TCVN6259-10:2003

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6259-10:2003 về Quy phạm phân cấp và đóng tàu biển vỏ thép - Phần 10: Ổn định TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 6259-10:2003 QUY PHẠM PHÂN C Ấ P VÀ ĐÓNG TÀU BI Ể N V Ỏ THÉP - PH Ầ N 10: Ổ N ĐỊNH Rules for the class if ication and cons tr uction of sea-going steel sh i ps - Part 10: S tability CHƯƠNG 1 QUY ĐỊNH CHUNG 1.1. Phạm vi áp dụng 1.1.1 . N h ữ n g qui đị nh ở P hầ n này á p d ụng cho những tàu boong kín hoạt đ ộng ở t rạng th á i nổi tĩnh. Đối với những t àu lướt, tàu đệm khí và tàu cánh ngầm, tàu chạy b ằ ng buồm (khi chạy có sử dụng buồm) và ụ nổi, nh ữ ng y ê u cầu của Phần này được áp d ụng ở mức độ xé t thấy h ợ p lý và có thể thực hiện được. 1.1.2 . Những qui định ở Phần này đ ư ợ c áp d ụng cho nhữ n g t àu đ ang khai t hác ở mức đ ộ hợp lý và có thì thực hiệ n đ ược. Đ ối với những tàu d o s ửa c h ữa lớn , hoán c ả i , trang bị lại hoặc hiện đại hóa mà ổn định bị giảm thì b ắt buộc ph ả i á p dụng những y ê u cầu của Phần này. Ổ n đ ịnh của những t àu có chi ề u dài nh ỏ h ơ n 20 mét sau khi hoán cải, sửa chữa lớn, trang bị lại ho ặ c hi ệ n đại hóa c ầ n p hả i t hỏa mãn những yêu cầu của Phần này hoặc những yêu cầu về ổn định cho những tàu đó trước lúc hoán cả i , s ửa chữa lớn , trang bị lại hoặ c hiệ n đ ại hóa. 1.1.3 . Những y ê u cầu của Phần này k hô ng áp dụng cho trạng thái t àu kh ô ng, t rừ trường hợp n ê u ở 2.3.1 . 1.2. Định nghĩa và giải thích Các định nghĩa và giải t hích thuật ng ữ chung đ ược t rình bày ở TCVN 6259-1 :2003- “ Qui định chung vì hoạt động giám sát và ph â n cấp ”. 1.2.1 . Trong P hần này d ùng nh ững định nghĩa sau đâ y: 1 . Chiều cao mạn lý thuyết - Đoạn t h ẳ ng đứng đo tại sườn giữa từ m ặ t trên của tôn giữa đ áy hoặc từ tiếp đi ể m mặt t rong của v ỏ ngoài với sống chính đ áy tới mép t r ê n của xà ngang boong tại mạn mà th ể tích thân tàu phía d ưới nó đ ư ợ c đưa vào tính ổ n định. Trên những t àu có mép boong lượn tr òn với mé p mạn t hì chi ề u cao mạn lý t huyết đ o tới đ i ể m giao nhau của các đườn g lý t huyết kéo dài của boong li ê n lục cao nhất và mạn như khi mối nối đó là gãy góc. Nếu boong li ê n tục cao nhấ t t h e o chi ề u dọc t àu có bậc và phần bậc này của boong chạy dài trên điểm đo chi ề u cao mạn thì chi ề u cao mạn đ ó phải đo t ới đườn g boong giả định. Đường boong giả định là đ oạn kéo dài của ph ầ n boong t hấp song song với ph ầ n cao. 2 . Hàng l ỏ ng - Tất cả những ch ấ t lỏng có ở tr ê n t àu bao gồm c ả hàng của tàu ch ở chấ t l ỏ ng, các dự tr ữ chất lỏng của t àu, nước d ằ n, nư ớ c trong các b ể giảm chành, b ể bơi, v.v... 3 . Hàng đ ồ ng nh ất - Hàng có thể t íc h ri ê ng kh ô ng đ ổi. 4 . Hạt - Lúa mì, ngô , ki ể u mạch, lúa mì đ en , đ ại mạch , gạo , thóc, cao lương, đậu và các dạng chế biến khác n ế u đặ c tính của c h úng t ương t ự nh ư đặ c t ính của hạ t ở dạng t ự nhi ê n. 5 . Hàng rời - Hạt và hàng không phải h ạ t g ồm n hữn g ph ầ n tử riê ng bi ệt và chuy ê n chở không cần bao bì. 6 . Chiều dài t àu - 96% chiều dài toàn bộ đo theo đường nước chở hàng mùa hè hoặc chiều dài từ mép trước của sống mũi dẫn t â m trụ lái ở cùng đường nước đó, l ấ y trị số nào lớn h ơn . 7 . Tàu hút bùn - Tàu dùng để nạo hút và vận chuyển bùn. 8 . Các l ượng d ự trữ - Chất đốt, nước ngọt, thực phẩm, dầu b ô i trơ n, vật liệu tiêu thụ v.v... 9 . Tàu cuốc - Tàu cuốc, hút đ ấ t bằng mọi phương pháp và không có hầm để vận chuyển đ ất bùn. 10 . Tàu ch ở c ô ng te nơ - Tàu dành riêng và được trang bị đặc bi ệ t để chở hàng trong các công t e nơ theo tiêu chuẩn quốc tế. 11 . Tiêu chuẩn v ề thời tiết - Tỷ số giữa mômen l ậ t trên mômen nghiêng do áp suất gió. 12 . Tàu chở gỗ - Tàu dùng đ ể chở hàng g ỗ trên boong. 13 . Thượng t ầ ng - C ấ u trúc có boong che kín nằm trên boong liên tục cao nhất và tr ải rộng tới các mạn hoặc ch ỉ cách các mạn một đoạn không lớn hơn 4% chiều r ộ ng lớn nhất đo tại sườn giữa của tàu. Đoạn boong đuôi, mũi nâng cao được coi là thượng tầng. Những c ô ng trình tương tự khác được bố trí tr ê n các boong cao hơn boong liên tục cũng coi là thượng tầng. 14 . Các lỗ h ở - Những lỗ ở boong cao nh ấ t hoặc tr ê n c á c mạn của thân tàu, những l ỗ trên các boong, mạn, vách ng ă n của thượng tầng và lầu mà về phương diện k í n nước dưới tác dụng của sóng, quan điểm sức bền và độ tin cậy không thỏa mãn các yêu cầu của TCVN 6259-2 :2003 - Phần 2 “ Thân tàu và trang thiết bị ”(sau đây gọi tắ t là Phần 2 ) và TCVN 6259-7 :2003 - Phần 7 “ Vật liệu v à trang thiết bị ” (sau đây gọi tắ t là Phần 7 ). C ác lỗ nh ỏ như các l ỗ ở mạn thuộc các hệ thống và đường ống của tàu thực tế không ảnh hư ởn g tới ổn định khi nghiêng động thì kh ôn g được coi là h ở . 15 . Chuyển vùng - Sự hoạt động của các tàu ngoài giới hạn của vùng hoạt động được quy định. 16 . Tay đòn hứng gió - Độ cao của t â m áp suất gió t ính từ đường nước. 17 . Diện tích m ặ t hứng gió - Di ệ n tích của hình chiếu phần khô của tàu (trừ c ầ n trục nổi) lên mặt đối xứng khi tàu ở t ư thế th ẳ ng. 18 . L ầ u l ái - Cấu trúc được boong che kín n ằ m trên boong cao nhất hoặc trên boong thượng tầng, cách một trong hai mạn một khoảng không nhỏ hơ n 4% chiều rộng l ớ n nhất đo tại sườn giữa của tàu, và có cửa ra vào, cửa sổ hoặc các lỗ tương tự trên các vách ngoài. 19 . Tàu không tải - T à u được đóng xong nhưng kh ô ng có trọng tải. Nước d ằ n được tính vào trọng tải. 20 . Phao chuyển tải - Tàu không tự chạy, không có thuyền viên, dùng để chở hàng trên boong và không có miệng khoang hàng ở trên boong, trừ các l ỗ lên xuống kiểu người chui, đ ược đ ậy bằng n ắ p có đệm k í n nước. 21 . Tàu hút bùn có h ầ m chứa đất - Tàu vét đất bằng mọi thiết bị và có hầm chứa đ ể vận chuy ển đất bùn đó. 22 . Góc vào nước - Góc nghiêng mà nước tràn vào các bu ồ ng bên tr ong tàu qua những lỗ được coi là h ở hoặc nh ữ ng l ỗ có thể bị h ở tr ong lúc tàu đang làm việc theo các điều ki ệ n khai thác. 23 . Sà lan đất - Sà lan chuyên dùng để vận chuyển đất. 24 . Chiều rộng tàu - Chiều rộng lớn nhất đo tại đường nước chở hàng mùa hè giữa các mép ngoài của sườn nếu là tàu vỏ thép và giữa hai mặt ngoài cùng của tàu nếu v ỏ b ằ ng vật liệu khác. 1.2.2 . Trong Phần này dùng những giải thích thuật ngữ sau đ â y : 1 . Bi ê n độ chòng chành - Biên đ ộ tính toán giả định của chòng chành. 2 . Đường cong t h ủ y lực - Các đ ường co n g biểu di ễ n các đại lượng đặc trưng cho tính nổi phụ thuộc vào chiều chìm tàu. 3 . Áp suất gió - Áp suất gió tính toán qui ước. 4 . Đồ th ị các M ô men giới hạn - Đ ồ th ị của các môme n t ĩnh gi ớ i hạn. Trên t rục tung của đồ t hị đ ặt giá trị lượng chiếm nước, trọng t ả i hoặc chi ề u chìm của tàu. Trên trục hoành đ ặ t các giá trị giới hạn của các m ô men tĩnh khối lượng t heo ch iề u cao, ứng v ớ i t oàn bộ các yêu cầu khác nhau của Phần này v ề ổ n định của tàu . 5. Đ ồ t h ị tổng hợp - Đ ồ t hị ổn đ ịn h của t àu có các đ oạn chia t r ê n trục hoàn h kh ô ng đều t ỷ lệ với sin của các góc nghiêng. Đ ồ th ị này bao g ồm m ột t ập hợp các đường cong t ay đ òn ổn định hình dáng t h e o các lượng chiếm nướ c khác nhau và t ậ p hợp các chiều c ao tâ m n ghi ê ng (hoặc chiều cao t rọng t â m của t àu) theo t rục t ung để x â y d ựng c h ùm đ ư ờ ng thẳ ng xác đ ịn h ổ n đ ịnh t rọng lượng. Cá c ký hi ệ u được sử dụng t rong Phần này được nê u t rong Phụ lục C - “B ả ng ký hiệu ” . 6. Bả n hướng d ẫ n thử nghiêng - B ả n hư ớng dẫn để xác định lư ợ ng chiếm nước t àu không và t rọng t âm của t àu bằ ng cách thử nghi ê ng. 7 . Bản hướng dẫn về các bề mặt tự do - B ả n hướ ng d ẫ n xác định ảnh h ư ở ng các b ề m ặ t t ự do của hàng lỏng đ ối với ổn định của tàu. 8 . Bản thông báo - B ả n t h ô ng b á o ổn đ ịnh c ho thuy ề n trư ở ng (s t a bi li t y bookl et ). 9 . Giữa t àu - đi ể m giữa của c hiều d ài t àu. 10 . Mônme n nghiêng do á p s u ấ t của gió - M ôme n t ính t oán giả định do tác dụng của gió. 11 . M ô men l ậ t - M ômen nghiêng đ ộng t ính toán gi ả định nhỏ nhấ t . 12 . Lượng hi ệu ch ỉ nh v ề b ề m ặ t t ự do - Lượng hiệu ch ỉ nh xét đ ế n lư ợ ng gi ảm ổn đ ịn h của tàu do có ảnh hư ở ng m ặ t t ự do của hàng lỏng. 13 . Máy đ o góc - Phương ti ệ n (trừ các tr ọn g v ậ t) d ùng để đ o các góc nghi ê ng của t àu khi thử nghi ê ng và có kết cấu được Đ ă ng ki ể m c ô ng nh ậ n. 14 . Thiết bị đặc biệt - H ệ thống được lắ p đặt cố đ ịnh ở t r ên t àu để đánh giá ổn đ ịnh ban đ ầu của t àu t rong quá trình khai th ác (ví d ụ: Các b ể t hử n gh iên g c ó lắ p các máy đ o góc) đượ c Đăng kiểm c ô ng nh ậ n để đ o các góc nghi ê ng khi t i ế n h àn h t h ử nghiêng. 15 . Các hệ t h ống giảm c h ò n g chành - T hiết bị đặ c bi ệ t kiểu ch ủ động và bị động được l ắ p đ ặt trên tàu để giảm bi ê n độ chòng chàn h . Các b ể gi ả m chòng chành b ằ ng các b ề m ặ t tự do là n h ữ n g bể nước t hụ đ ộng, bao gồm những bể nước có k ết c ấ u đặc bi ệt để làm gi ảm bi ê n độ chòng chành nhờ t ác dụng hồi phục do nước chuy ể n động tự do t ừ mạn này sang mạn kia (các b ể h ình chữ U không t ính vào loại b ể này). 16 . Các h ồ sơ v ề b ể chứa trang bị cho t àu - Khối lượng và các bi ệ n pháp sử dụng ghi trong h ồ sơ của bể gi ả m chòng chành có b ề mặt t ự do đ ể đ ạt đượ c sự t h ăn g bằng giữa các dao động b ả n thân của t rọng lượng chấ t l ỏ ng t rong bể chứa và dao đ ộng b ả n thâ n của tàu. 1.3. Khối lượng giám sát 1.3.1 . Các yêu cầu c hung v ề trình t ự ph â n c ấ p , giá m sát đóng mới và các đ ợt ki ể m tra phân cấp c ũ ng như những q uy đ ịnh v ề lập hồ sơ kỹ t hu ật để xu ất t rình cho Đ ă ng kiểm xem x é t và công nh ậ n được trình bày trong P hầ n 1 . 1.3.2 . Đối với m ỗ i t àu tu â n theo các y ê u cầu của P hầ n này, Đăng kiểm sẽ tiến hành các c ô ng việc sau đâ y : 1 . Trư ớ c lúc đóng mới: - Kiểm tra và x ét d uy ệt các h ồ s ơ kỹ t huậ t liên q u an đến ổn định của t àu ; 2 . Trong thờ i gian đ ó ng mới và thử nghiêng : - Giám sát vi ệ c thử nghiêng : - Kiểm t ra và xét duy ệt biên b ản thử nghiêng và b ả n t h ô ng báo ổn định. 3 . Tiến hành các đợt kiểm tra để phát hiện những thay đổi lượng chiếm nước tàu không trong quá trình khai thác, sửa chữa và hoán cải nh ằ m mục đích xác nhận sự phù hợp của Bản thông báo ổn định. 1.4. Các yêu cầu kỹ thuật chung 1.4.1 . Các bản tính phải thực hi ệ n b ằ ng những phương pháp được công nh ậ n trong lý thuyết tàu. Khi sử dụng máy tính thì phương pháp tính và chương trình tính phải được Đăng kiểm công nhận. 1.4.2 . B ả n tính tay đòn ổn định hình dáng 1 . Các bản tính tay đòn ổn định hình dáng phải tính theo đường nước song song với đ ường nước thiết kế. Đối với những tàu khai thác với độ chúi ban đầu thường xuyên lớn thì các bản tính tay đòn ổn định hình dáng, nếu được sự đồng ý của Đăng kiểm, cần phải thực hiện theo độ chúi ban đầu. Nếu do hình dạng và việc bố trí trang thiết bị của tàu mà độ chúi phát sinh ra lúc nghiêng có ảnh hưởng lớn tới m ô men h ồ i phục thì phải đưa độ chúi đó vào khi tính tay đòn ổn định hình dáng. 2 . Khi tính tay đòn ổn định hình dáng có thể phải tính đến những tầng của thượng tầng mà chúng: (1) Thỏa mãn các yêu cầu của TCVN 6259-2:2003 - Phần 2 , trong đó mức độ đ óng kín tin cậy các cửa thông sáng cũng phải thỏa m ã n các yêu cầu của TCVN 6259-7:2003 - Phần 7 . (2) Có lối qua lại cho thuyền viên từ boong hở phía trên vào các buồng làm việc b ê n trong các thượng tầng đó và vào được cả bu ồ ng máy bằng những lối khác trong suốt thời gian khi các cửa trong các vách thượng tầng đóng kín. Nếu thượng tầng giữa và thượng tầng đ u ô i thỏa mãn các yêu cầu của Phần 2 nhưng các cửa ra vào trong các vách thượng tầng là những lối thoát duy nhất lên boong mà mép trên của các ngưỡng cửa ra vào các thượng tầng nhúng nước, khi tàu toàn tải nghiêng đi một góc nhỏ hơn 60 o , thì chiều cao tính toán của các thượng tầng theo giả thuyết phải lấy bằng nửa chiều cao thực tế của nó, còn các cửa trong thượng tầng phải coi là kín. Nếu mép tr ê n của các ngưỡng cửa ra vào nhúng nước khi tàu toàn tải nghiêng một góc bằng và lớn hơn 60 o thì chiều cao tính toán của thượng tầng nằm trên boong phải lấy bằng chiều cao thực tế của n ó . 3 . Khi tính tay đòn ổn định hình dáng cũng có thể phải xét đến cả lầu lái với điều kiện : (1) Chúng thỏa mãn các yêu cầu của Phần 2 , trong đó theo mức độ đóng kín tin c ậ y các cửa thông sáng phải thỏa mãn các yêu cầu của Phần 7 . (2) Có lối thoát phụ lên boong ở phía tr ê n Nếu thỏa mãn các điều kiện nói t rên các lầu đều được tính theo toàn bộ chiều cao của nó. Nếu lầu th ỏ a m ã n các yêu cầu của Phần 2 , nhưng không có lối thoát phụ lê n boong ở phía trê n thì không cần đ ể ý đến những lầu đó khi tính tay đòn ổn đ ị nh hình dáng, còn những l ỗ ở trong boong nằm phía dưới nó có thể có hoặc không có n ắ p đậ y. Các lầu có các nắp đ ậy không t h ỏa m ã n yêu cầu của Phần 7 , thì không được tính đến kh i tính tay đòn ổn định hình dáng. Các lỗ trong boong nằm dưới nó ch ỉ được coi là đóng kín tr ong trường hợp khi các gờ mi ệ ng và thiết bị đóng nó thỏa mãn yêu cầu của Phần 2 . 4 . Ở những tàu có nắp đậy miệng hầm hàng thỏa mãn các y ê u cầu của Phần 2 và Phần 7 có thể tính đến các thể tích của các miệng đó. 5 . Tr ê n b ả n vẽ các đường cong cánh tay đòn ổn định hình dáng phải trình bày sơ đồ (với tỷ lệ nhỏ) các thượng tầng và lầu có nêu rõ các lỗ h ở . C ầ n phải nêu rõ vị trí của điểm d ù ng để tính tay đòn hình dáng. 1.4.3 . Sơ đ ồ các khoang Sơ đồ các khoang kín nước nằm trong khối lượng thiết kế kỹ thuật phải có các số liệu cần thiết để xác định vị trí trọng tâm của các khoang riêng bi ệ t chứa đầy chất lỏng và lượng hiệu chỉnh do ảnh hưởng của các mặt tự do của chất lỏng đối với ổ n định. 1.4.4 . Sơ đồ các boong 1 . Các bản vẽ boong n ằm t rong k hố i l ượ ng t hiết kế k ỹ thuật p hả i có đủ s ố li ệ u để xác định trọng t âm của hàng hóa trên boong . 2 . Đ ối với t àu khách , các bản vẽ boong phải ghi rõ diện tích của boong mà hành khách có t hể qua lại t ự do và ghi r õ số khách có thể t ập trung n hiề u n hấ t t r ê n những diệ n t ích t ự do của boong, v ề mộ t b ê n mạn (x em 3.1.2 và 3.1.3 ). 1.4.5 . Sơ đ ồ b ố trí các cửa ra vào, l ố i đi lại, c ử a th ô ng sáng và góc vào nước 1 . Sơ đồ b ố t rí cá c c ử a ra vào và các cửa t ương t ự ph ả i gồm t ất c ả các c ử a ra vào và những lỗ t ư ơ ng t ự t r ê n boong h ở k ể c ả các c ử a và các l ỗ ở v ỏ n go à i cùng v ớ i những hồ sơ t ư ơ ng ứ ng v ề k ết c ấ u của chúng. 2 . Sơ đồ bố t rí các cửa t hô ng sáng p hả i bao g ồm các cửa th ô ng sáng n ằ m dưới boong li ê n tục cao nhất và ở cả các t hư ợ ng tầ ng, các lầu đ ư ợ c đư a vào t ính tay đ òn ổn định hình dáng. 3 . Đ ể t ính t ay đòn ổn đ ịn h hình dáng của mỗi t àu cần phải x â y dựng đ ường cong góc vào nước qua các lỗ thấp n hất được coi là hở ở m ạ n, boong hoặc th ư ợ ng tầ ng của t àu. 1.4.6 . Tính t oán m ặ t h ứ ng gió của tàu ( t r ừ c ầ n cẩu nổi) 1. Khi tí nh di ệ n t ích thông gió phải tính đến các hìn h chiếu của t ất cả các thành liên tục và bề mặt của thân tàu, thượn g t ầng và lầu lái l ê n m ặ t đ ối xứng, hình chiếu các cộ t cẩu, ống thông h ơ i, xuồng máy, các t hiết bị trê n boong, tấ t cả các dây ch ằ ng có th ể bị k é o căng khi gặp bão, k ể cả những hình chiếu của các bề mặ t b ê n của hàng boong, hàng g ỗ mà thi ế t k ế đ ã dự kiến ch ở trên t àu. Đối với những t àu có trang b ị buồ m h ỗ t r ợ thì di ệ n tích hứng gió của buồm cuộn lại phải đ ược xét riêng tr ê n b ả n vẽ hình chiếu đứng và cộng vào diệ n t ích h ứ ng gió ch ung của các b ề mặt li ê n t ục. Độ hứn g gió của c ác b ề m ặ t k hô ng li ê n tục của các hàng rào, t ay vịn (trừ cột c ẩ u) và các d â y chằng của tàu không có trang bị bu ồm , độ hứng gió của các v ậ t nhỏ khác được đưa vào tính t oán b ằ ng cách tăng tổng diện t ích h ứng gi ó của các b ề m ặ t li ê n t ục l ê n 5% khi tính ở chiều c hìm nh ỏ nhất d mi n và tă ng m ô m e n tĩnh của diện tích đ ó lê n 10%. Độ hứng gió của các d iện t ích kh ô ng li ê n t ục t r ê n những tàu dễ bị băng phủ được tính bằng cách t ăng diện t ích và môm e n tĩnh diện tích h ứ ng gió của những bề mặt li ê n t ục, tính theo chi ề u chìm d min tương ứng lên 10 và 20% hoặc 7,5 và 15% t heo ti ê u chuẩn b ă ng ph ủ được nêu ở 2.4 . Trong đó trị số diện t ích hứng gió của n h ững bề m ặ t không liên t ục và vị trí tr u ng tâ m của nó theo chiều cao tính từ mặt cơ b ả n phải lấy c ố định cho tấ t cả các phương án t ải t rọng. Đ ối với t àu c ô ng t e n ơ hình chiếu cạnh của các công t e nơ tr ê n boong p hả i tính vào diện tích h ứ ng gió như mộ t thành liên tục k hô ng đ ể ý đ ến kh e h ở giữa các c ô ng t e n ơ . 2 . Vi ệ c áp dụng các p h ư ơn g pháp gần đúng nói tr ên đ ể tính độ hứng gió của các diện tích không Ii ê n tục và của các vật nh ỏ là kh ô ng b ắ t buộc. Theo ý muốn của người t hiết kế các phần hứng gió đó có thể tính chi tiết hơn. Trong t rường hợp tín h độ hứng gió của các b ề mặ t không liên tục v í d ụ các dây ch ằ ng cần cẩu, các dây nh ỏ của tàu k hô ng t rang bị b uồ m , các hàng rào, các d à n cần cẩu dạng m ắ t lưới v.v..., phải nh ậ n diện tích hình bao của c hú ng với các hệ số hứng gió , h ệ số này đư ợ c xác định như sau : không b ă ng có băng - Đ ố i v ớ i các hàng rào ph ủ lưới 0,6 1 , 2 - Đối với các hàng rào không phủ lư ớ i 0,2 0,8 - Đối v ớ i các cần cẩu dạng d àn 0 , 5 1 , 0 Đ ố i v ớ i các d â y c hằ ng c ầ n cẩ u , các dâ y c hằ ng của t àu kh ô ng có trang bị buồm, các h ệ s ố hứng gió phải lấy t he o B ảng 10/1.1 p h ụ thuộc vào tỷ s ố : z o / b o Trong đ ó: z o : Chi ề u cao đ i ể m d â y chằng b uộc vào cột c ẩ u kể t ừ mạn chắn sóng. b o : Đ ộ dạ ng rộng của các d â y tới mạn ch ắ n sóng. Hình chiếu phần khô của th â n tàu, các lầu và thượng tầng phải tính với h ệ số hứng gió b ằ ng 1,0. Hình chiếu của các mặt c ắ t hình tròn đứng lẻ loi trên boong (các ống, các ống thông gió, các cột cần c ẩ u) phải nhân với hệ số hứng gió bằng 0,6. Bảng 10/1.1 Hệ số hứng gió Tỷsố z 0 /b 0 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 H ệ s ố hứng gió Không đ ón g b ă ng 0,14 0,18 0,23 0,27 0,31 0,35 0,40 0,44 0,48 0,52 0,57 0,61 Có đóng b ă ng 0,27 0,34 0,44 0 , 51 0,59 0,66 0,76 0,84 0,91 1 , 00 1,00 1,00 Khi tính chi tiết di ệ n tích hứng gió của các vật nh ỏ bé, b ề mặt không liên tục của các d â y cần cẩu, dây nh ỏ , các hàng rào, các dây ch ằ ng v.v..., cần phải lấy h ệ số hứng gió bằng 1,0. Nếu hình chiếu của các bộ phận riêng biệt của di ệ n tích h ứn g gió hoàn toàn hoặc từng phần chồng lên nhau thì khi tính ch ỉ c ầ n lấy một hình chiếu. Nếu các hình chiếu che nhau có h ệ số hứng gió khác nhau thì tính cho hình chiếu có hệ số hứng gió lớn hơn. 3 . Tay đ òn hứng gió Z Là khoảng cách tính bằng mét từ tâm hứng gió tới đường nước thực tế khi tàu ở tư thế th ẳ ng trên nước tĩnh. Vị trí tâm h ứ ng gió phải xác định b ằ ng phương pháp thường dùng để tìm tọa độ trọng t âm của bề mặt ph ẳ ng. 4 . Diện tích hứng gió và m ô men tĩnh của nó phải tính theo chiều ch ìm của tàu d min . Các phần tử hứng gió ở các chiều chìm khác được phép tính chuyển. Cho phép s ử dụng phép nội suy bậc nhất b ằ ng cách lấy điểm thứ hai theo chiều chìm ứng với dấu mạn khô mùa hè. 1.4.7 . Cách tính ảnh hưởng của hàng lỏng 1 . Trong số các bể chứa được chú ý khi tính ả n h hưởng của hàng l ỏ ng đối v ớ i ổn định ở góc lớn phải bao g ồ m các bể chứa m ỗ i loại hàng lỏng và nước dằn mà theo điều kiện sử dụng có thể có các bề mặt tự do đồ ng thời, những bể chứa thuộc hệ giảm chành không phụ thu ộ c vào kiểu của chúng. Để t ính ảnh hưởng của bề mặt tự do cần lập một tổ hợp tính toán gồm các bể chứa đơn độc hoặc từng nhóm theo mỗi loại hàng lỏng. Trong số các nhóm bể chứa theo mỗi loại hàng l ỏ ng thường gặp trong khai thác hoặc trong số các bể chứa đ ơn độc, cần phải chọn để sao cho mômen nghiêng tổng cộng D M 30 do chất lỏng x ô dạt làm tàu nghiêng tới góc 30 o , còn đối với cần cẩu n ổ i D M 1 5 ở góc nghiêng 15 o , có giá trị lớn nhất. Trong đó ở t ấ t cả các trường hợp trừ những trường hợp nêu ở 3.2.2 và 3.4.2 cần phải tính lượng hiệu chỉnh khi chứa 50% dung tích của nó. Các phương pháp tính lượng hiệu chỉnh được trình b à y trong Hư ớn g dẫn xác định ảnh hưởng các mặt tự do của hàng l ỏ ng đối với ổn đ ịnh của tàu. Cho phép chọn những bể chứa phù hợp với Hướng dẫn nh ậ n và tr ả hàng lỏng. 2 . Trong tính toán không tính đến những bể chứa thỏa m ã n điều kiện sau : Trong đó : : Hệ số không thứ nguyên l ấ y theo Bảng 10/1.2 . Đối với các c ầ n c ẩ u nổi không tính đến những bể chứa thỏa mãn điều ki ệ n sau : Lư ơn g hiệu chỉnh t ổ ng c ộ ng D M 15 cho những bể chứa không đưa vào tính không được lớn hơn 0,05 W mi n . Trong trường hợp ngược lại cần phải tính các lượng hi ệ u chỉnh thích hợp. Các ký hiệu của các đại lượng dùng trong Phần này được nêu trong bảng n ằ m ở trang cuối. Bả ng 10/1.2 Hệ s ố b T / a T 20 10 5 2 1 0,5 0 , 2 0,1 0 , 1 11 0 , 113 0 , 114 0 , 094 0,049 0 , 024 0,010 0 , 005 3 . C ần p h ải lựa chọn các b ể chứa n ằ m trong tổ hợ p tính ảnh hư ở ng các mặt tự do của hàng lỏng đối với ổn đ ịnh ban đầ u phù hợp v ớ i điều 1.4.7-1 nhưng có khác là căn cứ vào ổ n định ban đầ u c ầ n phải chọn các b ể chứa the o giá t rị lớn nh ấ t của D M h , là t ích của m ô m e n quán t ính b ả n thâ n của mặt t ự d o khi t àu k h ông nghiêng nh â n với t ỷ trọng của hàng lỏng. 4 . Trong t ính toán không t í nh đến các b ể chứa thỏa mãn điề u k iệ n sau : Trong t ính t oán không chú ý đến các lượng dư nh ỏ của các hàng lỏng còn sót lại trong các b ể chứa đ ã hú t ki ệ t. 1.4.8 . Các trạng t h ái t ả i trọng 1 . C ầ n p hả i ki ể m tra ổn đ ịnh củ a tàu the o các t rạng t h ái t ả i t rọng qui đ ịn h cho các ki ể u tàu cụ th ể nói ở Chư ơ ng 3 và Ch ươ ng 4 . 