TCVN9028:2011

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9028:2011 về Vữa cho bêtông nhẹ TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 9028:2011 VỮA CHO BÊ TÔNG NHẸ Mortar for lightweight concrete Lời nói đầu TCVN 9028:2011 do Viện Vật liệu xây dựng - Bộ Xây dựng biên soạn, Bộ Xây dựng đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố . VỮA CHO BÊ TÔNG NHẸ Mortar for lightweight concrete 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này áp dụng cho vữa trộn sẵn trên cơ sở chất kết dính vô cơ dùng làm vữa xây lớp mỏng và vữa trát cho khối xây sử dụng b ê tông nhẹ, bao gồm gạch bê t ô ng bọt, khí không chưng áp và gạch bê tông kh í chưng áp. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện d ẫ n sau là cần thiết khi sử dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm c ô ng bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên b ả n mới nhất, bao g ồ m các bản sửa đổi (nếu có). TCVN 2231:1989 , Vôi can xi cho xây dựng TCVN 2682:2009, Xi măng poóc lăng - Y ê u cầu kỹ thuật TCVN 3121-1:2003, Vữa xây dựng - Phương pháp thử. Phần 1: X á c đ ị nh k í ch thước hạt cốt l ệ u l ớ n nh ấ t TCVN 3121-2:2003, Vữa x â y dựng - Phương ph á p thử. Ph ầ n 2: Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử TCVN 3121-3:2003, Vữa xây dựng - Phương ph á p th ử . Ph ầ n 3: Xác định độ lưu động của vữa t ươi TCVN 3121-8:2003, Vữa xây dựng - Phương pháp thử. Phần 8: Xác định khả năng giữ độ lưu động của vữa tư ơ i TCVN 3121-9:2003 , Vữa xây dựng - Phương pháp thử. Phần 9: Xác định thời gian bất đầu đông k ế t của vữa tươi TCVN 3121-11:2003 , Vữa xây dựng - Phương pháp t hử. Ph ầ n 11: Xác định cường độ u ố n và nén của vữa đã đ óng rắn TCVN 3121-12:2003 , Vữa x â y dựng - Phương ph á p thử. Phần 12: Xác định cường đ ộ b á m d í nh của vữa đ ã đóng rắn trên n ề n TCVN 3121-17:2003, Vữa xây d ựng - Phương pháp thử. Phần 12: X á c định h à m lượng ion c l o h òa tan trong nước TCVN 4033:1995, Xi măng poóc l ă ng puzolan - Yêu cầu kỹ thuật TCVN 4316:2007 , Xi măng poóc lăng x ỉ lò cao TCVN 5691:2000, Xi măng poóc lăng trắng TCVN 6260:2009 , Xi măng poóc lăng hỗn hợp - Yêu cầu kỹ thuật TCVN 6882:2001, Phụ gia khoáng cho xi măng TCVN 7570:2006, C ốt liệu cho bê tông và vữa - Y ê u c ầ u kỹ thuật TCVN 4506, Nước cho bê tông và vữa - Yêu c ầ u kỹ thuật 3. Thuật ngữ và định nghĩa Tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau: 3.1. Vữa x â y lớp mỏng (thin layer masonry mortar) Hỗn hợp của một hoặc nhiều loại chất kết dính vô cơ , cốt liệu, nước và có thể có phụ gia hóa học và/hoặc phụ gia khoáng, sử dụng để x â y các viên xây bê tông nh ẹ với mạch vữa có chiều dày khoảng 3 mm đ ế n 5 mm. Cốt liệu dựng cho v ữ a xây lớp mỏng phải có kích thước lớn nhất không lớn hơn giá trị quy định ở B ả ng 1. 