TCVN11287:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11287:2016 Thức ăn chăn nuôi - Xác định hàm lượng carbadox - Phương pháp đo quang phổ TIÊU CHU Ẩ N QUỐC GIA TCVN 11287:2016 THỨC ĂN CHĂN NUÔI - XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG CARBADOX - PHƯƠNG PHÁP ĐO QUANG PHỔ Animal f eeding stuffs - Determination o f carbadox content - Sp ectro photometr i c me thod Lời nó i đầu TCVN 11287:201 6 được xây dựng tr ê n cơ sở tham khảo AOAC 977.35 carbadox in f eeds. Spectrophotome tr ic method; TCVN 11287:2016 do Viện Chăn nuôi biên soạn, Bộ Nông ngh i ệp và Phát triển nông thôn đề nghị, T ổ ng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Kho a học và Công nghệ công b ố . THỨC ĂN CHĂN NUÔI - XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG CARBADOX - PHƯƠNG PHÁP ĐO QUANG PHỔ Animal f eeding stuffs - Determination o f carbadox content - Sp ectro photometr i c me thod 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này quy định phương pháp đo quang ph ổ để xác định hàm lượng carbadox trong thức ăn chăn nuôi. Giới hạn định lượng của phương pháp là 55 mg/kg. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản mới nh ấ t, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 6952 (ISO 9498), Th ứ c ăn chăn nuôi- Chuẩn bị mẫu th ử . 3 Nguyên tắc Chiết carbadox ra khỏi phần mẫu thử bằng hỗn hợp cloro f orm và metanol, giải chiết bằng dung dịch kali dihydrophosphat. C hiết lại b ằ ng cloro f orm sau đó làm khô, hòa tan lại bằng dung dịch natri hydroxit trong metanol. Hiện màu bằng dung dịch thiếc (II) clorua và đo màu ở bước sóng 520 nm. 4 Thuốc thử và vật liệu thử Chỉ sử dụng các thuốc thử tinh khiết phân tích và nước cất hoặc nước đã loại ion, tr ừ khi có quy định khác. 4.1 Cloro f orm (CHC l 3 ). 4.2 Metanol (CH 3 O H). 4.3 Dung d ị ch axit clohydric trong metanol , 1 M Pha lo ã ng 85 ml axit clohy d ric (HC l ) đặc (36,5 % đến 38,0 %) đến 1 lít b ằ ng metanol. 4.4 Dung dịch natri hydroxit trong metanol , 0,05 M Cân 2,0 g natri hydroxit (NaOH), ch í nh xác đến 0,1 mg, cho vào b ì nh định mức 1 lít, hòa tan bằng metanol và thêm metanol đến vạch. Dung dịch đã chuẩn bị được dùng trong vòng 1 tuần, hoặc nếu dung d ị ch b ị k ế t tinh th ì chu ẩ n bị lại. 4.5 Dung dịch ka li dihydro phosphat , 1 M C ầ n 136 g kali dihydro phosphat (KH 2 PO 4 ), chính xác đến 0,01 g, cho vào b ì nh định mức 1 lít, hòa tan b ằ ng nước, thêm nước đến vạch v à trộn đều. 4.6 D u ng dịch natri clorua-natri hydroxit Cân 100 g natri clorua (NaC l ), chính xác đến 0,01 g, cho vào b ì nh định mức 1 lít, hòa tan b ằ ng dung dịch natri hydroxit 