2 . Đ ối với những tàu thuộc ki ể u không có qui đ ịnh cụ thể ở Chư ơ ng 3 thì t rạng t hái t ải t rọng cần kiểm tra phải bao gồm: ( 1 ) Tàu đ ủ tả i với t oàn b ộ dự t rữ (2) Tàu đủ tải với 10% dự t rữ (3) Tàu không t ải v ớ i t oàn b ộ dự t rữ (4) Tàu không tả i với 10% dự t rữ 3 . Nếu trong quá trình s ử dụng bình thường, v ề mặt ổn định gặp những trạng thái tải trọng xấu h ơn so v ớ i những trư ờ ng hợp qui đ ịnh ở -2 t rên hoặc qui định ở Chương 3 t h ì phải kiểm tra ổn định cho những trạng thái đó. 4 . Khi kiểm t ra trên t àu có v ậ t d ằ n r ắ n thì khối lượng vậ t d ằn đ ó phải đ ưa vào trạng t hái tàu không. 5 . Trong tất cả các trạng thái t ả i t rọng có t hể gặp trong quá trình khai thác trừ những trạng thái qui định cụ thể ở Chương 3 , nếu cần, có thể tính nước dằn vào t rọng tả i của t àu. 1.4.9 . Đồ thị ổn địn h 1. Đối v ớ i t ất cả các trạng t hái t ả i t rọng đã x ét cầ n phải x â y dựng đ ồ thị ổn đị nh có tính đ ến lượng hiệu chỉnh do ả nh h ưởn g các b ề mặt t ự d o của hàng l ỏ ng. 2. Khi có các lỗ h ở ở mạn, boong c ao nhất hoặc t rong các thượng t ầ ng của t àu mà qua đó nước có thể lọt vào b ê n trong th â n t àu t hì đ ường cong ổn đ ịn h ch ỉ tí nh đến góc vào nước, ở nh ữ ng đ ộ nghi ê ng lớn h ơ n góc vào nước được coi là mất ổn định hoàn t oàn và đồ thị ổn định phải ng ắ t đ oạn tại góc nghi ê ng đó. 3. Nếu nước lọ t vào thượng tầ ng qua những lỗ h ở c h ỉ ng ă n b ằ ng cả hoặc ch ỉ mộ t p hầ n của th ượn g tầng đó , thì ở những góc nghiêng lớ n hơ n góc vào nư ớ c ph ả i được coi là không có t hượng tầng hoặc ch ỉ mộ t phần của thượng t ầng. Như v ậ y đườn g cong ổ n đị nh tĩnh sẽ có bậc còn đ ường cong ổn định động sẽ có chỗ gãy góc. 1.4.10 . C á c tài liệu tính to án có liên quan đ ến ki ể m tra ổn định và bảng kê t ổ ng hợp 1. Đối với các t àu đ ược kiểm t ra cầ n p hải nộp cho Đ ă ng ki ểm x e m xét các tài li ệ u tính toán có li ê n quan đ ế n việc kiểm tr a ổn định (các b ản t ính tải t rọng , ổn định ban đầu, đồ thị ổn định, mặt hứng gió, biên độ chòng chành, góc ng hiên g do hành khách dồn v ề một mạn, góc nghiêng khi lượn vòng, lượng đóng b ă ng v.v...). 2 . Đối với t ất c ả các tr ạng thái tải trọ ng tính toán cần ph ả i lập bảng kê t ổ ng hợp các kết qu ả tính toán lượng chi ế m nước, vị trí trọng t â m, ổn định ban đ ầu và độ chúi, các b ả ng tổng hợp kết quả kiểm tra ổn định phù hợp với các yêu cầu của Phần này. 1.4.11 . Đ ồ thị ổn định tổng hợp và đồ thị các mômen tĩnh giới hạn của tàu (trừ cần cẩu nổi) 1. Đối với các tàu được thiết kế phải có đ ồ thị ổn định tổng hợp để xác định được các đặc điểm của đ ồ thị ổn định tĩnh ở mọi lượng chiếm nước và chiều cao tâm nghiêng (hoặc cao độ trọng tâm của t àu). 2. C ầ n phải xây dựng đồ thị các mômen giới hạn (hoặc chiều cao t âm nghiêng ho ặ c cao độ tr ọng tâm) để đánh giá được mức độ thỏa mãn tấ t cả các yêu cầu của Phần này. 1.4.12 . Các yêu cầu đối với B ả n thông báo ổn định 1. Để đảm bảo ổn định cho tàu trong lúc khai thác, mỗi tàu phải có Bản t h ô ng báo ổn định được Đăng kiểm duyệt. Khi lập B ả n thông báo ổn định nên sử dụng các ch ỉ dẫn của Phụ lục 1 . 2. Nếu tr ê n tàu cần sử dụng các máy tính hoặc hệ thống đo tự động đ ể xác đ ị nh tư thế và tính ổn định thì các phương tiện đó phải được Đ ă ng kiểm công nhận (kèm theo sự c ô ng nhận chương trình tương ứng và phương pháp để kiểm tra ổn định trong các điều kiện khai thác). Mặc dù trên tàu có máy tính hoặc hệ thống đo tự động đã được công nhận để kiểm tra ổn định và t ư t hế của tàu v ẫ n không được lấy đó làm cơ s ở để bỏ đ i một phần nào của Bản thông báo. Phương pháp sử dụng của các máy tính phải được trình bày tr ong Bản th ô ng báo ổn định. Khi đó tr ong Bản th ô ng báo phải nêu rõ ràng trước lúc sử dụng máy tính sĩ quan trên tàu phải kiểm tra độ chính xác của chúng và các h ệ thống đo phù hợp với Hướng d ẫ n sử dụng đính kèm. 3. Bản thông báo phải lập dựa tr ê n kết quả thử nghiêng tàu, trừ những tr ườ ng hợp nêu ở 1.5.7 . Đối với các tàu nêu ở 1.5.2-1 , Bản th ô ng báo l ậ p theo kết quả thử nghiêng chiếc tàu đầu tiên của nhóm đó. Bản thông báo được lập cho chiếc tàu đầu tiên của một nhóm nào đó có thể dùng cho nh ữ ng tàu của nhóm thứ hai, nếu theo kết quả thử nghiêng chiếc tàu đầu tiên của nhóm này, lượng chiếm nước tàu không thay đổi không quá 2%, cao độ trọng tâm của tàu không lớn hơn trị số tính th eo 1.5.2-2 và không vi phạm t ới các yêu cầu của Phần này. Trong trường hợp này, th ô ng tin ch ỉ d ẫ n v ề lượng chiếm nước và tr ọng tâm t àu không sẽ được lấy theo từ kết quả thử nghiêng chiếc tàu đầu tiên của nhóm. Đối với những tàu được miễn thử nghiêng theo 1.5 phải nêu được trọng lượng tính toán của tàu không. Cao độ trọng t â m tàu không được tính theo 1.5.2-2 (3) hoặc 1.5.7 tương ứng. Đồng thời trong Bản thông báo phải ghi r õ ràng tàu không phải thử nghiêng và cao đ ộ tr ọng tâm tính theo 1.5.2-2 (3) hoặc 1.5.7 . 1.5. Thử nghiêng 1.5.1. Việc thử nghiêng cần được tiến hành cho. 1. Các tàu đóng h à ng loạt theo 1.5.2 ; 2. Mỗi tàu đóng mới đơn chiếc ; 3. M ỗ i tàu sau khi sửa chữa phục hồi; 4. Các tàu sau khi sửa chữa lớn, trang bị lại hoặc hiện đại hóa theo 1.5.3 ; 5. Cá c tàu sau khi đ ặ t vật d ằ n r ắ n cố định theo 1.5.4 ; 6. Những tàu chưa biết chắc ổn định hoặc cần phải kiểm tra lại; 7. Các t àu khách hi ệ n có qua thời gian gián đoạn không quá 5 năm, nếu cần, theo 1.5.5 . 8. Trong các loạt tàu đ ó ng ở mỗi xưởng c ầ n phải thử nghiêng : 1. Chiế c t àu đ ầ u t i ê n, sau đ ó m ỗ i loại 5 chiếc ( t ức l à chiếc th ứ 6, chiếc t hứ 11 v.v...) trừ trường hợp nói ở 1.5.5 . C ă n cứ vào các đ iều ki ệ n đ ịa dư t rong lúc b àn giao tàu, đ ược sự đồ ng ý của Đăng kiểm được phép chuyển việc thử nghiêng của chiếc tà u kế the o sang chiếc t àu gần n h ấ t của loạt. B ắt đ ầu t ừ chiếc thứ 12 của loạt. Đ ăn g ki ể m có t h ể hạn chế các y ê u cầu thử nghi ê ng với số lượng tàu í t hơn nếu nh ậ n thấy r ằ ng t rong khi đó ng mới các t àu của loạ t có t rọng lượng và vị trí trọng tâm của chúng dung hòa t rong các giới hạn ở 1.5.2-2 . 2. C hiế c t àu t rong loạt mã so v ớ i c hiế c tàu d ầ u c ủa loạt có n hững th ay đổi số liệu t ính t oán kết cấu làm : (1) Thay đổi lượng chi ếm nước t àu không ( li g ht -ship) lớn h ơ n 2% ho ặ c, (2) T ă ng cao đ ộ t rọ n g t âm của t àu không v ượ t quá 4 cen-ti-mét hoặc các trị số t ính t h eo công t hức sau , lấy trị số nào nh ỏ hơn : Trong đ ó : W 0 : Lượng chiếm nước t àu không, t ấn W 1 : Lượ n g c h iế m nư ớ c của t àu ở trạng th ái tả i trọng xấu nhất theo giá tr ị h hoặc l m a x ( tấn ). l max : Tay đ òn ổn đ ịn h t ĩ nh l ớ n nh ất ở t rạng thái tải t rọng xấu nh ấ t khi xét theo tr ị s ố của t ay đòn này. h : C hiều cao tâm nghiêng ban đầu đ ã hi ệ u ch ỉ nh ở trạng thái tải trọng xấu nhất, khi xét t heo trị số của nó. (3) Chiếc t àu v i phạm các y ê u c ầu của P hầ n này v ề các trạng t hái tải tr ọng t hi ết kế và khi: Z g = 1,2 Z g 2 - 0,2 Z g1 Trong đ ó: Z g 1 (Z g2 ): Cao độ trọng t â m t àu kh ô ng t rước (sau) k h i có t hay đ ổi k ết cấu. Z g : Tọa độ trọng tâm dự kiến của tàu kh ô ng. Chiếc tàu đó v ề m ặt ổn định đ ược coi là t àu đ ầu t iên của loạt mới và thứ tự thử nghiêng của các tàu kế theo phải t hỏa m ãn y ê u cầu 1.5.2-1 . 1.5.3. Sau khi sửa chữa lớn, trang bị lại hoặc hi ệ n đ ại hóa c ầ n phải thử nghiêng những tàu mà sự thay đổi kết cấu so với tính toán có th ể g â y ra m ột trong s ố các sai khác sau đây : 1. Thay đổ i tả i t rọng (kh ố i l ượ ng tổ ng cộng của những tả i t rọng lấ y ra và t h ê m vào) lớn hơn 6% lượng chiếm n ước của tàu k hôn g. 2. Lượng chiếm nước của tàu không th a y đổi quá 2%. 3. Cao độ trọng t â m của tàu k hô ng t ăng quá giá trị t ín h t h e o 1.5.2-2 . 4. Vi p h ạm các y ê u c ầ u của P hầ n này v ề nh ữ ng trạng thái t ả i t rọng thiết kế theo đ i ề u kiện nói ở 1.5.2-2 (3). K hô ng phụ thu ộ c vào k ết quả tính t oán đ ã t rìn h nộp, theo 1.5.1-6 có t hể yêu c ầ u tiến hành t h ử nghiêng , c ă n cứ vào tình trạng kỹ t huật của t àu. 1.5.4. Mỗi t àu sau k h i đặt v ật dằn cứng cố định ph ả i thử ng hiê ng. Tàu có th ể không p hả i thử nghiêng nế u khi đặt v ật dằ n có sự kiểm tra kỹ lưỡng, trọng t â m và khối lượng thiế t kế của v ậ t dằ n đ ược đả m b ả o hoặc có th ể đ ược kh ẳ ng định chắc ch ắ n b ằ ng tính t oán, và được Đ ă ng kiểm chấp n h ận. 1.5.5. Các tàu khách phải đ ược th ử xác đ ịnh trọng lượng tàu kh ô ng theo chu kỳ thích hợp để đánh giá xem có ph ù hợp với 1.5.1-7 và 1.5.1-8 không. Th ử xác định trọng lượng t àu không phải được ti ế n hành trong k h o ả ng thời gian không quá 5 năm. Nếu thử xác định trọng lượng tàu không th ấ y lượng chiếm nước tàu không thay đổi quá 2% hoặc trọng tâm tàu theo chiều dài tàu t hay đ ổi quá 1 % L , so với Bản thông báo đã được d uyệt, thì tàu phải được thử nghiêng lại. 1.5.6. Nếu theo kết quả thử nghiêng của chiếc tàu mới đóng xong mà cao độ trọng tâm tàu không vượt quá trị số thiết kế đến mức vi phạm các yêu cầu của Phần này thì phải đính kèm vào biên bản thuyết minh tính toán các nguyên nhân của sự thay đổi đó. Theo kết quả phân tích các tài liệu đã trình nộp hoặc trong trường hợp thiếu các tài liệu đ ể Đăng kiểm có thể y ê u cầu thử nghiêng lại lần hai. Trong tr ư ờng hợp này phải nộp cho Đ ă ng kiểm cả hai biên bản t h ử nghiêng. 1.5.7. Theo yêu cầu của ch ủ tàu, Đăng kiểm có thể miễn thử nghiêng chiếc tàu vừa đóng xong, nếu cao đô trọng tâm của tàu lớn hơn 20% so với thiết kế nhưng v ẫ n không vi phạm các y ê u cầu của Phần này. 1.5.8. T ả i tr ọng của tàu khi thử nghiêng phải gần với lượng chiếm nước tàu không. Tổng toàn bộ tr ọng lượng thiếu phải không lớn hơn 2% lượng chiếm nước tàu không, còn tổng toàn bộ tr ọng lượng th ừ a không kể trọng vật thử và nước dằn theo 1.5.9 là 4%. 1.5.9. Chiều cao tâm nghiêng của tàu lúc thử nghiêng không được nhỏ hơn 0,20 mét . Để đạt được điều này, được phép nhận thêm vật dằn cần thiết. Trong trường hợp nhận nước dằn vào các bể chứa, phải bơm thật đầy. 1.5.10. Để đo các góc nghiêng khi th ử , tr ê n tàu phải đ ặ t ít nhất 3 dây d ọ i có chiều dài kh ô ng nhỏ hơn 3 mét hoặc ít nhất hai máy đo, hoặc thiết bị đặc biệt đã được Đăng kiểm công nhận để thử nghiêng. Đối với những tàu có chiều dài nhỏ hơn 30 mét , cho phép dùng 2 dây dọi có chiều dài không nhỏ hơn 2 mét . 1.5.11. Để thử nghiêng có chất lư ợn g cần đưa chiều cao tâm nghiêng không có sai số thử vào tính toán. Thử nghiêng được coi là đạt yêu cầu n ế u : 1. Đối với m ỗ i số đo thỏa mãn điều kiện : Trong đó: h i : Chiều cao tâm nghiêng ở từng lần đo ; : Chiều cao tâm nghiêng khi thử nghiêng ; n : Số lần đo. Các số đo không thỏa mãn điều kiện đó phải loại b ỏ khi xử lý cùng với những thay đ ổi tư ơn g ứng của số lượng chung và phải tính lại chiều cao t â m nghiêng h k . 2. Sai số ngẫu nhiên của cuộc thử thỏa mãn đi ề u ki ệ n : ≤ 0,02 (1+ h k ) khi h k ≤ 2 m ; ≤ 0,04 h k khi h k > 2 m ; H ệ s ố t a n lấy the o B ả n g 10/1.3 . Bả ng 10/1.3 Hệ số t a n n 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 t a n 6 , 9 6,0 5 , 4 5 , 0 4 , 8 4 , 6 4 , 5 4 , 3 4 , 2 4,1 4 , 0 3. Nếu chú ý đ ế n các trị số h và l max t rong nhữ n g t rạ n g t hái tải t rọng tính toán xấu nhất t heo các giá tr ị đ ó thì p hả i t h ỏ a mãn điề u kiện : hoặc 0,1 l max , lấy tr ị số nh ỏ hơ n Nhưng k hô ng đ ược nh ỏ hơn 4 cen- ti - mét Trong tính toán không đ ược b ỏ quá một lầ n đ o (số lầ n đ o lớn h ơ n có th ể bỏ qua ch ỉ khi có lý do chính đ áng được Đă ng ki ể m chấp nhận). 1.5.12. K hi kh ô ng thỏ a mãn các y ê u c ầ u ở 1.5.11 , nếu được Đăng kiểm chấp nhận, cho ph é p đ ưa vào tính toán c hiề u cao t âm nghiêng khi t hử ngoại trừ kh ả n ă ng sai số thử nghi ệ m, tính toán phù hợp v ớ i 1.5.11 - 2 . 1.5.13. Vi ệ c th ử ng hiê ng phải t i ế n hành v ớ i sự có m ặt của Đ ă ng kiểm vi ê n, phù hợp với qui t r ì nh thử nghiêng được c h ấp nh ậ n, c ó th ể sử dụng ph ươn g pháp t hử nghi ê ng khác nếu nó cho kế t quả t hử phù hợp với yêu cầu này. 1.6. Miễn giảm so với Qui phạm 1.6.1. Nếu đối v ớ i một tàu nào đó còn ng h i ngờ là chưa đ ủ ổn định hoặc nh ậ n thấy các y ê u cầu của Phần này quá cao thì Đăng kiểm c ó th ể xem xét miễ n giảm một s ố y ê u cầu cho tàu tr ong t ừng trư ờn g hợp cụ thể c ó t ham khảo ý kiến của cơ qu a n th iết kế và c ơ quan qu ả n lý khai t hác t àu. 1.6.2. N ế u t àu t huộc vùng hoạt đ ộ ng nào đó k hô ng t hỏa m ã n các y ê u cầu của Phần này thì trong từng t r ư ờng hợp Đ ă ng ki ểm có t h ể hạn ch ế vùng hoạ t động hoặc đưa ra một số hạn chế khác t ùy t h e o ch ỉ tiêu ổ n định, đ i ề u kiện s ử dụng và c ô ng dụng của tàu. 1.7. Các điều kiện đủ ổn định 1.7.1. V ề mặ t ổn định t rong các t rạng t hái tả i t rọng xấu nhất, tr ừ các cần cẩu nổi, ụ nổi và các phao chuyển t ải, ổ n đ ịnh của t àu p hả i thỏa m ã n các y ê u c ầ u s a u : 1. Tàu vừa kh ô ng bị l ậ t vừa ch ố ng lại đ ược tác d ụng đ ộng đồ ng thời của áp suất gió và chòng chành ngang, tr o ng đ ó các t hông số của chúng đư ợ c xác đ ịn h như ở Ch ư ơ ng 2 . 2. Các t rị s ố của các t h ô ng số ổn đ ị nh tĩnh t r ên nước lặng và chi ề u cao t âm nghi ê ng ban đ ầu kh ô ng được nh ỏ h ơn những quy đ ịnh ở Chư ơn g 2 . 3. Theo C hươ ng 2 cầ n ph ả i tính đế n ả n h h ưở ng của các lượng đóng b ă ng đ ối với ổ n định. 4. Ổn định của t àu phải t h ỏ a mã n c á c y ê u c ầu bổ sung ở Chương 3 . 1.7.2. Ổn định của tàu cần cẩu nổi, ụ nổi và phao chuyển tải phải thỏa mãn các yêu cầu ở Chương 4 . 1.7.3. Đối với những tàu áp dụng các yêu cầu của TCVN 6259-9:2003-Phần 9 “ Ph â n khoang ” , ổn định nguyên vẹn phải đủ để trong các điều ki ệ n sự cố tàu t h ỏ a mãn các yêu cầu này. 1.7.4. Đối với những tàu có vùng hoạt động không hạn chế (tàu khách, tàu hàng khô, tàu chở công te nơ, tàu chở gỗ, tàu đánh cá và các tàu có công dụng đặc biệt), thay cho các yêu cầu 2.1 , 2.2 và 2.4.7 có thể áp dụng lựa chọn các yêu cầu nêu ở Chương 5 . 1.8. Việc chuyển vùng của tàu 1.8.1. Khi chuyển vùng, ổn định của t àu phải thỏa mãn các yêu cầu đ ố i với tàu chạy ở vùng mà nó phải chuyển đến. 1.8.2. Đối với những tàu mà ổn đ ị nh không đáp ứng yêu cầu 1.8.1 , Đăng kiểm có thể cho chuyển vùng với điều kiện ổn định của tàu thỏa mãn khi hạn chế về t hời tiết và vùng hoạt động. CHƯƠNG 2 CÁC YÊU CẦU CHUNG VỀ ỔN ĐỊNH 2.1. Đồ thị ổn định tĩnh 2.1.1. Tay đ òn l ớ n nhấ t của đồ thị ổ n đ ịn h t ĩnh l m ax không được nhỏ hơn 0,25 mét đối với tàu có chi ề u dà i ( L ) kh ô ng l ớ n h ơ n 80 mét và không nhỏ hơn 0 , 20 mét đ ối với t àu có chiều dài ( L ) không nhỏ hơn 105 mét ở góc nghiêng q m k hô ng nh ỏ h ơn 30 0 . Đ ố i v ớ i t àu có c hiề u dài t rung gian trong các trị số n ê u t r ê n, được tính theo p hé p nội suy b ậ c nh ấ t . Gi ớ i hạn dương của đ ồ thị ổ n định t ĩnh (góc lặn q v ) kh ô ng được nhỏ hơn 60 o . Nếu do ả nh h ưở ng của t hượng tầ ng hoặ c lầ u tr ê n ( đườn g cong ổn đ ịnh có hai c ự c t rị t hì cực t rị thứ nh ất phải n ằ m ở góc nghi ê ng k hô ng nh ỏ h ơn 25 0 . 2.1.2. Tàu có t ỷ s ố B/D lớn hơn 2 được phép hoạ t độn g khi góc I ặ n và góc nghiêng ứ ng với t ay đòn lớn nh ất của đồ t hị , gi ả m so với y ê u cầ u 2.1.1 những lượng sau đâ y: 1. Đối với góc l ặ n : M ộ t lượ ng D q v t ính t h e o sau đ ây, phụ thuộc vào t ỷ số B / D và ti ê u chu ẩ n thời ti ết K . D q v = 40 0 ( B / D - 2)( K - 1) K h i B/D > 2 , 5 và K > 1 , 5 thì lấ y B /D = 2,5 và K = 1,5, D q v được qui tròn s ố . 2. Đ ố i với góc ứ ng với tay đòn l ớ n nh ấ t của đồ thị: M ộ t lượng b ằ ng nửa lượng giảm góc lặn ( D q v /2 ). 2.1.3. Tàu ph ả i thỏ a mãn các y ê u cầ u đ ã n ê u khi tính t oán đồ thị ổn định tĩnh có k ể đ ến lượng hi ệ u ch ỉ nh b ề m ặt t ự d o phù h ợ p với 1.4.7 . 2.1.4. Với nh ữn g t àu có giới h ạ n d ư ơng của đồ th ị ổn đ ịn h t ín h kh ô ng t h ỏ a mãn vì bị đ ứ t đoạn ở g ố c vào nước, ch ỉ đượ c hoạt động ở vùng biển hạn c h ế sau khi đã kiểm t ra ổn định t h e o ti ê u chuẩn thời tiết căn cứ vào áp suấ t gió. Tuy nhiên, c ầ n ph ả i có b iện pháp sao cho gi ớ i hạn dương gi ả định của đ ồ thị tính theo lỗ kín không đ ược nhỏ hơn giới hạn qui đ ịn h ở Chươn g này. 2.2. Chiều cao tâm nghiêng ban đầu (ho) 2.2.1. Chiề u cao t âm nghiêng ban đầ u đã hiệu chỉnh của t àu (h o ) , t rong mọi trạng th ái tải trọng, trừ các t àu có c hiều d ài nh ỏ h ơ n 20 mét , t àu ch ở g ỗ, và t àu công t e n ơ ở trạng thái có công t e nơ, kh ô ng được nhỏ hơn 0,15 mét . Đ ối v ớ i những tàu ở t rạng thái “Tàu không ” phải xác đị nh chi ề u cao tâ m nghi ê ng ban đ ầu có kể đến đ ộ chúi. Ngoài ra, trị s ố chi ề u cao này trong mỗi trường h ợ p sẽ là đối tượng xem xé t đ ặ c bi ệt của Đ ă ng ki ể m. 2.3. Tiêu chuẩn thời tiết 2.3.1. Các y ê u cầu v ề ổ n đ ịnh trình bày t rong Phần này được ph â n bi ệ t theo vùng hoạt động của tàu. Các quy đ ịn h v ề vùng h oạ t đ ộng được n ê u trong TCVN 6259-1:2003 - Phần 1 -A “ Qui định chung về hoạt động giám sát ”-. 