3.2. Vữa trát (rendering/plastering mortar) Hỗn hợp của một hoặc nhiều loại chất kết dính vô cơ, cốt liệu, nước và có thể c ó phụ gia hóa học v à/ hoặc phụ gia khoáng, sử dụng để trát bên ngoài hoặc bên trong khối xây s ử dụng bê tông nhẹ. 4. Phân loại vữa 4.1. Theo mục đích sử dụng, vữa được phân làm 2 loại: - Vữa xây lớp mỏng. - Vữa trát. 4.2. Theo cường độ nén , vữa gồm các mác: M2 , 5; M5, 0 ; M7,5; M10; M12 , 5; trong đó: - M là ký hiệu quy ước cho mác vữa. - Các trị số 2,5; 5,0; 7,5; 10; 12,5 là giá trị mác vữa t í nh bằng c ườ ng độ nén trung bình của mẫu thử sau 28 ngày đ ê m d ưỡ ng hộ ở điều kiện tiêu chu ẩ n, MPa (N/mm 2 ), xác định theo TCVN 3121-11:2003. 5. Vật liệu 5.1. Xi măng c ó ch ấ t lượng phù hợp với một trong c á c ti ê u chu ẩn TCVN 2682:2009, TCVN 4033:1995, TCVN 4316:2007, TCVN 5691 2000, TCVN 6260 2009. 5.2. Vôi can xi có chất lượng phù hợp với TCVN 2231 : 1989. 5.3. Cốt liệu c ó ch ấ t lư ợ ng phù hợp với TCVN 7570:2006. 5.4. Phụ gia có các đặc trưng cho phép cải thiện khả năng gi ữ nước và tính bám dính của vữa . 5.5. Phụ gia khoáng c ó chất lượng ph ù hợp với TCVN 6882:2001. 5.6. Nước có chất lượng phù hợp v ớ i TCVN 4506 . 6. Yêu cầu kỹ thuật 6.1. Các chỉ ti êu chất lượng của hỗn h ợ p vữa được quy định trong Bảng 1. Bảng 1 - Các chỉ tiêu chất lượng của h ỗ n h ợ p vữa Tên chỉ tiêu Mức quy đị nh Vữa xây lớp m ỏ ng Vữa trát 1 . Kích thư ớ c hạt cốt liệu lớn nhất, mm, không l ớ n hơn 1,25 2. Độ lưu động, mm 190 ÷ 220 180 ÷ 210 3. Khả n ă ng giữ đ ộ lưu động, %, kh ô ng nhỏ hơn 90 4. Th ờ i gian bắt đầu đ ô ng kết, min, không nhỏ hơn 180 5. Th ờ i gian điều ch ỉ nh, min, không nh ỏ hơn 5 - 6. Hàm lư ợ ng io n clo trong v ữ a , % , không lớn hơn 0,1 6.2. Các ch ỉ tiêu chất l ượng của vữa đóng rắn. 6.2.1. Cường độ nén và cường độ bám d í nh của vữa được qu y định trong B ả ng 2. Bảng 2 - Cường độ nén và cường độ bám dính của vữa Tên ch ỉ tiêu Mác vữa M2 , 5 M5,0 M7,5 M10 M12,5 1. Cường độ nén trung b ì nh, MPa ( N/mm 2 ), không nh ỏ hơn 2,5 5 , 0 7 , 5 10 12,5 2. Cường độ bám d í nh, MPa (N/mm 2 ), không nhỏ hơn Không quy định 0 , 4 6.2.2. hệ số hút nước do mao dẫn của vữa trát sử dụng cho bề mặt ngoài của khối xây, kg/m 2 .phút 0,5 , không lớn hơn 0,2. 7. Phương pháp thử 7.1. Lấy mẫu v à chuẩn bị mẫu thử Theo TCVN 3121-2:2003. Khi c h u ẩ n bị mẫu thử t ừ vữa khô tr ộ n s ẵ n, điều ch ỉ nh lượng nước trộn sao cho độ lưu động của hỗn hợp vữa phù hợp với quy định tại B ả ng 1 của tiêu chuẩn n à y. 7.2. Xác định kích thước hạt cốt liệu lớn nhất Theo TCVN 3121-1:2003. 