ánh sáng bình th ường trong phòng. 6.3.3 . Điểm dưới cùng của pipet là đầu vòi x ả được côn đều, trơn nhẵn và không có chỗ thắt đột ngột tại lỗ xả có thể tạo ra dòng chảy r ố i. Đầu của vòi xả ph ả i được mài nhẵn vuông góc với trục, được vát nhẹ b ê n ngoài và đánh bóng bằng l ử a. Chiều dài của phần côn phải - từ 10 mm đến 25 mm đối với dung tích đến 2 ml - từ 15 mm đến 30 mm đối với dung t í ch 5ml và 10 ml. 6.3.4 . Pipet 10 ml phải có đầu hút được mở dần đến đường kính ngoài t ừ 7 mm đến 9 mm và chiều d ài toàn phần từ 15 mm đến 25 mm. Theo cách khác, đầu hút phải là đoạn của pipet 10 ml có đường kính không bị thu hẹp trong khoảng từ 15 mm đến 25 mm tính từ đ ỉ nh có một chỗ thắt. Cả đầu hút kiểu m ở dần hoặc có chỗ thắt phải có kích thước phù hợp để nút được bằng vật liệu lọc. Tất c ả các đầu hút phải vuông góc với trục dọc của pipet và được đánh bóng bằng lửa. 7 . Yêu cầu về thể tích Khi thử theo Điều 9, độ chính xác và độ lặp lại phải nằm trong các giới hạn được công bố của nhà s ả n xuất. 8 . Xác định dung tích 8.1 . Điều chỉnh mặt cong 8.1.1 . Mặt cong phải được điều chỉnh sao cho mặt phẳng của mép trên vạch chia độ tiếp tuyến theo phương nằm ngang với điểm thấp nhất của mặt cong khi quan sát trong cùng mặt phẳng. 8.1.2 . Để có th ể quan sát được điểm thấp nhất của mặt cong, đặt một vật liệu có màu tối ngay bên dư ớ i v à phía sau mặt cong. Điều này làm cho hình dạng của mặt cong tối đi và sẽ nhìn được rõ khi có ánh sáng. 8.2 . P i pet xả Dung tích tương ứng với vạch chia độ bất kỳ được xác định là thể tích của nước tại 20 °C, t í nh bằng mililít, được xả b ở i pipet tại 20 °C, khi xả từ vạch “0” đến vạch chia độ, dòng ch ả y không bị hạn chế cho đến khi kết thúc đi ề u chỉnh mặt cong tại vạch chia độ, và không cho ph é p thời gian để chảy hết chất l ỏ ng bám dính vào thành trước khi kết thúc việc điều chỉnh. CHÚ THÍCH Khi nhiệt độ chu ẩ n được áp dụng là 27 °C, nhiệt độ này thay thế cho nhiệt độ 20 °C. Giữ pipet đã được làm sạch, nạp nước c ấ t đến trên vạch “0” vài mili lí t ở vị tr í thẳng đứng. Điều chỉnh mặt cong hạ xuống đến vạch chia độ. Loại bỏ giọt ch ấ t lỏng còn bám d í nh vào đầu vòi x ả của pipet bằng cách khẽ chạm bề mặt của bình thủy tinh vào đầu vòi xả. Xả nước vào trong bình thủy tinh khác được đặt hơi nghiêng sao cho đầu của vòi xả tiếp xúc với mặt trong của bình, nhưng không di chuyển trong suốt thời gian x ả . Trong trường hợp xả toàn bộ dung tích (đến vòi xả), để dòng chảy tự do; thực hiện theo trình tự tương tự nêu trên. Để đảm bảo việc xả đã kết thúc, quan sát thời gian chờ khoảng 3 s trước khi lấy pipet ra khỏi bình hứng. CHÚ THÍCH Theo lý thuy ế t, thời gian chờ qui định là 3 s. Trong sử dụng, không nh ấ t thiết tuân t hủ chặt chẽ thời gian này; thời gian chờ phải đ ủ để chắc chắn l à mặt cong đã nằm trong v òi xả tr ướ c khi lấy pipet ra khỏi bình h ứ ng. 8.3 . Pipet th ổi Dung tích tương ứng với vạch chia độ bất kỳ được định nghĩa là thể tích của nước tại 20 °C, t í nh bằng mililít, được xả b ở i pipet tại 20 °C, khi xả từ vạch chia độ đến vòi xả, dòng chảy không bị hạn chế cho đến khi đ ả m bảo là mặt cong nằm trong vòi xả, nhưng việc xả được kết thúc b ở i việc loại bỏ giọt chất l ỏ ng cuối cùng bằng cách thổi. CHÚ THÍCH 1 Câ n lưu ý rằng, th ể tích xả là phần b ù của ch ỉ thị; nghĩa là, nếu ch ỉ thị tr ê n pipet 10 ml l à 4 ml, th ể tích xả sẽ l à 6 ml. 2 Ngoại trừ những nơi áp dụng nhiệt độ chu ẩ n là 27 °C, nhiệt độ này s ẽ thay t hế cho nhiệt độ 20 °C. Giữ pipet đã được làm sạch, nạp nước c ấ t đến trên vạch “0” v à i mililít ở v ị trí thẳng đứng. Điều ch ỉ nh mặt cong hạ xuống đến vạch chia độ. Loại bỏ giọt chất lỏng còn bám dí nh vào đầu vòi xả của pipet bằng cách khẽ chạm bề m ặ t của bình thủy tinh vào đầu vòi xả. Xả nước vào trong bình th ủ y tinh khác được đặt hơi nghiêng sao cho đầu của vòi xả tiếp xúc với mặt trong của bình, nhưng không di chuyển trong suốt thời gian xả. Đ ể kết thúc việc xả, quan sát thời gian chờ khoảng 3 s trước khi loại bỏ giọt chất lỏng cuối cùng b ằ ng cách thổi v à sau đó l ấ y pipet ra kh ỏ i bình hứng. CHÚ THÍCH Theo lý thuyết, thời gian chờ qui định là 3 s. Trong sử dụng, kh ô ng nh ấ t thi ế t phải tuân thủ chặt chẽ thời gian này; thời gian chờ phải đủ để ch ắ c chắn là mặt cong đã nằm trong vòi x ả trước khi thổi ra khỏi pipet. 9 . Xác đ ị nh độ chính xác và độ lặp lại Độ chính xác và độ lặp lại của th ể tích ph ả i được xác định cho một pi p et riêng lẻ hoặc tối thiểu 30 pipet như sau 9.1 . Độ lệch dung tích (của một pipet) Độ lệch dung tích của một pipet được t í nh như sau: Độ lệch dung tích Trong đó v 0 là dung tích danh định của pipet. V 1 là dung tích tại nhiệt độ chuẩn. 9.2 . Độ lệch dung tích (của nhiều pipet) Độ lệch thể tích của tối thiểu 30 pipet được tính theo công thức sau: a) Đ ộ chính xác trong đ ó là giá trị trung bình của thể tích các mẫu tại nhiệt độ chuẩn; V 0 l à dung tích danh định của pipet. b) Hệ số biến thiên Trong đ ó là giá trị t ru ng bình của thể tích các m ẫ u; V 1 là thể tích của mẫu cụ thể tại nhiệt độ chuẩn; n là số lượng pipet được thử. 10 . K ý hiệu và ghi nhãn 10.1 . Ký hiệu 10.1.1 . Mỗi bao gói của pipet phải được ghi nhãn rõ ràng với các thông tin sau: a) tên v à /hoặc thương hiệu nhà sản xuất; b) m ô tả sản phẩm, ví dụ pipet huyết thanh dùng một l ầ n 5 ml; c) yêu cầu đối với thể tích về độ ch í nh xác và độ lặp lại; d) s ố lượng pipet trong bao gói; e) số l ô hoặc ngày sản xuất; f) số hiệu tiêu chuẩn này. 10.1.2 . Mỗi pipet phải được ghi nhãn với tên hoặc thương hiệu của nhà sản xuất, dung tích d anh định của pipet, ký hiệu “Ex” và “20 °C” và, với pipet th ổ i là một dải ph ủ men trắng ( hoặc khắc hoặc phun), rộng từ 3 mm đến 5 mm. 10.2 . Mã màu Mã màu, nếu có, phải phù hợp với các yêu cầu của TCVN 11083 (ISO 1769).