1. Ổn đ ịn h của t àu hoạt đ ộ ng ở vùng không hạn ch ế , vùng bi ể n hạn chế I , II và III theo tiêu chuẩn t hời tiết được c oi là đ ủ, nếu tr o ng những t rạng t hái tả i t rọng xấu nhất, v ề mặ t ổn đ ịnh, m ô m e n nghiêng động do áp suấ t gió M v , b ằ ng hoặc nh ỏ h ơ n m ôme n t ại M c ,. nghĩa là th ỏ a m ãn điề u kiện M v ≤ M c hoặc K = Đối với những tàu chuyên dùng để l à m việc tr ong những điều kiện sóng gió, bão lớn (ví dụ tàu khí tượng thủy văn) thì trị số tiêu chuẩn thời tiết K trong mọi tr ư ờng hợp phải được Đăng kiểm xét duyệt đặc biệt, khi đó trị số này phải không nhỏ hơn 1,5. 2. Với những tàu mà ổn định theo tiêu chuẩn thời tiết kh ô ng thỏa mãn các yêu cầu đối với tàu hoạt động ở Vùng biển hạn chế II có thể được phép khai thác ở V ù ng biển hạn chế III, nhưng với những hạn chế bổ sung do Đ ă ng kiểm qui định căn cứ vào đặ c điểm khai thác của tàu và tính chất của vùng hoạt động. 2.3.2. Tính m ô men nghiêng do áp su ấ t gió 1. Mômen nghiêng M v ( KN.m ) được tính bằng tích của áp suất gió p v ( P a ) với diện tích hứng gió A ( m 2 ) và khoảng cách từ tâm hứng gió Z (m) đến m ặ t phẳng đường nước ở trạng thái đang xét : M n = 0,001 p n A n Z Trị số của mômen nghiêng được lấy c ố định tr ong suốt thời gian tàu nghiêng. 2. Áp suất gió p n ( Pa ) lấy theo Bảng 10/2.1 , phụ thuộc vào vùng hoạt động của tàu và tay đòn hứng gió. B ả ng 10/2.1 Áp suất gió p n ( Pa ) Z ( m ) Vùng ho ạ t đ ộ ng 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 4,5 5,0 5,5 6,0 6,5 ≥ 7,0 Biển không h ạ n chế - 706 785 863 922 971 1010 1049 1079 1108 1138 1167 1196 1216 Biển hạn chế I 0,567 lần áp su ấ t của vùng biển kh ô ng hạn chế. Biển hạn chế II 0,421 lần áp su ấ t của vùng bi ể n không hạn ch ế . Bi ể n hạn chế III 0,275 lần áp suất của vùng biển kh ô ng hạn chế. 2.3.3. Tính bi ê n độ chòng chành 1. Bi ê n độ chòng chành( đ ộ ) của tàu hông tròn không có vây hông và vây đáy được tính theo công thức : q 1 r = X 1 X 2 Y T r ong đó: X 1 , X 2 : Các hệ s ố không thứ nguyên ; Y : Hệ s ố tính b ằ ng độ ; Các trị số của h ệ số Y phải lấy theo Bảng 10/2.2 phụ thuộc vào vùng hoạt động và tỷ số . Trị số X 1 lấy theo B ả ng 10/2.3 phụ thuộc vào t ỷ số B/d . Trị số X 2 lấy theo Bảng 10/2.4 phụ thuộc vào hệ số béo thể tích C b . 2. Nếu tàu có vây hông và vây đáy ho ặ c cả hai thì biên độ chòng chành ( độ ) phải tính theo công thức : q 2r = k q 1r Trong đó: k : Hệ số lấy theo Bảng 10/2.5 phụ thuộc vào A k /( LB ). A k : Diện tích h ì nh bao tổng cộng của các vây hông hoặc diện tích hình chiếu cạnh của vây đáy hoặc tổng của hai diện tí ch đó ( m 2 ). Đối với các tàu có ký hiệu cấp gia cường chạy b ă ng IAS, IA và IB kh ô ng cần xét đến các v â y giảm chòng chành. 3. Biên độ chòng chành của tàu hông gãy lấy b ằ ng 70% so với biên độ tính theo công thức ở 2 . 3 . 3-1 . B ả ng 1 0/2.2 Hệ số Y Vùng hoạt độ ng ≤ 0,04 0,05 0, 0 6 0,07 0,08 0,09 0,10 0,11 0,12 ≥ 0,13 Biến kh ô ng hạn ch ế B iển h ạ n c h ế I 24,0 25 , 0 27 , 0 29 , 0 30 , 7 32,0 33 , 4 34,4 35 , 3 36,0 Biể n hạn c h ế II 16,0 17 , 0 19,7 22 , 8 25 , 4 27 , 6 29 , 2 30 , 5 31 , 4 32 , 0 Biến hạn chế III 14 , 6 16 , 8 21 , 0 24 , 0 26 , 0 28,0 29,0 29 , 0 30 , 0 31 , 0 Bảng 10/2.3 Hệ s ố X 1 B/d ≤2,4 2 , 5 2,6 2 , 7 2 , 8 2 , 9 3,0 3 , 1 3 , 2 3 , 3 3,4 ≥ 3,5 X 1 1 , 00 0 , 98 0,96 0 , 95 0 , 93 0 , 91 0,90 0,88 0,86 0,84 0 , 82 0,80 B ả ng 10/2.4 Hệ s ố X 2 C B ≤ 0,45 0 , 50 0,55 0,60 0,65 ≥ 0,70 X 2 0 , 75 0 , 82 0 , 89 0 , 95 0 , 97 1 , 00 Bảng 10/2.5 Hệ số k (%) 0 1 , 0 1 , 5 2,0 2,5 3,0 3,5 ≥ 4,0 k 1,00 0 , 9 8 0,95 0 , 88 0 , 79 0,74 0,72 0,70 4. Đ ố i với những t àu đặt b ể giảm chành có m ặ t tự do thì bi ê n độ chòng chành q 1r ( độ ) tính theo từ 2.3.3-1 đ ến 2.3.3-3 có thể được giảm đ i một lượng t ính t h e o công t hức sau đây nhưng trong mọi trường hợp k hô ng đ ược n hỏ hơn 0 , 6 q 1r . ∆ q r = Trong đ ó: M t a : Bi ê n độ của m ôme n hồi phục do b ể chứa tạo ra , xác đ ịnh theo 2 . 3.3-5 , KN.m . k cb : H ệ s ố đ ược cho ở B ản g 1 0 /2.6 phụ t hu ộ c hệ số béo th ể tích. Bảng 10/2.6 Hệ số k cb C b ≤ 0, 45 0 , 5 0,55 0 , 6 0 , 65 0 , 7 ≥ 0, 75 k cb 9 , 81 13 , 0 16 , 3 19,6 22,16 25 , 7 29,4 5. Biên độ của m ô men hồi phục do b ể giảm chòng chành tạo ra có thể tính theo phương pháp được Đ ă ng kiểm chấp nh ậ n ho ặ c các phương pháp tính được nêu trong từng th ô ng báo c ụ thể của Đăng kiểm. M t a được tính theo tần số chòng chành của bể chứa là 7,78 . 6. Biên độ chòng chành của tàu l ắ p h ệ thống giảm chành kiểu khác so với vây h ô ng hoặc bể chứa có mặt tự do được tính theo 2 . 3.3-1 có thể được b ỏ qua hiệu ứ ng của hệ giảm chành. 2.3.4. Xác định mômen lật 1. Việc xác định mômen lật có thể tiến hành theo các phương pháp đã được Đăng kiểm c ô ng nhận. Sơ đồ tính mômen l ậ t được trình bày trong Phụ lục B “X á c định mômen lật ” . 2. Đối với t ấ t cả các tàu, khi xác định mômen lật theo đ ồ thị ổn định tĩnh hoặc động, phải xác định theo góc nhỏ hơn trong các góc sau : góc vào nước q f và góc l ậ t q 1 (góc tại tiếp điểm của đường thẳng k ẻ t ừ điểm A tiếp tuyến với đ ường cong ổn định đ ộng l d ). 2.4. Lượng băng phủ cho phép 1. Đối với những tàu hoạt động vào mùa đông ở những vùng lạnh giá theo qui định ở Phần 11 “ Mạn khô ” , ngoài những tr ạng thái tải trọng cơ bản cần phải kiểm tra ổn định ở trạng thái có kể đến lượng b ă ng phủ theo qui định ở mục này. Khi tính đến lượng băng phủ cần phải chú ý đến sự thay đổi trọng lượng, chiều cao trọng tâm và diện tích hứng gió của tàu khi có b ă ng phủ. Các bản tính ổn định có kể đến lượng băng phủ phải được tính cho trạng thái tải trọng xấu nhất về mặt ổn định. Khi kiểm tra ổn định cho trường hợp bị băng phủ, tr ọng lượng của băng được coi là sự chuyển dịch hàng hóa và không tính vào trọng tải của tàu. 2.4.2. Khi xác định m ô men nghiêng và mômen l ậ t cho những tàu chạ y trong những vùng lạnh giá ở phía b ắ c vĩ tuyến 66 o 30’N và phía nam vĩ tuyến 60 o 00’S, ti ê u chuẩn băng phủ giả định phải l ấ y như ở 2.4.3 và 2.4.4 . 2.4.3. Trọng lượng của băng trên một mét vuông diện tích của hình chiếu bằng của những boong hở phải lấy b ằ ng 30 Kg . Trong đ ó hình chiếu b ằ ng của các boong phải bao gồm tổng hình chiếu bằng của t ấ t cả các boong hở và các lỗ người l ên xuống bất kể có hay không có n ắ p. Mômen theo chiều cao của tải trọng đó tính theo độ cao tr ọ ng tâm của từng đoạn boong và lối lên xuống tương ứng. Tất cả các máy móc, thiết bị trên boong, n ắ p mi ệ ng khoang hàng v.v..., đều phải được đưa vào hình chiếu của các boong và không xét riêng. 2.4.4. Trọng lượng của b ă ng trên một mét vuông di ệ n tích hứng gió được lấy b ằ ng 15 K g . Diện tích và độ cao tâm hứng gió phải được xác định ứng với chiều chìm d m in như qui định ở 1.4.6 chưa tính đ ến lượng băng phủ. 2.4.5. Trong những vùng còn lại của khu vực lạnh giá, tiêu chuẩn băng phủ v ề mùa đông phải lấy b ằ ng một nửa so với qui định ở 2.4.3 và 2.4.4 , trừ những vùng không phải xét đến lượng băng phủ được Đăng kiểm chấp nhận. 2.4.6. Trọng lượng băng tính theo các mục từ 2.4.3 đến 2.4.5 và mômen theo chiều cao phải tính cho tất cả các phư ơ ng án tải trọng khi l ậ p Thông báo ổn định. 2.4.7. Đối với đ ồ t hị ổ n định tĩnh có t í nh đến lượng b ă ng phủ, góc giới hạn dương của đ ồ th ị không được nhỏ hơn 55 0 , tay đòn ổn định tĩnh lớn nhất của những t àu thuộc Vùng hạn chế, tối thiểu phải bằng 0,2 mét ở góc nghiêng không nhỏ h ơn 25 o . Đối với những tàu có tỷ s ố B/D lớn hơn 2, cho phép giảm th ê m giới hạn q n của đồ thị đi một lượng bằng nửa giá trị t ính t h e o c ô ng th ứ c ở 2.1.2-1 . CHƯƠNG 3 CÁC YÊU CẦU BỔ SUNG VÌ ỔN ĐỊNH 3.1. Tàu khách 3.1.1. Phải kiểm tra ổn đị nh của tàu khách theo các trạng thái tải tr ọng sau : 1. Tàu đủ t ả i, đủ số lượng hành khách các hạng và hành khách trên boong có mang theo hành lý và toàn bộ dự trữ. Có thể tí nh cả nước d ằ n nhưng phải được Đăng kiểm chấp nhận; 2. Tàu đ ủ t ả i, đủ số lượng hành khách các hạng và hành khách trên boong có mang hành lý nhưng còn 10% dự tr ữ ; 3. Tàu không hàng, với toàn b ộ số lượng hành khách các hạng và hành khách trên boong c ó mang hành l ý và toàn bộ dự trữ. 4. Tàu như trạng thái -3 nhưng với 10% dự trữ; 5. Tàu không hàng và hành khách, 100% dự trữ; 6. Tàu như trạng thái -5 nhưng với 10% dự trữ; 7. Tàu như trạng thái -2 nhưng với 50% dự trữ. Khi kiểm tra ổn định theo tiêu chuẩn thời tiết c ầ n chú ý r ằ ng hành khách các hạng ở trong các buồng của họ còn hành khách trên boong ở boong của mình. Việc bố trí hàng hóa tr ong hầm, trong các hầm lửng và trên boong phải thích hợp với các điều kiện sử dụng bình thường của tàu. Việc kiểm tra ổn định có tính đến lượng b ă ng ph ủ phải thực hiện khi không có hành khách tr ê n các boong hở. 3.1.2. Ổ n định ban đ ầu của các tàu khách phải sao cho khi hành khách tập trung đúng như thực tế về một mạn có t hể gần be sóng ở trên boong cao nhất mà h à nh khách được phép tớ i thì góc nghiêng tĩnh không được lớn hơn góc mà boong mạn kh ô nhúng nước hoặc hông tàu nổi lên khỏi mặt nước, ho ặ c 1/2 góc vào nước, lấy góc nào nhỏ hơn, trong mọi trường hợp góc nghiêng kh ô ng được lớn hơn 10 o . 3.1.3. Góc nghiêng do tác dụng đồng thời của mômen nghiêng M h 1 (do hành khách tập trung ở một mạn trên boong du lịch của mình) và M h 2 ( khi lượn vòng ổn định) không được l ớn hơn góc mà boong mạn khô nhúng nước hoặc hông tàu nổi lên kh ỏ i m ặ t nước, hoặc 3/4 góc vào nước, lấy góc nào nhỏ hơn. Trong mọi trường hợp góc nghiêng không được lớn hơn 12 o . 3.1.4. M ô men nghiêng ( KN.m ) do lượn vòng phải xác định theo công thức : (Trong đó: v 0,8 = 0,8 vận tốc khai thác của tàu) 3.1.5. Việc kiểm tra ổn định của tàu khi lượn vòng và nghiêng do hành khách tập t ru ng ở một bên mạn không tính đến tác dụng của gió và chòng chành. 3.1.6. Khi xác định vị trí của hành khách t ậ p trung ở một mạn trên các boong du lịch của họ cần phải giả thiết r ằ ng phải tuân thủ các điều kiện khai thác bình thường của tàu có để ý đến vị trí của các trang thiết bị và c ả các qui định về quyền của hành khách lên xuống diện tích này hoặc di ệ n tích kia của boong. 3.1.7. Khi xác đị nh diện tích mà hành khách có thể thường xuyên tập trung thì lối đi giữa các hàng ghế đi v ă ng cần phải l ấ y với hệ s ố 0,5. Diện tích của các lối đi hẹp bên ngoài, giữa l ầu lái và mạn ch ắ n sóng hoặc hàng rào khi chiều rộng lố i đi b ằ ng và nhỏ hơn 0,7 mét phải lấy với hệ số 0,5. 3.1.8. Khi xác đ ịnh góc ng hiê ng d o hành khách lập t rung ở một mạn phải lấy t rọng l ượng của một hành kh á ch l à 75 kg . M ật đ ộ tậ p t rung của k h ác h trên boong là 6 ngư ờ i trê n một m é t vu ô ng của di ệ n tích boong tự do. Trọng tâm của người đứ n g 1,1 mét tính t ừ m ặ t boong, của người ngồi 0,3 mét tính từ mặt ghế. 3.1.9. T ấ t cả các bản tính góc nghiêng t ĩnh do khách t ập t rung ở một mạn và d o lượn vòng kh ô ng cần tính đến lượ n g b ăng ph ủ nhưng phải t ính đ ế n lượng hiệu chỉnh ảnh hưởng các mặt tự do của hàng lỏng phù hợp với 1.4.7 . 3.2. Tàu hàng khô 3.2.1. Phải kiểm tra ổn định của t àu h à ng k hô t h e o các t rạng thái tải tr ọng sau đ ây: 1. Tàu ở c hiề u c hì m ứng với dấu mạn kh ô mùa h è và c ó các hàng đ ồ ng nhấ t chứa đầy trong các hầm hàng, hầm lửng, các qu ầ y miệng h ầ m h à ng với t oàn bộ d ự trữ và không có nư ớc dằ n. N ế u t h e o điề u kiện s ử dụng tàu, chiều chìm đ ầy h àng nh ỏ h ơ n c hiề u chìm t h e o dấu mạn khô t hì ổn đ ịn h của t àu ph ả i t í nh cho c hiề u chìm nh ỏ h ơ n. 2. T à u nh ư ở trạng thái - 1 n hưn g với 10% d ự t rữ và nếu c ầ n có th ê m nước d ằ n. 3. Tàu không hàng v ớ i t oàn bộ d ự trữ. 4. Tàu như ở t rạng t hái -3 n hưng với 10% dự t rữ. 3.2.2. Nếu t rong các trạng thái tải trọng nh ư ở 3.2.1-3 và -4 tr ê n ngư ờ i ta dùng các khoang hàng để nh ậ n th êm nước dằ n t hì ph ả i ki ểm t ra ổn đ ịnh với nước d ằ n c ó t rong các khoang đ ó . Việc t ính ảnh hư ở ng của các m ặ t t ự d o trong các b ể chứa dự trữ của tàu được tiến hành t h e o 1.4.7 , còn trong n h ữ n g khoang đ ược lấy nước dằn vào thì phải t heo mức ch ứ a đầy của nó. 3.2.3. Đ ố i với các tàu t rong cá c điều kiện s ử dụng bình thường có ch ở hàng tr ê n boong cần ph ả i ki ểm tra ổn đ ị nh thêm những t rạng thái t ải trọng sau đâ y: 1. T à u chứa h à ng đ ồng n h ấ t b ằ ng các h ầ m và khoang l ử ng ở chiều chìm theo dấu mạn kh ô mùa hè (xem 3.2.1.1 ) có hàng tr ê n boong, toàn b ộ dự t rữ và n ế u cần c ó thêm nước d ằ n. 2. Tàu ở trạng thái -1 nhưng với 10% dự trữ. 3.2.4. Chiều cao t âm nghi ê ng b an đầu đ ã đượ c hiệ u c h ỉ nh của tàu Ro-Ro có hàng và không tính đến trọng lượng b ă ng ph ủ k hô ng đ ượ c nhỏ h ơn 0 , 2 mét . 3.3. Tàu chở gỗ 3.3.1. P h ải kiểm t ra ổn đ ịnh của t àu ch ở g ỗ theo các trạng thái tải trọng sau đ ây: 1. Tàu ch ở g ỗ có tỷ kh ố i ch ở h àng dự ki ến (n ế u kh ô ng có số liệu v ề tỷ khối t hì khi tính ổn định lấy m = 2,32 m 3 /T ) được chứa trong các hầm và trên boong theo chi ề u chìm ứng với dấu mạn khô chở gỗ mùa hè (x e m 3.2.1- 1 ), với toàn bộ dự t rữ; 2. Tàu như ở trạng thái -1 nhưng với 10% dự t rữ; 3. Tàu ch ở gỗ có tỷ khối chở hàng dự kiến lớn nhất chứa trong các hầm và t rên boong, với toàn b ộ dự trữ. 4. Tàu như ở trạng thái -3 nhưng v ớ i 10% dự trữ; 5. Tàu không hàng với t oàn b ộ d ự t rữ; 6. Tàu như ở t rạng t hái -5 nhưng v ớ i 10% dự trữ . 3.3.2. Việc xếp hàng lên các tàu chở gỗ phải phù hợp với các y ê u cầu của TCVN 6259-11:2003 - Phần 11 “ Mạn khô ” và những chỉ d ẫ n của Bản th ô ng báo ổn định hoặc B ả n hướng d ẫ n đặc biệt. 3.3.3. Khi tính ta y đòn ổn định h ì nh dáng của các tàu ch ở gỗ cần tính thêm cả thể tích hàng gỗ tr ê n boong trên suốt chiều rộng và chiều cao của g ỗ với hệ số ngấm nước : 0,25. 3.3.4. Trong Thông báo ổn định phải có các t ài liệu để thuyền t rưởn g có thể đánh giá được ổn định của tàu khi chở gỗ trên boong, h ệ s ố ngấm nước của gỗ phải lấy lớn hơn 0,25. Nếu khô n g biết hệ số ng ấ m nước của g ỗ th ì phải lấy ít nhất 3 tr ị số 0,25; 0,40 và 0,60. Ở tr ạ ng thái tải trọng có hàng gỗ trên boong diện tích ở dưới tay đòn ổn định tĩnh không được nhỏ hơn 0 , 08 m.rad , đến góc nghiêng tới 40 o hoặc tới góc vào nước nếu góc đ ó nhỏ hơn 40 o . 3 . 3. 5. Chiều cao t â m nghiêng ban đ ầu đã hiệu chỉnh của các tàu ch ở g ỗ ở tr ạng thái nêu ở 3 . 3.1-1 kh ô ng được nhỏ hơn 0,10 mét , Đối với trạng thái nêu ở 3.3.1-2 và -4 không được nhỏ hơn 0,05 mét , đ ố i với trạng thái nêu ở 3.3.1-5 và -6 không được nhỏ hơn 0,15 mét . 3.3.6. Khi xác định lượng b ă ng ph ủ th ì b ề mặt cao nhấ t của hàng g ỗ trê n boong được coi là m ặ t boong, còn diện t ích m ặ t bên cao hơn be sóng là một phần của diện tích h ứ ng gi ó . T iê u chuẩn lượng b ă ng phủ cho nh ữ ng bề m ặ t đó được lấy lớn hơn ba lần so với qui định ở 2.4 . 3.3.7. Đối với những tàu chở gỗ dự kiến khai thác trong những vùng mà ở đó việc tính lượng băng phủ không yêu cầu , đồng thời được khai thác vào mùa hè ở những vùng lạnh gi á thì b ả n tính ổn định cho trạng thái tải trọng xấu nhất trong số các t r ạng thái nêu ở 3 . 3.1-1 , 3.3.1-4 phải tính đến lượng t ă ng trọng lượng hàng g ỗ do ẩm ư ớ t. Khi không đủ các số liệu tin cậy v à độ ẩm của từng loại gỗ trong lúc tính toán th ì n ê n t ă ng tr ọng lượng hàng trên boong lên 10%. Lượng t ă ng đó được coi là sự di chuyển hàng, không tính vào thành phần trọng tải của tàu. 3.3.8. Nếu tàu chở g ỗ dùng để chở những loại hành hóa khác thì phải kiểm tra ổn định theo qui định ở 3.2 . Trong trường hợp này, các bản tính tay đòn ổn định hình dáng của tàu ch ở gỗ và các bản tính diện tích hứng gió kh ô ng tí n h đến hàng gỗ trên boong. 3.3.9. Những yêu cầu của Chương này cũng áp dụng cho cả nh ữ ng kiểu tàu khác khi chúng được sử dụng để ch ở gỗ trên boong. Những qui đ ị nh ở 3 . 3.2 (liên quan đến y ê u cầu về sự phù hợp với các qui định của TCVN 6259-11: 2003 - Ph ầ n 11 “ Mạn kh ô ”) và qui định 3.3.3 không áp dụng cho những tàu mà tính nổi của hàng gỗ trên boong không đ ư a vào tính toán ổn định. 3.3.10. Những b ể chứa giữa tàu nằm ở vùng 1/2 ch iề u dài tàu phải phân thành những khoang kín nước theo chiều d ọc phù hợp. 3.4. Tàu chở dầu 3.4.1. Ph ả i kiểm tra ổn định của các tàu dầu theo các tr ạng t hái tải trọng sau đây : 1. Tàu ở chiều chìm theo dấu mạn khô mùa hè (có xét đến 3.2.1-1 ), đủ hàng và 100% dự trữ; 2. Tàu đ ủ hàng, có 10% dự tr ữ; 3. Tàu không hàng, có 100% dự trữ; 4. Tàu như trạng thái -3 , có 10% dự trữ. 3.4.2. Đối với những tàu tiếp dầu, phải kiểm tra ổn định cho những trạng thái bổ sung: Tàu có 75% hàng hóa khi có các mặt tự do trong các bể chứa hàng của mỗi loại và có 50% dự trữ, không có nước d ằ n. Khi tính đến ảnh hư ở ng các mặt t ự do trong các b ể chứa dự trữ của t àu phải tiến hành theo 1.4.7 , mức hàng trong các bể chứa hàng lấy the o mức chứa thự c t ế của chúng. 3.4.3. Những yêu cầu ở 3.4.2 cũng đ ược áp dụng cho t àu t hu gom dầu. 3.4.4. Khi nhận hàng hoặc tr ả hàng, bao gồm cả giai đ oạn trung gian, ổn đ ịnh của tàu dầu có hàng trong khoang ho ặ c ké t d ằ n có chi ề u rộng v ượ t quá 60% c hiề u rộng tàu phải phù hợp v ớ i nh ữ ng y ê u cầu bổ sung dưới đây. 1. Khi nh ậ n hàng hoặc tr ả hàng đ ượ c tiến hành tại c ả ng, chiều cao tâm nghi ê ng đã hiệu chỉnh không được nhỏ h ơ n 0,15 m và gi ớ i hạn dư ơ ng của ổn định nguyên vẹn kh ô ng nhỏ hơn 20 o . 