7.3. Xác định độ lưu động Theo TCVN 3121-3:2003. 7.4. Xác định khả năng giữ độ lưu động Theo TCVN 3121-8:2003. 7.5. Xác định th ờ i gian bắt đ ầ u đông k ế t Theo TCVN 3121-9:2003. 7.6. Xác dịnh cư ờ ng độ nén Theo TCVN 3121-11:2003. 7.7. Xác định cư ờ ng độ bám dí nh Theo TCVN 3121-12:2003. S ử d ụng tấm n ề n liên k ế t l à các viên xây b ê t ô ng nhẹ ở đi ề u kiện kh ô trong không khí. 7.8. Xác định hàm lượng ion clo hòa tan trong nư ớ c Theo TCVN 3121-17:2003. 7.9. Xác đị nh thời gian đi ề u chỉ nh 7.9.1. Nguyên tắc Thời gian điều chỉnh của vữa tươi là khoảng th ờ i gian đo bằng phút được tính từ khi hoàn tất quá tr ì nh trộn vữa đến khi 50 % diện tích bề mặt tiếp xúc của khối lập phương được bao phủ bằng lớp vữa th ử theo quy định. Phương pháp này kh ô ng áp dụng đối với các trường hợp sử dụng viên xây có lỗ rỗng. 7.9.2. Dụng cụ, thiết bị - C á c viên xây , là gạch b ê tông nhẹ được sử dụng làm nền cho vữa xây lớp mỏng đang thử; - C â n kỹ thuật, có đ ộ ch í nh xác đ ế n 0,1 %; - Tủ sấy, có bộ phận điều ch ỉ nh và ổn định nhiệt độ (105 ± 5) °C; - Bay thép; - Dao xây; - Thùng lưu mẫu, có thể duy trì nhiệt độ trong khoảng (27 ± 2) o C và độ ẩm tương đối (80 ± 5) %. 7.9.3. Cách tiến hành Từ các viên xây quy định cắt ra các khối lập phương cạnh 50 mm (cần đảm bảo đ ể bề mặt được sử dụng làm mặt tiếp xúc là từ mặt nằm của vi ê n xây). Trước khi tiến hành thí nghiệm, sấy khô các viên xây và các khối lập phương trong tủ sấy ở nhiệt độ (105 ± 5) ° C đến khối lượng không đ ổ i . M ẫ u được coi là có khối lượng không đổi nếu trong quá tr ì nh sấy, chênh lệch giữa hai lần cân li ê n tiếp cách nhau hai giờ không qu á 0 , 2 % theo khối lượng. Sau đó, để cho vi ê n xây và khối lập phương ổn định bằng cách lưu giữ hai ngày trong không khí ở nhiệt độ (27 ± 2) ° C và độ ẩm tương đối (80 ± 5) %. Tiến hành thí nghiệm ở đi ề u kiện nhiệt đ ộ (27 ± 2) ° C v à độ ẩm tương đ ố i (80 ± 5) % theo quy tr ì nh sau: a) Dùng bay trát vữa lớp mỏng l ê n bề mặt tiếp xúc (mặt nằm) của lớp nền cấu tạo từ các viên xây, sau đó vét bỏ ngay. b ) Trát một l ớ p vữa có độ dày từ 3 mm đến 5 mm t ừ vữa x â y lớp mỏng lên b ề m ặ t lớp n ề n đã được xử lý theo mô tả trong mục a. c) Đặt khối lập phương v ớ i mặt tiếp xúc là mặt n ằm của viên xây lên l ớ p vữa và giữ khối lập phương trong 30 giây với một t ả i trọng 1,2 kg trong trường hợp các vi ê n xây có khối lượng thể tích l ớ n hơn hoặc bằng 1000 kg/m 3 hoặc một tải trọng 0,5 kg trong trường