TCVN10913:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10913:2015 (EN 15764:2009) về Thực phẩm - Xác định các nguyên tố vết - Xác định thiếc bằng đo phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa và đo phổ hấp thụ nguyên tử dùng lò graphit (FAAS và GFAAS) sau khi phân hủy bằng áp lực TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 10913:2015 EN 15764:2009 THỰC PHẨM - XÁC ĐỊNH CÁC NGUYÊN TỐ VẾT - XÁC ĐỊNH THIẾC BẰNG ĐO PHỔ HẤP THỤ NGUYÊN TỬ NGỌN LỬA VÀ ĐO PHỔ HẤP THỤ NGUYÊN TỬ DÙNG LÒ GRAPHIT (FAAS VÀ GFAAS) SAU KHI PHÂN HỦY BẰNG ÁP LỰC Foodstuffs - Determination of trace elements - Determination of tin by flame and graphite f urnace atomic absorption spectrometry (FAAS and GFAAS) after pressure digestion L ời nói đầu TCVN 10913:2015 hoàn toàn tương đương với EN 15764 : 2009; TCVN 10913:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F13 Phương pháp ph â n tích và lấy mẫu biên soạn, T ổ ng cục Tiêu chu ẩ n Đo lường Chất lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. THỰC PHẨM - XÁC ĐỊNH CÁC NGUYÊN TỐ VẾT - XÁC ĐỊNH THIẾC BẰNG ĐO PHỔ HẤP THỤ NGUYÊN TỬ NGỌN LỬA VÀ ĐO PHỔ HẤP THỤ NGUYÊN TỬ DÙNG LÒ GRAPHIT (FAAS VÀ GFAAS) SAU KHI PHÂN HỦY BẰNG ÁP LỰC Foodstuffs - Determination of trace elements - Determination of tin by flame and graphite f urnace atomic absorption spectrometry (FAAS and GFAAS) after pressure digestion 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định thiếc trong thực phẩm và thực phẩm đóng hộp bằng đo phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa và đo phổ hấp thụ nguyên t ử dùng lò graphit (FAAS và GFAAS) sau khi phân hủy bằng áp lực. Nghiên cứu cộng tác tiến hành trên các loại thực phẩm như: puree cà rốt, puree cà chua, dứa, hỗn hợp trái cây, rượu vang trắng, bột đào, bột khoai tây, bột đậu, sữa chua quả dạng bột, bột cá, có phần khối lượng thiếc trong dải từ 43 mg/kg đến 260 mg/kg (hấp thụ nguyên t ử ngọn lửa) và từ 2,5 mg/kg đến 269 mg/kg (hấp thụ nguyên tử dùng lò graphit). 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau là rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối v ới các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên b ả n được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên b ả n mới nhất, bao gồm c ả các sửa đ ổi . TCVN 9525 (EN 13805), Thực phẩm - Phân hủy mẫu bằng á p lực để xác định các nguyên tố vết. 3. Nguyên tắc Mẫu được vô cơ hóa b ằ ng phân hủy áp lực với axit nitric và axit clo hydric theo TCVN 9525 (EN 13805). Xác định thiếc trong dung dịch sau phân hủy bằng đo phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa AAS (F-AAS) hoặc đo phổ hấp thụ nguyên tử dùng lò graphit AAS (GF-AAS) phụ thuộc vào nồng độ có trong dung dịch mẫu. 4. Thuốc thử 4.1. Yêu cầu chung Nồng độ c ủa thiếc trong thuốc thử và nước được sử dụng phải đủ thấp để không làm ảnh hưởng đến các kết qu ả xác định. 4.2. Axit nitric