2. Khi nh ậ n ho ặ c t r ả hàng được t hực hi ệ n trên bi ể n và ở vịnh, phải t hỏa m ã n tất cả các y ê u c ầ u của phần này. 3. K h i t ính t oán hiệu ch ỉ n h ả nh hưở ng của m ặt t hoáng chất lỏng, phải tí nh đến ả n h hưởn g của mặ t thoáng lớ n n hất t ro n g tất c ả các k h o a ng hàng, k ét dằ n và k é t d ự t rữ. 4. Nếu k hô ng t h ỏa mãn những y ê u c ầu ở - 1 , -2 , do việc áp dụng các yêu cầu ở -3 , thì phải đưa ra các ch ỉ dẫn khi nh ậ n/ giao h àng đ ể thỏa mãn những qui định đ ó. Những chỉ dẫn này có thể đ ưa vào nội dung bản Th ô ng báo ổ n đ ịnh, nếu được Đ ă ng kiểm chấp nh ậ n. 5. Những chỉ dẫn n ê u ở -4 phải đư ợc t rì n h bày chi tiết t he o những qu i định sau: (1) B ằ ng một ng ô n ngữ mà mọi th uyền viên đ ề u hi ể u rõ khi nh ậ n/ trả hàng và phải dịch ra tiếng Anh; (2) Kh ô ng phải thực hiện b ất kỳ p hé p tính nào ngoài những tính toán đ ã nêu trong những phần liên quan ở Thông báo ổ n đ ịnh; (3) Li ệ t k ê t ó m t ắ t các hầ m h àng và các ké t d ầu mà chúng đồ ng thời có m ặ t thoáng t ự d o ở bấ t kỳ giai đ oạn nh ậ n/ trả hàng nào; (4) P hả i có nh ữ n g t ính toán điển hình v ề việ c t h ỏ a mãn các tiê u chuẩn ổn đ ịnh khi nhận/ tr ả hàng ở bất kỳ t rạng th ái t ải trọng nào đ ã n êu tr ong Thông báo ổn định., bao g ồ m cả bản liệt kê các hầm hàng và k ét dằ n mà chúng có thể đồ ng th ờ i có mặ t t hoáng t ự d o t rong các giai đ oạn nh ậ n/ tr ả hàng; (5) P h ải có các chỉ d ẫ n cần t hiế t để có thể đ ộ c lập lập kế hoạch nhận/ trả hàng trước, bao gồm các thông tin sau: (a) Cao đ ộ t r ọ n g tâ m cho phép, d ạng đ ồ thị hoặc b ả ng, phù hợp với qui đ ịnh 3.4.4-1 , 3.4.4-2 ; (b) Phư ơ ng pháp đánh giá nhanh ảnh hưởng đ ến ổn định do s ố lượng các hầm, két có m ặ t thoáng t ự do ở bất kỳ giai đ oạn nhận/ t r ả hàng nào: (c) Kiểu ph ươn g ti ệ n có sẵn trên t àu đ ể kiể m t ra, kiểm soát nhận/ tr ả hàng t ừ vị tr í quan sát sự ảnh hư ở ng đ ế n ổn đ ịn h của tà u; ( d ) Phư ơ ng pháp ki ểm soá t nhận/ tr ả hàng và cảnh báo sớm về kh ả năng làm suy giảm ổn định; (e) Ki ể u phương t i ệ n có sẵn để ngừng n hậ n/ trả hàng nếu ổn định giảm đến mức nguy hiểm; ( f) Th ô ng số v à k hả năng và t h ủ tục sử dụng máy tính t r ê n tàu. Thông báo các hệ thống tự đ ộng khác nhau tr ê n t àu để kiểm soá t nh ậ n/ trả hàng (bao g ồ m cả h ệ thống kiểm soát rót đầy két, phần mềm máy tính dùng đ ể tính toán c â n b ằ ng và ổn định của t àu v.v...); chúng phải được đ ặ t đ ể hiệu c hỉ nh các hành độ ng ph ả i tính đến trong t rường hợp g ặ p khó khăn v ề mặt kỹ thuật trong quá trình nh ậ n/ t r ả hàng và t rong trườ ng hợ p khẩn c ấ p. 6. P hả i đ ưa ra hành đ ộng đ i ề u ch ỉ nh trong t rư ờn g h ợ p có th ể s ẩ y ra trục trặc kỹ t huật bất thường t rong quá trình nh ận / tr ả hàng và trong t rường hợ p kh ẩ n c ấ p. 7. Các ch ỉ d ẫ n được l ậ p phù hợp với qui đ ịnh 3.4.4- 5 phải được trình bày t rong bản Thông báo ổn định và đưa vào ph ầ n m ề m của máy tính tính t oán câ n b ằ ng và ổn định tàu. Phải đặt một bản sao các chỉ d ẫ n ở vị trí kiểm soát nh ậ n/ t rả hàng. 3.4.5. Những tàu d ầu có tổ ng d ung t ích (GT) b ằ ng và l ớ n hơn 5.000 , phải t hỏa mãn các y ê u cầu sau đây: 1. Mỗi t àu phải thỏa mãn những qui định 3.4.5- 1 ( 1 ) 3.4.5 - 1 (2) dưới đây (x e m chỉ dẫn ở 3.4.5- 1 (3)) tại b ất kỳ chiều chìm khai thác nào ở những t rạng th ái tải trọng ( kể c ả d ằ n) xấu nhất có th ể sẩy ra (phù hợp với t hực trạng nhận/ trả hàng), bao g ồ m cả giai đoạn nhận/ tr ả hàng trung gian. Trong mọi trạng thái tải trọng đều phải coi là có mặt thoáng của chất lỏng trong các két dằn. (1) Tại cảng: Chiều cao t â m nghiêng ban đ ầu đã hiệu chỉnh (h o ) không được nhỏ hơn 0,15 m . (2) Trên biển: (a) Chiều cao tâm nghi ê ng ban đầu đã hiệu chỉnh (h o ) không được nhỏ hơn 0,15 m ; (b) Đường cong ổn định tĩnh phải thỏa mãn qui định ở 5 . 2.1-1 và -2 ; (c) Khi tính toán ổn định, mỗi hầm hàng (nếu chứa hàng) phải được coi là chứa đầy đến mức mà tại đó tổng mômen thể tích hàng theo qui luật tuyến tính và mômen quán tính mặt thoáng tại góc nghiêng b ằ ng 0 o đạt đến trị số cực đại của ch ú ng. Tỷ trọng hàng phải phù hợp với dung tích chở hàng mà tại đó tâm nghiêng ngang tăng theo qui luật tuyến tính đạt giá trị nh ỏ nhất khi có 100% dự trữ và dằn (bằng 1% của tất cả các két dằn), khi tính toán chấp nhậ n lấy giá trị cực đại của mômen quán tính mặt thoáng c h ất l ỏ ng trong các két dằn. Khi tính toán chiều cao tâm nghiêng ban đ ầu, việc hiệu chỉnh đối với mặt thoáng chất lỏng dựa vào mômen quán tính riêng của các bề m ặ t tự do ở tư thế tàu th ẳ ng đứng. Cánh tay đòn ổn định tĩnh có thể được hiệu chỉnh trên cơ s ở mômen dịch chuyển chất lỏng. 2. Việc thỏa mãn các qui định ở 3.4. 5 -1 phải được bảo đảm bằng tiêu chuẩn thiết kế. Có thể cho phép bổ sung kết hợp những chỉ dẫn khai thác đơn giản, nh ữ ng ch ỉ dẫ n này phải tuân thủ các yêu cầu sau: (1) Được Đăng kiểm thẩm duyệt; (2) Có bản liệt kê nh ữ ng hầm hàng và két dằn mà chúng có mặt thoáng trong quá trình nhận/ tr ả hàng lỏng với d ãy các giá trị tỷ trọng hàng có thể có. Tiêu chuẩn ổ n định tĩnh đã n ó i ở trên được tính bằng mét ; (3) Ch ỉ dẫn phải dễ hiểu đối với các bên liên quan trong quá trình nhận/ tr ả hàng lỏng; (4) Tạo khả năng lập kế hoạch tiến trình nhận/ trả hàng lỏng và dằn tàu; (5) Có thể so sánh được đồ thị ổn định thực với tiêu chuẩn yêu cầu, thể hiện ở dạng đồ thị và dạng bảng; (6) Không cần yêu cầu sĩ quan trên tàu phải tính toán gì thêm khi nhận/ trả hàng lỏng; (7) Phải có các chỉ dẫn liên qua n đến hành động điều ch ỉ nh có hiệu quả của sĩ quan trên tàu để nhận/ trả hàng trong trường hợp có sai lệch với đồ thị có sẵn và có sự cố; (8) Phải nh ấ n mạnh trong Thông báo ổn định và phải treo bản chỉ d ẫ n này ở vị trí kiểm soát nhận/ trả hàng, đ ồ ng thời phải đưa vào phần mềm tính toán cân b ằ ng-ổn định của tàu. 3. Nh ữ ng yêu cầu ở 3.4 . 5-1 , 3.4. 5 -2 được áp dụng đối với nh ữ ng tàu mà: (a) Hợp đồng đóng mới kết thúc đúng vào hoặc sau ngày 01/ 02/1999, hoặc (b) Không c ó hợp đồng đóng mới mà tàu được đ ặ t ki (keels) hoặc ở giai đoạn đóng mới tương tự, vào đúng hoặc sau ngày 01/08/1999, hoặc (c) Việc đóng mới được hoàn thành vào ngày 01/ 02/ 2002, hoặc tàu được hoán cải lớn, hoặc (d) Đối với những tàu mà hợp đồng đóng mới được ký kết sau ngày 01/ 02/1999, hoặc (e) Không có hợp đồng, nhưng việc hoán cải lớn được bắt đầu vào sau ngày 01/ 08/ 1999, hoặc việc hoán cải được hoàn thành vào sau ngày 01/ 02/ 2002. 3.5. Tàu có công dụng đặc biệt 3.5.1. Phải kiểm tra ổn định của tàu nghiên cứu khoa học, thăm dò, thủy văn, thực tập và những tàu tương tự theo các trạng thái tải trọng sau đ ây : 1. Tàu với toàn bộ số nhân viên chuyên nghiệp trên đó và toàn bộ dự trữ; 2. T à u như trạng thái - 1 nhưng với 50% dự trữ; 3. Tàu như trạng thái -1 nh ư ng với 10% dự trữ; 4. Tàu nh ư trạng thái -1 , -2 , -3 nhưng với toàn bộ hàng nếu được vận chuyển. 3.5.2. Ổn định của nh ữ ng tàu c ó công dụng đặc biệt phải thỏa mãn các yêu cầu ở từ 3.1.2 đến 3.1.5 và ở từ 3.1.7 đến 3.1.9 . Theo yêu cầu nói tr ê n cần phải coi số nh â n viên chuyên nghiệp l à hành khách. 3.5.4. Đ ố i với n hữn g t àu có c ô ng dụng đặ c biệt t ương t ự ki ể u t àu cung ứ ng , n ế u được Đ ă ng kiểm chấp nh ậ n, có thể gi ả m bớ t các yêu c ầu v ề đườn g cong ổ n định t ĩnh như được n ê u ở 3.10.5 . 3.6. Tàu kéo 3.6.1. Quy định chung 1. Ph ả i kiểm tra ổ n định của các t àu k é o the o các trạng thái tải trọng sau đ ây: (1) Tàu v ớ i toàn bộ dự t rữ; (2) Tàu với 10% dự trữ. Các t àu kéo có hầm hàng phải kiểm t ra b ổ sung: (3) Tàu với t oàn b ộ h à ng trong các h ầ m với t oàn bộ dự trữ: (4) Tàu với t oàn bộ hàng trong các hầm với 10% d ự trữ. 2. Ngoài vi ệ c thỏa m ã n các y ê u c ầ u của Chươ ng 2 , các tàu kéo phải có ổn định đ ộng đủ để ch ố ng lại được tác dụng g â y ng hiê ng của l ự c dậ t ngang t ính toán của dây kéo ở những trạng thái t ả i t rọng đ ó, nghĩa là sao cho góc nghiêng động q d1 do sức d ậ t của d â y kéo kh ô ng lớn hơn những giới hạn được qui định dưới đ ây. 3.6.2. Các tàu kéo h oạt đ ộng trong c ả ng và vùng vịnh 1. Góc ng hiê ng đ ộng của t àu không đ ược lớn hơn góc vào nước hoặc góc l ậ t, lấy góc nào nhỏ hơn, nghĩa là cần phải t hỏ a mãn y ê u cầu sau : Trong đ ó: l dl : Tay đ òn ổn đ ịn h đ ộng đ ược coi là tung độ của đường cong ổn định động của tàu kéo ở góc nghiêng b ằ ng góc vào nư ớ c (x em 3.7.2-3 ) h oặc góc l ậ t, lấy góc nào nhỏ hơn, m . l dn : Tay đ òn ng hiê ng động thể hiện tác dụng sức d ật của dây kéo, m . 2. Tay đò n nghiêng động l dn ( m ) t ính t he o c ô ng t h ứ c : Trong đ ó: l ’ n : C hiề u cao áp lực thủ y đ ộng của v ậ n tốc, m . Giá trị l ’ n được xác định theo Bảng 10/ 3.1 phụ thuộc vào c ô ng suất máy chính của t àu N e ; B ả ng 10/3.1 C hiề u cao áp lực thủy đ ộ ng v ậ n tốc l ’ n và tốc độ dật ngang của dây kéo n r N e [ KW ] <> 300 450 600 750 900 1050 1200 1350 1500 n r ( m /s ) 1 , 30 1,33 1 , 37 1 , 43 1,55 1,70 1,88 2,08 2,29 2,50 l ’ n ( m ) 0 , 0862 0,0903 0 , 096 0,104 0 , 122 0,147 0 , 180 0,220 0 , 268 0 , 319 Trong đó a và e tính theo c ô ng thức : 3. Khi kiểm tra ổn định tàu kéo chịu tác dụng dật của d â y kéo, góc vào nước phải xác định dựa theo giả thiết r ằ ng t ất cả các c ử a đi vào bu ồ ng máy, bu ồ ng nồi hơi và cả các thượng tầng trên boong cao nhất, t ấ t cả các cửa ở các lối ra vào các buồng n ằ m dưới boong cao n hất, không phụ thuộc vào kết cấu, đều m ở . 4. Việc kiểm tra ổn định của các tàu kéo chịu tác dụng d ậ t của dây kéo không cần tính đến lượng băng phủ và ảnh hưởng của mặt thoáng hàng lỏng. 5. Khi có những thiết bị đặc biệt để phòng móc kéo trượt xuống dưới hoặc dịch về đuôi với dây kéo nằm ngang tàu, nếu lấy X H và Z H khác với các giá trị nói trên th ì trong từng trường hợp phải được Đăng kiểm xem xét đặ c biệt. 3.6.3. Các tàu kéo hoạt động tr ê n biển 1. Góc nghiêng của nh ữ ng tàu kéo biển khi chịu lực dật của d â y kéo tr ong điều ki ệ n chòng chành kh ô ng được lớn hơn góc mà đường cong ổn định tĩnh đạt cực đại hoặc góc vào nước lấy góc nào nhỏ hơn (các yêu cầu 3.6.2- 3 không áp dụng cho các tàu kéo hoạt động trên biển), ngh ĩ a là phải thỏa mãn yêu cầu : Trong đó : l dmax : Tung độ đường cong ổn định động ở góc nghiêng b ằ ng góc mà đường cong ổn định tĩnh lớn nhất hoặc góc vào nước, lấy góc nào nhỏ hơn, l dn : Tay đòn nghiêng động tính theo 3.6.2-.2 , trong đó l ’ n lấy bằng 0,2 mét . D K : Một phần của K 2 xét đến ảnh hưởng của chòng chành ngang đối với góc nghiêng tổng cộng và được tính theo công thức : Trong đó: q 2r : Tính theo 2.1.3 ( độ ). c , b , a v à e : Tính theo 3. 6 .2-2 . 2 . Khi kiểm tra ổn đ ịnh của các tàu kéo biển (1) Đi ề u 3.6.2- 5 v ẫn có hi ệ u l ự c. (2) Đ ố i với đ ường cong ổ n đ ịnh tĩ nh có hai cực t rị hoặc có di ệ n tích d ả i theo chi ề u ngang ở góc mà đường cong ổn định t ĩnh đ ạ t c ự c đại nêu ở 3.6.3-1 p hả i lấy góc n ghi ê ng ở cực trị t hứ nh ấ t hoặc góc ứng với điểm giữa c ủa đ oạn nằm ngang. (3) Việc kiểm tra ổ n đ ị nh chịu t á c dụng dật của dâ y k é o không cần t ính đ ến ảnh hưởng của các mặt t hoáng của hàng lỏng. 3. Khi ki ểm tra ổn định của các tàu k é o b i ể n ph ù hợp với y ê u c ầ u của Chương 2 cũng như của chương này, t i ê u chuẩn b ăn g ph ủ phải lấy : (1) L ớn hơn so với qui định ở 2.4 hai lần đố i với các t àu k é o chuy ê n dùng để cứu h ộ. (2) Đố i với cá c t àu k éo khác lấy t h e o 2.4 . 4. N ế u t àu kéo biển được dùn g đ ể làm vi ệ c ở c ả ng và vũng đ ậu t àu, thì những yêu cầu ở 3.6.2 áp dụng cho nó ph ả i đượ c Đ ă ng ki ểm qui đ ịn h ri ê ng. 3.7. Tàu cuốc 3.7.1. Đ iề u kiện làm việc Đi ề u kiện làm việc là điều kiện khai thác tàu theo công dụng trong những khu vực đã được qui định: 1. Vùng v e n biển cách bờ 20 hải l ý. 2. Vùng bao gồm c ả những khu vực hoạ t động của t àu đ ã đ ược qu i định. 3.7.2. Các trạng thái tải trọng C ầ n phải phân tích các t rạng t hái tải t rọng sau đâ y t h e o chủng loại tàu cuốc và các dạng t hiết bị cuốc. 1. Đố i v ớ i t àu cu ố c các loại, khi di chuyển : (1) Tàu đủ dự trữ, không đ ấ t , các t hi ế t bị cuốc đặ t ở t ư thế chạy tàu; (2) Như t r ê n nhưng với 10% dự trữ. 2. Trong đi ề u kiện làm vi ệ c đ ối với các tàu cuốc có khoang đất và sà lan đất: (1) Tàu đủ 100% dự trữ, có đấ t t rong hầm, các thi ế t bị cuốc được cố đ ịnh khi trên biển; (2) Như t r ê n với 10% dự t rữ. Đối với các tàu cuốc có khoang đất được trang bị gầu ngoạm cần phải xét thêm các trạng thái tải trọng khi cần trục gầu ngoạm làm v iệ c ở một mạn và tay đòn cần trục n ằ m trong mặt ph ẳ ng sườn, có đấ t trong gầu ngoạm, với mô men lớn nh ất và c ả khi cần ở vị t rí cao nhất có đ ể ý đến góc nghiêng ban đầu. Các trạng thái này được á p d ụng cho tàu với 10% d ự t rữ và với t oàn bộ dự trữ, có đất cũng như không có đất trong hầm. Chú thích : (1) Trọng lượ n g đ ấ t ở trong gầu ngoạm được l ấy b ằ ng 1,6 V (t ấn ) , trong đó V là thể tích g ầ u ngoạm ( m 3 ). (2) Lượn g đất tro ng hầm v à vị trí trọng tâ m c ủ a đất được xác đ ịn h theo điề u kiện h ầm chứa đầy đất đ ồ ng n h ất t ớ i mức tràn cao nh ấ t h oặ c đế n mép c ao nh ất c ủ a th àn h h ầ m. Nếu kh ô ng có t hiế t bị ró t chuyển th ì xác định theo chi ề u chìm của tàu ứ ng với dấu mạn khô qui địn h t h eo độ s â u của khu v ự c cuốc. 3. Trong đ i ề u kiện làm vi ệ c của các tàu cuốc có xích gầu (1) Tàu v ớ i t oàn bộ dự t rữ, có đ ấ t t rong các gầu, khung dàn gầu được c ố định khi ra khơi; (2) Như t r ê n với 10% dự trữ. Ch ú thích: (1) Đất được c oi l à ở trong c ác g ầ u thuộc ph ầ n t rên của xích (t ừ t ang tr ê n đến t ang dưới). (2) Trọng I ư ợ n g đấ t trong m ỗ i g ầ u đ ược I ấ y b ằ ng 2V , trong đó V là th ể tích toàn bộ của một g ầ u ( m 3 ). 4. Trong điều kiện làm việc của các tàu cuốc, trừ những tàu cuốc có xích gầu (1) Tàu với toàn bộ dự t r ữ, có các t hiết bị làm việc n ằ m ở vị trí cao nh ấ t có thể g ặ p khi làm việc bình thường. (2) Như trên với 10% dự trữ. Đối với những t àu cuốc được trang bị cần trục gầu ngoạm cần phải tính thêm các trạng thái tải trọng bổ sung phù h ợ p với 3 . 7 .2-2 . Chú thích: ( 1 ) Ống d ẫ n bùn ở trong tàu được coi là chứa đầ y đất với mật độ 1 , 3 T / m 3 . (2) Trọng lượng của đ ấ t trong g ầ u ngoạm được l ấy b ằ ng 1, 6V (tấn), trong đó V là thể t ích của g ầ u ngo ạ m , tính b ằ ng m . 3.7.3. Tính toán ổn định hình dáng và thử nghiêng 1. Khi tính tay đòn ổn định hình dáng của các tàu cuốc, các ống của hộp thông gió có thể coi là đóng kín mà kh ô ng phụ thuộc vào chiều cao của thành ống, nếu chúng có những n ắ p đậy thỏa mãn các yêu cầu ở 7.9 , TCVN 62 5 9 7:2003 - Phần 7-B “ Vật l iệu và Trang thiết b ị ”. 2. Các tàu (sà lan đất, tàu hút v.v...) mà do đặc điểm kết cấu không đảm bảo được tính kín nước của hầm đ ấ t, có thể phải thử nghiêng khi có nước ở trong hầm ăn th ô ng với b ê n ngoài. 3.7.4. Kiểm tra ổn định trong đ i ề u kiện làm việc và khi di chuyển 1. Ổ n định của các tàu cuốc khi di chuyển phải kiểm tra theo vùng mà tàu di chuyển qua theo qui định. Khi đ ó trong bản thuyết minh cũng như trong Thông báo ổn định phải ghi rõ các điều ki ệ n di chuyển nếu được dự kiến trước (gồm nước d ằ n, khối lượng vật tháo rời của các thiết bị làm vi ệ c, vị trí của tr ọng lượng treo trên khung g ầ u, khả n ă ng vận chuyển hàng ở tr ong hầm tàu ngoài khu v ự c cách bờ 20 h ả i lý v.v...). Các tàu cuốc đ ư ợc tr ang bị thiết bị gầu có th ể di chuyển tr ong vùng không hạn chế mà ch ỉ phải gỡ xích cần gầu. 2. Khi tính ổn định của các tàu cuốc tr ong điều ki ệ n làm vi ệ c cần lấy : (1) Trong vùng 1 : Áp suất gió cho các tàu hoạt động ở vùng không hạn ch ế theo tiêu chuẩn của vùng hạn chế I. Đối với vùng hạn chế I thì theo tiêu chuẩn của vùng 1 nhưng giảm xuống 25%, đối với các vùng còn lại thì theo tiêu chuẩn của vùng hạn chế II , biên độ chòng chành theo tiêu chuẩn của các vùng không hạn ch ế . (2) Trong vùng 2 : Áp suất gió và biên độ chòng chành phù hợp với qui định cho vùng hoạt động của tàu. 3. Biên độ chòng chành của các tàu cuốc kh ô ng có rãnh xẻ ở thân tàu, không có vây giảm lắc, sống đáy nhô, xác định theo công thức 2.1 . 3-1 và Bảng 10/2.2,10/2.4 và 10/3.2 . Đối với các vùng hoạt động hạn chế I, II và III theo công thức ở 2.1 . 3-1 bi ê n độ chòng chành được nhân với đại lượng X 3 có trị số lấy theo Bảng 10/3.3 . Việc tính đến các vây giảm lắc hoặc sống đáy nhô được tiến hành theo 2.1 . 3-2 . Đối với những tàu có hông nhọn phải chú ý đến các ch ỉ dẫn ở 2.1 . 3-3 . Đối với những tàu cu ố c có hầm đất và sà lan có cửa đáy, hệ số X 1 xác định theo tỷ số B/d được nhân với : ( V + V B )/ V Trong đó: V : Thể tích của tàu không tính đến cửa ( m 3 ). V B : Thể tích của tàu có cửa ( m 3 ). 4. Ổ n định của các tàu cuốc và các t àu cuốc có hầm đất được tr ang bị cần trục gầu ngoạm, trong các trạng thái t ải trọng bổ sung (xem 3.7.2-2 ) phải t hỏa mãn các yêu cầu ở 4.1 . 5. Ổ n đ ị n h của các t àu c u ốc và sà lan có hầm đ ất, t rong đó kết cấu các cửa đáy của hầm đấ t và bộ phận tru yề n động cửa đ ó c ó t h ể đổ đất ở m ộ t mạn ch ỉ p h ải kiểm t ra kiểu đ ổ đó theo tiêu chuẩn t hời tiết phù hợp với các ch ỉ dẫn ở 3.7.4- 6 và 3.7.4-7 đ ối v ớ i các trạng t hái tải trọng xấu nhất nêu ở (1) và (2) của 3.7.2-2 nếu : (1) M ậ t độ của đất t rong h ầ m nhỏ hơn 1,3 T / m 3 ở góc nghiêng tĩnh q B C 1 và biên độ chòng chành 10 o . (2) M ậ t đ ộ của đấ t trong h ầ m bằn g hoặc l ớ n hơn 1,3 T /m 3 có xét đế n đặc t rưng đ ộ ng lực khi đổ đất ở biên độ ch òng c h ành bằ ng 10 0 cộng với bi ê n độ d ao đ ộng lớn nhất q 3 r của t àu so với góc nghiêng ngang t ĩnh sau khi đổ đấ t. Trị số q 3r đượ c xác định the o c ô ng th ức : q 3 r = 0 , 2 q BC1 Sơ đồ hợp lý để t ính mômen l ật đ ượ c t r ì n h bày trong mục “Xác địn h môm e n l ậ t” ghi trong Phụ lục 2 . Bả ng 10/3.2 H ệ số X 1 B/d Kiểu tàu 2 , 50 2 , 75 3 , 00 3 , 25 3 , 50 3 , 75 4,00 4,25 4,50 4 , 75 5,00 5,25 5,50 Các t àu cuốc 1 , 08 1 , 06 1 , 04 1,02 1 , 00 0 , 99 0,98 0 , 96 0,94 0,91 0,90 0 , 90 0 , 90 Tàu cuốc v à sà lan có h ầ m đất 1 , 12 1 , 09 1,06 1 , 03 1 , 01 0,98 0 , 96 0 , 94 0,92 0,90 0,88 0 , 85 0 , 83 Bả n g 10/3 .3 Hệ số X 3 ≤ 0 , 04 0 , 05 0,06 0 , 07 0 , 08 0,09 0,10 0 , 11 0,12 0 , 13 0,14 0,15 0,16 0,17 0,18 0,19 ≥ 0,20 X 3 1 , 27 1 , 23 1 , 16 1,08 1, 0 5 1 , 04 1 , 03 1,02 1 , 01 1,00 1,00 1,01 1,03 1,05 1,07 1 , 10 1,13 6. Chuy ể n vị n ằ m ngang của t rọ n g t âm t à u y g ( m ) khi đổ mộ t nửa số đất ở một mạn từ hầm ch ứ a đ ầy ắp đấ t được xác đ ịnh th eo c ô ng t hức : y g = Py / (2W) Trong đó: P : Trọng l ượ ng của t oàn b ộ đất t rong h ầ m, ( t ấ n ). y : Khoảng cách t rọng t â m của số đất đ ổ ở m ộ t mạn so v ớ i mặ t đ ối xứng. W = W max - P/2 W max : Lượng chiếm nướ c của tàu trư ớ c lúc đổ đấ t , ( t ấn ). 7. Đồ thị ổn đ ịnh t ĩnh và động của t àu t ính theo công t hức sau đây : l 1 = l - y g cos q l d1 = l d - y g sin q Trong đ ó : l và l d : Tay đòn ổn đ ịnh tĩnh, độ ng ( m ) khi lượng chiếm nước của tàu W m ax được t ính theo giả thiết l à trọng tâ m của tàu n ằ m ở mặt đố i xứng. 8. Ổn định của tàu cu ố c khi dùng b ă ng chuyền đ ể chuyển đ ấ t phải kiểm t ra ở t rường hợp tác dụng tĩnh của mô m e n lực của băng chuy ề n có đ ầy đấ t (k hô ng xét đ ế n t ác dụng của gió và sóng). Lúc đó ổn định của t àu đ ược coi là đủ nếu góc nghi ê ng tĩnh l ớ n n hất k h ông lớn h ơ n góc vào nước ho ặ c góc mà mạn khô còn lại 300 mm , lấy góc nào nhỏ h ơ n. 3.7.5. Tính ảnh hưởng của hàng lỏng Khi tính ảnh hưởng của hàng lỏng theo các chỉ d ẫ n 1.4.7 dành cho các tàu cuốc và sà lan có hầm đất cần phải giả thiết rằng: 1. Đối với tàu có đất, nếu mật độ đất lớn hơn 1,3 T / m 3 thì đất được coi là hàng r ắ n không x ô dạt; cánh tay đòn ổn định tĩnh và động được xác định theo lượng chiếm nước và vị trí trọng tâm của đất trong hầm không đổi. 2. Đối với tàu có đất, nếu mật độ đất bằng hoặc nhỏ hơn 1 ,3 T/m 3 thì đất được coi là hàng lỏng, việc tính tay đòn tĩnh và động được tiến hành theo trọng lượng và trọng tâm biến đổi của đất có xét đến tr ư ờng hợp đất tràn qua mạn và I ư ợng giảm chiều chìm của tàu. Nếu tàu có vách dọc tr ong hầm đất thì không được sử dụng cách tính tương t ự , trường hợp này đất được coi là rắn. 3. Đối với tàu không có đ ấ t thì hàm đất được coi là ăn thông với nước b ê n ngoài, nghĩa là các cửa và các van đều m ở , việc tính tay đòn ổn đ ịn h tĩ nh và động phải dựa theo trọng lượng cố định (như đối với tàu bị thủng). 3.7.6. Tính lượng b ă ng ph ủ của các thiết bị cuốc 1. Khi tính lượng băng phủ của các tàu cuốc, hình chiếu nằm của các thiết bị cuốc phải cộng vào hình chiếu nằm của các boong (hình chiếu đứng l ê n mặt đối xứng tính vào diện tích hứng gió). 2. Mômen theo chiều cao của các trọng lượng băng bổ sung phải xác định theo độ cao trọng tâm hình chiếu của thiết bị đang ở tư thế làm việc hoặc vận hành lên bề m ặ t đối xứng. 3.7.7. Đồ thị ổn định tĩnh 1. Đồ thị ổn định tĩnh của các tàu cuốc và sà lan có hầm đất khi đang di chuyển hoặc trong các điều ki ệ n làm việc phải thỏa mãn các yêu cầu ở 2.2 . 