hợp c á c viên xây có khối lượng thể tích nhỏ hơn 1000 kg/m 3 . d) Nhấc khối lập phương ra theo phương vuông góc với b ề mặt nằm và xác định ph ầ n trăm diện tích b ề mặt tiếp xúc của khối lập phương được bao phủ bằng vữa bám dính, làm tròn tới 10 %. e) Lặp lại thao tác c và d sau mỗi phút (m ỗ i thao tác sử dụng một khối lập phương mới) cho t ớ i khi 50 % bề mặt tiếp xúc của khối lập phư ơ ng được bao phủ bằng vữa bám dính rồi ghi lại m ỗ i khoảng thời gian, tính bằng phút, kể từ thời điểm hoàn tấ t q u á tr ì nh trộn và ph ầ n trăm diện tích b ề mặt tương ứng được ph ả i bằng vữa bám dính. CHÚ THÍCH: Các lần đ ặ t khối l ập phương mới l ê n lớp vữa phải cách vị tr í đặ t m ẫ u trư ớ c đó ít nhất l à 20 mm. 7.9.4. Tính toán và biểu thị kết qu ả Tính giá trị tr u ng bình từ các giá trị riêng rẽ của mỗi m ẫ u vữa thử , làm tròn tới 1 phút. Giá trị trung bình này là th ờ i gian điều chỉnh của vữa. 7.9.5. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghi ệ m phải bao g ồ m các thông tin sau: - địa điểm, th ờ i gian, người lấy và chuẩn bị mẫu thử; - loại vữa; - phương pháp lấy và chuẩn bị mẫu vữa: - giá trị độ lưu động khi chuẩn bị mẫu vữa theo TCVN 3121-3:2003; - kết quả thử, lấy chính xác đến 1 ph ú t; - ngày thử mẫu; - số hiệu của tiêu chuẩn này; - các ghi chú trong quá trình thử (nếu có). 7.10. Xác đ ị nh hệ số hút nước do mao dẫn 7.10.1. Nguyên tắc Hệ số h ú t nước do mao dẫn được xác định bằng lượng gia tăng khối lượng của mẫu đ ã được s ấ y kh ô và mẫu sau khi nhúng vào nước ngập từ 5 mm đến 10 m m ở điều kiện áp suất không khí trong một khoảng thời gian quy định. 7.10.2. Dụng cụ, thiết b ị - Khay, có chi ề u sâu í t nhất là 20 mm và có diện tích đủ rộng để đặt các viên mẫu cần đư ợ c nhúng nước. Khay phải được l ắ p dụng cụ để duy trì mực nước không đổi; - Bốn miếng đệm cho một viên m ẫ u v ữ a, để đặt viên mẫu với diện tích tiếp xúc nhỏ nhất, cách ly v ớ i mặt khay theo chi ề u sâu nhúng nước định trước; - Cân kỹ thuật, có độ chính xác tới 0,1 % khối lượng khô của viên mẫu th í nghiệm; - Tủ sấy, có bộ phận đi ề u c h ỉ nh và ổn định nhiệt độ (60 ± 5) °C; - Đ ồ ng hồ bấm giây , độ chính xác đến 1 giây; - Th ù ng lưu mẫu, có thể duy trì đi ề u kiện độ ẩm tương đối ở mức (95 ± 5) % và (65 ± 5) %; - Khuôn kim loại và các dụng cụ phụ trợ khác, theo mô t ả trong TCVN 3121-11:2003 (để chuẩn bị các viên mẫu h ì nh lăng trụ với kích thước 160 mm x 40 mm x 40 mm). 7.10.3. V ậ t liệu - Nước, đã khử khoáng hoặc nước cất; - Vật liệu bọc phủ, v í dụ sáp paraphin hoặc nhựa tổng hợp có nhiệt độ nóng chảy tr ê n 60 ° C . 