Phần khối lượng w (HN O 3 ) ³ 65 %, khối lượng riêng r (HN O 3 ) » 1,4 g/ml. 4.3. Axit clohydric Phần khối lượng w (HCI) ³ 30 %, khối lượng riêng r (HCI) » 1,15 g/ml. 4.4. Dung dịch gốc thiếc Nồng độ khối lượng r (Sn) = 1 000 mg/l. 4.5. Dung d ịch chuẩn và các dung d ịch hiệu chuẩn thiếc 4.5.1. Yêu cầu chung Các dung dịch chuẩn và hiệu chuẩn được chuẩn b ị từ dung dịch gốc bằng cách pha loãng trong bình định mức bằng thủy tinh. Đ ể hiệu chu ẩ n, chuẩn b ị ít nhất bốn dung dịch hiệu chu ẩ n có các nồng độ khác nhau. Nồng độ của axit phải tương ứng với nồng độ có trong dung dịch đo. Chuẩn bị các dung dịch nêu trong 4.5.2 và 4.5.3 như là các ví dụ. 4.5.2. Dung d ịch hiệu chuẩn Các dung dịch hiệu chuẩn có nồng độ khối lượng r ( Sn) = 5 mg/l, 10 mg/l, 20 mg/l và 30 mg/l dùng cho AAS ngọn lửa. Cho khoảng 10 ml đến 20 ml nước vào bốn bình định mức 50 ml, thêm 5 ml axit ni tric (4.2) và 1 ml axit clohydric (4.3) và trộn. L à m nguội dung d ịch đến nhiệt độ môi trường và dùng pipet thêm chính xác 0,25 ml, 0,50 ml, 1,00 ml và 1,50 ml dung d ịch gốc thiếc (4.4) vào bốn bình đ ịnh mức 50 ml khác nhau để có các dung dịch hiệu chu ẩ n tương ứng của các nồng độ khối lượng 5 mg/l, 10 mg/ l , 20 mg/l và 30 mg/l. Trộn các dung dịch và thêm nước đến vạch. Các dung dịch này có th ể bền được ít nhất một ngày. Các dung dịch hiệu chuẩn trên đây là các ví dụ. Các nồng độ được chuẩn bị phải nằm trong dải tuyến tính của hệ thống đo. Nồng độ axit c ủ a các dung dịch hiệu chuẩn phải phù hợp v ới nồng độ axit trong dung dịch mẫu. 4.5.3. Dung dịch hiệu chuẩn Các dung dịch hiệu chuẩn có nồng độ khối lượng r (Sn) = 0,010 mg/l, 0,020 mg/l, 0,040 mg/l và 0,060 mg/l dùng cho GF-AAS. Chu ẩ n bị dung dịch chu ẩ n 1 ( r (Sn) = 50 mg/l), cho khoảng 10 ml đến 20 m l nước vào b ình đ ị nh mức 50 ml, thêm 2,5 ml axit clohydric (4.3) và trộn. Làm nguội dung dịch đến nhiệt độ môi trường và dùng pipet thêm chính xác 2,5 ml dung dịch gốc thiếc (4.4) và thêm nước đến vạch. Các dung d ịch này có thể bền được ít nhất một tuần. Chuẩn bị dung dịch chuẩn 2 ( r (Sn) = 1,0 mg/l), cho khoảng 10 ml đến 20 ml nước vào bình định mức 50 ml, thêm 2,5 ml axit clohydric (4.3) và trộn. Làm nguội đến nhiệt độ môi trường v à dùng pipet thêm chính xác 1,0 ml dung dịch chuẩn thiếc 1 và thêm nước đến vạch. Từ dung dịch chu ẩ n 2, chu ẩ n bị các dung dịch hiệu chu ẩ n đối với AAS dùng lò graphit theo quy trình sau: Cho khoảng 10 ml đến 20 ml nước vào b ình định mức 50 ml, thêm 5 ml axit nitric (4.2) và 1 ml axit clohydric (4.3) và trộn. Làm nguội dung dịch đến nhiệt độ môi trường và dùng pipet thêm chính xác 0,50 ml, 1,0 ml, 2,0 ml và 3,0 ml dung dịch chuẩn thiếc 2 đối với các dung dịch hiệu chuẩn tương ứng của các nồng độ khối lượng 0,010 mg/l, 0,020 mg/l, 0,040 mg/l và 0,060 mg/l vào bốn b ình định mức 50 ml khác nhau và thêm nước đến vạch. Chuẩn bị lại các dung dịch này trong ngày sử