TCVN6614-1-1:2000

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6614-1-1:2000 (IEC 811-1-1 :1993) về Phương pháp thử nghiệm chung đối với vật liệu cách điện và vỏ bọc của cáp điện - Phần 1: Phương pháp áp dụng chung. Mục I: Đo chiều dày và kích thước ngoài - Thử nghiệm xác định đặc tính cơ do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành T IÊU CHUẨN VIỆT NAM T CVN 6614-1-1:2000 IEC 811-1-1 :1993 PHƯƠNG PHÁP THỬ NGHIỆM CHUNG ĐỐI VỚI VẬT LIỆU CÁCH ĐIỆN VÀ VỎ BỌC CỦA CÁP ĐIỆN - PHẦN 1: PHƯƠNG PHÁP ÁP DỤNG CHUNG - MỤC 1: ĐO CHIẾU DÀY VÀ KÍCH THƯỚC NGOÀI - THỬ NGHIỆM XÁC ĐỊNH ĐẶC TÍNH CƠ Common test methods for insulating and sheathing materia l s of eiectric cab l es - Part 1: Methods for genera l application - Section 1: Measurement of thickness and overall dimensions - Tests for determining the mechanica l properties Lời nói đầu TCVN 6614-1-1 : 2000 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn IEC 811-1-1 :1993; TCVN 6 614-1-1 : 2000 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC/E4 D â y và cáp điện biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đ ề nghị, Bộ Khoa học Công nghệ và Môi tr ườ ng ban hành. PHƯƠNG PHÁP THỬ NGHIỆM CHUNG ĐỐI VỚI VẬT LIỆU CÁCH ĐIỆN VÀ VỎ BỌC CỦA CÁP ĐIỆN - PHẦN 1: PHƯƠNG PHÁP ÁP DỤNG CHUNG - MỤC 1: ĐO CHIẾU DÀY VÀ KÍCH THƯỚC NGOÀI - THỬ NGHIỆM XÁC ĐỊNH ĐẶC TÍNH CƠ Common test methods for insulating and sheathing materia l s of eiectric cab l es - Part 1: Methods for genera l application - Section 1: Measurement of thickness and overall dimensions - Tests for determining the mechanica l properties 1. Phạm vi áp dụng Ti ê u chuẩn này qui định phương pháp c ầ n sử dụng để thử nghiệm vật liệu polyme cách điện của cáp đi ệ n cùng trong hệ thống ph â n phối điện và hệ thống viễn th ô ng, kể c ả cáp dùng tr ê n tàu thủy. Ti ê u chuẩn này đưa ra phương pháp đo chiều dày và kích thước ngoài, và phương pháp xác định đặc tính cơ. Các phương pháp này được áp dụng cho các loại hợp chất cách điện và v ỏ bọc phổ bi ế n nhất (hợp chất đàn hồi, PVC , PE , PP , v.v...). 1.1. Tiêu chuẩn trích dẫn TCVN 6614-1-2 : 2000 (IEC 811-1-2 :1985) Ph ươ ng pháp thử nghiệm chung đối với vật liệu cách điện và v ỏ bọc của cáp điện - Phần 1: Phương pháp áp dụng chung - Mục 2: Phương pháp lão hóa nhiệt. IEC 8 11-1-3 : 1985 Phương pháp thử nghi ệ m chung đối với vật liệu cách điện và vỏ bọc của cáp điện - Ph ầ n 1: Ph ươ ng pháp áp d ụng chung - Mục 3: Phương pháp xác định mật độ - Thử nghiệm hút nước - Thử nghiệm độ hao nước. IEC 811-2-1 : 1986 Ph ươ ng pháp thử nghiệm chung đối với vật liệu cách điện và vỏ bọc của cáp điện - Phần 2: Phương pháp thử nghiệm riêng đối với hợp chất đàn h ồ i - Mục 1: Thử nghiệm tính kháng ôzôn - Thử nghiệm trong lò nhiệt - Thử nghiệm ngâm trong dầu mỏ. 2. Giá trị thử nghiệm Điều kiện thử nghiệm đầy đủ (như nhiệt độ , thời gian, v.v....) và yêu c ầ u thử nghiệm đầy đủ không được qui định tron g tiêu chuẩn này m à chúng được qui định trong các tiêu chuẩn đ ố i với ki ể u cáp cụ thể. 3. Khả năng áp dụng C á c giá trị v ề điều kiện ổn định và các thông s ố thử nghiệm được qui định cho các kiểu phổ bi ế n nhất của hợp chất cách điện v à v ỏ bọc của cáp , sợi và d â y dẫn. 4. Thử nghiệm điển hình và thử nghiệm khác Phương pháp thử nghiệm trong tiêu chuẩn này, trong trường hợp thứ nhất, được sử dụng làm thử nghiệm điển h ì nh. Trong một số thử nghiệm, khi có nh ữ ng khác biệt cơ bản giữa các đi ề u kiện đối với thử nghiệm điển hình và các đi ề u kiện đối với thử nghiệm có t í nh tần suất hơn như thử nghiệm thường xuyên thì sự khác biệt đó phải được chỉ ra. 5. Ổn định trước Tất c ả các thử nghiệm phải đ ược thực hiện không sớm hơn 16 h sau khi đùn hoặc sau khi lưu hóa (hoặc sau khi liên kết chéo) n ế u có, đối với h ợ p ch ấ t cách điện hoặc vỏ bọc. Nếu kh ô ng có qui định nào khác truớc mỗi thử nghiệm, tất cả các mẫu thử nghiệm lão hóa và không lão hóa phải đ ược lưu giữ trong khoảng thời g ian ít nhất là 3 h ở nhiệt đ ộ (23 ± 5) o C . 