2. Đ ồ thị ổn định tĩnh của các tàu cuốc có xích gầu, đ ố i với tất cả các trạng thái tải t r ọng nêu ở 3.7.2 cũng như khi tính thêm trọng lượng băng phủ phải thỏa m ã n các yêu cầu sau : (1) Giới hạn dương (góc lặn) của đ ồ thị q v không được nhỏ hơn 50 o . (2) Tay đòn lớn nhất của đồ thị ổn định tĩnh ở góc nghiêng q m không nhỏ hơn 25 o phải: Không nhỏ hơn 0,25 mét khi tàu làm việc ở khu vực 1 Không nhỏ hơn 0,40 mét khi tàu di chuyển, chuyển vùng và làm việc ở khu vực 2. 3. Đối với các tàu cuốc có xích gầu và c ó tỷ số B/D > 2,50 được giảm các góc q v và q m so với yêu cầu 3.7.7-2 các lượng như sau : (1) Đối với góc q v (giới hạn dương của đồ thị) một lượng D q v tính theo công thức dưới đây hoặc theo Bảng 10/3.4 phụ thuộc vào t ỉ số B/D và tiêu chuẩn thời tiết K : D q v = 25 0 ( B/D - 2,5)( K -1) Phải lấy: B / D = 3,0 nếu B / D > 3,0 và K = 1,5 nếu K > 1,5 Trị số D q v , phải qui tròn số. (2) Đối với q m thì giảm một lượng b ằ ng một n ử a D q v . (3) Đối với những tàu cuốc hoạt động ở vùng biển không hạn chế không được giảm q v và q m . Bả ng 10/3.4 Lượng hiệu chỉnh D q v (đ ộ ) K B/D 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 ≥1,5 ≤2,5 0 0 0 0 0 0 2,6 0 0,25 0,50 0,75 1,00 1,25 2,7 0 0,50 1,00 1,50 2,00 2,50 2,8 0 0,75 1,50 2,25 3,00 3,75 2,9 0 1,00 2,00 3,00 4,00 5,00 ≥3,0 0 1,25 2,50 3,75 5,00 6,25 Chú thích : Các trị số D q v lấy ở Bả ng ph ả i quy t ròn số. 3.8. Tàu có chiều dài nhỏ hơn 20 mét 3.8.1. K h i t ính t ay đòn ổn đ ịn h hình dáng ch ỉ cần tính đế n lầ u tầ ng một thỏa mãn các y ê u cầu ở 1 .4.2-3 ( 1 ) và có thê m lỗ lên xuống boong phía t rên hoặc ra v à o hai mạn. 3.8.2. Không ph ả i kiểm tra ổ n đ ịnh the o ti ê u chuẩn thời tiết. Tuy vậy, vi ệ c cho phép khai thác t àu c ầ n phải có những hạn chế về k hoản g cách t ừ chỗ t rú và điề u ki ệ n sóng. Đối với những t àu có kích t h ướ c nhỏ cần p hả i xác định và ghi trong thông báo những hạn chế v ề vùng và điề u ki ệ n hoạ t đ ộ ng. 1. Tàu có chi ề u d ài nhỏ hơn 15 mét và những t àu khách có chiều d ài nhỏ hơn 20 mét có th ể qui định vùng hoạ t đ ộ ng hạn chế III. Những t àu có c hiề u dài t ừ 15 đến 20 mét trừ tàu khách có t hể qui định vùng hoạt đ ộng hạn ch ế kh ô ng cao h ơ n vùng hạn chế II. 2. Đối với những t à u không ch ở khách có chiều dài nhỏ hơn 15 mét đư ợc phép ra khơi và hoạt động ở biển khi cư ờn g đ ộ sóng k hô ng l ớ n h ơ n cấp 4 , tàu có chi ề u dài từ 15 đến 20 mét t hì sóng không lớn hơn cấp 5. 3. Các tàu khách dướ i 20 mét đ ược phép ra k hơ i và hoạ t đ ộng ở biển khi cường độ sóng không lớn hơn cấp 3. 4. C ă n cứ vào đ ộ ổn định, tính đi bi ể n và mức độ an toàn của vùng khai thác khi có dự báo t hời tiết và kinh nghi ệm khai thác ở cùng vùng đ ó của những tàu đồng dạng, có kích thước tương tự hoặc gần đúng, Đ ă ng ki ể m có th ể t hay đổi mức đ ộ hạ n chế vùng hoạt độ ng và cường độ sóng cho phép n ê u ở 3.8.2-1 , 3.8.2-3 . 5. Khi qui đị nh cư ờ ng độ cho phép t ới hạn của sóng cho các t àu nh ỏ được đ ặ t trên các tàu chở nó (ví dụ tàu mẹ), ngoài các y ê u cầu qui đ ị nh ở 3. 8 .2-2 và 3.8.2-3 cần phải chú ý t ới cường đ ộ sóng tới hạn đ ể có thể n â ng chúng m ột cách an t oàn lên tàu mẹ. 6. Trong nh ữ ng vùng có chế độ sóng đ ặc biệt t h e o ý kiến của Đăng kiểm có thể phải có th êm hạn chế. Những vùng có chế độ sóng đặ c bi ệt là : vùng sóng ven bờ, vùng có chiều cao sóng t ăng đột ngột và đ ộ dốc sóng l ớ n (các tường ch ắ n sóng ở c ử a s ô ng, sóng nước cạn , v.v..). Vùng có chế độ sóng đặc biệt được xác định theo số li ệ u của trạm khí tượn g thủy v ăn địa phương. 3.8.3. Đối với n h ững t àu có B/D > 2, lượng gi ảm góc giới hạn d ư ơn g ( góc l ặ n) xác định t h e o 2.2.2-1 với t rị số cố định K = 1 ,5. 3.8.4. Điểm gián đoạn của đồ thị ổn đ ịnh tĩnh theo góc vào nước nói ở 2.2.4 không được xuất hiện ở góc nhỏ hơn 40 0 . 3.8.5. Đồ th ị ổn đ ịn h t ĩnh của các t àu cá trong c ác đ i ề u ki ệ n đánh b ắ t t h e o t rạng thái t ải tr ọng n ê u ở 3.5.4 có th ể k hô ng thỏ a mãn y ê u c ầu ở 2.2.1 v ề t ay đòn l ớ n n hất và yêu cầu ở 2.2.4 v ề góc lặn qui ư ớ c . Tay đòn lớ n nh ất của đồ thị ổ n định tĩnh ở t rạng t hái t ải t rọng này không được nhỏ hơn 0,20 mét . 3.8.6. Chiều cao tâm nghiêng ban đầu đã hiệu chỉnh ở tất cả các trạng thái tải trọng không được nh ỏ h ơ n 0,5 mét , tr ừ trường hợp tàu không (xem 2.3.1 ) và tàu cá ở trạng thái tải trọng nêu ở 3. 5 .4 không được nhỏ hơn 0,35 mét . 3.8.7. Theo qui định, không cho phép khai thác tàu ở tình trạng có khả năng băng phủ, nh ư ng nếu theo chức n ă ng và nhiệm vụ không thể tránh được việc chạy tàu vào vùng b ă ng giá thì chiều cao tâm nghiêng ban đ ầu và các thông số khác của đồ thị ổn định tĩnh có tính đến lượng băng phủ không được nhỏ hơn các trị số qui định ở 2.2 , 3.8 . 3 , 3 . 8 . 4 , và 3.8.6. 3.8.8. Trong Thông báo ổn định phải ghi các thông số cho phép về tốc độ của tàu và góc bẻ lái khi quay vòng. Tốc độ cho phép và góc bẻ lái khi rời vòng lượn xác định bằng phương pháp thử trong thời gian t hử bàn giao các tàu đầu tiên của l oạt theo điều kiện là góc nghiêng của tàu khi lượn vòng ổn định không được lớn hơn : 1. Đ ố i với tàu không chở khách - góc mà tại đó boong mạn khô b ắ t đầu nhúng vào nước hoặc 12 o , lấy góc nào nhỏ hơn. 2. Đối với những tàu chở khách có tính đến tác dụng đồng thời của khách tập trung v ề một mạn (theo 3.1.2 ) - góc mà tại đó boong mạn kh ô bắt đầu nhúng nước hoặc 15 o lấy góc nào nh ỏ h ơn . Đ ă ng kiểm có thể bắt buộc các tàu không ch ở khách (ví dụ có chở người không thuộc biên chế thuyền viên) áp dụng qui định ở 3.8.9-2 . Đối với tàu có chiều dài nhỏ hơn 20 mét không áp dụng các yêu cầu ở 3.1 . 3 và 3.1.4 . 3.8.9. Ổ n định ban đầu của các tàu ch ở khách phải đ ư ợc kiểm tra theo yêu cầu ở 3.1.2 . Trong đó góc nghiêng do khách tập trung về một mạn không được lớn hơn góc mà trước lúc boong b ắ t đ ầu nhúng nước mạn khô còn lại 0 , 10 mét hoặc 12 0 , lấy góc nào nhỏ hơn. Nếu cần, yêu cầu ở 3.1.2 có thể phải áp d ụ ng cho tàu không chở khách (nhưng chở người không thuộc biên chế thuyền vi ê n). Trong trường hợp đó góc nghiêng được xác định với sự di chuyển về một mạn của mọi người ở tr ê n tàu, không li ê n quan đến việc điều động tàu. 3.8.10. Trong Thông báo ổn định phải ghi rõ rằng khi tàu chạy trên sóng có chiều dài b ằ ng hoặc lớn hơn chiều dài của tàu, tốc độ của tàu n s ( h ả i lý ) không được lớn hơn trị số tính theo công thức : n s = 1,4 Trong đ ó : L : Chiều dài tàu ( m ). 3.8.11. Việc áp dụng yêu cầu ở 3.8 cho ổn định của tàu kéo có chiều dài nhỏ hơn 20 mét trong từng trường hợp là đối tượng được Đ ă ng kiểm xem xét đặc bi ệ t. 3.9. Tàu Công te nơ 3.9.1. Khi tính ổn định của những tàu c ô ng te nơ, ch iề u cao tr ọng t â m t ừng công te nơ phải l ấ y b ằ ng một nửa chiều cao của công te nơ mỗi loại. 3.9.2. Ổn đị n h của tàu công te nơ phải kiểm tra theo các trạng thái tải tr ọng sau đây : 1. Tàu với số lượng c ô ng te nơ lớn nhất có thể ch ở (đầy hàng và tr ọng lượn g b ì của mỗi loại công te nơ) với toàn bộ dự trữ và nếu cần, với nước d ằ n ứng với chiều chìm theo với dấu mạn kh ô mùa hè ; 2. Tàu như trạng thái -1 nh ưn g v ớ i 10% dự trữ; 3. Tàu với s ố lượng công te nơ lớn nhất có thể ch ở (60% hàng và tr ọng lượng bì của m ỗ i loại c ô ng te nơ) với t oàn bộ dự trữ và nếu cần, v ớ i nước d ằ n ; 4. Tàu như ở trạng thái -3 nhưng với 10% dự tr ữ ; 5. Tàu v ớ i những c ô ng t e nơ k h i kh ố i lượng của m ỗ i c ô ng t e n ơ có hàng b ằ ng khối lượng hàng và trọng lượng bì l ớn nh ấ t của mỗi loại c ô ng te nơ với t oàn b ộ dự trữ và , n ế u cần, với nước dằn ứng với chi ề u chìm t heo dấu mạn kh ô mùa h è : 6. Tàu như t rạng t há i -5 nh ưng v ớ i 10% dự t rữ: 7. Tàu với s ố l ượ ng lớn nhất các c ô ng t e nơ r ỗ ng , với t oàn bộ dự trữ và nước dằn ; 8. T à u nh ư t rạng thái -7 nhưng với 10% d ự tr ữ; 9. Tàu không hàng như ng với toàn bộ d ự trữ : 10. Tàu như trạng t hái -9 nh ưng v ớ i 10% dự t rữ. Khi chọn s ơ đồ b ố t rí công te nơ ở tr ê n tà u cho những t rạng t h á i t ải t rọng n ó i t r ê n cần ph ả i chú ý tớ i tải tr ọng cho phép tác dụng lên k ết c ấ u thân tà u. 3.9.3. N ế u ngoài các t rạng t hái tả i trọng nêu ở 3.9 .2 mà p hả i x é t đến những t rạng thái t ải t rọng khác t hì ổn đ ịn h của t àu công te nơ cũng ph ả i kiểm tra theo n h ữ n g trạng t hái đó, với t oàn b ộ dự tr ữ, 10% dự t rữ và, n ế u c ầ n , với nước d ằ n. 3.9.4. Ổ n định của t àu c ô ng t e nơ ở mọi t rạ n g thá i tải trọng c ó chở công te nơ phải sao cho góc nghiêng tĩnh khi tàu đ ang quay vòng xác định t h e o đồ th ị ổn đ ịn h hoặc dưới t ác dụng của gió ngang không được lớn hơn mộ t n ử a góc nghi ê ng mà boong mạn kh ô b ắ t đ ầu n húng nước. Trong mọi trường hợp góc đ ó không được lớn h ơn 15 0 . Trong t rường h ợ p , n ế u đ ược Đ ă ng ki ểm c hấ p thuận, khi ch ỉ x ế p các công t e nơ (hàng boong) t rên những n ắ p mi ệ ng hầm hàng th ì có th ể lấy góc nhỏ nh ất t rong các góc vào nước của mép t r ê n mi ệ ng hầm hàng hoặc góc vào nước của công te nơ (khi c ác c ô ng te nơ nh ô ra quá m é p mi ệ ng h ầ m hàng) thay cho góc m é p boong cao nhất nhúng nước. 3.9.5. M ôm en nghiêng do quay vòng ổ n đ ịn h M ô men ng hiê ng do quay v ò ng ổn đ ịn h đượ c t ính t heo công t hức : Trong đ ó: n s : Tốc đ ộ của t àu t rư ớ c khi q uay vòng ( Hải lí /giờ ). 3. 9.6. M ô m e n nghiêng do gió t ính the o 2. 1 .2-1 trong đó áp suất gió p n lấy b ằ ng 0,6 trị số cho ở B ả ng 10 / 2.1 . Khi tính góc nghiêng t ĩnh do t ác d ụng của gió p hả i gi ả thiết r ằ ng m ô men nghiêng không phụ thuộc vào góc nghiêng của tàu. 3.9.7. Tấ t cả các bản t í nh góc ng hiê ng tĩ nh do gió thổi ngang hoặc quay vòng đều phải tính đến cả lượng hiệu chỉnh ảnh h ư ở ng m ặ t t ự do hàng l ỏ ng theo 1.4.7 và bỏ qua l ượ ng b ă ng ph ủ . 3.9.8. C hiề u cao t âm nghiêng ban đầ u đ ã hiệ u ch ỉ nh của các t àu c ô ng t e nơ ở các t rạng t hái tải trọng có chở công t e n ơ, b ỏ qua lượng băng ph ủ, kh ôn g đ ược nhỏ hơn 0,15 mét . 3.9.9. Các tàu c ô ng t e nơ p hả i lắp đ ặ t các b ể c h ứa hoặc nh ữ ng thiết bị khác được Đăng kiểm công nh ậ n đ ể có thể kiểm tra được ổn đ ịnh ban đầ u của t àu , t rong đ ó x é t đến yêu cầu t h ử nghi ê ng trong khai t hác. 3.9.10. Các yêu cầu của ch ư ơ ng này đượ c áp dụng cho những t àu khác dùng để ch ở trên boong những hàng hóa được đặt trong công te nơ. Theo 3.9.2-1 và 3-9.2- 5 nếu không th ể chở hàng theo dấu mạn kh ô mùa hè thì có thể xé t tàu ở chiều chìm lớn nh ất có t h ể có t rong những t rạng t hái tải t rọng đ ó. 3.10. Tàu phục vụ/ phục vụ dàn khoan biển 3.10.1. Chương này áp dụng cho các tàu phục vụ có chi ề u dài từ 24 tới 100 mét . Nếu chiều dài của tàu phục vụ lớn hơn 100 mét th ì các yêu cầu về ổn định của chúng phải được Đăng kiểm xem xét riêng. 3.10.2. Ổn đ ịnh của các tàu phục vụ phải kiểm tra khi tính đến độ chúi xảy ra đồng thời. 3.10.3. Ổn định của các tàu phục vụ ngoài các trạng thái t ả i tr ọng quy định ở 1.4.8-2 còn phải kiểm t r a theo các trạng thái tải trọng sau đây : 1. Tàu với toàn bộ dự trữ và toàn bộ hàng trên boong, với khối l ư ợng ri ê ng của hàng dự kiến lớn nhấ t trong trường hợp phân bố phần hàng còn lại xấu nhất (khi ch ở ống trên boong, có lưu ý đến lượng nước trong các ống). 2. Tàu như trạng thái -1 nhưng với 10% dự trữ. 3.10.4. Khi ch ở ống trên b oong, thể tích nước V a phải xác định theo công thức sau đây phụ thuộc thể tích của bó ống V a t và t ỉ số mạn kh ô tại sườ n giữa f trên chiều dài của tàu ( L ). Thể tích của bó ống là tổng thể t ích bên t rong ống v à kh ô ng gian giữa các ống. V a được lấy như sau : Nếu ≤ 0,015 Nếu 0,015 <> <> Nếu ≥ 0,03 Vấn đề giảm số lượng nước tính toán trong ống khi ở các đ ầu ống có n ắ p hoặc khi chiều cao bó ống lớ n hơn 0 , 4 chiều chìm của tàu phải thỏa thuận với Đăng kiểm. 3.10.5. Đối với những tàu phục vụ có B/D lớn hơn 2, cho phép giảm góc ứng với tay đòn lớn nhất của đồ thị ổn định tĩnh tới 25 0 , còn góc giới hạn dương của đ ồ thị tới 50 0 , trong đó cánh tay đòn lớn nhất l m a x ( m ) và tiêu chuẩn thời tiết K không đư ợ c nhỏ hơn các trị số lớn nhất tính theo các công thức: l m a x ≥ 0,25 + 0,005 ( 60 0 - q v ) Hoặc l m a x ≥ 0,25 + 0,01 (30 0 - q m ) K ≥ 1 + 0,1 (30 0 - q m ) Hoặc K ≥ 1 + 0,05 (60 0 - q v ) 3.10.6. Khi tính lượng băng phủ, b ề mặt cao nhất của hàng trên boong phải được coi là boong, hình chiếu của m ặt cạnh l ê n be sóng phải được coi là phần diện tích hứng gió tính toán. Tiêu chuẩn băng phủ đư ợc lấy theo 2.4 . 3.10.7. Các tàu phục vụ có ch ở ống trên boong, hoạt động ở vùng có băng phủ, khi tính ổn định phải tính đến đ ồ ng th ờ i lượng b ă ng ph ủ và nước ở trong ống. Ố ng bị băng phủ, xếp ở trên boong được xác định theo sơ đ ồ sau : Khối lượng b ă ng bên trong ống được xác định theo c ô ng thức : ( KG ) Trong đó : m li : Kh ố i lượ n g b ă ng đóng cứng t rong m ỗ i ống lấ y theo Bảng 10/3.5 . n i : Số lượng ống cùng đ ường kính trong bó ố ng t hứ i . k : Số l ượ ng bó ố ng có cùng đườ ng kính. Bả ng 10/3.5 Kh ố i lượng b ă ng đóng cứng trong mỗi ố ng Đường kính ố ng, m 0 , 05 0 , 1 0 , 2 0 , 3 0,4 0 , 5 0 , 6 Khối lư ợ n g b ă ng ở trong một ố ng, kg 0, 2 2 , 1 26 , 7 125 376 899 1831 Chú th í ch : V ới cá c trị số tr u ng gian của đường kính ống , k hố i lượng băng lấy the o phép nội suy t uyến tính K h i t ính t oán khối lượn g b ăn g ph ủ tr ê n bó ố ng , p hả i xác địn h diện tích mặt t r ê n và cạnh b ê n có chú ý đ ế n độ cong c ủa ống tron g bó . Tiêu chu ẩ n bă ng ph ủ đượ c l ấ y the o 2.4 . 3.10.8. Nếu các tàu p h ục vụ là m c ả nhiệm vụ lai dắ t , t hì phải thỏa mãn các yêu cầu của 3.7 . Ngoài ra tàu còn ph ả i c ó thiết bị để t rao chuyển dây k é o. Các yêu c ầ u v ề móc kéo được trình bày ở TCVN 6259-7:2003 - Phần 7- B “ Trang thiết b ị ”, các y ê u cầ u về k ết cấu tời kéo đượ c qui định ở Chương 16 của TCVN 6259-3:2003 - Phần 3 “ H ệ th ố ng máy tàu ” . 3. 10.9 . N ếu các tàu p h ục vụ là m cả nhiệ m vụ rút n e o của dàn khoan, thì phải t hỏa mãn các y ê u c ầ u 4.1.7-1 ( 1 ) và 4.1.7-1 (4). Trong đó, môme n ng hiê ng d o gió M v và biên đ ộ chòng chành của tàu phục vụ cũng phải tính theo phương pháp đ ã được Đ ă ng kiểm c ô ng nhận. CHƯƠNG 4 CÁC YÊU CẦU VỀ ỔN ĐỊNH CỦA CẦN CẨU NỔI, PHAO CHUYỂN TẢI VÀ Ụ NỔI 4.1. Cần cẩu nổi 4.1.1. Đi ề u kiện làm việc Cần cẩu nổi được phép thực hi ệ n các thao tác nâng hàng và chuyển hàng tr ê n boong tr ong phạm vi vùng biển hạn chế II và III . 4.1.2. Các trạng thái tải trọng 1. Trong trạng thái làm việc, phải kiểm tra ổn định của cần c ẩ u nổi ở các trạng thái tải sau đây (không tính đến lượng băng phủ): (1) Toàn bộ hàng tr ê n móc, với mômen hàng lớn nhất: - Với toàn b ộ hàng, toàn bộ dự trữ; - Với toàn bộ hàng, 10% dự tr ữ; - Không hàng, toàn bộ dự trữ; - Không hàng, 10% dự tr ữ . (2) Không hàng tr ê n móc khi cần ở t ư thế cao nhất: - Với toàn bộ hàng, toàn bộ dự trữ; - Với toàn b ộ hàng 10% dự trữ; - Không hàng, toàn bộ dự trữ; - Không hàng, 10% dự trữ. (3) Khi hàng bị rơi: - Thân c ầ n của cần trục quay nằm trong mặt ph ẳ ng th ẳ ng góc với m ặ t đ ố i xứng; - Trên những cần trục không quay, làm việc b ằ ng cần nằm trong mặt phẳng dọc phải xét đến khả n ă ng không đối xứng của tải trọng trên móc, nếu kết cấu cần trục cho phép; - Vị trí trọng t â m tính toán của hàng n ằ m trên móc được l ấ y tại điểm treo hàng vào cần; - Khi hàng bị rơi cần ph ả i kiểm tra ổn đ ịnh cho tr ạng thái tải trọng xấu nhất về mặt ổn định, khi hàng t r ên móc có tính cả việc bố trí không đối xứng số hàng trên boong. 2. Khi di chuyển, phải kiểm tra ổn định của cần cẩu nổi có tính đến lượng b ă ng phủ khi cần nằm ở tư thế hành trình t heo các trạng thái tải trọng sau đây : (1) Toàn bộ hàng, với toàn b ộ dự trữ ; (2) Toàn b ộ hàng, 10% dự trữ; (3) Không hàng, toàn bộ dự tr ữ ; (4) Không hàng, 10% dự trữ. 3. Ở trạng thái kh ô ng làm việc, phải kiểm tra ổn định của cần cẩu nổi có tính đến l ượng b ă ng phủ cho trạng thái tải trọn g xấu nh ấ t và m ấ t ổn định nêu ở 4.1.2-1 (2). 4.1.3. T í nh ổn định h ình dáng Các bản tính ổn định hình dáng phải tính cả độ chúi ban đ ầu. 4.1.4. Tính diện tích m ặ t hứng g i ó 1. Diện tích tính toán của các phần tử hứng gió A vi : ( 1 ) Đối với kết cấu có thành liên tục, đối với các máy móc và thiết bị trên boong v.v , ... là diện tích hình chiếu giới hạn b ằ ng đường bao của kết cấu, máy móc, thiết bị v.v...; (2) Đối với kết cấu dạng lưới, là diện tích hình chiếu giới hạn bằng đường bao của kết cấu trừ các lỗ giữa các chi tiế t ; (3) Đố i với kết c ấ u g ồ m những thanh có chiều cao b ằ ng nhau đ ặt cái nọ sau cái kia (xem Hình 10/4.1 ), là diện t ích hình chiếu của thanh trước nếu khoảng cách giữa các t hanh nhỏ hơn chiều cao của thanh đứng trước ; Là d i ệ n t ích hình chi ế u toàn bộ của t hanh đứng tr ư ớc và 50% diện tích của thanh đứng sau nếu khoảng cách gi ữ a chúng b ằ ng chiều cao của t hanh hoặc lớn hơn, nh ư ng nhỏ hơn 2 lần chiều cao của chúng ; Là di ệ n t ích hình chiếu của t ất cả các thanh nếu khoảng cách giữa chúng b ằ ng nhau hoặc lớn hơn hai lần chiều cao của chúng. a > h A vi = A v = A ’ v = A ” v = A ”’ v h ≤a <> A vi = A v + 0,5( A ’ v + A ” v + A’’’ v ) a ≥ 2h A vi = A v + A ’ v + A ” v + A ’’’ v Hì n h 10/4.1 Tín h toán diện tích m ặ t hứng gió bao g ồ m các thanh Nếu chiều cao c ủa các t hanh không đồ ng đ ề u thì phải tính c ả phần diện tích của những t hanh đứng sa u kh ô ng bị t h an h đứng trước ch e khuấ t . 