dụng. Các dung dịch hiệu chuẩn trên đây ch ỉ là các ví dụ. Các nồng độ được chuẩn b ị phải nằm trong dải tuyến t ính của hệ thống đo. Nồng độ axit của các dung dịch hiệu chuẩn phải phù hợp với các lượng axit được sử dụng để phân hủy. 4.6. Dung dịch mẫu trắng Dung dịch mẫu trắng chứa nước, axit nitric v à axit clohydric với các lượng tương ứng với các nồng độ trong dung dịch đo, ví dụ: 10 ml axit nitric (4.2) và 2 ml axit clohydric (4.3) trong 100 ml nước. 4.7. Ch ấ t bổ chính nền đối với AAS d ùng lò graphit 4.7.1. Y ê u cầu chung Các hợp chất thiếc ph ả i được ổn định bằng chất bổ chính nền trong bước tro hóa để định lượng bằng AAS dùng lò graphit. Có thể sử dụng các chất bổ chính nền khác nhau với nồng độ khác nhau. Để sử dụng chất bổ chính nền thích hợp, đầu tiên là xem xét các khuyến cáo c ủa nhà s ả n xuất thiết bị. Chọn ch ấ t bổ ch ính nền thích hợp; sử dụng nền mẫu đã được kiểm tra để xác minh nhiệt độ tro hóa của chương trình lò graphit và tối ưu hóa nhiệt độ sao cho không làm thất thoát thiếc trong ống graphit trong bước vô cơ h ó a. Trong 4.7.2 đến 4.7.4 thể hiện ví dụ của chất bổ ch ính nền được dùng để định lượng thiếc. 4.7.2. Dung dịch amoni dihydro phosphat Phần khối lượng w » 10 %. Hòa tan 10,0 g amoni dihydro phosphat (NH 4 H 2 P O 4 ) trong 100 ml nước. 4.7.3. Dung dịch magie nitrat Nồng độ khối lượng r (Mg) = 10 g/l. Hòa tan 10,5 g magie nitrat ngậm sáu phân tử nước [Mg(N O 3 ) 2 .6H 2 O ] trong 100 ml nước. CH Ú TH ÍCH : C ó th ể sử dụng các dung d ịch bán sẵn tr ê n thị trường. 4.7.4. Ch ấ t bổ chính nền để đ ịnh lượng thiếc Nồng độ khối lượng r (NH 4 H 2 P O 4 ) = 50 m g/10 m l và r (M g (N O 3 ) 2 ) = 3 m g/10 m l. Dùng pipet lấy 2,5 ml dung dịch amoni dihydro phosphat (4.7.2) và 0,25 ml dung dịch magie nitrat (4.7.3) cho vào bình đ ịnh mức 50 ml, thêm 1 ml axit nitric (4.2) và thêm nước đến vạch. Khi được bảo qu ả n trong tủ lạnh, dung dịch này có thể bền được vài tháng. 5. Thiết bị và dụng cụ 5.1. Yêu cầu chung T ấ t cả các thiết bị và dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với mẫu v à các dung d ịch phải được rửa kỹ trước khi sử dụng. 5.2. Máy đo ph ổ h ấ p thụ nguyên tử ngọn lửa Có d ầu đốt nitơ oxit/axetylen và hệ thống nguyên tử hóa. 5.3. Máy đ o phổ hấp thụ nguyên tử dùng lò graphit Có hiệu ch ỉnh nền (hiệu chỉnh nền Zeeman được khuy ế n cáo), lò ống graphit và bộ lấy mẫu tự động. 5.4. Detector chọn lọc nguyên tố 5.4.1. Đèn nguyên tố đặc thù Đối với thiếc: đèn catot rỗng hoặc đèn phóng điện không điện cực. 5.4.2. Nguồn bức xạ liên tục Có nguồn đơn sắc độ phân giải cao để thay thế cho 5.4.1. Độ phân giải của thiết bị đo khi hoạt động bình thường phải tương ứng với ít nhất giá trị c ủa nửa chiều rộng của vạch phát xạ c ủ a đèn nguyên tố đặc thù (thường là 1 pm đến 3 pm). 