6. Nhiệt độ thử nghiệm Nếu không có qui định nào khác, các thử nghiệm phải được thực hiện ở nhiệt độ môi trường. 7. Định nghĩa Đối với tiêu chuẩn này , các định nghĩa sau đây được áp dụng: 7.1. Lực kéo lớn nhất: Giá trị lớn nhất của t ả i đạt đ ược trong quá trình thử nghiệm. 7.2. Ứ ng suất kéo: Lực kéo trên một đơn vị mặt cắt của mẫu thử nghiệm khi chưa kéo. 7.3. Độ bền kéo: Ứ ng suấ t kéo lớn nhất ghi được trong quá trình kéo mẫu thử nghiệm đến thời điểm đứt. 7.4. Độ giãn dài khi đ ứ t: Độ tăng chi ề u dài của đoạn chuẩn của mẫu thử nghiệm tại thời điểm đứt, tính bằng phần tr ă m so với đoạn chuẩn của m ẫ u thử nghiệm khi chưa kéo. 7.5. Giá trị giữa: Khi nh ậ n được một số kết quả thử nghiệm và xếp chúng theo thứ tự tăng dần hoặc giảm dần thì gi á trị gi ữ a là giá trị chính giữa nếu số l ượ ng các kết qu ả là số lẻ, và là giá trị trung bình của hai giá trị giữa nếu số lượng các kết qu ả l à số ch ẵ n. 8. Đo chiều dày và kích thước ngoài 8.1. Đo chi ề u dày cách điện 8.1.1. Qui định chung Đo chiều dày cách điện có thể được yêu c ầ u làm thử nghiệm cá biệt hoặc là một b ướ c trong qui trình để thực hiện các thử nghiệm khác như để xác định đặc tí nh cơ. Trong t ừ ng trường hợp, phương pháp lựa chọn m ẫ u phải phù hợp với tiêu chuẩn của cáp tương ứng . 8.1.2. Thiết bị đo K í nh hiển vi đo hoặc máy phóng hình dạng có độ khuếch đại ít nhất là 10 lần. C ả hai kiểu thiết bị phải cho phép đọc đến 0,01 mm và số đọc uớc lượng đến ba chữ số thập ph â n khi đo cách điện có chiều dày qui định nhỏ hơn 0,5 mm. Trường hợp có nghi ngờ thì phương pháp dùng kính hiển vi đo được xem là ph ươ ng pháp chuẩn. 8.1.3. Chuẩn bị m ẫ u thử nghiệm Mọi lớp bọc bên ngoài phải được loại b ỏ khỏi cách điện, ruột dẫn cùng với ph ầ n ph â n cách (nếu có) phải được rút ra và l ưu ý để không g â y hư h ỏ ng cách điện. Các lớp bán dẫn ở b ê n trong v à /hoặc b ê n ngoài, nếu dính vào cách điện phải được loại bỏ; Mỗi mẫu thử nghiệm phải gồm một l á t mỏng cách điện. L á t mỏng này phải được cắt ra bằng dụng cụ thích hợp (dao sắc, lưỡi dao cạo. v.v...) dọc theo mặt ph ẳ ng vu ô ng góc với trục dọc của ruột dẫn. Các lõi của dây dẹt không có vỏ bọc phải được tách ra. Nếu cách diện có nhãn khắc ch ì m dẫn đến giảm cục bộ chi ề u dày th ì mẫu thử nghiệm phải được lấy sao cho có ch ứ a nhãn đó. 8.1.4. Qui trình đo Mẫu thử nghiệm phải được đ ặ t v à o thiết bị đo sao cho mặt ph ẳ ng của nhát cắt vuông góc với trục quang. a) Khi h ì nh dạng b ê n trong của m ẫ u thử nghiệm có dạng tròn, sáu phép đo phải được thực hiện theo hướng t â m như chỉ ra tr ê n hình 1. Đối với lõi định hình kiểu dẻ quạt, sáu phép đo phải được thực hiện như chỉ ra trên hình 2. b) Khi cách điện được lấy ra từ ruột dẫn bện, sáu phép đo phải được thực hiện theo hướng t â m như chỉ ra trên hình 3 và 4. c) Khi hình dạng b ê n ngoài không bằng phẳng, phép đo phải được thực hiện như chỉ ra trên hình 5. d) Khi có các lớp màn chắn không loại bỏ được nằm ph í a trong và/hoặc phía ngoài của cách điện, chúng phải được loại ra khỏi phép đo. N ế u các lớp màn ch ắ n không loại bỏ được t ồ n tại ở phía trong và/hoặc ph í a ngoài của cách điện mờ đục th ì phải sử dụng kính hiển vi đo. e) Dây dẹt không có vỏ bọc phải được đo theo hình 6, chi ề u dày cách điện theo hướng của l õ i khác được