0,1 M và thêm dung dịch này đến vạch. 4.7 Dung dịch thiếc (II) clorua Cân 8,0 g thiếc (II) clorua ngậm hai phân tử nước (SnCl 2 · 2H 2 O ), ch ín h xác đến 1 mg, hòa tan trong dung dịch axit clohydric 1 M trong metanol (4.3) đựng trong bình định mức 100 ml, thêm dung dịch n à y đến vạch. Đặt bình định mức trong nồi cách thủy ở 55 °C đến 60 °C v à th ỉ nh thoảng xoay bình cho đến khi dung dịch trong (mất khoảng 20 min). Đậy nút bình và để nguội đến nhiệt độ phòng. Sử dụng dung dịch này trong vòng 2 h sau khi chu ẩ n bị, tốt nhất là chu ẩ n b ị dung dịch này ngay t rướ c khi sử dụng. 4.8 Dung dịch chu ẩ n carbadox (C 11 H 10 N 4 O 4 ) CHÚ Ý: Dung dịch carba d ox rất dễ bị phân hủy dưới ánh sáng, do đó dịch chiết phải được bảo vệ tránh ánh sáng trực tiếp của mặt trời và ánh sáng nhân tạo. 4.8.1 Dung dịch chuẩn gốc carbadox , 1,10 mg/ml Cân 110,0 mg chất chu ẩ n carbadox, chính xác đến 0,1 mg, cho vào b ì nh định mức 100 ml, hòa tan trong hỗn hợp cloroform (4.1): metanol (4.2) (tỉ lệ thể tích 3:1), thêm hỗn hợp d ung môi này đến vạch. Cho vào b ể si ê u âm đ ể hòa tan nhanh. Chuẩn bị dung dịch này trong ngày sử dụng. 4.8.2 Dung dịch chuẩn làm v i ệc carbadox , 0,110 mg/m l Dùng pipet chuyển 10 ml d ung d ị ch chuẩn gốc carbadox (4.8.1) vào bình định mức 100 ml, pha loãng bằng hỗn hợp cloro f orm (4.1): metanol (4.2) (tỷ lệ th ể tích 3 : 1) đến vạch v à t rộn đều. Chu ẩ n bị dung d ị ch này trong ngày sử dụng. 4.9 Ch ấ t trợ lọc , Celite 545 hoặc tương đương. 5 Thiết bị, dụng cụ Sử dụng các thiết bị, dụng cụ thông thường của phòng thử nghiệm và cụ thể như sau: 5.1 Máy đo quang phổ , có thể đo được ở bước sóng 520 nm. 5.2 Bình định mức , dung tích 100 ml, 250 ml, 500 ml và 1 000 ml. 5.3 C â n phân tích , có th ể c â n ch í nh xác đến 0,1 mg. 5.4 Cân , có th ể cân ch í nh xác đến 0,01 g. 5.5 B ì nh nón , dung t í ch 250 ml, c ó nút đậy k í n bằng polyetylen. 5.6 Nồi cách thủy , có thể duy tr ì nhiệt độ từ 55 °C đến 60 °C. 5.7 Bộ c ô quay. 5.8 Bếp điện. 5.9 P i pet , có thể phân phối được các t h ể tích thích hợp. 5.10 Dao trộn. 5.11 Phễu Buchner , được ph ủ Celite (3.9) hoặc có chứa một xấp g iấ y lọ c. 5.12 Bộ chiết , 250 ml. 5.13 Bình c ầu đáy tròn. 6 Lấy m ẫ u Mẫu gửi đến ph ò ng thử nghiệm phải đúng là mẫu đại diện. M ẫ u không b ị hư hỏng hoặc t hay đổi trong suốt quá trình vận chuyển hoặc bảo quản. Việc l ấ y mẫu không quy định trong tiêu chuẩn n à y, nên lấy mẫu theo TCVN 4325 ( ISO 6497) Th ứ c ăn chăn nuôi - Lấy mẫu. 7 Chuẩn bị mẫu thử Chu ẩ n bị m ẫ u t hử theo TCVN 6952 (ISO 9498). 