6. Cách tiến hành 6.1. Phân hủy mẫu Vô cơ hóa mẫu bằng phân hủy áp lực theo TCVN 9525 (EN 13805). Đ ể định lượng thiếc, thêm 0,5 ml đến 1 ml axit clohydric (4.3) vào b ình phân hủy có chứa axit nitric (4.2) dùng để phân hủy, với một lượng tương ứng lượng axit nitric cần để phân hủy trong dung dịch mẫu. Không b ổ sung axit clohydric cho đến khi phản ứng tự phát axit nitric giảm xuống. Sau khi thêm axit clohydric, đậy ngay b ình phân hủy để tránh thất thoát clo hoạt hóa. Ngay sau đó, cho phân hủy áp lực. Các yêu c ầ u phân h ủy dựa trên các thông số kỹ thuật c ủa nhà sản xuất thiết bị, phản ứng của mẫu, sự ổn định áp lực tối đa của b ì nh phân h ủy và nhiệt độ có thể đạt được. VÍ DỤ 1: Cân ch ính xác từ 0,4 g đến 0,5 g mẫu khô (độ ẩ m còn lại nhỏ hơn 20 %) cho vào b ì nh phân hủy 100 ml và trộn với 5 ml axit nitric (4.2). Lắc c ẩ n thận b ình phân h ủy để mẫu không bị kết mảng. Sau khi phản ứ ng tự phát giảm xuống, thêm 1 ml axit clohydric (4.3) và đậy ngay b ì nh phân hủy. Đối với các mẫu có độ ẩ m cao hơn, cần l ấy một lượng mẫu lớn hơn. Dung dịch phân hủy áp lực theo TCVN 9525 (EN 13805) có thể được sử dụng trực tiếp hoặc pha loãng tiếp để định lượng thiếc. 6.2. Đo phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa 6.2.1. Yêu cầu chung Bật thiết bị và để cho ổ n định, sau đó tối ưu hóa theo hướng dẫn c ủa nhà sản xuất. Cài đặt bước sóng 286,3 nm hoặc 235,5 nm. Cẩ n thận khi sử dụng ngọn lửa nitơ oxi t/ axetylen. Nh ìn chung, các điều kiện khử sẽ cho kết quả tốt nhất. Nếu có cặn bám trên đầu đốt thì phải loại bỏ trước khi ch úng gây nhiễu phép xác định. Nêu cần, sử dụng hiệu chỉnh nền. 6.2.2. Định lượng bằng AAS ngọn lửa Làm ám và ổn định thiết bị, sau đó thực hiện phép đo. 6.2.3. Hiệu chuẩn và đo Sử dụng dung dịch mẫu trắng (4.6) để đưa chỉ số thiết bị về vị trí zero. Đo các dung dịch hiệu chuẩn (4.5.2) và sử dụng các độ tắt (độ hấp thụ) và các nồng độ để dựng đường chuẩn. Xác định dải tuyến t ính c ủ a hàm hiệu chu ẩ n. Đo dung dịch và sử d ụng đường chuẩn để chuyển đổi độ tắt sang đ ơn v ị nồng độ. Đối với các dãy phép đo kéo d ài , kiểm tra mẫu trắng và hàm hiệu chuẩn nhiều lần. 6.3. Đo phổ hấp thụ nguyên tử dùng lò graphit 6.3.1. Yêu cầu chung Cái đặt và tối ưu hóa thiết b ị theo h ướng dẫn của nhà sản xuất. Đặt bước sóng đến 286,3 nm. Cài đặt độ rộng khe, thể tích mẫu và chất bổ chính nền, nhiệt độ, thời gian làm khô, tro hóa và nguyên t ử hóa theo quy định của nhà sản xuất thiết bị. Ch ỉnh các thông số này đối với nền mẫu cần kiểm tra, cụ thể tối ưu hóa thời gian và nhiệt độ tro hóa và nguyên tử hóa. Các thông s ố của thiết bị phụ thuộc vào kiểu loại và lượng chất bổ chính nền được sử dụng, kiểu làm nóng ống graphit và cài đặt chúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị và kết quả của việc tối ưu hóa trực tiếp. CH Ú TH Í CH: Có thể sử dụng bước sóng 235,5 nm, nhưng bước sóng này chưa được th ử nghiệm cộng tác. 6.3.2. Hiệu chuẩn và đo 6.3.2.1. Yêu cầu chung Kiểm tra lại nếu đường chu ẩ n và thêm chuẩn lệch nhau. Nếu lệch nhau nhiều th ì sử dụng đường thêm chuẩn. Đối với các mẫu chưa biết thành phần hoặc các dung dịch mẫu có nồng độ axit khác nhau, th ì nên dùng quy trình thêm chuẩn để hiệu chuẩn. 