lấy bằng một nửa khoảng cách gi ữ a các ruột dẫn. Trong tất cả các trường hợp, phép đo thứ nhất phải được lấy khi cách điện là mỏng nhất. Nếu cách điện có nhãn khắc ch ì m thì đi ề u này không được tính vào phép đo để tính chiều dày trung b ì nh. Trong bất kỳ tr ườ ng hợp nào, chiều dày tại vị trí nh ã n khắc chìm phải phù h ợ p với yêu cầu tối thiểu được qui định trong tiêu chuẩn cáp tương ứng. Các giá trị đọc phải được tính b ằ ng milimét đến hai chữ s ố thập ph â n nếu chiều dày qui định là lớn hơn hoặc bằng 0,5 mm và đến ba chữ s ố thập phân nếu chiều dày qui định của cách điện nhỏ hơn 0,5 mm. 8.1.5. Đánh giá kết quả đo Kết qu ả phải được đ ánh giá t heo qui định trong các yêu cầu thử nghiệm của tiêu chuẩn cáp tương ứ ng. Trong tr ườ ng hợp thử nghiệm c ơ , gi á trị chiều dày trung b ì nh. , của từng mẫu thử nghiệm [xem điểm b1) của 9.1.4] phải được tính từ sáu kết quả đo nhận được trên mẫu thử nghiệm đó. 8.2 Đo chi ề u dày vỏ bọc phi kim loại 8.2.1. Qui định chung Đo chiều dày vỏ bọc có thể được yêu c ầ u làm thử nghiệm cá biệt hoặc l à một bước trong qui trình để thực hiện các thử nghiệm như phép đo của đặc tính cơ. Phương pháp thử nghiệm này áp dụng cho phép đo tất c ả vỏ bọc mà giới hạn chiều dày được qui định, ví dụ vỏ bọc ph â n cách cũng như v ỏ bọc bên ngoài. Trong t ừ ng trường hợp, phương pháp lựa chọn mẫu phải phù hợp với tiêu chuẩn cáp tương ứng. 8.2.2. Thiết bị đo (Xem 8.1.2) 8.2.3. Chuẩn bị mẫu thử nghiệm Sau khi toàn bộ vật liệu nằm phía trong và phía ngoài vỏ bọc, nếu có, được loại bỏ, từng mẫu thử nghiệm được chuẩn bị bằng cách c ắ t ra t ừng lát mỏng dọ c theo mặt phẳng vuông góc với trục dọc c ủ a cáp bằng dụng cụ thích hợp (dao sắc hoặc lưỡi dao cạo, v.v...). Nếu vỏ bọc có nhãn khắc chìm mà làm giảm cục bộ chi ề u dày thì mẫu thử nghiệm phải được lấy sao cho có chứa nhãn đó. 8.2.4. Qui trình đo Mẫu thử nghiệm phải được đặt vào thiết bị đo sao cho mặt phẳng của nhát cắt vuông góc với trục quang. a) Khi hình dạng b ê n trong của mẫu thử nghiệm có dạng tr òn , sáu phép đo phải được thực hiện theo hướng t â m như chỉ ra trên hình 1. b) Nếu b ề mặt b ê n trong về cơ bản là tròn nh ư ng kh ô ng đều, kh ô ng nhẵn th ì sáu phép đo phải được thực hiện theo huớng tâm tại các vị tr í mà vỏ bọc mỏng nhất , như ch ỉ ra trên hình 7. c) Khi hình dạng b ê n trong có nh ữ ng rãnh sâu g â y ra b ở i các lõi, các phép đo theo hướng tâm phải được thực hiện tại chỗ s â u nhất của mỗi rãnh như chỉ ra trên hình 8. Khi số lượng các rãnh nhi ề u hơn sáu thì áp dụng điểm b). d) Để loại trừ ảnh huởng bất thường trên bề mặt phía ngoài có thể là do băng quấn bao bọc hoặc do c ô ng nghệ vỏ bọc tạo g ờ , các phép đo phải được thực hiện như chỉ ra trên hình 9. e) Trong trường hợp d â y dẹt có vỏ bọc , các phép đo phải được thực hiện trên các đ ườ ng song song với trục nhỏ và trên trục lớn của mặt c ắ t tại vị tr í của t ừ ng lõi , tuy nhiên, một trong số các phép đo phải được thực hiện t ại vị trí mỏng nhất, như chỉ ra trên hình 10. f) Đối với cáp dẹt có vỏ bọc có đến sáu lõi đơn, phép đo phải được thực hiện như ch ỉ ra trên hình 11: - trên cả hai phía được lượn tròn, dọc theo trục lớn của mặt cát: - trên c ả hai cạnh dẹt , trên lõi thứ nhất và lõi cuối cùng, và tại vị tr í mỏng nhất (có thêm chi ề u dày vỏ bọc phía đối diện) nếu đi ề u này kh ô ng trùng lặp v ớ i bất kỳ phép đo nào khác. Đối với cáp có nhiều hơn sáu lõi áp dụng như trên nhưng phép đo cũng phải được thực hiện trên lõi ở giữa hoặc trên một trong hai lõi ở gi ữ a khi số lượng lõi là số chẵn . T rong t ất c ả các trường hợp, một trong số các phép đo phải được thực hiện tại chỗ vỏ bọc mỏng