2. Tay đ òn hứng gió z v ( m ) p hả i t ính t h e o công th ức : Trong đó: z i : Chiều cao t rọng tâ m của các diệ n t ích A vi t ính t ừ đ ường nước. Trị số z v đ ược xác đị nh có t ính đế n độ chúi. 3. Hệ s ố hứng gió k i của các ph ầ n t ử h ứ n g gió đư ợ c lấy t h e o B ả ng 10/4.1 . Bảng 10/4.1 Hệ số hứng gió k i C á c p hần tử hứng gió k i - Các dàn và t hanh đặc 1 , 4 - Phầ n kh ô của thân t àu, k ế t c ấ u dạng h ộ p có mặ t ngoài nh ẵ n , các bu ồ ng lái chữ nhậ t , các máy t r ê n boon g , các c hi tiết nh ỏ t r ê n boong và các v ật đ ố i tr ọ ng. 1 , 2 - Các kế t cấu làm bằ ng ốn g ph ụ thuộc vào tích số của áp su ất gió q (Pa) với bình phương đư ờng kính của ố ng d 1 ( m )) K h i qd 2 t ≤ 10 N 1 , 2 Khi qd 2 t ≥ 15 N 0,7 - Các dây cẩu Khi d k ≤ 20 m m 1 , 2 Khi d k > 20 m m 1 , 0 - Hàng hóa ( nếu k hô ng có s ố liệu để t h a y đổ i h ợ p lý hệ số hứng gió ) 1 , 2 Chú thích : (1) Đ ố i với các t rị số qd 2 t t ru n g gian k i đ ược x á c đ ịnh bằng nội suy tuyến t í nh. (2) Các t rị s ố k i của những ph ầ n t ử k hô ng ghi t rong B ả ng t rong từng trường hợp phải được Đăng ki ể m c ô ng nhận. 4. Các hệ số v ù ng n i đề cập đến sự biến thiên áp suất động của gió theo chiều cao diện tích của vùng hứng gió so với m ặ t nước được lấ y theo Bảng 10/4.2 . B ả ng 10/4.2 Hệ số vùng n i Chiều cao tới mặt nước (giới hạn vùng) ( m ) <> 10 ¸ 20 20 ¸ 30 30 ¸ 40 40 ¸ 50 50 ¸ 60 60 ¸ 70 70 ¸ 80 80 ¸ 90 90 ¸ 100 n i 1,00 1,25 1 , 40 1 , 55 1 , 69 1 , 75 1 , 84 1,94 2 , 02 2 , 10 5. Đối với m ỗ i trạng thái của cần cẩu nổi (làm việc, kh ô ng làm việc, hành trình, chuyển vùng) m ặ t hứng gió của các bề mặt không liên tục (hàng rào, cột bu ồ m, dây nh ỏ và các vật nh ỏ bé khác,) nên tính bằng cách tăng thêm 2% diện tích tổng cộng mặt hứng gió lớn nhất của các b ề m ặ t liên tục (có tính đến các hệ số k i và n i ) và 5% mômen tĩnh của diện tích đó. Trong đi ề u kiện băng phủ, lượng t ă ng đ ó phải lấy t ương ứng bằng 4 và 10% hoặc 3 và 7,5% tùy theo tiêu chuẩn băng phủ. Như v ậ y diện tích hứng gió của các bề m ặ t liên tục và các m ô men tĩnh của d iện tích đó phải lấy c ố định cho tấ t c ả các phương án của trạng t hái tải tr ọng tư ơn g ứng. 6. Diện tích hứng gió tính toán của hàng trên móc tính theo đường bao thực của h à ng, có tính đến hệ số hứng gió và chiều cao nâng hàng lớn nhất, nghĩa là tư ơn g tự như 4.1.4-1 có lưu ý đến cả 4.1.4-3 và 4.1.4-4 . Tâm hứng gió của mã hàng đang nâng phải lấy tại điểm treo hàng vào cần. Khi thiếu các số liệu thực tế, diện tích hứng gió tính toán của hàng phải lấy theo B ả ng 10/4.3 . Bảng 10/4.3 Diện tích hứng gió của hàng trên móc kA n i Khối l ượ ng hàn g ( tấn ) 10 20 32 40 50 63 80 100 125 140 160 180 kA n i , m 2 12 19 24 26 30 34 38 43 48 54 58 60 Khối lư ợ ng hàng ( tấn ) 200 225 250 280 320 400 500 630 710 800 900 1000 kA n i , m 2 64 67 72 75 85 96 108 127 135 142 150 157 Chú thích : Các trị số trung gian của kA n i t ính b ằ ng nội suy tuyến t ính. 4.1.5. Tính bi ê n độ chòng chành 1. Biên độ chòng chành của cần cẩu nổi ( độ ) tính theo công thức : q r = X 1,2 X 3 Y + D q r Trong đó: X 1 , 2 và X 3 : Hệ số không thứ nguyên ; Y : Số nhân ( độ ); D q r : Lượng hiệu chỉnh lưu ý đến chiều cao trong tâm của cần cẩu nổi so với m ặ t nước ( độ ). Các hệ số X 1, 2 lấy theo B ả ng 10/4.4 ph ụ thu ộ c vào tỷ số và , B ảng 10/4.4 Hệ số X 1,2 B/ ( C b d ) 9 , 0 9 , 5 10,0 10,5 11,0 11 ,5 12 , 0 13 14 X 1,2 ≥ 0 , 50 1 , 48 1 , 38 1 , 29 1,23 1 , 17 1 , 13 1,09 1,03 0 , 99 ≤ 0,25 1 , 9 8 1,83 1 , 68 1,54 1 , 42 1,31 1,22 1,08 0,97 Chú thích : K h i 0,25 <> <> , 50 th ì X 1,2 được xác định theo nội suy t uyến t ính. C hiề u cao sóng có mức đ ảm b ả o 3% ( h 3% ) đ ược lấy phụ t hu ộ c vào cường độ sóng mà cần cẩu được ph é p làm vi ệ c (trạng thái là m việc) hoặc phụ thuộc vào vùng hoạ t đ ộng t h e o Bảng 10/4.9 (hành trình, chuyển vùng). H ệ số X 3 lấ y theo Bả ng 10 /4.5 . Hệ số Y lấy t h e o Bả ng 10/4.6 phụ thuộc vào đ ặc trưng F . Đặc t rư n g F t ính t h e o c ô ng thức : Trong đó: n : Hệ số bằ ng : 0,414 Cho cần cẩu nổi có cần vươn song song với mặt đ ối xứng. 0,331 Cho c ầ n c ẩ u nổi có c ầ n vươn thẳ ng góc với mặt đ ối xứng. Lượng h i ệ u chỉnh D q r ( độ ) tính the o công thức : Bảng 10 /4.5 H ệ số X 3 F 0,20 0 , 25 0,30 0,40 0,50 0,60 0,70 0,80 0,90 1,00 1,10 1,20 0 , 12 0 , 01 0 , 02 0,04 0 , 06 0,10 0,20 0,35 0,57 0,81 1 ,00 1,15 1,21 0 , 13 0 , 01 0 , 03 0 , 04 0 , 08 0,15 0,28 0,45 0,67 0,86 1,00 1 , 12 1,16 0 , 14 0 , 02 0 , 03 0, 05 0 , 11 0,20 0,36 0,55 0 ,7 4 0 , 89 1,00 1,09 1,14 0 , 15 0 , 02 0,0 4 0 , 06 0 , 14 0,27 0,47 0,6 6 0,80 0,92 1,00 1 , 07 1 , 11 0 , 16 0 , 03 0, 05 0 ,0 9 0,19 0 , 34 0,56 0,74 0,85 0,94 1,00 1,05 1,09 0,17 0 , 04 0 , 07 0 , 12 0 , 25 0 , 45 0,66 0,79 0,88 0,95 1,00 1 , 04 1 , 08 0,18 0 , 05 0,09 0 , 16 0,3 3 0,55 0,72 0,83 0,90 0,96 1,00 1,03 1 , 06 0 , 19 0 , 06 0,11 0 , 20 0, 43 0,63 0,77 0,86 0,92 0,97 1,00 1,03 1,06 0,20 0 , 07 0 , 13 0 , 25 0 , 51 0,70 0,81 0,88 0,93 0,98 1,00 1,02 1,05 0 , 21 0 , 08 0 , 16 0 , 30 0,59 0 , 75 0 , 84 0 , 90 0,94 0,98 1,00 1 , 02 1,04 0 , 22 0 , 09 0,18 0 , 35 0 , 64 0 , 79 0 , 86 0,91 0,95 0,98 1,00 1,02 1,04 0 , 23 0 , 10 0,22 0 , 40 0 , 69 0,81 0,88 0 , 92 0,95 0,98 1,00 1,02 1,04 0,24 0 , 11 0 , 25 0 , 44 0 , 73 0 , 83 0 , 89 0 , 93 0,95 0,98 1 , 00 1 , 02 1 , 03 0 , 25 0 ,13 0 , 28 0 , 48 0 , 76 0 , 84 0,90 0 , 93 0,95 0 , 98 1 , 00 1 , 02 1,0 3 Chú thích : Các t rị s ố trung g ian của h ệ số X 3 tính b ằ ng nội suy t uyến t ính. B ả ng 10/4.6 Số nh â n Y F 0 , 14 0 , 15 0 , 16 0 , 17 0,18 0,19 0,20 0,21 0,22 0,23 0 , 24 Y ( độ ) 34,2 32,4 30 , 1 27,3 24,8 22,6 20,4 18 , 7 17,0 15,5 14,3 2. Nếu biên độ chòng chành của cần cẩu nổi khi hành trình ( q r ) tính theo 4.1.5-1 cao hơn góc boong nhúng nước q d ho ặ c góc mà điểm giữa hông tàu ở sườn giữa nổi lên kh ỏ i mặt nước ( q b ), thì biên đ ộ chòng chành tính toán ( độ ) được tính theo công thức sau : (1) Khi q d q r ≤ q b q ’ r = ( q b + 5 q r )/6 (2) Khi q b <> q r ≤ q d q ’ r = ( q b + 5 q r )/6 (3) Khi q r > q b và q r > q d q ’ r = ( q b + q d + 4 q r )/6 3. Bi ê n độ chòng chành có thể được xác đị nh từ dữ liệu thử mô hình tàu. 4.1.6. Tính lượng b ă ng phủ cho phép 1. Khối lư ợ ng b ă ng tr ê n một mé t vu ô ng diện tích nằm cách mặt nước 10 mét được lấy bằng 1/2 trị số quy định ở từ 2.4.3 đến 2.4.5 . Trong trường hợp này, diện tích và chi ề u cao tâm hứng gió tính được xác định như sau : (1) Đối với trạng thái tải trọng ứng với chiều chìm nhỏ nh ấ t trong các tr ạng thái tải trọng phải kiểm tra t heo qui định 4.1.2-2 . (2) Đối với trạng thái tải trọng được chọn đ ể kiểm tra ổn định theo qui định 4.1.2-3 . 4.1.7. Ổ n định của c ầ n cẩu nổi trong trạng thái làm việc 1. Ổn định của cần cẩu nổi được coi là đ ủ , nếu : (1) Góc nghiêng do tác d ụng đồng thời của mômen nghiêng ban đầu (vì hàng trên móc ho ặ c đối trọng khi không có hàng trên móc v.v...), tác dụng t ĩ nh của gió và chòng chành không lớn h ơ n góc mà c ầ n cẩu làm việc an toàn (xem 4.1.7-2 ) hoặc góc mép boong nhúng nước ho ặ c góc mà điểm giữa h ô ng tàu ở sườn giữa nhô lên kh ỏ i mặt nước, lấy góc nào nhỏ hơn. Trong mọi trường hợp góc này không nên lớn hơn 8 0 đối với cần cẩu nổi làm việc tr ê n sóng, và 6 0 đối với cần cẩu nổi không được phép làm việc trên sóng. Khi đó khoảng cách th ẳ ng đ ứ ng của các lỗ d ùng để xác định góc vào nước đến đường nước thực tế không được nh ỏ h ơ n 600 milimét . Đối với những cần cẩu nổi có thể làm việc an toàn ở các góc nghiêng lớn hơn qui định trên, thì góc nghiêng cho phép phải được Đăng kiểm xem xét trong từng trường hợp cụ thể. (2) Tay đòn lớn nhất của đ ồ thị ổn định tĩnh không nhỏ hơn 1,0 mét ở góc nghiêng không nhỏ hơn 14 0 và giới hạn d ương của đồ thị ổn định tĩ nh (góc lặn,) không nhỏ hơn 25 0 . (3) M ô men l ật M c có tính đến tác dụng đồng thời của hàng bị rơi và chòng chành, ít nhất phải lớn gấp hai lần m ô me n nghi ê ng do gió M v. (4) Góc nghi ê ng độ n g do tác dụng đ ồng thời của hàng bị rơi, gió và chòng chành ít nhất phải nhỏ hơn góc vào nước 1 o , khi làm việc. 2. Góc nghiêng mà cần cẩu làm việc an toàn phải phù hợp với các yêu cầu kỹ thuật quy định đối với cần cẩu. 3. Góc ng h iêng ( độ ) do tác dụng đồng thời của mômen nghiêng ban đầu, tác dụng tĩnh của gió và chòng chành tính theo công thức: q d2 = q o + q s + q r Trong đó: q o và q s : Tính theo công thức: q o = 57 0 ,3 Y g / h q s = 57 0 ,3 M v / ( hgW ) q r : Tính theo 4.1.5-1 . Đ ố i với các c ầ n cẩu nổi k hô ng làm vi ệ c t r ên sóng, góc q r l ấ y b ằ ng không. Góc q o , q s , q r được lấy đ ồ ng hư ớng. 4. M ômen nghiê ng M v ( kN.m ) khi g óc ghi ê ng của c ầ n c ẩ u nổi b ằ ng không được tính t h e o công th ức : M v = 0 , 15 ( z v + f 1 ) S k i n i A vi 5. H ệ số f 1 lấy the o B ảng 10/4.7 phụ th uộc vào t ỷ số và góc q 0 . 6. Trong những t rư ờ ng h ợ p có lý do xác đ áng đ ược Đăng kiểm chấp nh ậ n có thể dùng những hạn chế b ổ sung v ề t hờ i t i ế t khi t h ự c hiện các thao tác cẩu hàng cụ thể. Trong t rường hợp đó khi kiểm t ra ổn định t heo 4.1.7-1 áp suất động của gió và chiều cao s ó ng tính t oá n được lấy the o Bả ng 10/4.8 ứng với những hạn chế đã qui định. 7. Góc ng hiê ng của cần c ẩ u nổi t r ướ c l ú c hàng b ị rơi q d2 đ ược lấy bằ ng tổ ng số các góc do h à ng t r ê n móc và do bố trí hàng k h ô ng đối xứng t r ê n boo ng q 0 v à b i ê n đ ộ c hòng chành q r trừ đ i góc nghi ê ng q s do t á c dụn g của gió. P h ư ơ ng pháp hợp lý để t ính mô m e n l ậ t và góc nghiêng động n ê u ở 1.3.1- “ Xác định Môme n lật ” của Phụ lục B . 8. N ế u đ ược Đăng ki ểm ch ấ p nh ậ n, có t hể xác định m ôme n nghiêng M v khi cần c ẩ u neo/ buộc. Bảng 10/4.7 Hệ số f 1 q 0 ( độ ) 0 2 4 6 8 10 2,0 0 , 43 0 , 44 0 , 42 0,36 0,27 0,18 2 , 2 0 , 64 0 , 67 0 , 62 0 , 47 0,33 0,22 2,4 0 , 88 0 , 96 0,82 0,58 0,39 0 , 26 2,6 1,18 1 , 28 1,02 0 , 69 0,46 0,31 2 , 8 1 , 53 1 , 68 1,22 0,80 0,52 0,35 3 , 0 1, 95 2 , 06 1,43 0,91 0 , 58 0 , 39 3 , 2 2 , 43 2 , 48 1,64 1 , 02 0,64 0,43 3 , 4 2 , 99 2 , 89 1 , 87 1 , 13 0 , 71 0,48 3 ,6 3 , 62 3 , 30 2,09 1 , 24 0,77 0 , 52 3 ,8 4 , 32 3,71 2 , 33 1,35 0,83 0,56 C h ú thích : Các tr ị số t rung gian của f 1 được xác địn h b ằ ng nội suy tuyến t ính. Bả ng 10/4. 8 Áp suất động của gi ó q và chiều cao sóng h 3 % C ấ p gió q , KP a Cấp sóng h 3% , m 1 0 , 01 — — 2 0 , 02 1 0 , 25 3 0 , 03 2 0 , 75 4 0 , 05 3 1,25 5 0 , 09 4 2 , 00 9 . Nếu c ầ n cẩu được thử b ằ ng t ả i t rọng lớn h ơ n tải trọng qui định, thì phải kiểm tra ổn định của cần cẩu nổi theo t ình t rạng t ải t rọng thực tế và l úc đó c ầ n chứng minh cho Đăng ki ể m r ằ ng mức an toàn chống l ậ t của cần cẩu nổi là đả m b ả o. 4.1.8. Ổ n đ ị nh của c ầ n cẩu n ổ i khi di chuyển 1. Ổn định của cần cẩu nổi được coi là đủ nếu : ( 1 ) Tay đòn lớn nh ấ t của đ ồ thị ổn đ ị nh tĩnh không nhỏ hơn 1 , 5 mét ở góc nghiêng không nhỏ hơn 15 0 và giới hạn dương của đồ thị ổn định tĩnh không nhỏ hơn 45 0 . (2) Mômen lật M c có tính đến chòng chành không nhỏ hơn mômen nghiêng M n . 2. Mômen nghiêng M n ( KN.m ) tính theo công thức : M n = 0 , 6 q Trong đó : q : Áp suất động của gió, kPa . Phương pháp hợp lý để tính mômen lật M c được nêu ở 2.3.1 - “ Xác định M ô men lật “ của Phụ lục B . 3. Hệ số f 1 tính theo 4.1.7-5 với q o = 0. 4. Áp suất đ ộng của gió q và chiều cao sóng tính toán lấy theo B ả ng 10/4.9 . Trường hợp cần cẩu nổi được thiết kế để khai thác tro n g những vùng địa lý cụ thể, nếu được Đ ă ng kiểm chấp nhận, có thể lấy q và h 3 % theo vùng đó. 4.1.9. Ổn định của c ầ n cẩu nổi trong trạng thái kh ô ng làm việc 1. Ổn định của c ầ n cẩu nổi được coi là đủ nếu ở tr ạng thái tải tr ọ ng phù hợp với 4.1.2-3 mômen hồi phục l ớ n nhất, b ỏ qua chòng chành, ít nhấ t lớn h ơ n 1,5 lần m ô men nghiêng do gió tác dụng tĩnh. 2. Mômen nghiêng do gió tác dụng tĩnh tính theo công thức ở 4.1.8.2 khi q = 1,30 kPa . Phư ơn g pháp hợp lý đ ể tính m ô men hồi phục lớn nhất đ ư ợc nêu ở 2.3.3 - “ Xác định mô men lật ” của Phụ lục B . 4.1.10. Ổ n định của cần cẩu nổi khi chuyển vùng 1. Nếu cần cẩu nổi chuyển ra ngoài vùng hoạt động quy định thì phải xây d ự ng phương án chuyển vùng. Trong mọi trường hợp phương án này phải được Đăng kiểm xem xét cụ thể. 2. Ổn đ ị nh của cần cẩu nổi phải được kiểm tra có tính đến l ượng băng phủ cho nh ữ ng trạng thái tải tr ọng nêu ở 4.1.2-2 , có lưu ý đến việc chuẩn bị b ố trí chi tiết trong kế hoạch chuyển vùng (trong đó có thể phải tháo gỡ một phần ho ặ c toàn bộ cần cẩu) và ổn định được coi l à đ ủ n ếu thỏa mãn những qui định ở 4.1.8 về điều kiện các vùng được chuyển đến. Áp suất động của gió q và chiều cao sóng h 3 % được lấy ở Bảng 10/4.9 . B ả ng 10/4.9 Áp suất động của gió q và chiều cao sóng h 3 % Vùng biển được chuyển đến q , kPa h 3 % , m H ạ n chế I 1,00 5,83 H ạ n chế II 0,80 5 , 83 Hạn chế III 0 , 60 3,00 4.2. Phao chuyển tải (pontoon) 4.2.1. Phần này áp dụng cho các phao chuyển tải có t ỉ số B / D kh ô ng nhỏ hơn 3 và hệ s ố béo thể t ích b ằ ng và lớn hơn 0,9. 4.2.2. Trạng thái tải trọng 1. Ổ n đ ịn h của c á c phao chuyển tả i p hả i được kiểm t ra ở các trạng t hái sau đ â y : (1) V ớ i t oàn bộ tả i t rọng (2) Kh ô ng c ó t ả i trọng (3) Với toàn b ộ t ải t rọ n g và l ượ ng băng phủ . 2. Khi ch ở gỗ cần phải t ín h toán ổn đị nh có tính đế n sự tăng khối lượng gỗ do có độ ẩm qui định ở 3.3.8 . 3. Tính toán ổn đ ịnh khi ch ở ống, phải chú ý đế n lượng nước t rong ống phù hợp với 3.10.4 . 4.2.3. Tính toán ổn đị nh hình d á ng Khi tính t ay đ òn ổn đ ị n h hình dáng của phao chuyển tả i d ùng đổ ch ở gỗ cần phải tính thể t ích gỗ theo suốt chiều r ộ ng và chiều cao của g ỗ với hệ số ngấm n ư ớc là 0 , 25. 4.2.4. Tính lượn g b ăng p h ủ cho phép 1. Ti ê u chuẩn b ă ng ph ủ lấy theo 2.4 . 2. Khi chở gỗ, t iêu chuẩn b ă ng p hủ lấy t h e o 3.3.7 . 3. Khi ch ở ống, t iêu chu ẩ n băng phủ lấ y the o 3.10.7 . 4.2.5. Ổn định của phao c h uyển t ả i 1. Ổ n định của phao chuyển tải được coi là đủ nếu : (1) Diện tích của đườn g cong ổn đị nh tĩn h tới góc q m k hông nhỏ hơn 0,08 m.rad . (2) Góc nghiêng t ĩnh d ư ớ i t ác dụng của m ôm e n nghiêng do gió t ính t h e o 4.2.5-2 không lớn hơn 1/2 góc mà m é p boong nhúng nước. (3) Giới hạn d ươ n g của đường cong ổn định t ĩnh (góc lặn) không được nhỏ hơn: 20 0 đối với phao có L ≤ 100 m . 15 0 đối với phao có L ≥ 150 m . Đối với những tàu có c hiề u d ài t rung gian, góc l ặ n của đường cong lấy theo phép nội suy tuyến tính. 2. M ô men nghiêng t ính th eo công thức : M v = p v Z A v Trong đó: p v : Áp lực gi ó lấy b ằ ng 0 , 54 kP a . : ( Z n : Kho ả ng cách từ t â m h ứ ng gió đến mặt phẳng cơ bản) A v : Di ệ n tích hứng gió phù hợ p với 1.4.6 . 4.3. Ụ nổi 4.3.1. Phải kiểm tra ổn đ ịnh của ụ n ổi ở các t rạng t há i tải t rọng sau : 1. Ụ nổi ở t rạng t hái làm việc (có t àu tr ê n ụ); 2. Ụ nổi khi nhấn chìm và nổi I ê n. 4.3.2. Việc tính toán ản h hưởng của hàng l ỏ ng đ ượ c t iến hành phù hợp với 1.4.7 . Hiệu chỉnh do ảnh hưởng của m ặ t thoáng nước d ằ n đ ược tính t he o m ứ c dằn phù hợp với t hực tế ở các trạng thái tải trọng đang xét. 4.3.3. Ổn định của ụ nổi ở tr ạ ng t há i làm việc 1. Phải kiểm tra ổn định của ụ đã nổi lên hoàn toàn cùng với tàu khi sức nâng của ụ và m ô men d iện tích mặt hứng gió của hệ ụ - t àu lớn nhất, không tính đến băng phủ. 2. Ổn định của ụ được coi là đủ nếu : (1) Góc nghiêng dưới tác dụng của m ô men nghiêng đ ộ ng do áp lực gió theo 4.3.3-5 hoặc 4.3 . 3-6 không lớn hơn 4 o ho ặ c góc nghiêng cho phép đối với cần cẩu của ụ ở trạng thái không làm việc, chọn góc nào nhỏ hơn. (2) Góc nghiêng dưới tác dụng của mômen nghiêng động do áp lực gió theo 4.3.3-4 không lớn hơn góc mà tại đó các cần cẩu làm việc được đảm bảo an toàn. (3) Góc chúi khi mômen chúi tĩnh do tác d ụng của trọng lượng cần cẩu với tải trọng lớn nhất, ở điều kiện khai thác xấu nhất, không lớn hơn góc mà tại đó các cần cẩu làm việc được đảm bảo an toàn, hoặc góc boong sàn ụ nhúng nước, chọn góc nào nhỏ hơn. 3. Nếu góc nghiêng ( q , độ ) của ụ nổi kh ô ng l ớ n h ơ n góc boong sàn ụ nhúng nước, thì q được xác định theo công thức: q = 0,115 p v A v z /( W h ) (Trong đó: h - cao đ ộ t âm nghiêng, m) 4. Nếu góc nghiêng ( q , độ) của ụ nổi lớn hơn góc boong sàn ụ nhúng nước, thì q được xác định theo đồ thị ổn định tĩnh hoặc động dưới tác dụng của m ô men nghiêng M v ( KN.m ) với M v , xác định theo c ô ng thức : M v = 0,001 p v A v z 5. Áp lực của gió được lấy bằng 1700 Pa . 6. Khi thay đổi vùng hoạt động của ụ n ổi, áp lực của gió có thể lấy theo vùng mà ụ hoạt động. Nếu ụ khai thác ở vùng ít biến đổi v ề mặt địa lý thì áp lực của gió có thể lấy b ằ ng trị số lớn nhất đối với vùng đó. 7. Tùy theo vùng hoạt động của ụ nổi, áp lực gió riêng của vùng phải được đưa vào đối với đặc điểm của vùng đó. 8. Tùy theo t ừn g vùng địa lý mà ụ nổi phải hoạt động, áp lực riêng lớn nhất của gió ở những vùng đó phải được đưa vào tính toán. 9. Góc chúi của ụ nổi (độ) được xác định theo công thức sau : Y = 57,3 M Y / WH (Trong đó H - cao đ ộ tâm chúi, m ) 4.3.4. Ổn định của ụ nổi khi n hấn chìm và nổi l ê n 1. Phải kiểm tra ổn định của ụ trong quá trình nhấn chìm hoặc nổi lên ở trường hợp xấu nhất về phương diện ổn định, các phương án lượng chiếm nước của tàu nâng lên, mômen hứng gió của hệ ụ-tàu và phư ơn g pháp d ẫ n ụ khi cần cẩu không làm vi ệ c. 2. Ổn định đư ợc coi là đủ, nếu góc nghiêng do mômen nghiêng động của gió không lớn hơn 4 o hoặc góc nghiêng cho phép đối với cần cẩu của ụ ở t rạng thái kh ô ng làm việc, chọn góc nghiêng nào nhỏ hơn. 3. Góc nghiêng của ụ nổi được xác định phù hợp với ch ỉ dẫn 4 . 3.3-3 và 4 . 3.3-4 . 4. Áp lực của gió được lấy b ằ ng 400 Pa . 5. Cánh tay đòn z của m ặ t hứng gió được xác định theo 1.4.6-3 . Theo thỏa thuận với Đ ă ng kiểm, trong từng trường hợp cánh tay đòn z có thể được lấy b ằ ng chi ề u cao của tâm hứng gió thuộc h ệ ụ - tàu trên điểm tựa của ụ nổi trong hệ thống đỡ của nó. 6. Những yêu cầu này chỉ áp dụng cho ụ nổi có hệ thống đỡ đủ độ tin c ậ y. CHƯƠNG 5 CÁC YÊU CẦU VỀ ỔN ĐỊNH ĐỐI VỚI TÀU CÓ VÙNG HOẠT ĐỘNG KHÔNG HẠN CHẾ ( Các y ê u c ầ u ph ầ n này dựa theo nghị quyết của IMO v ề ổn định nguyên vẹn của mọi kiểu tàu) 5.1. Qui định chung 5.1.1. N hữn g y ê u cầu của Chương này có th ể áp dụng t hay thế cho những y ê u cầu ở 2.1 , 2.2, 2.3 và 2.4.7 đố i với nhũng tàu có vùng hoạ t đ ộng không hạn ch ế bao gồm : t àu khách, t àu hàng khô, tà u công te nơ, tàu ch ở g ỗ , t àu có c ô ng d ụng đặ c bi ệt (trừ những t àu giống kiểu t àu phục vụ). 5.1.2. N h ững y ê u cầu của Chương này đ ược áp d ụng cho những trạng thái t ải t rọng nêu ở 1.4.8 và Chương 3 . 5.2. Đồ thị ổn định tĩnh 5.2.1. Đ ồ thị ổn định tĩnh phải thỏ a mãn các y ê u cầu dưới đ ây: 1. Di ện t ích d ưới đườ ng c ong ổ n đ ịnh tĩnh GZ (A 1 ) k h ông được nh ỏ h ơ n 0,055 m.rad đến góc nghi ê ng 30 0 và (A 1 + A 2 ) không nh ỏ hơn 0,090 m. ra d đến góc nghiêng 40 0 hoặc góc vào nước q f , nếu q f <> 0 . Ngoài ra, diện tích dưới đ ường cong ổn định t ĩn h (A 1 ) giữa góc 30 0 và 40 0 (hoặc góc vào nước q f , chọn góc nào nhỏ hơn) k h ông đ ược nh ỏ h ơn 0 , 030 m.rad . (xem Hình 10/ 5.1 ) 2. Tay đ òn ổn đ ịn h t ĩnh l ớn n hất ( G Z max ) kh ô ng được nhỏ hơn 0,2 mét ở góc nghiêng không nhỏ hơn 30 0 . Trong những trường h ợ p có l ý do xác đáng g óc đ ó có t h ể gi ảm bớt nhưng không nhỏ hơn 25 0 . 3. Góc lặn của đ ồ thị ( q v ) không được nh ỏ hơn 60 0 . Tuy n hiê n có t hể giảm xu ố ng đến 50 0 v ớ i điều kiện là c ó gi ả m 1 o t hì phải tăng tay đòn ổn đ ịnh tĩnh lớn nhất lê n 0,01 mét cao hơn 0,20 mét . 5.2.2. Góc vào nước làm n g ắt quãng đồ thị ổn đ ịnh tĩnh không đ ượ c nhỏ hơn góc n ê u ở 5.2.1-3 . Hình 10/5.1 - Đường cong ổn định 5.2.3. Đồ thị ổn đ ịnh tĩnh của tàu chở gỗ trong các trạng thái tải tr ọng có hàng trên boong thay cho nội dung ghi ở 5.2.1-1 và 5.2.1-2 c ầ n phải thỏa mãn các yêu cầu sau đây : 1. Diện tích dưới đường cong ổn định tĩnh không được nhỏ hơn 0,080 m.rad khi tính đến góc nghiêng 40 0 . 2. Tay đòn hồi phục lớn nhấ t không được nhỏ hơn 0,25 mét . 5.2.4. Đồ thị ổn định tĩ nh của tàu phải thỏa mãn các yêu cầu nêu tr ê n có tính đến lượng hiệu chỉnh mặt thoáng của hàng lỏng phù hợp v ớ i 1.4.7 . 5.3. Chiều cao tâm nghiêng ban đầu 5.3.1. Chiều cao t â m nghiêng ban đầu ( h o ) đ ã hiệu chỉnh ở mọi trạng thái tải trọng, ngoại trừ tàu chở gỗ, kh ô ng được nhỏ hơn 0,15 mét . 5.3.2. Chiều cao tâm nghiêng ban đầu của tàu chở gỗ không được nhỏ hơn trị số y ê u cầu ở 3.3.5 . 5.4. Tiêu chuẩn thời tiết 5.4.1. Ổn định của tàu theo ti ê u chuẩn thời tiết được coi là đảm bảo khi nó có đủ sức để chịu được tác d ụng đồng t hời của gió và sóng phù hợp với yêu cầu dưới đây: 1. T à u chịu tác dụng của gió liên tục thổi vu ô ng góc với mặt ph ẳ ng đối xứng của tàu tương ứng với tay đòn mô men n ghiêng do gió l w 1 (xem Hình 10/5.2 ). Hình 1 0/ 5 .2 Kiểm tra ổn định theo tiêu chuẩn thời tiết 2. Từ góc nghiêng ổ n sinh ra do gió thổi đều, tàu dưới tác dụng của sóng bị nghiêng sang mạn theo chiều gió một góc b ằ ng biên đ ộ chòng chành q r . 