6.3.2.2. Quy trình thêm chuẩn Khi sử dụng quy trình thêm chuẩn, điều quan trọng là các phép đo n ằ m trong dải tuyến tính. Xác định và thường xuyên kiểm tra dải tuyến tính của hàm hiệu chu ẩ n. Í t nhất phải có ba điểm đo, trong đó có ít nhất hai điểm thêm chuẩn, phải có sẵn cho quy trình thêm chu ẩ n. Nồng độ c ủa dung dịch thêm chuẩn cao nhất phải cao gấp hai đến bốn lần nồng độ của dung dịch mẫu. Nồng độ của dung dịch thêm chuẩn thấp nhất phải bằng nửa giá trị của nồng độ thêm chu ẩ n cao nhất. V ẽ đường thẳng của các độ tắt (độ hấp thụ) tạo thành theo các nồng độ thêm chuẩn. Kéo dài đường thẳng cho đến khi cắt trục nồng độ. Dùng dung dịch mẫu trắng để đưa chỉ số thiết bị về vị tr í zero. Sau đó, sử dụng đường chuẩn để xác định mẫu. CHÚ THÍCH: Các thiết b ị AAS đời m ới , bộ lấy mẫu tự động có thể thêm chu ẩ n trực tiếp vào lò ống graphit. 6.3.2.3. Quy trình hiệu chuẩn chuẩn Dùng dung dịch mẫu tr ắ ng để đưa ch ỉ số thiết bị về v ị trí zero. Để cài đặt hàm hiệu chuẩn, sử dụng các nồng độ thiếc khác nhau để đo độ tắt của các dung dịch hiệu chu ẩ n (4.5.3). S ử dụng các cặp giá trị đo được đ ể xác định hàm hiệu chuẩn. Đo dung dịch mẫu đối v ới tất cả các sản phẩm đồ hộp thực phẩm ở độ pha loãng 1:10 hoặc ở độ pha loãng thích hợp khác. Nếu độ tắt nằm ngoài dải hiệu chuẩn hoặc nếu mẫu quá loãng th ì chu ẩ n bị và đo ở độ pha loãng khác. Trong quá trình pha loãng, c ần đảm bảo r ằ ng nồng độ axit của tất c ả các dung dịch đo (dung d ịch mẫu, dung dịch mẫu trắng và dung dịch hiệu chu ẩ n) phải như nhau. Đối v ới các dãy phép đo kéo dài, kiểm tra điểm zero và hàm hiệu chuẩn nhiều lần. 6.4. Kiểm soát chất lượng Để kiểm soát chất lượng, tiến hành phân tích chất chu ẩ n có hàm lượng thiếc đã biết song song với mỗi d ã y phép đo. Bao gồm tất cả các bước quy tr ình từ khi bắt đầu phân hủy. Việc kiểm soát này cũng áp dụng cho mỗi dãy phân hủy bao gồm tất cả các bước quy trình chuẩn bị và đo các dung dịch mẫu trắng. 7. Tính kết quả 7.1. Tính hàm l ượng thiếc trong mẫu thực phẩm Tính hàm lượng thiếc, w , bằng miligam trên kilogam mẫu th ử , hoặc f , bằng miligam trên lít mẫu thử, sử dụng Công thức (1): w hoặc f = a x V x 1000 x F (1) E x 1000 Trong đó: a là nồng độ kh ối lượng của thiếc có trong dung dịch đo, tính bằng miligam trên lít (mg/ l ); V l à th ể tích dung dịch phân hủy được pha loãng đến vạch, tính bằng millilit (ml); E là khối lượng mẫu thử ban đầu, tính bằng gam (g) hoặc thể tích mẫu ban đầu, tính bằng milil i t (ml). F là hệ số pha loãng (= 1 nếu dung dịch phân hủy được đo mà không cần pha loãng). 