8 Cách tiến hành 8.1 Chuẩn b ị phần mẫu thử Cân lặp lại hai lần các phần mẫu thử đã nghiền, ch í nh xác đến 1 mg, cho vào hai b ì nh nón 250 ml (5.5) ri ê ng rẽ: - 2.000 g đối với mẫu thử chứa hàm lượng carbadox từ 0,0330 % đến 0,0606 %; - 5,000 g đ ối với mẫu thử chứa h à m lượng carbadox từ 0,0110 % đến 0,0330 %; - 20,00 g đối v ớ i m ẫ u thử chứa h à m lượng carbadox từ 0,0055 % đến 0,0110 %. L à m ướt từng phần mẫu thử b ằ ng 10 ml nước, đ ể yên 5 min và thêm 140 ml hỗn hợp cloro f orm (4.1): metanol (4.2) (t ỉ lệ thể tích 3:1). Th ê m 15,0 m l d ung d ịch chuẩn l à m việc (4.8.2) vào một trong hai phần mẫu thử. Đậy cả hai b ì nh bằng nút hở hoặc nút po l yetylen có lỗ và đun sôi nhẹ 1 h trên bếp điện (5.8). Để nguội đến nhiệt độ phòng. S ử dụng ba phần, m ỗ i phần 25 ml hỗn hợp c l oroform : metanol (3 : 1) để chuyển định lượng h ỗ n hợp sang phễu B uchner (5.11), lọc trong điều kiện áp suất giảm và thu lấy dịch lọc vào b ì nh đ ị nh mức 250 ml (5.2). Pha loãng đến vạch b ằ ng hỗn hợp cloroform : metanol (3 : 1) và trộn kỹ. Dùng pipet l ấ y 100 ml dịch chiết đ ã pha lo ã ng cho vào bộ chiết 250 ml (5.12) có ch ứ a sẵn 50 ml dung dịch natri clorua-natri hydroxit (4.6). Lắc 10 s và loại bỏ lớp cloro f o rm phía dưới. Th ê m 50 ml cloro f orm (4.1) và lắc 10 s rồi loại cloro f orm. Thêm 10 ml dung dịch kali dihydro phosphat 1 M (4.5) và chiết ba lần, mỗi lần dùng 50 m l cloro f orm (4.1), gộp các dịch chiết vào b ì nh cầu đáy tr ò n. Không đ ể bất kỳ hạt chất rắn nào ch ả y vào bình. Cho bay hơi đến khô tr ê n bộ cô quay (5.7) và nồi cách thủy (5.6) ở 60 °C. Cách khác, c â n p h ần mẫ u thử đã nghi ề n và chiết như sau: l à m ướt phần mẫu thử bằng 10 ml nước, để yên 5 min và cho 140 ml hỗn hợp cloro f orm (4.1): metanol (4.2) (t ỉ lệ thể tích 3 :1) vào một trong hai b ì nh. Chu ẩ n b ị mẫu thêm chuẩn bằng cách bổ sung 130 ml hỗn hợp clorof o rm : metanol (3 : 1) và 10 ml dung dịch chuẩn làm việc carbadox (4.8.2) vào b ì nh còn lại. Dùng d ao trộn (5.10) để làm vỡ các cục vón. Đậy k í n nút b ì nh và để yên b ì nh qua đêm trong tối ở nhiệt độ phòng. Dùng ba phần, mỗi p hầ n 25 ml hỗn hợp cloro f orm : metanol (3 : 1) đ ể chuyển định lượng hỗ n h ợ p sang phễu Buchner (5.11), thu lấy dịch lọc của mẫu không thêm chuẩn vào bình định mức 250 ml (5.2) và thu dịch lọc của mẫu thêm chu ẩ n vào b ì nh đ ị nh m ứ c 500 ml (5.2). Pha lo ã ng đến vạch bằng hỗn hợp c l oroform : metanol (3 : 1) v à trộn kỹ. Dùng pipet lấy 100 ml dịch chiết đ ã pha l oãng cho vào bộ chiết 250 ml (5.12) có chứa sẵn 50 ml dung dị ch natri clorua-na t ri hydroxit (4.6). Lắc 10 s và loại bỏ lớp cloro f orm phía dưới. Thêm 50 ml cloro f orm (4.1) và