3. Tàu đang nghiêng chịu tác động của gió dật ứng với tay đòn l w 2 . 4. So sánh di ệ n tíc h a v à b (phần được gạch chéo t r ên Hình 10/5.2 ). Ổn định của tàu được coi là đảm bảo theo tiêu chuẩn thời tiết nếu diện tích b bằng hoặc lớn hơn di ệ n tích a . Trong đó : i) Diện tích b được gi ớ i hạn bởi đường cong ổn định tĩnh, đường th ẳ ng ứng với l w2 và góc nghiêng q 2 (được lấy là góc nh ỏ nhất tr ong các góc sau : q f hoặc góc nghiêng q c (góc ứng với giao điểm t hứ hai gi ữ a đường thẳng l w2 và đ ường cong ổn định tĩnh) hoặc 50 0 ). ii) Diện tích a được giới hạn b ở i đ ường cong ổn định tĩnh, đường th ẳ ng ứng với l w2 và góc nghiêng t ương ứng với bi ên đ ộ chòng chà nh q r . iii) q 1 : Góc nghiêng do tác động của gió và sóng ( q 1 + q r ). 5.4.2. Góc nghi ê ng cho phép do tác d ụng của gió liên tục q 0 phải được Đăng kiểm chấp thuận. Để đánh giá sơ bộ cần phải gi ả thiết sao cho q 0 k hô ng lớn hơn 0,8 góc mà m é p boong nhúng nước hoặc 16 0 , lấy góc nào nh ỏ h ơn . Ổ n đ ịnh của t àu ch ở gỗ k hô ng ki ểm t r a theo tiêu chuẩn này. 5.4.3. Tay đòn nghiêng l w1 ( m ) được lấy cố đ ịn h cho mọi góc nghiêng và tính theo công thức: Trong đ ó: p v = 5 0 4 P a : Áp lực gió. Z v : Tay đòn hứng gió là đoạn th ẳ ng đ ứng đo t ừ t âm h ứ ng gió tới t â m diện t ích h ì nh chiếu phần chìm của thâ n t àu lê n m ặ t đ ối xứng , hoặc gần đú ng t ới nửa chi ề u chìm của tàu. A : Diện tích hứng gió ( m 2 ) t í nh theo 1.4.6 . W : Lượng chiếm nư ớc của t àu ( T ). g = 9 ,81 ( m / s 2 ) l w2 = 1 , 5 l w1 : Tay đòn nghiêng d o t ác động của gió d ậ t, m . 5.4.4. Bi ê n đ ộ c hòng chành c ủa tàu hông t ròn ( q 1r , độ ) đ ược t ính the o c ôn g th ức: q 1 r = 109 X 1 X 2 Trong đó: k - h ệ số gi ả m ch ò ng chành, đ ược lấy nh ư sau: i) k = 1,0 đố i với tàu h ô ng t ròn kh ô ng có vây h ô ng hoặc sống đ áy gi ả m lắc; ii) k = 0 , 7 đối v ớ i t â m có hông g ã y góc; iii) k được lấy theo Bả ng 10 / 2.5 khi tâ m có v â y hôn g hoặc sống đáy gi ả m l ắ c hoặc c ó c ả hai. X 1 X 2 : H ệ số l ấ y the o B ả ng 10/ 2.3 và 10/ 2.4 . S : H ệ số lấy t h e o Bảng 10/ 5.1 phụ t huộc vào chu kỳ chòng chành T ( giây ). T = 2CB/ Trong đó: C = 0,373 + 0 , 023 - 0,043 B ả ng 10/ 5.1 Hệ số S T ( giây ) ≤ 6 7 8 12 14 16 18 ≥ 20 S 0,10 0 , 098 0,093 0,065 0 , 053 0,044 0,038 0,035 5.4.5. Bi ê n đ ộ chòng chành của t àu l ắ p t hi ết bị giảm chòng chành phải xác đ ịnh khi kh ô ng cho t hiế t bị giảm chòng chành làm vi ệ c. 5.4.6. Bi ê n đ ộ chòng chành q 2r đ ối với t àu có vây h ô ng được xác định phù hợp với 2.1-3-2 . 5.4.7. Biên độ chòng chành của tàu có hông gẫy góc được lấy b ằ ng 70% giá trị xác định theo công thức ở 5.4.4 . PHỤ LỤC A : HƯỚNG DẪN LẬP BẢN THÔNG BÁO ỔN ĐỊNH 1. Qui đ ịn h chung 1.1. H ướ ng d ẫ n này ch ỉ n êu những vấ n đề t ổng quá t v ề nội dung của B ả n thông báo ổ n định. Nội dung của B ả n thông báo có thể th ay đổ i phụ thu ộc vào ki ể u t àu , công dụng, độ d ự t rữ ổn đ ịnh và vùng hoạ t đ ộng của t àu. Trong mọi t rư ờ ng hợp p hả i lựa chọn gi ả i pháp hợp l ý nhất và phải đ ược Đăng kiểm chấp nh ậ n. 1.2. M ỗ i tà u phải được cung cấp B ả n th ông b áo ổn đ ị n h theo qui đ ịnh đ ể giúp cho t huy ề n t rư ở ng và cơ quan kiểm tra nhằ m mục đ ích d uy tr ì đ ủ tính ổ n đ ịnh c ủa t àu tro ng quá trình k hai thá c phù hợp với c á c y ê u cầu của qui phạm hiện hành, đồ ng t hờ i đả m b ả o đủ ổ n đ ịnh trong những trường hợp phức t ạp h ơ n so với n h ững t rường hợp mà Qui phạm đ ã quy đ ịn h . Vi ệ c t u ân th ủ các y ê u c ầ u n ê u tron g B ả n thô ng báo ổ n định không t hay thế cho t r á c h nhiệm của Thuy ề n t rư ở ng v ề ổn đ ịnh của t àu. 1.3. Trong B ả n th ô ng b áo ổn đ ịnh này , t ín h li ê n t ục của t ài li ệ u phải tuân t h ủ the o qui đ ịn h 1.4.1 1 - 1 của Chương 1 . 1.4. Những qui định chung đ ối v ớ i B ả n t hô ng báo ổn định phải bao g ồ m : 1. Các t r a ng hồ s ơ được trình bày ở d ạng b ả ng, các t rang phải được đánh số t rang rõ ràng. 2. Thông báo ổn đ ịnh phải bao g ồ m cả thông tin liên quan đến các h ồ sơ kỹ t huật mà t r ê n cơ s ở đó nó được x â y dựng n ê n (xem TCVN 6259-1:2003 - Phần 1 “ Qui định chung ”). 3. H ệ đ ơn vị phải dùng thống nh ấ t t rong các hồ s ơ kỹ t huật và c ả ở ph ầ n t h ô ng báo v ề c â n b ằ ng và ổn đ ịnh tai nạn. 4. H ệ tọa độ để xác đ ịnh m ô men k hối l ư ợ ng, t hể t ích, t ính nổi, c h i ề u chìm phải thống nhất trong c ả Thông báo ổ n đ ịnh và t h ô ng b áo v ề c â n bằn g và ổ n định t ai nạn. 5. Th ô ng báo ổn đ ịn h phải bao g ồm cả b ả ng tó m lược về các ký hiệu đ ược dùng. 6. Thông báo ổn định và các bản vẽ liên quan đính kèm phải được dịch ra t iếng Anh. 1.5. Những th ô ng s ố của t àu bao gồm : 1. T ê n t àu , n ơ i và năm đóng: 2. C ả ng đ ăng ký và s ố đă ng ký; 3. Kiểu tàu: 4. C ô ng dụng ( t àu chở hàng kh ô, t àu ch ở dầ u v.v...); 5. Cấp tàu; 6. Vùng hoạt đ ộng và n h ững hạn chế b ắ t buộ c (trạng th ái biển, khoảng cách đến c ả ng hoặc nơi trú ẩ n, mùa, vùng đ ịa l ý khai thác v.v..). Đ ố i với tàu hút bùn và cần c ẩ u n ổ i phải hạn chế cả điều kiện khai thác và di chuyển; 7. Kích thước chính của t àu (chiều dà i , c hi ều rộng, chi ề u cao; nếu boong vách kh ô ng t rùng với boong cao nh ấ t , thì chiều cao tính đến chi ề u cao boong vách); 8. Ch iề u ch ì m tà u đ ến đườn g nư ớc c hở hà ng mùa hè và đ ư ờ ng nước c hở gỗ mùa hè với lượng chiếm nước và tải t rọng p h ù hợp v ớ i những đường nước này; 9. T ố c đ ộ khai thác; 10. Tính hiệu quả của các t hiế t bị chống lắc và kiểu của chúng, kích thước của vây h ô ng, nếu có; 11. Dữ liệu thử nghiêng làm c ơ sở l ậ p t h ô ng báo ổ n định (Lượng chiếm nước và trọng t âm tàu phù hợp với trạng th ái tàu kh ô ng, tên và số loạt (s e ri) của tàu đ ã được thử nghi ê ng, địa đ i ể m và ngày thử, ). Trong t rường hợp nếu tàu có độ ổn định lớn, d ữ liệu tính toán cho trạng thái tàu không phù hợp với 1 . 5.7 đã được công nhận, thì những dữ li ệ u này phải được nêu r õ ; 12. Sơ đồ chi tiết và vị trí dằn cứng trên tàu, nếu có; 13. Hệ số quán tính tàu C tr ong công thức xác định chu kỳ lắc t = CB/ h o 0,5 phải được tính toán trên c ơ sở chu kỳ l ắ c trong quá tr ình thử nghiêng, nếu được xác định; 14. Các dữ liệu cần thiết khác do thiết kế cung cấp (khả năng chuyên chở của tàu, độ chúi thiết kế , khả năng dự trữ). 1.6. Các thông tin bao g ồ m những đặc điểm v ề ổn định của tàu và những hạn chế cụ thể được mô t ả trê n c ơ s ở của Qui phạm và những đ ặc điểm nổi bật của tàu được xét đến, như: 1. Bảng kê các ti ê u chuẩn ổn định theo y ê u cầu phù hợp với trường hợp của tàu; 2. Ch ỉ dẫn về giới hạn tiêu chuẩn ổn định tàu, bao gồm cả tiêu chuẩn ổn định tai nạn, nếu tàu phải áp dụng TCVN 6259-9:2003 - Phần 9 “ Phân khoang ” ; 3. Lưu ý chung về hiệu lực ti ê u chuẩn ổn định của Qui phạm không xét đến khả năng hàng dịch chuyển và để ng ă n ngừa khả năng dịch chuyển hàng như v ậ y thì Chủ tàu phải có tài liệu hướng d ẫ n điều chỉ nh và xếp hàng an toàn; 4. Ch ỉ rõ các giới hạn về tải trọng tàu được m ô tả trên cơ s ở của Qui phạm (trọng lượng cho phép, vị tr í trọng tâm, kích thước của hàng hóa trên boong v.v..): 5. Các ch ỉ báo chi tiết về tiêu thụ hàng lỏng và dằn tàu trong thời gian hành trình; 6. Chỉ dẫn về các cửa / l ỗ khoét phải đóng kín khi hành trình tr ê n biển để ng ă n ngừa ngập các không gian trong tàu, thượng tầng và lầu đã được xét đến khi tính toán ổn định, cũng như chỉ dẫn về các cửa cố định ở vách kín n ư ớc tr ê n các tàu khách được phép mở và s ẵ n sàng đ ó ng kín ngay l ậ p tức vào mọi thời điểm. Nếu cần, phải kèm cả sơ đ ồ các cửa / lỗ khoét: 7. Hạn chế đối với việc áp dụng thiết bị chống l ắ c và hướng dẫn về việc sử dụng các két chống nghiêng và các ké t để kiểm soát ổn định ban đ ầu; 8. Các chỉ dẫn đối với các trường hợp vây hông bị hư hỏng; 9. Các giới hạn để đảm bảo ổn định khi trong một chuyến đi hoặc di chuyển, tàu đi vào một vùng mà các điều kiện hàng hải khắc nghiệt hơn đi ề u kiện hàng hải đ ã xác định vùng hàng hải đối với tàu, nếu thấy cần thiết; 10. Các hướng dẫn để duy trì ổn định tàu khi nước được dùng làm chất chữa cháy; 11. Các giới hạn và ch ỉ d ẫ n nh ằ m đảm bảo đủ ổn định nguyên vẹn để thỏa mãn các yêu cầu v ề ổn định tai nạn và tư thế tàu của Qui phạm, khi những yêu cầu này là bắt buộc đ ố i với tàu ; 12. Các hướng dẫn v ề chiều chìm mũi và ch iề u chìm lái giới hạn với các lý giải cho những giới hạn như vậy; 13. Các chỉ dẫn liên quan khác phụ thuộc vào đặc tính riêng của tàu và nh ữ ng yêu cầu về ổn định của Qui phạm. 1.7. Lời khuyên cho thuyền trư ở ng về vi ệ c duy trì ổn định một cách hiệu quả, bao gồm cả thông tin đánh giá có ích của người thiết kế. Những lời khuyên cho thuyền t r ư ởng có thể bao gồm nh ữ ng lời khuyên v ề việc lựa chọn hướng tàu di chuyển, về việc ki ể m soát ổn đ ị nh tàu trong khai thác, v ề chiều ch ì m m ũ i nh ỏ nhất, các hướng d ẫ n thao t ác (ví dụ tốc độ cho phép với sự lưu ý đến góc nghiêng khi quay tàu đối với tàu ch ở con g te nơ trên boong), hướng d ẫ n v ề vi ệ c kiểm soát b ă ng, các hướng dẫn v ề việc sử dụng trực tiếp các thiết bị chống l ắ c, thang thay đổi chiều chìm mũi và đuổi d o d ỡ hàng trên tàu, các hướng dẫn về điều khiển cần cẩu nặng, về việc sử dụng các đường cong giới hạn tương ứng với các h ệ số thấm nước khác nhau, trong trường hợp tàu ch ở g ỗ . Mục này phải bao g ồ m những giải thích về việc sử dụng những tài liệu chứa đ ự ng trong đó. Nội dung của mục này phải được ghi rõ trong bản thông báo ổn định. 1.8. Th ô ng t in v ề c á c t rạng t hái tả i t r ọ ng điể n hình phải bao gồm : 2. Bản vẽ các k é t chứa d ự trữ và d ằ n, các không gian bố trí thuy ề n viên và hành khách, buồng máy; 3. Các bả ng ch ỉ rõ sự phân b ổ d ự t rữ và dằn trong số các két thuộc các t rạng thái tải tr ọng điển hình v ớ i các th ô ng tin v ề khối lượng và tọ a đ ộ trọng tâ m của các ké t cũng như các mô men li ê n quan. Số lượng và t ê n gọi các k ét phải giống như đ ã như là trong b ả n v ẽ b ố trí chung. Trong các bảng này, các ké t phải được ch ỉ ra lượng hiệu ch ỉ nh do ảnh hưởng của mặt thoáng ch ất l ỏ ng phù hợp với t rị s ố đ ã đ ưa vào tính toán trong các tr ạng thái tả i trọng đ i ể n hình; 4. Khối lượng và vị trí t rọng tâ m , đ ã đượ c chấp nh ậ n cho mục đích tính toán, của các nhóm khối lượng như hành k h ác h và t huy ề n vi ê n với hành lý của h ọ; kh ố i lượ n g và vị trí trọng tâm của các th ành p h ần h àng hóa (các máy , x e c ó bánh, côg t e n ơ v.v..); 5. C á c trạng thái t ải tr ọ ng điển hình đ ố i với t ất cả hàng hóa đ ã đượ c xác định, các t rạng t h ái t ải trọng do Qui phạm y êu c ầ u , các t rạng t h á i gi ớ i hạn của tàu k h ai thác, phù h ợ p với c ô ng d ụng của n ó , sẽ g ặ p t rong t hực tế và các trạng th á i khởi đầu c ủa vi ệ c dằn t àu trong ch uyến đ i v ì mục đ ích duy trì ổn đ ịnh. V ề n guyê n tắc , việc tính t oán ổ n đ ịn h c ho các t rạng thá i tả i t rọng đ iển h ìn h phải được thực hiện c ho chiều chì m trung bình không xét đ ế n đ ộ chúi ban đầ u. Các trạng th ái tả i t rọng đ i ể n hình p h ả i trình bày theo các m ẫ u ri ê ng. Trong cùng m ột m ẫ u, có thể đ ưa vào hai hoặc nhiều hơn hai trạng thái tải t rọng c ó thể k hác nhau v ề khối lư ợ ng dự t rữ ho ặ c d ằ n, nh ưng sẽ bi ể u th ị đ ặ c điểm th a y đổi của tả i t rọ n g t rong chuyế n đ i. 1.9. Dữ li ệ u để thuyề n t rư ở ng đ ánh giá đ ộc lập ổn đ ịnh của tàu phải có khả năng cho phép thuyền trư ở ng đ ưa ra quy ết đ ịn h cuối cùng, xem ổn đ ịn h của t àu có thỏ a m ãn y ê u cầu của Qui phạm hay không, với độ chính xác c ầ n thiế t và k h ông mất thờ i gian quá n hiề u. Mục này của bản t h ô ng báo ổn định phải bao gồm : 1. Biểu đồ kiểm tra ổn địn h ch ứ a đựng các đ ường cong giá trị cho ph é p của mô men khối lượng tính theo phương đứng của t àu ( hoặc c hiề u cao t â m nghiêng ban đầu cho phép, hoặc cao đ ộ trọng t â m cho phép của tà u) phụ thuộc vào lượng chiếm nước hoặc t rọng t ải hoặc chiều chìm tàu. Biểu đồ này có thể trình bày theo dạng bảng; 2. Dữ li ệ u để xác định kh ố i lượng và vị trí t rọng t â m của hàng lỏng; 3. Trị số hiệu chỉnh b ề m ặ t t ự d o đ ối v ớ i chiề u cao t â m nghiêng ban đầu và cánh t ay đòn ổn định đối với hàng lỏng, theo d ạng b ả ng; 4. Dữ li ệ u để xác định khối lượng và vị t rí t rọng t â m của h à ng c huy ê n ch ở . V ì mục đ ích này , các đường cong thể tích khoang và s ơ đ ồ các khoang hàng của t àu, có t h ể hiện t ọa đ ộ t âm hình học của t h ể tích phụ thuộc vào m ứ c đ ầy, phải đượ c trình bày trong h ệ tọa độ đ ã ch ấ p nhận đối v ới b ả n t h ô ng báo ổn định. Nếu tàu chở công t e n ơ , t hì phải có sơ đồ x ế p công t e nơ mà dựa vào đó có thể xác định được khối lượng và vị trí trọng t â m của hàng công te nơ t h e o trạng thái tả i trọng t hực. Nếu tàu chở gỗ hoặc chở hàng hóa khác tr ê n boong, thì phải có sơ đồ xếp hàng t ư ơn g ứng; 5. Một biểu đ ồ hoặc một hàng v ề chi ề u chìm mũi và lái ( t rong vùng hai đường vuông góc) vẽ tr ê n một đồ th ị của lượng chi ếm nước đố i với mô m e n kh ố i lượng tĩnh t h e o phương dọc của tàu. Biểu đồ này ph ả i cho phép th uyền trư ở ng xác đ ịnh nhanh chi ề u chì m tà u t rong vùng hai đường vuông góc mũi và lái. Có thể phải đưa ra khả năng lựa chọn một trình t ự tính t oán thích hợp và tất cả các giá trị cần t hiế t đ ã cung cấp (mô men thay đổi chiều ch ì m tr ê n một đơ n vị, trọng tâ m theo phương dọc của đ ường nước, t âm nổi theo phương dọc phụ thuộc vào chiều chìm); 6. Biểu đồ hoặc b ả ng t ương quan c hiề u chìm t rong vùng hai đườ ng vu ô ng góc với chiều chìm t rong phạm vi dấu hi ệ u đ ường nước và điều chỉnh ph ù hợp với đườ ng nước chở hàng; 7. Biểu đồ hoặc b ả ng đ ể xác đ ị nh chiều chìm t rung bìn h t r ê n c ơ sở lượng chiếm nước ( đ ường cong lượng chiếm nướ c chi ề u chìm); 8. Các giải thích ch o t huy ề n trư ở ng b ằ ng các tính toán, ổn định của t àu và và xác định t ư thế tàu t rong các trạng thái t ải t rọng khác với các t rạng thái điển h ì n h. Các giải thích phải chi tiết và trình bày rõ ràng, mạch lạc tránh mơ hồ và nếu có thể thì đưa ra ví dụ b ằ ng số. Các tính toán ví dụ cần thiết phải th ự c hiện theo các mẫu thuộc nội dung của các trạng thái tải t r ọng điển hình. 1.10. Phải bổ sung các tài li ệ u, ngoài các tài liệu đề cập ở 1.9 để cho phép đánh giá một cách chính xác về ổn định của tàu, khi một hoặc một số ti êu chuẩn phải tuân th ủ không có b ất kỳ dự trữ an toàn nào. Các tài liệu bổ sung đó phải bao gồm: 1. Biểu đồ chi tiết hơn v ề các mô men cho phép yêu cầu ở 1.9.1 , trong đó phải bao g ồ m các đường cong của t ừng ti ê u chuẩn theo qui định của Qui phạm. 2. Đườ n g cong hoành giao (Cross curves) hoặc bản trị số, phụ thuộc vào lượng chiếm nước hoặc chiều ch ì m của tàu, được thể hiện sao cho người sử dụng có thể dùng để xác định được đường cong ổn định t ĩ nh cho mỗi trạng thái tải trọng, càng dễ càng tốt. Đường cong này phải bao trùm giải lượng chiếm nước từ trạng thái tàu không đến trạng thái chiều chìm cho phép lớn nhất và giải góc nghiêng cho phép xác định góc lặn của đồ thị ổn định t ĩ nh q n . 3. Dữ liệu để tính toán tr ự c tiếp tiêu chuẩn thời tiết trên cơ s ở đường cong ổn định tĩ nh hoặc động (nếu thấy c ầ n thiết). 4. Đường cong góc vào nước theo lư ợn g chiếm nước hoặc chiều chìm cùng với sơ đ ồ các lỗ khoét được coi là h ở . 5. Các dữ liệu cần t hiết khác để xác định chính xác các tiêu chuẩn giới hạn (nếu thấy cần thiết). 6. Giải thích v ề các t ài liệu bổ sung nêu ở từ 1.10.1 đến 1.10. 5 . Các giải thích như vậy có thể trình bày b ằ ng một ví dụ cụ thể. 1.11. Hướng d ẫ n để xác định ổn đ ị n h của tàu khi khai thác ph ả i cho phép thuyền tr ưở ng xác định được độ ổn định thực của tàu với độ chính xác đầy đủ và tốn ít thời gian nhất. Hướng d ẫ n này bao gồm các nội dung sau đây: 1. Các điều ki ệ n và các qui trình b ắ t buộc thử nghiêng ngang tàu đang khai thác khi sử dụng các điều ki ệ n thuận lợi có s ẵ n trên tàu (hệ thống tự động đo đạc v à kiểm soát ổn định và tư thế tàu, các két cân b ằ ng, các két định cỡ để xác định ổn định và góc nghiêng t run g gian v.v..). 2. Dữ liệu để đánh giá tính chính xác của phép đo trong quá trình thử nghiêng khi khai thác và đánh giá chất lượng toàn bộ cuộc thử. 3. Các hướng d ẫ n và tài liệu để kiểm tra chiều cao tâm nghiêng ban đ ầu bằng việc đo chu kỳ lắc. 4. Các giải thích đ ể thuyền trưởng quan tâm đánh giá độ ổn định của tàu b ằ ng các cách của c á c qui trình nêu trên. Các tài liệu này phải trình bày rõ ràng trong một phần riêng biệt của bản thông báo ổn định. 1.12. Nếu chở xô hàng rời không phải là hạt, th ì bản thông báo ổn định phải bao gồm các t rạng thái tải trọng điển hình cho đó. Các tr ạng thái điển hình này phải ghi rõ việc không quan tâm đến cả khả n ă ng xô dịch hàng hóa hoặc các tài sản trên tàu được hướng dẫn bằng tỷ lệ nhận hàng, ch ỉ với loại hàng đó. Các trạng thái tải trọng điển hình như vậy phải được cung cấp một lời ghi chú nh ằ m đ ể khi không ch ở xô hàng rời không phải l à hạt thì phải hướng d ẫ n bằng Qui phạm về an toàn vận chuyển đường biển hàng rời đ ồng nhất. 1.13. Đối với cần cẩu nổi, th ô ng báo ổn định phải bao gồm các dữ liệu v ề ổn định của cần cẩu nổi, c ó chú ý đến các tiêu chuẩn b ắ t buộc ở các ph ươ ng án có hàng trên móc (khối lượng và diện tích hứng gió), kể cả các tr ạng thái mà ổn định không thỏa mãn b ấ t kỳ tiê u chuẩn nào (nếu có). Đ ố i với cần cẩu nổi, trong trường hợp rơi hàng, nếu ổn định của cần c ẩ u nổi bị hạn chế bởi góc vào nước ở trạng thái làm việc, thì bản th ô ng báo ổn định phải đưa ra các qui định v ề việc đóng kín các cửa không được phép m ở trong quá trình cẩu hàng. V ì sự khác nhau về các trạng thái tải trọn g của chúng, n ê n dữ li ệ u về ổn định của cần cẩu nổi phải trình bày trong một m ẫ u đ ơn giản và rõ ràng (ví dụ trong các bảng và các biểu đồ đặc t ính tải trọng và ổn định của cần cẩu nổi cho mỗi t rạng thái tải trọng). Trong t rường hợp cần cẩu nổi có cần trục, thì phải áp dụng nguyên t ắ c sau đ ây : để giảm bớt ảnh hưởng của các ngoại l ự c tr ê n c ầ n c ẩ u nổi , thì cần phải hạ đến vị trí thấp nhất (cố định ở biển) khi hoàn thành vi ệ c làm hàng. Trong trường hợp cần cẩu nổi có cần xoay và có sàn hàng trên boong, thì không được làm hàng khi hành trình (ví dụ: treo các tải trọng tr ê n móc n ử a c hìm hoặc nh ô l ê n khỏi nước v.v..) . Nếu việc làm hàng này được thực hiện b ằ ng mộ t cần c ẩ u nổi kiểu nào đó, thì phải hạn ch ế vùng hoạt động và thời tiết trong mỗi trường hợp hành trìn h, đ ồng thời phải có b iện pháp đả m b ảo an toàn cho thân cần cẩu nổi , ngăn ngừa h à ng l ắc lư và rơi. Khả năng n â ng hàng t rên móc khi hành trình phải được chứng minh bằng t ính toán và phải được Đ ă ng kiểm duy ệt y t rong t ừ ng trư ờ ng hợ p cụ thể. 1.14. Trong B ả n th ô ng báo ổn định của tàu kéo phải có nh ữ ng ch ỉ d ẫ n tương ứng cho thuy ề n trưởng v ề các trường hợp có thể xảy ra khi k ha i t h á c t àu trong những khu vực có t ốc độ dòng nước lớn hơn 1,3 m /gi â y . PHỤ LỤC B : XÁC ĐỊNH MÔ MEN LẬT 2.1. Xác định mô men lật đối với các tàu vận tải 2.1.1. Mô