7.2. Giới hạn định lượng Máy đo phổ hấp thụ nguyên tử cần có khả năng định lượng các nồng độ trong dung dịch phân hủy như trong Bảng 1. Giới hạn định lượng của dung dịch phân hủy được chuẩn bị theo TCVN 9525 (EN 13805) b ị ảnh h ưởng b ởi ngọn lửa AAS, cụ thể là việc cài đặt đầu đốt ngọn lửa khí nitơ oxi t/ axetylen. Trong máy AAS dùng lò graphit, thì các ống graphit, chương trình nhiệt độ, loại chất b ổ chính nền, lượng và loại nền mẫu sẽ ảnh h ưởng đến giới hạn định lượng. Bảng 1 - Giới hạn đ ịnh lượng trong dung dịch mẫu AAS ng ọn lửa 1 mg/l AAS dùng lò graphit (th ể tích bơm 20 m l) 0,01 mg/l Liên quan đến thực phẩm, giới hạn định lượng phụ thuộc vào lượng mẫu được sử dụng để phân hủy, thể tích cuối cùng của dung dịch phân hủy. Đối với các nguyên tố vết, giới hạn định lượng được quy ước là 6 s , trong đó s là độ lệch chuẩn của tín hiệu mẫu trắng. Các ví dụ liệt kê trong Bảng 2. Bảng 2 - Ví dụ v ề giới hạn định l ượng trong mẫu Khối l ượng mẫu g Th ể t ích cuối cùng ml Phần khối l ượng thiếc mg/kg 0,5 20 40 a 0,4 b 2,0 20 10 a 0,1 b a AA S ngọn lửa b AAS dùng lò graphit. 8. Độ chụm 8.1. Yêu cầu chung Chi tiết của phép thử liên phòng thử nghiệm về độ chụm của phương pháp được nêu trong Phụ lục A. Các giá trị thu được từ phép thử liên phòng thử nghiệm này có thể không áp dụng được cho các dải nồng độ và các chất nền khác với các dải nồng độ và các chất nền đ ã nêu. 8.2. Độ lặp lại Chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả thử độc lập, riêng rẽ, thu được khi sử dụng cùng phương pháp, tiến hành trên vật liệu thử giống hệt nhau, trong một phòng th ử nghiệm, do một người thực hiện, sử dụng cùng thiết bị, trong một khoảng thời gian ngắn, không quá 5 % các trường hợp vượt quá các giá trị giới hạn lặp lại r nêu trong Bảng 3 và Bảng 4. 8.3. Độ tái lập Chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả thử riêng rẽ, thu được khi sử dụng cùng phương pháp, tiến hành thử trên vật liệu giống hệt nhau, trong các phòng thử nghiệm khác nhau, do các người khác nhau thực hiện, sử dụng các thiết bị khác nhau, không quá 5 % các trường hợp vượt quá các giá tr ị giới hạn tái lập R n ê u trong Bảng 3 và Bảng 4. Bảng 3 - Giá trị trung b ình , độ lặp lại và độ tái lập đ ối với AAS ngọn lửa M ẫu mg/kg r mg/kg R mg/kg Puree cà rốt 230 16,1 45,0 Puree cà chua 171 12,4 30,9 Dứa 259 7,0 32,6 Hỗn hợp trái cây 72,9 6,7 11,3 Bột đ ào 82,0 10,6 12 , 5 Bột cà chua 152 11,2 24,5 Bột đ ậu 260 32,6 41,6 Sữa chua trái cây, dạng bột 54,7 5,2 14,5 Bột cá 43,2 8,3 15,9 Bảng 4 - Giá trị trung bình, độ lặp lại và độ tái l ập đối với AAS dùng lò graphit Mẫu mg/kg r mg/kg R mg/kg Puree cà rốt 215 19,2 50,1 Puree cà chua 167 28,0 37,6 Dứa 269 19,0 46,4 Hỗn hợp trái cây 69,6 7,5 13,7 Rượu vang tr ắng 2,47 0,11 0,75 Bột đào 85,4 9,7 25,5 Bột cà chua 143 8,3 39,1 Bột đậu 246 42,8 55,9 Sữa chua trái cây, dạng bột 52,7 9,7 21,0 Bột cá 39,3 3,4 9,2 9. Báo cáo thử nghiệm Báo cáo th ử nghiệm phải bao gồm: a) m ọi thông tin cần thiết để nhận biết đầy đủ về mẫu; b) phương pháp thử đã