lắc 10 s rồi loại cloroform. Thêm 10 ml dung d ị ch kali dihydro phosphat 1 M (4.5) và chiết ba lần, mỗi l ầ n d ùng 50 ml cloro f orm (4.1), gộp các d ị ch chiết v à o b ì nh cầu đ á y tròn. Không đ ể hạt chất r ắ n b ấ t kỳ nào ch ả y vào b ì nh. Cho bay hơi b ì nh đến khô trên bộ c ô quay (5.7) và nồi cách thủy (5.6) ở 60 °C. 8.2 Chuẩn b ị mẫu trắng Chu ẩ n b ị m ẫ u trắng của nước và hỗn hợp cloro f orm (4.1): metanol (4.2) (t ỉ l ệ thể tích 3 : 1) b ằ ng cách đun sôi, lọc, chiết và làm bay hơi, nhưng kh ô ng bổ sung mẫu thử và dung d ị ch chuẩn carbadox. 8.3 Phép xác định Hòa tan phần cặn còn lại của phần mẫu thử, phần mẫu thử thêm chuẩn và mẫu trắng trong bình cầu đáy tròn (xem 8.1) bằng 5,00 m l d ung dịch natri hydroxit 0,05 M trong metanol (4.4). Thêm 20,0 ml dung dịch thiếc (II) clorua (4.7), xoay nhẹ b ì nh và đ ể y ê n 10 min cho hiện màu hoàn to à n. Nếu cần , làm trong dung d ị ch bằng cách lọc qua n ú t bông thủy tinh. Nếu ng â m chiết qua đêm th ì l à m tr o ng dung dịch bằng cách ly tâm 10 min với tốc độ 100 r/min. Trong vòng 15 min sau khi hiện màu hoàn toàn, xác định độ hấp thụ của các dung dịch trong máy đo quang phổ ở bước sóng 520 nm với metanol là d ung môi so sánh. 9 Tính kết quả Hàm lượng carbadox c ó trong phần mẫu thử, X , t í nh bằng miligam trên kilogam, được tính bằng công thức sau: Trong đó: A là độ h ấ p thụ ở bước sóng 520 nm của dung dịch phần mẫu thử, đã hiệu ch ỉ nh theo m ẫ u A' là độ h ấ p thụ ở bước sóng 520 nm của dung dịch phần mẫu thử th ê m chu ẩn , đ ã hiệu chỉnh theo mẫu trắng; C 1 là nồng độ của dung dịch chuẩn làm việc carbadox (4.8.2), t í nh bằng miligam trên mililit (trong trường hợp này C 1 = 0,110 mg/ml); V 1 là th ể tích dung dịch chu ẩ n làm việc carbadox (4.8.2) th ê m vào phần mẫu thử, tính bằng mililit (trong trư ờ ng hợp này V 1 = 15 ml); w là khối lượng phần mẫu thử, tính bằng gam. Khi dung dịch được ngâm chiết qua đêm, th ì hàm lượng carba d ox có trong phần mẫu thử, X , tính bằng miligam trên kilogam, được t í nh bằng công thức sau: Trong đó: V 2 l à thể tích dung dịch chu ẩ n làm việc carbadox (4.8.2) thêm vào phần mẫu thử, tính bằng mililit (trong trường hợp này V 2 = 10 ml). 10 Báo cáo thử nghiệm Báo cáo thử nghiệm ph ả i ghi rõ: a) mọi thông tin cần thiết để nhận biết đ ầ y đủ về mẫu thử; b) phương pháp lấy mẫu đã sử dụng, nếu biết; c) phương pháp th ử đã dùng, viện dẫn tiêu chu ẩ n này; d) tất c ả các chi tiết thao tác không quy đ ị nh trong tiêu chuẩn này, hoặc tùy chọn cùng với các chi tiết b ấ t thư ờ ng n à o khác có thể ảnh hưởng đến kết qu ả ; e) kết quả th ử nghiệm thu được.