nhất. Nếu vỏ bọc có ch ứ a nhãn khắc chìm thì đi ề u này kh ô ng được đưa vào phép đo để tính toán chiều dày trung b ì nh. Trong bất kỳ trường hợp nào, chiều dày tại vị trí nhãn khắc ch ì m phải phù hợp với yêu cầu tối thiểu được qui định trong tiêu chuẩn cáp tương ứ ng. Các số đọc phải được tính bằng milimét đến hai chữ số thập ph â n. 8.2.5. Đánh giá kết qu ả đo Kết qu ả phải được đánh giá theo qui định trong các y ê u cầu của tiêu chuẩn c á p tương ứng. Trong trường hợp thử nghiệm cơ , giá trị chiều dày trung bình, , của từng mẫu thử nghiệm (xem 9.2.4) phải được t í nh từ tất cả các kết quả đo nhận được trên mẫu thử nghiệm đó. 8.3. Đo kích th ước ngoài 8.3.1. Qui định chung Đo k í ch thước ngoài qua ph ầ n cách điện của lõi hoặc qua ph ầ n vỏ bọc có thể được yêu c ầ u làm thử nghiệm cá biệt hoặc là những bước trong qui tr ì nh đo để thực hiện các thử nghiệm khác. Phương pháp trong 8.3.2 dưới đ â y là để sử dụng chung, ngoại trừ khi qui tr ì nh thử nghiệm cụ thể qui định phương ph á p khác ho ặ c phương pháp thay thế. Trong từn g trường hợp , p hương pháp lựa chọn mẫu phải phù hợp với tiêu chuẩn cáp tương ứng. 8.3.2. Qui tr ì nh đo a) Đối với d â y v à cáp có kích thước ngoài khôn g lớn hơn 25 mm, phép đo phải được thực hiện bằng thước cặp , máy phóng hình dạng hoặc thiết bị tương tự theo hai hướng vuông góc với nhau. Đối với phép đo được thực hiện khi thử nghiệm thường xuyên thì cho phép sử dụng palme hoặc dưỡng vecn ê , tuy nhi ê n c ầ n lưu ý đến giới hạn áp lực. b) Nếu đường k í nh ngoài lớn hơn 25 mm, chu vi của dây hoặc cáp phải được đo b ằ ng thước dày, và đường kính phải được tính ra. Có thể sử dụng thước đo đọc đường k í nh trực tiếp. c) Đối với dây dẹt và cáp, phép đo phải được thực hiện theo các trục lớn và trục nhỏ của mặt cắt bằng thước cặp , máy phóng hình dạng hoặc thiết bị tương tự. Nếu kh ô ng có qui định nào khác trong tiêu chuẩn cáp tương ứng thì số đọc phải lấy đ ến hai chữ số thập ph â n theo miiimé t đối với kích thước đến và bằng 25 mm. và lấy đến một chữ s ố thập ph â n đối v ớ i kích thước lớn hơn 25 mm 8.3.3. Đánh giá kết quả đo Kết quả phải được đánh giá theo qui định trong các yêu cầu thử nghiệm của tiêu chuẩn tương ứng . 9. Thử nghiệm để đánh giá các đặc tính cơ của hợp chất cách điện và vỏ bọc 9.1. H ợ p chất cách đ iện 9.1.1. Qui định chung Thử nghiệm này nhằm xác định độ bền cơ và độ giãn dài khi đứt vật liệu cách điện (ngoại trừ các lớp bán dẫn) của cáp trong điều kiện như được chế t ạo ( ví dụ không có thử nghiệm lão hóa) và, khi có yêu cầu, sau một hoặc nhiều lần thử nghiệm lão hóa gia tốc theo mô t ả trong tiêu chuẩn cáp tương ứng. Phương pháp thực hiện lão hóa trong lò không khí, trong b ì nh không khí và trong b ì nh ô xy được qui định trong đi ề u 8 của TCVN 6614-1-2 (IEC 811-1-2). M ẫ u thử nghiệm được chọn để thử nghiệm lão hóa phải ở những vị trí li ề n kề với mẫu thử nghiệm dùng để thử nghiệm không lão hóa và thử nghiệm kéo trên c á c mẫu thử nghiệm lão hóa v à không l ã o hóa phải được thực hiện liên tiếp. Chú thích - Khi c ầ n có độ tin c ậ y thử nghiệm cao hơn nữa thì thử nghiệm trên mẫu lão hóa và không lão hóa nên thực hiện bởi cùng một người, theo cùng một phương pháp thử nghiệm và sử dụng cùng một thiết bị, trong cùng một phòng thử nghiệm. 