sử dụng, viện dẫn tiêu chuẩn này; c) các kết quả thu được và các đơn v ị biểu thị kết quả; d) ngày lấy mẫu và qui trình lấy mẫu (nếu biết); e) ngày kết thúc thử nghiệm; f) nếu kiểm tra độ lặp lại thì nêu kết quả cuối cùng thu được; g) mọi thao tác không qui định trong tiêu chu ẩ n này, hoặc được xem là tùy chọn, cùng với mọi tình huống bất thường có thể ảnh hưởng đến kết quả thử nghiệm. Phụ lục A (Tham khảo) Kết quả thử liên phòng thử nghiệm Độ chụm của phương pháp đã được thiết lập bởi Nhóm Công tác "Cân bằng dinh d ưỡng - Ph â n tích nguyên tố vết" của Ủy ban bảo vệ người tiêu dùng và an toàn thực ph ẩ m (BLV) của Đức về việc áp dụng điều kho ả n 64 của Bộ luật Thực ph ẩ m Liên bang Đức (LFGB) và b ởi Nhóm công tác "Thành phần vô cơ" của nhóm nghiên cứu thuộc Hội h óa học Thực phẩm của Đức và đã kiểm tra xác nhận trong phép thử liên phòng thử nghiệm được đánh giá theo TCVN 6910-1 (ISO 5725-1) [3] và TCVN 6910-2 (ISO 5725-2) [4] . Kết qu ả được nêu trong Bảng A.1 đến Bảng A.4. S ố lượng mẫu “1" nghĩa l à các kết qu ả dựa trên phép xác định kép trên một mẫu th ử . Các kết quả ở số lượng mẫu “2” l à dựa trên một kết qu ả c ủ a mẫu kép mù. Bảng A.1 - Kết quả th ống kê c ủa phép thử liên phòng thử nghiệm đối với mẫu ướt sử dụng AAS ngọn lửa Mẫu Puree cà rốt Puree cà chua Dứa Hỗn h ợp trái cây Thông số Mẫu ướt Số lượng mẫu thử 1 1 1 1 Số lượng phóng thử nghiệm 8 8 8 8 Số lượng phòng thử nghiệm còn lại sau khi trừ ngoại lệ 8 8 8 8 S ố lượng phòng thử nghiệm ngoại lệ 0 0 0 0 Số kết quả được chấp nhận 16 16 16 16 Giá trị trung bình, (mg/kg) 230 171 259 72,9 Giới hạn lặp lại, r (mg/kg) 16,1 12,4 7,0 6 , 7 Độ lệch chuẩn lặp lại, s r (mg/kg) 5,7 4,4 2,5 2,4 Giá trị r Horwitz 4,7 4,9 4,6 5,5 Trị s ố r Horrat 0,53 0,53 0,21 0,58 Giới hạn tái lập R (mg/kg) 45,0 30,9 32,6 11,3 Độ lệch chu ẩ n tái lập, s R (mg/kg) 15,9 10,9 11 , 5 4,0 Giá trị R Horwitz 7,1 7,4 6,9 8,4 Trị số R Horrat 0,98 0,87 0,64 0,65 Bảng A.2 - Kết quả thống kê c ủa phép thử liên phòng th ử nghiệm đối với mẫu đông khô s ử dụng AAS ngọn l ửa M ẫu Bột đào Bột cà chua Bột đầu Sữa chua trái cây, dạng bột Bột cá Thông số Mẫu đông khô S ố lượng m ẫu thử 2 1 2 2 1 Số lượng phòng thử nghiệm 6 7 8 6 6 Số lượng phòng thử nghi ệ m còn lại sau khi trừ ngoại lệ 5 7 8 5 6 Số lượng phòng th ử nghiệm ngoại lệ 1 0 0 1 0 Số kết quả được ch ấ p nh ậ n 10 14 16 10 12 Giá tr ị trung b ình , (mg/kg) 82,0 152 260 54,7 43,2 Giới hạn lặp lại, r (mg/kg) 10,6 11 , 2 32,6 5,2 8,3 Độ lệch chuẩn lặp lại, s r (mg/kg) 3,7 4,0 11 , 5 1,8 2,9 Giá tr ị r Horwi tz 5,4 5 , 0 4,6 5,8 6,0 Trị số r Horrat 0,84 0,52 0,97 0,58 1 , 13 Giới hạn tái lập R (mg/kg) 12,5 24,5 41,6 14,5 15,9 Độ lệch chu ẩ n tái lập, s R (mg/kg) 4,4 8,6 16,0 5,1 5,6 Giá tr ị R Horwitz 8,2 7,5 6,9 8,7 9,1 Trị số R Horrat 0,65 0,76 0,82 1,07 1,44 Bảng A.3 - Kết quả thống kê của phép thử liên phòng thử nghiệm đ ối v ới mẫu ướt sử dụng