men l ậ t Mc có xét đến tính chòng chành có thể xác định bằng đường cong ổn định động hoặc đường cong ổn đ ịnh t í nh. Khi tính mô men lậ t có thể gặp hai trường hợp sau đây : 1. Tàu có các đường cong ổn định tĩnh và động thông thường hoặc các đ ường cong ổn định tĩnh có b ậ c và đường cong ổn định động có ch ỗ gãy. Trong tr ường hợp đó mô men lật được xác định như sau : (1) Nếu dùng đường cong ổn định độ n g trước hết phải tìm điểm phụ A. Muốn vậy từ gốc tọa độ đặt một đoạn b ằ ng biên độ chòng chành q r v ề phía phải, trên đường cong ổn định động xác định được đ iể m A ’ t ươn g ứng ( Hình B2.1 ). Tiếp đó trên đồ thị, qua điểm A’ kẻ đường song song với trục hoành và trên đường đó t ừ điểm A ’ đặt đoạn A ’ A = 2 q r về phía trái. Hình B2.1 Xác định mô men lật theo đường cong ổn định động Điể m A n ằ m đ ố i xứng với A ’ sau này gọi là khởi điểm. Từ khởi điểm A kẻ đường AC tiếp tuyến với đường cong ổn định động, trên đường thẳng song song với trục hoành lấy đoạn AB b ằ ng 1 rađian (57 o 3). Từ điểm B kẻ đường thẳng đứng BE c ắt đ ường tiếp tuyến AC tại E. Đoạn BE là mô men l ậ t, nếu đ ồ thị ổn đ ịnh động được xây dựng theo “ t ỉ lệ c ô ng ” và là tay đòn của mô men l ậ t, nếu đường cong ổn định động được xây dựng theo tỉ lệ tay đòn. Trong trường hợp sau để xác định mô men lật Mc phải lấy đoạn ( m ) nhân với lượng chiếm nước của tàu ∆ , ( kN ). Mc = W ( kN.m ) (2) Nếu dùng đường cong ổn định tĩnh thì mô men lật có thể xác định theo điều kiện cân bằng công của mô men l ậ t có tính đến n ă ng lượng chòng chành. Muốn vậy phải kéo dài đường cong ổn định t ĩ nh về phía âm của trục hoành đ ế n góc chòng chành q r theo Hình B2.2 và chọn đường th ẳ ng MK song song với trục hoành sao cho các diện tích gạch chéo S 1 và S 2 bằng nhau. Tung độ OM là mô men lật nếu trên trục tung đ ặ t các mô men, ho ặ c sẽ là tay đòn của mô men l ậ t nếu t r ên trục tung đ ặ t cánh tay đòn ổn đ ịnh. Trong trường hợp sau, để xác định m ô men l ậ t phải nhân tung độ OM ( m ) với lượng chiếm nước của tàu D , ( KN ). M c = W ( kN.m ) H ình B 2.2 Xác đ ịn h m ô men l ậ t th eo đường con g ổn đị nh t ĩ n h 2. Khi các đườ ng cong ổn đ ịn h tĩnh và đ ộng b ị n gắ t ở góc vào nước thì mô men l ậ t được t ính theo một t rong các p h ư ơ ng pháp sau: (1) Nếu dùng đ ường cong ổ n đ ịnh đ ộng thì mô me n lật tính t h e o thứ tự sau : B ằ ng phương pháp n ê u ở 2.1.1-1 tìm kh ở i đ i ể m A the o H ìn h B2.3 . Khi góc nghiêng ứng với t iếp điểm nhỏ hơn góc vào nước th ì ch ỉ cần từ kh ở i đi ểm A k ẻ t iếp t uy ế n với đ ường cong ổn đị nh đ ộ ng. Tính mô men l ậ t hoặc tay đòn của nó bằng phư ơ ng pháp như được n ê u ở 2.1.1-1 (1). Nếu không k ẻ đượ c tiế p tuy ế n th ì t ừ k hở i đ i ể m A k ẻ đường th ẳ ng đ i qua đ i ểm múi cao nh ất F ứng với góc vào n ước t r ê n đ ư ờn g cong ổn đ ịn h động. Cũng t ừ đ iểm A k ẻ đường t h ẳ ng song song với trục hoành tr ê n đư ờng đó đặt đ oạn AB, b ằ ng 1 ra đ ian (57 o 3). Từ điểm B kẻ đ ường th ẳ ng đứn g cắt đ ường t hẳng AF tại đ iểm E. Đoạn BE bằng mô men l ậ t phải t ìm, nếu t rên t rụ c tung của đ ườ n g c ong ổ n định độ ng đ ặt giá tr ị c ô ng, hoặc là t ay đòn mô men lậ t n ê u t r ê n trục t ung đặ t cánh tay đ òn ổ n đ ịnh đ ộng. Trong trường hợp sau mô men l ậ t được tính theo công t hức ở 2.1.1-1 ( 1 ). H ì n h B 2.3 Xác đị nh m ô men lật theo đường cong ổ n đ ịnh động c ó xét đến góc vào nước (2) Theo đồ thị ổn đ ịn h tĩ nh v ớ i góc vào nước q f , mô men lậ t được xác định như sau : Kéo dài đường cong ổn định tĩnh về phía âm của trục hoành đến góc chòng chành q r ( Hình B2.4 ). Tr ê n đó chọn đường thẳng MK song song với trục hoành sao cho các diện tích gạch chéo S 1 và S 2 bằng nhau. Tung độ OM là mô men l ật nếu trên trục tung của đ ường cong ổn đị n h tĩnh đặt giá trị công, hoặc là tay đòn m ô men lật nếu trê n trục tung đ ặt cánh tay đòn ổn định. Trong trư ờ ng h ợ p sau m ô men l ậ t được tính theo công thức ở 2.1.1-1 (2). Hình B2.4 Xác định mô men lật theo đ ường cong ổn định tĩnh có xét đến góc vào nước 2.2. Xác định mô men lật của tàu cuốc và sà lan đ ấ t 2.2.1. Để việc xác định mô men lật phù hợp với công thức ở 3.7.4-7 trong Chương 3 của Phần này, phải kéo dài đồ thị ổn định của tàu sau khi đổ đất về phía âm của trục hoà n h đến góc nghiêng bằng ( q r - q B C 1 ). Từ điểm A ứng với cực tiểu của đường cong tại góc q BC 1 (góc nghiêng tĩnh) trên trục hoành, về ph í a trái, đặt một đoạn AC bằng biên độ chòng chành q r như ở Hình B2.5 . Biên độ ch ò ng chà nh q r được lấy bằng 10 o nếu ch ỉ xét đến lực tác dụng tĩnh khi đổ đất với mật độ đất trong khoang nh ỏ h ơ n 1,3 T / m 3 và b ằ ng 10 o + q 3 r ( q 3r : biên độ lớn nhất của dao động tàu tương đối với sự nghiêng tĩnh ngay sau khi đổ đất) nếu xét đến đ ặ c tính động khi đổ đất. Hình B2.5 Xác định mô men l ậ t của tàu cuốc Từ C kẻ CE tiếp tuyến với nhánh phải của đường cong. Từ điểm C k ẻ đường song song với trục hoành và đặt đ oạn CN b ằ ng 1 rađian (57 o 3). Từ điểm N kẻ đường thẳng đ ứ ng c ắ t CE tại H. Đoạn NH là tay đòn của mô men l ậ t. Mô men lật được tính theo công thức : M c = W ( kN.m ) N ế u góc vào nước q f nh ỏ hơn góc nghi ê ng ứng với điểm E của đồ thị t h e o Hình B2.5 thì t ừ đ i ể m C k ẻ đường cá t t uy ến CF c ắ t nhánh phải của đườ ng cong như ở Hình B2.6 . F là điểm n ằm tr ê n đường cong ứng với góc vào n ướ c. Tay đ òn của mô men lại sẽ là đ oạn NK. Nếu điểm F (ứng với góc vào nước) thấp hơn F 1 (giao điểm c ủ a đ ường cong v ớ i đ ường th ẳng CN) thì ổ n định của tàu không đ ạt y ê u cầu. Hình B 2. 6 Xác đ ịnh m ô men lật tàu cuốc có xét đến góc vào nước Nếu t hiếu đ ường cong ổn đ ịn h đ ộng t hì mô men l ậ t nhỏ nhấ t phải được tính theo đường cong ổn định tĩnh t he o Hình B 2.2 , có x é t đế n góc nghiêng tĩ nh ban đ ầu. 2.3. Xác đ ịnh mô men l ậ t đ ố i với c ần cẩ u nổi 2.3.1. Xác đị nh m ô men l ậ t và góc nghiêng động ở trạng thái làm việc trong trường hợp hàng bị r ơ i Đ ồ xá c đ ịn h m ô men lại và góc nghiêng động ở t rạng thái làm việc khi hàng bị rơi, phải x â y dựng đ ường cong ổn định động ( t h e o t ỉ l ệ t ay đòn) đối với trường hợp t ải trọng được xét, nhưng không có hàng t rên móc cẩu. Nếu t rọng t âm của cần cẩu nổi sau khi hàng bị r ơ i k hô ng trùng với mặ t phẳng đ ố i xứng của t àu thì đường cong đ ược dựng theo góc nghi ê ng q ’ 0 do tải t rọng kh ô ng đ ối xứng (kể cả do bố trí hàng tr ê n boong kh ô ng đối x ứ ng). Sau đó đ ường c ong đ ược dựng t h ê m một đ oạn về phía âm của trục ho à nh. Từ gốc t ọa đ ộ, tr ê n nhánh phía t rái của đường cong, đặ t điểm C ứng với góc nghiêng ban đầu q ’ d2 của cần c ẩ u nổi khi có hàng treo t r ê n móc, góc này b ằ ng t ổng bi ê n độ chòng chành ở t rạng t hái làm việc q r và góc nghiêng tĩnh khi n â ng hàng q ’ 0 t rừ đ i góc nghi ên g t ĩnh d o áp l ự c gió q S t h e o Hình B2.7 . Hình B 2.7 Xác đ ịnh mô men l ậ t và góc nghi ê ng động do hàng bị rơi Từ gốc tọa độ về phía phải, cao hơn đường cong l d dựng đường cong tay đ òn điều ch ỉ nh tọa độ của nó được tính theo công thức : l d l = l d + D l l Trong đó : D l l : Lượng điều ch ỉ nh, có tính đến công của các lực giảm chấn xác định theo 2.3.4 của Phụ lục này. Từ điểm C vẽ đư ờ n g cát tuyến C E 1 , sao cho điểm c ắ t E, với đường cong tay đòn điều ch ỉ nh l d l n ằ m trê n một đ ường th ẳ ng đ ứng với điểm E, tại đó đường tiếp tuyến với đường cong l d song song với cát tuyến CE 1 . Từ đ iểm C đặt đoạn CN b ằ ng 1 ra đ ian (57 o 3) song song với trục hoành. Từ điểm N vẽ đường vu ô ng góc với trục hoành c ắ t cát tuyến CE 1 ở H. Đoạn NH là tay đòn của mô men l ậ t có kể đến sự giảm rung được tính theo công thức : M c l = W ( kN.m ) Từ điểm N đặ t đoạn NK, bằng tay đ òn mô men nghiêng ( m ), xác định theo công thức : Trong đó: M v : Mô men nghiêng do áp lực gió gây ra. Nối điểm C và K , giao điểm của CK với đường cong cánh tay đòn điều ch ỉ nh l d l xác định góc nghiêng đ ộng q d3 (góc nghiêng khi hàng bị rơi). Có thể kiểm tra ổn định không tính đến sự giảm rung. Trong trường hợp này không cần phải vẽ đường cong cánh tay đòn điều ch ỉ nh, mà từ điểm C chỉ vẽ đ ườ ng tiếp tuyến với đường cong cánh tay đòn ổn định động. Góc nghi ê ng động q d3 được xác định b ằ ng giao điểm của đường thẳng CK với đư ờn g cong. 2.3.2. Xác định mô men lật ở trạng thái di chuyển Vi ệ c xác định mô men l ậ t M C của cần cẩu nổi khi bị chòng chành và gi ó có th ể thực hi ệ n theo đ ường cong ổn định động hoặc theo đường cong ổn định tĩnh có một ph ầ n n ằ m ở góc â m. 1. Khi sử dụng đường cong ổn định động, vị trí điể m xuất phát A và A 1 ( Hình B2.8 ) được chọn sao cho đường tiếp tuyến AC s ẽ song song với tiếp tuyến A 1 K và hiệu số hai góc nghiêng ứng với điểm A 1 và A sẽ b ằ ng bi ê n đ ộ chòng chành. Trong đó góc q S t ư ơng ứng với góc nghiêng tĩnh bởi áp suất gió tới hạn, còn đoạn BE sẽ b ằ ng mô men lật nếu trục tung của đ ồ thị lấy bằng mô men và bằng tay đòn của mô men lật nếu trục tung của đồ thị lấy theo tay đòn. Hình B2.8 Xác định mô men lật của cần cẩu nổi theo đường cong ổn định động ở trạng thái di chuyển Trong t rư ờ ng hợp sau m ô m e n l ậ t đ ược tín h th eo c ô ng t h ứ c : M c = w ( kN.m ) 2. K h i dùng đ ường cong ổn định t ĩnh t h ì mô men lật có t h ể xác đ ịnh t h e o đ i ề u kiện cân b ằ ng công của mô men l ậ t và c ôn g của m ô m e n hồ i phục có kể đế n năng lượng chòng chành và góc nghiêng tĩnh bởi áp suất gió giới hạn ( Hình B 2.9 ). Đường cong ổn định tĩnh đ ược kéo dài sang vùng góc â m một đoạn, k ẻ đường t h ẳ ng MK song song với t rục hoành t ạo thành các d i ệ n t ích gạch ch é o S 1 và S 2 bằng nhau và hiệu của hai góc tương ứng với các điểm A 1 và A s ẽ b ằ ng bi ên độ chòng c hành. H ìn h B 2.9 Xác đ ịn h mô men l ậ t c ủa c ầ n c ẩ u nổi theo đ ường cong ổn đị nh tĩnh ở trạng th ái di chuy ể n Tung độ OM sẽ l à mô men l ậ t h o ặ c s ẽ là t ay đòn của mô men l ậ t, tùy theo cách chọn đại lượng ứng với trục t ung của đồ thị. 3. Nếu các đ ường cong ổ n định t ĩnh bị đứt quãng ở góc vào nước thì việc xác định mô men l ậ t được thực hiện tuần t ự nhu qui định ở 2.1. 1 -2 có xét đ ến góc ng hiê ng tĩnh và bi ê n đ ộ chòng chành như qui định ở 2.3.2-1 và 2.3. 2-2 . 2.3.3. Xác định mô men h ồ i phục l ớ n n hấ t ở trạng thái kh ô ng làm việc Đối v ớ i cần c ẩ u nổi có cần quay, m ô m e n h ồ i phục lớn nhất được xác định theo đ ường cong ổn đ ịnh t ĩnh ( Hình B 2.10 ) xây dựng cho phư ơn g án t ải t rọng ở trạng t hái không làm việc, có xét đến ảnh hưởng của mặt thoáng và góc nghi ê ng ban đầu do c ầ n quay theo m ặ t ph ẳ ng sườn gây n ê n. Hình B2.10 Xác định m ô men h ồi phục lớn nhất ở trạng t hái kh ô ng làm việc Đoạn CB là mô men hồi phục lớn nhất nếu đường cong được xây dựng theo t ỉ lệ mô men và bằng tay đòn của mô men h ồ i phục lớn nh ấ t nếu đư ờn g cong được x â y dựng theo tỉ l ệ của tay đòn. Trong t rường hợp sau mô men hồi phục lớn nhấ t được tính theo c ô ng t h ức : W max = W l max ( kN.m ) 2.3.4. Lượng điều ch ỉ nh D l l có xét đến công của các lực giảm rung được xác định theo công thức: D l l = l l Trong đó: B : Chiều rộng t àu ( m ). d : Chiều chìm theo đường nước thiết kế ( m ). C b : Hệ s ố béo thể tích của tàu. q SW : Giá trị giao động kép, tính từ góc b ằ ng góc nghiêng ban đầu ở thời điểm hàng bị r ơ i ( độ ). l l : Hệ số được xác định theo c ô ng thức : l l = F 0 Trong đó: Z g : Chiều cao tâm trọng lượng tính từ mặt cơ bản ( m ); F 0 : Được xác định theo Hình B2. 11 phụ thuộc đặc tr ư ng F và t ỉ s ố ; F : Tính theo công thức ở 4.1.5-1 ; F 1 , F 2 , F 3 và F 4 : Được cho ở Bảng B2.1 phụ thuộc tỷ số ; F 5 : H ệ số xác định theo Bảng B2.2 phụ thuộc tỷ s ố ; Trong đó: q d : Góc mép boong nhúng nước ( độ ). Bảng B2.1 Hệ số F 1 , F 2 , F 3 và F 4 2 , 8 2,9 3,0 3,1 3,2 3,3 3 , 4 3 , 5 3,6 3,7 F 1 1,987 2,087 2,144 2,157 2 , 138 2,097 2,043 1,982 1,921 1 , 816 F 2 -3 , 435 -3 , 313 -3,097 -2,823 -2 , 525 -2,230 -1,955 -1,711 -1 , 497 -1 , 312 F 3 0,0725 0,0856 0,1007 0,1150 0,1273 0,1357 0,1417 0,1454 0 , 1474 0,1475 F 4 -0 , 021 -0,028 -0,03 7 -0,047 -0,057 -0,067 -0,076 -0,084 -0,091 - 0 , 097 Bả ng B 2.2 H ệ số F 5 1 , 0 0 , 9 0 , 8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 F 5 1,0 1 , 053 1 , 138 1 , 253 1,374 1,500 1,626 1,747 1,862 Hìn h B 2. 11 Đồ thị xác định F Phụ lục C : Bảng ký hiệu các đại lượng dùng trong Phần 10 “ổn định ” Phần 10 IMO Đại lượng W Ñ Lượng chiếm nước W min — Lượng chiếm nước ứng với trạng thái tải trọng nhỏ nhất của tàu đã được Quy phạm quy định W ma x — Lượng chiếm nước khi tàu có đ ủ toàn bộ hàng WW o — Lượng chiếm nước tàu kh ô ng W 1 — Lượng chiếm nước của tàu ở trạng thái tải trọng xấu nhất tính theo h hoặc l max g — M ậ t độ/Tỷ trọng A v A v Diện tích h ứ ng gió A k — Diện tích vây hông hoặc v â y đáy A vi — Diện tích các phần tử hứng gió của cần cẩu nổi B B Chiều rộng của tàu b o — Khoảng cách dây chằng C b C b Hệ số béo thể tích của tàu c T , b T và a T — Chiều dài, chiều rộng, và chiều cao hình bao của bể chứa (theo mặt ph ẳ ng cơ bản) c, b — Hoành độ và tung đ ộ động lực tương đ ối của điểm l ắ p móc kéo D D Chiều cao mạn d d Chiều chìm theo mức độ hàng hóa d m i n — Chiều chìm ở tr ạng thái tả i trọng nhỏ nhất của tàu có thể có trong khai thác d — Chiều chìm ở sườn giữa g g Gia tốc trọng trường h GM Chiều cao tâm nghiêng ban đ ầ u đã hiệu chỉnh (có tính đến lư ợn g hiệu chỉnh các mặt tự do) h o GM 0 Chiều cao tâm nghiêng ban đầu không có lượng hiệu chỉnh mặt t ự d o. h 3% — Chiều cao tính toán của sóng có độ đ ả m b ả o 3% K — Tiêu chuẩn thời tiết K 1 — H ệ số an toàn do độ giật của dây kéo trên các tàu kéo có chức n ă ng chung và các tàu đánh cá voi K 2 — Hệ số an toàn do độ giật của dây kéo trên các tàu kéo biển D K — Lượng hiệu c h ỉ nh của K 2 tính đ ế n ảnh hưở ng của chòng chành ngang đố i với góc nghiêng tổng hợp k — H ệ số đ ể ý đến ảnh hưởng của vây giảm l ắ c k i — H ệ s ố hứng gió của các kết cấu cần cẩu L L Chi ề u dài tàu l GZ Tay đ ò n ổ n đ ịnh tĩnh có t ính đến độ hiệu chỉnh các m ặt tự do l m a x GZ m ax Tay đ òn ổn đ ịn h t ĩnh lớn nhất có tính đế n độ hiệu chỉnh các mặt tự d o l d l Tay đòn ổn định đ ộng có tính đến lượng hiệu chỉnh các mặ t t ự do l ’ d — Như trên nh ư ng không tính đến lượng hiệu chỉnh các mặt tự do l 1 , l d1 — Tay đ òn ổn định t ĩnh và động khi có m ô men nghiêng cố định của t ải t rọng, có t ính đến lượng hiệu chỉnh các m ặ t tự do l ’ d1 — Như t r ê n nh ư ng không có hiệu chỉnh mặt tự do l F — Tay đòn h ìn h dáng đ ối với tâ m nổi l M — Tay đ òn hình dá ng đ ối với t âm nghi ê ng l p — Tay đ òn hình dáng đ ối với một đi ể m bất kỳ l K — Tay đ òn hìn h d áng đối với đ áy l c — Tay đòn m ô m e n l ậ t, có tính đế n lượng hi ệ u chỉnh các m ặ t t ự do l v — Tay đòn mô m e n nghiêng l dop Tay đòn ổn đ ịnh đ ộng làm t ung đ ộ của đường cong ổn đ ịnh đ ộng c ủa tàu kéo. Khi góc nghiêng bằng góc vào nước hoặc góc l ậ t tới hạn, lấy s ố nào nh ỏ h ơ n l dn — Tay đ òn n ghi ê ng đ ộng đ ặc t r ưn g cho t ác dụng gi ật giả đ ịnh của dây kéo l dmax , l df — Tung đ ộ đường c ong ổn định động khi góc nghiêng bằng góc cực đạ i của đồ thị ổn đ ịnh tĩ nh hoặc góc và o nước, lấy góc nhỏ hơn l 30 — H ệ số không thứ nguy ê n đ ể t ính lượng hiệu ch ỉ n h m ặ t tự do ở góc 30 0 q q G óc nghiêng q r q r Góc vào nước q v q v Góc giới hạn dương của đ ồ thị ổn đ ịnh t ĩnh (góc l ặ n) q d — Góc mép boong nhúng nước q b — Góc hông tàu nh ô kh ỏ i m ặ t nước q m q m Góc nghiêng ứng với cực đại của đồ thị ổn đị nh tĩnh q 1 — Góc lật t ớ i hạn q d 1 — Góc nghiêng động của tàu kéo do sức dật giả định của dây kéo q ’ 1 — Góc lật t ớ i hạn của tàu kéo, được coi là hoành độ của tiếp điểm giữa đường cong ổn định động với tiếp tuyến của nó kể từ gốc tọa độ q BC1 — Góc nghiêng sau khi bị lật q 1 r q r Bi ê n độ ch ò ng chành của t à u có hông tròn q 2r q r Biên đ ộ chòng chành với sống đáy đứng và vây giảm l ắ c q 3 r q r Biên độ dao động lớn nhất của tàu cuốc ứng với đ ộ nghiêng tĩnh ngay sau khi đổ đất khỏi một mạn q r — Biên độ chòng chành của cần cẩu nổi q ’ r — Biên độ chòng chành của cần cẩu nổi có tính đến trường hợp hông nh ô lên hoặc boong nhúng nước D q r — Lượng hiệu chỉnh v ề độ cao tr ọ ng tâm cần cẩu nổi so với mặt nước q 0 — Góc nghiêng tĩnh ban đầu của cần c ẩ u nổi do có hàng trên móc cẩu và có bố trí hàng trên boong không đối xứng q s — Góc nghiêng của cần cẩu nổi do tác dụng tĩnh của gió q d2 — Góc nghiêng của cần cẩu nổi do tác dụng đồng thời của mô men nghiêng ban đầu, tác dụng tĩnh của gió và chòng chành q ’ d2 — Góc nghiêng tí n h toán của cần cẩu n ổ i do hàng rơi, bằng tổng các góc q và q r trừ đi q s M c M c Mô men l ậ t M h 1 M h Mô men nghiêng do hành khách tập trung về một bên mạn M h2 M h Mô men nghi ê ng do đường b ă ng t ả i hoặc máy chuyển t ả i D m 30 M h M ô men nghi ê ng do nước dạt ở góc 30 o D m h — Lượng hiệu chỉnh hệ số ổn định khi có ảnh hưởng của hàng lỏng N e — Công suất trên trục n i — Hệ s ố vùng chú ý đến sự thay đổi áp suất đ ộng của gió theo chiều cao tr ọng tâm của diện tích hứng gió phía t r ên m ặ t nước của cần cẩu nổi P P Khối lượng hàng trong khoang hàng p v p v Áp suất gió tính toán q v t — Áp suất động tính toán của gió n R — Tốc độ d ậ t ngang của dây kéo n 0,8 — Tốc độ khi rời vòng lượn, được lấy bằng 0,8 tốc độ của tàu ở chế độ toàn tốc n s — Tốc đ ộ tiến của tàu x H — Khoảng cách theo chiều dài từ điểm treo móc kéo tới trọng t â m của tàu đo theo phương nằm ngang X 1 , X 2 , X 3 v à X 1,2 — Các số nhân để xác định bi ê n độ chòng chành của tàu y — Tung độ trọng tâm của tàu tính từ mặt đối xứng y g — Chuyển vị ngang của trọng tâm tàu tính từ mặt đối xứng Y — Hệ số (số nhân) để xác định biên độ chòng chành Z — Tay đòn hứng gió Z g KG Chiều cao trọng tâm tính từ mặt ph ẳ ng cơ bản Z H — Chiều cao của điểm treo móc kéo tính từ mặt phẳng cơ bả n Z 0 — Chi ề u cao của điểm buộc dây chằng Z i — Chiều cao trọng tâm của các diện tích A vi n ằ m tr ong mộ t vùng tính từ mặt phẳng đường nước của cần cẩu nổi Z v — Tay đò n hứng gió của cần cẩu nổi MỤC LỤC C hương 1 Quy đ ịn h chung 1.1 . Phạm vi áp dụng 1.2 . Định ng hĩ a và giải thích 1.3 . Khối lư ợ ng giám sá t 1.4 . Các yêu cầu kỹ t hu ật chung 1.5 . Thử ng hiê ng 1.6 . Mi ễ n giảm so với qui p h ạm 1.7 . Các điề u ki ệ n đủ ổ n đị nh 1.8. Việc ch uy ể n vùng của t àu C hương 2 Các y ê u c ầ u chung v ề ổ n đ ịn h 2.1 . Ti ê u c h u ẩ n thời tiết 2.2 . Đ ồ thị ổn đ ịnh tĩ nh 2.3 . Chiều cao t âm ngh iê ng 2.4 . Lư ợ ng b ă ng ph ủ cho p hé p C h ư ơng 3 Cá c yêu cầ u bổ sung về ổ n định 3.1 . Tàu khách 3.2 . Tàu hàng k hô 3.3 . Tàu ch ở g ỗ 3.4 . Tàu ch ở d ầ u 3.5 . Tàu có cô ng d ụng đặc bi ệt 3.6 . Tàu kéo 3.7 . Tàu cu ố c 3.8 . Tàu c ó chi ề u dài dư ớ i 20 mét 3.10 . Tàu C ô ng t e nơ 3.11 . Tàu phục vụ Chư ơn g 4 Các yêu cầu v ề ổn đ ịn h của c ầ n cẩu nổi, phao chuyển tải v à ụ nổi 4.1 . Cầ n cẩu nổi 4.2 . Phao chuyển t ả i 4.3 . Ụ nổi Chương 5 Các yêu c ầ u v ề ổn định đối với tàu hoạt động ở vùng không hạn chế 5.1 . Quy đ ịnh chung 5.2 . Đ ồ t hị ổn đ ịnh t ĩnh 5.3 . Chi ề u cao tâm nghi ê ng 5.4 . Tiêu chuẩn thời tiết Phụ lục A Chỉ d ẫ n v ề cách lậ p thông báo ổn định Phụ lục B Xác định M ô men lật Phụ lục C Bảng kí hiệu các đại lượng