7.10.4. Cách tiến hành a) Chuẩn bị v à bảo dưỡng các v iê n mẫu: Chuẩn bị 3 viên mẫu h ì nh lăng trụ kích thước 160 mm x 40 mm x 4 0 mm, việc tạo mẫu và bảo dưỡng mẫu thử được thực hiện theo mục 5.1 của TCVN 3121-11:2003 . Đến cuối của giai đoạn bảo dưỡng mẫu thử, bao bọc 4 mặt bên thuộc cạnh dài của các vi ê n mẫu bằng v ậ t liệu bọc phủ quy định sau đó bẻ mỗi viên mẫu thành hai nửa. b) S ấy khô: Sấy các viên mẫu đến khối lượng không đổi trong tủ sấy ở nhiệt độ (60 ± 5) o C . Mẫu được coi là đạt khối lượng không đổi nếu trong quá trình sấy, chênh lệch giữa hai lần c â n liên tiếp cách nhau 24 giờ không vượt quá 0,2 % tổng khối lượng của mẫu. c) Quy tr ì nh thử nghiệm: Đặt các nửa vi ê n mẫu vào trong khay với bề mặt vết gẫy của lăng trụ quay xuống dưới. Mẫu được đỡ bằng 4 miếng đệm để không chạm vào đáy của khay. Nhúng mẫu vào nước đến độ sâu bằng 5 mm đến 10 mm trong suốt thời gian thử nghiệm (xem H ì nh 1). Để đảm bảo các vi ê n mẫu v ớ i b ề mặt th ô nhám khi nhúng hoàn toàn trong nư ớ c không mắc lại các bọt khí ở phía dưới, phải nhúng các vi ê n mẫu theo một mặt nghiêng dần. Kích hoạt thiết bị đếm thời gian. Duy trì mực nước không đổi trong suốt thời gian thử nghiệm. Dùng tấm nilon bọc khay đựng mẫu để tránh sự bốc hơi nước từ các viên mẫu thử đang ẩm ư ớ t. CHÚ DẪN 1. Viên m ẫ u hình lăng trụ. 2. M ặ t ở đ ầ u bị bẻ gãy của vi ê n m ẫ u. 3. M ặ t nước A. Xấp x ỉ 80 mm. B. Chi ề u s â u nhúng nước 5 mm đến 10 mm*. (*10 mm nếu b ề m ặ t g ẫ y có độ nhám lớn) Hình 1 - Các viên mẫu vữa trát Nếu nhìn thấy hiện tượng ẩm ướt xuất hiện trên bề mặt tự do của các viên mẫu thì dừng thử nghi ệ m. B ẻ các viên mẫu để chắc chắn chúng hoàn toàn thấm ướt. Nếu chúng hoàn t oàn thấm ư ớ t th ì cân cả hai nửa cùng nhau. Nếu chưa thấm ư ớ t hoàn toàn thì thực hiện lại thử nghi ệ m trên một viên mẫu mới. CH Ú THÍCH: Nếu khi viên mẫu đư ợ c bẻ ra, sự th ấ m ướt không xẩy ra trên toàn bộ diện tích thì có thể là do vi ệ c bọc phủ các bề mặt dài của vi ê n mẫu chưa được đ ả m bảo. Do đó, cần đặc biệt chú ý đến đi ề u này khi chuẩn b ị những viên mẫu thay thế. Sau khi nhúng mẫu được 10 phút, lấy mẫu ra khỏi khay, nhanh chóng lau khô nước t rên b ề mặt b ằ ng giẻ ẩm, cân mẫu xác định được khối lượng (m 1 ) và ngay lập tức đặt mẫu vào k hay. Lặp lại quy trình tương tự sau 90 phút và cân xác định được khối lượng (m 2 ) 7.10.5. T í nh toán và biểu thị kết quả Hệ số hút nước do mao dẫn của vữa được định nghĩa là độ dốc của đ ườ ng thẳng nối các điểm đại diện của các phép đo thực hiện tại thời điểm 10 phút và 90 phút. Tính toán hệ số này dựa theo công thức: C = 0,1(m 2 - m 1 ) trong đó: C