AAS dùng lò graphit Mẫu Puree cà rốt Puree cà chua Dứa Hỗn h ợp trái cây R ượu vang trắng Thông số Mẫu ướt Số lượng mẫu thử 1 1 1 1 1 Số lượng phòng thử nghiệm 8 8 8 8 8 Số lượng phòng thử nghiệm còn lại sau khi trừ ngoại lệ 7 7 8 7 7 Số lượng phòng thử nghiệm ngoại lệ 1 1 0 1 1 Số k ế t quả được ch ấ p nhận 14 14 16 14 14 Giá tr ị trung b ình , (mg/kg) 215 167 269 69,6 2,47 Giới hạn lặp lại, r (mg/kg) 19,2 28,0 19,0 7 , 5 0,11 Độ lệch chuẩn lặp lại, s r (mg/kg) 6,8 9,9 6,7 2,6 0,04 Giá trị r Horwitz 4,7 4,9 4 , 6 5,6 9,2 Trị số r Horrat 0,67 1 , 21 0,55 0,68 0,17 Giới hạn tái lập R (mg/kg) 50,1 37,6 46,4 13,7 0,75 Độ lệch chuẩn tái l ập, s R (mg/kg) 17,7 13,3 16,4 4,8 0,27 Giá tr ị R Horwitz 7,1 7,4 6,9 8,4 14,0 Trị số R Horrat 1,15 1,08 0,89 0,82 0,77 Bảng A.4 - Kết qu ả của phép thử liên phòng thử nghiệm đ ối với mẫu đông khô sử dụng AAS dùng lò graphit M ẫu Bột đào Bột cà chua Bột đậu Sữa chua trái cây, dạng bột Bột cá Thông số M ẫu đông khô S ố lượng mẫu thử 2 1 2 2 1 Số lượng phòng thử nghiệm 8 8 8 8 8 Số lượng ph òng thử nghiệm còn lại sau khi trừ ngoại lệ 7 6 7 6 5 S ố lượng phòng thử nghiệm ngoại lệ 1 2 1 2 3 Số k ế t quả được chấp nhận 14 12 14 12 10 Giá trị trung b ình , (mg/kg) 85,4 143 246 52,7 39,3 Giới hạn lặp lại, r (mg/kg) 9,7 8 , 3 42,8 9 , 7 3,4 Độ lệch chu ẩ n lặp lại, s r (mg/kg) 3,4 2,9 15 , 1 3,4 1,2 Giá trị r Horwitz 5,4 5,0 4,6 5,8 6,1 Trị số r Horrat 0,74 0,41 1,33 1 , 12 0,51 Giới hạn tái lập R (mg/kg) 25,5 39,1 55,9 21,0 9,2 Độ lệch chuẩn tái l ập, s R (mg/kg) 9,0 13,8 19,8 7,4 3,2 Giá tr ị R Horwitz 8,2 7 , 6 7,0 8,8 9 , 2 Trị số R Horrat 1,29 1,27 1 , 15 1,59 0,89 B ảng A.5 - Các giá tr ị đúng đ ối với phương pháp AAS ngọn lửa M ẫu Giá trị trung bình mg/kg Độ l ệch chu ẩ n tái lặp s R mg/kg Giá trị xác định mg/kg Khoảng tin cậy (95 %) mg/kg Z-Score Puree cà rốt 230 16 222 32 0,5 Puree cà chua 171 11 162 24 0,7 H ỗn hợp trái cây 72,9 4,0 69,5 19 0,4 Bột đậu 260 16 249 24 0,8 Bảng A.6 - Các giá trị đúng đối với phương pháp AAS dùng lò graphit M ẫu Giá trị trung bình mg/kg Độ l ệch chu ẩ n tái lặp s R mg/kg Giá trị xác định mg/kg Khoảng tin cậy (95 %) mg/kg Z-Score Puree cà rốt 215 18 222 32 -0,4 Puree cà chua 167 13 162 24 0,4 Hỗn hợp trái cây 69,6 4,8 69,5 19 0 Rượu vang trắng 2,47 0,27 2,38 0,25 0,6 Bột đậu 246 20 249 24 -0,2 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Welz, B., Sperling, M.: Atomabsorptionsspektrometrie, 4 th edition, 1999, Wiley-VCH. [2] Schinkel, H.: S t ö rungen in der Flammen-ES und -AAS, 1997, O tt w eiler D ru ckerei. [3] TCVN 6910-1 (ISO 5725-1), Độ chính xác (độ đúng và độ chụm) của ph ương pháp đo và kết quả đo - Phần 1: Nguyên tắc và định nghĩa chung. [4] TCVN 6910-2 (ISO 5725-2), Độ chính xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đ o và kết quả đo - Phần 2: Phương pháp cơ b ả n xác đ ị nh độ lặp lại và độ tái lập của ph ương pháp đo tiêu chu ẩ n