9.1.2. Lấy mẫu Một mẫu của mỗi lõi c ầ n thử nghiệm (hoặc của cách điện lấy từ mỗi lõi cần thử nghiệm) phải được lấy có kích cỡ đủ để cung cấp tối thiểu n ă m mẫu thử nghiệm, mỗi m ẫ u thử nghiệm dùng cho các thử nghiệm kéo không lão hóa và các thử nghiệm kéo sau mỗi lần thử nghiệm lão hóa yêu cầu, lưu ý là để chuẩn bị cho mỗi mẫu thử nghiệm th ì cần một đoạn dài 100 mm. Các lõi của dây dẹt không được tách ra. Bất kỳ m ẫ u nào có dấu hiệu hư hỏng về cơ không được sử dụng cho thử nghiệm này. 9.1.3. Chuẩn bị và ổn định mẫu thử nghiệm a) M ẫ u thử nghiệm dạng chày M ẫ u thử nghiệm dạng chày phải được sử dụng mỗi khi có thể. Chúng được chuẩn bị từ các mẫu cách điện được lấy ra kh ỏ i ruột dẫn, đ ược cắt rời theo chiều dọc trục của lõi. Các l ớ p bán dẫn, nếu có , phía b ê n trong và/hoặc bên ngoài cách điện phải được loại bỏ bằng phương pháp cơ , c ó nghĩa là không được sử dụng dung môi. Mỗi mẫu cách điện phải được cắt thành các dải băng có độ dài thích hợp. Các dải băng này phải được đánh dấu để nhận biết ch ú ng được cắt t ừ mẫu nào và vị trí tương đối v ớ i nhau trong các mẫu ban đ ầ u. Các d ả i băng cách điện phải được mài ho ặ c cắt sao cho hai b ề mặt các điểm đánh dấu làm chu ẩ n n ê u dưới đây song song và nh ẵ n, lưu ý để kh ô ng làm nóng cách điện. Ví dụ về máy cắt mẫu được cho trong phụ lục A. Đối với cách điện (PE) và (PP) chỉ được cắt , không được mài. Sau khi mài hoặc cắt, chiều dày của d ả i băng không được nh ỏ hơn 0,8 mm và không được lớn hơn 2 , 0 mm. Nếu không thể đạt được chiều dày 0 , 8 mm từ mẫu ban đầu th ì cho phép chiều dày tối thiểu là 0 , 6 mm. M ẫ u thử nghiệm dạ ng chày theo hình 12 phải được đột dập t ừ mỗi dải băng cách điện đã được chuẩn bị, hoặc nếu c ó thể, hai mẫu thử nghiệm dạng chày phải được đột dập cạnh nhau. Để n ă ng cao độ tin cậy của các kết qu ả n ê n: - chày dập phải th ật sắc để giảm thiểu nh ữ ng khuyết tật trên mẫu thử nghiệm: - b ì a hoặc tấm đỡ thích hợp khác phải được đặt gi ữ a dải băng và tấm nền. Tấm đỡ này phải được đánh dấu trong quá tr ì nh đột dập nhưng không được cắt đứt hoàn toàn bởi chày dập; - không được để bavia trên các cạnh của mẫu thử nghiệm. Đối với vật liệu mà kết quả đột dập để lại bavia , có thể sử dụng phương pháp sau đây: i) mỗi đ ầ u của chày dập phải có rãnh rộng khoảng 2 , 5 mm và s â u 2 , 5 mm (xem hình 14); ii) mẫu thử nghiệm dạng chày đã cắt vẫn còn d í nh l ại ở hai đầu với dải b ă ng được chuẩn bị trước đ â y theo yêu cầu của 9.1.3 a) (xem hình 15); iii) dùn g m á y cắt cho ở phụ lục A , cắt bớt đi từ 0,10 mm đến 0,15 mm chiều dày để loại bỏ bavia gây ra b ở i ch à y dập dạng chày. Khi hoàn thành c ô ng việc này, mẫu thử nghiệm dạng chày phải được cắt đứt ở các đ ầ u của chúng để tách chúng ra khỏi dải băng. Khi đường kính lõi quá nhỏ không cho phép để có dạng chày theo hình 12 để sử dụng thì mẫu thử n g hiệm nhỏ hơn theo hình 13 phải được đột dập từ mỗi dải b ă ng đã chuẩn bị. Đoạn ở giữa dài 20 mm đối với mẫu thử nghiệm dạng chày lớn hơn hoặc 10 mm đối với mẫu thử nghiệm dạng chày nhỏ hơn phải được đánh dấu truớc khi thử nghiệm kéo. Được phép sử dụng mẫu thử nghiệm dạng chày có các đầu không hoàn chỉnh với điều kiện là điểm đứt x ả y ra giữa các dấu l àm chuẩn. b ) M ẫ u thử nghiệm dạng ống Mẫu thử nghiệm dạng ống ch ỉ được sử dụng khi l õi có kích thước không cho phép chuẩn bị m ẫ u thử nghiệm dạng chày. M ẫ u lõi phải được c ắ t th à nh các mẫu thử nghiệm dài khoảng 100 mm, ruột dẫn và các lớp bọc b ê n ngoài được loại bỏ lưu ý để không làm hư h ỏ ng cách điện. Các ống phải được đánh dấu để nh ậ n biết chúng được cắt từ mẫu n à o v à vị tr í tương đối với nhau trong mẫu. Tách bỏ ruột dẫn một cách cẩn thận có thể thực hiện bằng cách sử dụng một hoặc nhiều các thao tác sau đ â y: i) kéo dãn ruột d ẫ n cứng; ii) cuộn lõi một cách c ẩ n thận với lực cơ nhỏ; iii) tron g trường hợp ruột dẫn bện hoặc ruột dẫn mềm, trước hết loại bỏ một hoặc các sợi bện ở giữa hoặc các s ợ i. Sau khi loại bỏ ruột dẫn , p h ầ n phân cách, nếu có, được loại