là hệ số hút nước mao d ẫn của một viên mẫu đ ơ n lẻ, tính bằng kg/m 2 . phút 0 , 5 . m 1 là khối lượng của viên mẫu sau 10 phút ng â m nước, tính bằng g. m 2 là khối lượng của vi ê n mẫu sau 90 ph ú t ngâm nước, tính bằng g. Tính toán các giá trị đơn lẻ của hệ số hút nư ớ c (C) làm tròn số đến 0,05 kg/m 2 .phút 0, 5 . Kết quả là giá trị trung bình cộng của các giá trị hệ số hút nước mao dẫn đơn lẻ , làm tròn s ố tới 0,1 kg/m 2 .phút 0 , 5 . 7.10.6. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm phải bao g ồ m các thông tin sau: - địa điểm, thời gian, người lấy và chuẩn bị mẫu thử; - loại vữa; - phương pháp lấy và chuẩn bị mẫu vữa; - giá trị độ lưu động khi chuẩn bị mẫu vữa theo TCVN 3121-3:2003; - kết quả thử, lấy chính xác đến 0,1 kg/m 2 .phút 0 ,5 ; - ngày thử mẫu; - số hiệu của tiêu chuẩn này: - các ghi chú trong quá trình thử (nếu có). 8. Ghi nhãn, bao gói, vận chuyển và bảo quản 8.1. Ghi nhãn 8.1.1. Vữa tươi trộn sẵn tại trạm trộn khi xuất xưởng phải có giấy xác nhận chất lượng của nhà sản xuất, bao g ồ m các th ô ng tin: - tên cơ sở sản xuất; - loại và mác vữa; - thể tích mẻ trộn; - thành ph ầ n vữa; - giá trị thực của các chỉ tiêu theo Điều 6; - ngày sản xuất. 8.1.2. Vữa khô trộn sẵn tại nhà máy được đóng bao hoặc chứa trong các xitéc chuyên dụng. Trên các xitéc, vỏ bao phải có nhãn ghi rõ: - tên sản phẩm; - cơ s ở sản xuất; - khối lượng bao/xitéc; - loại và mác vữa; - số l ô ; - th ờ i hạn sử dụng; - hướng dẫn sử dụng. Khi xuất xưởng phải có giấy xác nhận chất lượng của nhà s ả n xuất, bao gồm các thông tin: - tên cơ sở sản xuất; - loại và mác vữa; - s ố lô; - giá trị thực của các chỉ tiêu theo Điều 6; - ngày sản xuất . 8.2. Bao gói 8.2.1. Bao vữa k hô trộn sẵn được là m bằng vật liệu cách ẩm, đ ả m b ả o b ề n không rách vỡ trong quá tr ì nh vận chuyển và bảo quản. 8.2.2. Khối lượng tịnh quy định cho m ỗ i bao v ữ a kh ô trộn sẵn là (50 ± 1) kg. CHÚ TH Í CH: C ó thể sử dụng các loại bao có kh ố i lư ợ ng kh á c với điều 8 2.2 khi c ó thỏa thuận giữa bên sản xuất v à tiêu thụ. 8.3. Vận chuy ể n 8.3.1. Vữa tươi trộn sẵn tại trạm trộn được vận chuyển đến công trường b ằ ng các phương tiện chuy ê n dụng. 8.3.2. Vữa khô trộn sẵn tại nh à máy được v ậ n ch uyể n đ ế n nơi sử dụng bằng mọi phương tiện đảm b ả o che chắn, ch ố ng mưa và ẩm ướt. 8.4. Bảo quản 8.4.1. Kho chứa bao vữa khô trộn sẵn phải đ ả m bảo kh ô , sạch, nền cao, c ó t ườ ng bao và mái che chắc ch ắ n. Các bao vữa khô xếp cách tường ít nhất 20 cm và riêng theo lừng lô. 8.4.2. Vữa khô tr ộ n sẵn đ ượ c bảo hành chất lượng trong thời gian 60 ngày kể từ ngày sản xuất.