bỏ. Trong trường hợp có khó khăn có thể sử dụng một trong các thao tác sau đ â y: - ngâm trong nước, trong trường hợp phần phân cách bằng giấy; - ngâm tro ng cồn, trong trường hợp phần phân cách bằng polyetylen terephthalat; - cuộn cách điện trên bề mặt nh ẵ n. Đoạn ở giữa dài 20 mm phải được đ á nh dấu tr ướ c khi thử nghiệm kéo. Các mẫu t h ử nghiệm vẫn còn lại phần ph â n cách có thể quan sát thấy trong khi thử nghiệm kéo thông qua sự xuất hiện những hiện tượng bất thường trong mẫu thử nghiệm khi giãn dài. Trong trường hợp đ ó kết qu ả phải được loại bỏ. c) Ổ n định mẫu th ử nghiệm Tr ước khi thử nghiệm kéo , tất cả các mẫu thử nghiệm phải được bảo vệ tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp ít nhất trong 3 h ở nhiệt độ (23 ± 5) o C ngoại trừ đối với vật liệu cách điện nhiệt dẻo phải lưu giữ ở nhiệt độ (23 ± 2) o C . Trong trường hợp có nghi ng ờ và trước khi chuẩn bị mẫu thử nghiệm, vật liệu hoặc các d ả i băng phải được ổn định trong 24 h ở nhiệt độ (70 ± 2) o C nếu không có qui định nhiệt độ trong ti ê u chuẩn cáp tương ứng. Nhiệt độ này không được lớn hơn nhiệt độ làm việc lớn nhất của ruột dẫn. Quá trình ổn định này phải được thực hiện trước khi xác định kích thước m ẫ u thử nghiệm. 9.1.4. Xác định mặt cắt a) M ẫ u thử nghiệm dạng chày Mặt cắt của mỗi mẫu thử nghiệm bằng tích của chiều rộng chung và chiều dày nhỏ nhất đo được trên t ừ ng mẫu thử nghiệm cụ thể và chúng được tính như sau: Đối với chiều rộng: - chiều rộng chung là chiều rộng nhỏ nhất của ba mẫu thử nghiệm được chọn ngẫu nhiên; - nếu có nghi ngờ về tính đ ồ ng nhất của chiều rộng thì phải đo tại ba điểm ở phía đỉnh và đáy của ba mẫu thử nghiệm. Giá trị trung b ì nh của các phép đo ở phía đỉnh và đáy phải được tính toán cho t ừ ng vị tr í . Chiều rộng chung phải là giá trị nhỏ nhất trong chín giá trị trung bình xác định được tr ê n ba mẫu thử nghiệm: - nếu vẫn còn nghi ngờ th ì chiều rộng được đo tr ê n từng mẵu thử nghiệm cụ thể. Đối với chiều dày: - chiều dày của t ừ ng mẫu thử nghiệm là giá trị nhỏ nhất của ba phép đo chiều d à y đ ược thực hiện trong vùng cần kéo dãn. Các phép đo phải được thực hiện bằng các dụng cụ quang học hoặc dưỡng đo có l ực ép không lớn hơn 0 , 07 N/mm 2 . Dụng cụ đo phải có khả năng đo chi ề u dày với sai số không lớn hơn 0,01 mm và chiều rộng có sai s ố không lớn hơn 0,04 mm. Trong trường hợp có nghi ngờ…nếu có đi ề u kiện kỹ thuật th ì phải sử dụng dụng cụ quang học. D ư ỡng đo có lực ép lớn nhất là 0 , 02 N/mm 2 có thể sử dụng để thay thế. Chú thích - Dạng chân cong thích hợp của dưỡng đo có thể được sử d ụng nếu ph ầ n giữa của mẫu thử ng h iệm dạng chày vẫn còn co n g. b) M ẫ u thử nghiệm dạng ống Ở ph ầ n giữa của mẫu được sử dụng để chuẩn bị mẫu thử nghiệm, lấy một mẫu để xác định m ặ t c ắ t A của mẫu thử nghiệm tính bằng mi l imét theo một trong các phương pháp sau đây. Trong trường hợp có nghi ngờ phương pháp thứ hai b2) phải được sử dụng. b1) Từ các kích thước, sử dụng c ông thức: A = (D - ) trong đó là giá trị chiều dày trung bình của cách điện, t í nh bằng milimét, được xác định như qui định tro ng điều 8 và được làm tròn đến hai chữ số thập phân (xem 8.1.4. đ oạn cuối); D là giá trị đường kính ngoài trung bình của m ẫ u thử nghiệm, tính bằng milimét như qui định trong phương pháp thử nghiệm b) của 8.5.2 và được làm tr òn đến hai chữ s ố thập ph â n. b2) T ừ mật độ , khối lượng và chiều dài , sử dụng công thức: A = trong đó m là khối lượng của mẫu thử nghiệm, t í nh bằng gam đến ba chữ số thập phân; I là chiều dài , t ính bằng milimét đến một chữ số thập ph â n: d là mật độ, đo theo đi ề u 8 của IEC 811-1-3 trên mẫu bổ sung của cùng cách điện đó (kh ô ng lão hóa), t í nh bằng gam tr ê n centimét khối) lấy đến ba chữ số thập ph â n. b3) Từ th ể t í ch và chiều dài, thể t í ch được xác định b ằ ng cách ngâm tro ng cồn. Sử dụng c ô ng thức: A = trong đó V l à thể tích, tính bằng milimét khối đến hai chữ số thập phân: l là chiều dài, t í nh b ằ ng milimét đến một chữ s ố thập phân. Phải lưu ý để tránh những bọt kh í trong mẫu thử nghiệm trong qu á trình ng â m. c) Đối với mẫu thử nghiệm cần lão hóa , m ặ t cắt phải được xác định truớc khi thử nghiệm lão hóa , ngoại trừ cách điện được lão hóa khi v ẫ n còn ruột d ẫ n. 9.1.5. Thử nghiệm lão hóa Mỗi thử nghiệm lão hóa yêu c ầ u phải được thực hiện trên năm mẫu thử nghiệm (xem 9.1.2) theo điều 8 của TCVN 6614-1-2 (IEC 811-1-2) trong điều kiện được qui định trong tiêu chuẩn cáp tương ứng. 9.1.6. Dự phòng. 9.1.7. Qui tr ì nh thử nghiệm kéo a) Nhiệt độ thử nghiệm Thử nghiệm phải được thực hiện ở nhiệt độ (23 ± 5) o C . Trong trường hợp có nghi ngờ đối với cách điện nhiệt dẻo, thử nghiệm được thực hiện ở nhiệt độ (23 ± 2) o C . b) Khoảng cách giữa các ngàm kẹp và tốc độ kéo Các ngàm kẹp của m á y thử nghiệm kéo có thể có dạng tự kẹp chặt ho ặ c kh ô ng tự kẹp chặt. Chiều dài tổng cộng giữa các ng à m kẹp phải là: 34 mm đối với mẫu thử nghiệm dạng chày như minh họa tr ê n hình 13: 50 mm đối với mẫu thử nghiệm dạng chày như minh họa trên hình 12: 50 mm đối với mẫu thử nghiệm dạng ống nếu thử nghiệm bằng ngàm kẹp tự kẹp chặt; 85 mm đối với mẫu thử nghiệm dạng ống nếu thử nghiệm bằng ngàm kẹp kh ô ng tự kẹp chặt: Tốc độ kéo, trừ cách điện PE và PP , phải là (250 ± 50) mm/min và trong trường hợp có nghi ngờ, (25 ± 5) mm/min. Đối với cách điện PE và PP hoặc cách điện có ch ứ a vật liệu này, t ố c độ kéo phải là (25 ± 5) mm/min , tuy nhiên đối với thử nghiệm th ườ ng xuyên, tốc độ kéo cho phép đến (250 ± 50) mm/min. c) Phép đo Lực kéo lớn nhất trong qu á tr ì nh thử nghiệm phải được đo và ghi lại , và khoảng cách giữa hai dấu chuẩn tại thời điểm đ ứ t phải được đo tr ê n cùng mẫu thử nghiệm. Kết quả kh ô ng thỏa mãn do đứt bất kỳ mẫu thử nghiệm nào do hỏng hóc ở ng à m kẹp phải được b ỏ qua. Trong trường hợp này, ít nhất ph ả i đạt được bốn kết qu ả có hiệu lực để tính toán độ bền kéo và độ giãn dài khi đứt: ng ược lại thử nghiệm phải được l ặ p lại. 9.1.8. Trình bày kết quả Tính toán độ b ề n kéo và độ giãn dài khi đứt theo các điều kiện cho ở 7.3 và 7.4 một cách tương ứng. Giá trị giữa của các kết qu ả phải được xác định. 9.2. Hợp chất v ỏ bọc 9.2.1. Qui định chung Các thử nghiệm này nhằm xác định độ bền kéo và độ giãn dài khi đ ứ t của vật liệu v ỏ bọc của cáp trong điều kiện như được chế tạo và , k hi có yêu cầu , và sau một ho ặ c nhi ề u lần thử nghiệm lão hóa gia tốc. Khi thử nghiệm lão hóa c ầ n được thực hiện trên mẫu thử nghiệm đã chuẩn bị [theo 8.1.3 của TCVN 6614-1-2 (IEC 811-1-2) hoặc điều 10 của IEC 811-2-1], mẫu thử nghiệm dùng cho thử nghiệm lão hóa phải nằm ở vị tr í g ầ n k ề với c á c mẫu thử nghiệm dùng cho thử nghiệm không lão hóa, và thử nghiệm kéo trên các mẫu đã thử nghiệm lão hóa và không lão hóa phải t heo tr ì nh tự liên tiếp. Chú thích - Khi c ầ n có đ ộ tin cậy thử nghiệm cao hơn nữa thì thử nghiệm trên mẫu lão hóa v à không lão hóa nên thực hiện bởi cùng một người, theo cùng một phương pháp thử nghiệm và sử dụng cùng một thiết bị, trong cùng một phòng thử nghiệm. 9.2.2. Lấy mẫu Một mẫu cáp hoặc d ây cần thử nghiệm, hoặc vỏ bọc lấy ra từ cáp phải có k í ch cỡ đủ để cung cấp tối thiểu n ă m m ẫ u thử nghiệm để thử nghiệm kéo không lão hóa và số l ượ ng yêu cầu mẫu thử nghiệm đối với mỗi thử nghiệm kéo sau lão hóa được qui định cho vật liệu vỏ bọc trong tiêu chuẩn đối với kiểu cáp này, lưu ý là để chuẩn bị cho mỗi mẫu thử nghiệm thì cần một đoạn dài 100 mm. Bất kỳ mẫu nào có dấu hiệu hư hỏng về cơ không được sử dụng cho thử nghiệm này. 9.2.3. Chuẩn bị v à ổn định mẫu thử nghiệm Các mẫu thử nghiệm được chuẩn bị từ m ẫ u vỏ bọc giống như qui định cho cách điện ở 9.1.3. Theo cách chuẩn bị mẫu thử nghiệm dạng chày, dải băng được cắt ra từ vỏ bọc theo hướng trục của cáp. Các thành phần khác của cáp phải được loại b ỏ ra khỏi dải băng. Nếu dải băng có nh ữ ng chỗ gồ lên ho ặ c hằn s â u xuốn g thì chúng phải được l oại bỏ b ằ ng cách cắt hoặc mài. Đối với PE và PP và vỏ bọc liên quan chỉ cho ph é p dùng phương pháp cắt. Chú thích – Đối với vỏ bọc PE chiều dày của mẫu thử nghiệm dạng chày không cần phải giảm đến 2,0 mm nếu chiều dày vỏ bọc lớn hơn với điều kiện là hai mặt của mẫu thử nghiệm nhẵn. Theo cách chuẩn bị mẫu thử nghiệm dạn g ống, tất cả các thành phần khác của cáp nằm b ê n trong vỏ bọc , kể c ả các lõi, chất độn và l ớp phủ bên trong phải được loại bỏ. Để ổn định mẫu thử nghiệm, xem 9.1.3 c). 9.2.4. Xác định mặt cắt M ặ t c ắ t của từng mẫu thử nghiệm phải được xác định theo cùng một phương pháp như đối với cách điện được qui đ ị nh ở 9.1.4, có một số s ử a đổi đối với mẫu thử nghiệm dạng ống như sau: - chiều dày v à đường kính của vỏ bọc được đo theo điều 8 cùng với trích dẫn cụ thể ở 8.2.4 đối với chiều dày, và 8.3.2 đối v ớ i đường k í nh, phải được sử dụng theo phương pháp b1); mặ t độ phải được đo ch o mẫu bổ sung của cùng vỏ bọc theo phương pháp b2). Chú thích - Phương pháp b2) kh ông được sử dụng đối với vật liệu nhi ề u lớp. 9.2.5. Thử nghiệm lão hóa Mỗi thử nghiệm lão hóa yêu cầu phải được thực hiện cho n ă m m ẫ u thử nghiệm theo đi ề u 8 của TCVN 6614-1-2 (IEC 811-1-2) trong điều kiện được qui định trong tiêu chuẩn đối với kiểu cáp cụ thể. 9.2.6. Dự phòng. 9.2.7. Qui tr ì nh thử nghiệm kéo Theo 9.1.7. 9.2.8. Trình bày kết qu ả Theo 9.1.8. Hình 1 – Đo chiều dày cách điện hoặc vỏ bọc (hình dạng bên trong tròn) Hình 2 – Đo chiều dày cách điện (ruột dẫn định hình dẻ quạt) Hình 3 – Đo chiều dày cách điện (ruột dẫn điện) Hình 4 – Đo chiều dày cách điện (ruột dẫn điện) Hình 5 – Đo chiều dày cách điện (hình dạng gồ ghề) Hình 6 – Đo chiều dày cách điện (dây đôi dẹt không có vỏ bọc) Hình 7 – Đo chiều dày vỏ bọc (Hình dạng bên trong tròn không đều) Hình 8 – Đo chiều dày vỏ bọc (Hình dạng bên trong không tròn) Hình 9 – Đo chiều dày vỏ bọc (Mặt ngoài không đều) Hình 10 – Đo chiều dày vỏ bọc (Dây đôi dẹt có vỏ bọc) Hình 11 – Đo chiều dày vỏ bọc (cáp dẹt có các lõi đơn) Kích thước tính bằng milimét Hình 12 – Mẫu thử nghiệm dạng chày Kích thước tính bằng milimét Hình 13 – Mẫu thử nghiệm dạng chày nhỏ Hình 14 – Rãnh chỉ ra đầu chày dập Hình 15 – Mẫu thử nghiệm được cắt bằng chày đột dập có rãnh Phụ lục A (tham khảo) Nguyên lý hoạt động của thiết bị tiêu biểu để chuẩn bị mẫu thử nghiệm Hai con lăn , một làm bằng thép và chia rãnh (A), và một làm bằng thép bọc cao su (B) điều khiển dải băng (C) đối diện với lưỡi dao rất sắc ( D ) kiểu cố định hoặc chuyển động (chất lượng thu ộ c loại d ao mổ dùng trong phẫu thuật). D ả i băng được cắt theo chi ề u dọc thành hai ph ầ n: phần ( E ) được cắt th à nh mẫu thử nghiệm và ph ầ n (F) được loại bỏ. Chú thích - Chiều dày của phần (F) có thể giới h ạ n đến 0,1 mm. nếu c ầ n. ( Với mục đích này c ầ n xem xét đến t í nh chất của vật li ệ u được chuẩn b ị và s ự b ả o quản độ sắc của lưỡi dao.) Khi d ả i băng (C) có các vết xước, rách mà có thể dẫn đến đứt s ớ m th ì n ê n cắt phần (F) và lo ạ i b ỏ k h ỏi hai ph í a .