TCVNII:2012

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN II:2012 Bộ tiêu chuẩn quốc gia về thuốc TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN II: 2012 BỘ TIÊU CHUẨN QUỐC GIA VỀ THUỐC Set of national standards for medicines Lời nói đầu Bộ tiêu chu ẩ n quốc gia về thuốc TCVN II: 2012 được xây dựng trên nguyên tắc nối tiếp Bộ TCVN I: 2009 Bộ tiêu chuẩn quốc gia về thuốc TCVN II : 2012 do Hội đồng Dược điển Việt Nam biên soạn, Bộ Y tế đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Lời giới thiệu Tiêu chu ẩ n quốc gia về thuốc là văn bản kỹ thuật về tiêu chuẩn hóa và kiểm nghiệm chất lượng thuốc. Bộ tiêu chuẩn quốc gia về thuốc này có 79 tiêu chuẩn, chia thành 4 phần như sau: Phần 1: Phương pháp kiểm nghiệm thuốc và chuyên mục, gồm: 5 tiêu chuẩn; Phần 2: Nguyên liệu hóa dược, gồm: 18 tiêu chuẩn; Phần 3: Thành phẩm hóa dược, gồm: 37 tiêu chu ẩ n; Phần 4: Dược liệu, gồm: 19 tiêu chu ẩ n. Danh pháp, thuật ngữ trong Bộ tiêu chuẩn quốc gia về thuốc được viết theo quy định của Hội đồng Dược điển Việt Nam, Bộ Y tế. Các thuật ngữ dược phẩm được viết dựa trên nguyên tắc việt hóa tên chung quốc tế Latin (DCI Latin) một cách hợp lý nhằm tránh làm biến dạng mặt chữ quá khác so với thuật ngữ quốc tế. Tên hợp chất hữu cơ được viết theo danh pháp do Hiệp hội quốc tế hóa học thuần tú y và ứng dụng (I.U.P.A.C) quy định . Trong một số trường hợp cá biệt, các thuật ngữ tiếng Việt đã quen dùng đối với một số nguyên tố, hóa chất hay tên dược liệu vẫn tiếp tục sử dụng. BỘ TIÊU CHUẨN QUỐC GIA VỀ THUỐC Set of nationaI standards for medicines 1. Phạm vi áp dụng Bộ tiêu chuẩn này quy định: - Các phương pháp kiểm nghiệm thuốc; áp dụng để kiểm tra , đánh giá chất lượng thuốc thành ph ẩ m, nguyên liệu làm thuốc, vắc xin và sinh phẩm y tế, dược liệu và thuốc từ dược liệu đăng ký lưu hành trong nước. - Các chỉ tiêu, yêu c ầ u kỹ thuật, phương pháp kiểm nghiệm, bảo qu ả n và các yêu cầu có liên quan đến chất lượng đối với các nguyên liệu hóa dược; áp dụng để kiểm tra đánh giá chất lượng các nguyên liệu hóa dược đăng ký lưu hành trong nước. - Các ch ỉ tiêu, yêu cầu kỹ thuật, phương pháp kiểm nghiệm, b ả o qu ả n và các yêu cầu có liên quan đến ch ấ t lượng thành ph ẩ m hóa dược; áp dụng để kiểm tra, đánh giá chất lượng các thành phẩm hóa dược đăng ký lưu hành trong nước. - Các chỉ tiêu, yêu cầu kỹ thuật, phương pháp kiểm nghiệm, b ả o quản và các yêu cầu có liên quan đến ch ấ t lượng dược liệu; áp dụng để kiểm tra, đánh giá chất lượng dược liệu đăng ký lưu hành trong nước. Đối với các nguyên liệu hóa dược, các thành phẩm hóa dược, các dược liệu, các phương pháp kiểm nghiệm thuốc không nêu trong bộ tiêu chu ẩ n này và Bộ tiêu chuẩn quốc gia về thuốc TCVN I : 2009 thì các nhà sản xuất và/hoặc các tổ chức, cá nhân có liên quan có thể áp dụng tiêu chuẩn cơ sở hoặc tiêu chuẩn nước ngoài theo quy định hiện hành. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thi ế t cho việc áp dụng tiêu chu ẩ n này. Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các t à i liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả sửa đổi bổ sung (nếu có). TCVN I -1 : 2009, Bộ tiêu chuẩn quốc gia về thuốc - Phần 1: Phương pháp kiểm nghiệm thuốc ; TCVN I -2 : 2009, Bộ tiêu chuẩn quốc gia về thuốc - Phần 2: Nguyên liệu hóa dược . 3. Các tiêu chuẩn Các Phụ lục nêu trong các tiêu chuẩn dưới đây được tham chiếu theo TCVN I -1 : 2009, Bộ tiêu chuẩn quốc gia về thuốc - Phần 1: Phương pháp kiểm nghiệm thu ố c. Phần 1 PHƯƠNG PHÁP KIỂM NGHIỆM THUỐC VÀ CHUYÊN MỤC PHỤ LỤC 1 (Quy định) 1.25. DUNG DỊCH RỬA VẾT THƯƠNG Định nghĩa Dung dịch rửa vết thương là những dung dịch nước vô khuẩn với dung tích lớn, được sử dụng đ ể rửa các khoang cơ th ể , các vết thương h ở và bề m ặ t tiếp xúc trong quá trình phẫu thuật. Sản xuất Dung dịch rửa vết thương được điều chế bằng cách hòa tan một hoặc nhiều dược chất, chất điện giải và những ch ấ t có tính th ẩ m thấu trong nước để pha thuốc tiêm hoặc ch ỉ riêng là nước đ ể pha thuốc tiêm . Chế phẩm phải được dán nhãn là Dung dịch rửa vết thương. Các dung dịch này thường được điều chỉnh đạt độ đẳng trương đối với máu. Dung dịch rửa vết thương được đóng gói đơn liều trong các đồ đựng. Đ ồ đựng và nút phải đáp ứng các quy định của Đồ đựng d ùng cho chế phẩm thuốc tiêm (Phụ lục 17.1; 17.3.2), nhưng bộ phận thoát dung dịch của đồ đựng này phải không được tương th í ch với bộ dây truyền dịch. Không cho phép dùng bộ dây truyền dịch để dẫn truyền Dung dịch rửa vết th ươ ng khi sử dụng. Những nguyên liệu được dùng và các phương pháp áp dụng trong quá trình sản xuất Dung dịch rửa vết thương phải đảm bảo tính vô khuẩn và ngăn ngừa sự xâm nhập của các chất gây ô nhiễm cũng như sự phát triển của vi vinh vật (Phụ lục 16.1). Trong quá trình đóng gói phải đảm bảo một lượng nh ỏ chế phẩm có thể lấy ra được từ đồ đựng. Yêu c ầ u chất lượng Kiểm tra trong điều kiện ánh sáng thích hợp, Dung dịch rửa v ế t thương phải trong và không có các tiểu phân. Yêu cầu về tính chất, pH, định tính, định lượng, sai số th ể tích và các yêu cầu kỹ thuật khác Theo quy định trong chuyên luận riêng. Th ử vô khuẩn Phải vô khuẩn (Phụ lục 13.7). Nội độc tố vi khu ẩ n Dưới 0,5 EU/ml chế phẩm (Phụ lục 13.2). Chất gây sốt Những chế ph ẩ m không kiểm tra nội độc tố vi khu ẩ n phải đáp ứng phép thử chất gây s ố t (Phụ lục 13.4), với liều tiêm 10 ml chế ph ẩ m/kilôgam khối lượng cơ thể của thỏ, trừ những ch ỉ dẫn khác. Ghi nhãn và bảo quản Theo quy định hiện hành và ghi rõ: - Chế phẩm không được sử dụng để tiêm. - Chế phẩm chỉ được phép dùng một lần và toàn bộ phần thuốc còn lại phải loại b ỏ . - B ả o quản nơi khô mát. Chế phẩm th ườ ng dùng Dung dịch rửa vết thương clorhexidin. Dung dịch r ử a vết thương glucose. Dung d ị ch r ử a vết thương glycin. Dung dịch rửa vết thương natri clorid. Dung dịch rửa vết thương natri citrat. PHỤ LỤC 4 (Quy định) 4.5. PHỔ KHỐI Nguyên tắc Chất phân tích được chuyển sang thể khí và ion hóa , tạo thành các ion dương hoặc âm. Phương pháp phổ khối dựa trên việc đo trực tiếp t ỷ số m/z, là t ỷ số giữa khối lượng m và điện tích z của ion chất phân tích. Tỷ số nà y được trình bày dưới dạng đơn vị khối lượng nguyên tử (1 a.m.u = 1/12 khối lượng của 12 C) hay dalton (1 dalton = khối lượng nguyên t ử hydro). Trong máy phổ khối, các ion được tạo thành trong nguồn ion, được gia t ố c rồi được tách trong bộ ph â n tích trước khi đến detector. Tất cả quá trình tr ê n được thực hi ệ n trong một buồng được hút chân không đến khoảng 10 - 3 đến 10 -6 Pa. Phổ thu được biểu diễn cường độ tương đối của các ion khác nhau phụ thuộc vào t ỷ số m/z của các ion đó. Tín hiệu tương ứng với một ion là một nhóm các pic tương ứng v ớ i ph â n bố thống kê của các đồng vị khác nhau của ion đó. Đó là hình ảnh đồng vị của ion và trong đó pic của đồng vị c ó cường độ lớn nhất của một nguyên tử được gọi là pic đơn đồng vị. Từ phổ khối ta có được những thông tin định tính (xác định khối lượng phân t ử và thông tin về cấu trúc có được nhờ c á c mảnh thu được) hay định lượng (dùng chuẩn nội hay chuẩn ngoại) với giới hạn phát hiện trong khoảng từ picomol (10 -1 2 mol) đến f emtomol (10 - 15 mol). Nạp mẫu Việc đầu tiên cần làm khi phân tích một mẫu là phải đưa mẫu vào máy sao cho không ảnh hưởng nhiều đến chân không trong máy. Một phương pháp thường dùng là nạp trực tiếp mẫu l ỏ ng; mẫu được đặt lên đầu một thanh h ì nh trụ (trong một chén thạch anh, trên một sợi hay trên một bề mặt kim loại). Thanh này được đưa vào máy phổ khối sau khi đi qua một chốt chân không mà ở đây được duy trì một chân không đầu tiên, có áp suất trung gian giữa áp suất kh í quyển và áp su ấ t của chân không thứ hai ở trong máy. Trong những hệ thống nạp mẫu khác, c á c thành phần trong hỗn hợp mẫu th ử được tách trên một máy khác (như máy sắc ký) trước khi đi vào trong máy kh ố i ph ổ được ghép nối v ớ i máy đ ó . Sắ c ký khí - khối phổ Trong sắc ký khí - khối phổ, một đầu của cột sắc k ý (mao quản hay bán mao quản) được đưa trực tiếp vào trong nguồn ion của máy khối phổ. Sắc ký lỏng - khối phổ Sự kết hợp sắc ký lỏng - kh ố i phổ là kỹ thuật đặc biệt hữu ích trong việc phân tích các hợp chất phân cực, là những chất ít bay hơi hay rất dễ phân hủy b ở i nhiệt, không phân t í ch được bằng sắc ký khí - khối phổ. Khó khăn trong kỹ thuật sắc ký l ỏ ng - khối phổ là làm thế nào thu được các ion ở thể khí từ pha lỏng, v ì vậy cần có những giao diện đặc biệt như: Nạp trực tiếp: Pha động từ đầu cột sắc ký đi ra, được phun sương và dung môi được bay hơi ở tr ướ c nguồn ion của máy khối phổ. Giao diện chùm hạt: Pha động với lưu lượng tới khoảng 0,6 mL/min được phun sương và loại dung môi trong một buồng nhỏ, chỉ còn lại các hạt chất phân tích trung hòa điện đi tới nguồn ion của máy khối phổ; kỹ thuật này được dùng cho các hợp chất có độ phân cực tương đối thấp và khối lượng phân tử nhỏ hơn 1000 Da. Giao diện băng chuyền: Pha động với lưu lượng tới khoảng 1 mL/min được đưa lên một băng chuyền; sau khi dung môi bay hơi, các chất phân tích được lần lượt đưa t ớ i nguồn ion và được ion hóa ở đó; kỹ thuật này không phù hợp lắm cho các chất rất phân cực hay dễ phân hủy nhiệt. Các k iểu ghép nối khác (phun điện, phun nhiệt, ion hóa hóa học ở áp suất khí quyển) được coi như thực chất là các kỹ thuật ion hóa và sẽ được mô tả trong phần các kiểu ion hóa . Sắc ký chất lỏng siêu t ớ i hạn - khối phổ Trong kỹ thuật sắc ký chất lỏng si êu tới hạn - khối phổ, pha động (thường là carbon dioxyd siêu tới hạn) khi đi qua một van chiết nóng nằm giữa cột sắc ký và nguồn ion sẽ chuyển sang thể khí. Điện d i mao quản - khối phổ Trong kỹ thuật điện di mao quản - khối phổ, dịch rửa giải từ cột mao quản được đưa v à o nguồn ion và trong một số trường hợp một dung môi khác được thêm vào để đạt được lưu lượng cỡ vài m l/min. Kỹ thuật này có hạn chế là lượng mẫu nhỏ và cần dùng dung môi bay hơi. Các kiểu ion hóa Bắn phá điện tử M ẫ u th ử ở trạng thái khí được ion hóa dưới tác động của một chùm electron có năng lượng lớn hơn năng lượng ion hóa của mẫu (thường là 70 eV). Bên cạnh các ion phân tử M + , sẽ hình thành các mảnh đặc trưng cho cấu trúc của phân tử. Kỹ thuật này bị hạn chế chủ y ế u v ì phải hóa hơi mẫu. Vì vậy nó không phù hợp cho các ch ấ t phân cực, dễ phân hủy nhiệt hay có khối lượng phân tử lượng lớn. Ki ể u ion h ó a bằng bắn phá điện tử phù hợp cho kỹ thuật ghép nối khối phổ với sắc ký khí và đôi khi với sắc ký l ỏ ng. lon hóa hóa học Trong kiểu ion hóa này, người ta dùng một thuốc th ử ở thể khí như methan, amoniac, nitrogen oxyd, nitrogen dioxyd hay oxygen. Phổ khối thu được sẽ đặc trưng b ở i các ion kiểu (M + H) + hay (M - H) - hay các ion cộng hợp giữa chất phân tích và khí thuốc thử. Các mảnh hình thành ít hơn so với kiểu bắn phá điện t ử . Một biến thể khác của kỹ thuật n à y được dùng khi chất phân tích dễ b ị phân hủy nhiệt; trong trường hợp này, mẫu được đưa lên một sợi dây và bay hơi rất nhanh do hiệu ứng nhiệt Joule-Thomson (ion hóa hóa học giải hấp). lon hóa bằng b ắ n phá nguyên tử nhanh (FAB) h a y ion nhanh (khối ph ổ ion thứ cấp lỏng - LSIMS) Trong kỹ thuật này, mẫu thử được hòa t a n trong một chất nền nh ớt như glyceri n , rồi cho lên một bề mặt kim loại và được bắn phá b ở i một chùm nguyên tử trung hòa như argon hay xenon, hoặc b ằ ng các ion cesi động năng cao. Kết quả là sẽ xuất hiện các ion kiểu (M+H) + hay (M-H) - hay các ion cộng hợp h ì nh thành từ chất nền hay mẫu thử. Kiểu ion hóa này rất thích hợp cho c á c ch ấ t phân cực hay dễ phân hủy nhiệt, cho các chất có phân tử lượng tới 10 000 Da. Kỹ thuật này có thể dùng kết hợp với sắc ký lỏng trong đó pha động được cho thêm 1 % đến 2 % glycerin; tuy vậy lưu lượng pha động phải rất th ấ p (vài m l/min). lon hóa điện trường và khử hấp đ iện tr ườ ng Trong kỹ thuật này, mẫu thử được bay hơi gần một sợi dây worlfram có phủ các vi kim (ion hóa điện trường) hay được đặt lên sợi dây (giải hấp điện trường). Mẫu thử được ion hóa dưới tác động của một điện áp khoảng 10 kV đặt giữa sợi dây và một đối điện cực. Hai kỹ thuật này ch ủ yếu tạo nên các ion phân tử M+, các ion (M+H) + và được dùng cho các chất có độ phân cực thấp và/hay dễ phân hủy nhiệt. lon hóa khử hấp bằng laser có nền hỗ trợ (MALDI) Ở đây, mẫu thử trong một nền thích hợp được đặt lên một giá đỡ kim loại và được ion h ó a bởi một chùm xung tia laser có bước sóng trong vùng từ tử ngoại đến hồng ngoại (các xung này rất ngắn, chỉ kéo dài trong một pico giây đến vài nano giây). Kiểu ion hóa này đ ó ng vai trò thiết yếu trong việc phân tích các ch ấ t có khối lượng phân tử r ấ t cao (trên 100 000 Da) nhưng ch ỉ dùng cho các máy có bộ phân tích thời gian bay (x e m thêm ở dưới đây). Phun đ i ện Kiểu ion hóa này được thực hiện ở áp suất khí quyển. Các mẫu thử trong dung dịch được đưa vào nguồn ion qua một ố ng mao quản mà ở đầu ố ng này có một điện thế cỡ 5 kV. Có thể dùng một khí để phun sương. Lưu lượng kh í có thể từ vài m L/ min đến 1 m L/ min. Kỹ thuật này phù hợp cho các chất phân cực và cho việc nghiên cứu các phân tử sinh học có khối lượng tới 100 000 Da. Có thể dùng trong ghép nối với sắc k ý lỏng hay điện di mao quản. lon hóa hóa học ở áp suất khí quyển (APCI) lon hóa được thực hiện ở áp suất khí quyển nhờ tác động của một điện cực có điện thế nhiều kilo vôn đặt tr ê n đ ường đi của pha động; pha động được phun sương bằng hiệu ứng nhiệt và một luồng khí nitrogen. Các ion h ì nh thành có một điện tích và là ion kiểu (M+H) + trong chế độ phân cực dương và kiểu (M-H) - trong ph â n cực âm. Kiểu ion hóa này có th ể áp dụng cho kết n ố i với sắc ký lỏng ở lưu lượng pha động cao đến 2 mL/min. Mẫu thử trong pha đ ộ ng có nước, các dung môi hữu cơ và một chất điện ly dễ bay hơi (thường là amoni acetat), sau khi đi qua một mao quản kim loại có nhiệt độ được kiểm soát, được đưa vào nguồn ion d ưới dạng phun sương. Lưu lượng thích hợp l à trong khoảng 1 đến 2 mL/min. Các ion của chất điện ly sẽ ion hóa các chất phân tích. Quá trình ion hóa này có thể được thay thế hay tăng cường bằng sự phóng điện ở kho ả ng 800 vôn, đặc biệt là khi tất cả l à dung môi hữu cơ. Kỹ thuật này phù hợp cho việc ghép nối khối phổ với sắc ký lỏng. Bộ phân tích khối Các bộ ph â n tích khối (hay bộ phân tích) c ó hiệu năng khác nhau ch ủ yếu do hai thông số: ● d ả i khối, tức là dải đo tỷ số m/z, ● độ phân giải, tức là khả năng tách hai ion có cường độ bằng nhau và có t ỷ số m/z khác nhau D M, và ph ầ n xen phủ giữa hai pic được đo bằng chiều cao của hõm tính theo phần trăm; ví dụ, độ phân giải (M/ D M) là 1000 với hõm 10 % cho ta bi ế t có thể tách hai tỷ số m/z 1000 và 1001 với đáy hõm có cường độ 10 % trên đường nền. Tuy vậy, trong một số trường hợp (bộ phân tích thời gian bay, tứ cực hay bẫy ion) độ phân giải được định nghĩa là tỷ số giữa khối lượng phân tử v à chiều rộng của pic ở nửa chiều cao (ứng v ớ i hõm 50 %). Bộ phân tích từ và phân tích tĩnh điện Các ion tạo thành trong nguồn ion được gia tốc b ở i một điện áp V, được hội tụ về bộ phân tích từ có từ trường B hay bộ phân tích tĩnh điện có điện trường tĩnh điện E, tùy theo cấu hình của máy. Các ion này đi theo một quỹ đạo bán k í nh r, theo định luật Laplace: C ó hai kiểu quét để thu nhận và đo các ion khác nhau sinh ra trong nguồn ion: quét B với V cố định và quét V với B cố định. Bộ phân tích từ th ườ ng được tiếp nối b ở i một ngăn điện có tác dụng như một bộ lọc động năng, làm tăng đáng kể độ phân giải của máy. Độ phân giải tối đa của một máy loại này ( loại hai ngăn) nằm trong khoảng 10 000 đến 150 000 nhờ đó, trong hầu hết các trường hợp, cho phép tính toán đ ủ ch í nh xác các t ỷ s ố m/z để xác định được thành phần nguyên tố của các ion. Với các ion có điện tích bằng 1, dải khối l à từ 2 000 Da đến 15 000 Da. Một số ion có thể phân hủy nhanh chóng v ì là kết quả của sự chuy ể n d ịch kém bền hoặc do va chạm với một khí trong những vùng vô trường giữa nguồn ion và detector [phân ly do hoạt hóa b ở i va chạm (CAD)]. Xem xét nhữn g sự phân hủy này là rất có ích cho việc xác định cấu trúc cũng như đặc t í nh của một chất cụ thể trong hỗn hợp, việc xem xét này cần đến kỹ thuật khối phổ tiếp nối. Có nhiều kỹ thuật như vậy có thể áp dụng, tùy theo sự phân hủy xảy ra ở vùng nào: ● kiểu ion con (xác định các ion phân hủy của ion mẹ): B/E = hằng số, gọi l à MIKES (Mass-analysed lon Kinetic Energy Spectroscopy - Phổ động năng ion phân tích khối); ● kiểu ion mẹ (xác định tất c ả các ion mà khi phân hủy cho một ion c ó tỷ số m/z xác định): B 2 /E = hằng số; ● kiểu mất mảnh trung hòa (kiểu mảnh mất, neutral-loss mode, phát hiện tất cả các ion cùng mất một mảnh): B/E(1-E/E o ) 1/2 = hằng số, trong đ ó E o là điện á p nền của ngăn điện. Bộ phân tích tứ cực Bộ phân tích này gồm có bốn thanh kim loại song song h ì nh trụ hay có tiết diện hình hyperbol. Chúng được đặt đối xứng hai bên đường đi của các ion; các cặp đ ố i diện với nhau qua trục đối xứng của các thanh điện cực thì được n ố i điện với nhau. Điện thế của hai cặp thanh điện cực là đối nhau. Điện thế này l à t ổ hợp của một thành phần một chiều và một thành phần xoay chiều. Các ion h ì nh thành trong nguồn ion được truyền đi và tách bằng cách thay đổi thế đặt trên các điện cực sao cho t ỷ số giữa thế một chiều và thế xoay chiều là h ằ ng số. Bộ tứ cực th ườ ng có dải khối từ 1 a.m.u. đến 2 000 a.m.u., một số có thể tới 4 000 a.m.u. Mặc dù các bộ tứ cực c ó độ phân giải thấp hơn các bộ phân tích từ, nhưng chúng cho ta hình ảnh đơn đồng vị của các ion một điện tích trên toàn dải ph ổ . Có loại dùng bộ phân tích gồm ba tứ cực xếp nối tiếp nhau Q 1 , Q 2 , Q 3 (gọi là bộ ba tứ cực hay tứ cực chập ba) đ ể ghi phổ. Tứ cực Q 2 là ngăn để cho các ion va chạm, tạo ra các ion mảnh nh ỏ hơn, như vậy thực ra Q 2 không có vai trò phân tích; khí dùng cho va chạm thường l à khí argon. Các kiểu quét thông dụng nhất là: ● kiểu ion con: Q 1 tách lấy ion có m/z, ion này được đưa vào Q 2 và được phân mảnh do va chạm, các mảnh tạo thành được phân tích trong Q 3 ; ● kiểu ion mẹ: Q 1 quét một dải khối xác định, Q 3 chỉ lọc lấy một ion có m/z nhất định. Như vậy ch ỉ những ion nào phân hủy sinh ra mảnh ion chọn b ở i Q 3 là được phát hiện; ● kiểu mảnh mất: Q 1 và Q 3 quét một dải khối nào đó trong khoảng tương ứng với các ion mất một mảnh đặc trưng cho một chất hay một nhóm chất. Cũng có thể ghi phổ kh ố i dùng phối hợp bộ tứ cực với bộ phân tích từ hay tĩnh điện; đó l à các máy khối phổ lai. Bộ phân tích bẫy i on Bộ phân tích này về nguyên tắc cũng giống như bộ tứ cực, nhưng sử dụng điện trường ba chiều. Bộ phân t í ch kiểu này cho phép thu được phổ các ion h ì nh thành qua nhi ề u thế hệ (MS n ) hay gọi là phổ MS nhiều lần. Bộ phân tích cộng h ưở ng cyclotron ion Ở đây, các ion hình thành trong một ngăn và được đưa vào một từ trường đều, mạnh, chuyển động trên quỹ đạo tròn với tần số có th ể tỷ lệ thu ậ n với tỷ số m/z của chúng nhờ áp dụng thuật toán chuyển hóa Fourrier. Hiện tượng này được gọi là cộng h ưở ng cyclotron ion. Các bộ phân tích kiểu này gồm có những nam ch â m siêu dẫn và có độ phân giải cao (t ớ i 1 000 000 và hơn nữa) cũng như cho ta phổ MS n , nhưng đòi hỏi phải c ó chân không cao tức là áp suất rất thấp (cỡ 10 - 7 Pa). Bộ phân tích thời gian bay Ở đây, các ion h ì nh thành trong nguồn ion được gia tốc ở điện áp 10 kV đến 20 kV. Chúng đi qua một bộ phân t í ch gồm ố ng v ô tr ườ ng thường được gọi là ố ng bay, dài khoảng 25 cm đến 1,5 m. Thời gian t cần cho một ion đi đến detector tỷ lệ thuận với căn bậc hai của t ỷ số m/z. V ề lý thuyết, dải khối của bộ phân t í ch này là vô hạn; nhưng trên thực tế n ó bị hạn chế b ở i sự ion hóa hay phương pháp khử hấp. Bộ phân tích thời gian bay chủ yếu dùng cho các chất có khối lượng phân tử cao (đến vài tr ă m ngàn dalton). Kỹ thuật này rất nhạy (đến vài picomol). Độ chính xác của phép đo và độ phân giải có thể được cải thiện nếu dùng gương tĩnh điện (reflectron). Thu nhận tín hiệu Chủ yế u c ó ba kiểu thu tín hiệu. Kiểu toàn phổ Toàn bộ tín hiệu thu được trên một dải khối được ghi lại. Phổ trình bày sự phụ thuộc của cường độ tương đối của các ion khác nhau vào tỷ số m/z của các ion đó. Kết quả thu đ ượ c chủ yếu có ý nghĩa đ ị nh tính. Việc sử dụng th ư viện ph ổ đ ố i chiếu cho phép ta định tính nhanh ch ó ng. Kiểu đo mảnh (theo dõi ion chọn lọc) T í n hiệu thu được là của một ion (theo dõi một ion, SIM) hay nhiều ion (theo dõi nhiều ion, MIM) đặc trưng cho chất được phân tích. Giới hạn phát hiện có thể được thu nhỏ đáng kể trong kiểu thu tín hiệu này. Có thể tiến hành các phép thử định lượng hay bán định lượng nhờ dùng các chất chuẩn ngoại hay chuẩn nội (ví dụ, dùng chuẩn deuteri hóa). Không thể tiến hành các phép thử này với các bộ phân tích thời gian bay. Kiểu đo mảnh phổ khối hai lần (theo d õi nhiều phản ứng, MRM) Kiểu đo này cho phép theo dõi chọn lọc sự phân hủy đ ơ n phân tử hay đôi phân t ử của một tiền ion đã chọn, đặc trưng cho ch ấ t phân tích. Độ chọn lọc và tính đặc hiệu của kiểu thu tín hiệu này cho phép đạt đến độ nhạy rất cao, làm cho kiểu đo này tr ở thành một phép đo thích hợp nhất trong các nghiên cứu định lượng n ế u dùng chất chu ẩ n nội thích hợp (như chu ẩ n deuteri hóa). Kiểu phân tích này có thể thực hiện trên máy có ba tứ cực ghép nối ti ế p, các bộ phân tích bẫy ion hay cộng h ưở ng cyclotron. Hiệu chuẩn Việc hiệu chuẩn cho phép ta gán một giá tr ị m/z tương ứng với một tín hiệu thu được. Trên nguyên tắc, việc hiệu chuẩn được thực hiện nhờ sử dụng một chất đối chiếu. Nếu dùng chuẩn ngoại, phổ chất đối chiếu được ghi riêng; nếu dùng chuẩn nội th ì ch ấ t đ ố i chiếu được trộn với chất đem thử. S ố ion hay s ố điểm chuẩn cần thiết (để việc hiệu chu ẩ n đáng tin cậy) phụ thuộc vào kiểu bộ phân t í ch và độ ch í nh xác mong muốn, v í dụ như khi dùng bộ phân tích từ th ì càng làm nhiều điểm c à ng tốt v ì ở đ â y t ỷ số m/z biến đổi theo hàm số mũ với giá trị từ trường. Phát hiện tín hiệu và xử lý dữ li ệ u Các ion sau khi được tách trong bộ phân tích, được chuyển thành tín hiệu điện trong một hệ th ố ng phát hiện như một nhân quang hay một nhân electron. Các tín hiệu được khuếch đại trước khi được chuyển lại thành tín hiệu số đ ể xử lý dữ liệu cho phép hiệu chu ẩ n, dự ng thành ph ổ , tự động định lượng, lưu trữ, đưa vào thư viện phổ hay sử dụng thư viện phổ. Máy tính được dùng để kiểm soát các thông số vật lý điều hành hoạt động của cả hệ thống máy. PHỤ LỤC 6 (Quy định) 6.12. PHÂN TÍCH NHIỆT Phân t í ch nhiệt là một nhóm các kỹ thuật xác định những thay đ ổ i tính chất vật lý của một ch ất theo sự thay đổi nhiệt độ. Các kỹ thuật thông dụng nhất đều áp dụng phương pháp đo sự biến thiên khối lượng hoặc biến thiên năng l ượ ng của mẫu th ử . Phép đo nhiệt trọng lượng (nhiệt kh ố i) Phép đo nhiệt trọng lượng (TGA) l à kỹ thuật đo khối lượng của một chất khi thay đổi nhiệt độ theo một chương trình nhiệt độ được kiểm soát. Thiết bị Bộ phận chính của một cân nhiệt gồm một thiết b ị làm nóng hoặc làm lạnh theo chương trình nhiệt độ đặt trước, một giá giữ mẫu trong môi trường không khí được kiểm soát, một cân điện tử và một máy ghi. Trong một số trường hợp, máy còn có thể gắn với một thiết bị cho phép phân tích các sản ph ẩ m bay hơi. Kiểm tra nhiệt độ Kiểm tra thang nhiệt độ b ằ ng một chất thích hợp theo hướng dẫn của nh à sản xuất. Hiệu chu ẩ n c â n điện Đặt một lượng thích hợp chất đối chiếu phù hợp có chứng chỉ vào giá giữ mẫu và xác định khối lượng. Đặt tốc độ tăng nhiệt theo hướng dẫn của nhà sản xuất v à bắt đầu tăng nhiệt độ. Ghi lại biểu đ ồ nhiệt trọng lượng với nhiệt độ hoặc thời gian trên trục hoành, tăng từ trái qua phải và khối lượng trên trục tung, tăng từ dưới lên trên. Dừng tăng nhiệt độ ở khoảng 230 ° C . Đo trên đồ thị sự chênh lệch giữa các đường ổn định khối lượng - nhiệt độ hoặc đường ổn định khối lượng - thời gian ở giai đoạn đầu và giai đoạn cuối, tương ứng với sự mất khối lượng. Giá trị khối lượng m ấ t đi của chất đối chiếu được ghi trên nhãn. Tiến hành Tiến hành quá trình trên đối với chất khảo sát, áp dụng các điều kiện được ghi trong chuyên luận. Tính khối lượng mất đi từ sự chênh lệch đo được trên đồ thị, biểu thị ra phần trăm theo khối lượng. Nếu sử dụng máy đều đặn, phải định kỳ kiểm tra nhiệt độ và hiệu chu ẩ n. Nếu không dùng máy thường xuyên, kiểm tra nhiệt độ và hiệu chuẩn trước mỗi lần đo. Vì yếu t ố không kh í môi trường ảnh hưởng nhiều đến kết quả đo nên các thông số như áp suất hoặc tốc độ, th à nh phần khí cần được ghi lại mỗi khi đo. Phép đo nhiệt l ượng quét v i sai Đo nhiệt lượng quét vi sai (DSC) là một kỹ thuật cho phép nhận biết những hiện tượng năng lượng xảy ra trong quá trình làm nóng hoặc làm lạnh của một chất (hoặc hỗn hợp nhiều chất) v à xác định biến thiên enthalpy, nhiệt dung riêng và nhiệt độ ở đó xuất hiện các hiện tượng này. Kỹ thuật được dùng để xác định chênh lệch t ố c độ nhiệt giải phóng hoặc hấp thu b ở i chất khảo sát so sánh với mẫu đối chiếu theo sự thay đổi của nhiệt độ. Có hai ki ể u thiết bị DSC. Kiểu thứ nhất áp dụng kỹ thuật bù năng lượng để giữ chênh lệch nhiệt độ giữa mẫu thử và mẫu đối chiếu bằng kh ô ng. Kiểu thứ hai giữ tốc độ tăng nhiệt đều đặn và phát hiện sự chênh lệch nhiệt độ giữa mẫu thử và mẫu đối chiếu. Thiết bị Thiết bị bù năng lượng DSC gồm một lò nhiệt có giá giữ mẫu hai ngăn: ngăn để mẫu th ử và ngăn để mẫu đối chiếu. Thiết b ị đo dòng nhiệt DSC gồm một lò nhiệt có một ngăn để đặt chén đựng mẫu thử và chén đựng mẫu đối chiếu. Một thiết bị đặt chương trình nhiệt độ, một detector nhiệt và một hệ thống ghi nối với máy t í nh. Các phép đo được thực hiện trong đi ề u kiện không khí môi trường được kiểm soát. Hiệu chuẩn thiết bị Dùng indi có mức tinh khiết cao hoặc vật liệu thích hợp có chứng chỉ để hiệu chuẩn nhiệt độ và bi ế n thiên enthalpy theo hướng dẫn của nhà sản xu ấ t, có thể dùng kết hợp hai kim loại indi và kẽm để kiểm tra độ tuyến tính. Tiến hành Cân một lượng th í ch hợp chất khảo sát vào một dụng cụ chịu nhiệt phù hợp. Đặt vào ngăn giữ mẫu. Đặt nhiệt độ đầu, nhiệt độ kết thúc và t ố c độ tăng nhiệt theo các điều kiện được ghi trong chuyên luận riêng. Bắt đầu ph é p phân tích và ghi biểu đồ phân tích nhiệt vi sai với nhiệt độ hoặc thời gian trên trục hoành (giá tr ị tăng từ trái qua phải) và biến thiên năng lượng trên trục tung (cho bi ế t thay đổi thu nhiệt hay tỏa nhiệt). Hiện tượng nhiệt xuất hiện ở nhiệt độ tương ứng với giao điểm (A) của đường nền kéo dài và tiếp tuyến tại điểm dốc nhất (điểm uốn) của đường cong (H ì nh 1). Kết thúc hiện tượng nhiệt là đỉnh của đường cong. Hình 1 - Biểu đồ nhiệt Enthalpy của hiện tượng tỷ lệ với diện tích dưới đường cong gi ớ i hạn b ở i đường nền. Hệ số t ỷ lệ được xác định từ phép đo nhiệt nóng chảy của một chất đã biết (ví dụ indi) trong cùng điều kiện đo. Mỗi biểu đồ nhiệt có thể kèm theo những thông số sau đây: Các điều kiện áp dụng, ghi chép của lần hiệu chuẩn cuối cùng, lượng mẫu, định tính (bao gồm tính chất nhiệt), bao bì, môi trường không khí (thành phần tính chất, tốc độ dòng, áp suất), chiều và tốc độ thay đ ổ i nhiệt độ, độ nhạy của máy đo và máy ghi. Áp dụng Khảo sát các hiện tượng chuyển pha Xác định biến thiên nhiệt độ, nhiệt dung và enthalpy của các quá trình chuyển pha xảy ra với một chất theo sự biến đổi của nhiệt độ. Chuyển pha rắn - rắn biến đ ổ i th ù h ì nh - đa hình tạo thành thủy tinh loại dung môi biến đổi vô định h ì nh - kết tinh Chuyển pha rắn - l ỏ ng nóng chảy Chuyển pha rắn - khí thăng hoa Chuyển pha lỏng - rắn đông đặc kết tinh lại Chuyển pha l ỏ ng - khí bay hơi Biến đổi thành phần hóa học Đo nhiệt lượng hoặc nhiệt độ của ph ả n ứng trong các điều kiện thực nghiệm nhất định, từ đó xác định động học của phản ứng ph â n hủy hoặc quá trình loại dung môi. Áp dụng đối với biểu đ ồ pha Thiết lập biểu đồ pha đối với một hỗn hợp rắn. Việc thiết lập này có thể là một bước quan trọng trong tiến trình công thức hóa sơ bộ và tối ưu hóa quá trình đông khô. Xác định độ tinh khiết Việc đo nhiệt nóng ch ả y và đi ể m chảy bằng DSC cho phép xác định hàm lượng tạp chất của một chất chỉ bằng một biểu đồ nhiệt đơn lẻ, với một vài miligam mẫu và không cần thiết phải lặp lại phép đo chính xác của nhiệt độ thực. Theo lý thuyết, điểm chảy của một chất tinh khiết, kết tinh hoàn toàn ở áp suất hằng đ ị nh có nhiệt nóng chảy đặc trưng D H 1 dao động trong một khoảng r ấ t hẹp, tương ứng với điểm chảy T o . Sự dãn rộng khoảng này là một dấu hiệu khá nhạy về sự có mặt của các tạp chất. Do đ ó , các mẫu của cùng một chất, với lượng tạp chất thay đổi vài phần ngh ì n, cho những biểu đồ nhiệt khác nhau rõ rệt (Hình 2). H ì nh 2 - Biểu đồ nhiệt biểu thị mức độ tinh khiết Việc xác định mức độ tinh khiết mol bằng DSC dựa trên việc sử dụng phép tính g ầ n đúng dạn g tích phân của phương trình Van'tHoff áp dụng cho nồng độ (không phải hoạt độ) trong hệ 2 thành phần [In (1 - x 2 ) = - x 2 và T x T o = T 2 o ]: (1) Trong đó: x 2 là phân s ố mol của tạp ch ấ t, nghĩa là s ố mol tạp ch ấ t chia cho tổng số mol trong pha lỏng ở nhiệt độ T ( kenvin); T o l à điểm chảy của chất tinh khiết hóa học, đơn vị kenvin; D H f là nhiệt nóng chảy mol của chất khảo sát, đơn vị jun; R là hằng số kh í lý tưởng, đơn vị jun.kenvin -1 . mo l - 1 . Từ đây, việc xác định độ tinh khiết bằng DSC giới hạn trong việc xác định các tạp ch ấ t tạo thành hỗn hợp eutectic với thành phần chính và biểu thị ra phân số mol í t hơn 2 % trong ch ấ t cần khảo sát. Phương pháp này không áp dụng đ ố i với: - Các ch ấ t vô định h ì nh; - Các chất solvat hóa và đa h ì nh không b ề n trong khoảng nhiệt độ kh ả o sát; - Các tạp chất tạo thành các dung dịch rắn với thành phần chính; - Các tạp chất không tan trong pha lỏng hoặc trong quá trình tan chảy của thành phần chính. Trong quá trình làm nóng chất khảo sát, tạp chất chảy hoàn toàn ở nhiệt độ eutectic của hỗn hợp. Trên nhiệt độ này, pha rắn ch ỉ chứa chất tinh khiết. Khi nhiệt độ tăng dần từ nhiệt độ eutectic đến điểm chảy của chất tinh khiết, phân số mol của tạp chất trong chất l ỏ ng gi ả m đều đặn b ở i vì lượng chất tinh khiết chảy l ỏ ng tăng dần. Ở tất cả mọi nhiệt độ trên điểm eutectic: (2) Trong đ ó : F l à phần nóng chảy của mẫu phân t í ch, là phân số mol của tạp chất trong mẫu phân tích Khi mẫu chảy hoàn toàn, F = 1 và x 2 = . Phương trình (2) kết hợp với phương trình (1) thu được: Giá trị nhiệt nóng chảy thu được bằng cách l ấ y tích phân pic nóng chảy. Điểm chảy T o của chất tinh khiết được ngoại suy từ đồ thị của 1/F theo nhiệt độ biểu thị bằng kenvin. Độ dốc a của đường cong, thu được bằng phương pháp tuy ế n tính h ó a nếu cần thiết, tương ứng với cho phép tính được . Lấy giá trị nhân với 100 cho tỷ lệ phần trăm (t í nh theo mol) của tổng tạp chất eutectic. Kính hi ể n v i nhiệt Có thể quan sát quá trình chuyển pha bằng kính hi ể n vi nhiệt. Phương pháp này cho phép khảo sát mẫu dưới kính hiển vi phân cực theo sự thay đổi nhiệt độ được chương trình hóa. Những khảo sát thu được dưới kính hiển vi nhiệt cho phép xác định rõ bản chất của các hiện tượng được phát hiện bằng phương pháp nhiệt trọng lượng và phân tích nhiệt vi sai. Thiết bị Thiết bị bao g ồ m kính hiển vi gắn với nguồn sáng phân cực, một đĩa nóng, một thi ế t bị điều khiển chương trình nhiệt độ làm nóng hoặc làm lạnh, một hệ thống máy ghi nhiệt độ chuyển pha. Có thể có thêm máy quay và ghi video. PHỤ LỤC 12 (Quy định) 12.21. XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG AFLATOXIN B1 TRONG DƯỢC LIỆU Lưu ý: Các aflatoxin là những chất rất độc và gây ung thư. Cần thực hiện các thao tác trong tủ hút hơi độc bất cứ khi nào có thể. Phải đặc biệt lưu ý khi các độc tố này ở dạng bột khô v ì chúng có t í nh ch ấ t hút tĩnh điện và khuynh hướng phát t á n vào môi trường làm việc; trong trường hợp này nếu có thể thì thao tác trong hộp k í n có găng tay. C ần tuân thủ Quy trình khử nhiễm aflatoxin cho các chất thải phòng thí nghiệm đã được Cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) xây dựng. Các a f latoxin là những độc tố vi nấm xuất hiện trong tự nhiên, chủ yếu do nấm mốc Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus tạo ra. Các loài nấm này khá phổ biến và phát tán trong tự nhiên, rất hay được tìm thấy khi một số loại hạt nảy mầm và mọc ở những điều kiện khắc nghiệt như hạn hán. Nấm mốc xuất hiện trong đất, trong thực vật đang phân hủy, trong c ỏ khô và ở những hạt đang bị vi khuẩn phá hủy, sẽ tác động vào t ấ t cả các loại cơ chất hữu cơ bất cứ khi nào hoặc ở đâu có điều kiện thuận lợi cho chúng phát triển. Những điều kiện thuận lợi đó là hàm lượng ẩm cao và nhiệt độ cao. Í t nhất đã c ó 13 loại af l atoxin khác nhau được tạo ra trong thiên nhiên và phần lớn trong s ố đó được biết là có độc t í nh cao và gây ung thư. A f latoxin B 1 được xác định là chất độc nhất. Các dược liệu bị nhiễm a f latoxin phải được xác định bằng một phương pháp phân tích đã được thẩm định. Trừ khi có chỉ dẫn khác trong chuyên luận riêng, c á c dược liệu chỉ được nhiễm a f latoxin B 1 không quá 2 m g/kg. Cơ quan quản lý dược cũng có thể yêu cầu một giới hạn cho phép là 4 m g/kg cho tổ ng lượng các a f latoxin B 1 , B 2 , G 1 và G 2 . Phương pháp mô t ả dưới đây được nêu ra như một ví dụ, đã được ch ứ ng minh là thích hợp cho việc xác định a f latoxin trong gừng, trong quả phan tả diệp v.v.... Khi áp dụng phương pháp n à y cho các dược liệu khác, cần phải xác định tính thích hợp của nó; nếu không, phải dùng một phương pháp được thẩm định khác. Phương pháp Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3) . Lưu ý : C á c a f latoxin đều bị ánh s á ng phân hủy. C ần tiến hành định lượng trong khu vực tránh á nh sáng ban ngày bằng cách dùng lá chắn tia tử ngoại trên cửa sổ kết h ợ p với ánh sáng dịu, hoặc dùng rèm che kết hợp với chiếu sáng nh â n tạo (có thể bằng đèn tuýp huỳnh quang). Bảo quản các dung dịch chứa a f latoxin tránh ánh sáng ban ngày. Tráng rửa dụng cụ th ủy tinh trước khi dùng bằng dung dịch acid sul f uric 10 % (theo thể tích) (TT) , sau đó rửa cẩn thận bằng nước cất cho đến khi không còn vết acid. Dung dịch thử: Dùng cột sắc ký ái lực miễn dịch chứa kháng th ể đối với aflatoxin B 1 có dung lượng không ít hơn 100 ng a f latoxin B 1 và khả năng thu hồi không thấp hơn 80 % khi cho một d ung dịch 5 ng a f lat o xin B 1 trong hỗn hợp 12,5 ml methanol (TT) và 87,5 ml nước chảy qua. Giữ cột sắc ký ái lực mi ễ n dịch ở nhiệt độ phòng. Lấy 5,00 g dược liệu đã tán bột (qua rây số 500), thêm 100,0 ml hỗn hợp 30 thể tích nước và 70 thể tích methanol (TT) ; chiết bằng siêu âm trong 30 min. Lọc dịch chiết qua giấy lọc. Hút 10,0 ml dịch lọc trong cho vào một b ì nh nón cỡ 150 ml. Thêm 70,0 ml nước, lắc đều. Hút 40,0 ml dung dịch cho chảy qua cột sắc ký ái lực miễn dịch với t ố c độ 3 ml/min (không vượt quá 5 ml/min). Rửa cột bằng nước 2 lần, mỗi lần 10 ml với tốc độ không quá 5 ml/min rồi làm khô bằng cách áp một chân không nhẹ trong 5 đến 10 s, hoặc bằng cách dùng bơm tiêm thổi không khí qua cột s ắ c ký trong 10 s. Cho 0,5 ml methanol (TT) lên cột và để chảy qua cột nhờ trọng lực. Thu dịch rửa giải vào một b ì nh định mức c ỡ 5 ml. Sau 1 min, lại cho tiếp 0,5 ml methanol (TT) và hứng lấy dịch rửa giải lần 2. Chờ 1 min sau lại thực hiện lần rửa giải thứ 3 nữa cũng với 0,5 ml methanol (TT) . Thu tối đa dịch rửa giải bằng cách nén không khí hoặc tạo một chân không nhẹ qua cột. Thêm nước vào b ì nh định mức cho đủ 5 ml, lắc đều. Nếu thu được dung dịch tron g thì có thể dùng ngay để phân tích. Nếu dung dịch không trong suốt thì cần lọc trước khi tiêm sắc k ý . Dùng màng lọc sẵn dùng 1 lần (màng lọc polytetra fl uoroethylen cỡ lỗ lọc 0,45 m m) đã được chứng minh là không gây mất aflatoxin do lưu giữ. Dung dịch chuẩn gốc 1 aflatoxin B 1 : Hòa tan a f latoxin B 1 (TT) trong hỗn hợp acetonitr i l - toluen (2 : 98) để có dung dịch chứa 10 m g/ml. Xác định nồng độ chính xác aflatoxin B 1 trong dung d ịch này bằng cách đo độ hấp thụ quang trong khoảng bước sóng giữa 330 nm và 370 nm trong cóng đo thạch anh. T í nh nồng độ a f latoxin B 1 , biểu thị bằng m g/ml, bằng công thức sau: Trong đ ó : A là độ hấp thụ đo được tại cực đại hấp thụ trong khoảng bước sóng 330 nm đến 370 nm; M là khối lượng phân tử của aflatoxin B 1 (312 g/mol); ɛ là hệ số hấp thụ phân tử gam của a f latoxin B 1 trong hỗn hợp dung môi toluen - acetonitril (1930 m 2 /mol); I là bề dày quang học của cóng đo (1 cm). Dung dịch chuẩn gốc 2 a f latox i n B 1 : Chu ẩ n b ị một dung dịch chu ẩ n gốc 2 chứa 100 ng a f latoxin B 1 trong 1 ml bằng cách pha loãng dung dịch chuẩn gốc 1 a f latoxin B 1 với hỗn hợp acetonitril - tolue n (2 : 98). Bọc k í n b ì nh chứa trong giấy nhôm và b ả o quản ở nhiệt độ dưới 4 ° C . Tr ư ớc khi dùng, chỉ bỏ giấy bọc nhô m kh i dung dịch chứa trong b ì nh đạt tới nhiệt độ phòng. Nếu cầ n bảo quản dung dịch trong một thời gian dài (1 tháng chẳng hạn), c ầ n cân xác định khối lượng b ì nh ch ứ a trước và sau mỗi lần sử dụng. Các dung dịch chuẩn a f latoxin B 1 : Lấy các thể tích dung dịch chu ẩ n gốc 2 a f latoxin B 1 như chỉ dẫn trong Bảng 1 cho vào mỗi b ì nh định mức 250 ml. Thổi vào bình một luồng khí nitrogen ở nhiệt độ phòng cho đến khi vừa bay hết hơi dung môi. Thêm vào mỗi b ì nh 75 ml methanol (TT) , đ ể cho a f latoxin hòa tan rồi pha loãng với nước đủ 250 ml. Bảng 1 - Các dung d ị ch chuẩn a f latox i n B 1 Dung dịch chuẩn Th ể tích d ung d ị ch chuẩn g ốc 2 ( m l) N ồ ng độ cuối cùng của dung dịch chu ẩ n (ng/ml) 1 125 0 , 05 2 250 0,1 3 500 0,2 4 750 0,3 5 1000 0,4 Thiết lập đường chuẩn Dùng các dung dịch chuẩn aflatoxin B 1 từ số 1 đến s ố 5 để xây dựng đường chuẩn; đường này sẽ bao ph ủ một khoảng tương ứng từ 1 m g đến 8 m g af l atoxin B 1 trong 1 kg dược liệu. Kiểm tra độ tuyến t í nh của đường ch uẩ n. Nếu hàm lượng a f latoxin B 1 trong mẫu thử nằm ngoài khoảng tuyến t í nh, dung dịch thử c ầ n phải được pha loãng đến khi hàm lượng aflatoxin thích hợp với đường chuẩn đã thiết lập. Điều kiện sắc ký Cột thép không gỉ được nhồi pha tĩnh C (25 cm x 4,6 mm; 5 m m). Pha động A (dùng khi dẫn xuất hóa sau cột với ph ả n ứng quang hóa hoặc với pyridinium bromid): acetonitril - methanol - nước (2 : 3 : 6); Pha động B (dùng khi dẫn xuất hóa sau cột bằng brom do quá trình điện hóa tạo ra): Thêm 0,12 g kali bromid (TT) và 350 m l acid nitr i c loãng (TT) vào 1 lít pha động A. Tốc độ dòng: 1 ml/min. Detector huỳnh quang với kính lọc ánh sáng kích thích 360 nm và kính lọc tia phát xạ 420 nm, hoặc thiết bị khác tương đương. Đối với đetector điều ch ỉ nh được, chế độ cài đặt được khuyến cáo là bước sóng kích thích 365 nm và bước sóng phát xạ 435 nm. Thể tích tiêm: 500 m l . Dẫn xuất hóa sau cột bằng pyr i dinium hydrobromid perbromid (PBPB) - bơm không có xung; - bộ trộn chữ T có thể tích chết bằng 0; - ống phản ứng bằng polytetra f luoroethylen, I = 0,45 m; Φ = 0,5 mm; - pha động A; - thuốc thử dẫn xuất hóa sau cột: Hòa tan 50 mg pyridinium hydrobromid perbromid (TT) trong 1000 ml nước (b ả o qu ả n tránh ánh sáng và dùng trong 4 ngày); - tốc độ dòng thuốc thử tạo dẫn xuất: 0,4 ml/min. D ẫ n xuất hóa sau cột với phản ứng quang hóa (PHR E D) - ống phản ứng với đèn UV hơi thủy ngân áp suất thấp 254 nm (tối thi ể u 8 W); - g ươ ng hỗ trợ; - cuộn phản ứng: Ố ng polytetrafluoroethylen bao chặt quanh bóng UV , I = 25 m; Φ = 0,25 mm; thể tích trống danh định 1,25 ml; - thời gian chiếu: 2 min; - pha động A. D ẫ n xuất hóa sau cột bằng brom m ớ i sinh từ phản ứng điện hóa (KOBRA) - pin KOBRA: Pin điện hóa sinh ra brom hoạt tính để tạo dẫn xuất với aflatoxin, làm tăng sự phát huỳnh quang; sẵn có trên thị trường; - nguồn điện 1 chiều cùng bộ với pin KOBRA, cung cấp một dòng không đổi khoảng 100 m A; - ống phản ứng bằng pol y tetraflu o roethylen, I = 0,12 m ; Φ = 0,25 mm; - pha động B. Thứ tự rửa giải: Aflatoxin G 2 , aflatoxin G 1 , aflatoxin B 2 , aflatoxin B 1 . Tính kết quả Thiết lập phương trình đường chuẩn y = ax + b với nồng độ aflatoxin B 1 (ng/ml) trên trục x và tín hiệu đáp ứng (S) trên trục y. Nồng độ aflatoxin B 1 (C) trong dung dịch đo được tính bằng biểu thức . Tính hàm lượng aflatoxin B 1 trong dược liệu, biểu thị bằng ng/g, theo công thức sau: Trong đó: m là khối lượng dược liệu lấy để phân tích, t í nh bằng gam; V 1 là thể tích dung môi được dùng đ ể chiết, tính b ằ ng mililit; V i thể tích dịch chiết được làm sạch bằng cột sắc ký ái lực miễn dịch, tính bằng mililit; V 2 l à thể tích dung dịch cuối cùng sau khi rửa giải từ cột sắc ký ái lực miễn dịch và pha loãng, tính bằng m i lilit; C là nồng độ aflatoxin đo được từ dung dịch thử, tính bằng ng/ml. Sự có mặt aflatoxin B 1 có thể được khẳng định bằng cách ghi lại sắc ký đồ dung dịch thử khôn g qua dẫn xuất hóa sau cột; tín hiệu đáp ứng của aflatoxin B 1 trên sắc đồ này bị giảm đi đáng k ể (hơn 10 lần). PHỤ LỤC 12 (Quy định) 12.22. XÁC ĐỊNH ACID ARISTOLOCHIC I TRONG DƯỢC LIỆU Acid aristolochic I là chất có độc tính cao, được cho là có khả năng gây ra suy thận và ung thư, acid aristolochic I thường được tìm thấy trong các cây thuộc họ Mộc hương (Aristolochiaceae). Do đó, các dược liệu có thể c ó chứa acid aristolochic I cần được kiểm tra phát hiện aci d aristolochic I trước khi sử dụng . Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Dung dịch đệm phosphat 0,05 M - acetonitril (11 : 9). Dung dịch đệm phosphat 0,05 M : Hòa tan 7,8 g natri dihydrophosphat (TT) và 2,0 ml acid phosphoric (TT) trong nước và pha loãng thành 1000 ml bằng nước . Dung dịch chu ẩ n: Hòa tan một lượng acid aristolochic chuẩn tương đ ươ ng với 10,0 mg acid aristolochic I trong hỗn hợp methanol - nước (3 : 1) v à pha loãng thành 200,0 ml với hỗn hợp methanol - nước (3 : 1). Hút 2,0 ml dung d ị ch này, pha loãng th à nh 10,0 ml với hỗn hợp methanol - nước (3 : 1). Dung dịch th ử : Cân 2,0 g bột dược liệu vào một bình nón nút mài, thêm 50,0 ml hỗn hợp methanol - nước (3 : 1), lắc kỹ trong 15 min, lọc. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Detector quang ph ổ tử ngoại khả kiến đặt ở bước sóng 400 nm. Tốc độ dòng: 1 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành: Tiêm lần lượt dun g dịch chuẩn và dung dịch thử vào máy sắc ký, tiến hành sắc ký theo điều kiện đã mô tả, ghi lại s ắ c ký đồ. M ẫ u thử được chấp nhận khi trên sắc ký đồ của dung dịch thử không xu ấ t hiện pic c ó cùng thời gian lưu v ớ i pic của acid aristolochic I trong sắc ký đồ của dung dịch chuẩn. Phần 2 NGUYÊN LIỆU HÓA DƯỢC ACENOCOUMAROL Acenocoumarolum và đồng phân đối quang C 19 H 15 N O 6 P .t.l: 353,3 Acenocoumarol là ( RS )-4-hydroxy-3-(1- p -nitrophenyl-3-oxobutyl)coumarin, phải chứa từ 98,5 % đến 100,5 % C 19 H 15 N O 6 , tính theo chế phẩm đã làm khô. T í nh ch ấ t Bột đa hình, gần như trắng cho tới màu vàng sẫm. Thực tế không tan trong nước và ether, khó tan trong ethanol 96 %. Tan trong các dung dịch hydroxyd kiềm. Định t í nh Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với phổ hồng ngoại đối chiếu của acenocoumarol. Nếu ph ổ thu được của chế phẩm khác với phổ đối chiếu, hòa tan 0,1 g chế phẩm trong 10 ml aceto n (TT) và thêm nước từng giọt một cho đến khi dung dịch trở nên đục. Đun nóng trên cách thủy cho đến khi dung dịch trong và đ ể yên. Lọc, rửa tinh thể thu được bằng hỗn hợp đồng thể tích aceton (TT) và nước . S ấy khô ở 100 ° C trong 30 min ở áp suất 2 kPa. Đo phổ cắn thu được. Độ trong v à màu sắc của dung dịch A. Dung dịch 2,0 % chế phẩm trong aceton (TT) phải trong (Phụ lục 9.2). B. Độ h ấ p thụ ánh sáng (Phụ lục 4.1) của dung dịch 2,0 % chế ph ẩ m trong aceton (TT) , đo ở 460 nm trong cốc đo dày 4 cm, không được lớn hơn 0,12. C . Dung dịch 2,0 % chế ph ẩ m trong dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (TT) phải trong (Phụ lục 9.2), và có màu vàng. Độ hấp thụ ánh sáng Độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch 0,001 % chế ph ẩ m trong hỗn hợp dung dịch acid hydrocloric 1 M - methanol (1 : 9) ở cực đại h ấ p thụ 306 nm, từ 0,50 đến 0,54, tính theo chế phẩm đ ã l à m khô. Tạp ch ấ t liên quan Không được quá 0,1 %. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica g el GF 2 5 4 . Dung môi khai triển: Dicloromethan - cyclohexan - acid acetic băng (50 : 50 : 20). Dung dịch th ử : Dung dịch 2,0 % chế phẩm trong aceton (TT) . Dung dịch đối chiếu: Dung dịch 0,0020 % chế phẩm trong aceton (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 20 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được kho ả ng 15 cm. Lấy b ả n mỏng ra, để khô ngoài không kh í và quan sát ngay dưới ánh sáng tử ngoại ở 254 nm. Bất kỳ vết phụ nào trên sắc ký đ ồ thu được của dung dịch thử không được đậm hơn vết trên sắc ký đ ồ của dung dịch đ ố i chiếu. M ấ t khối lượng do làm khô Không được quá 0,5 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g, 105 °C). Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 1). Dùng 1,0 g. Định l ượ ng Hòa tan 0,6 g chế phẩm trong 50 ml aceton (TT) và chuẩn độ bằng dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (CĐ) , d ù ng d u ng dịch xanh bromothymol làm chỉ thị. Song song làm mẫu trắng. 1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 N (CĐ) tương đương với 35,33 mg C 19 H 15 N O 6 . Loại thuốc Chống đông máu. Ch ế phẩm Viên nén. ACID AMINOCAPROIC Acidum aminocaproicum C 6 H 13 N O 2 P .t.l: 131 , 2 Acid aminocaproic là acid 6-aminohexanoic, phải chứa từ 98,5 % đến 101,0 % C 6 H 13 N O 2 , tính theo chế ph ẩ m đ ã làm khô. Tính chất Bột kết tinh trắng hay gần như trắng, hoặc tinh thể không màu. Dễ tan trong nước, khó tan trong ethanol 96 %. Nóng ch ả y ở nhiệt độ khoảng 205 ° C kèm theo sự phân hủy. Định tính Có th ể chọn một trong hai nhóm định tính sau: Nh ó m I: A. Nhóm II: B, C , D. A. Phổ hấp thụ h ồ ng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với ph ổ hồng ngoại của acid aminocaproic chu ẩ n. B. Quan sát sắc ký đ ồ thu được trong phép thử “Các chất dương tính với ninhydrin ” . V ết chính trên sắc ký đ ồ thu được của dung dịch thử (2) phải tương tự về vị trí, màu sắc và kích th ướ c với vết chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (1). C . Hòa tan 0,5 g chế ph ẩ m trong 4 ml hỗn hợp đồng thể tích dung dịch acid hydroclor i c lo ã ng (TT) và nước . Bốc hơi dung dịch thu được tr ê n cách thủy t ớ i khô. Làm khô cắn trong bình hút ẩm. Hòa tan cắn trong kho ả ng 2 ml ethanol (TT) sôi. Để nguội và để ở nhiệt độ 4 ° C đến 8 ° C trong 3 h. Lọc dưới áp suất giảm. Rửa cắn với kho ả ng 10 ml aceton (TT) và làm khô ở 60 ° C trong 30 min. Nhiệt độ nóng ch ả y (Phụ lục 6.7) của cắn phải trong khoảng từ 131 o C đến 133 ° C . D. Hòa tan khoảng 5 mg ch ế ph ẩ m trong 0,5 ml nước . Thêm 3 ml dimethyl f ormamid (TT) và 2 ml dung dịch acid ascorbic (TT) . Đun nóng trên cách thủy. Màu vàng cam xu ấ t hiện. Độ trong và màu sắc của dung d ị ch Dung dịch S: Hòa tan 10,0 g chế ph ẩ m trong nước không có carbon dioxyd (TT) và pha loãng th à nh 50,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch S không màu (Phụ lục 9.3, phương pháp 2) và trong (Phụ lục 9.2) khi để yên trong 24 h. pH pH dung dịch S từ 7,5 đến 8,0 (Phụ lục 6.2). Độ hấp thụ ánh sáng A. Độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch S đo ở 287 nm không được quá 0,10 và đo ở 450 nm khôn g được quá 0,03. B. Đ ể 2,0 g chế phẩm thành một lớp phẳng trong một đĩa nông có đường kính 9 cm, đậy đĩa và để yên ở 98 ° C đến 102 ° C trong 72 h. Hòa tan chế ph ẩ m trong nước và pha lo ã ng thành 10,0 ml với cùng dung môi. Độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch thu được ở 287 nm không đ ượ c qu á 0,15 và ở 450 nm không đ ư ợc q uá 0,03. Các ch ấ t dương t í nh với ninhydrin Không được quá 0,5 %. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). B ả n mỏng: Silica g e l . Dung môi khai triển: Acid acetic b ă ng - nước - butanol (20 : 20 : 60). Dung dịch th ử (1): Hòa tan 0,10 g chế ph ẩ m trong nước và pha loãng thành 10 ml với cùng dung môi. Dung dịch th ử (2): Pha loãng 1 ml dung dịch th ử (1) thành 50 ml bằng nước . Dung dịch đối chi ế u (1): Hòa tan 10 mg acid aminocaproic chuẩn trong nước và pha loãng thành 50 ml với cùng dung môi Dung dịch đối chiếu (2): Pha loãng 5 ml d ung dịch thử (2) thành 20 ml bằng nước . Dung dịch đối chiếu (3) : Hòa tan 10 mg acid aminocaproic chuẩn và 10 mg leucin chuẩn trong nước và pha loãng thành 25 ml với cùng d ung môi. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản m ỏ ng 5 m l mỗi dung dịch trên. Để khô bản mỏng ngoài không khí. Tri ể n khai sắc ký đến khi dung môi đi được 15 cm. Để kh ô bản mỏn g trong luồng kh í ấm. Phun dung dịch ninhydrin (TT) v à sấy ở 100 ° C đến 105 o C trong 15 min. B ấ t k ỳ vết phụ nào trong sắc ký đồ thu được của dung dịch th ử (1), không được đậm màu hơn vết thu được trong sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (2). Phép thử chỉ có giá trị khi sắc ký đồ thu được của dung dịch đ ố i chiếu (3) cho 2 vết ch í nh tách biệt r õ ràng. Kim loại nặng Không được quá 10 phần triệu (Phụ lục 9.4.8). Lấy 12 ml dung dịch S thử theo phương pháp 1. Dùng dung dịch chì mẫu 2 phần triệu Pb (TT) để chuẩn bị mẫu đ ố i chiếu. Mất kh ố i l ượ ng do làm khô Không được quá 0,5 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g; 105 °C). Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g. Định lượng Hòa tan 0,100 g chế ph ẩ m trong 20 ml acid acetic khan ( TT) . Dùng 0,1 ml dung dịch tím tinh th ể (TT) làm chỉ thị. Chuẩn độ b ằ ng dung dịch acid percloric 0,1 M (CĐ) đến khi dung dịch chuyển từ màu tím ánh lam sang màu xanh l á cây ánh lam. 1 ml dung dịch acid percloric 0,1 M (CĐ) tương đương v ớ i 13,12 mg C 6 H 13 N O 2 . Loại thuốc Th u ốc kh á ng tiêu fibrin, thuốc cầm máu. ACID TRANEXAMIC Acidum tranexamicum C 8 H 15 N O 2 P .t.l: 157,2 Acid tranexamic là acid tr ans -4-(aminomethyl)cyclohexancarboxylic, phải chứa từ 99,0 % đến 101,0 % C 8 H 15 N O 2 , tính theo chế ph ẩ m đã làm khô. Tính chất Bột kết tinh trắng hoặc gần như trắng. Dễ tan trong nước và acid acetic băng, thực tế không tan trong aceton và ethanol 96 %. Định tính Phổ hấp thụ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với phổ hồng ngoại của acid tranexamic chu ẩ n. p H Từ 7,0 đến 8,0 (Phụ lục 6.2). Hòa tan 2,5 g chế phẩm trong nước không có carbon dioxyd (TT) và pha loãng thành 50 ml với cùng dung môi. Tạp chất liên q u an Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Hòa tan 11,0 g natri dihydrophosphat khan (TT) trong 500 ml nước , thêm 5 ml triethylamin (TT) và 1,4 g natri lauryl sul f at (TT) . Điều chỉnh dung dịch thu được tới pH 2,5 bằng dung dịch acid phosphoric loãng (TT) và pha loãng thành 600 ml bằng nước . Thêm 400 ml methanol (TT) và trộn đều. Dung d ịch thử: Hòa tan 0,20 g chế ph ẩ m trong nước và pha loãng thành 20,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu: Pha loãng 5,0 ml dung dịch thử thành 100,0 ml bằng nước . Pha loãng 1,0 ml dung dịch thu được thành 10,0 m l bằng nước . Dung dịch phân giải: H ò a tan 5 mg tạp chất C chuẩn của acid tranexamic trong nước và pha loãng thành 50,0 ml với cùng dung môi. Lấy 1,0 ml dung dịch này, thêm 1,0 ml dung dịch thử và pha loãng thành 50,0 ml bằng nước . Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) hoặc (25 cm x 6,0 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Tốc độ dòng: 0,9 ml/min. Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 220 nm. Thể tích tiêm: 20 m l . C á ch tiến hành: Thời gian chạy sắc ký gấp 3 lần thời gian lưu của acid tranexamic. Thời gian lưu tương đối so với acid tranexamic (thời gian lưu khoảng 13 min) như sau: Tạp chất C khoảng 1,1; tạp c h ấ t D khoảng 1,3; tạp chất B khoảng 1,5; tạp chất A khoảng 2,1. Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống: Tiến hành sắc ký với dung dịch phân giải. Phép thử ch ỉ có giá trị khi độ phân giải giữa pic của acid tranexamic và tạp chất C ít nh ấ t là 2,0. Giới hạn: Khi tính hàm lượng các tạp ch ấ t, nhân diện tích p i c của các tạp chất với hệ số hiệu ch ỉ nh tương ứng như sau: Tạp chất B là 1,2, tạp chất C là 0,005, tạp chất D là 0,006. Trên sắc ký đồ của dung dịch th ử , diện tích của pic tương ứng với tạp chất A không được lớn hơn 0,2 lần diện tích của pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (0 ,1 %). Diện tích của pic tương ứng v ới tạp chất B không được lớn hơn 0,4 lần diện tích của pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (0,2 %). Diện tích pic của từng tạp ch ấ t khác không được lớn hơn 0,2 lần diện tích của pic ch í nh trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (0,1 %). Tổng diện tích pic của tất cả các tạp ch ấ t khác không được lớn hơn 0,4 lầ n diện tích của pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đ ố i chi ế u (0,2 %). Bỏ qua các pic có diện tích nhỏ hơn 0,05 l ần diện tích của pic chính trên sắc ký đ ồ thu được của dung dịch đ ố i chiếu (0,025 %). Ghi chú: Tạp chất A: Acid t rans, t rans -4 ,4 '-( i m inodi m ethylen)di(cyclohexancarboxylic), Tạp chất B: Aci d c i s -4-(aminomethyl)cyclohexancarboxylic, Tạp chất C: Acid ( RS )-4-(aminomethyl)cyclohex-1-encarboxylic, Tạp chất D: Acid 4-aminomethylbenzoic. Các hợp chất halogenid Không được quá 140 phần triệu, t í nh theo clorid (Phụ lục 9.4.5). Hòa tan 1,2 g chế ph ẩ m trong nước và pha loãng thành 50 ml với cùng dung môi. Lấy 15 ml dung dịch để th ử . Kim loại nặng Không được quá 10 phần triệu (Phụ lục 9.4.8). Hòa tan 2,0 g chế phẩm trong nước v à pha loãng thành 20 ml với cùng dung môi. Lấy 12 ml dung dịch này th ử theo phương pháp 1. Dùng dung dịch chì mẫu 1 ph ầ n triệu Pb (TT) làm mẫu đối chiếu. Mất khối lượng do l àm khô Không được quá 0,5 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g, 105 °C; 2 h). Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g. Định lượng Hòa tan 0,140 g chế phẩm trong 20 ml acid acetic khan (TT) . Chuẩn độ bằng dung dịch acid perclor i c 0,1 N (CĐ). Xác định đi ể m kết thúc bằng phương pháp chu ẩ n độ đo điện thế (Phụ lục 10.2). 1 ml dung dịch acid percloric 0,1 N (CĐ) tương đương với 15,72 mg C 8 H 15 N O 2 . Loại thuốc Chống tiêu f ibrin; thu ố c cầm máu. Chế phẩm Thuốc tiêm, viên nén. AMOXICILIN NATRl Amoxicillinum natr i cum C 16 H 18 N 3 Na O 5 S P .t.l: 387,4 Amoxicilin natri là (2 S ,5 R ,6 R )-6-[[(2 R )-2-amino-2-(4-hydroxyphenyl)acetyl]amino]-3,3-dimethyl-7- oxo-4-thia-1-azabicyclo[3.2.0]heptan-2-carboxylat natri, phải chứa từ 89,0 % đến 102,0 % C 16 H 18 N 3 Na O 5 S, t í nh th e o chế ph ẩ m khan. Amoxicilin natri là sản phẩm bán t ổ ng hợp từ một sản ph ẩ m lên men. Tính chất Bột trắng hay gần như trắng, rất hút ẩm. Rất tan trong nước, hơi tan trong ethanol khan, rất khó tan trong aceton. Định tính Có thể chọn một trong hai nh ó m định tính sau: Nhóm I: A, D. Nhóm II: B, C , D. A. Hòa tan 0,250 g chế phẩm trong 5 ml nước , thêm 0,5 ml dung dịch acid acetic 2 M (TT) , khuấy đều và để yên trong nước đá 10 min. Lọc lấy tinh thể và rửa với 2 - 3 ml một hỗn hợp dung môi gồm 1 thể tích nước và 9 thể t í ch aceto n (TT) , sấy ở 60 ° C trong 30 min. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của tinh thể thu được phải phù hợp với ph ổ hồng ngoại của amoxicilin trihydr a t chuẩn. B. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). B ả n m ỏ ng: Silica gel G đã được silan hóa. Dung môi khai tri ể n: Aceton - dung dịch amoni acetat 15,4 % đã được điều chỉnh đến pH 5,0 bằng acid acetic băng (10 : 90). Dung dịch thử : Hòa tan 25 mg chế phẩm trong 10 ml dung dịch natri bicarbonat 4,2 % (TT) . Dung dịch đối chiếu (1) : Hòa tan 25 mg amoxicilin trihydrat chuẩn trong 10 ml dung dịch natri bicarb o nat 4,2 % (TT) . Dun g dịch đối chiếu (2): Hòa tan 25 mg amoxicilin trihydrat chuẩn và 25 mg ampicilin trihydrat chu ẩ n trong 10 ml dung dịch natri bicarbonat 4,2 % (TT) . Cách tiến hành: Ch ấ m riêng biệt lên bản mỏng 1 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký tới khi dung môi đi được 15 cm. Đ ể khô bản m ỏ ng ngoài không khí. Đặt b ả n mỏng vào bình bão hòa hơi iod cho đến khi các vết xuất hiện và kiểm tra bản m ỏ ng dưới ánh sáng thường . V ết chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử phải tương đ ươ ng với vết ch í nh trên s ắ c ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (1) về vị trí, màu sắc và kích thước. Phép thử chỉ có giá trị khi trên s ắ c ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (2) cho 2 vết tách ra rõ ràng. C . Chế phẩm phải cho phản ứng B trong phép thử phản ứng màu của các penicilin và cephalosporin (Phụ lục 8.3). D. Chế phẩm phải cho ph ả n ứng A của ion natri (Phụ lục 8.1). Độ trong và màu sắc của dung d ị ch Hòa tan 1,0 g chế phẩm trong nước v à pha lo ã ng thành 10,0 ml với cùng dung môi. Kiểm tra ngay sau khi pha. Dung d ịch thu được không được đục hơn hỗn dịch đối chiếu II (Phụ lục 9.2). Dung dịch lúc đầu có thể có màu hồng nhưng chỉ trong thời gian rất ngắn, sau 5 min độ hấp thụ ánh sáng của dung dịch đo ở bước sóng 430 nm (Phụ lục 4.1) không được lớn hơn 0,20. pH Từ 8,0 đến 10,0 (Phụ lục 6.2). H ò a tan 2,0 g chế ph ẩ m trong nước không có carbon dioxyd (TT) và pha lo ã ng thành 20 ml với cùng dung môi. Góc quay cực riêng Từ +240° đến +290°, t í nh theo ch ế ph ẩ m khan (Phụ lục 6.4). Hòa tan 62,5 mg chế ph ẩ m trong dung dịch kali biphthalat 0,4 % và pha lo ã ng thành 25,0 ml với cùng dung môi. Tạp ch ấ t liên quan Phương pháp sắc k ý lỏng (Phụ lục 5.3). Dung dịch đệm phosphat pH 5, 0: Hút 250 ml dung dịch kali dihydrophosphat 0,2 M (TT) , thêm dung dịch natri hydroxyd lo ã ng (TT) đến pH 5,0 và pha loãng với nước thành 1000,0 ml. Pha động A: Acetonitril - dung dịch đệm phosphat pH 5,0 (1 : 99). Pha động B: Acetonitril - dung dịch đệm phosphat pH 5,0 (20 : 80). Dung dịch th ử (1): Hòa tan 30,0 mg chế ph ẩ m trong pha động A và pha loãng thành 50,0 ml bằng cùng dung môi. Dung dịch th ử (2): Hòa tan 30,0 mg chế phẩm trong pha động A và pha loãng thành 20,0 ml bằng cùng d ung môi. Chuẩn bị ngay trước khi dùng. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 30,0 mg amoxicilin trihydrat chuẩn trong pha động A và pha loãng thành 50,0 ml b ằ ng cùng d ung môi. Dung dịch đối chiếu (2): Hòa tan 4,0 mg ce f adroxil chuẩn trong pha động A và pha loãng thành 50,0 ml với cùng dung môi. Lấy 5,0 ml dung dịch này, thêm vào 5,0 ml dung dịch đối chiếu (1) và ph a loãng thành 100 ml v ớ i ph a động A. Dung dịch đối chiếu (3): Pha loãng 2,0 ml dung dịch đối chiếu (1) th à nh 20,0 ml với pha động A. Pha lo ã ng 5,0 ml dung dịch thu được thành 20,0 ml v ớ i pha động A. Dung dịch đối chiếu (4): Thêm 1,0 ml nước vào 0,20 g amoxicilin trihydrat (TT) . Lắc đều và thêm từng giọt dung dịch natri hydroxyd lo ã ng (TT) để hòa tan hoàn toàn. pH của dung dịch thu được khoảng 8,5. Đ ể dung dịch này ở nhiệt độ phòng trong 4 h. Pha loãng 0,5 ml dung dịch này thành 50,0 ml với pha động A. Điều kiện s ắ c ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 254 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min v ớ i chương trình grad i ent dung môi như sau: Thời gian (min) Pha động A ( % theo thể tích) Pha động B (% theo thể tích) 0 - t R 92 8 t R - (t R + 25) 92 → 0 8 → 100 (t R + 25) - (t R + 40) 0 100 ( t R + 40) - (t R + 55) 92 8 [t R l à thời gian lưu của amoxicilin xác định bằng d ung dịch đối chiếu (3)]. Nếu phải điều chỉnh pha động để đạt được yêu cầu về độ phân giải thì việc điều chỉnh tỷ lệ thành phần sẽ được áp dụng ngay tại thời điểm bắt đ ầ u chương trình gradient và cả trong phần định l ượng. Thể tích tiêm: 50 m l. Cách tiến hành: Tiêm dung dịch đối chiếu (2) và (3), tiến hành sắc k ý đẳng dòn g với tỷ lệ pha động tại thời điểm bắt đầu. Tiêm dung dịch thử (2) và dung d ịch đối chiếu (4), ti ế n hành sắc ký với chương trình gradient dung môi đã nêu ở trên. Tiêm pha động A để làm mẫu trắng, tiến hành sắc ký với chương trình gradient dung môi đã nêu ở trên. Xác định các tạp chất: Trên sắc ký đồ th u được với dung dịch đ ố i chiếu (4), 3 pic chính được rửa giải ra sau pic amoxicilin lần lượt là tạp chất C , dimer amoxicilin (tạp chất J; n = 1) và trimer amoxicilin (tạp chất J; n = 2). Thời gian lưu tương đối so với amoxicilin của các chất như sau: Tạp chất C = khoảng 3 , 4 ; Tạp chất J (n = 1) = kho ả ng 4,1; Tạp chất J (n = 2) = khoảng 4,5. Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống: Trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (2), hệ số phân giải giữa pic của amoxicilin và pic của ce f adroxil ít nhất là 2,0. Nếu cần, điều chỉnh t ỷ lệ giữa pha động A và pha động B. Giới hạn: - Tạp chất J (n = 1): Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử (2), diện t í ch của pic tương ứng với tạp chất J (n = 1) không được lớn hơn 3 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (3) (3,0 %). - Các tạp chất khác: Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử (2), diện tích của bất kỳ pic phụ nào ngoài pic chính và pic tương ứng với tạp chất J (n = 1) không được lớn hơn 2 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (3) (2,0 %). - Tổng tất cả các tạp: Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử (2), tổng diện tích của tất cả các pic phụ ngoài pic chính không được lớn hơn 9 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đ ố i chiếu (3) (9,0 %). B ỏ qua tất cả các pic có diện tích nh ỏ hơn 0,1 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chi ế u (3) (0,1 %). N , N-dimethylanilin Không được quá 20 phần triệu. Xác định bằng phương pháp sắc ký khí (Phụ lục 10.16, phương pháp 1 hoặc 2). Acid 2-ethylhexanoic Không được quá 0,8 % (theo khối lượng) (Phụ lục 10.17). Kim loại nặng Không được quá 20 phần triệu (Phụ lục 9.4.8). Lấy 1,0 g chế phẩm tiến hành thử theo phương pháp 3. Dùng 2 m l dung dịch chì mẫu 10 phần triệu Pb (TT) để chuẩn bị mẫu đối chiếu. Nước Không được quá 3,0 % (Phụ lục 10.3). Dùng 0,400 g chế phẩm. Nội độc t ố vi khuẩn Nội độc tố vi khu ẩ n phải ít hơn 0,25 EU/mg (Phụ lục 13.2). Nếu chế phẩm dự định dùng đ ể s ả n xuất các dạng thuốc tiêm phân liều mà không tiến hành các biện pháp th í ch hợp để loại nội độc tố vi khu ẩ n th ì phải đáp ứng yêu cầu này. Định l ượ n g Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3), tiến hành như mô tả trong phần tạp chất liên quan. Pha động: Hỗn hợp pha động A v à pha động B với tỷ lệ tại thời điểm bắt đầu của chương trình gradient đã nêu, điều chỉnh tỷ lệ nếu cần. Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống: Tiêm dung dịch đối chiếu (1) 6 lần. Phép th ử không có giá trị nếu độ l ệch chuẩn tương đối của diện t í ch pic chính lớn hơn 1,0 %. Tiêm lần lượt dung dịch thử (1) và dung dịch đ ố i chiếu (1). Hàm lượng phần trăm của amoxicilin natri bằng hàm lượng phần trăm của amoxicilin nhân với hệ số 1,060. B ả o quản Đựng trong đồ bao gói k í n. Nếu là nguyên liệu vô khu ẩ n: Đựng trong đồ bao gói k í n, vô khuẩn và tránh sự xâm nhập của vi khuẩn. Loại thuốc Kháng sinh. Chế phẩm Thu ố c tiêm. BETAMETHASON NATRI PHOSPHAT Betamethasoni natri phosphas C 22 H 28 FNa 2 O 8 P P .t.l: 516,4 Betamethason natri phosphat là 9-fluoro-1 1 b ,17-dihydroxy-16 b -methyl-3 , 20-dioxopregna-1,4- dien-21-yl dinatri phosphat, phải chứa từ 96,0 % đến 103,0 % C 22 H 28 FNa 2 O 8 P , tính theo chế phẩm khan. Tính chất Bột trắng hay gần như trắng, rất hút ẩ m. Dễ tan trong nước, khó tan trong ethanol 96 %, thực tế không tan trong methylen clorid. Định tính Có thể chọn một trong 2 nh ó m định t í nh sau: Nhóm I : B, C Nhóm II: A , C , D, E, F. A. Hòa tan 10,0 mg chế phẩm trong 5 ml nước và pha loãng thành 100,0 ml với ethanol (TT) . Lấy 2,0 ml dung dịch này cho vào ống nghiệm có nút mài, thêm 10,0 ml dung dịch phenylhydrazin trong acid sul f uric (TT) , trộn đều và đun trong cách thủy ở 60 ° C trong 20 min. Làm nguội ngay. Độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch thu được đo ở bước sóng cực đại 450 nm không được lớn hơn 0,10. B. Ph ổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế ph ẩ m phải phù hợp với phổ hồng ngoại của betamethason natri phosphat chuẩn. Nếu phổ hồng ngoại của mẫu thử và mẫu chuẩn ở trạng thái rắn khác nhau, thì hòa tan riêng biệt chế phẩm và betamethason natri phosphat chuẩn trong một lượng tối thiểu ethanol 96 % (TT) , bốc hơi đến khô trên nồi cách thủy. Ghi phổ của các cắn thu được. C . Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản m ỏ ng: Silica gel F 2 5 4 (TT). Dung môi khai triển: Acid acetic băng - nước - butanol (20 : 20 : 60). Dung dịch th ử . Hòa tan 10 mg ch ế phẩm trong methanol (TT) và pha lo ã ng thành 10 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 10 mg betamethason natri phosphat chuẩn trong methanol (TT) và pha loãng th à nh 10 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu (2): H ò a tan 10 mg prednisolon natri phosphat chuẩn trong methanol (TT) và pha loãng thành 10 ml với cùng dung môi. Pha loãng 5 ml dung dịch này thành 10 ml với dung dịch đối chiếu (1). Cách tiến hành: Ch ấ m riêng biệt lên bản mỏng 5 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 15 cm. Để b ả n mỏng khô ngo à i không khí và quan sát dưới ánh sáng tử ngoại ở bước sóng 254 nm. V ết chính trên sắc ký đ ồ thu được của dung dịch thử phải tương tự v ề vị tr í và k í ch thước so với vết chính tr ê n sắc ký đ ồ thu được của dung dịch đối chiếu (1). Phun lên bản mỏng dung dịch acid sul f uric trong ethanol (TT) . S ấy bản m ỏ ng ở 120 ° C trong 10 min hoặc tới khi các vết xuất hiện. Để nguội. Quan sát dưới ánh sáng ban ngày và ánh sáng tử ngoại ở bước s ó ng 365 nm. V ết ch í nh trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử phải t ươ ng tự về v ị trí, màu sắc dưới ánh sáng ban ngày, huỳnh quang trong đèn tử ngoại ở bước sóng 365 nm và k í ch thước so v ớ i vết chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đ ố i chiếu (1). Phép thử chỉ có giá trị khi sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (2) cho 2 vết, tuy nhiên có thể chưa tách hoàn toàn. D. Cho khoảng 2 mg ch ế ph ẩ m vào 2 ml acid sul f uric (TT) và lắc cho tan. Trong vòng 5 min, màu nâu đỏ đậm xuất hiện. Thêm dung dịch trên vào 10 ml nước và trộn đều. Màu biến mất và dung dịch vẫn trong. E. Trộn khoảng 5 mg chế phẩm với 45 mg magnesi oxyd nặng (TT) và nung trong chén nung đến khi cắn hầu như trắng hoàn toàn (thường ít hơn 5 min). Để nguội, thêm 1 ml nước, 0,05 ml dung dịch phenolphtalein (TT 1 ) và khoảng 1 ml acid hydroclor i c lo ã ng (TT) để làm cho dung dịch mất màu. Lọc. Thêm 1,0 ml dịch lọc vào một hỗn hợp m ới pha g ồ m 0,1 ml dung dịch alizarin S (TT) và 0,1 ml dung dịch zirconyl nitrat (TT) . Trộn đều, để yên 5 min và so sánh màu của dung dịch thu được với màu của mẫu trắng được chuẩn bị trong cùng điều kiện. Dung dịch thử có màu vàng và dung dịch mẫu trắng c ó màu đ ỏ . F. Thêm 2 ml acid sulfur i c (TT) vào khoảng 40 mg chế phẩm và đun nóng cẩn thận cho đến khi xuất hiện khói trắng. Thêm từng giọt acid nitr i c (TT) , tiếp tục đun nóng cho đến khi dung dịch gần như không màu và làm nguội. Thêm 2 ml nước , đun cho đến khi khói trắng xuất hiện lần nữa, để nguội, thêm 10 ml nước và trung hòa bằng dung dịch amoniac lo ã ng (TT) , dùng giấy quỳ đ ỏ làm chỉ thị. Dung dịch thu được phải cho ph ả n ứng A của ion natri và phản ứng B của phosphat (Phụ lục 8.1). Độ trong và màu sắc của dung d ị ch Dung dịch S: Hòa tan 1,0 g chế ph ẩ m trong nước kh ô ng có carbon dioxyd (TT) và pha loãng thành 20 ml với cùng dung môi. Dung dịch S phải trong (Phụ lục 9.2) và không được c ó màu đậm hơn màu mẫu N 7 (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). p H Từ 7,5 đến 9,0 (Phụ lục 6.2). Pha loãng 1 ml dung dịch S thành 5 ml với nước không có carbon dioxyd (TT) . Góc quay cực riêng Từ +98° đến +104°, tính theo chế phẩm khan (Phụ lục 6.4). Hòa tan 0,250 g chế phẩm trong nước và pha loãng thành 25,0 ml với cùng dung môi. Tạp chất liên quan Phương pháp sắc k ý lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Cân 1,360 g kali dihydrophosphat (TT) và 0,600 g hexylamin (TT) vào một bình nón 250 m l , trộn đều và để yên trong 10 min, sau đó hòa tan trong 185 ml nước . Thêm 65 ml acetonitril (TT) , trộn đều và lọc qua màng lọc 0,45 m m. Dung dịch thử: Hòa tan 62,5 mg chế phẩm trong pha động và pha loãng thành 25,0 ml với cùng pha động. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 25 mg betamethason natri phosphat chuẩn và 25 mg dexamethason natri phosphat chuẩn trong pha động và pha loãng thành 25,0 ml với cùng pha động. Pha lo ã ng 1,0 ml dung dịch này th à nh 25,0 ml với pha động. Dung dịch đối chiếu (2): Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử thành 50,0 ml với pha động. Điều kiện s ắ c ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Detect o r quang ph ổ t ử ngoại đặt ở bước sóng 254 nm. Tốc độ dòng: 1 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Cách t i ến hành: Cân b ằ ng cột với pha động trong thời gian khoảng 45 min. Tiến hành sắc ký với khoảng thời gian gấp 2 lần thời gian lưu của betamethason natri phosphat. Với điều kiện sắc ký như trên, thời gian lưu của betamethason natri phosphat khoảng 14 min; thời gian lưu của dexamethason natri phosphat khoảng 15,5 min. Kiểm tra t ính phù hợp của hệ thống: Tiêm dung dịch đối chiếu (1), độ phân gi ả i giữa pic của betamethason natri phosphat và pic của dexamethason natri phosphat ít nhất là 2,0. Nếu cần, có thể tăng nồng độ acetonitril hoặc tăng nồng độ nước trong pha động. Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch th ử , diện tích của b ấ t kỳ pic phụ nào ngoài pic ch í nh không được lớn hơn diện t í ch của pic ch í nh trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (2) (2 %) và không có quá 1 pic như vậy c ó diện t í ch lớn hơn 0,5 lần diện tích của pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (2) (1 %). Tổng diện tích của tấ t cả các pic phụ ngoài pic chính không được lớn hơn 1,5 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (2) (3 %). B ỏ qua tất cả các pic có diện t í ch bé hơn 0,025 lần diện tích pic ch í nh trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chi ế u (2) (0,05 %). Phosphat vô cơ Không được quá 1 %. Hòa tan 50 mg chế phẩm trong nước và pha loãng thành 100 ml với cùng dung môi. Lấy 10 ml dung dịch này , thêm 5 ml thuốc th ử molybdovanadic (TT) , trộn đều và để yên trong 5 min. Dung dịch thu được nếu có bất kỳ màu vàng nào xuất hiện th ì không được đậm màu hơn dung dịch chuẩn được chuẩn b ị đồng thời và tương tự như dung dịch thử. Dùng 10 ml dung dịch phosphat mẫu 5 ph ầ n triệu PO 4 (TT) để chuẩn bị dung dịch chuẩn. N ướ c Không được quá 8,0 % (Phụ lục 10.3). Dùng 0,200 g chế phẩm. Định lượng Hòa tan 0,100 g chế phẩm trong nước và pha loãng thành 100,0 ml với cùng dung môi. Pha loãng 5,0 ml dung dịch này thành 250,0 ml với nước . Đo độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch ở bước sóng cực đại 241 nm. Tính hàm lượng C 22 H 28 FNa 2 O 8 P, lấy giá trị A (1 %, 1 cm) ở bước sóng 241 nm là 297. Bảo quản Trong đồ đựng kín, tránh ánh sáng. Loại thuốc Glucocorticoid. Chế phẩm Viên nén; Thuốc tiêm; Thuốc nhỏ mắt. BUPIVACAIN HYDROCLORID Bupivacaini hydrochloridum C 18 H 28 N 2 O .HC l .H 2 O P .t.l: 342,9 Bupivacain hydroclorid là (2 RS )-1-butyl- N -(2,6-dimethylphenyl)piperidin-2-carboxamid hydroclorid monohydrat, phải chứa từ 98,5 % đến 101,0 % C 18 H 28 N 2 O .HC l , tính theo chế phẩm đã làm khô. Tính chất Bột kết tinh trắng hay gần như trắng, hoặc tinh thể không màu. Tan trong nước, dễ tan trong ethanol 96 %. Điểm chảy: khoảng 254 ° C , kèm theo phân hủy. Định tính Có thể chọn một trong hai nhóm định tính sau: Nhóm I: A, D. Nh ó m II: B, C , D. A. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với phổ hồng ngoại của bupivacain hydroclorid chuẩn. B. Phương pháp sắc ký lớp m ỏ ng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển: Amoniac - methanol (0,1 : 100). Dung dịch th ử: Hòa tan 25 mg chế phẩm trong methanol (TT) v à pha loãng thành 5 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu: Hòa tan 25 mg bupivacain hydroclorid chuẩn trong methanol (TT) và pha loãng thành 5 ml với cùng dung môi. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 5 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký tới khi dung môi đ i được 10 cm. Để khô bản m ỏ ng ngoài không khí, sau đó phun lên bản mỏng thuốc thử k ali iodobismuthat lo ã ng (TT) . V ết chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử phải phù hợp với vết chính trên sắc ký đ ồ thu được của dung dịch đối chiếu về v ị tr í , màu sắc và kích thước . C . Hòa tan 0,1 g chế phẩm trong 10 ml nước , thêm 2 ml dung dịch natr i hy d roxyd loãng (TT) v à chiết 2 lần, mỗi lần với 15 ml ether (TT) . Tập trung dịch chiết ether, làm khan bằng natri sulfat khan (TT) và lọc. Bốc hơi dịch chiết ether đến cắn, kết tinh lại cắn thu được bằng ethanol 90 % (TT) và sấy khô dưới áp suất gi ả m. Tinh th ể thu được nóng chảy ở 105 ° C đến 108 ° C (Phụ lục 6.7). D. Chế phẩm phải cho phản ứng A của ion cl o rid (Phụ lục 8.1). Độ trong và màu sắc của dung d ị ch Dung dịch S: Hòa tan 1,0 g ch ế phẩm trong nước không có carbon dioxyd (TT) và pha loãng thành 50 ml với cùng dung môi. Dung dịch S phải trong (Phụ lục 9.2) và không màu (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). Giới hạn acid - kiềm Thêm 0,2 ml dung dịch natr i hydroxyd 0,01 M (CĐ) vào 10 ml dung dịch S , dung dịch thu được có pH k hông nhỏ hơn 4,7. Thêm tiếp 0,4 ml dung dịch acid hydrocloric 0,01 M (CĐ) , dung dịch thu được có pH không lớn hơn 4,7. Tạp chất li ê n quan Phương pháp sắc ký khí (Phụ lục 5.2). Dung dịch chuẩn nội: Hòa tan 25 mg methyl behenat (TT) trong methylen clor i d (TT) và pha loãng thành 500 ml với cùng dung môi. Dung dịch thử : H ò a tan 50,0 mg chế phẩm trong 2,5 ml nước , thêm 2,5 ml dung dịch natri hydroxyd loãng (TT) và chiết 2 lần, mỗi l ầ n với 5 ml dung dịch chuẩn nội. Lọc lớp dưới. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 10 mg chế phẩm, 10 mg tạp chất B chuẩn của bupivacain và 10 mg tạp chất E chuẩn của bupivacain trong 2,5 ml nước . Thêm 2,5 ml dung dịch natri hydroxyd loãng (TT) và chiết 2 lần, mỗi lần với 5 ml dung dịch chuẩn nội. Lọc lớp dưới và pha loãng thành 20 ml bằng dung dịch chuẩn nội. Dung dịch đối chiếu (2): Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử thành 100,0 ml với dung dịch chuẩn nội. Dung dịch đối chiếu (3) : Pha loãng 5,0 ml dung dịch đối chiếu (2) thành 10,0 ml với dung d ị ch chu ẩ n nội. Dung dịch đối chiếu (4): Pha loãng 1,0 ml dung dịch đối chiếu (2) thành 10,0 ml với dung dịch chu ẩ n nội. Điều kiện sắc ký : Cột silica nung chảy (30 m x 0,32 mm) được nhồi poly(dimethyl)(diphenyl)siloxan (lớp phim dày 0,25 m m). Khí mang: heli dùng cho sắc ký khí (TT) , lưu lượng d ò ng 2,5 ml/min. T ỷ lệ chia dòng: 1 : 12. Detector ion h óa ngọn lửa. Nhiệt độ: Thời gian (min) Nhiệt độ (°C) Cột 0 180 0 - 10 180 → 230 10 - 15 230 Buồng tiêm 250 Detector 250 Th ể t í ch tiêm: 1 m l. Cách tiến hành: Tiến hành sắc ký trong điều kiện như trên, thời gian lưu tương đối của các chất so với bupivacain (thời gian lưu kho ả ng 10 min) như sau: Tạp chất C khoảng 0,5; tạp chất A khoảng 0,6; tạp chất B khoảng 0,7; tạp chất D khoảng 0,8; tạp c h ấ t E kho ả ng 1,1; chất chuẩn nội khoảng 1,4. Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống: Tiêm dung dịch đối chiếu (1), độ phân gi ả i giữa pic của bupivacain và pic của tạp chất E ít nhất là 3,0. Giới hạn: - Tạp chất B: Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (3), t í nh t ỷ số (R) giữa diện tích của pic chính với diện tích pic của chất chuẩn nội. Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử, t í nh t ỷ số giữa diện tích của pic tương ứng với tạp chất B với diện tích pic của chất chuẩn nội: T ỷ số này không được lớn hơn R (0,5 %). - Các tạp chất khác: Trên s ắ c k ý đồ thu được của dung dịch đối chiếu (4), tỉnh tỷ số (R) giữa diện tích của pic chính với diện tích pic của chất chuẩn nội. Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử, tính tỷ số giữa diện tích của bất kỳ pic phụ nào ngoài pic chính, pic tương ứng với tạp chất B và pic tương ứng với chất chuẩn nội, với diện tích pic của chất chuẩn nội: T ỷ số này không được lớn hơn R (0,1 %). - Tổng t ấ t cả các tạp: Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (2), tính tỷ số (R) giữa diện tích của pic chính với diện tích pic của chất chuẩn nội. Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử, t í nh tỷ số giữa tổng diện t í ch của tất cả các pic phụ ngoài pic chính và pic tương ứng với chất chuẩn nội, với diện tích pic của chất chuẩn nội: Tỷ số này không được lớn hơn R (1,0 %). B ỏ qua tất cả các tỷ số có giá trị nhỏ hơn 0,01 lần R (0,01 %). - Ghi chú: Tạp chất A là N -(2,6-dimethylphenyl)pyridin-2-carboxamid, Tạp chất B là (2 RS )- N -(2,6-d i methylphenyl)piperidin-2-carboxamid, Tạp chất C là 1-(2,6-dimethylphenyl)-1 , 5,6,7-tetrahydro-2 H -azepin-2-on , Tạp chất D l à (2 RS )-2,6-dicloro- N -(2,6-dimeth y lphenyl)hexanamid, Tạp chất E là 6-(butylamino)- N -(2 , 6-dimethylphenyl)hexanamid, Tạp chất F là 2,6-dimethylanilin. 2,6-Dimethylanilin Không được quá 0,01 %. Hòa tan 0,50 g chế phẩm trong methanol (TT) và pha loãng th à nh 10 ml với cùng dung môi. Thêm 1 ml dung dịch dimethylaminobe nz aldehyd 1,0 % trong methanol vừa mới pha và 2 ml acid acetic băng (TT) vào 2 ml dung dịch thu được ở trên và để yên trong 10 min. N ế u dung dịch có màu vàng thì không được đậm màu hơn màu của dung dịch đối chiếu được chuẩn bị trong cùng điều kiện như dung dịch mẫu thử, dùng 2 ml dung dịch 2,6-dimethylanilin 0,0005 % trong methanol thay cho dung dịch chế ph ẩ m. Kim loại nặng Không được quá 10 phần triệu (Phụ lục 9.4.8). Hòa tan 2,0 g chế phẩm trong hỗn h ợ p nước - methanol (15 : 85) và pha loãng thành 20 ml với cùng hỗn hợp dung môi. L ấ y 12 ml dung dịch thu được tiến hành thử theo phương pháp 2. Dùng dung dịch chì mẫu 1 phần triệu, được chuẩn bị bằng cách pha loãng dung dịch chì mẫu 100 phần triệu Pb (TT) với hỗn hợp nước - methanol (15 : 85), để chuẩn b ị mẫu đối chiếu. Mất kh ố i lượng do làm khô Từ 4,5 % đến 6,0 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g; 105 ° C ). Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g chế phẩm. Định lượng Hòa tan 0,250 g chế phẩm trong một hỗn hợp gồm 20 ml nước và 25 ml ethanol 96 % (TT) . Thêm 5,0 ml dung dịch acid hydroclor i c 0,01 M (CĐ) . Chuẩn độ bằng dung dịch natri hydroxyd 0,1 M trong ethanol (CĐ) . Xác định điểm kết thúc bằng phương pháp chuẩn độ đo điện thế (Phụ lục 10.2). Đọc th ể tích dung dịch chuẩn độ thêm vào giữa hai đi ể m uốn. 1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M trong ethanol (CĐ) tương đương với 32,49 mg C 1 8 H 28 N 2 O.HC l . Bảo quản Tránh ánh sáng. Loại thu ố c Thuốc gây tê tại chỗ. Chế phẩm Thuốc tiêm. CEFOPERAZON NATRI Cefoperazonum na tr icum C 25 H 26 N 9 NaO 8 S 2 P .t. l : 668,0 Cefoperazon natri l à (6 R ,7 R )-7-[[(2 R )-2-[[(4-ethyl-2,3-dioxopiperazin-1-yl)carbonyl]amino]-2-(4- hydroxypheny l )acetyl]amino]-3-[[(1-methyl-1 H -tetrazol-5-yl)sulphanyl ] methyl]-8-oxo-5-thia-1- azabicyclo[4.2.0 ] oct-2-en-2-carboxylat natri, phải chứa từ 95,0 % đến 102,0 % C 25 H 26 N 9 NaO 8 S 2 , tính theo chế phẩm khan. Cefoperazon natri là sản phẩm bán tổng hợp từ một sản phẩm lên men. Tính chất Bột màu trắng hay hơi vàng, hút ẩm. Dễ tan trong nước, tan trong methanol, khó tan trong ethanol 96 %. Chế phẩm thể hiện tính đa hình nếu ở dạng kết tinh. Định tính A. Hòa tan chế phẩm trong methanol (TT) và làm bay hơi đến khô. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của cắn thu đ ư ợc phải phù hợp với phổ hồng ngoại đối chiếu của cefoperazon natri. B. Kiểm tra sắc ký đồ thu được ở phần Định lượng. Thời gian lưu và độ lớn của pic chính trong sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử (1) phải tương tự với pic chính trong sắc k ý đồ thu được từ dung dịch chuẩn (1). C . Chế phẩm phải cho phản ứng A của ion natri (Phụ lục 8.1). Độ trong và màu sắc của dung d ị ch Hòa tan 2,5 g chế phẩm trong nước và pha loãng thành 25,0 m l với cùng dung môi. Dung dịch thu được ph ả i trong (Phụ lục 9.2). Độ hấp thụ của dung dịch đo ở bước sóng 430 nm (Phụ lục 4.1) không được lớn hơn 0,15. pH Hòa tan 2,5 g chế phẩm trong nước không có carbon dioxyd (TT) và pha loãng thành 10 ml với cùng dung môi. pH của dung dịch thu được phải từ 4,5 đ ế n 6,5 (Phụ lục 6.2). Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Tiến hành như mô tả trong phần định lượng. Các dung dịch được chuẩn bị ngay trước khi dùng. Tiêm dung dịch chuẩn (2) và điều ch ỉ nh thang đo sao cho chiều cao của pic chính không thấp hơn 50 % của to à n thang đo. Tiêm dung dịch thử (2). Tiến hành s ắ c ký với khoảng thời gian gấp 2,5 lần thời gian lưu của pic ch í nh. Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử (2), diện tích của b ấ t kỳ pic phụ nào ngoài pic chính không được lớn hơn 1,5 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch chuẩn (2) (1,5 %); tổng diện tích của t ấ t cả các pic phụ ngoài pic chính không được lớn hơn 4,5 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch chuẩn (2) (4,5 %). B ỏ qua các pic có điện tích nh ỏ hơn 0,1 lần diện t í ch pic chính trên sắc k ý đồ thu được của dung dịch chuẩn (2) (0,1 %). Aceton Không được qu á 2,0 %. Phương pháp sắc ký kh í (Phụ lục 5.2), dùng phương pháp thêm chuẩn. Dung dịch thử : Hòa tan 0,500 g chế ph ẩ m trong nước và pha loãng thành 10,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch aceton: Hòa tan 0,350 g aceton (TT) trong nước và pha loãng thành 100,0 ml với cùng dung môi. Pha loãng 10,0 ml dung dịch n à y th à nh 100,0 ml với nước . Ch uẩ n bị 4 mẫu dung dịch để tiêm theo bảng sau: Dung dịch Dung dịch thử (ml) Dung dịch acet o n (ml) Nước (ml) 1 1 , 0 0 4 , 0 2 1 , 0 1 , 0 3,0 3 1,0 2,0 2,0 4 1 , 0 3,0 1,0 Tiến hành sắc ký theo phép thử Xác định dung môi tồn dư (Phụ lục 10.14) với hệ sắc k ý B và các điều kiện tiêm mẫu head-space tĩnh như sau: - Thời gian cân bằng: 15 min. - Nhiệt độ đường d ẫ n: 110 ° C . Duy trì nhiệt độ cột ở 40 ° C trong 10 min. Kim loại nặng Không được quá 5 phần triệu (Phụ lục 9.4.8). Lấy 2,0 g chế phẩm tiến hành thử theo phương pháp 3. Dùng 1 ml dung dịch chì mẫu 10 phần triệu Pb (TT) để chuẩn bị mẫu đối chiếu. Nước Không được quá 5,0 % (Phụ lục 10.3). Dùng 0,200 g chế phẩm. Nội độc tố vi khuẩn Nội độc tố vi khu ẩ n phải ít hơn 0,20 EU/mg (Phụ lục 13.2). Nếu chế phẩm dự định dùng để sản xuất thuốc tiêm mà không tiến hành các biện pháp thích hợp để loại nội độc tố vi khuẩn th ì phải đáp ứng yêu cầu này. Định lượng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Các dung dịch được chuẩn bị ngay trước khi dùng. Pha động: Nước - acetonitril - dung dịch acid acetic 1 M - dung dịch triethylamin acetat (884 : 110 : 3,5 : 2,5). Dung dịch triethylamin acetat: Pha loãng 14 m l triethylamin (TT) và 5,7 ml acid acetic băng (TT) thành 100 m l với nước . Dung dịch thử (1): Hòa tan 25,0 mg chế phẩm trong pha động và pha loãng thành 250,0 ml với pha động. Dung dịch thử (2): Hòa tan 25,0 mg chế phẩm trong pha động và pha loãng thành 50,0 ml với pha động. Dung dịch chuẩn (1): Hòa tan 25,0 mg cefoperazon dihydrat chuẩn trong pha động và pha loãng thành 250,0 ml với pha động. Dung dịch chu ẩn (2): Pha loãng 5,0 ml dung d ị ch chuẩn (1) thành 100,0 ml với pha động. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (15 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh en d -capped octadecylsilyl silica gel dùng cho sắc k ý (5 m m). Detector quang ph ổ tử ngoại đặt ở bước sóng 254 nm. Tốc độ dòng: 1 ml/min. Th ể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành: Tiêm dung dịch chuẩn (1). Với điều kiện sắc ký được tiến hành như trên, thời gian lưu của cefoperazon là khoảng 15 min. Phép thử chỉ có giá trị khi số đĩa lý thuyết tính trên pic chính í t nhất là 5000 và hệ số đối xứng của pic chính không lớn hơn 1,6. Điều chỉnh nồng độ acetonitril trong pha động, nếu cần. Tiêm dung dịch chuẩn (1) 6 l ầ n. Phép thử không có giá trị nếu độ lệch chu ẩ n tương đ ố i của diện tích pic chính lớn hơn 1,0 %. Tiêm lần lượt dung dịch th ử (1) và dung dịch chuẩn (1). Hàm lượng phần trăm của cefoperazon natri bằng hàm lượng phần trăm của cefoperazon nhân với hệ số 1,034. B ả o quản Đựng trong đồ bao gói kín, tránh ánh sáng, ở nhiệt độ từ 2 ° C đến 8 ° C . Nếu là nguyên liệu vô khuẩn: Đựng trong đồ b a o gói kín, vô khuẩn và tránh sự xâm nhập của vi khuẩn. Loại thuốc Kháng sinh. Chế phẩm Thuốc tiêm. COLCHICIN Colchicinum C 22 H 25 NO 6 P .t. l : 399,4 Colchicin là ( -)- N -[(7 S ,12a S )-1,2,3,10-tetramethoxy-9-oxo-5,6,7,9-tetrahydrobenzo[a]heptalen-7-yl ] acetamid, phải chứa từ 97,0 % đến 102,0 % C 22 H 25 NO 6 t í nh theo chế phẩm khan. Tính chất Bột kết tinh hoặc vô định h ì nh, màu trắng hơi vàng. Rất tan trong nước, kết tinh lại rất nhanh từ dung dịch đậm đặc dưới dạng ngậm 1,5 phân tử nước, dễ tan trong ethanol 96 %, thực tế không tan trong cyclohexan. Định tính Có thể chọn một trong hai nhóm định tính sau: Nhóm I: A. Nhóm II: B, C , D. A. Phổ hồn g ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với phổ hồng ngoại của colchicin chuẩn. Chuẩn bị mẫu đ o dưới dạng đĩa nén kali bromid. B. Hòa tan 5 mg chế phẩm trong ethanol 96 % (TT) và pha loãng thành 100,0 ml với cùng dung môi. Pha loãng 5,0 ml dung dịch này thành 25,0 ml với ethanol 96 % (TT) . Đo phổ h ấ p thụ tử ngoại (Phụ lục 4.1) trong khoảng từ 230 nm đến 400 nm, dung dịch thu được phải cho hai cực đại hấp thụ ở 243 nm và 350 nm. Tỷ số giữa độ hấp thụ ở bước s ó ng 243 nm và độ hấp thụ ở bước sóng 350 nm phải từ 1,7 đến 1,9. C . Thêm 0,5 ml dung dịch acid hydrocloric loãng (TT) và 0,15 ml dung dịch sắt (III) clorid 10,5 % (TT) vào 0,5 ml dung dịch S (xem ở mục Độ trong và màu sắc của dung dịch). Dung dịch có màu vàng và chuyển sang màu xanh lục sẫm khi đun sôi trong 30 s. Đ ể nguội, thêm 2 ml methylen clorid (TT) v à lắc. Lớp methylen cl o rid có màu vàng lục. D. H ò a tan khoảng 30 mg chế phẩm trong 1 ml ethanol 96 % (TT) , thêm 0,15 ml dung dịch sắt (III) clorid 10,5 % (TT) . Sẽ xuất hiện màu đỏ nâu. Độ trong và màu sắc của dung dỊch Dung dịch S: Hòa tan 0,10 g ch ế phẩm trong nước và pha loãng thành 20 ml với cùng dung môi. Dung dịch S phải trong (Phụ lục 9.2) và không được có màu đậm hơn màu mẫu VL 3 (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). Giới hạn ac i d - kiềm Thêm 0,1 ml dung dịch xanh bromothymol (TT) vào 10 ml dung dịch S . Dung dịch không đổi màu hoặc chuyển s ang màu xanh tục. Màu của dung dịch phải chuyển sang xanh lam khi thêm không quá 0,1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,01 M (C Đ ) . Góc quay cực riêng Từ -235° đến -250°, tính theo chế phẩm khan (Phụ lục 6.4). Hòa tan 50,0 mg ch ế phẩm trong ethanol 96 % ( TT ) và pha loãng thành 10,0 ml với cùng dung môi. Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3). Pha động : Trộn 450 ml dung dịch kali dihydrophosphat 0,68 % với 530 ml methanol (TT) . Sau khi để nguội đến nhiệt độ phòng, thêm methanol (TT) đến vừa đủ 1000 ml. Điều c h ỉ nh pH biểu kiến của dung dịch thu được đến 5,5 bằng dung dịch ac i d phosphoric loãng (TT) . Dung dịch thử : Hòa tan 20,0 mg chế phẩm trong một hỗn hợp đồng thể tích của methanol (TT) và nước , và pha loãn g th à nh 20,0 ml với cùng hỗn hợp dung môi. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 20,0 mg colchicin chuẩn dùng để kiểm tra t í nh thích hợp của hệ thống trong một hỗn hợp đồng thể t í ch của methanol (TT) và nước , và pha loãng thành 20,0 ml với cùng hỗn hợp dung môi. Dung dịch đối chiếu (2): Pha loãng 1,0 ml dung dịch th ử thành 100,0 ml với một hỗn hợp đồng thể tích của methanol (TT) và nước . Dung dịch đối chiếu (3): Pha loãng 1,0 ml dung dịch đối chiếu (2) thành 20,0 ml với một hỗn hợp đồng thể tích của methanol (TT) và nước . Điều kiện s ắ c ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Detector quang ph ổ tử ngoại đặt ở bước sóng 254 nm. Tốc độ dòng: 1 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l . Cách tiến hành: Tiến hành sắc ký với khoảng thời gian gấp 3 l ầ n thời gian lưu của pic colchicin. Với điều kiện sắc k ý như tr ê n, thời gian lưu tương đối của các chất so với colchicin (thời gian lưu khoảng 7 min) như sau: Tạp chất D = khoảng 0,4; tạp ch ấ t E = khoảng 0,7; tạp chất B = khoảng 0,8; tạp chất A = khoảng 0,94; tạp chất C = khoảng 1,2. Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống: Tiêm dung dịch đối chiếu (1), t ỷ số p/v không được nh ỏ hơn 2, trong đó H p = chiều cao so với đường nền của đỉnh pic tương ứng với tạp chất A v à H v = chiều cao so với đường nền của điểm thấp nhất trên đường cong tách pic này ra khỏi pic tương ứng với colchicin. Giới hạn: Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử, diện tích của pic tương ứng với tạp chất A không được lớn hơn 3,5 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (2) (3,5 %); diện tích của bất k ỳ pic phụ nào ngoài pic chính và pic tương ứng với tạp chất A không được lớn hơn diện tích pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (2) (1 %); tổng diện t í ch của tất cả các pic phụ ngoài pic ch í nh không được lớn hơn 5 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (2) (5 %). Bỏ q ua các pic có điện tích nhỏ hơn diện t í ch pic ch í nh trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chi ế u (3) (0,05 %). Colchicein Không được quá 0,2 %. Hòa tan 50 mg chế phẩm trong nước và pha loãng thành 5 ml với cùng dung môi. Thêm 0,1 ml dung dịch sắt (III) clorid 10,5 % (TT) . Dung dịch không được có màu đậm hơn màu của một hỗn hợp gồm 1 ml dung dịch gốc màu đ ỏ , 2 ml dung dịch gốc màu vàng và 2 ml dung dịch gốc màu xanh (Phụ lục 9 . 3, phương pháp 2). Cloro f orm Không được quá 0,05 % (Phụ lục 10.14). Ethyl acetat Không được quá 6,0 % (theo khối lượng) (Phụ lục 10.14). Nước Không được quá 2,0 % (Phụ lục 10.3). Dùng 0,500 g ch ế phẩm. Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 0 , 5 g chế phẩm. Định lượng Hòa tan 0,250 g chế phẩm bằng cách đun n ó ng nhẹ trong một hỗn hợp gồm 10 ml anhydrid acetic (TT) và 20 ml toluen (TT) . Ch u ẩn độ bằng dung dịch acid percloric 0,1 N (CĐ) . Xác định điểm kết thúc bằng phương pháp chuẩn độ đo điện thế (Phụ lục 10.2). 1 ml dung dịch acid percloric 0,1 N (CĐ) tương đương với 39,94 mg C 22 H 25 NO 6 . Bảo quản Tránh ánh sáng. Loại thuốc Thuốc điều trị bệnh gút. Chế phẩm Viên nén. DILTIAZEM HYDROCLORID Diltiazemi hydrochloridum C 22 H ­ 26 N 2 O 4 S.HC l P .t. l : 451,0 Diltiazem hydroclorid là (2 S ,3 S )-5- [ 2-(dimethylamino)ethyl]-2-(4-methoxyphenyl)-4-oxo-2,3,4,5- tetrahydro-1,5-benzothiazepin-3-yl acetat hydroclorid, phải chứa từ 98,5 % đến 101,0 % C 22 H 26 N 2 O 4 S.HC l , tính theo chế phẩm đã làm khô. Tính chất Bột kết tinh trắng. Dễ tan trong nước, trong methanol và trong methylen clorid, khó tan trong ethanol. Nóng chảy ở 213 ° C kèm theo phân hủy. Định tính Có thể chọn một trong hai nhóm định tính sau: Nhóm I: A, D. Nhóm II: B, C , D. A. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế ph ẩ m phải phù hợp với phổ hồng ngoại của diltiazem hydroclorid chuẩn. B. Phương pháp sắc ký lớp m ỏ ng (Phụ lục 5.4) Bản mỏng: Silica gel GF 2 5 4 . Dung môi khai triển: Acid acetic - nước - methylen clorid - ethanol (1 : 3 : 10 : 12) Dung dịch th ử : Hòa tan 0,10 g chế phẩm trong methylen clorid (TT) và pha loãng thành 10 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu: Hòa tan 0,10 g diltiazem hydroclorid chuẩn trong methylen clorid (TT) và pha lo ã ng thành 10 ml với cùng dung môi. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l mỗi dung dịch. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được khoảng 10 cm, l ấ y bản m ỏ ng ra để khô ở nhiệt độ phòng. Quan sát bản mỏng dưới ánh sáng đèn tử ngoại ở bước sóng 254 nm. V ết chính trên sắc ký đồ của dung dịch thử ph ả i có cùng vị tr í và kích thước với vết ch í nh trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu. C . Hòa tan 50 mg chế phẩm trong 5 ml nước . Thêm 1 ml dung dịch amoni reineckat (TT) , tủa màu hồng được tạo th à nh. D. Chế phẩm phải cho phản ứng A của clorid (Phụ lục 8.1). Độ trong và màu sắc của dung dịch Dung dịch S: Hòa tan 1,00 g chế phẩm trong nước không có carbon dioxyd (TT) và pha loãng thành 20,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch S phải trong (Phụ lục 9.2) và không màu (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). pH Pha loãng 2,0 ml dung dịch S thành 10,0 ml với nước không có carbon dioxyd (TT) , pH của dung dịch thu được phải từ 4,3 đến 5,3 (Phụ lục 6.2). Góc quay cực riêng Từ +115° đến +120 o , tính theo ch ế phẩm đã làm khô (Phụ lục 6.4). Xác định trên dung dịch thu được bằng cách pha loãng 5,0 ml dung dịch S thành 25,0 ml với nước . Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Dung dịch đệm pH 4,5: Hòa tan 6,8 g kali dihydrophosphat trong 1 lít nước , thêm 0,1 ml N,N-dimethyl octylamin (TT) , điều chỉnh đến pH 4,5 bằng dung dịch acid phosphoric loãng ( TT ) . Pha động: Ethanol - acetonitril - dung dịch đệm pH 4,5 (5 : 25 : 70). Dung dịch thử: Hòa tan 50,0 mg chế phẩm trong pha động và pha loãng thành 200,0 ml với c ù ng dung môi. Dung dịch đối chi ế u (1): Hòa tan 50,0 mg diltiazen hydroclorid chuẩn trong pha động và pha loãng thành 200,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu (2): Hòa tan 3 mg tạp chất A chuẩn của diltiazem trong pha động và pha loãng thành 10,0 ml với pha động. Lấy 1,0 ml dung dịch này, thêm 1,2 ml dung dịch đối chiếu (1) và pha loãng thành 100,0 ml với pha động. Dung dịch đối chi ế u (3): Pha loãng 0,3 ml dung dịch thử thành 100,0 ml với pha động. Điều kiện sắc ký Cột thép không g ỉ (10 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (3 m m) Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước s ó ng 240 nm. Tộc độ dòng: 1,5 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành Tiêm dung dịch đối chiếu (3): Điều chỉnh độ nhạy của detector sao cho chiều cao của pic chính trên sắc ký đồ ít nhất bằng 10 % thang đo. Tiêm dung dịch đối chiếu (2): Độ phân giải giữa 2 pic d i ltiazem hydro cl orid và tạp chất A không được nh ỏ hơn 4,0; hệ số đối xứng của pic tạp chất A và pic diltiazem hydroclorid không được lớn hơn 2,0. Nếu cần, điều chỉnh nồng độ của N,N-dimethyloctylamin trong pha động. Tiêm dung dịch thử: Tiến hành sắc ký với thời gian gấp 5 lần thời gian lưu của pic chính. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử, tổng diện tích của tất cả các pic (tr ừ pic ch í nh) không được lớn hơn diện tích của pic chính trên sắc ký đ ồ thu được của dung dịch đối chiếu (3) (0,3 %), bỏ qua những pic có diện tích nhỏ hơn 0,025 lần diện tích của pic ch í nh trên sắc ký đ ồ thu được của dung dịch đối chi ế u (3). Ghi chú: Tạp chất A của diltiazem hydroclorid là: (2 R ,3 S )-5- [ 2-(dimethylamino)ethyl]-2-(4-methoxyphenyl)-4-oxo-2,3,4,5-tetrahydro- 1 ,5-benzothiazepin-3-yl acetat. Kim loại nặng Không được quá 10 phần triệu (Phụ lục 9.4.8). Hòa tan 2,0 g chế phẩm trong nước và pha loãng thành 20,0 ml với nước . Lấy 12,0 ml dung dịch này, tiến hành thử theo phương pháp 1, dùng dung dịch chì mẫu 1 phần triệu Pb (TT) để chuẩn bị mẫu đối chiếu. Mất khối lượng do làm khô Không được quá 0,5 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g; 100 o C - 105 ° C , 2 h) Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g chế phẩm. Định lượng Hòa tan 0,400 g chế phẩm trong một hỗn hợp gồm 2 ml acid f ormic khan (TT) và 60 ml anhydr i d acetic ( TT ) và chuẩn độ bằng dung dịch acid percloric 0,1 N (CĐ) , xác định điểm tương đương bằng phương pháp chuẩn độ đo điện thế (Phụ lục 10.2). 1 ml dung dịch acid percloric 0,1 N (CĐ) tương đương với 45,1 mg C 22 H ­ 26 N 2 O 4 S.HC l Bảo quản Trong bao bì kín, tránh ánh sáng. Loại thuốc Thuốc đối kháng calci, trị đau thắt ngực và tăng huyết áp. Ch ế phẩm Viên nén, viên nén giải phóng chậm, nang. EMETIN HYDROCLORID Emetini hydrochloridum C 29 H 40 N 2 O 4 .2HC l .7H 2 O P .t. l : 679,7 Emetin hydroclorid là (2 S ,3 R ,11b S )-2-[[(1 R )-6,7-dimethoxy-1,2,3,4-tetrahy d roisoquinolin-1-yl]methyl]-3-ethyl-9,10-dimethoxy-1,3,4,6,7,11b-hexahydro-2 H -benzo[a]quino l izin dihydroclorid heptahydrat, phải chứa từ 98,0 % đến 102,0 % C 29 H 40 N 2 O 4 .2HC l, tính theo chế phẩm đã làm khô. Tính chất Bột kết tinh trắng hay hơi vàng nhạt. Dễ tan trong nước và ethanol 96 %. Định tính Có thể chọn một trong hai nhóm định tính sau: Nhóm I: A, E. Nhóm II: B, C , D và E. A. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với phổ hồng ngoại của emetin hydroclorid chuẩn. B. Trong mục thử Tạp chất liên quan, vết chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử phải tương ứng về vị trí, màu sắc huỳnh quang và kích thước với vết thu được trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (3). C . Hòa tan khoảng 10 mg chế phẩm trong 2 ml dung dịch hydrogen peroxyd 10 thể tích (TT) , thêm 1 ml acid hydrocloric ( TT ) và đun nóng, có màu da cam xuất hiện. D. Rắc khoảng 5 mg chế phẩm lên bề mặt của 1 ml dung dịch amoni molybdat 0,5 % trong acid sulfuric đậm đặc (TT) , xuất hiện màu xanh sáng. E. Chế phẩm phải cho phản ứng A của clorid (Phụ lục 8.1). Độ trong và màu sắc của dung dịch Dung dịch S: Hòa tan 1,25 g chế phẩm trong nước không có carbon dioxyd (TT) và pha loãng thành 25 ml với cùng dung môi. Dung dịch S phải trong (Phụ lục 9.2) và không được có màu đậm hơn dung dịch màu đối chiếu V 5 hay VN 5 (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). pH Pha loãng 4 m l dung dịch S thành 10 ml với nước không có carbon dioxyd (TT) , pH của dung dịch thu được phải từ 4,0 đến 6,0 (Phụ lục 6.2). Góc quay cực riêng Từ +16° đến +19 o , t í nh theo chế phẩm đã làm khô (Phụ lục 6.4). Hòa tan một lượng chế phẩm tương ứng với 1,250 g chế phẩm đã làm khô trong nước và pha loãng thành 25,0 ml với cùng dung môi. Dùng dung dịch thu được để đo. Tạp chất li ê n quan Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển: Cloro f orm - 2-methoxyethanol - methanol - nước - diethylamin (200 : 40 : 10 : 4 : 1). Chuẩn bị các dung dịch sau ngay trước khi dùng, pha trong dung môi là methanol (TT) chứa 1 % (theo thể tích) dung dịch ammoniac 2 M (TT) . Dung dịch thử: chứa 0,5 mg chế phẩm trong 1 ml. Dung dịch đối chiếu (1): Chứa 0,01 mg isoemetin hydrobromid chuẩn trong 1 ml. Dung dịch đối chiếu (2): Chứa 0,01 mg cephaelin hydroclorid chuẩn trong 1 ml. Dung dịch đối chiếu (3): Chứa 0,5 mg emetin hydroclorid chuẩn trong 1 ml. Dung dịch đối chiếu (4): Pha loãng 1 ml dung dịch đối chiếu (3) thành 100 ml. Dung dịch đối chiếu (5): Thêm 1 ml dung dịch đối chiếu (1) và 1 ml dung dịch đối chiếu (2) vào 1 ml dung dịch đối chiếu (3). C á ch tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản m ỏ ng 10 m l mỗi dung dịch thử, dung dịch đối chiếu (1), (2) , (3), (4) và 30 m l dung dịch đối chiếu (5). Sau khi triển khai đ ượ c khoảng 15 cm, lấy bản mỏng để khô ngoài kh ô ng kh í đến khi bay hết hơi d ung môi. Phun dung dịch iod 0,5 % trong cloro f orm , sấy bản mỏng ở 60 ° C trong 15 min và quan sát dưới ánh sáng tử ngoại ở bước sóng 365 nm. Bất kỳ vết nào tương ứng với vết của isoemetin và cephaelin trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử không được đậm màu hơn các vết tương ứng trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (1) và (2) (2,0 %) và bất kỳ một vết phụ nào khác cũng không được đậm màu hơn vết trên sắc k ý đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (4) (1,0 %). Phép thử chỉ có giá trị khi sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (5) có 3 vết tách riêng rõ rệt. Mất kh ố i lượng do làm khô Từ 15,0 % đến 19,0 % (Phụ lục 9.6). (1,00 g, 105 °C; 3 h). Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g chế phẩm. Đ ị nh lượng Hòa tan 0,200 g chế phẩm trong 5,0 ml dung dịch acid hydroclor i c 0,01 M (TT) v à 50 ml ethanol 96 % (TT) . Tiến hành chuẩn độ bằng phương pháp chuẩn độ đo điện thế (Phụ lục 10.2), dùng dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (CĐ) . Đọc thể tích của dung dịch chuẩn độ đã tiêu thụ giữa hai điểm uốn. 1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M ( CĐ) tương đương 27,68 mg C 29 H 40 N 2 O 4 . 2 HC l . B ả o quản Trong đồ đựng kín, tránh ánh sáng. Loại thuốc Trị giun sán. Chế phẩm Thuốc tiêm. HEPTAMINOL HYDROCLORID Heptaminoli hydrochloridum C 8 H 1 9 NO.HC l P .t. l : 181,7 Heptaminol hydroclorid l à (6 RS )-6-amino-2-methylheptan-2-ol hydroclorid, phải chứa từ 99,0 % đến 101,0 % C 8 H 1 9 NO.HC l , tính theo chế phẩm đã làm khô. Tính chất Bột kết tinh trắng hay gần như trắng. Dễ tan trong nước, tan trong ethanol 96 %, thực tế không tan trong methylen clorid. Định tính Có th ể chọn một trong hai nhóm định tính sau: Nhóm I: A, D Nh ó m II: B, C , D A. Ph ổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với phổ hồng ngoại của heptaminol hydroclorid ch u ẩn. B. Ở mục tạp chất liên quan, quan sát dưới ánh sáng ban ngày, dung dịch thử (2) phải cho vết chính có v ị trí, màu sắc và kích thước tương ứng với vết chính của dung dịch đối chiếu (2). C . Thêm 4 ml nước và 2 ml dung dịch amoni ceri nitrat 20 % trong dung dịch acid nitric 4 M vào 1 ml dung dịch S , màu nâu da c a m xuất hiện. D. Chế phẩm ph ả i cho phản ứng A của clorid (Phụ lục 8.1). Độ trong và màu sắc của dung d ị ch Dung dịch S: Hòa tan 5,0 g chế phẩm trong nước không có carbon dioxyd (TT) và pha loãng thành 50 ml với cùng dung môi. Dung dịch S phải trong (Phụ lục 9.2) và có màu không được đậm hơn màu mẫu VN 6 (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). Giới hạn acid kiềm Thêm 0,1 ml dung dịch đỏ methyl (TT) và 0,3 ml dung dịch acid hydroclorid 0,01 M (CĐ) vào 10 m l dung dịch S , dung dịch phải có màu đỏ. Thêm 0,6 ml dung dịch natri hydroxyd 0,01 M (CĐ) dung dịch phải có màu vàng. Tạp chất liên q u an Phương pháp sắc ký lớp m ỏ ng (Phụ lục 5.4). B ả n mỏng: Silica gel G. Dung môi khai tr iể n: Amoniac - dioxan - 2-propanol (10 : 50 : 50). Dung dịch thử (1): Hòa tan 0,50 g chế phẩm trong methanol (TT) và pha loãng thành 5,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch thử (2): Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử (1) thành 10 ml với methanol (TT) . Dung dịch đối chiếu (1): Pha loãng 3,0 ml dung dịch th ử (1) thành 10,0 ml với methanol (TT) . Pha loãng 1,0 ml dung dịch thu được thành 50,0 m l với methanol (TT) . Dung dịch đ ố i chi ế u (2): Hòa tan 0,10 g heptamino l hydroclorid chuẩn trong methanol (TT) và pha loãng thành 10 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu (3): Hòa tan 10,0 mg tạp chất A chuẩn của heptaminol [(2 RS )-6- methylhept- 5-en-2-amin) ] trong methanol (TT) và pha loãng thành 5,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu (4): Pha loãng 1,0 ml dung dịch đối chiếu (3) thành 10,0 ml với methanol (TT) . Dung dịch đối chiếu (5): L ấ y 2,5 ml dung dịch đối chiếu (3), thêm 0,5 ml dung dịch thử (2) và pha lo ã ng thành 5 m l với methanol (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l dung dịch thử (1), thử (2), đối chiếu (1), (2), (4) và (5). Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 15 cm. L ấ y bản mỏng ra và đ ể khô ngoài không khí. Đặt bản m ỏ ng trong b ì nh bã o hòa hơi iod ít nhất 15 h. Phép thử chỉ có giá trị khi tr ê n sắc ký đồ: Dung dịch đối chiếu (5) cho 2 vết chính tách nhau rõ ràng và dung dịch đối chiếu (1) cho 1 vết chính. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử (1): vết tương ứng với vết tạp chất A không được có màu đậm hơn màu của vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (4) (0,2 %); bất kỳ v ế t phụ nào ngoài vết chính và vết tạp chất A không được c ó màu đậm hơn màu của vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1) (0,6 %). Kim loại nặng Không được quá 10 phần triệu (Phụ lục 9.4.8). Lấy 12 ml dung dịch S thử theo phương pháp 1. Dùng dung dịch chì mẫu 1 phần triệu Pb (TT) đ ể chuẩn bị mẫu đối chi ế u. Mất khối l ư ợng do làm khô Không được quá 0,5 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g; 105 °C; 4 h). Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g chế phẩm . Định lượng Hòa tan 0,140 g chế phẩm trong 50 ml ethanol 96 % (TT) và thêm 5,0 ml dung dịch acid hydrocloric 0,01 M (CĐ) . Chuẩn độ bằng dung dịch na tr i hydroxyd 0,1 M (CĐ) . Xác định đi ể m kết thúc bằng phương pháp chu ẩ n độ đo điện thế (Phụ lục 10.2). Đọc thể t í ch đã tiêu thụ giữa 2 điểm uốn. 1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (CĐ) tương ứng với 18,17 mg C 8 H 1 9 NO.HC l . B ả o quản Trong đồ đựng kín. Loại thuốc Thuốc điều trị hạ huyết áp. Chế phẩm Thuốc tiêm. IMIPRAMIN HYDROCLORID Imipramini hydrochloridum C 19 H 24 N 2 . HCl P .t. l : 316,9 Imipramin hydroclori d l à 3-(10,11-dihydro-5 H -dibenzo[ b ,f ]azepin-5-yl)- N , N -dimethylpropan-1-amin hydroclorid, phải chứa từ 98,5 % đến 101,0 % C 19 H 24 N 2 . HCl , tính theo chế phẩm đã làm khô. Tính chất Bột kết tinh trắng hay hơi vàng. D ễ tan trong nước và trong ethanol 96 %. Định tính Có thể chọn một trong hai nhóm định tính sau: Nhóm I: A, D Nhóm II: B, C , D A. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với phổ hồng ngoại của imipramin hydroclorid chuẩn. B. Điểm ch ả y (Phụ lục 6.7): Từ 170 o C đến 174 ° C . C . Hòa tan khoảng 5 mg chế phẩm trong 2 ml acid nitric (TT) , màu xanh lam đậm xuất hiện. D. Khoảng 20 mg chế phẩm cho phản ứng A của clorid (Phụ lục 8.1). Độ trong và màu sắc của dung dịch Dung dịch S: Hòa tan nhanh 3,0 g chế phẩm trong 20 ml nước không có carbon dioxyd (TT) bằng cách lắc và khuấy bằng đũa thủy tinh, pha loãng thành 30 ml với cùng dung môi. Dung dịch S phải trong (Phụ lục 9.2). Sau khi pha xong lập tức pha loãng dung dịch S với cùng thể t í ch nước . Dung dịch thu được có màu không được đậm hơn màu mẫu VN 6 (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). pH Dung dịch S có pH từ 3,6 đến 5,0 (Phụ lục 6.2). Đo ngay sau khi pha. Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản m ỏ ng: Silica g e l G. Dung môi khai triển: Dung dịch acid hydrocloric 25 % - nước - acid acetic băng - ethyl acetat (5 : 5 : 35 : 55). Dung dịch thử: Hòa tan 0,250 g chế phẩm trong methanol (TT) và pha loãng thành 10,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu (1): Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử thành 50,0 ml với methanol (TT) . Pha loãng 5,0 ml dung dịch thu được thành 50,0 ml với methanol (TT) . Dung dịch đối chiếu (2): Hòa tan 25 mg iminodibe nz yl trong methanol (TT) và pha loãng thành 50 ml với cùng dung môi. Pha loãng 5,0 ml dung dịch thu được thành 50,0 ml với methanol (TT) . Các dung dịch trên chỉ pha trước khi dùng. C á ch tiến hành: Chấm ri ê ng bi ệ t lên bản mỏng 10 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 15 cm. L ấ y bản m ỏ ng ra và để khô ngoài không khí khoảng 5 min. Phun b ả n mỏng bằng dung dịch kali dicromat 0,5 % trong hỗn hợp nước - acid sul f uric đặc (4 : 1) . Quan sát bản mỏng dưới á nh sáng thường. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử, vết tương ứng với vết iminodibenzyl không được có màu đậm hơn màu của vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (2); bất kỳ vết phụ nào, ngoài vết chính và vết iminodibenzyl, không được có màu đậm hơn màu của vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1) Kim loại nặng Không được quá 20 phần triệu (Phụ lục 9.4.8). Dung dịch th ử: Hòa tan 0,500 g chế phẩm trong 20 ml nước. Dung dịch đối chiếu: Pha loãng 10 ml dung dịch ch ì mẫu 1 phần triệu Pb (TT) thành 20 ml với nước . Dung dịch mẫu trắng: 20 ml nước . Dung dịch kiểm tra: Hòa tan 0,500 g chế phẩm trong 10 ml dung dịch chì mẫu 1 phần triệu Pb (TT) và pha loãng thành 20 ml với nước . Thêm 2 ml đệm acetat pH 3,5 (TT) vào mỗi dung dịch trên. Lắc đều và thêm 1,2 ml thuốc thử thioacetamid (TT) . Lắc đều ngay. Lọc các dung dịch qua màng lọc 0,45 m m. So sánh các vết trên màng lọc. Phép thử ch ỉ có giá tr ị khi các vết của dung dịch đối chiếu và dung dịch kiểm tra có m à u nâu nhạt khi so sánh với vết của dung dịch mẫu trắng. Chế phẩm đạt yêu cầu nếu vết của dung dịch thử nhạt màu hơn vết của dung dịch đối chiếu. Mất kh ố i lượng do làm khô Không được quá 0,5 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g; 105 o C). Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g chế phẩm. Đ ị nh l ượ ng Hòa tan 0,250 g chế phẩm trong 50 ml ethanol 96 % (TT) và thêm 5,0 ml dung dịch acid hydrocloric 0,01 M (CĐ) . Chuẩn độ bằng dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (CĐ) . Xác định điểm kết thúc b ằ ng phương pháp chuẩn độ đo điện thế (Phụ lục 10.2). Đọc thể tích đã tiêu thụ giữa 2 điểm uốn. 1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (CĐ) tương ứng với 31,69 mg C 19 H 24 N 2 . HCl . Bảo quản Trong đồ đựng k í n, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Ức chế tái thu hồi monoamin, chống trầm cảm 3 vòng. Chế phẩm Viên nén. LANSOPRAZOL Lansoprazolum C 16 H 14 F 3 N 3 O 2 S P .t. l : 369,4 Lansoprazol là 2-[( RS )-[ [3-methy l-4 -(2,2,2-trifluoroethoxy)pyridin-2-yl]methyl]sulfinyl]-1 H -benzimidazol, phải chứa từ 99,0 % đến 101,0 % C 16 H 14 F 3 N 3 O 2 S, tính theo chế phẩm khan. Tính chất Bột đa h ì nh, màu trắng hay nâu nhạt. Tan trong ethanol tuyệt đ ố i, r ấ t khó tan trong acetonitril, thực tế không tan trong nước. Định tính Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm ph ả i phù hợp với phổ hồng ngoại của lansoprazol chuẩn. Nếu phổ khác nhau, hòa tan chế phẩm và chất chuẩn riêng rẽ trong ethanol (TT) , bốc hơi đến khô và ghi lại phổ của các cắn thu đ ư ợc. Độ trong và màu sắc của dung dịch Dung dịch S: Hòa tan 1,0 g chế phẩm trong dimethyl f ormamid (TT) và pha loãng thành 20 ml với cùng dung môi. Dung dịch S phải trong (Phụ lục 9.2) và có màu không được đậm hơn màu mẫu N 2 ho ặ c VN 2 (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). Tạp ch ấ t li ên q u an Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động A: Nước Pha động B: Acetonitril - nước - triethylamin (160 : 40 : 1), điều ch ỉ nh pH đến 7,0 bằng acid phosphoric (TT) . Dung dịch thử: Cân chính xác khoảng 125 mg chế phẩm, hòa tan trong methanol (TT) và pha loãng thành 50,0 ml với cùng dung môi. Pha loãng 1,0 ml dung dịch thu được thành 10,0 ml với hỗn hợp pha động A - pha động B (9 : 1). Dung dịch chỉ pha trước khi dùng Dung dịch chuẩn: C â n ch í nh xác khoảng 25 mg lansoprazo l chuẩn, hòa tan trong methanol (TT) và pha loãng thành 100,0 ml với cùng dung môi. Pha loãng 5,0 ml dung dịch này thành 50,0 ml với methanol (TT) . Pha loãng 1,0 ml dung dịch thu được thành 10,0 ml với hỗn hợp pha động A - pha động B (9 : 1) Dung dịch mẫu trắng: Pha loãng 1,0 ml methanol (TT) thành 10,0 ml với hỗn hợp pha động A - pha động B (9 : 1). Dung dịch phân giải: Hòa tan 5 mg lansoprazol chuẩn và 5 mg 2- [ [[3-methyl-4-(2,2,2-trifluoroethoxy)-2-pyridyl]methyl]sulfonyl]benzimidazol chuẩn (tạp chất A) trong 200,0 ml methanol (TT) . Pha loãng 1,0 ml dung dịch thu được thành 10,0 ml với hỗn hợp pha động A - pha động B (9 : 1). Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (15 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Detector quang ph ổ tử ngoại đặt ở bước sóng 285 nm. T ố c độ dòng: 0,8 ml/min. Thể tích tiêm: 40 m l . Cách tiến hành: Tiến hành chạy sắc ký theo chương trình dung môi sau: Thời gian (min) Pha động A (%) Pha động B (%) Đi ề u kiện rửa gi ả i 0 - 40 90 → 20 10 → 80 Gradient tuy ế n tính 40 - 50 20 80 Đẳng d ò ng 50 - 51 20 → 90 80 → 10 Gradient tuy ế n tính 51 - 60 90 10 Đẳng dòng Kiểm tra t í nh phù hợp của hệ thống: Tiêm dung dịch phân giải, phép thử chỉ có giá trị khi độ phân giải giữa pic lansoprazol và pic tạp chất A không nhỏ hơn 6. Tiêm dung dịch chuẩn lặp lại 6 lần, độ lệch chuẩn tương đối của diện tích pic tạp chất A không được quá 3 %. Tiêm dung dịch mẫu trắng, dung dịch chuẩn và dung dịch thử. B ỏ qua các pic của dung dịch thử tương ứng với các pic trên sắc ký đồ của mẫu trắng. Hàm lượng phần trăm từng tạp chất được tính theo công thức: 50 x C x A i / W x As Trong đó: C: Nồng độ lansoprazol ( m g/ml) trong dung dịch chuẩn. W: Lượng cân chế phẩm (mg). Ai: Diện t í ch của từng pic tạp. As: Diện tích của pic lansoprazol trong dung dịch chuẩn. Tổng hàm lượng của các tạp chất không được quá 0,1 %. Nước Không được quá 0,1 % (Phụ lục 10.3). Dùng 1,000 g chế phẩm. Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g chế phẩm . Định lượng Hòa tan 0,300 g chế phẩm trong 40 ml ethanol 96 % (TT) và pha loãng thành 50 ml với nước . Chuẩn độ bằng dun g dịch natri hydroxyd 0,1 M (CĐ) . Xác định điểm kết thúc bằng phương pháp chuẩn độ đo điện th ế (Phụ lục 10.2). 1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (CĐ) tương ứng với 36,94 mg C 16 H 14 F 3 N 3 O 2 S. Bảo quản Trong đồ đựng kín, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Ứ c chế tiết acid dịch vị, ứ c chế bơm proton. Chế phẩm Nang tan trong ruột. LEVAMISOL HYDROCLORID Levamisoli hydrochloridum C 11 H 1 2 N 2 S.HC l P .t. l : 240,8 Levamisol hydroclorid l à (6 S )-6-phenyl-2,3,5,6-tetrahydroimidazo[2,1- b )]thiazol hydroclorid, phải chứa từ 98,5 % đến 101,0 % C 11 H 1 2 N 2 S.HC l , tính theo chế phẩm đã làm khô. Tính chất Bột kết tinh trắng hoặc gần như trắng, dễ tan trong nước, tan trong ethanol 96 % , khó tan trong methylen clori d . Định tính A. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm ph ả i phù hợp với phổ hồng ngoại của levamisol hydroclorid chuẩn. B. Chế phẩm phải đáp ứng yêu cầu của phép thử Góc quay cực riêng . C . Chế phẩm phải cho phản ứng A đặc t rư ng của clorid (Phụ lục 8.1) . Độ trong và màu sắc của dung dịch Dung dịch S: H òa tan 2,50 g chế phẩm trong nước không có carbon dioxyd (TT) và pha loãng thành 50,0 ml bằng cùng dung môi. Dung dịch S phải trong (Phụ lục 9.2) v à màu không được đậm hơn dung dịch màu đối chiếu V 7 (Phụ lục 9.3, Phương pháp 2). pH pH của dung dịch Sr từ 3,0 đến 4,5 (Phụ lục 6.2). Góc quay cực riêng Từ -121° đến -128°, tính theo chế phẩm đã làm khô (Phụ lục 6.4). Xác định trên dung dịch S . Tạp chất liên q u an Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3). Các dung dịch được chuẩn b ị ngay trước khi dùng, tránh ánh sáng và giữ ở nhiệt độ dưới 25 ° C . Pha động A: Hòa tan 0,5 g amoni dihydrophosphat (TT) trong 90 ml nước , chỉnh pH của dung dịch đến 6,5 bằng dung dịch natri hydr o xyd 1 M (TT) và pha loãng th à nh 100 ml bằng nước . Pha động B: Ac e tonitr il (TT). Dung dịch th ử : Hòa tan 0,100 g chế phẩm trong methanol (TT) , thêm 1,0 ml amoniac (TT) và thêm methanol (TT ) vừa đ ủ 10,0 ml. Dung dịch đối chi ế u (1): Hòa tan 50 mg chất đối chiếu levamisol hydroclorid dùng cho kiểm tra t í nh phù hợp của hệ thống sắc ký (Có chứa các tạp chất A, B, C , D và E) trong methanol (TT) , thêm 0,5 m l amoniac (TT) và thêm methanol (TT) vừa đ ủ 5,0 ml. Dung dịch đối chiếu (2): Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử thành 100,0 ml bằng methanol (TT) . Pha loãng 5,0 ml dung dịch thu được thành 25,0 ml với methanol (TT) . Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (10 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh base-deactivated octa d ecylsilyl silica gel loại dùng cho sắc ký (3 m m). Detector quang phổ h ấ p thụ tử ngoại ở bước sóng 215 nm. Tốc độ dòng: 1,5 ml/min. Thể tích ti ê m: 10 m l . Cách tiến hành: Cân bằng cột í t nhất trong 4 min bằng hỗn hợp pha động A và B (9 : 1) sau đó tiến hành sắc k ý theo chương trình dung môi như sau: Thời gian (min) Pha động A (% theo th ể tích) Pha động B (% theo thể t í ch) 0 - 8 90 → 30 10 → 70 8 - 10 30 70 Định t í nh các tạp chất: Dùng sắc k ý đồ đi kèm theo chất đối chiếu levamisol hydroclorid dùng cho kiểm tra tính phù hợp của hệ thống sắc ký và sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (1) để xác định các pic tạp chất A, B, C , D v à E. Thời gian lưu tương đối (so với levamisol có thời gian lưu khoảng 3 min) của tạp chất A khoảng 0,9; tạp chất B khoảng 1,4; tạp chất C khoảng 1,5; tạp chất D khoảng 1,6; tạp chất E khoảng 2,0. Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống sắc ký: S ắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (1) phải tương ứng với sắc k ý đồ cung cấp kèm theo chất đối chiếu levamisol hydroclorid dùng cho kiểm tra tính phù hợp của hệ thống sắc ký. Hệ số đối xứng không quá 3,5 tính trên pic ch í nh trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (2). Giới hạn: Hệ số hiệu ch ỉ nh: Để tính toán hàm lượng các tạp chất, nhân diện tích pic thu được của mỗi tạp với các hệ số hiệu c h ỉ nh tương ứng sau: tạp chất A = 2,0; tạp chất B = 1,7; tạp chất C = 2,9; tạp chất D = 1,3 tạp chất E = 2,7. Diện tích pic của mỗi tạp chất A, B, C , D, E sau khi hiệu chỉnh không được lớn hơn diện tích của pic ch í nh trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (2) (0,2 %). Tạp chất không xác định: Diện tích pic của mỗi tạp chất không lớn hơn một nửa diện t í ch của pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (2) (0,1 %). Tổng các tạp chất: Không quá 1,5 lần diện tích của pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (2) (0,3 %). Bỏ qua những pic c ó diện tích pic bằng hoặc nh ỏ hơn 0,25 l ầ n diện t í ch của pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (2) (0,05 %). Kim loại nặng Không được quá 20 phần triệu (Phụ lục 9.4.8). Lấy 12 ml dun g dịch S và tiến hành thử theo phương pháp 1. Dùng dung dịch chì mẫu 1 phần triệu Pb (TT) đ ể chuẩn bị mẫu đối chiếu. Mất kh ố i lượng do làm khô Không được quá 0,5 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g; 100 - 105 °C; 4 h). Tro sul f at Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g chế phẩm. Định lượng H òa tan 0,200 g chế phẩm trong 30 ml ethanol 96 % ( TT ) , thêm 5,0 ml dung dịch acid hydrocloric 0,01 N (CĐ) và chuẩn độ bằng dung dịch natri hydroxyd 0,1 N (CĐ) . Xác định điểm kết thúc bằng phương pháp chuẩn độ đo điện thế (Phụ lục 10.2). Đọc thể t í ch dung dịch natri hydroxyd 0, 1 N (CĐ) thêm vào giữa 2 điểm uốn. 1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 N (CĐ) tương đương với 24,08 mg C 11 H 12 N 2 S.HCl . B ả o quản Tránh ánh sáng. Loại thu ố c Kích th í ch miễn dịch, trị giun sán. Ch ế phẩm Thuốc tiêm, viên nén, dung dịch. Ghi chú: Các tạp chất Tạp chất A: 3-[(2 RS )-2-amino-2-phenylethyl]thiazolidin-2-on, Tạp chất B: 3- [ ( E )-2-phenylethenyl]thiazolidin-2-imin, Tạp chất C: (4 RS )-4-phenyl-1-(2-sulphanylethyl)imidazolidin-2-on, Tạp chất D: 6-phenyl-2,3-dihydroimidazo[2 , 1- b ]thiazol, Tạp chất E: 1, 1' -[(disulphan-1,2-diyl)bis(ethylen)]bis[(4 R S )-4-phenylimi d azolidin-2-on]. LEVODOPA Levodopum C 9 H 11 N O 4 P .t. l : 197,2 Levodopa là acid [(2 S )-2-amino-3-(3,4-dihydroxyphenyl) propanoic], phải chứa từ 99,0 % đến 101,0 % C 9 H 11 NO 4 , tính theo chế phẩm đã làm khô. Tính chất Bột kết tinh màu trắng hoặc màu trắng ngà. Khó tan trong nước, thực tế không tan trong ethanol 96 %. Dễ tan trong dung dịch acid hydrocloric 1 M và hơi tan trong dung dịch acid hydrocloric 0,1 M. Định tính Có thể chọn một trong hai nhóm định t í nh sau Nhóm I: A Nhóm II: B, C , D A. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm ph ả i phù hợp với phổ hồng ngoại của levodopa chuẩn. B. Hòa tan khoảng 2 mg chế phẩm trong 2 ml nước và thêm 0,2 ml dung dịch sắt (III) cl or i d 1,3 % (TT) . Màu xanh lá cây xuất hiện và chuyển thành màu tím ánh lam khi thêm 0,1 g hexamethylente tr amin ( TT ) . C . Hòa tan khoảng 5 mg chế phẩm trong hỗn hợp dung môi gồm 5 ml dung dịch acid hydrocloric 1 M (TT) và 5 ml nước (TT) . Thêm 0,1 ml dung dịch amoni molybdat 10 % (TT) trong dung dịch natri nitrit 10 % (TT) . Màu vàng xuất hiện và chuyển th à nh màu đỏ khi thêm dung dịch natri hydroxyd đậm đặc (TT) . D. Thêm 1 ml nước , 1 ml pyridin (TT) và 5 mg nitrobenzo y l clorid (TT) vào 5 mg chế phẩm. Trộn đều và đ ể yên khoảng 3 min. Màu tím xuất hiện và chuy ể n thành màu vàng nhạt khi đun sôi. Vừa thêm vừa l ắ c với 0,2 ml dung dịch natri carbonat 10 % (TT) , màu tím xuất hiện tr ở lại. Màu sắc của dung dịch Hòa tan 1,0 g chế phẩm trong dung dịch acid hydrocloric 1 M (TT) và pha loãng thành 25 ml với cùng d ung môi. Dung dịch thu được c ó màu không đậm hơn màu mẫu VN 6 (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). pH Lắc 0,10 g chế phẩm trong 10 ml nước không có carbon dioxyd (TT) khoảng 15 min. pH của hỗn dịch thu được từ 4,5 đến 7,0 (Phụ lục 6.2). Góc quay cực Từ -1,27 o đến -1,34 o (Phụ l ụ c 6.4). Hòa tan một lượng ch ế phẩm tương đương với 0,200 g ch ế phẩm đã được làm khô và 5 g hexamethylentetramin (TT) trong 10 ml dung dịch acid hydrocloric 1 M (TT) và pha loãng thành 25,0 ml với cùng dung dịch acid. Để dung dịch tránh ánh sáng trong khoảng 3 h và tiến hành đo. Độ hấp thụ ánh sáng Hòa tan và pha loãng 30,0 mg chế phẩm trong dung dịch acid hydroclor i c 0,1 M (TT) th à nh 100,0 ml Pha loãng 10,0 ml dung dịch trên thành 100,0 ml với cùng acid. Đo độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch ở bước sóng từ 230 nm đ ế n 350 nm, ph ổ tử ngoại thu được chỉ có 1 cực đại hấp thụ ở bước sóng 280 nm. Độ hấp thụ riêng ở cực đại 280 nm phải từ 137 đến 147, tính theo chế phẩm đã làm kh ô . Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lớp m ỏ ng (Phụ lục 5.4). Bản m ỏ ng: Celulose loại dùng cho sắc ký (TT) . Dung môi khai triển: Acid acetic băng - nước - butanol (25: 25: 50). Dung dịch thử: Hòa tan 0,1 g chế phẩm trong 5 ml acid f ormic khan (TT) và pha loãng thành 10 ml b ằ ng methanol (TT) , sử dụng dung dịch ngay sau khi pha. Dung dịch đối chiếu (1): Pha loãng 0,5 ml dung dịch thử thành 100 ml với methanol (TT) . Dung dịch đối chiếu (2): Hòa tan 30 mg tyrosin (TT) trong 1 ml acid f ormic khan (TT) và pha loãng th à nh 100 ml bằng methanol (TT) . Trộn 1 ml dung dịch này với 1 ml dung dịch thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản m ỏ ng 10 m l dung dịch thử, 10 m l dung dịch đối chiếu (1) và 20 m l dung dịch đối chiếu (2). Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 15 cm. Đ ể khô bản mỏng trong luồng khí ấm và phun hỗn hợp dung dịch đồng thể tích gồm dung dịch sắt (III) clorid 10 % (TT) và dung dịch kali f ericyanid 5 % (TT) vừa mới pha. Kiểm tra ngay sắc ký đồ. Bất cứ vết phụ nào khác với vết chính thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử không được đậm hơn vết trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (1) (0,5 %). Phép thử chỉ có giá trị khi trên sắc ký đ ồ của dung dịch đối chiếu (2) cho th ấ y ở trên vết chính có một vết tách riêng biệt đậm hơn vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1). Kim loại nặng Không được quá 10 phần triệu (Phụ lục 9.4.8). Lấy 2,0 g chế phẩm tiến hành thử theo phương pháp 3. Dùng 2 ml dung dịch ch ì mẫu 10 ph ầ n triệu Pb (TT) để chuẩn bị dung dịch đối chiếu. Mất khối lượng do làm khô Không được quá 1,0 % (Phụ lục 9.6). (0,50 g; 100 ° C đến 105 o C). Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, ph ươ ng pháp 2). Dùng 1,0 g chế phẩm. Định l ượ ng Hòa tan 0,180 g chế phẩm trong 5 ml acid f ormic khan (TT) , đun nóng nếu cần, thêm 25 ml acid acetic khan (TT) và 25 ml dioxan (TT) . Chuẩn độ với dung dịch acid percloric 0,1 M (CĐ) cho đến khi dung dịch có màu xanh lá cây, dùng 0,1 ml dung dịch tím tinh th ể (TT) làm chỉ thị. 1 ml dung dịch acid percloric 0,1 M (CĐ) tương đương với 19,72 mg C 9 H 11 NO 4 . Bảo quản Tránh ánh sáng. Loại thuốc Điều trị bệnh Parkinson. Chế phẩm Nang, viên nén. OUABAIN Ouabainum C 29 H 44 O 12 .8H 2 O P .t. l : 729,0 Ouabain là 3 b -[(6-deoxy- a -L-mannopyranosyl) oxy]- 1 b , 5, 11 a , 14, 19-pentahydroxy- 5 b , 14 b - card-20(22)-enolid ngậm 8 phân tử nước, phải chứa từ 96,0 % đến 104,0 % C 29 H 44 O 1 2 , tính theo chế phẩm khan. Tính chất Bột kết tinh màu trắng hoặc gần như trắng hay tinh thể không màu. Hơi tan trong nước và ethanol, thực tế không tan trong ethyl acetat. Định tính A. Trong mục Tạp chất liên quan, vết chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch th ử phải có vị trí, màu sắc và kích thước tương ứng với vết chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (1). B. Hòa tan 2 mg đến 3 mg chế phẩm trong 2 ml acid sul f uric (TT) , màu hồng xuất hiện và nhanh chóng chuyển sang màu đ ỏ . Dun g dịch cho huỳnh quang màu xanh lục dưới ánh sáng tử ngoại . C . Hòa tan khoảng 1 mg chế phẩm trong 1 ml dung dịch dinitroben z en 1 % trong ethanol 96 % , thêm 0,2 ml dung dịch na tri h y droxyd loãng (TT) , m à u xanh lam đậm xuất hiện. D. Hòa tan 0,1 g chế phẩm trong 5 ml dung dịch acid sul f uric 15 % và đun sôi vài phút. Dung dịch có m à u vàng và vẩn đục. Lọc, thêm vào dịch lọc 5 ml dung dịch natri hydroxyd 12 % và 3 ml thuốc thử Fehling (TT) . Đun nóng có tủa đỏ tạo thành. Độ trong và màu sắc của dung dịch Dung dịch S: Hòa tan 0,20 g chế phẩm trong 15 ml nước , đun nóng tr ê n cách thủy. Để nguội và pha loãng thành 20,0 ml với nước . Dung dịch S phải trong (Phụ lục 9.2) và không màu (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). Góc quay cực ri ê ng Từ -30° đến -33°, t í nh theo chế phẩm khan (Phụ lục 6.4). Xác định trên dung dịch S . Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển: Nước - methanol - dimethyl sul f oxid - cloro f orm (4 : 15 : 15 : 70). Dung môi hòa tan: Nước - cloro f orm - methanol (32 : 100 : 100). Dung dịch thử : Hòa tan một lượng chế phẩm tương ứ ng với 20 mg chế phẩm khan trong 1,0 ml dung môi hòa tan. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan một tượng ouabain chuẩn tương ứng với 20 mg ouabain khan trong 1,0 ml dung môi hòa tan. Dung dịch đối chiếu (2): Hòa tan một lượng ouabain chuẩn tương ứng với 10 mg ouabain khan trong dung môi hòa tan và pha loãng thành 25,0 ml bằng cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu (3): Pha loãng 2,5 ml dung dịch đối chiếu (2) thành 10 ml bằng dung môi hòa tan. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản m ỏ ng 5 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai đến khi dung môi đi được 13 cm. S ấy ngay bản m ỏ ng ở 140 ° C trong 30 min trong t ủ sấy có quạt. Để nguội, phun dung dịch acid sul f uric trong ethanol (TT) và sấy ở 140 ° C trong 15 min. Bất kỳ vết phụ nào trên s ắ c ký đồ của dung dịch th ử không được đậm màu hơn v ế t thu được tr ê n sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (2) (2,0 %). Phép thử ch ỉ có giá tr ị khi vết ch í nh trên sắc k ý đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (1) và từ dung dịch thử đã di chuyển được một đoạn đủ để các vết phụ tách r õ rệt và nh ì n thấy r õ vết thu được trên sắc ký đ ồ của dung dịch đối chiếu (3). Alcaloid và strophanth i n-K Thêm 0,5 ml dung dịch acid tanic 10 % vào 5,0 ml dung dịch S , không có t ủ a tạo thành. Nước Từ 18,0 % đến 22,0 % (Phụ lục 10.3). Dùng 0,100 g chế phẩm. Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g chế phẩm. Định l ượ ng H ò a tan 40,0 mg chế phẩm trong ethanol 96 % (TT) v à pha loãng thành 50,0 ml bằng ethanol 96 % (TT) , pha loãng 5,0 ml dung dịch này thành 100,0 ml bằng ethanol 96 % (TT) . Chuẩn bị mẫu chuẩn gi ố ng như mẫu thử với 40,0 mg ouabain chuẩn. Thêm 3,0 ml dung dịch natri picrat kiềm (TT) vào 5,0 ml dung dịch thử và 5,0 ml dung dịch chuẩn. Để yên 30 min tránh ánh sáng và đo độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch thử và dung dịch chuẩn ở bước sóng cực đại 495 nm. Dùng hỗn hợp 5,0 ml ethanol 96 % (TT) và 3,0 ml dung dịch natri picrat kiềm (TT) chuẩn b ị đồng thời làm mẫu trắng. T í nh hàm lượng của C 29 H 44 O 12 từ các độ h ấ p thụ đo được v à hàm lượng của ouabain chuẩn. Bảo quản Tránh ánh sáng. RAMIPRIL Ramiprilum C 23 H 32 N 2 O 5 P .t. l : 416.5 Ramipril là acid (2 S ,3a S , 6a S )-1-[( S )-2-[[( S )-1-(ethoxycarbonyl)-3-phenylpropyl]amino ] propanoyl] octahydrocyclopenta[ b ]pyrrol-2-carboxylic, phải chứa từ 98,0 % đến 101,0 % C 23 H 32 N 2 O 5 , tính theo chế phẩm đã làm khô. Tính chất Bột kết tinh trắng hay gần như tr ắ ng. Hơi tan trong nước, dễ tan trong methanol. Định tính A. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với phổ hồng ngoại của ramipril chuẩn. B. Phải đáp ứng phép thử Góc quay cực riêng. Độ trong và màu sắc của dung d ị ch H ò a tan 0,1 g chế phẩm trong methanol (TT) và pha loãng thành 10 ml với cùng dung môi. Dung dịch phải trong (Phụ lục 9.2) và không màu (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). Góc quay cực riêng Từ +32,0° đến +38,0 o , tính theo chế phẩm đã làm khô (Phụ lục 6.4). Hòa tan 0,250 g chế phẩm trong hỗn hợp dung môi gồm 14 thể tích dung dịch acid hydrocloric 25 % (TT) và 86 thể tích methanol (TT) vừa đủ 25,0 m l . Tạp chất liên q u an Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.4). Pha động A: Hòa tan 2,0 g natr i perclorat (TT) trong hỗn hợp gồm 0,5 ml triethylamin (TT) và 800 m l, nước , điều chỉnh về pH 3,6 bằng acid phosphoric (TT) , sau đ ó thêm 200 ml acetonitril (T T ) , trộn đều. Ph a động B: Hòa tan 2,0 g natri perclorat (TT) trong hỗn hợp gồm 0,5 ml triethylamin (TT) và 300 ml nước, điều chỉnh về pH 2,6 bằng acid phosphoric (TT) , sau đó thêm 700 ml acetonitril (TT) , trộn đều. Dung dịch thử: Hòa tan 20,0 mg ch ế phẩm trong pha động A và pha loãng thành 20,0 ml với cùng pha động. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 5 mg của từng tạp chất A chuẩn của ramipril, tạp chất B chuẩn của ramipril, tạp chất C chuẩn của ramipril và tạp chất D chuẩn của ramipril trong 5 ml dung dịch thử và pha loãng thành 10,0 ml bằng pha động B. Dung dịch đối chiếu (2): Pha loãng 5,0 ml dung dịch thử thành 100,0 ml bằng pha động B. Pha loãng 5,0 ml dung dịch này thành 50,0 ml bằng pha động B. Dung dịch đối chiếu (3): Pha loãng 1,0 ml dung dịch đối chiếu (2) thành 10,0 ml bằng pha động B. Điều kiện sắc ký: Cột thép không g ỉ (25 cm x 4,0 mm) được nhồi pha tĩnh C (3 m m). Detector quang phổ hấp thụ tử ngoại ở bước sóng 210 nm. Nhiệt độ cột: 65 ° C . T ố c độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 10 m l. Cách tiến hành: Tiến hành chạy sắc ký theo chương trình dung môi như sau: Thời g i an (min) Pha động A (% theo thể tích) Pha động B (% theo thể tích) Ghi chú 0 - 6 90 10 Đẳn g dòng 6 - 7 90 → 75 10 → 25 Tuy ế n t í nh 7 - 20 75 → 65 25 → 35 Tuyến tính 20 - 30 65 → 25 35 → 75 Tuyến tính 30 - 40 25 75 Đ ẳ ng dòng 40 - 45 25 → 90 75 → 10 Tuy ế n t í nh 45 - 55 90 10 Cân bằng lại Kiểm tra t í nh phù hợp của hệ thống: Cân b ằ ng cột bằng hỗn hợp gồm 90 % pha động A và 10 % pha động B với thời gian ít nhất là 35 min. Trong trường hợp không thu được đường nền thích hợp, th ì sử dụng triethylamin có độ tinh khiết cao hơn. Tiêm dung dịch đối chiếu (3). Đi ề u chỉnh độ nhạy của hệ thống sao cho phải xuất hiện pic trên sắc ký đồ. Tiêm lần lượt các dung dịch đối chiếu (1), dung dịch đối chiếu (2) và dung dịch th ử . Phép thử chỉ có giá trị khi độ phân giải giữa các pic tương ứng với tạp chất A và ramipril trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (1) ít nhất là 3,0; pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (3) có tỉ lệ tín hiệu/nhiễu í t nhất bằng 3; hệ số đối xứng của pic ch í nh trên sắc ký đ ồ thu được từ dung dịch thử từ 0,8 đến 2,0. Với sắc ký đồ được ghi lại theo các điều kiện nêu trên, thời gian lưu của tạp chất A khoảng 14 min, ramipril khoảng 18 min, tạp chất B khoảng 22 min, toluen khoảng 24 min, tạp chất C khoảng 26 min và tạp chất D khoảng 28 min. Trên s ắ c ký đồ thu được từ dung dịch thử, diện tích của pic tương ứng với tạp chất C được nhân với hệ số hiệu chỉnh là 2,4. Trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử: Diện tích của các pic tương ứng với tạp chất A, tạp chất B, tạp chất C và tạp chất D không được lớn hơn diện tích của pic ch í nh trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (2) (0,5 %); diện tích của bất cứ pic nào khác với pic chính và các pic tạp chất A, B, C và D không được lớn hơn 0,2 lần diện tích của pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (2) (0,1 %); tổng diện tích các pic, trừ pic chính, không được lớn hơn 2 l ầ n diện tích của pic ch í nh trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (2) (1,0 %). B ỏ qua các pic có diện tích nhỏ hơn diện tích của pic chính tr ê n sắc ký đ ồ thu được từ dung dịch đối chiếu (3). Paladi Không được quá 20 phần triệu. Phương pháp quang ph ổ hấp thụ nguyên tử (Phụ lục 4.4, phương pháp 1). Dung dịch thử: Hòa tan 0,200 g chế phẩm trong hỗn hợp dung môi gồm 0,3 thể tích acid nitric (TT) và 99,7 th ể tích nước và pha loãng thành 100,0 ml với cùng hỗn hợp dung môi. Các dung dịch đối chiếu: Pha loãng dung dịch paladi mẫu 0,5 phần triệu Pd (TT) với hỗn hợp dung môi gồm 0,3 thể tích acid nitric (TT) và 99,7 thể t í ch nước để thu được các dung dịch có chứa 0,02 m g, 0,03 m g và 0,05 m g paladi/ml, sử dụng các dung dịch này ngay sau khi pha. Dung dịch mẫu trắng: Hòa tan 0,150 g magnesi nitrat (TT) trong hỗn hợp dung môi gồm 0,3 thể tích acid nitric (TT) và 99,7 thể tích nước và pha loãng thành 100,0 ml với cùng hỗn hợp dung môi. C á ch tiến hành: Tiêm lần lượt 20 m l của các dung dịch thử, dung dịch chuẩn và 10 m l dung dịch mẫu trắng. Đo độ hấp thụ ở 247,6 nm sử dụng đèn cathod rỗng paladi làm nguồn bức xạ, lò graphit và dải truyền quang thích hợp là 1 nm. Mất kh ố i lượng do làm khô Không được quá 0,2 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g; trong chân không hoàn toàn; 60 °C; 4 h). Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g ch ế phẩm. Định lượng Hòa tan 0,300 g chế phẩm trong 25 ml methanol (TT) và thêm 25 ml nước . Chuẩn độ b ằ ng dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (CĐ) , xác định điểm tương đương bằng phương pháp chuẩn độ đo điện thế (Phụ lục 10.2), song s o ng tiến hành mẫu trắng. 1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (CĐ) tương đương với 41,65 mg C 23 H 32 N 2 O 5 . Bảo quản Tránh ánh s á ng. Loại thuốc Điều trị cao huyết áp, suy tim. Chế phẩm Nang, viên nén. Các tạp chất 1. Tạp chất A (ramipril methyl ester): Acid (2 S , 3a S , 6a S )-1-[( S )-2-[[( S )-1-(methoxycarbonyl)-3- pheny l propyl]amino]propanoy l ]octah y drocycl o penta[ b ]pyrrol-2-carboxylic. 2. Tạp chất B (ramipril isopropyl ester): Acid (2 S , 3a S , 6a S )-1-[( S )-2-[[( S )-1-[(1-methylethoxy)carbonyl]-3-phenylpropyl]amino]propanoyl]octahydrocyclopenta[ b ]pyrrol-2-carboxylic. 3. Tạp chất C (hexahydroramipril): Acid (2 S , 3a S , 6a S )1-[( S )-2- [[ ( S )-3-cyclohexyl-1- (ethoxycarbonyl)propyl]amino]propanoyl]octahydrocyc l openta[ b ]pyrr o l-2-c a rboxylic. 4. Tạp chất D (ramipril diketopiperazin): ethyl (2 S )-2-[(3 S , 5a S , 8a S , 9a S )-3-methyl-1 , 4-dioxodecahydro-2 H -cyclopenta[4,5]pyrrolo[1,2- a ]pyrazin-2-yl]-4-phenylbutanoat. SALBUTAMOL SULFAT Salbutamoli sul f as (C 1 3 H 2 1 N O 3 ) 2 .H 2 SO 4 P-t- l : 576 , 7 Salbutamol sulfat là bis[(1 RS )-2-[(1,1-dimethylethyl)amino]-1-[4-hydroxy-3-(hydroxymethyl) phenyl]ethanol] sul f at, phải chứa từ 98,0 % đến 101,0 % (C 1 3 H 2 1 N O 3 ) 2 .H 2 SO 4 , tính theo chế phẩm đã làm khô. Tính chất Bột kết tinh trắng hay gần như trắng. Dễ tan trong nước, thực tế không tan hoặc r ấ t khó tan trong ethanol 96 % và trong methylen clorid. Định t í nh Có thể chọn một trong hai nhóm định tính sau: Nhóm I: B, E N hóm II: A, C , D, E A. Hòa tan 80,0 mg chế phẩm trong dung dịch acid hydrochloric 1 % (TT) và pha loãng thành 100,0 ml với cùng dung môi. Pha loãng 10,0 ml dung dịch này thành 100,0 ml với cùng dung môi. Đo phổ h ấ p thụ tử ngoại (Phụ lục 4.1) ở bước sóng 230 nm đến 350 nm, dung dịch phải có cực đại h ấ p thụ ở bước sóng 276 nm. Độ hấp thụ riêng ở cực đại hấp thụ phải từ 55 đến 64. B. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với ph ổ h ồ ng ngoại của salbutamol sul f at chuẩn. C . Phương pháp sắc ký lớp m ỏ ng (Phụ lục 5.4) Bản m ỏ ng: Silica gel. Dung m ô i khai tri ể n: Amoniac - nước - ethyl acetat - 2-propanol - methyl isobutyl keton (3 : 18 : 35 : 45 : 50) Dung dịch thử : Hòa tan 12 mg chế phẩm trong nước và pha loãng thành 10 ml với nước . Dung dịch đối chiếu: Hòa tan 12 mg salbutamol sul f at chuẩn trong nước và pha loãng thành 10 ml bằng cùng dung môi. C á ch tiến hành : Chấm riêng biệt lên bản mỏng 1 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được khoảng 18 cm, lấy bản mỏng ra, để khô ở nhiệt độ phòng, phun dung dịch methylbenzothiazolon hydrazon hydroclorid 0,1 % trong dung dịch methanol 90 % , tiếp theo l à dung dịch kal i f er i cyanid 2 % trong hỗn hợp g ồ m amoniac 18 M (TT) và nước (1 : 3), phun tiếp dung dịch methylbenzothiazolon hydra z on hydroclorid 0,1 % trong dung dịch methanol 90 % . V ết chính thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử ph ả i phù hợp với v ế t chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu về vị trí, kích thước v à màu sắc. D. Hòa tan khoảng 10 mg chế phẩm trong 50 ml dung dịch dinatr i tetraborat 2 % . Thêm 1 ml dung dịch aminopyrazolon 3 % , 10 ml methylen clori d ( TT ) và 10 ml dung dịch kali f ericyanid 2 % . Lắc mạnh và đ ể cho tách lớp, màu đỏ cam xuất hiện trong lớp methylen clorid. E. Chế phẩm cho phản ứng A của sulfat (Phụ lục 8.1). Độ trong và màu sắc của dung d ị ch Dung dịch S: Hòa tan 0,250 g ch ế phẩm trong nước không có carbon dioxyd (TT) và pha loãng thành 25,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch S phải trong (Ph ụ lục 9.2) và có màu không đậm hơn màu của dung dịch m à u mẫu VN 6 (Phụ lục 9.3, phương pháp 2). Góc quay cực Từ -0,10° đến +0,10° (Phụ lục 6.4). Xác định trên dung dịch S . Giới hạn acid-kiềm L ấ y 10 ml dung dịch S , thêm 0,15 ml dung dịch đỏ methyl (TT) và 0,2 ml dung dịch natri hydroxyd 0,01 M (CĐ) , dung dịch có m à u vàng. Dung dịch chuyển sang màu đỏ khi thêm không quá 0,4 ml dung dịch acid h y drocloric 0,01 M (CĐ) . Tạp chất J Không được quá 0,2 %. Hòa tan 60,0 mg chế phẩm trong dung dịch acid hydroclor i c 0,1 % , pha loãng thành 25,0 ml với cùng dung môi. Độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch ở bước sóng 310 nm không được lớn hơn 0,10. Tạp chất liên q u an Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3). Pha động: Hỗn hợp gồm 22 thể tích acetonitril (TT) và 78 thể t í ch dung dịch đệm phosphat pH 3,65 [dung dịch có chứa 0,287 % natr i heptansul f onat và 0,25 % kali dihydrophosphat được điều chỉnh đến pH 3,65 bằng dung dịch acid phosphoric loãng (TT) ]. Dung dịch thử: Hòa tan 0,100 g chế phẩm trong pha động và pha loãng thành 50,0 ml với pha động. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 2,4 mg salbutamol su l fat chuẩn; 2,0 mg tạp chất chuẩn B; 3,0 mg tạp chất chuẩn D; 3,0 mg tạp chất chuẩn F và 3,0 mg tạp chất chu ẩ n G của salbutamol trong pha động và pha loãng thành 10,0 ml với pha động. Pha loãng 2,0 ml dung dịch n à y thành 100,0 ml với pha động. Dung dịch đối chi ế u (2): Hòa tan 1 ống tạp chất chu ẩ n I của salbutamol với 1 ml pha động. Điều kiện sắc ký : Cột thép không gỉ (15 cm x 3,9 mm) được nhồi pha tĩnh là các hạt hình cầu end-capped octylsilyl silica gel dùng cho sắc ký (5 m m) có diện tích bề mặt riêng 335 m 2 /g, k í ch thước lỗ xốp 10 nm và tỷ lệ c a rbon của mạch liên kết chi ế m 11,7 %. D etector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 220 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Thời gian chạy: 25 lần thời gian lưu của salbutamol. Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống: Tiêm dung dịch đối chiếu (1), độ phân giải giữa pic salbutamol và pic tạp chất chuẩn B không được nh ỏ hơn 3,0. Thời gian lưu tương đối của các tạp chất so với salbutamol (thời gian lưu khoảng 1,9 min): tạp B là 1,3; tạp A là 1,7; tạp C là 2,0: tạp D là 2,7; tạp H là 3,0; tạp E là 3,1; tạp G là 4,1; tạp F là 6,2 và tạp I là 23,2. Dùng dung dịch đối chiếu (2) đ ể xác định pic tạp I. Giới hạn: Trên sắc ký đồ của dung dịch thử, diện tích của các pic tương ứng với các tạp D, tạp F và tạp G không được lớn hơn diện tích pic tương ứng của các tạp D, tạp F, tạp G trong dung dịch đối chiếu (1) (0,3%). Diện tích của mỗi pic tương ứng với tạp A, B, C , E, H, I không được lớn hơn 1,5 lần diện tích của pic salbutamol trong dung dịch đối chiếu (1) (0,3 %). T ổ ng hàm lượng các tạp chất không được lớn hơn 1,0 %, b ỏ qua các pic có diện tích nh ỏ hơn hoặc bằng 0,25 lần diện tích pic salbutamol trong dung dịch đối chiếu (1) (0,05 %) Ghi chú: Tạp chất A: [5-[(1 RS )-2-[(1,1-dimethylethyl)amino]-1-methoxyethyl]-2-hydroxyphenyl]methanol. Tạp chất B: (1 RS )-2-[(1,1-dimethylethyl)amino]-1-(4-hydroxyphenyl)ethanol. Tạp chất C: (1 RS )-2-[(1,1-dimethylethyl)amino]-1-(4-hydroxy-3-methylphenyl)ethanol. Tạp chất D: 5-[(1 RS )-2-[(1,1-dimethylethyl)amino]-1-hydroxyethyl)-2-hydroxybenza l dehyd. Tạp chất E: (1 RS )-2-[benzyl(1,1-dimethylethyl)amino]-1-[4-hydroxy-3-(hydroxymethyl) phenyl]ethanol . Tạp chất F: 1,1'-[oxybis[methylene(4-hydroxy-1,3-phenylene)]]bis[2-[(1,1-dimethylethyl)amino] ethanol]. Tạp chất G: 2-[benzyl(1 , 1-dimethylethyl)amino]-1-[4-hydroxy-3-(hydroxymethyl)phenyl]ethanon. Tạp chất H: 4-[2-[(1,1-dimethylethyl)amino]ethyl]-2-methylphenol. Tạp chất I: (1 RS )-2-[(1,1-dimethylethyl)amino]-1-[3-(hydroxymethyl)-4-benzyloxyphenyl] ethanol. Tạp chất J: 2-[(1,1-dimethylethyl)amino]-1-[4-hydroxy-3-(hydroxymethyl)phenyl]ethanon (salbutamon). Bor Không được quá 50 phần triệu. Dung dịch thử: Lấy 50 mg chế phẩm, thêm 5 ml dung dịch có chứa 1,3 % natri carbonat khan và 1,7 % kali carbonat . Làm bay hơi tới cắn trên cách thủy v à sấy khô ở 120 ° C . Nung nhanh cắn đến khi các chất hữu cơ bị phá hủy hoàn toàn, để nguội, thêm 0,5 ml nước và 3,0 ml dung dịch curcumin 0,125 % trong acid acetic băng (TT) mới pha. Đun nóng cẩn thận đến khi tan hoàn toàn, để nguội và th ê m 3,0 ml hỗn hợp mới pha bằng cách thêm từ từ (vừa thêm vừa khuấy) 5 ml acid sul f uric (TT) vào 5 ml acid acetic băng (TT) . Trộn đều r ồ i để yên 30 min. Pha loãng thành 100,0 ml với ethanol 96 % (TT) , lọc và dùng dịch lọc làm dung dịch thử. Dung dịch đối chiếu: Hòa tan 0,572 g acid boric (TT) trong 1000,0 ml nước . Pha loãng 1,0 ml dung dịch này thành 100,0 ml với nước . L ấ y 2,5 ml dung dịch, thêm 5 ml dung dịch có chứa 1,3 % natri carbonat khan và 1,7 % kali carbonat rồi tiến hành như đối với dung dịch thử, bắt đ ầ u từ “ Làm bay hơi tới cắn trên cách th ủy và sấy khô ở 120 o C…” Đo độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch thử và dung dịch đối chiếu ở bước sóng cực đại khoảng 555 nm. Độ hấp thụ của dung dịch thử không được lớn hơn độ hấp thụ của dung dịch đối chiếu. M ấ t kh ố i lượng do làm khô Không được quá 0,5 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g; 100 °C đến 105 °C). Tro sulfat Không được quá 0,1 % (Phụ lục 9.9, phương pháp 2). Dùng 1,0 g chế phẩm . Định l ượ ng Hòa tan 0,400 g chế phẩm trong 5 ml acid f ormic khan (TT) , thêm 35 ml acid acetic khan (TT) . Chuẩn độ bằng dung dịch acid percloric 0,1 N (CĐ) . Xác định điểm tương đương bằng phương pháp chuẩn độ đo điện thế (Phụ lục 10.2). 1 ml dung dịch acid percloric 0,1 N (CĐ) tương ứng với 57,67 mg (C 13 H 2 1 N O 3 ) 2 H 2 S O 4 . Bảo quản Tránh ánh sáng. Loại thu ố c Kích thích thụ thể beta 2 giao cảm. Chế phẩm Viên nén, thuốc tiêm, thuốc đạn trực tràng, kh í dung. Phần 3 THÀNH PHẨM HÓA DƯỢC BỘT PHA TIÊM CEFUROXIM Ce f uroximi pulvis ad in j ect i onem Là bột vô khuẩn của ce f uroxim natri có thể có thêm tá dược và được đóng trong lọ nút k í n. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc tiêm, thuốc tiêm truyền" (Phụ lục 1.19) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng ce f uroxim , C 16 H 1 6 N 4 O 8 S, từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Bột trắng hoặc gần như trắng. Định tính A. Trong mục Định lượng, pic chính thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử c ó thời gian lưu tương ứng với thời gian lưu của pic chính thu được trên sắc ký đ ồ của dung dịch đối chiếu (1). B. Chế phẩm cho phép thử định tính của ion natri (Phụ lục 8.1). pH Dung dịch chế phẩm có nồng độ tương ứng với 10,0 % ce f uroxim trong nước không có carbon dioxyd (TT) có pH từ 5,5 đến 8,5 (Phụ lục 6.2). Độ trong của dung dịch Dung dịch chế phẩm có nồng độ tương ứng với 10,0 % cefuroxim trong nước không có carbon dioxyd (TT) không được đục hơn h ỗ n dịch đối chiếu II (Phụ lục 9.2). Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Acetonitril - đệm acetat pH 3,4 (1 : 10). Dung dịch th ử: Hòa tan một lượng chế phẩm tương đương với 25,0 mg ce f uroxim natri trong nước và pha loãng thành 50,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 25,0 mg ce f uroxim natri chuẩn trong nước và pha loãng thành 50,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu (2): Pha loãng 5,0 ml dung dịch đối chiếu (1) với nước thành 25,0 ml. Đun trong cách thủy ở 60 ° C trong 10 min, làm nguội và tiêm ngay. Dung dịch đối chiếu (3): Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử với nước thành 100,0 ml. Điều kiện sắc k ý : Cột thép không g ỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh là hexylsilyl silica gel dùng cho sắc ký (5 m m). Detector quang ph ổ tử ngoại đặt ở bước sóng 273 nm. Tốc độ d ò ng: 1,5 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành: Tiêm dung dịch đối chiếu (2): Trên sắc ký đồ thu được hai pic chính tương ứng với d escarbamoyl-ce f uroxim và ce f uroxim. Phép thử chỉ có giá tr ị khi độ phân giải giữa hai pic này không nh ỏ hơn 2,0. Điều chỉnh tỉ lệ acetonitril trong pha động nếu cần. Tiêm dung dịch đối chiếu (3), điều chỉnh độ nhạy của hệ thống sao cho chiều cao của pic chính ít nhất bằng 25 % của thang đo. Phép thử chỉ có giá trị khi hệ số đối xứng của pic ce f uroxim không lớn hơn 1,5. Tiêm dung dịch thử và tiến hành sắc ký với thời gian gấp ba l ầ n thời gian lưu của pic chính. Trên sắc ký đồ thu được, d iện tích của bất kỳ pic phụ nào cũng không được lớn hơn diện tích pic chính thu được trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (3) (1 %) và tổng diện t í ch của tất cả các pic phụ không lớn hơn 3 lần diện t í ch pic ch í nh thu được trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (3) (3 %). Bỏ qua các pic có diện t í ch nhỏ hơn 0,1 lân diện tích của pic chính thu được trên sắc ký đ ồ của dung dịch đối chiếu (3) (0,1 %). N ư ớc Không quá 3,5 % (Phụ lục 10.3). Dùng 0,4 g chế ph ẩ m. Nội độc t ố vi khuẩn Hòa tan một lượng chế phẩm với nước BET để thu được dung dịch có nồng độ ce f uroxim 10 mg/ml (dung dịch A). Nồng độ giới hạn nội độc tố của dung dịch A là 1,0 EU/ml. Tiến hành thử nghiệm sử dụng độ pha loãng tối đa của dung dịch A được tính từ độ nhạy của thuốc thử lysat dùng trong phép th ử (Phụ lục 13.2). Đ ị nh lượng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ l ục 5.3). Pha động, điều kiện sắc ký và cách tiến hành: Như mô tả trong mục Tạp chất liên quan. Sử dụng dung dịch thử và dung dịch đối chiếu (1). Căn cứ vào diện tích pic thu được từ dung dịch thử, dung dịch đối chiếu (1) và hàm lượng C 16 H 16 N 4 O 8 S trong cefuroxim natri chuẩn, tính hàm lượng cefuroxim, C 16 H 1 6 N 4 O 8 S, trong chế phẩm. B ả o quản Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Kháng sinh. Liều l ượ ng thường dùng 0,5 g; 0,75 g; 1 g hoặc 1,5 g ce f uroxim. BỘT PHA TIÊM VANCOMYCIN Vancomycini pulvis ad injectionem Là bột vô khuẩn của vancomycin hydroclorid có th ể có thêm các tá dược v à được đóng trong lọ nút kín. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu chung trong chuyên luận “ Thuốc tiêm, thuốc tiêm truyền ” (Phụ lục 1.19) v à các yêu cầu sau đây: Hàm lượng vancomycin , từ 90,0 % đến 115,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Bột trắng hoặc gần như trắng. Định tính A. Trong mục Vancomycin B, pic chính thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử có thời gian lưu tương ứng với thời gian lưu của pic chính thu được trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu. B. Ch ế phẩm cho phản ứ ng định tính A của clorid (Phụ lục 8.1). Độ trong của dung dịch Dung dịch 10 % chế phẩm phải trong (Phụ lục 9.2). Độ h ấ p thụ ánh sáng (Phụ lục 4.1) của dung dịch này ở bước sóng 450 nm không được lớn hơn 0,10. pH Dung dịch 5 % chế phẩm trong nước không có carbon dioxyd (TT) có pH từ 2,5 đến 4,5 (Phụ lục 6.2). Vancomycin B Không ít hơn 88,0 %. Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Dung dịch A: Thêm 1996 ml nước vào 4,0 ml triethylamin (TT) và chỉnh đến pH 3,2 với acid phosphoric (TT) . Pha động A: Dung dịch A - acetonitril - tetrahydro f uran (920 : 70 : 10). Pha động B: Dung dịch A - acetonitril - tetrahydro f uran (700 : 290 : 10). Dung dịch th ử (1): Hòa tan một lượng chế phẩm tương đương 50 000 IU vancomycin trong pha động A và pha loãng thành 25,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch th ử (2): Pha loãng 2,0 ml dung dịch thử (1) thành 50,0 ml bằng pha động A. Dung dịch th ử (3): Pha loãng 0,5 ml dung dịch thử (2) thành 20,0 ml bằng pha động A. Dung dịch đ ố i chiếu: Hòa tan 5,0 mg vancomycin hydroclorid chuẩn trong 10 ml nước . Đun nóng ở 65 ° C trong 24 h, để nguội. Dùng các dung dịch này trong vòng 4 h sau khi pha chế. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi end-capped octadecylsilyl silicagel dùng cho sắc ký (5 m m). Detect o r quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 280 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành: Tiến hành sắc ký theo chương trình dung môi như sau: Thời gian (min) Pha động A (% theo thể tích) Pha động B (% theo thể tích) Ghi chú 0 - 13 100 0 Đẳng d òng 13 - 21 100 → 0 0 → 100 Gradient tuyến tính 21 - 25 0 100 Đẳng dòng 25 - 35 100 0 Cân bằng lại cột Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống sắc k ý : Ti ê m dung dịch thử (3), phép thử chỉ c ó giá trị khi pic chính thu được trên sắc ký đồ c ó tỉ số giữa t í n hiệu và nh iễ u đ ườ ng nền ít nh ấ t là 5. Tiêm dung dịch th ử (2), phép thử chỉ có giá tr ị khi hệ số đối xứng của pic vancomycin không l ớ n hơn 1,6. Tiêm dung dịch đối chiếu, phép thử chỉ có giá trị khi độ phân giải giữa 2 pic chính ít nhất là 5,0. Tiêm dung dịch thử (1). Tính hàm lượng phần trăm vancomycin B theo công thức sau: trong đó: A b là diện tích pic vancomycin B trên sắc ký đồ của dung dịch thử (2); A t là tổng diện tích t ấ t cả các pic tạp chất trên sắc ký đ ồ của dung dịch thử (1). Tạp chất liê n quan Tiến hành phương pháp sắc k ý lỏng (Phụ lục 5.3) như mô tả trong mục Vancomycin B. Tiêm riêng rẽ dung dịch thử (1), dung dịch th ử (2) và dung dịch thử (3). T í nh hàm lượng phần trăm cho mỗi tạp chất bằng công thức sau: trong đó: A i là diện tích pic của từng tạp chất trên sắc ký đồ của dung dịch thử (1); A b là diện tích pic vancomycin B trên sắc ký đồ của dun g dịch thử (2); A t là tổng diện tích tất cả các pic tạp chất trên sắc ký đ ồ của dung dịch thử (1). Hàm lượng của từng tạp không được lớn hơn 4,0 % và tổng hàm lượng của tất cả các tạp chất không được lớn hơn 12,0 %. Bỏ qua các pic c ó diện tích nh ỏ hơn diện tích pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch thử ( 3). Nước Không quá 5,0% (Phụ lục 10.3). Dùng 0,5 g chế phẩm. Nội độc tố vi khuẩn H ò a tan một lượng chế phẩm với dung dịch đệm tris-clorid pH 7,4 pha trong nước BET để thu được dung dịch có nồng độ vancomycin 1000 IU/m l (dung dịch A). Nồng độ g iới hạn nội độc tố của dung dịch A là 2,5 EU /ml. Tiến hành thử nghiệm sử dụng độ pha loãng t ố i đa của dung dịch A được tính từ độ nhạy của thuốc th ử lysat dùng trong phép thử (Phụ lục 13.2). Định lượng Cân 20 lọ, xác định khối lượng trung b ì nh của bột thuốc trong lọ và trộn đều. Tiến hành định l ượ ng hoạt lực thuốc kháng sinh bằng phương pháp thử vi sinh vật (Phụ lục 13.9). B ả o quản Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Kháng sinh. Hàm l ượ ng thường dùng 0,5 g; 1 g. DUNG DỊCH ACID BORIC 3 % Solutio Ac i di borici 3 % L à dung dịch dùng tại chỗ của acid boric trong nước. Công thức điều chế Acid boric 3 g Nước tinh khiết vđ 100 ml Hòa tan acid boric trong nước sôi, để nguội, thêm nước vừa đủ 100 ml. Lọc. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu chung trong chuyên luận “Dung dịch thuốc" (Phụ lục 1.3) và các yêu cầu sau đ â y: Hàm lượng acid boric , H 3 B O 3 , từ 95,0 % đến 105,0 % so với lượng ghi tr ê n nhãn. Tính chất Dung dịch trong, không màu, không mùi, có phản ứng hơi acid. Định tính A. Lấy 3 ml chế phẩm vào một bát sứ nhỏ, đun trong cách thủy đến cắn. Thêm vào cắn 5 ml methanol (TT) , khuấy cho tan (có th ể đun trên cách thủy nếu cần). Thêm 0,1 ml acid sul f uric (TT) và đốt. Ngọn l ử a thu được có viền màu xanh lá. B. L ấ y 5 ml chế phẩm, thêm 1 giọt dung dịch da cam methyl (TT) , dung dịch có màu vàng. Thêm 5 ml glycerin (TT) , màu chuyển sang đỏ cam. Định l ượ ng Lấy chính xác 5 ml chế phẩm, thêm 20 ml glycerin (TT) đã được trung tính trước [(dùng dung dịch phenolphtalein (TT) làm chỉ thị)] và chuẩn độ bằng dung dịch natri hydroxyd 0,1 N (CĐ) cho tới khi xuất hiện màu hồng. Thêm 5 ml glycerin (TT) đã trung t í nh trước với dung dịch phenolphtalein (TT) , nếu màu hồng biến mất th ì tiếp tục chuẩn độ bằng dung dịch natri hydroxyd 0,1 N (CĐ) cho tới khi xuất hiện màu h ồ ng bền vững. 1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 N (CĐ) tương ứng với 6,18 mg H 3 BO 3 . Giới hạn nhiễm khuẩn Chế phẩm phải đạt yêu cầu về giới hạn nhiễm khu ẩ n (Phụ lục 13.6). Nếu dùng để rửa mắt, chế phẩm phải vô khuẩn (Phụ lục 13.7). Bảo quản Đựng trong lọ nút kín. Loại thuốc Sát khu ẩ n tại chỗ. DUNG DỊCH IOD 1 % Solutio lodo lodidata 1 % Dung dịch Lugol Công thức điều chế lod 1 g Kali iodid 2 g Nước tinh khiết (mới đun sôi để nguội) vđ 100 ml Hòa tan kali iodid và iod trong khoảng 3 ml nước, khuấy kỹ cho tan hết, sau đó thêm nước vừa đủ 100 ml. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Dung dịch thuốc ” (Phụ lục 1.3) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng của iod, l , và hàm l ượ ng của kali iodid , K l , từ 95,0 % đến 105 % so với lượng ghi trên nhãn. T í nh chất Dung dịch trong, màu đ ỏ s ẫ m, mùi iod. Định tính A. Nhỏ 1 giọt chế phẩm vào 1 ml dung dịch hồ tinh bột (TT) sẽ xuất hiện màu xanh tím. B. Lấy vài ml chế phẩm cho vào một bát sứ, bốc hơi trên cách thủy cho khô và đốt nhẹ cho bay hết iod tự do. Hòa tan cắn vào một ít nước . Dung dịch thu được phải cho các phản ứng của kali và iodid (Phụ lục 8.1). Định lượng lod: Lấy chính xác 20 ml chế phẩm, thêm 10 ml nước . Chuẩn độ bằng dung dịch natri thiosul f at 0,1 N (CĐ) . Vào lúc gần cuối chuẩn độ, khi dung dịch đã rất nhạt màu, thêm vài giọt dung dịch hồ tinh bột (TT) . 1 ml dung dịch natri thiosul f at 0,1 N (CĐ) tương đương với 12,69 mg l . Kali iodid: Lấy chính xác 10 ml chế phẩm, thêm 20 ml nước, 40 ml dung dịch acid hydrocloric loãng (TT) , chuẩn độ bằng dung dịch kali iodat 0,05 M (CĐ) cho đến khi màu nâu sẫm chuyển sang nâu nhạt, thêm 1 ml dung dịch amaranth S 0,2 % (TT) rồi tiếp tục chuẩn độ chậm cho đến khi màu đ ỏ chuyển sang vàng nhạt. Số gam kali iodid chứa trong 100 ml chế phẩm được tính bằng công thức: Trong đó: n 1 l à số ml dung dịch kali io d at 0,05 M (CĐ). n 2 là số ml dung dịch natri thiosul f at 0,1 N (CĐ) đã dùng trong phép định lượng iod. Bảo quản Chế phẩm bảo quản trong chai thủy tinh màu, nút kín, để ở nơi mát. DUNG DỊCH THUỐC DIPHENHYDRAMIN Solutio Diphenhydramini Là dung dịch thuốc uống chứa diphenhydramin hydroclorid, có thể chứa các chất tạo màu v à mùi vị phù hợp. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Dung dịch thuốc ” (Phụ lục 1.3) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng diphenhydramin hydroclorid , C 17 H 2 1 NO.HC l , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Định tính A. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G . Dung môi khai tr iể n: Ethanol 96 % - acid acetic băng - nước (50 : 30 : 20) Dung dịch th ử: Acid hóa một th ể t í ch dung dịch thuốc tương ứng 50 mg diphenhydramin hydroclorid bằng dung dịch acid hydrochloric 2 M (TT) , lắc 3 lần, mỗi lần với 20 ml ether (TT) , b ỏ lớp ether, chiết lớp nước 2 lần, mỗi lần với 20 ml cloro f orm (TT) . Lắc dịch chiết cloro f orm thu được với natri sul f at khan (TT) . Lọc, bốc hơi dịch lọc đến khô. H òa tan cắn đã để nguội trong 5 ml cloro f orm (TT ) . Dung dịch đối chiếu: Chứa 1 % diphenhydramin hydroclorid chuẩn trong cloro f orm (TT) . C á ch tiến hành: Chấm riêng biệt 5 m l mỗi dung dịch trên lên bản mỏng. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được kho ả ng 15 cm, lấy bản m ỏ ng ra, để khô ngoài không khí và phun dung dịch kali iodobismuthat (TT) (Thuốc thử Dragendorff). V ết chính trên sắc ký đồ của dung dịch th ử phải tương ứng với vết chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu về vị tr í và màu sắc. B. Bốc hơi 1 ml dung dịch thử ở phép th ử A, h òa tan cắn trong 0,15 ml nước , thêm 2 ml acid sul f uric (TT) , màu vàng được tạo thành. Thêm 0,5 ml acid nitric (TT) , màu chuyển thành đỏ. Thêm 15 ml nước , để nguội, thêm 5 ml cloroform (TT) , lắc và để yên cho tách lớp, lớp cloro f orm có màu tím. Tạp chất liên q u an Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản m ỏ ng: Silica g e l H. Dung môi khai triển: Cloroform - methanol (80 : 20) Dung dịch thử: Sử dụng dung dịch th ử ở phép thử A ở mục Định tính. Dung dịch đối chiếu: Pha loãng 1 ml dung dịch thử thành 100 ml bằng cloro f orm (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt 5 m l mỗi dung dịch trên lên bản mỏng. Để khô bản m ỏ ng và triển khai sắc ký đến khi dung môi đi đ ư ợc khoảng 15 cm, lấy bản mỏng ra, để khô bản m ỏ ng ngoài không kh í và phun dung dịch kali iodobismuthat (TT) . Bất kỳ vết phụ nào ngoài vết chính trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải không được đậm màu hơn vết chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1,0%). Định lượng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Acetonitril - nước - triethylamin (50 : 50 : 0,5), điều chỉnh bằng acid acetic băng (TT) đến pH 6,5. Có thể điều chỉnh t ỷ lệ nếu c ầ n. Dung dịch th ử : Lấy ch í nh xác một thể tích chế phẩm tương đương với khoảng 50 mg diphenhydramin hydroclorid vào bình định mức 100 ml, pha loãng với nước đến vạch và lắc đều. Dung dịch chu ẩ n: Hòa tan một lượng cân chính xác diphenhydramin hydroclorid chuẩn trong nước để thu được dung dịch có nồng độ k ho ả n g 0,5 mg/m l . Dung dịch phân giải: Hòa tan khoảng 5 mg benzophenon trong 5 ml acetonitril (TT) , pha loãng với nước th à nh 100 ml và lắc đều. Lấy 1,0 ml dung dịch này và 5 mg diphenhydramin hydroclori d chuẩn vào bình định mức 10 ml, thêm nước đến vạch, lắc đều Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) nhồi pha tĩnh silica gel được biến đổi hóa học gắn với nhóm cyano, k í ch thước hạt 5 m m. Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 254 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 10 m l . Cách tiến hành: Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống sắc k ý : Tiêm dung dịch phân giải. Phép thử chỉ có giá tr ị khi độ phân giải giữa pic benzophenon và pic diphenhydramin không nh ỏ hơn 2. Tiến hành sắc ký với dung dịch chuẩn, độ lệch chuẩn tương đối của diện tích pic diphenhydramin đáp ứng từ các lần tiêm lặp lại không được lớn hơn 2,0 %. Hệ s ố đối x ứ ng của pic diphenhydramin không được lớn hơn 2,0. Tiến hành sắc ký l ầ n lượt với dung dịch chuẩn và dung dịch th ử , t í nh hàm lượng của diphenhy d ramin hydroclorid, C 17 H 21 NO.HC l , trong chế phẩm dựa vào diện tích pic trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 17 H 2 1 NO.HC l trong diphenhydramin hydroclorid chuẩn. Bảo quản Tránh ánh sáng. Loại thuốc Thuốc kháng histamin. Hàm l ượ ng thường dùng 12,5 mg/5 ml. NANG CLOFAZIMIN Capsulae Clofazimini L à nang cứng chứa clofazimin. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “ Thuốc nang ” (Phụ lục 1.13) và các y ê u cầu sau đ â y: Hàm lượng clofazimin , C 27 H 2 2 CI 2 N 4 , từ 90,0 % đến 110 , 0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Nang cứng nhẵn bóng, kh ô ng méo mó, bột thuốc bên trong đ ồ ng nhất. Đ ị nh tính A. Trong phép thử Tạp chất liên quan, vết chính trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có giá trị R f tương ứng với vết thu được trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1). B. Phổ hấp thụ tử ngoại (Phụ lục 4.1) của dung dịch thử và dung dịch chuẩn trong mục Định lượng phải c ó cùng bước sóng hấp thụ cực đại và cực tiểu khi tiến hành đo đồng thời. Tạp chất li ê n quan Phương pháp sắc ký lớp m ỏ ng (Phụ lục 5.4). B ả n mỏng: Silica gel GF 254 . Trước khi sử dụng, đặt bản mỏng vào b ì nh sắc ký khác đã có sẵn một cốc chứa một lớp mỏng khoảng 25 ml dung dịch amoniac . Đậy nắp k í n khoảng 30 min (chú ý không để bản m ỏ ng tiếp xúc với dung dịch amoniac). Dung dịch amoniac: Lấy 1 ml amoniac (TT) pha loãng thành 100 ml bằng nước , trộn đều (sử dụng trong ngày). Dung m ô i khai triển: Methylen clorid - propan-1-ol (10 : 1) C á c dung dịch đối chiếu: Hòa tan một lượng clofazimin chuẩn trong methylen clorid (TT) để được dung dịch đối chiếu (1) có nồng độ khoảng 0,2 mg/ml. Pha loãng dung dịch đối chiếu (1) với methylen clorid (TT) để được dung dịch đ ố i chiếu (2) và (3) có nồng độ tương ứng khoảng 0,1 mg/ml v à 0,04 mg/ml. Dung dịch th ử : L ấ y một lượng bột thuốc trong nang t ươ ng ứng 500 mg clofazimin, thêm 25 ml methylen clorid (TT) và 25 ml dung dịch natr i hydroxyd 0,1 M , lắc siêu âm khoảng 30 min. Lấy lớp meth y len clorid và lọc qua natr i sul f at khan (TT) . C á ch ti ế n hành: Chấm riêng biệt 5 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được khoảng 15 cm. Lấy bản m ỏ ng ra, để khô bản m ỏ ng ngoài không khí và quan sát dưới ánh sáng tử ngo ạ i ở bước sóng 254 nm. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử ngoài vết chính, kh ô ng được có vết phụ nào lớn hơn hoặc đậm hơn vết ch í nh tr ê n sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1) (1,0 %), và tổng độ đậm của các vết phụ trên sắc ký đ ồ của dung dịch th ử khi so sánh với các vết của các dung dịch đối chiếu không được lớn hơn 2,0 %. Định l ượn g Dung dịch thử: Cân 20 nang, tính khối lượng trung b ì nh của bột thuốc trong nang, trộn đều và nghi ề n thành bột mịn. H òa tan một lượng bột thuốc đ ã được cân chính xác với methylen clori d (TT) để được dung dịch có n ồ ng độ khoảng 0,075 mg/ml, lọc. Lấy 5,0 ml dịch lọc pha loãng thành 50,0 ml với dung dịch acid hy d rocloric 0,1 M trong methanol (TT) , lắc đều. Dung dịch chuẩn: Hòa tan một lượng cân ch í nh xác clofazimin chuẩn trong methylen clorid (TT) để được dung dịch chuẩn có nồng độ khoảng 0,075 mg/ml. L ấ y 5,0 ml dung dịch trên pha loãng thành 50,0 ml với dung dịch acid hydrocloric 0,1 M trong methanol (TT) , lắc đều. Dung dịch mẫu trắng: Lấy 5 ml methyle n clor i d (T T) cho vào bình định mức 50 ml, thêm dung dịch acid hydrocloric 0,1 M trong methanol (TT) đến vạch, lắc đều. Đo độ hấp thụ của dung dịch thử , dung d ị ch chuẩn ở bước sóng cực đại khoảng 491 nm (Phụ lục 4.1) , trong cốc đo dày 1 cm, với dung dịch mẫu trắng chuẩn bị ở trên. T í nh lượng clofazimin, C 27 H 22 Cl 2 N 4 , có trong nang dựa vào độ hấp thụ của dung dịch th ử , dung dịch chuẩn và hàm lượng của clofazimin chuẩn. Bảo quản Trong bao b ì kín, nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Thuốc trị bệnh phong. Hàm lượng thường dùng 50 mg. NANG FLUCLOXACILIN Capsulae Flucloxacillini Là nang cứng chứa flucloxacilin natri. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuy ê n luận “ Thuốc nang ” (Phụ lục 1.13) v à các yêu cầu sau đ â y: Hàm l ượ n g f lucloxacilin , C 19 H 17 CI F N 3 O 5 S, từ 92,5 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Nang cứng nhẵn bóng, không méo mó, bột thuốc bên trong đồng nhất. Định t í nh A. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của chế phẩm phải phù hợp với ph ổ hồng ngoại đối chiếu của f lucloxacilin natri. B. Thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch thử trong mục Định lượng phải tương ứng với thời gian lưu của pic ch í nh trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn. Tạp chất liên q u an Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Acetonitril - dung dịch kali dihydrophosphat 0,27 % đã được điều chỉnh đến pH 5,0 bằng dung dịch natri hydroxyd 2 M (25 : 75). Thay đổi tỷ lệ acetonitril nếu c ầ n để đạt đi ề u kiện sắc k ý yêu cầu. Dung dịch th ử : Cân chính xác một lượng bột thuốc trong nang tương ứng với khoảng 0,1 g flucloxacilin vào b ì nh định mức 100 ml, thêm 80 ml pha động, lắc khoảng 15 min để hòa tan, thêm pha động đến vạch, lắc đều và lọc. Dung dịch đối chiếu: Hút 1 ml dung dịch thử pha loãng thành 100 ml bằng pha động. Dung dịch phân giải: Dung dịch flucloxacilin natri chuẩn 0,01 % và cloxacilin natri chuẩn 0,01 % trong pha động. Điều kiện s ắ c k ý : Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) nhồi pha tĩnh C (5 m m), cột Hypersil 5 ODS là phù hợp. Detector quang ph ổ tử ngoại đặt ở bước sóng 225 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành: Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống sắc ký: Tiêm dung dịch phân gi ả i. Phép th ử chỉ có giá trị khi độ phân giải giữa pic cloxacilin và pic f lucloxacilin không nh ỏ hơn 2,5. Tiêm dung dịch thử và tiến hành chạy sắc ký với thời gian gấp 6 lần thời gian lưu của pic chính (flucloxacilin). Trên sắc ký đ ồ của dung dịch th ử , d iện tích của bất kỳ pic phụ nào ngoài pic chính không được lớn hơn diện tích của pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1 %) và tổng diện tích của tất cả các pic phụ không được lớn hơn 5 l ầ n diện tích của pic chính trên sắc ký đ ồ của dung dịch đối chiếu (5 %). Bỏ qua bất cứ pic nào có diện tích nhỏ hơn 0,05 lần diện t í ch của pic chính tr ê n sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (0,05 %). Định l ượ ng Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3). Pha động: Acetonitril - dung dịch kali dihydrophosphat 0,27 % đ ã được điều chỉnh đến pH 5,0 bằng dung dịch natri hydroxyd 2 M (25 : 75). Thay đổi tỷ lệ acetonitril n ế u cần để đạt đi ề u kiệ n sắc ký yêu cầu. Dung dịch thử: Cân 20 nang, tính khối lượng trung b ì nh của bột thuốc trong nang, nghiền th à nh bột mịn. Cân chính xác một lượng bột thuốc tương ứng khoảng 50 mg flucloxacilin cho vào bình định mức 50 ml, thêm 40 ml pha động, lắc khoảng 15 min để hòa tan, thêm pha động đến vạch, l ắ c đều và lọc. Hút 5,0 ml dịch lọc pha loãng thành 50,0 ml bằng pha động. Dung dịch chuẩn: Dung dịch flucloxacilin natri chuẩn 0,011 % trong pha động. Dung dịch ph â n giải: Dung dịch flucloxacilin natri chuẩn 0,01 % và cloxacilin natri chuẩn 0,01 % trong pha động. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) nhồi pha tĩnh C (5 m m), cột Hypersil 5 ODS là phù hợp. Detector quang ph ổ tử ngoại đặt ở bước sóng 225 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l . Cách tiến hành: Kiểm tra t í nh phù hợp của hệ thống sắc ký: Tiêm dung dịch phân giải. Phép th ử chỉ có giá trị khi độ phân giải giữa pic cloxacilin và pic f lucl o xacilin không nhỏ hơn 2,5. Tính hàm lượng fl ucloxacilin, C 19 H 17 CIFN 3 O 5 S, trong nang từ diện tích pic trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 1 9 H 1 7 CIFN 3 O 5 S trong flucloxacilin natri chuẩn. 1 mg fl ucloxacilin natri tương đương với 0,9538 mg f lucloxacilin C 19 H 1 7 CIFN 3 O 5 S. Bảo quản Trong bao b ì kín, nơi khô mát. Loạt thuốc Kháng sinh. Hàm l ượ ng thường dùng 250 mg, 500 mg. NANG LANSOPRAZOL Capsulae Lansoprazoli Là nang cứng chứa lansoprazol. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “ Thuốc nang ” (Phụ lục 1.13) và các yêu c ầ u sau đây: Hàm l ượ ng lansoprazol, C 16 H 14 F 3 N 3 O 2 S, từ 90,0 % đến 110,0 % so v ớ i lượng ghi trên nhãn. Định tính A. Trong phần th ử Độ đồng đều hàm lượng, phổ hấp thụ tử ngoại (Phụ lục 4.1) của dung dịch thử phải tương ứng với phổ thu được từ dung dịch chuẩn. B. Trong mục Định lượng, thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ của dun g dịch thử phải tương ứng với thời gian lưu của pic lansoprazol trên sắc ký đồ của dung dịch chu ẩ n. Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Giai đoạn trong môi trường acid (giai đoạn 1) Thiết bị: Kiểu cánh khu ấ y. Môi trường h òa tan: 500 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT). Tốc độ quay: 75 r/min. Thời gian: 60 min. Cách tiến hành: Cho từng nang vào trong cốc và vận hành theo quy định . Sau 60 min l ấ y 25 ml dung dịch (để lại 475 ml dung dịch trong cốc dùng cho giai đoạn 2), lọc. Đo độ hấp thụ ở bước sóng cực đại khoảng 306 nm (Phụ lục 4.1), trong cốc đo dày 1 cm, mẫu trắng là dung dịch acid hydrochloric 0,1 M (TT) . Chuẩn bị dung dịch lansoprazol chuẩn bằng cách hòa tan một lượng chất chuẩn lansoprazol tương đương với khoảng 8 % lượng lansoprazol ghi trên nhãn trong 500 ml dung dịch acid hydroclor i c 0,1 M (TT) [có thể dùng m ethanol (TT) để h òa tan lansoprazol trước khi pha loãng với dung dịch acid hydrochlorid 0,1 M (TT) nhưng lượng methanol không được quá 0,5 % thể tích dung dịch chuẩn ] . Tính lượng lansoprazol được hòa tan dựa vào độ hấp thụ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng đã biết của lansoprazol chuẩn. Yêu c ầ u: Không được quá 10 % lượng lansoprazol, C 16 H 14 F 3 N 3 O 2 S, so v ớ i lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 60 min. Giai đoạn trong mô i trường đệm (g i ai đoạn 2) Thiết bị: Kiểu cánh khu ấ y. Môi trường hòa tan: 900 ml hỗn hợp gồm 425 ml dung dịch đệm và 475 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M có sẵn trong cốc ở giai đoạn 1, đi ề u chỉnh đến pH 6 , 8 bằng acid phosphoric (TT) hoặc dung dịch natri hydroxyd. Tốc độ quay: 75 r/min. Thời gian: 60 min. Dung dịch đệm: Hòa tan 65,4 g natri dihydrophosphat (TT) , 28,2g natri hydroxyd (TT) và 12 g natri dodecyl sulfat (TT) trong nước và thêm nước vừa đủ 4000 ml. Dung dịch m ẫ u trắng: Hỗn hợp gồm dung dịch đệm và dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) (17 : 19), điều chỉnh đến pH 6,8 bằng acid phosphoric (TT) hoặc dung dịch natri hydroxyd. C á ch tiến hành: Sau 60 min th ử theo các đi ề u kiện nêu trên, l ấ y một lượng dung dịch, lọc, b ỏ 10 ml dịch lọc d ầu, pha loãng nếu cần. Đo độ h ấ p thụ ở bước s ó ng khoảng 286 nm và 650 nm (Phụ lục 4.1), trong cốc đo dày 1 cm. Đồng thời đo độ hấp thụ của dung dịch lansoprazol được chuẩn bị bằng cách hòa tan một lượng chất chuẩn lansoprazol bằng khoảng 70 % lượng ghi trên nh ã n trong 900 ml dung dịch mẫu tr ắ ng [có thể dùng methanol (TT) để hòa tan lansoprazol trước khi pha loãng với dung dịch mẫu trắng nhưng lượng methanol không được quá 2 % thể tích dung dịch chuẩn]. Tính lượng lansoprazol được hòa tan dựa vào hiệu s ố độ hấp thụ ở bước sóng 286 nm và 650 nm của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng đã biết của lansoprazol chuẩn. Yêu cầu: Không được ít h ơn 80 % lượng lansoprazol, C 16 H 14 F 3 N 3 O 2 S, so với l ượ ng ghi trên nhãn được hòa tan trong c ả 2 giai đoạn. Độ đ ồ ng đều hàm l ượ ng (Phụ lục 11.2) Cho toàn bộ lượng thuốc của từng nang vào b ì nh định mức dung tích 100 ml, thêm 30 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M , lắc siêu âm đ ể làm rã các hạt. Thêm 65 ml acetonitril (TT) , để nguội và thêm acetonitril (TT) đến vạch, lắc đều. Ly tâm và lọc. Pha lo ã ng dịch lọc với hỗn hợp acetonitril (TT) và dung dịch natr i hydroxyd 0,1 M (7 : 3) để được dung dịch có n ồ ng độ lansoprazol khoảng 0,012 mg/ml. Pha dung dịch lansoprazol chuẩn có cùng nồng độ trong cùng dung môi. Đo độ h ấ p thụ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn ở bước sóng cực đại khoảng 294 nm (Phụ lục 4.1) , trong cốc đo dày 1 cm, mẫu trắng là hỗn hợp acetonitril (TT) và dung dịch natr i hydroxyd 0,1 M (7 : 3). Tính lượng lansoprazol có trong mỗi nang dựa vào độ hấp thụ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng đã biết của lansoprazol chuẩn. Mất khối l ượ ng do làm khô. Không được quá 5,0 % (Phụ lực 9.6). (Dùng 1,000 g thuốc trong nang; áp suất không quá 5 mmHg; phosphor pentoxyd; 60 °C; 5 h). Định lượng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Dung môi pha loãng: Hỗn hợp gồm nước - acetonitril - triethylamin (60 : 40 : 1), điều chỉnh đến pH 10,0 b ằ ng acid phosphoric ( T T) . Pha động: Hỗn hợp gồm nước - acetonitril - triethylamin (60 : 40 : 1), điều chỉnh đến pH 7,0 bằng acid phosphoric (TT) . Thay đổi tỷ lệ nếu cần. Dung dịch chuẩn: Hòa tan (bằng cách lắc siêu âm) một lượng lansoprazol chuẩn trong hỗn hợp acetonitril (TT) và dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (2 : 3) để được dung dịch có nồng độ khoảng 3,0 mg/ml. Pha loãng tiếp với dung môi pha loãng để được dung dịch có nồng độ lansoprazol khoảng 0,1 mg/ml. Dung dịch thử: Cân 20 nang, t í nh kh ố i lượng trung b ì nh của thuốc trong nang. Cân chính xác một lượng thuốc trong nang tương ứng với 300 mg lansoprazol vào b ì nh định m ứ c dung tích 100 ml. Thêm 60 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M , lắc siêu âm đến khi các hạt rã hoàn toàn. Thêm acetonitril (TT) vừa đủ đến vạch, trộn đều. Ly tâm lấy phần dung dịch trong ở trên. Pha loãng dung dịch với dung môi pha loãng để được dung dịch có nồng độ lansoprazol khoảng 0,1 mg/ml. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (15 cm x 4,6 mm) nhồi pha tĩnh C (5 m m ). Detector quang ph ổ tử ngoại đặt ở bước sóng 285 nm. T ố c độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 10 m l. Cách tiến hành: Kiểm tra khả năng thích hợp của hệ thống sắc ký: Tiến hành sắc ký với dung dịch chuẩn. Phép thử chỉ có giá trị khi độ lệch chuẩn tương đối của diện tích pic lansoprazol trên sắc ký đồ thu được trong 6 lần tiêm nhắc lại không lớn hơn 2,0 %. Tiến hành sắc ký lần lượt với dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Tính hàm lượng lansoprazol, C 16 H 1 4 F 3 N 3 O 2 S , d ựa vào diện tích pic lansoprazol thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng của lansoprazol chuẩn. Bảo qu ả n Trong bao b ì kín, để nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Thuốc chống loét dạ đày, tá tràng, ức chế bơm proton. Hàm lượng thường dùng 30 mg. NANG OXYTETRACYCLIN Capsulae Oxytetracycllini Là nang cứng chứa oxytetracyclin hydroclorid. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “ Thuốc nang” (Phụ lục 1.13) và các yêu cầu sau đây: Hàm l ượ ng oxytetracyclin hydroclorid , C 22 H 24 N 2 O 9 .HC l , từ 95,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nh ã n. Tính chất Nang cứng nhẵn bóng, không méo mó, bột thuốc bên trong có màu vàng đồng nhất. Định tính A. Phương pháp sắc ký lớp m ỏ ng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel H. Phun dung dịch natr i edetat 10 % đ ã điều chỉnh đến pH 7,0 bằng dung dịch natr i hydroxyd 10 M (TT) lên bản mỏng, khoảng 10 ml cho một bản mỏng kích thước 100 mm x 200 mm. Đ ể khô ở vị tr í nằm ngang ít nhất 1 h. Trước khi sử dụng, hoạt hóa bản mỏng ở 110 ° C trong 1 h. Dung môi khai triển: Nước - methanol - dicloromethan (6 : 35 : 59) Dung dịch th ử : Lắc một lượng bột thuốc trong nang tương ứng 10 mg oxytetracyclin hydroclorid với 20 ml methanol (TT) , ly tâm lấy phần dung dịch trong ở trên. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 5 mg oxytetracyclin hydroclorid chuẩn trong 10 ml methanol (TT) . Dung dịch đối chiếu (2): Hòa tan 5 mg oxytetracyclin hydroclorid chuẩn và 5 mg demeclocyclin hydroclorid chuẩn trong 10 ml methano l ( TT ) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt 1 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được khoảng 15 cm, lấy b ả n mỏng ra, để khô bản mỏng ngoài không khí và quan sát dưới ánh sáng tử ngoại ở bước sóng 365 nm. V ết chính trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải tương ứng với vết chính trên sắc ký đồ của dun g dịch đối chiếu (1) về vị trí, màu sắc và kích thước. Phép thử ch ỉ có giá trị khi dung dịch đối chiếu (2) cho 2 vết tách nhau rõ ràng riêng biệt. B. Lấy một lượng bột thuốc trong nang tương ứng với 0,5 mg oxytetracyclin hydroclorid, thêm 2 ml acid sul f uric (TT) , màu đ ỏ thẫm được tạo thành. Thêm 1 ml nước , màu chuy ể n thành vàng . C . Lấy một lượng bột thuốc tương ứ ng với 20 mg oxytetracyclin hydroclorid, lắc kỹ với 10 ml nước , lọc, dịch lọc cho phản ứng của clorid (Phụ lục 8.1). Mất kh ố i lượng do làm khô Không được quá 5,0 % (Phụ lục 9.6). (1,000 g bột thuốc; áp suất giảm không quá 0,7 kPa; 60 °C; 3 h). Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Môi trường h òa ta n: 900 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Thiết bị : Kiểu gi ỏ quay. Tốc độ quay: 100 r/min. Thời gian: 45 min. C á ch tiến hành: L ấ y một lượng dung dịch đã hòa tan mẫu thử, lọc, bỏ 10 ml dịch lọc đ ầu, pha loãng nếu cần. Đo độ hấp thụ ở bước sóng cực đại khoảng 353 nm (Phụ lục 4.1), trong cốc đo dày 1 cm, mẫu trắng là dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Tính lượng oxytetracy cl in hydroclorid h òa tan theo A (1 %,1 cm). L ấ y 282 là giá trị A (1 %,1 cm) của oxytetracyclin h y droclorid ở bước sóng cực đại 353 nm. Yêu cầu: Không được ít hơn 70 % lượng oxytetracyclin hydroclorid, C 22 H 24 N 2 O 9 .HC l , so với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 45 min. Tạp chất hấp thụ ánh sáng Hòa tan lượng bột thuốc của 5 nang trong hỗn hợp dung dịch acid hydrocloric 0,1 M - methanol (1 : 99) để được hai dung dịch thử có nồng độ oxytetracyclin hydroclorid là 0,20 % và 1,0 %. Lọc. Độ hấp thụ của dung dịch 0,20 % ở bước sóng khoảng 430 nm không được lớn hơn 0,75 (Phụ lục 4.1), tính theo bột thu ố c đã làm khô. Độ hấp thụ của dung dịch 1,0 % ở bước s ó ng khoảng 490 nm không được lớn hơn 0,40, t í nh theo bột thuốc đã làm khô. Định lượng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Dung dịch acid hydrocloric 0,1 M trong methanol : Pha loãng 1 thể tích dung dịch acid hydrocloric 1 M (T T ) thành 10 thể tích bắng meth a nol (TT) . Pha động : Hòa tan 50,0 g 2-methylpropan-2-ol (TT) trong 200 ml nước , thêm 60 ml d ung dịch đệm phosphat 0,33 M pH 7,5 (TT) , 50 ml dung dịch tetrabutylamoni hydrosul f at 1,0 % đã được điều ch ỉ nh pH đến 7,5 bằng dun g dịch n a tri hydroxyd 2 M (TT) và 10 ml dung dịch natri edetat 0,04 % đã được điều chỉnh pH đ ế n 7,5 bằng dung dịch natri hydroxyd 2 M (TT) . Thêm nước vừa đủ 1000 ml. Dung dịch th ử : Cân 20 nang, tính khối lượng trung b ì nh của bột thuốc trong nang và nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột tương ứng khoảng 0,1 g oxytetracyclin hydroclorid cho vào b ì nh định mức 100 ml, thêm 80 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M trong methanol , lắc siêu âm để hòa tan, thêm đến vạch định mức với cùng dung môi, trộn đều và lọc qua màng lọc. Pha loãng 1,0 ml dịch lọc thành 20,0 ml với cùng dung môi. Dung dịch chuẩn (1): Dung dịch oxytetracyclin chuẩn 0,1 % trong cùng dung môi. Dung dịch chuẩn (2): Dung dịch oxytetracyclin chuẩn 0,005 % trong cùng d ung môi. Dung dịch chuẩn (3): Dung dịch 4-epioxytetracyclin chuẩn 0,1 % trong cùng d ung môi. Dung dịch chuẩn (4): Dung dịch tetracyclin hydroclorid chuẩn 0,1 % trong cùng dung môi. Dung dịch phân giải: Hút 1,5 ml dung dịch chuẩn (1),1 ml dung dịch chuẩn (3) và 3 ml dung dịch chu ẩ n (4) pha lo ã ng thành 25 ml với cùng dung môi. Điều kiện sắc ký: Cột thép không g ỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh styren-divinylbenzen copolymer (8 đến 10 m m). D e tector quang phổ tử ngoại đặt ở bước s ó ng 254 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Nhiệt độ cột: 60 ° C . Th ể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành: Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống: Tiêm dung dịch phân giải. Phép th ử chỉ có giá trị khi độ phân giải giữa pic đầu (4-epioxytetracyclin) và pic thứ hai (oxytetracyclin) không nhỏ hơn 4,0; độ phân giải giữa pic thứ hai (oxytetracyclin) và pic thứ ba (tetracyclin) không nhỏ hơn 5,0 (nếu cần điều c h ỉ nh lượng 2-methylpropan-2-ol trong pha động để tăng độ phân giải); hệ số đối xứng của pic oxytetracyclin không lớn hơn 1,25. Tính hàm lượng oxytetracyclin hydroclorid, C 22 H 24 N 2 O 9 .HC l , trong nang từ diện tích pic trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn (2), dung dịch thử và hàm lượng C 22 H 24 N 2 O 9 trong oxytetracyclin chuẩn. 1 mg C 22 H 24 N 2 O 9 tương đương với 1,079 mg C 22 H 24 N 2 O 9 .HC l . B ả o quản Để ở nơi mát, trong đồ đựng kín, tránh ánh sáng. Loại thuốc Kháng sinh. Hàm lượng thường dùng 100 mg. THUỐC NHỎ MẮT BETAMETHASON Collyr i um Betamethasoni Thuốc nhỏ mắt betamethason là dung dịch vô khuẩn của betamethason natri phosphat trong nước. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc nhỏ m ắ t" (Phụ lục 1.14) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng betamethason natri phosphat , C 22 H 28 FNa 2 O 8 P, từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Dung dịch trong suốt, không màu. Định tính A. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4) B ả n mỏng: Silica gel GF 254 . Dung môi khai triển: Butan-1-ol - anhydr i d acetic - nước (60 : 20 : 20) , chuẩn bị ngay tr ướ c khi dùng. Dung dịch th ử : Pha loãng (n ế u cần) một thể tích chế phẩm với nước để được dung dịch có chứa betamethason natri phosphat 0,1 %. Dung dịch đối chiếu (1): Dung dịch betamethason natri phosphat chuẩn 0,1% trong nước . Dung dịch đối chiếu (2): Hỗn hợp đồng thể tích của dung dịch thử và dung dịch đối chiếu (1). Dung dịch đối chiếu (3): Hỗn hợp đồng thể tích của dung dịch đối chiếu (1) và dung dịch prednis o lon natri phosphat chuẩn 0,1 % trong nước . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 15 cm. Đ ể bản mỏng khô ngoài không khí, s ấ y ở 110 ° C trong 10 min và quan sát dưới đèn tử ngoại ở bước sóng 254 nm. Trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử, dung dịch đối chiếu (1) và dung dịch đối chiếu (2) đều c ó một vết chính, có giá trị R f tương tự nhau. Phép thử chỉ có giá tr ị khi trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (3) có 2 vết có giá trị R f gần bằng nhau. B. Trong mục Định lượng, pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử (1) phải có thời gian lưu tương tự thời gian lưu của pic betamethason natri phosphat trên sắc ký đồ thu được của dung dịch ch uẩn (2). C . Lấy một thể tích chế phẩm có ch ứ a khoảng 0,2 mg betamethason natri phosphat, thêm từ từ 1 ml acid sul f uric (TT) và để trong 2 min. Dung dịch có màu vàng nâu nhưng không được có màu đ ỏ hoặc có huỳnh quang màu xanh lục vàng. pH Từ 7,0 đến 8,5 (Phụ lục 6.2). Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Thử nghiệm được tiến hành trong điều kiện tránh ánh sáng. Pha động: Đệm citro-phosphat pH 5,0 - meth a nol (60 : 40). Dung dịch th ử : Pha loãng một thể tích chế phẩm (nếu cần) với nước để được dung dịch beta m ethason natri phosphat có nồng độ khoảng 0,10 %. Dung dịch đối chiếu (1): Pha lo ã ng 1,0 ml dung dịch thử thành 50,0 ml với nước . Dung dịch đối chiếu (2): Dung dịch chứa 0,0060 % betamethason natri phosphat chuẩn và 0,0060 % b e tamethason chuẩn trong nước . Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (20 cm x 4,6 mm), nhồi pha tĩnh C (10 m m, cột Spherisorb ODS là phù hợp). Nhiệt độ cột: 60 ° C . Tốc độ dòng: 2 ml/min. Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 241 nm. Thể tích tiêm: 20 m l . Cách tiến hành: Tiến hành sắc ký với dung dịch đối chiếu (2), phép thử ch ỉ có giá trị khi độ ph â n gi ả i giữa pic betamethason n a tri phosphat và betamethason í t nhất là 3,5; Tiến hành sắc ký với dung dịch thử và dung dịch đối chiếu (1 ) , ghi sắc ký đồ trong khoảng thời gian gấp 3 lần thời gian lưu của pic chính. Trên s ắ c ký đồ thu được từ dung dịch thử, diện tích của bất kỳ pic nào tương ứng với betamethason không được lớn hơn 1,3 l ầ n diện tích của pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1); diện tích của bất cứ pic phụ nào khác không được lớn hơn 1,5 lần d iện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (1). Tổng diện tích của tất cả các pic phụ không được l ớ n hơn 2,5 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (1). B ỏ qua tất cả các pic c ó diện tích nhỏ hơn 0,05 lần diện tích pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1). Định lượng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Đệm citro-phosphat pH 5 - methanol (55 : 45). Dung dịch chuẩn nội: Dung dịch hydrocortison chuẩn 0,06 % trong methanol (TT) . Dung dịch chu ẩ n (1): Dung dịch betamethason natri phosphat chuẩn 0,1 % trong nước. Dung dịch chuẩn (2): L ấ y chính xác 5,0 ml dung dịch chuẩn (1) vào bình định mức 25 ml, thêm 10,0 ml dung dịch chuẩn nội, trộn đều, thêm nước đến vạch. Dung dịch th ử (1): Lấy chính xác một thể tích ch ế phẩm có ch ứ a kho ả ng 5 mg betamethason natri phosphat, thêm 10,0 ml methanol (TT) , trộn đều, pha lo ã ng thành 25,0 ml với nước . Dung dịch thử (2): Chuẩn bị giống như dung dịch thử (1) nhưng dùng 10,0 ml dung dịch chuẩn nội thay cho methanol. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (20 cm x 5 mm), nhồi pha tĩnh C (10 m m, cột Spherisorb ODS l à phù hợp). Nhiệt độ c ột: 60 ° C . Tốc độ dòng: 2 ml/min. Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 241 nm. Thể tích tiêm: 20 m l . Cách tiến hành: Xác định nồng độ betamethason natri phosphat, C 22 H 2 8 FNa 2 O 8 P, trong dung dịch chuẩn (1) bằng cách đo độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch pha loãng từ dung dịch chu ẩ n (1) với nước đ ể có nồng độ betamethason natri phosphat khoảng 0,002 % ở bước sóng cực đại 241 nm. Lấy 297 là giá trị A (1 %, 1 c m) của betamethason natri phosphat ở cực đại hấp thụ 241 nm. Tiến hành sắc ký lần lượt với dung dịch chuẩn (2), dung dịch thử (1) và (2). T í nh hàm lượng betamethason natri phosphat, C 22 H 28 FNa 2 O 8 P, trong thuốc nhỏ mắt, dựa vào nồng độ betamethason natri phosphat trong dung dịch chuẩn (1) và các diện tích pic trên sắc ký đồ thu được của dung dịch th ử (2), dung dịch chuẩn (2). Bảo quản Trong đồ đựng kín, nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Glucocorticoid. Hàm lượng thường dùng 0,1 %. THUỐC NHỎ MẮT TOBRAMYCIN Collyrium Tobramycin Thuốc nhỏ mắt tobramycin là dung dịch vô khuẩn của tobramycin trong nước, có thể c ó thêm các tá dược thích hợp nh ư chất đệm, chất b ả o quản, ch ấ t phân tán hay chất điều ch ỉ nh độ đẳng trương. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc nh ỏ mắt’' (Phụ lục 1.14) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng tobramycin , C 18 H 37 N 5 O 9 , từ 90,0 % đến 120,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Dung dịch trong, không màu. Định tính A. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi triển khai: Methanol - amoniac đậm đặc - meth y len clorid (50 : 33 : 17). Dung dịch thử: Pha loãng (nếu cần) một thể tích chế ph ẩ m trong nước để thu được dung dịch có nồng độ tobramycin kho ả ng 3 mg/ml. Dung dịch đối chiếu (1): Dung dịch tobramycin chuẩn trong nước có nồng độ 3 mg/ml. Dung dịch đối chiếu (2): Hòa tan 3,0 mg neomycin sulfat chuẩn và 3,0 mg kanamycin monosul f at chuẩn trong 1 ml dung dịch đối chiếu (1). Cách tiến hành: Chấm riêng biệt 5 m l mỗi dung dịch trên lên bản mỏng. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được được khoảng 15 cm. Làm khô bản mỏng bằng luồng khí nóng. Phun lên bản mỏng hỗn hợp đồng thể tích của dung dịch 1,3-dihydroxynaphtalen 0,2 % trong ethanol 96 % v à dung dịch acid sul f uric 46,0 % . S ấy bản mỏng ở 105 ° C trong 5 đến 10 min. V ết chính thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải tương ứng về vị trí, màu sắc và kích thước so với vế t ch í nh thu được trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1). Phép th ử chỉ có giá trị khi dung dịch đối chiếu (2) cho 3 vết chính tách nhau rõ ràng. B. Lấy 2 m l chế phẩm, thêm 5 ml dung dịch ninhydrin 0,1 % trong ethanol 96 % , và đun trong cách th ủ y 3 min. Màu xanh tím xuất hiện. pH Từ 7,0 đến 8,0 (Phụ lục 6.2). Định lượng Định lượng theo phương pháp X á c định hoạt lực thuốc kháng sinh bằng phương pháp thử vi sinh vật (Phụ lục 13.9). 1000 IU tương đương với 1 mg tobramycin, C 18 H 37 N 5 O 9 . Bảo qu ả n B ả o quản trong lọ kín, ở nơi mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Kháng sinh. Hàm l ượ ng thường dùng Dung dịch 0,3 %. THUỐC NHỎ TAI CLORAMPHENICOL Auricularia Chloramphenicoli Thuốc nh ỏ tai cloramphenicol là dung dịch của cloramphenicol trong một chất l ỏ ng thích hợp. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc nhỏ tai và thuốc xịt vào tai" (Phụ lục 1.16) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng cloramphenicol , C 11 H 12 C l 2 N 2 O 5 , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. T í nh chất Chất l ỏ ng trong suốt, không màu đến màu vàng nhạt. Định tính A. Phương pháp sắc ký l ớp mỏng (Phụ lục 5.4) B ả n mỏng: Silica gel GF 254 . Dung m ô i khai triển: Cloro f orm - methanol - nước (90 : 10 : 1). Dung dịch thử: Pha loãng một thể tích chế phẩm có chứa khoảng 100 mg cloramphenicol với 10 ml ethanol 96 % (TT) . Dung dịch đối chiếu: Dung dịch cloramphenicol chuẩn 1 % trong ethanol 96 % (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 1 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được khoảng 15 cm. L ấ y b ả n sắc ký ra và để khô ngoài không khí. Quan sát dưới ánh sáng tử ngoại ở b ướ c sóng 254 nm. Trên sắc ký đồ, vết chính của dung dịch thử phải tương đương với vết chính của dung dịch đối chiếu. B. Pha loãng một thể tích chế phẩm có chứa khoảng 50 mg cloramphenicol với 10 ml ethanol 50 % (TT) . Lấy 2 ml dung dịch thu được thêm 4,5 ml dung dịch acid sul f uric 1 M (T T ) , 50 mg kẽm bột ( TT ) , để yên 10 min, gạn lớp chất lỏng ở trên hoặc lọc nếu cần thiết. Làm lạnh dung dịch thu được trong nước đá, thêm 0,5 ml dung dịch natr i nitrit 10 % (TT) , sau 2 min thêm 1 g ure (TT) , 1 ml dung dịch 2- naphtol trong kiềm (TT) và 2 ml dung dịch natri hydroxyd 10 M (TT) , màu đỏ xuất hiện. Làm lại thí nghiệm này không có bột kẽm, dung dịch sẽ không có màu đỏ. 2-Amino-1-(4-nitrophenyl)propan-1,3-diol Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Dung dịch natri pentansul f onat 0,21 % - acetonitril - acid acetic băng (85 : 15 : 1). Dung dịch thử : Pha loãng một thể tích chế phẩm với pha động để thu được dung dịch có chứa cloramphenicol 0,050 %. Dung dịch đối chiếu: Dung dịch 2-amino-1-(4-nitropheny l )propan-1,3-diol chuẩn 0,0025 % trong pha động. Điều kiện sắc ký : Cột thép không gỉ (10 cm x 4,6 mm), được nhồi pha tĩnh C (5 m m) (Cột Nucleosil C18 là thích hợp). Detector quang phổ tử ngoại ở b ướ c sóng 272 nm. Tốc độ dòng: 2,0 ml/min. Thể tích tiêm: 10 m l. Cách tiến hành: Tiến hành sắc ký với dung dịch thử và dung dịch đối chiếu. Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử, diện t í ch của bất kỳ pic nào tương ứng với 2-amino-1-(4-nitrophenyl) propan-1,3-diol không được l ớ n hơn diện tích của pic tương ứng trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu. Định lượng Lấy ch í nh xác một thể t í ch chế phẩm có chứa 25 mg cloramphenicol và pha loãng với nước thành 250,0 ml. Lấy 10,0 ml dung dịch này cho vào bình định mức 100 ml, thêm nước vừa đủ đến vạch, trộn đều. Đo độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch thu được ở bước sóng cực đại 278 nm, cốc đo dày 1 cm, dùng nước làm mẫu trắng. Tính hàm lượng của cloramphenicol, C 11 H 12 C l 2 N 2 O 5 , theo A (1 %, 1 cm). Lấy 297 là giá trị A (1 %, 1 cm) của cloramphenicol ở cực đại 278 nm. Bảo quản Trong đồ đựng thích hợp, nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Kháng sinh. Hàm l ượ ng thường dùng 0,25 %. THUỐC TIÊM DIMERCAPROL lnjectio Dimercaproli Thuốc tiêm dimercaprol l à dung dịch vô khuẩn của dimercaprol trong hỗn hợp benzyl benzoat và d ầ u thực vật. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc tiêm, thuốc tiêm truyền" (Phụ lục 1.19) và các yêu c ầ u sau đây: Hàm l ượ ng dimercaprol , C 3 H 8 OS 2 , từ 95,0 % đến 105,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Dung dịch trong, không màu hoặc màu vàng nhạt, có mùi khó chịu. Định tính L ấ y một lượng chế phẩm tương ứng với 30 mg dimercaprol, lắc với hỗn hợp gồm 1 giọt dung dịch cobalt clorid 0,5 % và 5 ml nước , xuất hiện màu vàng nâu. pH Lắc một lượng chế phẩm với cùng một thể tích nước trong 2 min và để tách lớp. Lọc lớp nước qua giấy lọc trung tính, pH của dung dịch nước thu được từ 4,5 đến 6,5 (Phụ lục 6.2). Thử vô khuẩn Th ử theo phương pháp màng lọc (Phụ lục 13.7). Định lượng Cân chính xác một lượng chế phẩm tương ứng với khoảng 0,1 g dimercaprol vào một bình nón, thêm 50 ml hỗn hợp methanol - ether (3 : 1), lắc đều. Chuẩn độ bằng dung dịch iod 0,1 N (CĐ) đến khi c ó màu vàng bền vững. Song s o ng tiến hành mẫu trắng. 1 ml dung dịch dung dịch iod 0,1 N (CĐ) tương đương với 6,21 mg C 3 H 8 OS 2 . Xác định khối lượng riêng (g/ml) của chế phẩm (Phụ lục 6.5) để tính hàm lượng dimercaprol ra phần trăm khối lượng/thể tích. B ả o qu ả n Trong bao bì kín, ở nơi mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Điều trị ngộ độc kim loại nặng. Hàm lượng thường dùng 5 g/100 ml; 10 g/100 ml. THUỐC TIÊM TOBRAMYCIN In j ectio Tobramycini Là dung dịch vô khuẩn của tobramycin trong nước để pha thuốc tiêm có thêm acid sul f uric. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu chung trong chuyên luận “Thuốc tiêm, thuốc tiêm truyền ” (Phụ lục 1.19) v à các yêu cầu sau đ â y: Hàm lượng tobramycin, C 18 H 37 N 5 O 9 , từ 90,0 % đến 120,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Dung dịch trong, không màu. Định tính A. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica g el G. Dung môi khai triển: Methanol - amoniac đậm đặc - cloro f orm (60 : 40 : 20). Dung dịch thử: Pha loãng một thể tích thích hợp thuốc tiêm với nước để thu được dung dịch có nồng độ tobramycin 4 mg/ml. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 20,0 mg tobramycin chuẩn trong nước và pha loãng thành 5 ml với cùng dung môi. Dung dịch đối chiếu (2): Hòa tan 4,0 mg kanamycin sul f at chuẩn và 4,0 mg neomycin sul f at chuẩn trong 1 ml dung dịch đối chiếu (1). Cách tiến hành: Chấm riêng rẽ 5 m l mỗi dung dịch lên bản mỏng. Triển khai trong b ì nh bão hòa dung môi đến khi dung môi đi được khoảng 15 cm. Lấy bản m ỏ ng ra và làm khô bằng luồng kh í ấm. Phun lên bản mỏng hỗn hợp đồng thể tích của dung dịch 1,3-dihydroxynaphtalen 0,2 % trong ethanol 96 % và dung dịch acid sul f uric 46,0 % . S ấy ở 105 o C trong 5 đến 10 min. V ết chính thu được từ sắc ký đồ của dung dịch thử phải tương ứng về vị trí, màu sắc và kích thước với vết ch í nh trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1). Phép thử chỉ có giá trị khi dung dịch đối chiếu (2) cho 3 vết tách ra rõ ràng. B. Lấy một thể tích chế phẩm tương đương với khoảng 6 mg tobramycin, thêm 2 ml nước . Thêm tiếp 5 ml dung dịch ninhydrin 0,1 % trong ethanol 96 % và đun trong cách thủy 3 min. Màu xanh tím xuất hiện. C . Chế phẩm cho các phép thử định tính của sulfat (Phụ lục 8.1). p H Từ 3,5 đến 6,0 (Phụ lục 6.2). Tạp chất liên quan A. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel H. Dung môi khai triển: Amoniac đậm đặc - butan-2-on - ethanol 96 % ( 1 : 1 : 1). Dung dịch thử: Pha loãng một thể tích thích hợp thuốc tiêm với dung dịch amoniac 0,01 M để thu được dung dịch chứa 40 mg tobramycin trong 4 ml. Lắc 4 ml dung dịch này với 10 ml ether (TT) , sử dụng lớp nước. Dung dịch đối chiếu: Pha loãng 1 ml dung dịch thử thành 50 ml với dung dịch amoniac 0,01 M . C á ch tiến hành: Chấm riêng biệt 4 m l mỗi dung dịch lên bản mỏng. Triển khai trong b ì nh bão hòa dung môi đến khi dung môi đi được khoảng 15 cm. Lấy bản mỏng ra và đ ể khô ngoài không khí. Sấy ở 110 o C trong 10 min. Phun ngay bản mỏng khi còn nóng với dung dịch được pha ngay trước khi dùng, bằng cách pha loãng du ng dịch natri hypoclor i d (3 % clor) với nước để thu được dung dịch chứa 0,5 % clor. Làm khô bản mỏng bằng lu ồ ng không khí lạnh cho đến khi phần bản mỏng được phun thuốc thử dưới vạch xuất phát chỉ cho màu xanh rất nhạt với 1 giọt dung dịch hồ tinh bột có kali iodi d (TT) (tránh để l â u ngoài không kh í lạnh). Phun bản mỏng với dung dịch hồ tinh bột có kali iodid (TT) . Bất kỳ vết phụ nào trên sắc ký đồ của dung dịch thử không được đậm màu hơn vết thu được trên sắc ký đồ của dung dịch đối chi ế u (2 %). Nội độc t ố vi khuẩn Pha loãng chế phẩm với nước BET (nếu cần) để thu được dung dịch có nồng độ tobramycin 10 mg/ml (dung dịch A). Nồng độ giới hạn nội độc tố của dung dịch A là 20 EU/ml. Tiến hành th ử nghiệm sử dụng độ pha loãng tối đa của dung dịch A được t í nh từ độ nhạy của thuốc thử lysat dùng trong phép th ử (Phụ l ục 13.2). Định lượng Định lượng theo phương pháp Xác đ ị nh hoạt lực thuốc kháng sinh bằng phương pháp thử vi sinh v ậ t (Phụ lục 13.9). 1000 IU tương đương với 1 mg tobramycin, C 18 H 3 7 N 5 O 9 . Bảo qu ả n Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Kh á ng sinh. N ồ ng độ thường dùng 20 mg/ m l; 80 mg/ml. VIÊN NÉN ACENOCOUMAROL Tabellae Acenocoumaroli Là viên nén chứa acenocoumarol. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng acenocoumarol , C 19 H 15 N O 6 , từ 92,5 % đến 107,5 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Vi ê n nén màu trắng. Định t í nh A. Đun hồi lưu một lượng bột viên đã nghiền mịn c ó ch ứ a 50 mg acenocoumarol với 30 ml aceton (TT) dưới sinh hàn ngược trong 5 min. Lọc và rửa cắn 2 lần, mỗi lần 10 ml aceton (TT) . Gộp dịch lọc và dịch rửa, bốc hơi đến còn khoảng 5 ml, thêm từng giọt nước tới khi dung dịch tr ở nên đục. L à m nóng hỗn hợp trên cách thủy đến khi dung dịch trong và để yên. Lọc và rửa tinh thể với hỗn hợp đồng thể tích nước và aceton (TT) , làm khô ở nhiệt độ 100 ° C , áp suất 2 kPa trong 30 min. Ph ổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của cắn phải phù hợp với phổ đối chiếu của acenocoumarol. B. Ph ổ hấp thụ ánh sáng (Phụ lục 4.1) của dung dịch thu được trong mục Định lượng phải cho cực đại hấp thụ ở bước sóng 283 nm và 306 nm. C . Làm nóng 25 mg cắn thu được trong phép thử A với 2,5 ml acid acetic băng (TT) , 0,5 ml acid hydrocloric (TT) và 0,2 g bột kẽm (TT) trên cách thủy trong 5 min, để nguội và lọc. Thêm vào dịch lọc 0,05 ml dung dịch natr i nitrit 10 % (TT) và thêm hỗn hợp trên vào hỗn hợp gồm 10 ml dung dịch 2-naphthol 1 % và 3 ml dung dịch natr i hydroxyd 5 M (TT) . Tủa màu đỏ tươi tạo thành. Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel GF 254 . Dung môi khai triển: Acid acetic băng - cloro f orm - cyclohexan (20 : 50 : 50). Dung dịch thử : Lắc kỹ một lượng bột viên tương ứng với khoảng 20 mg acenocoumarol với 5 ml aceton (TT) . Ly t â m và sử dụng dung dịch trong làm dung dịch thử. Dung dịch đối chiếu: Pha loãng 1 thể tích dung dịch thử thành 200 thể tích bằng aceton (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 20 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký tới khi dung môi đi được khoảng 15 cm, để bản mỏng khô ngoài không khí và quan sát ngay bản m ỏ ng dưới ánh sáng tử ngoại ở bước sóng 254 nm. Bất kỳ vết phụ nào trên sắc ký đồ của dung dịch thử cũng không được đậm hơn vết chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (0,5 %). Độ đồng đều hàm lượng (Phụ lục 11.2) Á p dụng cho viên nén có hàm lượng acenocoumarol nh ỏ hơn hoặc bằng 4 mg. Nghiền mịn 1 viên nén, thêm 30 ml methanol (TT) và khuấy trong 30 min. Lọc qua phễu thủy tinh xốp và rửa cắn 3 lần, mỗi lần 15 ml methanol (TT) . Gộp dịch lọc và dịch rửa, thêm 10 ml dung dịch acid hydroclor i c 1 M (TT) và thêm methanol (TT) vừa đ ủ 100,0 ml. Tiếp tục pha loãng (n ế u cần) bằng hỗn hợp dung môi được chuẩn bị bằng cách pha loãng 1 thể t í ch dung dịch acid hydrocloric 1 M (TT) thành 10 thể tích bằng methanol (TT) để thu được dung dịch có nồng độ khoảng 0,001 % acenocoumarol. Đo độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch thu được ở bước sóng cực đại khoảng 306 n m, trong cốc đo dày 1 cm dùng hỗn hợp dung dịch acid hydrocloric 1 M - methanol (1 : 9) làm mẫu trắng. Tính h à m lượng acenocoumarol, C 19 H 15 N O 6 , trong mỗi viên dựa vào độ hấp thụ đo được, lấy 521 l à giá trị A (1 %, 1 cm) của acenocoumarol ở bước sóng cực đại 306 nm. Định lượng Cân 20 viên và nghiền thành bột mịn. Cân ch í nh xác một lượng bột viên tương ứng với 1 mg acenocoumarol, thêm 30 ml methanol (TT) và khu ấ y trong 30 min. Lọc qua phễu thủy tinh xốp và rửa cắn 3 lần, mỗi lần 15 ml methanol (TT) . Gộp dịch lọc và dịch rửa, thêm 10 ml dung dịch acid hydrocloric 1 M (TT) thêm methanol (TT) vừa đủ 100,0 ml. Đo độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch thu được ở bước sóng cực đại khoảng 306 nm, trong cốc đo dày 1 cm, dùng hỗn hợp dung dịch acid hydrocloric 1 M - methanol (1 : 9) làm mẫu trắng. T í nh hàm lượng acenocoumarol, C 19 H 15 N O 6 , trong chế phẩm dựa vào độ hấp thụ đo được, lấy 521 là giá trị A (1 %, 1 cm) của acenocoumarol ở bước sóng cực đại 306 nm. Bảo quản Trong đồ đựng kín, để nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Thuốc ch ố ng đông máu. Hàm lượng thường dùng 4 mg. VIÊN NÉN AMITRIPTYLIN Tabellae Amitriptylini Là viên nén chứa amitriptylin hydroclorid. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận "Thuốc vi ê n nén" (Phụ lục 1.20) v à các yêu cầu sau đây: Hàm l ượ ng amitriptylin hydroclorid , C 20 H 23 N.HC l , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng. Định tính A. Lắc một lượng bột viên đã nghiền mịn tương ứng với khoảng 10 mg amitriptylin hydroclorid với 100 ml methanol (TT) , lọc và pha loãng 10 ml dịch lọc thành 100 ml với methanol (TT) . Ph ổ hấp thụ tử ngoại (Phụ lục 4.1) của dung dịch thu được phải phù hợp với phổ của dung dịch amitriptylin hydroclorid chuẩn có nồng độ tương đương trong cùng dung môi. B. Trong mục Định lượng, pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có thời gian lưu tương ứng với thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn. Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu giỏ quay. Môi trường: 900 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT). Tốc độ quay : 100 r/min. Thời gian: 45 min. Cách tiến hành: Dung dịch thử: Lấy một phần dung dịch môi trường đã hòa tan mẫu thử, lọc (b ỏ 20 ml dịch lọc đầu). Pha loãng dịch lọc thu được tới nồng độ thích hợp với môi trường hòa tan (nếu cần). Dung dịch chuẩn: Dung dịch amitriptylin hydroclorid chuẩn trong môi trường hòa tan có nồng độ tương đương với nồng độ amitriptylin hydroclorid trong dung dịch thử. Đo độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của các dung dịch thu được ở hấp thụ cực đại khoảng 239 nm, cốc đo dày 1 cm, mẫu trắng là môi trường hòa tan. T í nh hàm lượng amitriptylin hydroclorid, C 20 H 23 N.HC l , h ò a tan trong mỗi viên, dựa vào độ h ấ p thụ đo được của dung dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 20 H 23 N.HC l của amitriptylin hydroclorid chuẩn. Yêu cầu: Không ít hơn 75 % lượng amitriptylin hydroclorid, C 20 H 23 N.HC l , so với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 45 min. Định l ượ ng Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3). Pha động: Acetonitril - Dung dịch đệm phosphat (42 : 58). Dung dịch đệm phosphat : Hòa tan 11,04 g natr i dihydrophosphat monohydrat (TT) trong 900 ml nước , điều chỉnh pH đến 2,5 ± 0 , 5 bằng acid phosphoric (TT) và pha loãng thành 1000 ml bằng nước . Dung dịch chuẩn: Hòa tan một lượng amitriptylin hydroclorid chuẩn trong pha động để thu được dung dịch c ó nồng độ khoảng 0,2 mg amitriptylin hydroclorid trong 1 ml. Dung dịch thử : Cân 20 vi ê n và nghi ề n thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với khoảng 20 mg amitriptylin hydroclorid vào bình định mức 100 ml, thêm 70 ml pha động và lắc kỹ, pha loãng bằng pha động vừa đủ đến vạch, lắc đều. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (30 cm x 4,0 mm) được nhồi pha tĩnh C (3 - 10 m m). Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 254 nm. Tốc độ dòng: 2,0 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành: Kiểm tra t í nh phù hợp của hệ thống s ắ c k ý : Tiến hành sắc k ý 6 lần riêng bi ệ t đ ố i với dung dịch chuẩn. Phép thử chỉ có giá trị khi hệ số đối xứng của pic amitriptylin hydroclorid không lớn hơn 2,0; số đĩa lý thuyết của cột không dưới 800; và độ lệch chuẩn tương đối của diện t í ch pic amitriptylin hydroclorid không được lớn hơn 2,0 %. Tiến hành sắc ký lần lượt đối với dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Căn cứ vào diện t í ch pic thu được từ dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng C 20 H 23 N.HC l của amitriptylin hydroclorid chuẩn, t í nh hàm lượng amitriptylin hydroclorid, C 2 0 H 23 N.HC l , có trong một viên. Bảo quản Tránh ánh sáng. Loại thu ố c Thuốc chống trầm cảm. Hàm l ượ ng thường dùng 10 mg, 25 mg, 50 mg, 75 mg, 100 mg và 150 mg. VIÊN NÉN AMLODIPIN Tabellae Amlodipini Là viên nén chứa amlodipin besilat. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng amlodipin , C 20 H 25 CIN 2 O 5 , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng. Định tính A. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4) Bản mỏng: Silica gel GF 2 5 4 . Dung m ô i khai tri ể n: Lắc hỗn hợp acid acetic băng - nước - methyl isobutyl ceton (25 : 25 : 50), để tách lớp, lấy lớp trên. Dung dịch thử : Lắc một lượng bột viên tương ứ ng với 10 mg amlodipin với 2 ml methanol (TT) , ly tâm lấy dịch trong. Dung dịch đối chiếu: Hòa tan amlodipin besilat chuẩn trong methanol (TT) đ ể được dung dịch có chứa 5 mg amlodipin trong 1 ml. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 5 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký tới khi dung môi đi được khoảng 15 cm, lấy bản mỏng ra, để bay hơi dung môi. Quan sát dưới đèn tử ngoại ở bước sóng 365 nm. V ết chính trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải tương ứng về vị trí, màu sắc, kích thước với v ết chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu. B. Trong mục Định lượng, thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử phải tương ứng với thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch chuẩn. Tạp chất liên quan Phương pháp sắc lý lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động và Điều kiện sắc ký như mô tả ở mục Định lượng. Dung dịch thử: Cân 20 viên và nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với kho ả ng 50 mg amlodipin, hòa tan trong pha động và pha loãng thành 50,0 ml với pha động. Ly tâm lấy dịch trong. Dung dịch đối chiếu: Pha loãng 5,0 ml dung dịch thử thành 100,0 ml với pha động và pha loãng 5,0 ml dung dịch thu được thành 50,0 ml với pha động. Dung dịch phân gi ả i: Hòa tan 5 mg amlodipin besilat chuẩn trong 5 ml dung dịch hydroge n peroxyd đậm đặc (TT) . Đun nóng ở 70 ° C trong 45 min. C á ch tiến hành: Thời gian lưu tương đối giữa pic amlodipin và pic tạp chất D là khoảng 0,5. Tiêm dung dịch phân g iải, phép thử chỉ có giá trị khi độ phân giải giữa pic tương ứng với amlodipin v à pic tạp c h ấ t D ít nh ấ t là 4,5. Tiêm dung dịch thử và dung dịch đối chiếu. Tiến hành sắc ký đối với dung dịch thử trong khoảng thời gian gấp 3 lần thời gian lưu của amlodipin. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử, hai l ần diện tích của pic tương ứng với tạp chất D không được lớn hơn diện tích của pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chi ế u (0,5 %). Tổng diện tích của tất cả các pic tạp khác không được lớn hơn d iện t í ch của pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (0,5 %). B ỏ qua pic tương ứng với benzen sulfonat (thời gian lưu tương đối khoảng 0,2) và bất kỳ pic nào có diện tích nh ỏ hơn 0,1 lần diện t í ch của p i c chính trên sắc k ý đồ của dung dịch đối chiếu (0,05 %). Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu cánh khuấy Môi trường hòa tan: 900 ml dung dịch acid hydrocloric 0,01 M (TT). Tốc độ quay : 75 r/min. Thời gian: 45 min. Cách tiến hành: Dung dịch chuẩn: Dung dịch amlodipin besilat chuẩn trong môi trường hòa tan có nồng độ tương ứng với nồng độ amlodipin besilat trong dung dịch thử. Dung dịch thử: Lấy một phần môi trường sau khi hòa tan và lọc, loại bỏ dịch lọc đầu. Đo độ hấp thụ của các dung dịch ở bước sóng 239 nm (Phụ lục 4.1) trong cốc đo dày 1 cm, dùng dung dịch acid hydrocloric 0,01 M (TT) l à m mẫu trắng. Tính hàm lượng amlodipin, C 20 H 25 C l N 2 O 5 , đã hòa tan trong mỗi viên dựa vào độ hấp thụ đo được của dung dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 20 H 25 C l N 2 O 5 trong amlodipin besilat chuẩn Yêu cầu: Không được ít hơn 70 % lượng amlo d ipin, C 20 H 25 C l N 2 O 5 , so với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 45 min. Định l ượ ng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Dung dịch đệm triethylamin pH 3,0 - methanol - acetonitr il (50 : 35 : 15) Dung dịch đệm tr i ethylamin pH 3,0: Hòa tan 7,0 ml triethylamin (TT) trong 1000 ml nước , điều chỉnh đến pH 3,0 ± 0,1 bằng acid phosphoric (TT) . Dung dịch chuẩn: Cân chính xác khoảng 70 mg amlodipin besilat chuẩn hòa tan trong pha động và pha loãng với pha động thành 100,0 ml. Pha loãng 10,0 ml dung dịch thu được thành 100,0 ml với pha động. Dung dịch thử : Cân 20 viên, tính khối lượng trung bình viên và nghiền thành bột m ị n. Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với khoảng 50 mg amlodipin vào bình định mức 100 ml, thêm 70 ml pha động, lắc siêu âm 10 min, để nguội, thêm pha động đến vạch, lọc. Pha loãng 10,0 ml dịch lọc thành 100,0 ml bằng pha động. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (15 cm x 3,9 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Detect o r quang ph ổ t ử ngoại đặt ở bước sóng 237 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 10 m l. C á ch tiến hành: Tiêm riêng biệt dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Tính hàm lượng amlodipin, C 20 H 25 C l N 2 O 5 , trong chế phẩm dựa vào diện tích của pic amlodipin trên s ắ c k ý đồ thu được của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng C 20 H 25 C l N 2 O 5 trong amlodipin besilat chuẩn. Bảo quản Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Ch ố ng tăng huyết áp. H à m l ượ ng thường dùng 5 mg; 10 m g. VIÊN NÉN ASPIRIN VÀ CAFEIN Tabellae Aspir i ni et Caffeini Là viên nén chứa aspirin và cafein. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận "Thuốc viên nén" (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng aspirin, C 9 H 8 O 4 , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Hàm lượng cafein, C 8 H 10 N 4 O 2 , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng. Định tính Trong mục Định lượng, hai pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có thời gian lưu tương tự với thời gian lưu của hai pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn. Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu cánh khuấy. Môi trường: 500 ml dung dịch đệm acetat 0,05 M pH 4,5 được chuẩn bị như sau: Hòa tan 2,99 g natri acetat (TT) và 1,66 ml acid acetic băng (TT) trong nước và thêm nước vừa đủ 1000 ml. Tốc độ quay : 50 r/min. Thời gian: 45 min. Tiến hành: Lấy một phần dung dịch môi trường đã hòa tan mẫu thử, lọc, bỏ 20 ml dịch lọc đầu. Tiến hành định lượng aspirin và cafein hòa tan bằng phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3) với pha động và điều kiện sắc ký như phần định lượng. Chuẩn bị dung dịch aspirin chuẩn và ca f ein chuẩn trong môi trường hòa tan có nồng độ tương đương với nồng độ aspirin và ca f ein tương ứng trong dung dịch thử. Yêu cầu: Không ít hơn 75 % lượng aspirin, C 9 H 8 O 4 , so với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 45 min. Không í t hơn 75 % lượng ca f ein, C 8 H 10 N 4 O 2 , so với lượng ghi trên nh ã n được hòa tan trong 45 min. Định lượng và giới hạn acid salicylic Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Hòa tan 1,0 g natri pentansulfonat (TT) và 2,3 g amoni dihydrophosphat (TT) trong 850 ml nước . Thêm 150 ml acetonitril (TT) và điều ch ỉ nh pH đến 2,5 bằng acid phosphoric (TT) . Dung môi pha mẫu: Hỗn hợp nước và acetonitr i l (53 : 46), điều chỉnh pH đến 2,5 bằng ac i d phosphoric (TT) . Dung dịch chuẩn: Hòa tan một lượng aspirin chuẩn và cafein chuẩn trong dung môi pha mẫu để thu được dung dịch có nồng độ khoảng 0,001xA mg aspirin và 0,001xC mg cafein trong 1 ml (trong đó A và C là lượng ghi trên nhãn của aspirin và ca f ein tương ứng trong mỗi viên, tính bằng mg). Dung dịch chuẩn ac i d salicylic: Hòa tan một lượng acid salicylic chuẩn trong dung môi pha mẫu để thu được dung dịch có nồng độ khoảng 0,005xA m g acid salicylic trong 1 ml (trong đó A là lượng ghi trên nhãn của aspirin trong mỗi viên, tính bằng mg). Dung dịch phân giải: Hòa tan một lượng acid salicylic chuẩn trong dung dịch chuẩn để thu được dung dịch có nồng độ khoảng 0,0001 x A mg acid salicylic trong 1 ml (trong đó A là lượng ghi trên nhãn của aspirin trong mỗi viên, tính bằng mg). Dung dịch thử : Cân 20 viên và nghiền thành bột m ị n. C â n chính xác một lượng bột viên tương ứng với khoảng 1 viên vào bình định mức 100 ml, thêm 70 ml dung môi pha mẫu và lắc kỹ. Thêm dung môi pha mẫu vừa đủ đến vạch, lắc đều, lọc và bỏ 20 ml dịch lọc đầu. Hút chính xác 5,0 ml dịch lọc vào bình định mức 50 ml và thêm dung môi pha mẫu vừa đủ. Điều kiện sắc ký : Cột thép không gỉ (15 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh B (3 - 10 m m) Detector quang ph ổ tử ngoại đặt ở bước sóng 215 nm. Tốc độ dòng: 2,0 ml/min. Thể t í ch tiêm: 10 m l. Cách tiến hành: Kiểm tra t í nh phù hợp của hệ thống sắc ký: Tiến hành sắc ký đối với dung dịch phân giải: Thời gian lưu tương đối khoảng 0,2 đối với cafein, 0,7 đối với aspirin và 1,0 đối với acid salicylic. Phép thử ch ỉ có giá trị khi độ ph â n giải giữa hai pic aspirin và acid salicylic không dưới 1,5. Tiến hành sắc ký 6 lần lặp lại đối với dung dịch chuẩn. Phép th ử chỉ có giá trị khi độ lệch chuẩn tương đối của diện tích mỗi pic aspirin và ca f ein không lớn hơn 2,0 %. Tiến hành sắc ký lần lượt đối với dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Căn cứ vào diện tích pic acid salicylic thu được từ dung dịch thử và dung dịch chuẩn acid salicylic, hàm lượng C 7 H 6 O 3 của acid salicylic chuẩn, tính hàm lượng acid salicylic, C 7 H 6 O 3 , trong chế phẩm. Chế phẩm không được có quá 3,0 % acid salicylic, C 7 H 6 O 3 , so với lượng aspirin ghi trên nhãn. Căn cứ vào diện tích pic aspirin thu được từ dung dịch thử và dung dịch chuẩn, hàm lượng C 9 H 8 O 4 của asprin chuẩn, t í nh hàm lượng aspirin, C 9 H 8 O 4 , có trong một viên. Căn cứ vào diện t í ch pic cafein thu được từ dung dịch thử và dung dịch chuẩn, hàm lượng C 8 H 10 N 4 O 2 của cafein chuẩn, tính hàm lượng cafein, C 8 H 10 N 4 O 2 , có trong một viên. Bảo quản Tránh ánh sáng. Loại thuốc Hạ nhiệt giảm đau. Hàm lượng thường dùng Aspirin 350 mg và cafein 30 mg. Aspirin 200 mg và cafein 20 mg. VIÊN NÉN CODEIN PHOSPHAT Tabellae Codeini phosphatis Là viên nén chứa codein phosphat. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng codein phosphat , C 18 H 2 1 N O 3 .H 3 P O 4 .1/2H 2 O , từ 93,0 % đến 107,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng. Định tính A. Lấy một lượng bột vi ê n có chứa khoảng 100 mg codein phosphat, thêm 15 ml nước và 5 ml dung dịch acid sulfuric 1 M (TT) , đ ể yên 1 h. Lọc, rửa cắn không tan bằng vài ml nước , kiềm hóa dịch lọc bằng dung dịch amoniac 6 M (TT) , chiết 2 lần, mỗi lần 10 ml cloro f orm (TT) . Làm bay hơi dịch chiết cloro f orm trên cách thủy tới khô. Tiếp tục làm khô cắn ở 80 ° C trong 4 h. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của cắn phải phù hợp với phổ hồng ngoại của codein thu được bằng cách x ử lý 10 m l d u ng dịch codein phosphat chuẩn 1 % tương tự như mẫu thử. B . Lấy lượng bột viên c ó ch ứ a khoảng 100 mg co dein phosphat thêm 10 ml nước và 2 giọt dung dịch acid sulfuric 2 M (TT) , đun nóng trong 15 min, th ỉ nh thoảng lắc. Lọc, trung tính h ó a 5 ml dịch lọc với dung dịch amoniac 6 M (TT) , và thêm dung dịch bạc nitrat 5 % ( TT ) , tủa bạc phosphat màu vàng được tạo thành, tủa này tan trong acid nitr i c loãng (TT) và dung dịch amoniac 6 M (TT) . Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu cánh khuấy. Môi trường hòa tan: 500 ml nước . Tốc độ quay: 50 r/min. Thời gian: 45 min. Cách tiến hành: Dung dịch thử: Lấy một phần dung dịch môi trường sau khi hòa tan, lọc, bỏ 20 ml dịch lọc đ ầ u. Pha loãng nếu cần. Dung dịch chuẩn: Chuẩn bị một dung dịch codein phosphat chuẩn trong nước có nồng độ tương ứng với dung dịch thử. Đo độ h ấ p thụ tử ngoại của dung dịch thử và dung dịch chuẩn ở bước sóng cực đại 284 nm. T í nh hàm lượng codein phosphat, C 18 H 2 1 N O 3 .H 3 P O 3 .1/2H 2 O , được hòa tan trong mỗi viên dựa vào độ hấp thụ đo được của các dung dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 18 H 2 1 N O 3 .H 3 P O 3 .1/2H 2 O của codein phosphat chuẩn. Yêu cầu: Không được í t hơn 75 % lượng codein phosphat, C 18 H 2 1 N O 3 .H 3 P O 3 .1/2H 2 O , so với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 45 min. Giới hạn morphin Hòa tan khoảng 50 mg kali f erricyanid (TT) trong 10 ml nước , thêm 1 giọt dung dịch sắt (III) clorid 10,5 % (TT) và 1 ml dịch lọc từ phép thử B của phần định tính, màu xanh lam không được xuất hi ệ n ng a y. Đ ị nh l ượ ng Cân 20 viên và nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột vi ê n tương ứng với 0,15 g codein phosphat và chuyển vào bình định mức 100 ml. Thêm 20 ml dung dịch aci d sul f ur i c 0,25 M (TT) , lắc 30 min và thêm nước vừa đủ 100 ml. Lọc, l ấ y 50 ml dịch lọc, ki ề m hóa bằng dung dịch amoniac 6 M (TT) và chiết bằng cloro f orm (TT) 4 lần (25 ml, 15 ml, 15 ml, 15 ml). Gộp dịch chiết cloro f orm, bốc hơi trên cách thủy đến khô, thêm vào cắn 25,0 ml dung dịch acid sul f uric 0,01 M (CĐ) , đun nóng để hòa tan, để nguội, thêm 2 giọt dung dịch đỏ methyl (TT) và chuẩn độ bằng dung dịch natri hydroxyd 0,02 M (CĐ) . 1 ml dung dịch acid sulfuric 0,01 M (CĐ) tương đương với 8,128 mg C 18 H 2 1 N O 3 .H 3 P O 3 .1/2H 2 O . Bảo quản Trong bao bì kín, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Chữa ho, tiêu chảy, giảm đau. Hàm lượ ng thường dùng 15 mg; 30 mg. VIÊN NÉN COLCHICIN Tabellae Colchicini Là viên nén chứa colchicin. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “ Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đ ây: Hàm l ượ ng colchicin, C 22 H 25 N O 6 , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng hoặc trắng ngà. Đ ị nh tính L ấ y một lượng bột viên có chứa khoảng 20 mg colchicin nghiền với 20 ml nước , để lắng, lọc dung dịch trong phía trên vào một bình chiết. Chiết với 30 ml cl oro f orm (TT) . Làm bay hơi dịch chiết cloro f orm tới khô b ằ ng cách làm nóng nhẹ. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của cắn phải phù hợp với ph ổ hồng ngoại của colchicin chuẩn. Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Tiến hành trong điều kiện tránh ánh sáng. Thiết bị: Kiểu giỏ quay. Môi trường hòa tan: 500 ml nước . Tốc độ quay: 100 r/min. Thời gian: 30 min. Dung dịch thử: Lấy một phần dung dịch môi trường sau khi hòa tan, lọc, b ỏ 20 ml dịch lọc đầu. Dung dịch chuẩn: Chuẩn b ị một dung dịch colchicin chu ẩ n trong nước có nồng độ tương ứng với nồng độ colchicin của dung dịch thử. Xác định hàm lượng colchicin được hòa tan bằng phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3). Tiêm riêng biệt 50 m l mỗi dung dịch thử và chuẩn vào hệ thống sắc ký. Sử dụng pha động và các điều kiện sắc ký như ở mục Định lượng. Yêu cầu: Không được ít hơn 75 % lượng colchicin, C 22 H 25 NO 6 , so với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 30 min. Đồng đều hàm l ượ n g (Phụ lục 11.2) Dung dịch thử: Lấy 1 viên nghiền thành bột mịn, thêm khoảng 50 ml hỗn hợp methanol (TT) và nước (1 : 1), lắc 15 min, chuyển vào trong một bình định mức c ó thể tích phù hợp và pha loãng với cùng hỗn hợp dung môi để thu được một dung dịch có nồng độ khoảng 5 m g/ml, lọc. Dung dịch chuẩn: Hòa tan một lượng chất chuẩn colchicin đã được cân ch í nh xác trong hỗn hợp methanol - nước (1 : 1) và pha loãng với cùng hỗn hợp dung môi để thu được một dung dịch có nồng độ khoảng 5 m g/ml. Tiến hành xác định hàm lượng colchicin trong 1 viên bằng phương pháp sắc k ý lỏng (Phụ lục 5.3). Sử dụng pha động và các điều kiện sắc ký như ở mục Định lượng. Định lượng Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3). Pha động: Pha loãng 45 ml dung dịch kali dihydrophosphat 0,5 M với nước thành 450 ml, thêm khoảng 530 ml methanol (TT) , làm nguội tới nhiệt độ phòng và thêm methanol (TT) tới vừa đ ủ 1000 ml. Đi ề u chỉnh đến pH = 5,5 ± 0,05 bằng acid phosphoric 0,5 M (TT) . Dung dịch chu ẩ n: Hòa tan một lượng chất chuẩn colchicin đã được cân chính xác trong hỗn hợp methanol (TT) và nước (1 : 1) và pha loãng với cùng hỗn hợp dung môi để thu được một dung dịch có nồng độ khoảng 6 m g/ml. Dung dịch này ổn định trong 4 tháng khi được bảo quản trong lọ k í n tránh ánh sáng. Dung dịch thử (Chuẩn bị dung dịch ngay trước khi sử dụng): Lấy 20 viên nghiền thành bột mịn. Chuyển một lượng bột viên đ ã được c â n ch í nh xác, tương đương với khoảng 0,6 mg colchicin vào một b ì nh đ ị nh mức 100 ml, thêm khoảng 50 ml hỗn hợp methanol (TT) và nước (1 : 1), lắc 15 min. Rửa thành b ì nh và pha loãng đến vạch với cùng hỗn hợp d ung môi, lọc. Điều kiện sắc ký: Cột thép không g ỉ (250 mm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh B (5 m m). Detect o r quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 254 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l . C á ch tiến hành: Tiêm dung dịch chuẩn và ghi diện t í ch pic đáp ứng. Xác định hiệu năng của cột, số đĩa lý thuyết t í nh trên pic colchicin không nhỏ hơn 4500; th ờ i gian lưu của pic colchicin trong khoảng từ 5,5 đến 9,5 min; độ lệch chuẩn tương đối của diện tích pic colchicin trong các lần tiêm lặp lại không quá 2,0 %. Tiêm lần lượt các dung dịch chuẩn và thử. Căn cứ vào diện tích pic thu được từ dung dịch thử và dung dịch chuẩn, hàm lượng C 22 H 2 5 NO 6 của ch ấ t chuẩn colchicin, tính hàm lượng colchicin, C 22 H 25 NO 6 , trong chế phẩm. Bảo quản Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Chữa bệnh gút. Hàm lượng thường dùng 0,25 mg; 0,5 mg. VIÊN NÉN COLECALCIFEROL Tabellae Colecalc if eroli Là viên n é n hay viên bao chứa colecalci f erol. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén” (Phụ lục 1.20) v à các yêu cầu sau đây: Hàm l ượ ng colecalciferol, C 27 H 44 O , từ 90,0 % đến 125,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng hay viên bao màu đồng nhất. Định tính A. Trong mục Định lượng, thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử phải tương ứng với thời gian lưu của pic colecalci f erol trên sắc ký đồ thu được của dung dịch chuẩn. B. L ắ c một lượng bột viên tương ứng với 400 IU vitamin D với 5 ml cloroform không có ethanol (TT) , lọc. Thêm vào 1 ml dịch Iọc 9 ml dung dịch antimony triclorid (TT) , màu đỏ nâu tạo thành. Độ đồng đều hàm l ượ ng (Ph ụ l ục 11.2) Tiến hành bằng phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3) trong điều kiện tránh ánh sáng. Pha động, Dung dịch chuẩn, Điều kiện s ắ c ký và Cách tiến hành: Như mô tả ở phần Định lượng. Dung dịch thử : Chuyển toàn bộ lượng bột đã nghi ề n mịn của 1 viên vào b ì nh nón dung tích 50 ml, thêm 20,0 ml methanol 90 % (TT) , đậy nút, lắc đều và siêu âm 5 min. Ly tâm và lọc qua phễu xốp thủy tinh ( W hatman GF/C là thích hợp). Nếu cần, pha loãng dịch lọc với methanol 90 % (TT) , để thu được dung dịch có nồng độ colecalci f erol khoảng 0,00005 %. Tính hàm lượng c o lecalci f erol trong mỗi viên, dựa vào diện tích ( hay chiều cao) của pic colecalci f erol trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử, dung dịch chu ẩ n và hàm lượng C 27 H 44 O của colecalci f erol chu ẩn . Định lượng Tiến hành bằng phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3) trong điều kiện tránh ánh sáng. Pha động: Methanol - nước (97 : 3). Dung dịch chuẩn: Dung dịch colecalci f erol chuẩn 0,00005 % trong methanol 90 % (TT). Dung dịch thử : Cân 20 viên (đã loại b ỏ lớp vỏ bao nếu là viên bao), nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với kho ả ng 50 m g colecalci f erol vào bình định mức 100 ml, thêm 70 ml methanol 90 % (TT) , lắc trong 5 min, rồi đ ể siêu âm 5 min. Thêm methanol 90 % (TT) vừa đủ đến vạch, lắc đều. Ly tâm và lọc qua phễu xốp th ủy tinh ( W hatman GF/C là thích hợp). Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (10 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m) (Hypersil 5 ODS l à th í ch hợp). Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 264 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min Thể tích tiêm: 50 m l. Cách tiến hành: Tiêm riêng biệt dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Tính hàm lượng colecal cif erol, C 27 H 44 O, trong viên, dựa v à o diện tích (hay chiều cao) của pic colecalci f erol trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng C 27 H 44 O của colecalci f ero l chuẩn. Ghi chú: 1 m g colecalci f erol tương ứng với 40 IU vitamin D. Bảo quản Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Vitamin. Hàm lượng thường dùng 400 IU. VIÊN NÉN CORTISON Tabellae Cor ti soni L à viên nén ch ứ a cortison acetat. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén ” ( Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng cortison acetat , C 23 H 3 0 O 6 , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Vi ê n nén màu trắng. Định tính A. Lấy một lượng bột viên tương ứng với khoảng 30 mg cortison acetat, thêm 15 ml cloro f orm (TT) , khuấy kỹ 15 min và lọc. Bay hơi dịch lọc đến khô trên cách thủy . C ắn thu được dùng cho các phép thử sau: Hòa tan 1 mg cắn trong 10 ml methanol (TT) . Lấy 1 ml dung dịch, thêm 8 ml dung dịch phenylhydrazin s u l f at (TT) mới pha, đun nóng ở 70 ° C trong 15 min. Xuất hiện màu vàng. Hòa tan khoảng 2 mg cắn trong 2 ml acid sulfuric (TT) , để yên 5 min. Xuất hiện màu vàng hay cam nhạt. Màu phai dần khi pha loãng với 10 ml nước , dung dịch vẫn trong. B. Trong mục Định lượng, thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đ ồ thu được của dung dịch thử phải tương ứng với thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch chuẩn. Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu cánh khuấy Môi trường hòa tan: 900 ml dung dịch natri lauryl sulfat 0,3 %. Tốc độ quay : 50 r/min. Thời gian: 45 min. Cách tiến hành: Dung dịch chuẩn: Dung dịch cortison acetat chuẩn 0,0028 % trong môi trường hòa tan. Dung dịch thử: Lấy một phần môi trường và lọc, loại b ỏ dịch lọc đầu. Đo độ hấp thụ của các dung dịch ở bước sóng hấp thụ cực đại ở khoảng 242 nm (Phụ lục 4.1) trong c ố c đo dày 1 cm, dùng môi trường hòa tan làm mẫu trắng. T í nh hàm lượng cortison acetat, C 23 H 30 O 6 , trong mỗi viên, dựa vào độ hấp thụ đo được của dung dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 23 H 30 O 6 của cortison acetat chuẩn. Yêu cầu: Không được ít hơn 70 % lượng cortison acetat, C 23 H 30 O 6 , so với h à m lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 45 min. Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Trộn 400 ml acetonitr il (TT) với 550 ml nước , để cân bằng, thêm nước vừa đủ 1000 ml lắc đều. Các dung dịch sau pha ngay trước k hi dùng. Dung dịch thử : Cân ch í nh xác một lượng bột viên tương ứng với khoảng 25 mg cortison acetat, thêm 10 ml pha động, lắc siêu âm 10 min, lọc. Dung dịch đối chiếu: Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử thành 100,0 ml với pha động, lắc đều. Dung dịch phân giải: Dung dịch chứa 0,002 % cortison acetat chuẩn và 0,002 % hydrocortison acetat chuẩn trong pha động. Điều kiện sắc ký: Cột thép không g ỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m) (Hypersil ODS là thích hợp). Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 254 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành: C â n bằng cột với pha động trong 30 min. Tiêm dung dịch đối chiếu. Điều chỉnh độ nhạy của hệ thống sao cho chiều cao của pic chính trên sắc k ý đồ thu được ít nh ấ t bằng 50 % thang đo. Tiêm dung dịch phân giải. Trên sắc ký đồ thu được với các điều kiện sắc ký đã mô tả, thời gian lưu của hydrocortison acetat khoảng 10 min và của cortison acetat khoảng 12 min. Phép thử chỉ có giá trị, khi độ phân giải giữa hai pic hydrocortison acetat và cortison acetat ít nhất là 4,2. Nếu cần, điều chỉnh t ỷ lệ acetonitril trong pha động. Tiêm riêng biệt dung dịch thử và dung dịch đối chiếu. Tiến hành sắc ký với thời gian gấp đôi thời gian lưu của pic chính. Trong sắc ký đồ thu được của dung dịch thử, diện tích của bất kỳ pic phụ nào không được lớn hơn 1/2 diện tích của pic chính trong sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (0,5 %) , tổng diện tích của tất cả các pic phụ không được lớn hơn 1,5 lần diện tích của pic chính trong sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (1,5 %). Không tính đến các pic có diện tích nhỏ hơn 0,05 lần diện tích của pic chính trong sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (0 , 05 %). Định lượng Tiến hành bằng phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Methanol 60 % Dung dịch chuẩn: Chuẩn b ị dung dịch chứa 0,02 % cortison acetat chuẩn trong methanol (TT) . Tiếp tục pha loãng 50,0 ml dung dịch thu được thành 100,0 ml với nước , l ắ c đều. Dung dịch ph â n giải: Chuẩn bị dung dịch chứa 0,02 % cortison acetat chuẩn và 0,02 % prednisolon chuẩn trong methanol (TT) . Tiếp tục pha loãng 50,0 ml dung dịch thu được thành 100,0 ml với nước , lắc đều. Dung dịch thử : Cân 20 viên, nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với khoảng 10 mg cortison acetat, thêm 50 ml methanol (TT) , lắc kỹ, rồi để siêu âm 2 min, thêm nước vừa đủ 100,0 ml, lắc đều, ly tâm. Sử dụng dịch trong ở trên. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh end-capped octadecylsilyl silica gel dùng cho sắc ký (5 m m) (Hypersil ODS là thích hợp). Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 240 nm. Tốc độ dòng: 1,5 ml/min. Th ể tích tiêm: 20 m l . Cách tiến hành: Tiêm dung dịch phân giải và ghi lại sắc ký đồ. Phép th ử ch ỉ có giá tr ị khi độ phân gi ả i giữa hai pic cortison acetat và prednisolon í t nhất là 5,0. Tiêm riêng biệt dung dịch chuẩn và dung dịch thử. T í nh hàm lượng cortison acetat, C 23 H 30 O 6 , trong viên, dựa vào diện tích (hay chiều cao) của pic cortison acetat trong sắc k ý đồ thu được của dung dịch thử, dung dịch chuẩn, và nồng độ C 23 H 30 O 6 của dung dịch chuẩn. Bảo qu ả n Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Corticosteroid. Hàm lượng thường dùng 25 mg. VIÊN NÉN DAPSON Tabellae Dapsoni Là viên nén chứa dapson. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng dapson, C 1 2 H 1 2 N 2 O 2 S, từ 92,5 % đến 107,5 % so với lượng ghi trên nhãn. T í nh chất Viên nén màu trắng. Định tính A. Lắc kỹ một lượng bột viên chứa khoảng 50 mg daps o n với 50 ml methanol (TT) v à lọc. Pha loãng 1,0 ml dịch lọc thành 200 ml với methanol (TT) , lắc đều. Phổ t ử ngoại (Phụ lục 4.1) của dung dịch thu được, trong khoảng từ 230 nm đến 350 nm, có các hấp thụ cực đại ở khoảng 261 nm v à 296 nm. B. Trong mục Tạp chất liên quan, vết chính trên sắc k ý đồ thu được từ dung dịch thử (2) phải tương đương về vị trí, kích thước và màu sắc với vết chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (3) . Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu giỏ quay. Môi trường hòa tan: 1000 ml dung dịch acid hydrocloric 0,25 M (TT) . Tốc độ quay : 100 r/min. Thời gian : 60 min. Cách tiến hành: Dung dịch chuẩn: Pha dung dịch dapson chuẩn trong môi trường hòa tan có nồng độ chính xác khoảng 0,05 mg/ml. Lấy 2,0 ml dung dịch thu được vào bình định mức 25 ml, thêm 5 ml dung dịch natri hydroxyd 1 M (TT), pha loãng với nước vừa đủ đến vạch, lắc đều. Dung dịch thử: Lấy một phần môi trường đã hòa tan mẫu thử và lọc, loại bỏ dịch lọc đầu. Lấy một thể tích chính xác dịch lọc chứa khoảng 0,1 mg dapson vào bình định mức 25 ml, thêm 5 ml dung dịch natri hydroxyd 1 M (TT), pha loãng với nước vừa đ ủ đến vạch, lắc đều. Đo độ hấp thụ của các dung dịch ở bước sóng hấp thụ cực đại ở kho ả ng 290 nm (Phụ lục 4.1) trong cốc đo dày 1 cm, mẫu trắng là môi trường hòa tan. Tính hàm lượng dapson, C 1 2 H 1 2 N 2 O 2 S, đã hòa tan trong mỗi viên, dựa vào độ hấp thụ đo được của dung dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 1 2 H 1 2 N 2 O 2 S của dapson chuẩn. Yêu cầu: Không được ít hơn 75 % lượng dapson, C 1 2 H 1 2 N 2 O 2 S, so với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 60 min. Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. H ệ dung môi khai triển: n-Heptan - ethyl acetat - methanol - amoniac 13,5 M (20 : 20 : 6 : 1). Dung dịch thử (1): Cân một lượng bột viên tương ứng với 100 mg dapson, thêm 10 ml methanol (TT) , lắc kỹ trong 10 min, lọc. Dung dịch thử (2): Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử (1) thành 10,0 ml với methanol (TT) , lắc đều. Dung dịch đối chiếu (1): Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử (2) thành 10,0 ml với methanol (TT) , lắc đều. Dung dịch đối chiếu (2): Pha loãng 1,0 ml dung dịch đ ố i chiếu (1) thành 5,0 ml với methanol (TT) , lắc đều. Dung dịch đối chiếu (3): Dung dịch dapson chuẩn 0,1 % trong methanol (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l dung dịch thử (1), dung dịch đối chiếu (1) và dung dịch đối chiếu (2), 1 m l dung dịch thử (2) và dung dịch đối chiếu (3). Triển khai sắc ký trong b ì nh không bão hòa dung môi đến khi dung môi đi được 15 cm. Lấy bản m ỏ ng ra, để khô ngoài không khí. Phun dung dịch 4-dimethylaminocinnamaldehyd (TT) 0,1 % trong dung dịch acid hydrocloric 1 % (theo thể tích) trong ethanol 96 % (TT) v à kiểm tra dưới ánh sáng ban ngày. Trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử (1), bất kỳ vết phụ nào không được đậm màu hơn vết trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (1) (1,0 %) và có không quá hai vết phụ đậm màu hơn vết trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (2) (0,2 %). Định l ượ ng Cân 20 viên, nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với khoảng 0,25 g dapson, thêm 30 ml dung dịch acid hydrocloric 1 M ( TT ) , l ắ c kỹ đ ể hòa tan, thêm 3 g kali bromid (TT) , làm lạnh trong nước đá và chuẩn độ chậm với dung d ị ch nat ri n i tr i t 0,1 M (CĐ), lắc liên tục trong quá trình định lượng. Xác định điểm kết thúc bằng phương pháp đo điện (Phụ lục 10.1 hoặc 10.2). 1 ml dung dịch natr i nitrit 0,1 M (CĐ) tương ứng với 12,42 mg C 12 H 12 N 2 O 2 S. B ả o quản Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Trị bệnh phong. Hàm I ượ ng thường dùng 50 mg; 100 mg. VIÊN NÉN ERGOCALCIFEROL Tabellae Ergocalci f eroli Là viên nén chứa ergocalciferol. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “ Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng ergocalci f erol , C 28 H 44 O, từ 90,0 % đến 125,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng. Định tính A. Nghiền một lượng bột viên chứa khoảng 0,5 mg ergocalciferol với 10 ml cloroform (TT) và lọc. Thêm vào dịch lọc 0,3 ml anhydr i d acetic (TT) và 0,1 ml acid sul f uric (TT) , lắc mạnh. Xuất hiện màu đ ỏ tươi, chuyển nhanh sang tím, lam, rồi lục. B. Trong phép thử Độ đồng đều hàm lượng, thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử phải tương ứng với thời gian lưu của pic ergocal cif erol trên sắc ký đồ thu được của dung dịch chuẩn. Độ đồng đề u hàm l ượ ng (Phụ lục 11.2) Tiến hành bằng phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3) trong điều kiện tránh ánh sáng. Pha động: Hexan - pentan-1-ol (992 : 8). Dung dịch chuẩn: Chuẩn b ị dung dịch ergocalci f erol chuẩn trong hexan (TT) có nồng độ tương đương n ồ ng độ của dung dịch th ử . Dung dịch thử : Đối với viên hàm lượng lớn hơn 0,25 mg, lấy 1 viên, thêm 4 ml nước , lắc siêu âm cho đến khi viên rã hoàn toàn. Thêm 12 ml dimethyl sul f oxid (TT) lắc đều, chiết với 100 ml hexan (TT) bằng cách lắc cơ học 30 min. Ly tâm lớp hexan và sử dụng dịch trong ở trên. Đối với viên có hàm lượng nhỏ hơn hoặc bằng 0,25 mg cũng tiến hành như trên nhưng dùng 2 ml nước , 6 ml dimethyl sul f oxid (TT) và chiết với 25 ml hexan (TT) . Dung dịch phân giải: Hòa tan (không đun n ó ng) 50,0 mg colecalci f erol chuẩn trong 10 ml toluen (TT) , pha loãng thành 100,0 ml với pha động, lắc đều. Pha loãng 5,0 ml dung dịch này thành 50,0 ml với pha động, lắc đều. Lấy 5,0 ml dung dịch thu được, đun nóng 60 min dưới s i nh hàn ngược với luồng khí nitrogen trong cách thủy. Để nguội, pha loãng th à nh 50,0 ml với pha động, lắc đều. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (20 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh A (5 m m) (Partisil là th í ch hợp). Detect o r quang ph ổ tử ngoại đặt ở bước sóng 254 nm. Tốc độ dòng: 2,0 ml/min Cách tiến hành: Tiêm một thể tích thích hợp dung dịch phân giải và ghi lại sắc ký đồ. Điều ch ỉ nh độ nhạy của hệ thống sao cho chiều cao của pic colecalciferol lớn hơn 50 % thang đo. Trên sắc ký đồ thu được với các điều kiện sắc ký đã mô tả, thời gian lưu tương đối so với colecalci f erol là 0,4 cho precolecalci f erol, 0,5 cho t rans -colecalciferol. Phép thử chỉ có giá trị khi độ phân giải giữa hai pic precolecalci f erol và t ra ns -colecalciferol ít nhất là 1,0. Nếu cần, điều ch ỉ nh thành phần pha động và tốc độ d ò ng để thu được độ phân giải đạt yêu cầu. Tiêm một thể tích thích hợp dung dịch chuẩn . Điều chỉnh độ nhạy của hệ thống sao cho chiều cao của pic ergocalci f erol lớn hơn 50 % thang đo. Tiêm cùng một thể tích dung dịch thử. Tính h à m lượng ergocalci f erol, C 28 H 44 O, trong mỗ i viên, dựa v à o chiều cao của pic ergocalci f erol trên sắc ký đ ồ thu được của dung dịch thử, dung dịch chuẩn v à hàm lượng C 28 H 44 O trong ergocalci f erol chuẩn. 1 m g ergocalci f erol tương ứng với 40 IU vitamin D. Định lượng Hàm lượng ergocalci f erol trong viên l à hàm l ượ ng trung b ì nh của 10 viên thu được trong phép thử Độ đ ồ ng đ ề u hàm lượng. B ả o quản Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Vitamin. Hàm lượng thường dùng 1,25 mg. VIÊN NÉN ETHINYLESTRADIOL Tabellae Ethinylestradioli L à viên nén hoặc viên bao chứa ethinylestradiol. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu chung trong chuyên luận “Thuốc vi ê n nén” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng ethinylestradiol, C 20 H 24 O 2 , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng. Định tính A. Ph ươ ng pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển: Toluen - ethanol 96 % (90 : 10). Dung dịch thử : Lắc một lượng bột viên (đã loại b ỏ lớp bao nếu cần) tương ứng với 0,25 mg ethinylestradiol 4 lần, mỗi lần với 20 ml aceton (TT) . Lọc từng dịch chiết, tập trung dịch lọc và bốc hơi trên cách thủy đến khô dưới luồng khí nitơ. Hòa tan cắn trong 0,25 ml aceton (TT) . Dung dịch đối chiếu: Dung dịch ethinylestradiol chuẩn 0,1 % trong aceto n (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt 20 m l dung dịch thử và dung dịch đối chiếu. Triển khai trong bình bão hòa dung môi đến khi dung môi đi được khoảng 15 cm. Để bản mỏng khô trong không khí. Phun dung dịch acid sul f ur i c trong ethanol (TT) và sấy ở 110 ° C trong 10 min. Quan sát dưới ánh sáng t ử ngoại ở bước sóng 365 nm và dưới ánh sáng ban ngày. Với c ả hai cách quan sát, vết ch í nh thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử ph ả i tương đương về v ị trí, màu sắc và kích thước với vết chính trên sắc ký đồ của dun g dịch đối chiếu. B. Nghiền một lượng bột viên tương đương với 0,1 mg ethinylestradiol với 0,5 ml dung dịch natri hydroxyd 0,1 M (TT) và 5 ml nước . Để yên 5 min, lọc, acid hóa dịch lọc với 0,15 ml acid sulfuric (TT) , thêm 3 ml ether (TT) , lắc v à để yên cho tách lớp. Bốc hơi lớp ether đến khô và tiếp tục đun nóng c ắ n trên cách thủy trong 5 min với 0,2 ml acid acetic băng (TT) v à 2 ml acid phosphoric (TT) . Dung dịch có màu hồng với huỳnh quang màu cam đậm. C . Trong mục Độ đồng đều h à m lượng, pic chính thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử có thời gian lưu tương tự với thời gian lưu của pic chính thu được trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn. Độ đồng đều hàm l ượ ng (Phụ lục 11.2) Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Nước - acetonitril (40 : 60). Dung dịch thử: Đối với viên nén có hàm lượng lớn hơn 50 m g: Chuyển 1 viên nén vào b ì nh nón thích hợp có nút mài. Thêm 10,0 ml pha động, để yên cho rã hoàn toàn, siêu âm 10 min. Ly tâm và dùng lớp dịch trong ở trên. Đối với viên nén có hàm lượng bằng hoặc nhỏ hơn 50 m g: Chuyển 1 viên nén vào bình nón thích hợp c ó nút mài. Thêm 5,0 ml pha động, để yên cho rã hoàn toàn, siêu âm 10 min. Ly tâm và dùng lớp dịch trong ở trên. Dung dịch chuẩn: Hòa tan ethinylestradiol chuẩn trong pha động để thu được dung dịch có nồng độ tương đ ư ơng với dung dịch thử. Điều kiện s ắ c ký: Cột thép không gỉ (20 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Detect o r quang ph ổ đặt ở bước sóng 280 nm. Tốc độ dòng: 1,5 ml/min. Thể tích tiêm: 100 m l hoặc 200 m l. Cách tiến hành: Tiêm lần lượt các dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Ghi lại sắc ký đồ. Từ diện tích pic thu được tr ê n sắc ký đồ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng C 20 H 24 O 2 trong ethiny l estradiol chuẩn, tính hàm lượng ethinylestradiol, C 2 0 H 24 O 2 , trong mỗi viên. Đ ị nh l ượ ng Hàm lượng ethinylestradiol được tính bằng cách lấy trung b ì nh 10 kết quả thu được ở mục Độ đồng đều hàm lượng. Bảo quản Đ ể nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Hormon estrogen. Hàm l ượ ng thường dùng 10 m g; 50 m g; 1 mg . VIÊN NÉN GLIBENCLAMID Tabellae Glibenclamidi Là viên nén chứa glibenclamid. Chế phẩm phải đ á p ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng glibenclamid , C 23 H 28 C l N 3 O 5 S, từ 95,0 % đến 105,0 % so với lượng ghi tr ê n nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng. Định tính A. Trong phần Định lượng, thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử phải tương ứng với thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch chu ẩ n. B. Trong ph é p thử Tạp chất liên quan, vết chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch thử phải có v ị trí, kích thước tương đương với vết chính trên sắc ký đồ thu được của dung dịch đối chiếu (2). Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản m ỏ ng: Silica gel GF 2 5 4 . Dung môi khai triển: Cloro f orm - cyclohexan - ethanol (96 %) - acid acetic băng (45 : 45 : 5 : 5). Dung dịch thử: Cân một lượng bột viên đã nghiền mịn tương ứng với 20 mg glibenclamid, chiết 4 lần, mỗi lần với 5 ml hỗn hợp dicloromethan - aceton (2 : 1). Tập trung dịch chiết, bốc hơi đến khô ở nhiệt độ không quá 40 ° C , áp suất 2 kPa. Hòa tan cắn trong 4 ml hỗn hợp đồng thể tích cloro f orm (TT) và m e th a nol (TT) . Dung dịch đối chiếu (1): Dung dịch gl i benclamid chuẩn nồng độ 0,01 % trong hỗn hợp đồng thể tích cloro f orm (TT) v à m e thanol (TT) . Dung dịch đối chiếu (2): Dung dịch glibenclamid chuẩn nồng độ 0,5 % trong hỗn hợp đồng thể tích cloro f orm (TT) và methanol (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l mỗi dung dịch. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 15 cm. Đ ể khô bản mỏng ngoài không khí và quan sát dưới ánh sáng tử ngoại ở b ư ớc sóng 254 nm. Trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử không được có vết phụ nào đậm hơn vết ch í nh trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (1). Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu cánh khuấy. Môi trường hòa tan: 900 ml dung dịch chứa 0,8134 % dinatri hydrophosphat khan (TT) và 0,1350 % kali dihydrophosphat (TT) . Tốc độ quay: 100 r/min. Thời gian: 45 min. Cách tiến hành: Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Dung dịch kali dihydrophosphat 0,1 M (TT) đã được chỉnh pH 3,0 bằng acid phosphoric đậm đặc - acetonitril (40 : 60). Dung dịch thử: Lấy một phần môi trường đã hòa tan mẫu thử, lọc. Dung dịch chuẩn: Hòa tan glibenclamid chuẩn trong một lượng tối thiểu methanol (TT) và pha loãng với môi trường hòa tan để được dung dịch có nồng độ tương đương dung dịch thử. Điều kiện sắc ký: Cột thép kh ô ng gỉ (25 cm x 4,6 mm) được nh ồ i pha tĩnh C (5 m m) (Spherisorb ODS là th í ch hợp). Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 225 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Th ể tích tiêm: 20 m l. Tiêm l ầ n lượt dung dịch thử và dung dịch chuẩn. T í nh hàm lượng C 23 H 28 CIN 3 O 5 S hòa tan dựa vào diện tích p i c glibenclamid thu được tr ê n sắc ký đồ của d u ng dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 23 H 28 CIN 3 O 5 S của glibenclamid chuẩn. Yêu cầu: Không ít hơn 70 % lượng glibenclamid, C 23 H 28 CIN 3 O 5 S, so với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 45 min. Độ đồng đều hàm l ượ ng Vi ê n nén chứa 5 mg glib e nclamid hoặc í t hơn ph ả i đáp ứng yêu c ầ u phép thử độ đồng đều hàm lượng (Phụ lục 11.2). Dung dịch th ử: Nghi ề n một viên, thêm hỗn hợp 2,0 ml nước và 20,0 m l methanol (TT) , lắc siêu âm cho đến khi phân tán đều. Lọc qua màng lọc 0,2 m m (Anatop LC là th í ch hợp ). Dung dịch chuẩn: Thêm 2,0 ml nước vào 20,0 ml dung dịch glibenclamid chu ẩ n 0,025 % trong methanol (TT) , trộn và siêu âm cho đến khi phân tán đều, lọc qua màng lọc 0,2 m m (Anatop LC là thích hợp). Tiến hành phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Điều kiện sắc ký và cách tiến hành như mô t ả ở phần định lượng. Định l ượ ng Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3). Pha động: Acetonitril - dung dịch kali dihydrophosphat 1,36 % được điều chỉnh đến pH 3,0 bằng acid phosphoric (47 : 53). Dung dịch thử: Cân 20 viên, t í nh khối lượng trung b ì nh viên và nghiền thành bột mịn. Cân ch í nh xác một lượng bột thuốc tương ứng 5 mg glibenclamid, thêm hỗn hợp 2,0 ml nước v à 20,0 ml methanol (TT) , lắc siêu âm cho đến khi có sự phân tán đều. Lọc qua màng lọc 0,2 m m (Anatop LC là thích hợp). Dung dịch chuẩn: Hòa tan 50 mg glibenclamid chuẩn trong 10 ml methanol (TT) bằng cách lắc siêu âm 20 min, thêm methanol (TT) vừa đủ 50,0 ml, pha loãng 4 lần dung dịch thu được với methanol (TT) . Lấy 20,0 ml dung dịch này thêm 2,0 ml nước (TT) , trộn đều, lọc qua màng lọc 0,2 m m (Anat o p LC là thích hợp). Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (10 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m) (Spherisorb ODS 1 là thích hợp). Detect o r quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 300 nm. Tốc độ dòng: 1,5 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. C á ch tiến hành: Tiêm dung dịch thử và dung dịch chuẩn. T í nh hàm lượng glibenclamid, C 23 H 28 CIN 3 O 5 S, dựa vào diện tích pic glibenclamid thu được trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 23 H 28 CIN 3 O 5 S của glibenclamid chuẩn. Bảo quản Ở nhiệt độ phòng, nơi khô ráo, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Chống đái tháo đường. Hàm lượng thường dùng 2,5 mg; 5 mg. VIÊN NÉN GLYCERYL TRINITRAT Tabellae Glicerylis tr i nitratis Viên nén glyceryl trinitrat là viên ngậm dưới lưỡi được pha chế bằng cách thêm dung dịch glyceryl trinitrat có nồng độ thích hợp v à o các hạt manitol đã sấy khô, trộn nhẹ nhàng, sấy khô ở nhiệt độ không quá 50 ° C hoặc không sấy trong thời gian không quá 4 h v à dập viên. Chú ý: Glyceryl trinitrat dạng không pha loãng có thể phát nổ do sự va đập hoặc do nhiệt độ cao. Cần có biện pháp đề phòng thích hợp và nên chia từng lượng nh ỏ khi vận chuy ể n. Chế phẩm phải đáp ứng yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các y ê u cầu sau đây: Hàm lượng glyceryl trinitrat , C 3 H 5 N 3 O 9 , từ 85,0 % đến 115,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng hoặc viên có màu đồng nhất. Định tính A. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4) Bản mỏng: Silica gel G. Pha động: Toluen. Dung dịch thử: Lắc một lượng bột viên chứa 0,5 mg glyceryl trinitrat với 1 ml aceton (TT) , ly tâm. Dung dịch đối chiếu: Pha lo ã ng một lượng dung dịch glyceryl trinitrat chuẩn với nước vừa đủ để thu được dung dịch alyceryl trinitrat 0,05 %. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 20 m l mỗi dung dịch trên. Sau khi triển khai sắc ký, sấy khô bản mỏng, phun dung dịch diphenylamin 1 % trong acid sul f uric (TT) và chiếu đèn tử ngoại ở bước sóng 365 nm trong 15 min. Quan sát bản mỏng dưới ánh sáng ban ngày . V ết thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải tương ứng với vết của dung dịch đối chiếu. B. Chiết một lượng bột viên tương ứng 3 mg glyceryl trinitrat với 5 ml ether (TT) , lọc. Bốc hơi ether, hòa tan cắn trong 0,2 ml acid sulfuric (T T ) có chứa một lượng rất nhỏ diphenylamin (TT) , xuất hiện màu xanh lam đậm. Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Acetonitril - nước (40 : 60), điều ch ỉ nh t ỷ lệ nếu cần. Dung dịch thử: Lấy một lượng bột viên chứa 2,5 mg glyceryl trinitrat, hòa trong 10 ml acetonitril (TT) , siêu âm đ ể hòa tan, lọc qua màng lọc 4 m m, ph a lo ã ng 1 th ể tích dịch lọc với 1 thể tích nước. Dung dịch đối chi ế u: Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử thành 1 00,0 ml với pha động. Dung dịch phân giải: Pha dung dịch glyceryl trinitrat chuẩn với dung dịch acid hydrocloric 1 M (TT) để được dung dịch chứa 0,05 % glyceryl trinitrat. Làm nóng dung dịch trong lọ phản ứng ở 100 o C trong 30 min. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (250 x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m) (Cột Nucleosil ODS là thích hợp) Tốc độ dòng: 1 ml/min. Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 210 nm. Th ể tích tiêm: 50 m l. Cách tiến hành: Tiêm lần lượt các dung dịch trên, triển khai sắc ký trong khoảng thời gian gấp 3 lần thời gian lưu của pic ch í nh. Phép thử ch ỉ có giá trị khi sắc ký đồ thu được từ dung dịch phân giải có pic chính của glyceryl trinitrat và pic của tạp chất dinitrat, hai pic này phải tách rõ ràng, thời gian lưu tương đối của pic tạp chất dinitrat so với pic của glyceryl trinitrat khoảng 0,5. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử, diện tích của bất cứ pic phụ nào không được lớn hơn diện tích của pic chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1 %) và tổng diện tích của các pic phụ không lớn hơn 3 lần diện tích của pic chính trên sắc ký đồ dung dịch đối chiếu (3 %). Bỏ qua các pic có diện tích nh ỏ hơn 0,1 lần diện tích của pic ch í nh tr ê n sắc k ý đồ của dung dịch đối chiếu (0,1 %). Độ đồng đều hàm lượng (Phụ lục 11.2) Tiến hành b ằ ng phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3) với điều kiện sắc ký như mục Tạp chất liên quan. Dung dịch thử: Thêm 2 ml acetonitril (TT) vào một viên, siêu âm trong 5 min để h ò a tan, lọc qua màng lọc 4 m m, pha loãng 1 thể tích dịch lọc với 1 thể tích nước . Dung dịch chuẩn: Pha loãng dung dịch glyceryl trinitrat chuẩn với pha động để được dung dịch glyceryl trinitrat có nồng độ tương đương với n ồ ng độ dung dịch thử. Dung dịch phân giải: Pha loãng dung dịch glyceryl trinitrat chuẩn với dung dịch acid hydroclor i c 1 M (TT) để được dung dịch chứa 0,05 % glyceryl trinitrat. Làm nóng dung dịch trong lọ phản ứng ở 100 o C trong 30 min. Cách tiến hành: Tiêm lần lượt các dung dịch trên. Phép th ử chỉ c ó giá tr ị khi sắc ký đồ thu được từ dung dịch phân gi ả i có pic chính của glyceryl trinitrat và pic của tạp chất dinitr a t, hai pic này phải tách rõ ràng, thời gian lưu tương đối của p i c tạp chất dinitrat so với pic của glyceryl trinitrat khoảng 0,5. Tính hàm lượng glyceryl trinitrat, C 3 H 5 N 3 O 9 , trong mỗi viên dựa vào điện tích pic glyceryl trinitrat trên sắc ký đ ồ thu được từ dung dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 3 H 5 N 3 O 9 của dung dịch glyceryl trinitrat chuẩn. Định lượng Lấy kết quả trung b ì nh của hàm lượng 10 viên thu được ở mục Độ đồng đều hàm lượng. B ả o quản Viên nén glyceryl trinitrat nên bảo quản trong lọ thủy tinh nắp vặn bằng nhôm hoặc bằng thiếc, tránh ánh sáng. Tránh đóng g ó i thêm các chất có thể hấp thụ glyceryl trinitrat. Đơn v ị đóng gói cho bệnh nhân không nên quá 100 viên. Loại thu ố c Thuốc tim mạch. Dự phòng cơn đau thắt ngực. VIÊN NÉN HYOSCIN BUTYLBROMID Tabellae Hyoscini butylbromidi Là vi ê n nén chứa hyoscin butylbromid. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm l ượ ng hyoscin butylbromid, C 2 1 H 30 BrN O 4 , từ 92,5 % đến 107 , 5 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng. Định tính A. Lắc một lượng bột viên tương ứng với khoảng 50 mg hyoscin butylbromid với 20 ml cloro f orm (TT) lọc, bay hơi dịch lọc đến khô và phân tán cắn thu được trong 5 ml acetonitril (TT) . Bay hơi đến khô và làm khô cắn ở 50 ° C , áp suất không quá 0,7 kPa trong 1 h. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của cắn thu được phải phù hợp với phổ hồng ngoại đối chiếu của hyoscin butylbromid. B. Lấy 1 mg cắn thu được tron g phản ứng A, thêm 0,2 ml acid nitr i c bốc khói (TT) và bay hơi đến khô trên cách thủy. Hòa tan c ắ n trong 2 ml aceton (TT) và thêm 0,1 ml dung dịch kali hydroxyd 3 % trong methanol sẽ xuất hiện màu tím. C . Lắc một lượng bột viên tương ứng với khoảng 50 mg hyoscin butylbromid với 20 ml cloro f orm (TT) , lọc, bay hơi dịch lọc đến khô. Lắc cắn với 50 ml nước và lọc. Phổ hấp thụ ánh sáng (Phụ lục 4.1) của dung dịch thu được trong khoảng từ 230 đến 350 nm có cực đại hấp thụ ở 252 nm, 257 nm và 264 nm, và một vai ở 247 nm. Hyoscin Không được quá 0,1 %. Ph ươ ng pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Hòa tan 2,0 g natri laur y l sul f at (TT) trong hỗn hợp gồm 370 m l acid hydrocloric 0,001 M (TT) và 680 ml methanol (TT) . Dung dịch thử: Lắc một lượng bột viên tương ứng với khoảng 0,1 g hyoscin butylbromid với 10 ml dung dịch acid hydroclor i c 0,001 M (TT) , siêu âm 15 min, ly tâm và lọc. Dung dịch đối chiếu: Dung dịch hyoscin hydrobromid chuẩn 0,001 % trong dung dịch acid hydrocl o ric 0,001 M (TT) . Dung dịch phân giải: Pha loãng 10 m l dung dịch thử thành 10 ml với dung dịch đối chiếu. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh B (10 m m) (cột Lichrosorb C8, 10 m m là thích hợp). Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 210 nm. T ố c độ dòng: 2,0 m / min. Thể tích tiêm: 20 m l. C á ch tiến hành: Tiêm dung dịch phân giải. Phép thử chỉ có giá trị khi độ phân giải giữa hai pic hyoscin và butylhyoscin ít nhất là 5. Tiêm dung dịch thử và dung dịch đối chiếu. Trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử, diện tích của pic tương ứng với hyoscin không được lớn hơn diện tích pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (0,1 %). Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel F 254 hiệu năng cao (Bản mỏng Merck silica gel 6 0 F 2 5 4 HPTLC là phù hợp). Dung môi khai triển: Acid f ormic khan - nước - ethanol - dicloromethan (0,5 : 1,5 : 9 : 9). Dung dịch thử: Lắc một lượng bột viên tương ứng với khoảng 20 mg hyoscin butylbromid với 5 ml dung dịch acid hydroclor i c 0,01 M (TT) , ly tâm lấy dịch trong. Dung dịch đối chiếu (1) : Pha loãng 3 thể tích dung dịch thử thành 100 thể tích bằng dung dịch acid hydrocloric 0,01 M (TT) . Dung dịch đối chiếu (2): Pha loãng 1 thể tích dung dịch thử thành 50 thể tích bằng dung dịch acid hydrocloric 0,01 M (T T ) . Dung dịch đối chiếu (3): Pha loãng 1 thể tích dung dịch thử thành 400 thể tích bằng dung dịch acid hydrocloric 0,01 M (TT) . Cách tiến hành: Ch ấ m riêng biệt lên b ả n mỏng 2 m l của mỗi dung dịch trên. Sau khi triển khai sắc ký, lấy bản mỏng ra và làm khô ở 60 ° C trong 15 min. Sau đó phun lên bản mỏng dung dịch kali iodobismuthat (TT) mới pha, để khô ngoài không khí và phun dung dịch natr i nitr i t 5 % (TT) và quan sát ngay. V ết chính tr ê n sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử có giá trị R f khoảng 0,45. Trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử, bất cứ vết phụ nào có giá trị R f nh ỏ hơn giá trị R f c ủa vết chính thì không được đậm hơn vết trên sắc k ý đồ thu được từ dung dịch đối chi ế u (1) (3 %) và không được quá hai vết như vậy đậm hơn vết trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (3) (0,25 %), bất cứ vết phụ nào có giá trị R f lớn hơn giá trị R f của vết chính th ì không được đậm hơn vết trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu (2) (2 %) và không được có quá một vết như vậy đậm hơn vết trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đ ố i chiếu (3) (0,25 %). Định lượng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động, điều kiện sắc ký: Như mô tả trong mục Hyoscin. Dung dịch thử: Cân 20 viên, nghiền thành bột mịn. Cân một lượng bột viên tương ứng với 40 mg hyoscin butylbromid, thêm 60 ml dung dịch acid hydroclor i c 0,001 M (TT) , lắc kỹ, siêu âm 15 min, để nguội, pha loãng với dung dịch acid hydrocloric 0,001 M (TT) vừa đủ 100,0 ml, lắc đều. Ly tâm l ấ y dịch trong, lọc. Dung dịch chuẩn: Dung dịch hyoscin butylbromid chuẩn 0,04 % trong dung dịch acid hydrocloric 0, 001 M (TT) . Cách tiến hành: Tiến hành sắc ký lần lượt với dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Tính hàm lượng hyoscin butylbromi d , C 21 H 30 BrN O 4 , có trong viên dựa vào diện tích pic thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng C 21 H 30 BrN O 4 của hyoscin butylbromid chuẩn. Bảo quản Ở nhiệt độ dưới 25 ° C , nơi khô ráo, tránh ánh sáng. Loại thuốc Chống co thắt. Hàm l ượ ng thường dùng 10 mg. VIÊN NÉN IMIPRAMIN Tabellae imipramini Là vi ê n nén chứa imipramin hydroclorid. Viên có thể được bao đường hay bao phim. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “ Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) v à các yêu cầu sau đây: Hàm lượng imipramin hydroclori d , C 19 H 24 N 2 .HC l , từ 92,5 % đến 107,5 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng hoặc viên bao có màu. Viên bao phải nhẵn bóng, không nứt cạnh, không dính tay, đồng đều về màu sắc. Định tính Chiết một lượng bột viên có chứa khoảng 100 mg imipramin hydroclorid với 10 ml cloro f orm (TT) . Lọc dịch cloro f orm vào một ống nghiệm miệng rộng, l à m bay hơi dịch lọc đến còn kho ả ng 3 ml. Thêm từ từ và cẩn thận ether (TT) cho đến khi dung dịch tr ở nên đục, đun cách thủy cho dung dịch trong trở lại, làm lạnh, để yên cho kết tủa hoàn toàn. Nếu cần có thể k ế t tinh lại tủa thu được trong aceton (TT) . R ử a tủa với ether (TT) , sấy chân không ở 105 ° C . T ủ a thu được phải đáp ứng các phép thử sau: A. Điểm chảy: 170 °C - 174 ° C (Phụ lục 6.7). B. Hòa tan 5 mg trong 2 ml acid nitric (TT) , xuất hiện màu xanh lam đậm. C . Cho phản ứng của clorid (Phụ lục 8.1). Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển: Ethyl acetat - acid acetic b ă ng - acid hydrocloric - nước (55 : 35 : 5 : 5). Dung dịch thử: Cân ch í nh xác một lượng bột viên tương đương với 0,2 g imipramin, chiết bằng cloro f orm (TT) 3 lần, mỗi lần 10 ml. Lọc và tập hợp các dịch chiết rồi bốc hơi đến khô. Hòa cắn thu được trong 10 ml ethanol (TT) . Dung dịch đối chiếu: Pha loãng 1,0 ml dung dịch thử thành 100,0 ml với ethanol (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l mỗi dung dịch trên. Tri ể n khai sắc ký đến khi dung môi đi được 15 cm. Lấy bản mỏng ra và để khô ngoài không khí. Phun bản mỏng bằng dung dịch kali dicromat 0,5 % trong hỗn hợp nước - acid sul f ur i c đặc (4 : 1) . Quan sát ngay bản mỏng, trên sắc ký đồ của dung dịch thử, b ấ t kỳ vết phụ nào ngoài vết ch í nh không được có màu đậm hơn màu của vết thu được trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu. Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu giỏ quay. Môi trường hòa tan: 900 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Tốc độ quay: 100 r/min. Thời gian: 45 min. Cách tiến hành: Lấy một ph ầ n môi trường sau khi hòa tan, lọc, loại bỏ dịch lọc đầu. Đo độ hấp thụ của dung dịch thu được ở bước sóng 250 nm (Phụ lục 4.1) trong cốc đo dày 1 cm, dùng dung dịch acid hydroclor i c 0,1 M (TT) làm m ẫ u tr ắ ng. Tính lượng imipramin hydroclorid, C 19 H 24 N 2 .HC l , đ ã hòa tan trong mỗi viên dựa vào độ hấp thụ đo được, lấy 264 là giá trị A (1 %,1 cm) của imipramin hydroclorid ở bước sóng cực đại 250 nm. Yêu c ầ u: Không được ít hơn 75 % lượng imipramin hydroclorid, C 19 H 24 N 2 .HC l , so với lượng ghi trên nh ã n được hòa tan trong 45 min. Định lượng Cân 20 viên đã loại bỏ vỏ bao nếu c ầ n và nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một l ượ ng bột viên tương ứng với 10 vi ê n vào bình định mức 500 ml, th ê m kho ả ng 300 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) , lắc nhẹ nhàng trên máy lắc trong 30 min, thêm dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) vừa đ ủ đến vạch, trộn đều. Lọc qua bông th ủy tinh. Pha loãng dung dịch này với dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) để có dung dịch thử cuối cùng có nồng độ 0,0025 % imipramin hydroclorid. Đo độ hấp thụ của dung dịch thu được ở bước sóng cực đại 250 nm (Phụ lục 4.1), cốc đo dày 1 cm, dùng dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) làm mẫu trắng. Tính hàm lượng imipramin hydroclorid, C 19 H 24 N 2 .HC l , có trong chế phẩm dựa vào độ hấp thụ đo được, lấy 264 là giá trị A (1 %,1 cm) của imipramin hydroclorid ở bước sóng cực đại 250 nm. Bảo quản Nơi khô m á t, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Thu ố c chống trầm cảm. Hàm lượng thường dùng 10 mg, 25 mg, 50 mg. VIÊN NÉN LEVODOPA Tabellae Levodopi Là viên nén chứa levodopa. Chế phẩm phải đáp ứng các y ê u cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng levodopa , C 9 H 11 N O 4 , từ 95,0 % đến 105,0 % so với lượng ghi trên nhãn. T í nh chất Viên nén màu trắng. Định tính A. Cân một lượng bột viên tương ứng với 500 mg levo d opa, thêm 25 ml dung dịch acid hydrocloric 1 M ( TT) . Lắc kỹ, lọc. Điều chỉnh đến pH 3 bằng cách thêm từng giọt dung dịch amo ni ac 5 M (TT) kết hợp với khuấy, sau đó để lắng trong vài giờ, tránh ánh sáng. Lọc, rửa tủa với nước và sấy khô ở 105 ° C . Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của cắn thu được phải phù hợp với phổ hồng ngoại đối chiếu của levodopa. B. Ph ươ ng ph á p sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4) Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển : n-Butanol - acid acetic băng - nước (50 : 25 : 25) Dung dịch thử : Lắc một lượng bột viên tương ứng với 0,1 g levodopa với 10 ml dung dịch acid hydrcl o ric 1 M (TT), lọc. Dung dịch đối chiếu: Dung dịch levodopa chuẩn 1 % trong dung dịch acid hydrcloric 1 M (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 5 m l mỗi dung dịch trên. Tri ể n khai sắc ký đến khi dung môi đi được 15 cm. Lấy bản sắc ký ra và làm khô bằng không khí nóng, sau đó phun hỗn hợp đồng thể tích dung dịch sắt (III) clorid 10,5 % (TT) và dung dịch kali f ericyanid 5 % (TT) , quan sát sắc ký đồ dưới ánh sáng ban ngày. Vết ch í nh thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử ph ả i phù hợp với vết chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu về v ị trí, màu sắc và k í ch thước. C . Cân một lượng bột viên tương ứng với 20 mg levodopa, thêm 5 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) , lắc kỹ để hòa tan. Thêm 0,1 ml dung dịch sắt (III) clorid 5 % (TT) , dung dịch xuất hiệ n màu xanh lục. Chia đôi dung dịch vào 2 ố ng nghiệm, một ống nghiệm thêm một lượng th ừ a dung dịch amoniac 5 M (TT) , xuất hiện màu tím; một ố ng nghiệm thêm một lượng thừa dung dịch natri hydroxyd 5 M (TT) , xuất hiện màu đ ỏ . Góc quay cực riêng Từ -38,5° đến -41 , 5° (Phụ lục 6.4). Xác định theo cách sau: Lắc một lượng bột viên chứa 1,25 g levodopa với 25 ml dung dịch acid hydrocloric 0,5 M (TT) trong 30 min, ly tâm và lọc, b ỏ 5 ml dịch lọc đầu. L ấ y chính xác 10 ml dịch lọc cho vào bình định mức 50 ml, thêm 10 ml dung dịch nhôm sulfat 21,5 % và 20 ml dung dịch natri acetat 21,8 % , thêm nước vừa đủ, lắc đều, đo năng suất quay cực. Lấy chính xác 5 ml dịch lọc trên cho vào bình định mức 200 ml, thêm dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) vừa đủ đến vạch, lắc đều. Pha loãng 10 ml dung dịch này thành 200 ml với dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Đo độ hấp thụ ánh sáng của dung dịch thử ở bước sóng 280 n m (Phụ lục 4.1), cốc đo dày 1 cm, dùng dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) làm mẫu tr ắ ng. Tính nồng độ của levodopa, C 9 H 11 NO 4 , trong dịch lọc, lấ y 142 là giá trị A (1 %, 1 cm) của levodopa ở bước sóng 280 nm, từ đó tính góc quay cực riêng. Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4) Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển: n-Butanol - acid acetic b ă ng - nước (50 : 25 : 25). Dung dịch thử : Lắc một lượng bột viên tương ứng với 0,1 g levodopa với 10 ml hỗn hợp đồng thể tích acid f ormic khan (TT) và methanol (TT) , lọc, sử dụng ngay. Dung d ịch đối chi ế u (1): Pha loãng 1 thể tích dung dịch thử thành 200 thể tích bằng methanol (TT) . Dung dịch đối chiếu (2) : Là hỗn hợp đồng thể tích của dung dịch thử và của một dung dịch được chu ẩ n bị như sau: hòa tan 30 mg L-tyrosin trong 1 ml acid tormic (TT) sau đó thêm methanol (TT) vừa đủ 100 ml. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l dung dịch thử và dung dịch đối chiếu (1), 20 m l dung dịch đối chiếu (2). Tri ể n khai sắc ký đến khi dung môi đi được 15 cm. Lấy bản sắc ký ra và làm khô bằng không kh í nóng, sau đó phun hỗn h ợ p đồng thể tích của dun g dịch sắt (III) clor i d 10,5 % (TT) và dung dịch kali f ericyanid 5 % (TT) , quan sát ngay lập tức s ắ c ký đồ dưới ánh sáng ban ngày. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử, bất kỳ vết phụ nào ngoài vết ch í nh không được c ó màu đậm hơn màu của vết tr ê n sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1). Phép thử chỉ có giá tr ị khi trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (2) c ó một vết tách rõ rệt có giá trị R f l ớ n hơn giá trị R f của vết ch í nh và có màu đậm hơn màu của vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1). Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị : Kiểu giỏ quay. Môi trường hòa tan: 900 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Tốc độ quay : 100 r/min. Thời gian: 45 min. C á ch tiến hành: Lấy một phần dung dịch môi trường sau khi hòa tan, lọc, b ỏ 20 ml dịch lọc đầu. Đối với vi ê n chứa hàm lượng levodopa nh ỏ hơn hoặc bằng 250 mg, hút ch í nh xác 2 ml dịch lọc vào bình định mức 10 ml, thêm dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) vừa đủ đến vạch, lắc đều. Đối với viên chứa hàm lượng levodopa lớn hơn 250 mg, hút chính xác 1 ml dịch lọc vào bình định mức 10 ml, thêm dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) vừa đủ đến vạch, lắc đều. Đo độ hấp thụ ánh sáng của dung dịch thử ở bước s ó ng 280 nm (Phụ lục 4.1), cốc đo dày 1 cm, dùng dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) làm mẫu trắng. Tính lượng levodopa, C 9 H 11 NO 4 , đã hòa tan trong mỗi viên từ độ hấp thụ đo được của dung dịch thử, lấy 142 là giá trị A (1 %, 1 cm) của levodopa ở bước sóng 280 nm. Yêu c ầ u: Không được ít hơn 70 % lượng levo d opa, C 9 H 11 NO 4 , so với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 45 min. Định lượng Cân 20 viên và nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với khoảng 30 mg levodopa cho vào bình định mức 100 ml, thêm khoảng 70 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) lắc kỹ để hòa tan, thêm dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) vừa đủ đến vạch. Lắc đều, lọc, loại bỏ 20 ml dịch lọc đầu. Hút chính xác 10 ml dịch lọc vào bình định mức 100 ml, thêm dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) vừa đủ đến vạch, lắc đều. Đo độ hấp thụ ánh sáng của dung dịch thử ở bước sóng 280 nm (Phụ lục 4.1), cốc đo dày 1 cm, dùng dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) làm mẫu trắng. Tiến hành song song với chuẩn trong cùng điều kiện hoặc tính hàm lượng levodopa, C 9 H 11 NO 4 , theo A (1 %, 1 cm), lấy 142 là giá trị A (1 % , 1 cm) của l evodopa ở bước sóng 280 nm. Bảo qu ả n Đựng trong l ọ kín, để nơi khô mát, tránh á nh sáng. Loại thuốc Thuốc trị bệnh Parkinson. Hàm lượng thường dùng 50 mg, 125 mg, 250 mg, 500 mg. VIÊN NÉN NITROFURANTOIN Tabellae Ni trof urantoini Là viên nén ch ứ a nitro f urantoin. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm l ượ ng nitro f urantoin , C 8 H 6 N 4 O 5 , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. T í nh chất Viên nén màu vàng. Định t í nh Phổ tử ngoại (Phụ lục 4.1) trong khoảng bước sóng từ 220 nm đến 400 nm của dung dịch chế phẩm ở mục định lượng cho hai cực đại hấp thụ ở bước sóng 266 nm và 367 nm. Tạp chất liên quan Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel HF 254 Dung môi khai triển: Methanol - nitromethan (10 : 90) Dung dịch thử : Lắc một lượng bột viên có chứa 0,1 g nitro f urantoin với 10 ml hỗn hợp dimethyl f ormamid - aceton (1 : 9), lọc. Dung dịch đối chiếu: Pha loãng 1 ml dung dịch thử thành 100 ml với aceton (TT) . Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản m ỏ ng 10 m l mỗi dung dịch trên. Sau khi lấy bản mỏng ra, để khô ngoài không khí, sấy ở 100 ° C đến 105 ° C trong 5 min và quan sát dưới ánh sáng tử ngoại 254 nm. Phun dung dịch phenylhydrazin hydroclorid (TT) rồi sấy ở 100 ° C đến 105 ° C trong 10 min. Khi quan sát d ướ i ánh sáng tử ngoại và quan sát trực tiếp sau khi phun thu ố c thử, bất cứ vết nào ngoài vết chính có trên sắc ký đ ồ thu được của dung dịch thử phải không được đậm màu hơn vết thu được trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu (1,0 %). Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu giỏ quay. Môi trường hòa tan: 900 m l đệm phosphat chuẩn pH 7,2 (TT) . Tốc độ quay: 100 r/min. Thời gian: 60 min, 120 min. Cách tiến hành: Dung dịch thử: Lấy một phần dung dịch môi trường sau th ời gian hòa tan quy định , lọc, b ỏ 20 ml dịch lọc đầu. Pha loãng dịch lọc b ằ ng môi trường hòa tan đến nồng độ tương ứng với dung dịch chuẩn. Dung dịch chuẩn: Cân ch í nh xác khoảng 50 mg nitro f urantoin chuẩn, thêm 25 ml dimethyl f ormamid (TT) , lắc kỹ để hòa tan, pha loãng với môi trường hòa tan thành 500 ml, trộn đều r ồ i ti ế p tục pha loãng một thể tích thích hợp của dung dịch này bằng môi trường hòa tan để thu được dung dịch có n ồ ng độ khoảng 10 m g/ml. Đo độ hấp thụ ánh sáng của dung dịch thử và dung dịch chuẩn ở bước sóng 375 nm (Phụ lục 4.1), dùng môi tr ườ ng hòa tan làm mẫu trắng. Tính lượn g nitro f urantoin, C 8 H 6 N 4 O 5 , đã hòa tan trong mỗi viên ở các thời đi ể m 60 min và 120 min từ độ h ấ p thụ đo được của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng C 8 H 6 N 4 O 5 của nitro f urantoin chuẩn. Y ê u cầu: Không được í t hơn 25 % lượng nitrofurantoin, C 8 H 6 N 4 O 5 , so với lượng ghi trên nh ã n được hòa tan trong 60 min và không được ít hơn 85 % lượng nitrofurantoin, C 8 H 6 N 4 O 5 , so với lượng ghi tr ê n nhãn được hòa tan trong 120 min. Đ ị nh I ượ ng Thực hiện trong điều kiện tr á nh á nh sáng. Cân 20 viên, tính khối lượng trung b ì nh của viên, nghi ề n mịn. Cân một lượng bột viên tương ứng với khoảng 0,12 g nitro f urantoin, thêm 50 ml dimethyl f ormamid (TT) , lắc 5 min, pha loãng với nước thành 1000 ml, lắc đều. Pha loãng 5,0 ml dung dịch này với dung dịch có chứa 1,8 % natr i acetat (TT) và 0,14 % (theo thể tích) acid acetic b ă ng (TT) thành 100,0 ml, lọc. Đo độ hấp thụ ánh sáng của dịch lọc thu được ở b ướ c sóng 367 nm (Phụ lục 4.1) trong c ố c dày 1 cm, mẫu trắng là dung dịch natri acetat-acid acetic. T í nh hàm lượng nitrofurantoin theo A (1 %, 1 cm), lấy 765 là giá tr ị A (1 %, 1 cm) của nitro f urantoin ở bước sóng cực đại 367 nm. Bảo quản Đựng trong lọ nút kín, tránh ánh sáng, để nơi khô mát. Loại thuốc Thuốc kháng sinh. Hàm l ượ ng thường dùng 50 mg, 100 mg. VIÊN NÉN PIPERAZIN PHOSPHAT Tabellae Piperazini phosphatis Là viên nén hoặc viên nén nhai chứa p i perazin phosphat. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng piperazin phosphat, C 4 H 10 N 2 .H 3 PO 4 .H 2 O từ 92,5 % đến 107,5 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên có màu đồng nhất. Định tính Chiết một lượng bột viên chứa khoảng 1 g piperazin phosphat với 20 ml nước , lọc. Dịch lọc phải đáp ứng các phép thử sau: A. Lấy 4 ml dịch lọc, vừa thêm 1 ml acid hydrocloric (TT) vừa khuấy đều. Tiếp tục thêm 1 m l dung dịch natri nitrit 50 % và làm lạnh trong nước đá 15 min, khuấy nếu c ầ n để tạo tủa kết tinh. Điểm chảy (Phụ lục 6.7) của tủa kết tinh (sau khi đã rửa bằng 10 ml nước lạnh và sấy khô ở 105 °C) khoảng 159 o C. B. Dịch lọc phải có phản ứng đặc trưng của phosphat (Phụ lục 8.1) Độ rã Ch ỉ tiêu độ rã không áp dụng cho viên nén nhai. Định l ượ ng Cân 20 viên và nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột viên có chứa khoảng 0,15 g piperazin phosphat lắc với 10 ml nước trong 1 h, lọc. R ử a cắn hai lần, mỗi lần với 10 ml nước . Gộp dịch chiết và dịch rửa, thêm 5 ml dung dịch acid sulfuric 1 M (TT) và 50 ml dung dịch acid picric (TT) , đun sôi, để yên vài giờ, lọc qua phễu thủy tinh xốp có số độ xốp là 4 và rửa cắn nhiều lần, mỗi lần bằng 10 ml dung dịch đ ồ ng thể tích của dung dịch bão hòa acid picr i c (TT) và nước đến khi nước r ử a không còn phản ứng của ion sulfat. Rửa cắn 5 lần, mỗi lần với 10 ml ethanol (TT) và sấy cắn đến khối lượng không đổi ở nhiệt độ từ 100 o C đến 105 ° C . 1 g c ắ n tương đương với 0,3714 g C 4 H 10 N 2 .H 3 PO 4 .H 2 O Bảo quản Để nơi mát, trong bao b ì k í n. Loại thuốc Trị giun sán. Hàm l ượ ng thường dùng 300 mg tính theo piperazin. VIÊN NÉN RAMIPRIL Tabellae Ramiprili Là viên nén chứa ramipril. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đ â y: Hàm lượng ramipril, C 23 H 32 N 2 O 5 , từ 90,0 % đến 105,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính ch ấ t Viên nén có màu đồng nhất. Định tính Lắc một lượng bột viên tương đương với khoảng 25 mg ramipril với 50 ml acetone (TT) , ly tâm trong 10 min, lọc lớp dịch trong ở trên qua màng lọc 0,45 m m. Bốc hơi dịch lọc trên cách thủy đến khô, sau đó sấy cắn ở 60 ° C trong 3 h. Phổ hấp thụ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) của cắn thu được phải phù hợp với phổ đối chiếu của ramip ri l. Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu cánh khuấy. Môi trường hòa tan: 500 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Tốc độ quay : 75 r/min. Thời gian: 45 min. Cách tiến hành: Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3) Pha động, Điều kiện sắc ký, Cách tiến hành thực hiện như m ô tả ở mục Định lượng. Dung dịch thử: Lấy một phần dung dịch môi trường đã hòa tan mẫu thử, b ỏ 5 ml dịch lọc đầu. Pha loãng nếu cần với dung dịch acid hydroclor i c 0,1 M (TT) để thu được dung dịch có nồng độ ramipril khoảng 2,5 m g/ml. Dung dịch ch uẩ n: Dung dịch ramipril chuẩn 0,00025 % trong dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Tính lượng ramipril hòa tan trong mỗi viên từ diện tích pic thu được trên sắc k ý đ ồ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng C 23 H 32 N 2 O 5 trong ramipril chuẩn. Yêu cầu: Không ít hơn 70 % lượng ramipril, C 23 H 32 N 2 O 5 , s o với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 45 min. Độ đồng đều hàm l ượng (Phụ lục 11.2). Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3). Pha động, Điều kiện sắc k ý và Cách tiến hành thực hiện như mô tả ở mục Định lượng. Dung dịch chu ẩn: Dung dịch ramipril chuẩn 0,025 % trong dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Dung dịch thử : Lấy một viên, thêm 5 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) , lắc siêu âm 10 min v à pha loãng bằng dung dịch acid hydroclor i c 0,1 M (TT) để thu được dung dịch có nồng độ ramipril 0,025 %. Ly tâm hoặc lọc để được dung dịch trong. Định lượng Đối với viên có hàm lượng ramipril bằng hoặc lớn hơn 2 mg Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Trộn đều 420 thể t í ch acetonitril (TT) và 580 thể tích dung dịch chứa 1,4 % natri perclorat (TT) và 0,58 % acid phosphoric (TT) đã được chỉnh đến pH 2,5 bằng triethylamin (TT) . Điều chỉnh pH của hỗn hợp đến 2,1 bằng acid phosphoric (TT) . Dung dịch chuẩn: Dung dịch ramipril chuẩn 0,025 % trong dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Dung dịch thử : C â n 20 viên, tính khối lượng trung bình và nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột thuốc tương ứng với khoảng 25 mg ramipril vào bình định mức 100 ml, thêm 70 ml dung dịch acid hydroclor i c 0,1 M (TT) và lắc siêu âm 10 min, thêm dung dịch acid hydroclor i c 0,1 M (TT) vừa đ ủ đến vạch, lắc đều, lọc. Điều kiện sắc k ý: Cột thép không gỉ (12,5 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m), Nucleosil 100 - C18 là phù hợp. D e tector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 210 nm. Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Thể tích tiêm: 50 m l. Cách tiến hành: Tiêm lần lượt dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Tính hàm lượng ramipril, C 23 H 32 N 2 O 5 , trong mỗi viên từ diện tích pic ramipril trên sắc ký đồ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và h à m lượng C 23 H 32 N 2 O 5 trong ramipril chuẩn. Đối với viên có hàm lượng ram i pr i l nhỏ hơn 2 mg Lấy giá trị trung bình của kết quả định lượng 10 viên trong phép thử Độ đồng đều hàm lượng. B ả o qu ả n Trong bao b ì kín, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Ch ố ng tăng huyết áp. Hàm l ượ ng thường dùng 1,25 mg, 2 , 5 mg , 5 mg. VIÊN NÉN TERFENADIN Tabellae Ter f enadini Là viên nén ch ứ a ter f enadin. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “ Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) và các y ê u cầu sau đ â y: Hàm lượng ter f enadin, C 32 H 41 NO 2 , từ 95,0 % đến 105,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng. Định tính A. Lắc một lượng bột viên chứa 0,2 g ter f en a din với 20 ml dicloromethan (TT) , thêm 10 ml d ung dịch natri h y droxyd 0,1 M (TT) và t iếp t ục lắc, để tách lớp và lấy lớp dicloromethan. Rửa lớp d i cl oromethan bằng 10 ml nước , lắc với 2 g natri sulfat khan (TT ) và lọc. Thêm 0,2 ml dịch lọc v à o 0,3 g kali bromid (TT) trong cối, dùng chày trộn đều, làm ấm đ ể loại dung môi và chuẩn b ị đĩa nén từ hỗn hợp thu được. Phổ hồng ngoại (Phụ lục 4.2) ph ả i phù hợp với phổ hồng ngoại đối chiếu của ter f enadin. B. Trong mục Định lượng, pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử phải có thời gian lưu tương ứng với thời gian lưu của pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch chuẩn. Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu cánh khuấy. Môi trường hòa tan: 1000 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Tốc độ quay: 50 r/min. Thời gian: 45 min. Cách tiến hành: Dung dịch thử: Lấy 20 ml môi trường đã hòa tan và lọc. Pha loãng dịch lọc, nếu cần, bằng dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) để được dung dịch terfenadin có nồng độ khoảng 0,006 %. Dung dịch chu ẩ n: Pha loãng 1 thể tích của dung dịch ter f enadin chuẩn 0,06 % trong methanol (TT) thành 10 thể tích bằng dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) . Tiến hành bằng phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3) với điều kiện sắc ký như mô tả ở mục Định lượng nhưng với bước sóng phát hiện ở 217 nm. T í nh hàm l ượ ng của ter f enadin, C 32 H 41 NO 2 , đã hòa tan trong mỗi viên dựa vào diện tích pic thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng C 32 H 41 NO 2 của ter f enadin chuẩn. Yêu cầu: Không được ít hơn 70 % lượng ter f enadin, C 32 H 41 NO 2 , so với lượng ghi trên nhãn được hòa tan trong 45 min. 1-[4-(1,1-Dimethylethyl)phenyl]-4-[4-(hydroxydiphenylmethyl)piperidin-1-yl]butan-1-on Không được quá 0,2 %. Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Dung dịch thử: Hòa tan một lượng bột viên chứa 0,15 g ter f ena d in trong 75 ml pha động, siêu âm 15 min, làm nguội đến nhiệt độ phòng, pha loãng đến 100 ml bằng pha động, trộn đều và lọc qua màng lọc thủy tinh ( W hatman GF/C là thích hợp). Dung dịch đối chiếu: Dung dịch chứa 0,0003 % tạp chất A chuẩn của ter f enadin, 1-[4-(1,1-dimethylethyl)pheny l ]-4-[4-(hydroxydiphenylmethy l )piperidin-1-yl]butan-1-on, trong pha động. Dung dịch ph â n gi ả i: Dung dịch chứa hỗn hợp 1 thể tích dung dịch thử và 9 thể tích của d u ng dịch 0,015% tạp chất A chuẩn của terfenadin trong pha động. Điều kiện sắc ký như mô tả ở mục định lượng nhưng với bước sóng phát hiện ở 217 nm. Tiêm lần lượt các dung dịch trên và tiến hành sắc ký trong khoảng thời gian gấp 5 lần thời gian lưu của terfenadin. Phép thử chỉ có giá tr ị khi hệ số phân giải giữa hai pic ter f enadin và tạp ch ấ t A trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch phân giải í t nhất bằng 5,0. Trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử, diện tích của bất kỳ pic nào tương ứng với tạp chất A của ter f enadin không được l ớn hơn d iện tích của pic chính trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch đối chiếu. Trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử, có thể có các pic tá dược với thời gian lưu dài. Định l ượ ng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha đ ộ ng: L ấ y 3 th ể tích a cetonitril (TT) pha loãng thành 5 thể tích với dung dịch đệm phosphat diethylamoni pH 6,0 (TT) . Dung dịch thử: Cân 20 viên và nghi ề n thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với 0,15 g ter f enadin, thêm 75 ml pha động và lắc siêu âm 15 min, làm nguội đến nhiệt độ phòng, pha loãng thành 100,0 ml b ằ ng pha động, trộn đều và lọc qua màng lọc thủy tinh ( W hatman GF/C là th í ch hợp). Dung dịch chuẩn: Dung dịch chứa 0,15 % terfenadin chuẩn trong pha động. Dung dịch phân giải: Dung dịch chứa 0,015 % terfenadin chuẩn và 0,015 % tạp chất A chu ẩ n của ter f enadin trong pha động. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh B (5 m m) (Lichrosorb RP8 là thích hợp). Tốc độ dòng: 1,0 ml/min. Detector quang phổ tử ngoại đặt ở bước sóng 254 nm. Thể tích tiêm: 20 m l. Tiêm lần lượt các dung dịch trên và tiến hành sắc ký trong khoảng thời gian gấp 5 lần thời gian lưu của ter f enadin. Phép thử chỉ có giá trị khi hệ số phân giải giữa pic ter f enadin và pic tạp chất A trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch phân giải ít nhất là 5,0. Trên sắc ký đồ thu được từ dung dịch thử có th ể có các pic tá dược với thời gian lưu dài. Tính h à m lượng của ter f enadin, C 32 H 41 NO 2 , trong viên dựa vào diện tích pic thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng C 32 H 41 NO 2 của ter f enadin chuẩn. Bảo quản Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thuốc Thu ố c đối kháng thụ th ể H 1 - histamin, thuốc kháng histamin. Hàm lượng thường dùng 60 mg. VIÊN NÉN TIMOLOL Tabellae Timololi Là viên nén ch ứ a timolol maleat. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén” (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng timolol maleat , C 1 3 H 24 N 4 O 3 S.C 4 H 4 O 4 , từ 90,0 % đến 110,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén màu trắng. Định tính Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel GF 2 5 4 Dung môi triển khai: Amoniac - methanol - cloro f orm (1 : 20 : 80). Dung dịch thử: Lấy một lượng bột viên tương ứng với khoảng 30 mg timolol ma l eat, làm ẩ m bằng 2 ml dung dịch acid hydroclor i c 0,1 M (TT) , thêm 5 ml methanol (TT) , lắc 20 min và thêm methanol (TT) vừa đ ủ 50 ml, ly tâm, sử dụng lớp trên. Dung dịch đối chiếu: Hòa tan 60 mg timolol maleat chuẩn trong 4 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) , thêm methanol (TT) vừa đủ 100 ml. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l mỗi dung dịch trên. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 3/4 bản mỏng, để khô bản mỏng ngoài không khí. Quan sát dưới ánh sáng tử ngoại ở bước sóng 254 nm. V ết ch í nh trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải tương ứng với vết chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu về vị trí, màu s ắ c và kích thước. Độ hòa tan (Phụ lục 11.4) Thiết bị: Kiểu giỏ quay. M ôi trường hòa tan: 500 ml dung dịch acid hydroclor i c 0,1 M (TT) . Tốc độ quay: 100 r/min. Thời gian: 20 min. Cách tiến hành: Dung dịch thử: Lấy một phần dung dịch môi trường sau khi hòa tan, lọc, b ỏ 20 ml dịch lọc đầu. Dung dịch chuẩn: Chuẩn bị một dung dịch timolol maleat chuẩn trong dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) có nồng độ tương ứng với nồng độ timolol maleat của dung dịch thử. Xác định hàm lượng timolol maleat được hòa tan bằng phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3). Sử dụng pha động và các điều kiện sắc ký như ở phần Định lượng. Điều chỉnh thể tích tiêm nếu cần. Yêu cầu: Không được ít hơn 80 % lượng timolol maleat, C 13 H 24 N 4 O 3 S.C 4 H 4 O 4 , so với lượng ghi trên nhãn hòa t a n trong 20 min. Định lượng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Methanol - dung dịch đệm phosphat pH 2,8 (2 : 3). Dung dịch đệm phosphat pH 2,8: Hòa tan 11,04 g natri dihydrophosphat (TT) trong 1000 m l nước , đi ề u chỉnh dung dịch tới pH 2,8 bằng acid phosphoric (TT) . Dung dịch chu ẩ n: Cân chính xác khoảng 50 mg timolol maleat chuẩn vào bình định mức 500 ml, thêm 50 ml dung dịch natri dihydrophosphat 0,05 M , siêu âm đến tan hoàn toàn, thêm 100 ml acetonitril (TT) , lắc, pha loãng với nước vừa đủ đến vạch, trộn đều. Dung dịch thử: Cân ch í nh xác một lượng bột viên tương ứng với 10 mg timolol maleat vào bình định mức 100 ml, thêm 10 ml dung dịch natri dihydrophosphat 0,05 M , siêu âm 5 min, thêm 20 ml acetonitril (TT) , lắc, pha loãng với nước vừa đủ đến vạch, trộn đều. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 cm) được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Detector quang ph ổ tử ngoại đặt ở bước sóng 295 nm. Tốc độ dòng: 1,8 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành: Kiểm tra tính phù hợp của hệ thống: Tiêm riêng biệt 6 lần dung dịch chuẩn, độ lệch chuẩn tương đối của diện tích pic chính từ 6 lần tiêm lặp lại không được lớn hơn 2,0 %, hệ số đối x ứ ng của pic ch í nh không được lớn hơn 2,0. Tiêm lần lượt dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Căn cứ vào diện tích pic thu được từ dung dịch chuẩn, dung dịch thử và hàm lượng C 13 H 24 N 4 O 3 S.C 4 H 4 O 4 của timolol maleat chuẩn, tính hàm lượng timolol maleat, C 13 H 24 N 4 O 3 S.C 4 H 4 O 4 , có trong chế phẩm. Bảo quản Nơi khô mát, tránh ánh sáng. Loại thu ố c Thuốc đối kháng beta adrenoreceptor. Hàm l ượ ng thường dùng 5 mg, 10 mg, 20 mg. VIÊN NGẬM AMPHOTERICIN Tabellae Amphotericini Là viên nén ngậm chứa amphotericin B. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên luận “Thuốc viên nén” mục “Viên ngậm’’ (Phụ lục 1.20) và các yêu cầu sau đây: Hàm lượng amphotericin B , C 47 H 73 N O 17 , từ 90,0 % đến 120,0 % so với lượng ghi trên nhãn. Tính chất Viên nén tan chậm trong miệng, thường có mùi thơm, vị ngọt. Định tính Cân một lượng bột viên tương ứng với khoảng 12,5 mg amphotericin B, thêm 2,5 ml dimethy l sulphoxid (TT) và lắc trong 5 min. Thêm 15 ml methanol (TT) , lắc 10 min, thêm methanol (TT) vừa đủ 25 ml và lọc. Pha loãng 1 ml dịch lọc này thành 100 ml bằng methanol (TT) . Độ hấp thụ ánh sáng (Phụ lục 4.1) của dung dịch thu được trong khoảng từ 300 nm đến 450 nm phải có 3 cực đại hấp thụ ở 362 nm, 381 nm và 405 n m. Tỉ số độ hấp thụ ở bước sóng 362 nm so với độ hấp thụ ở bước sóng 381 nm khoảng từ 0,5 đến 0,6. Tỉ số độ hấp thụ ở bước sóng 381 nm so với độ hấp thụ ở bước sóng 405 nm khoảng 0,9. Hàm l ượ ng tetraen Không được quá 13,3 % so với lượng amphotericin B ghi trên nhãn. Dung dịch thử: Thêm vào lượng bột viên tương ứng với 37,5 mg amphotericin B 5 ml dimeth y l sul f oxid (TT) và 25 ml methanol (TT) . Lắc trong 10 min, thêm methanol (TT) vừa đ ủ 50 ml, l ắ c mạnh và lọc. Pha loãng 4 ml dung dịch lọc này với methanol (TT) vừa đủ 50 ml. Dung dịch đối chiếu (1): Hòa tan 50 mg amphotericin B chuẩn trong 5 ml dimethyl sulphoxid (TT) , thêm methanol (TT) vừa đủ 50 ml. Pha loãng 4 ml dung dịch này với methanol (TT) vừa đ ủ 50 ml. Dung dịch đối chiếu (2): Hòa tan 25 mg nystatin chuẩn trong 25 ml dimethyl sulphoxid (TT) , thêm methanol (TT) vừa đủ 250 ml. Pha loãng 4 ml dung dịch này với methanol (TT) vừa đ ủ 50 ml. Đo lần l ượ t độ hấp thụ (Phụ lục 4.1) của dung dịch thử và các dung dịch đ ố i chiếu (1) và (2) ở các bước sóng cực đại 282 nm 304 nm, dùng dung dịch dimethyl sulphoxid 0,8 % (theo thể tích) trong methanol làm mẫu trắng. Tính độ hấp thụ riêng A (1 %,1 cm) của chế phẩm ở cả 2 bước sóng theo kết quả hàm lượng amphotericin B tính được ở phần định lượng. Tính A (1 %, 1 cm) của nystatin chuẩn v à amphotericin B chuẩn ở cả 2 bước sóng theo chế phẩm đã làm khô. Tính hàm lượng (%) tetraen trong mẫu theo công thức: Trong đó: S 1 và S 2 là độ hấp thụ riêng của chế phẩm ở 282 nm và 304 nm. N 1 và N 2 là độ hấp thụ riêng của nystatin chuẩn ở 282 nm và 304 nm. B 1 và B 2 là độ hấp thụ riêng của amphotericin B chuẩn ở 282 nm và 304 nm. F là hàm lượng tetraen trong amphotericin B chuẩn. Định l ượ ng Cân 20 viên, nghiền thành bột mịn. Cân ch í nh xác một lượng bột vi ê n tương ứng với khoảng 10 mg amphotericin B, thêm 10 ml nước , trộn đều, thêm dimethyl sul f oxid (TT) vừa đủ 100 ml, lắc 20 min và lọc. Tiến hành định lượng theo chuyên luận “Xác định hoạt lực thuốc kháng sinh bằng phương pháp thử vi sinh vật ” (Phụ lục 13.9). 1000 IU tương đương với 1 mg amphotericin B. Bảo quản Bảo quản tránh ánh sáng. Loại thuốc Thu ố c ch ố ng nấm. Hàm l ượ ng thường dùng 10 mg. VIÊN NÉN SỦI CALCI GLUCONAT Tabellae effervescenti calcii gluconatis Là viên nén chứa calci gluconat trong hỗn hợp tá dược và chất sủi bọt thích hợp. Chế phẩm phải đáp ứng các yêu cầu trong chuyên lu ậ n “Thuốc viên nén ” (Phụ lục 1.20) v à các y ê u c ầ u sau đây: Hàm lượng calci gluconat, C 12 H 22 Ca O 1 4 .H 2 O , từ 95,0 % đến 105,0 % so với lượng ghi trên nhãn. T í nh chất Viên nén s ủ i bọt, màu tr ắ ng hoặc có màu đồng nhất. Đ ị nh tính A. Hòa tan một lượng bột viên lương ứng với khoảng 1 g calci gluconat trong 20 ml nước nóng, để nguội v à lọc. Lấy 0,5 ml dịch lọc, thêm 0,05 ml dung dịch sắt (III) clorid 10,5 % (TT) , xuất hiện màu vàng đậm. B. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4) Bản mỏng: Silica gel G . Dung môi khai triển: Ethyl acetat - amoniac đậm đặc - nước - ethanol 96% (10 : 10 : 30 : 50). Dung dịch thử : Hòa tan một lượng bột viên tương ứng với khoảng 0,4 g calci gluconat trong 20 ml nước, đun nóng nếu cần trong nồi cách thủy ở 60 o C, để nguội, lọc. Dung dịch đối chiếu: Hòa tan 20 mg calci gluconat chuẩn trong 1 ml nước , đun nóng n ế u cần trong cách thủy ở 60 ° C . C á ch tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l mỗi dung dịch trên. Tri ể n khai sắc ký đến khi dung môi đi được khoảng 15 cm. Lấy bản mỏng ra, sấy ở 100 ° C trong 20 min. Để nguội. Phun lên bản mỏng dung dịch kali dicromat 5 % trong acid sul f uric 40 % (theo khối lượng). Sau 5 min, quan sát sắc ký đ ồ . V ết ch í nh trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có v ị trí, màu sắc và kích thước tương ứng với vết chính trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu. C . Hòa tan một lượng bột viên tương ứng với khoảng 1 g calci gluconat trong 20 ml nước nóng, đ ể nguội và lọc. Dịch lọc cho các phản ứng đặc trưng của ion calci (Phụ lục 8.1). D. Viên nén sủi bọt khi thêm nước . Định lượng Cân 20 viên và nghiền thành bột mịn. Cân chính xác một lượng bột viên tương ứng với khoảng 500 mg calci gluconat vào một chén nung thích hợp. Đốt cẩn thận ở mức độ nhẹ sau đó nung cho đến khi vô cơ hóa hoàn toàn. Để nguội và hòa tan cắn trong 5 ml acid hydrocloric 2 M (TT) bằng cách đun nóng nhẹ. Lọc, rửa cắn trên phễu lọc với nước v à pha loãng hỗn hợp dịch lọc v à dịch r ử a với nước thành 50 ml. Trung hòa với dung dịch amoniac 5 M (TT) , dùng dung dịch da cam methyl (TT) làm chỉ thị, thêm 5 ml dung dịch natr i hydroxyd 8 M (TT) và định lượng với dung dịch dinatri edetat 0,05 M (CĐ) , sử dụng 300 mg lam hydroxy naphtol (TT) làm chỉ thị, đến khi dung dịch chuy ể n màu xanh lam. 1 ml dung dịch dinatri edetat 0,05 M (CĐ) tương ứng với 22,42 mg C 1 2 H 22 Ca O 1 4 .H 2 O . B ả o quản Trong đồ đựng kín, nơi khô t hoán g tránh ánh sáng. Nhãn Ghi rõ hòa tan với nước ngay trước khi sử dụng. Loại thuốc Thuốc bổ sung calci. Hàm lượng thường dùng 600 mg. Phần 4 DƯỢC LIỆU BÁCH BỆNH (Rễ) Radix Eurycomae longifoliae Bá bệnh, Mật nhân Rễ đã phơi hay sấy khô của cây Bách bệnh (Eurycoma longi f olia Jack) , họ Thanh th ấ t (Simaroubaceae). Mô t ả Rễ hình trụ tròn, đường kính từ 2,0 cm đến 8,5 cm, hơi cong, bị chặt thành từng đoạn 40 cm đến 50 cm. Mặt ngoài màu vàng nâu, trơn hay hơi xù xì, có rễ con. Mặt cắt ngang màu trắng ngà, có lớp bần mỏng, không thấy vân đồng tâm. Chất cứng, khó bẻ gãy. Vi phẫu Mặt cắt rễ h ì nh gần tròn, từ ngoài vào trong có: Lớp bần gồm nhiều hàng tế bào hình chữ nhật (6 đến 10 hàng), bong tróc, thành mỏng xếp ch ồ ng lên nhau. M ô mềm v ỏ gồm nhiều hàng tế bà o hình đa giác thành mỏng, có đám mô cứng nằm rải rác. Libe gồm các tế bào nhỏ tạo thành vòng liên tục. Xen kẽ giữa các lớp libe đôi khi có những tia gồm nhiều tế bào xếp chồng lên nhau như cột s ố ng chạy từ phần gỗ ra. Tủy hóa gỗ hoàn toàn, mạch gỗ rộng Bột Bột màu vàng, nhiều xơ, vị đắng rõ. Nhiều hạt tinh bột, đứng riêng lẻ hay kép đôi, kép ba, không rõ vân, hình cầu hay h ì nh trứng, đường kính khoảng 200 m m. Mô mềm gồm các t ế bào thành mỏng. Mảnh bần c ó nhiều tế bào h ì nh đa giác, thành hơi dày, kích thước kho ả ng 1300 m m x 1700 m m. Tinh thể calci oxalat hình thoi hay khối. Mảnh mạch mạng (kích thước khoảng 500 m m x 480 m m), mạch điểm (kích thước khoảng 400 m m x 1000 m m). Các sợi rời hay kết th à nh bó. Chất tiết màu đỏ. T ế bào mô cứng hình c ầ u, thành dày, khoang rộng (k í ch thước khoảng 250 m m x 150 m m). Định tính Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel GF 25 4 Dung môi khai triển: Cloro f orm - methanol (9 : 1) Dung dịch thử : Lấy 1 g bột thô dược liệu, thêm 20 ml methanol (TT) , đun trên cách thủy trong 10 min, để nguội, lọc. Cho dịch lọc vào chén sứ, cô đến cắn. Hòa cắn bằng 1 ml methanol (TT) làm dung dịch th ử . Dung dịch đối chiếu: Lấy 1 g bột thô dược liệu Bách bệnh (mẫu chuẩn) và tiến hành chiết như dung dịch thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 20 m l dung dịch thử và dung dịch đối chiếu. Sau khi tri ể n khai, để khô b ả n mỏng ở nhiệt độ phòng, quan sát dưới ánh sáng tử ngoại ở bước sóng 365 nm. S ắc ký đồ của dung dịch thử phải có các v ế t cùng màu và cùng giá trị R f với các vết trên sắc ký đồ của dung dịch đ ố i chiếu. Sau đó, phun thuốc th ử Dragendorff (TT) lên bản mỏng . S ắc ký đồ của dung dịch thử phải có ít nhất 1 vết màu v à ng cam có cùng giá trị R f với vết trên s ắ c ký đ ồ của dung dịch đ ố i chi ế u. Thực hiện lặp lại phép thử như mô t ả ở trên. Bản mỏng sau khi triển khai xong được phun hỗn hợp dung dịch vanilin 1 % - acid sulfuric 10 % trong ethanol (TT) (1 : 1). S ấy bản mỏng ở 110 ° C trong 5 min. S ắc ký đồ của dung dịch thử ph ả i có ít nhất 2 vết màu đen đậm và cùng giá trị R f với các vết trên s ắ c ký đồ của dung dịch đối chiếu. Độ ẩ m Không quá 12,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g, 100 ° C đến 105 ° C , 4 h). Tro toàn phần Không quá 2,5 % (Phụ lục 9.8). Tro không tan trong acid hydrocloric Không quá 0,7 % (Phụ lục 9.7). Chất chiết được trong dược liệu Không được dưới 3,0 % tính theo dược liệu khô kiệt. Tiến hành theo phương pháp chiết nóng (Phụ lục 12.10), dùng ethanol 96 % (TT) làm dung môi. Ch ế bi ế n Đào lấy rễ, rửa sạch đ ấ t cát, cắt bỏ đầu, sau đó phơi khô hoặc thái lát phơi khô. Bào chế Rễ bá bệnh được rửa sạch, phơi khô. Khi dùng, c ầ n cạo b ỏ lớp v ỏ b ầ n b ê n ngoài, thá i vát thành những miếng mỏng, c ó k í ch thước dài 3 cm đến 5 cm, dày 2 mm đến 3 mm. Sao vàng. Bảo quản Trong bao b ì kín. Để nơi khô, mát, tránh mốc, mọt. Tính vị, qui kinh Vị đắng, tính ôn. Quy kinh thận, tỳ, vị. Công năng chủ trị B ổ khí huyết, ôn t ỳ thận. Ch ủ tr ị khí huyết lưỡng hư, cơ thể yếu mệt, thiếu máu, ăn u ố ng kém, khó tiêu, các bệnh t ả , lỵ, các trường hợp sinh dục yếu, dương nuy, t ả o tiết. Còn dùng đ ể chữa cảm mạo, phát sốt, sốt rét, giải độc rượu, t ẩ y giun. Cách dùng, liều lượng Ngày 8 g đến 16 g, dưới dạng thuốc sắc, thuốc hoàn hoặc ngâm rượu. Kiêng kỵ Phụ nữ có thai không được dùng. CHÈ ĐẮNG (Lá) Folium llexi kaushii Lá đ ã phơi hay sấy khô của cây Chè đắng ( l lex kaushue S.Y.Hu; Syn. Ilex k udi ngcha C.J . Tseng), họ Trâm bùi (Aqui f oliacea e ). Mô tả Lá h ì nh bầu dục thu ô n dài hay hình mác ngược, dài 10 cm đến 22 cm, rộng 4 cm đến 7 cm cuống ngắn 1 cm đến 1,5 cm. Gân h ì nh l ô ng chim, mỗi bên có kho ả ng 10 g â n đến 14 gân tạo với gân giữa một góc lớn hơn 45°. Mặt trên lá màu xanh th ẫ m, bóng, mặt dưới lá màu xanh nhạt , đ ầ u lá nhọn, ng ắ n. Mép lá x ẻ răng cưa nh ỏ , đầu răng cưa màu đen, cứng như sừng. V ị rất đắng. Vi phẫu Gân giữa của lá có mặt trên hơi lõm, mặt dưới lồi. Lớp cutin dày ph ủ toàn bộ biểu b ì trên, biểu b ì dưới c ả phần gân lá và phần phiến lá. Mô dày gồm 1 đến 2 hàng tế bào nằm sát biểu b ì trên và 3 đến 4 hàng tế bào nằm sát biểu b ì dưới của gân lá. Cung libe-gỗ lớn nằm ở giữa gân lá, cung libe ở phía dưới cung g ỗ , bao trùm hai đầu cung gỗ. Bó sợi tập trung nhi ề u ở hai đầu cung libe-gỗ, sát với phiến lá, một số bó khác nằm rải rác quanh cung libe (thường có nhiều ở những lá già, ở lá non ít có). Mô mềm gồm các tế bào hình tròn, th à ng mỏng, kích thước lớn. Mô giậu gồm 2 hàng t ế bào h ì nh chữ nhật, xếp th ẳ ng góc và sát với biểu bì trên của phiến lá. Mô khuyết rộng, chiếm 1/2 bề dày của phiến lá. Có rất nhiều tinh thể calci oxalat hình cầu gai nằm rải rác trong mô dày, mô giậu và mô mềm. Bột Bột màu xanh lục, vị r ấ t đắng. Soi bột dưới kính hiển vi thấy: Mảnh biểu b ì mang tế bào lỗ khí. Mảnh mô mềm. Sợi xếp thành bó hoặc riêng l ẻ , thành rất dày, khoang rất hẹp, phía ngoài gồ ghề. Rất nhiều tinh thể calci oxalat h ì nh cầu gai. M ả nh mạch mạng, mạch xoắn, mạch thang. Định tính A. Lấy 3,0 g bột dược liệu qua rây số 250, thêm 50 ml ethanol 80 % (TT) đun trên cách thủy trong 30 min. Lọc, cô dịch lọc trên cách thủy còn khoảng 6 ml (dịch A), cho vào 3 ống nghiệm, mỗi ống nghiệm 1 ml để làm các phản ứng sau: Ố ng 1: Thêm một ít bột magnesi (TT) và 3 giọt đến 4 giọt acid hydrocloric (TT) , đun nóng trên cách thủy, dung dịch xuất hiện màu hồng. Ố ng 2: Thêm 2 giọt dung dịch natri hydroxyd 10 % (TT) , xuất hiện tủa màu đỏ nâu. Ố ng 3: Th ê m 2 giọt dung dịch sắt (III) clorid 5 % (TT) , dung dịch chuyển màu xanh đen. B. Cho vào ố ng nghiệm 5 ml dung dịch acid hydroclor i c 0,1 N (TT) , thêm 5 giọt dịch A. Lắc mạnh trong 15 giây, xu ấ t hiện nhiều bọt bền vững. C . Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển: n-Butanol - ethanol - amoniac (7 : 2 : 5). Dung dịch thử : Lấy 2 ml dịch A, bốc hơi dung môi trên cách thủy. Hòa cắn trong 0,5 ml methanol (TT) . Dung dịch đối chiếu: Lấy 3,0 g bột lá Chè đắng (m ẫ u chuẩn) và tiến hành chiết như mẫu thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 20 m l dung thử và dung dịch đối chiếu. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 10 cm đến 12 cm, lấy bản mỏng ra để khô ngoài không khí. Phun lên b ả n m ỏ ng dung dịch acid sul f ur i c 10 % trong ethanol (TT) . Sấy bản mỏng ở 100 ° C cho đến khi hiện r õ vết. Trên sắc k ý đồ của dung dịch thử phải có 6 vết màu đỏ nâu , cùng màu và cùng giá trị R f với dung dịch đối chiếu. Độ ẩm Không quá 13,0 % (Phụ lục 9.6, 2 g, 105 ° C , 4 h). Tạp chất Không quá 1,0 % (Phụ lục 12.11). Định lượng Cân chính xác khoảng 5 g bột dược liệu (rây qua rây số 250), cho vào b ì nh Soxhlet, thêm 100 ml ether dầu hỏa (khoảng sôi 40 ° C đến 60 °C) (TT) , đun hồi lưu trên cách thủy đến khi dịch chiết không màu và loại bỏ dịch chiết ether dầu hỏa. Tiếp tục chiết với 100 ml methanol (TT) đến khi dịch chi ế t không màu. C ất thu hồi dung môi methanol còn khoảng 20 ml. Để nguội, lọc, tráng giấy lọc bằng 10 ml methanol (TT) . Gộp dịch lọc và dịch rửa, bốc hơi trên cách thủy còn khoảng 10 ml. Để nguội, rót từ từ dịch chi ế t methanol vào cốc đ ã có sẵn 50 ml ether (TT) có nắp, lắc đều, đậy nắp và để c ố c vào tủ lạnh qua đêm. Gạn lấy tủa, tủa được để ngoài không kh í cho bay hết hơi ether. Hòa tan tủa trong 10 ml methanol (TT) , đun nóng trên cách thủy nếu không tan h ế t. Đ ể nguội, lọc, tráng giấy lọc bằng 10 ml methanol (TT) . Gộp dịch lọc và dịch rửa, bốc hơi trên cách thủy c ò n khoảng 10 ml. Đ ể nguội, rót từ từ vào một cốc đã cân b ì chứa sẵn 50 ml ether (TT) , để lạnh qua đêm. Gạn l ấ y tủa. S ấy cốc cùng tủa thu được (saponin toàn phần) ở 60 ° C đến khối lượng không đổi, cân. Tính hàm lượng phần trăm của saponin trong dược liệu. Hàm lượng saponin toàn phần không được í t hơn 5,0 % tính theo dược liệu khô kiệt. Ch ế biến Hàng năm, có thể thu hái lá từ 2 đến 3 l ầ n. Hái những lá già và lá tr ưở ng thành, phơi trong bóng râm, chỗ t hoán g gió hoặc sấy ở 50 ° C đến 60 ° C đến khô. Bảo quản Trong bao b ì k í n, để nơi khô mát, tránh nấm mốc. Tính vị, qui kinh V ị đắng ngọt. Tính mát. Quy kinh tâm, tỳ, thận. Công năng ch ủ trị Thanh nhiệt tư hỏa (giải thử, giải nhiệt, tiêu viêm) bình can hạ áp. Ch ủ trị cảm nắng sốt cao; các chứng do thử nhiệt như: viêm họng, lỵ, viêm dạ d ày cấp tính; đau đầu hoa mắt. Còn dùng trị bệnh tăng huyết áp, cholesterol máu cao; trừ lỵ do thấp nhiệt. Cách dùng, liều l ượ ng Dùng dưới dạng hãm, hoặc sắc. Ngày dùng 8 g đến 10 g. Kiêng k ỵ Vì vị thuốc rất đắng nên không nên dùng liều quá cao và thời gian dài sẽ ảnh hưởng đến tiêu hóa. CƠM CHÁY (Hoa) Flos Sambuci javanicae Hoa phơi hay sấy khô của cây Cơm cháy (Sambucus j avanica Blume), họ Cơm cháy (Sambucacea e ). Mô tả Hoa khô màu từ vàng nhạt đến vàng nâu, mùi hắc đặc biệt, đường kính 1,5 mm đến 2,5 mm. Năm tràng hoa hình bánh xe, đầu nhọn. Bộ nhị gồm 5 nhị xếp xen kẽ cánh hoa. Bao phấn 2 ô , nứt dọc, hướng ngoài. Bộ nhụy cấu tạo b ở i 3 lá noãn chia bầu thành 3 ô, mỗi ô mang 1 noãn. Một số hoa không sinh sản biến thành thể tuyến hình chén, đường kính 1 mm đến 2 mm. Soi bột Bột màu vàng nâu, mùi hắc đặc biệt, không vị. M ả nh mô mềm cánh hoa gồm các tế bào h ì nh đa giác, xếp đều đặn, mảnh mô mang lỗ kh í , lông tiết đa bào. Hạt ph ấ n màu vàng, h ì nh tròn, có 3 lỗ nảy mầm, lớp v ỏ ngoài sù s ì , đứng riêng l ẻ hay tụ lại thành đám. Mảnh mạch xoắn, mạch đi ể m. Định t í nh L ấ y 10 g bột dược liệu vào túi giấy lọc, cho vào b ì nh Soxhlet, chiết bằng ether dầu h ỏa (khoảng sôi 30 o C đến 60 °C) (TT) đến khi dịch chiết kh ô ng còn màu xanh. Lấy bã ra để bay hơi hết ether dầu h ỏa . Cho bã vào b ì nh nón, thêm 30 ml ethanol 90 % (TT) , đun cách th ủy 15 min, lọc nóng. Lấy dịch chiết làm các phản ứng: A. Nh ỏ 1 giọt dịch chiết lên tờ giấy lọc, để khô rồi hơ lên miệng lọ có ch ứ a amoniac (TT) , màu vàng của vết dịch chiết sẽ tăng lên. B. Cho 2 ml dịch chiết vào ố ng nghiệm, nhỏ 2 đến 3 giọt dung dịch natri hydroxyd 10 % (TT) vào ống nghiệm thấy xuất hiện kết tủa màu vàng, tiếp tục thêm 1 ml nước cất t ủ a sẽ tan. C . Cho 2 ml dịch chiết vào ống nghiệm, thêm một í t bột magnesi (TT) và 3 đến 4 giọt acid hydrocloric (TT) rồi đun trong cách thủy, dung dịch xuất hiện màu hồng. Độ ẩm Không quá 12,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g, 85 ° C , 4 h). Tro toàn phần Không quá 9,0 % (Phụ lục 9.8). Tạp chất Không quá 1,0 % (Phụ lục 12.11). Chất chiết đ ượ c trong dược liệu Không í t hơn 25,0 % tính theo dược liệu khô kiệt. Tiến hành theo phương pháp chiết nóng (Phụ lục 12.10), dùng nước làm dung môi Ch ế biến Hoa được thu hái ngay sau khi n ở , đem phơi khô hoặc sấy khô ở nhiệt độ 50 ° C đến 60 ° C . Khi dùng cần vi sao. Bảo quản Trong bao b ì kín. Để nơi khô ráo, tránh sâu mọt. Tính v ị , qui kinh V ị đắng. T í nh ấm, hơi có độc. Quy kinh can, thận. Công năng chủ tr ị Tiêu phù lợi tiểu, trừ hàn thấp. Chủ trị thấp thũng (phù do trung tiêu, tương tự hội chứng thận h ư ), phong hàn thấp tí. Cách dùng, liều lư ợ ng Ngày dùng 10 g đến 12 g, d ướ i dạng thuốc h ã m hoặc sắc. Kiêng kỵ Những người tỳ vị hư hàn, phân sống nát, không nên dùng. CÚC GAI (Quả) Fructus Silybi Dược liệu là quả chín đã phơi, sấy khô của cây Cúc gai ( Silybum marianum (L.) Gaertn.), họ Cúc (Asteraceae). Mô t ả Qu ả hình trứng thon dài, hơi cong, hơi dẹt, dài 5 mm đến 7 mm, rộng 2 mm đến 3 mm, d ày khoảng 1,5 mm. Mặt ngoài màu nâu xám hoặc nâu sẫm, có các gân dọc nhỏ. Đỉnh quả tròn tù , hơi rộng với một vòng tròn hình nhẫn màu vàng nhạt ở đầu, giữa vòng tr ò n có một phần nhọn của vòi nhụy còn sót lại. Đáy hơi hẹp. Chất cứng chắc. Hai lá mầm, màu trắng hơi vàng, có dầu, mùi nhẹ, vị không rõ. Bột B ộ t màu nâu xám. Tế bào vỏ quả ngoài có hình đa giác dài, một số chứa chất màu. Tế bào v ỏ quả giữa h ì nh trụ hoặc h ì nh elip có những nếp nhăn h ì nh mạng lưới. Tinh thể calci oxalat h ì nh lăng trụ và h ì nh cầu gai. Tế bào đá của v ỏ quả trong hình thoi, xếp thành tầng không rõ ràng. Tế bào lá mầm chứa những bó tinh thể và những giọt d ầ u nhỏ. Bó sợi. Định tính A. Lấy 2 g bột dược liệu, thêm 30 ml ethanol 96 % (TT) , đun sôi hồi lưu 30 min, lọc. Dùng dịch lọc đ ể làm các phản ứng sau: Lấy 2 ml dịch lọc cho vào ống nghiệm, thêm ít bột magnesi (TT) , 4 đến 5 giọt dung dịch acid hydrocloric (TT) , đun nóng, dung dịch có màu hồng. Lấy 2 ml dịch lọc cho vào ống nghiệm, thêm 2 đến 3 giọt dung dịch sắt (III) clorid 5 % trong ethanol (TT) , có màu tím đen. B. Phương pháp sắc ký lớp m ỏ ng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển: Toluen - ethyl acetat - acid f ormic (5 : 4 : 1). Dung dịch thử : Lấy 1,0 g bột mịn dược liệu, thêm 20 ml ether dầu hỏa (kho ả ng sôi 40 ° C đến 60 °C) (TT) , đun sôi hồi lưu trên cách th ủy 30 min, để nguội, lọc. B ỏ dịch chiết ether dầu h ỏ a. Đuổi hết hơi ether dầu hỏa trong cắn bằng cách đun nóng nhẹ trên cách th ủy . Thêm vào cắn 20 ml ethyl acetat (TT) , đun sôi hồi lưu trên cách th ủy 30 min, đ ể nguội, lọc. Cô dịch lọc trên cách th ủy đ ế n cạn. Hòa cắn trong 2 ml ethanol (TT) được dung dịch thử. Dung dịch chuẩn : Lấy 1,0 g bột m ị n quả Cúc gai (mẫu chuẩn) tiến hành chiết như mẫu thử. C á ch tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l mỗi dung dịch thử và dung dịch đối chiếu. Sau khi triển khai, lấy bản mỏn g ra, để khô trong không khí, phun lên bản mỏng dung dịch nhôm clorid 5 % trong ethanol (TT) , s ấ y ở 120 ° C trong 5 min, quan sát dưới đèn tử ngoại ở bước sóng 366 nm. Sắc ký đồ của dung dịch thử phải c ó các vết phát quang giống với các vết phát quang của dung dịch đối chiếu về màu sắc và vị tr í . C . Trong phần Định lượng, sắc k ý đồ của dung dịch thử phải cho các pic c ó thời gian lưu tương đ ố i là khoảng 0,68 (sillychristin); 0,73 (silydianin); 1,00 (silybin A); 1,05 (silybin B); 1,09 (dehydrosilybin); 1,24 (isosilybin A); 1,30 (isosilybin B). Độ ẩm Không quá 10,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g, 100 o C; 4 h). Tro toàn ph ầ n Không quá 9 , 0 % (Phụ lục 9.8). Tạp chất Không quá 2,0 % (Phụ lục 12.11). Định l ượ ng Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Dung môi A: N ướ c - methanol - acid phosphor i c (80 : 20 : 0,5) Dung môi B: Nước - methanol - acid phosphoric (20 : 80 : 0,5) Ti ế n hành chạy sắc ký theo chương trình ở bảng sau: Thời gian (min) % Dung môi A (theo thể tích) % Dung môi B (theo thể tích) 0 - 10 85 15 10 - 35 85 → 55 15 → 45 35 - 75 55 45 75 - 76 55 → 85 45 → 15 76 - 80 85 15 Dung dịch thử: Cân ch í nh xác khoảng 5 g bột dược liệu (rây qua rây có cỡ mắt rây 0,355 mm) vào túi giấy lọc rồi đặt vào bình chiết S o xhlet 250 ml, thêm 150 ml n-hexan (TT) , đun h ồ i lưu trên cách th ủy trong 4 h, để nguội, loại bỏ l ớp n-hexan, để bay hơi hoàn toàn dung môi ra khỏi cắn. Chuyển cắn v à túi giấy lọc đựng cắn sang bình chiết Soxhlet 250 ml có chứa 100 ml ethyl acetat (TT) (có thể điều chỉnh th ể t í ch ethyl acetat cho phù hợp). Đun hồi lưu trên cách thủy trong 8 h. Chuyển toàn bộ dịch chiết vào bát thủy tinh, cô trên cách thủy đến cạn. Dùng methanol (TT) để hòa tan và chuyển toàn bộ cắn vào bình định mức 20 ml, thêm methanol (TT) đến vạch, lắc đều, lọc qua màng lọc 0,45 m m. Dung dịch chuẩn: Cân chính xác một lượng silybin chuẩn và hòa tan trong methanol (TT) rồi pha loãng với methanol (TT) để được các dung dịch chuẩn có nồng độ đã biết khoảng 1,25 mg/ml; 0,25 mg/ml; 0,05 mg/ml và 0,01 mg/ml, lọc qua màng lọc 0,45 m m. Điều kiện sắc ký: Cột thép không gỉ (25 cm x 4,6 mm), được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Detector quang phổ hấp thụ t ử ngoại ở bước sóng 288 nm. Tốc độ dòng: 0,8 ml/min. Thể t í ch tiêm: 5 m l. Cách tiến hành: Tiêm dung dịch chuẩn có nồng độ 0,25 mg/ml. Độ phân giải giữa 2 pic silybin A và silybin B phải không nh ỏ hơn 1,0. Tiêm riêng biệt các dung dịch chuẩn, ghi diện t í ch các pic silybin A, silybin B. Xây dựng đường hồi quy biểu diễn sự phụ thuộc của t ổ ng diện t í ch pic silybin A và silybin B theo nồng độ của silybin chuẩn. Ti ê m dung dịch thử. Ghi sắc ký đồ. Xác định các pic sillychristin, silydianin, silybin A, silybin B, dehydrosilybin, isosilybin A, isosilybin B bằng cách so sánh với sắc ký đồ của dung dịch chuẩn silybin và tính thời gian lưu tương đối của các pic so với pic silybin A. Thời gian lưu tương đối là khoảng 0,68 (với sillychristin); 0,73 (với silydianin); 1,00 (với silybin A); 1,05 (với silybin B); 1,09 (với dehydrosilybin); 1,24 (với isosilybin A); 1,30 (với isosil y bin B). Căn cứ vào diện tích pic thu được từ dung dịch thử, đường h ồ i quy thu được từ các dung dịch silybin chuẩn, tính hàm lượng % của từng thành phần trong dung dịch thử theo silybin (C 2 5 H 22 O 10 ) b ằ ng công thức sau: Trong đó: C là nồng độ (mg/ml) của từng thành phần trong dung dịch thử tính được từ phương trình hồi quy. w là khối lượng cân của mẫu thử đã trừ độ ẩ m (g) Hàm lượng % (theo khối lượng) silymarin bằng tổng hàm lượng phần trăm của từng thành phần. Dược liệu phải chứa không dưới 0,4 % (theo khối lượng) hàm lượng của silymarin tính theo dược liệu khô kiệt. Chế biến Thu hoạch vào mùa thu , hái lấy qu ả ch í n, phơi khô, đập nhẹ, loại b ỏ tạp chất, phơi hoặc sấy khô ở 50 o C đ ế n 60 ° C . B ả o qu ả n Trong bao b ì kín, để nơi khô ráo t hoán g mát, tránh ẩ m, sâu mọt, nấm mốc. Tính vị, qui kinh Vị đắng, tính hàn. Quy kinh can, đởm, phế Công năng chủ trị Thanh trừ thấp nhiệt. Điều trị chứng thấp nhiệt (viêm gan, viêm túi mật, bệnh đau gan, vàng da), chứng phế nhiệt (ho suyễn lâu ngày, có bội nhiễm). Cách dùng, liều lượng Ngày dùng 4 g đến 6 g, dưới dạng thuốc sắc, hoặc phối hợp với các vị thuốc khác. CỎ CỨT LỢN Herba Agerati conyzoides C ỏ hôi, Hoa ngũ sắc Dược liệu là toàn bộ phần trên mặt đất đã phơi hoặc sấy khô của cây C ỏ cứt lợn ( Ageratum conyzoides L.), họ Cúc (Asteraceae). Mô tả Thân h ì nh trụ, phân c à nh nhiều, dài 20 cm đến 40 cm, đường kính 2 mm đến 4 mm. Mặt ngoài thân màu vàng nhạt đến vàng nâu hoặc có màu t í m, có lông mềm, màu trắng. Lá mọc đối, hình trứng hoặc tam giác, đầu nhọn, dài 2 cm đến 6 cm, rộng 0,5 cm đến 5 cm, mép có r ă ng tròn, mặt dưới màu xám nhạt, có 3 gân t ỏ a từ gốc lá, mặt trên sẫm hơn; hai mặt lá đều c ó lông mịn, lá có mùi thơm đặc biệt. Cụm hoa h ì nh đầu xếp thành ngù ở ngọn thân hoặc đầu cành, cuống cụm hoa c ó lông mềm; tổng bao hình đầu gồm những lá bắc xếp thành hai dãy; đầu nhỏ chứa hoa hình ống bé và đều nhau; tràng ngắn có 5 thùy tam giác, hoa màu tím nhạt hoặc trắng ngà; hoa có 5 nhị. Quả bế, màu đen, có 5 sống dọc. Vi phẫu Vi ph ẫ u lá: Gân l á lồi về 2 phía, lồi nhiều về ph í a dưới. Biểu b ì gồm tế bào h ì nh tròn, mang lông che chở đa bào. Sát lớp biểu b ì là hàng tế bào mô dày tròn; mô mềm hẹp. Bó libe-gỗ nằm chính giữa, xếp vòng cung uốn theo gân lá (lồi nhiều về phí a dưới). Tế bào libe nhỏ, xếp xung quanh gỗ. Mạch gỗ đều xếp thành hàng. Biểu b ì phiến lá mang nhiều lỗ khí; hàng tế b à o mô giậu không rõ. Vi phẫu thân: Biểu b ì gồm 1 đến 2 hàng tế bào h ì nh bầu dục nằm ngang, xếp sít nhau mang lông che ch ở đa bào. Dưới lớp biểu bì là 2 đến 3 hàng tế bào mô dày. Mô mềm v ỏ hẹp. R ả i rác sau mô mềm v ỏ là đám tế bào mô cứng. Libe hẹp ở ngoài, gỗ ở trong. Bó gỗ xếp thành vòng tròn, những chỗ lồi bên trong ứng với đám mô c ứ ng ở bên ngoài. Mạch gỗ to nằm rải rác, tập trung nhiều ở những chỗ l ồ i. Mô mềm gỗ h ì nh chữ nhật, xếp thành hàng. Tầng phát sinh libe-gỗ uốn lượn thành vòng tròn. T ế bào mô mềm ruột to, tròn, thành mỏng. Bột Bột màu lục vàng, mùi thơm, vị hơi cay. Soi bột dược liệu dưới kính hiển vi thấy: M ả nh biểu b ì lá gồm các tế bào thành mỏng chứa nhiều lỗ kh í . Lông che ch ở đa bào. Mảnh mô mềm gồm các tế bào h ì nh đa giác, thành mỏng. Mảnh mạch vạch, mạch xoắn. Hạt phấn hoa h ì nh cầu gai, đường kính từ 15 m m đến 25 m m, màu vàng nhạt. Mảnh nhụy hoa có đầu tròn, kết lớp lên nhau. Mảnh cánh hoa cấu tạo b ở i những tế bào th à nh mỏng, bề mặt sần sùi, c ó chất tế bào. Sợi đứng riêng lẻ hoặc tập trung thành bó. Các bó sợi có mấu lồi nhọn. Định tính A. Lấy 2 g bột dược liệu, thêm 30 ml ethanol 90 % (TT) , đun sôi hồi lưu trên cách thủy 30 min, lọc. Lấy 1 ml dịch lọc cho vào bát sứ, để bay hơi tự nhiên đến cắn, nhỏ lên cắn 1 giọt acid sulfuric (TT) , sẽ thấy các chỗ khác nhau có màu xanh, vàng cam. Các màu này chuyển dần sang nâu rồi nâu xỉn. B. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung m ô i khai triển: Toluen - ethyl acetat (93 : 7). Dung dịch th ử: Lấy 1,0 g bột dược liệu, thêm 10 ml n-hexan (TT) , lắc trên máy lắc trong 30 min, lọc. Dùng dịch lọc để chấm sắc ký. Dung dịch đối chiếu: Lấy 1,0 g bột cây Hoa ngũ sắc (mẫu chuẩn) tiến hành chiết như mẫu thử. C á ch tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l mỗi dung dịch thử và dung dịch đối chiếu. Sau khi triển khai, lấy bản mỏng ra, để khô ngoài không kh í , phun lên bản mỏng dung dịch vanilin 1 % trong acid sul f ur i c ( TT ) , s ấ y ở 120 ° C đ ế n khi hiện r õ vết. Sắc ký đồ của dung dịch thử ph ả i có các vết giống với các vết của dung dịch đối chiếu về màu sắc và vị trí. Độ ẩ m Không quá 13,0 % (Phụ lục 12.13). Dùng 10 g bột thô dược liệu. Tro toàn phần Không quá 13,0 % (Phụ lục 9.8). Tạp chất Không quá 1,0 % (Phụ lục 12.11). Tỷ lệ vụn nát Qua rây có k í ch thước mắt rây 4 mm: Không quá 8 % (Phụ lục 12.12). Định l ượ ng Tiến hành theo phương pháp định lượng tinh dầu trong dược liệu (Phụ lục 12.7). Dùng 50 g dược liệu đã cắt nhỏ. C ất kéo hơi nước với 300 ml nước trong 3 h, tốc độ cất 2 đến 3 ml/min, dùng 0,2 đến 0,3 ml xylen (TT) . Dược liệu phải chứa ít nhất 0,3 % tinh d ầ u (tính theo dược liệu khô kiệt). Chế biến Thu hái quanh năm, tốt nhất là vào tháng 9, khi cây vừa ra hoa, lúc trời khô ráo, cắt lấy phần trên m ặ t đất, rửa sạch, dùng tươi hoặc phơi trong bóng râm hay sấy ở 30 o C đến 40 ° C đến khô, cắt thành đoạn dài 3 cm đến 5 cm, khi dùng sao vàng. Bảo quản Trong bao b ì k í n, để nơi t hoán g mát, tránh ẩm, sâu mọt. Tính vị, qui kinh Vị hơi đắng, mùi thơm. Tính bình. Quy kinh phế, tâm. Công năng, chủ trị Chỉ huyết, tiêu viêm. Chủ trị băng huyết, rong huyết, đa kinh, chảy máu cam, chảy máu chân răng, viêm mũi, viêm xoang mũi dị ứng. Cách dùng, liều lượng Dùng tươ i, thêm ít muối, giã nát, vắt lấy nước cốt, uống khi b ị xuất huyết, hoặc băng kinh, băng huyết; hoặc g iã lá tươi, vắt lấy dịch, nhỏ vào lỗ mũi khi viêm xoang. Ngoài ra còn dùng dưới dạng thuốc sắc uống. Hiện nay, hoa ngũ sắc còn được điều chế dạng thuốc xịt, trị viêm xoang mũi dị ứng hoặc viêm mũi mạn tính. Dùng ngoài, cây tươi nấu nước gội đầu, tắm ghẻ. DẦU GẤC Oleum Momordicae Dầu ép từ màng đỏ phơi hay sấy khô của hạt cây Gấc ( Momordica cochinchinensis (Lour.) S preng), họ Bí (Cucurbitaceae). Tính chất Chất l ỏ ng sánh, trong, màu đỏ, mùi thơm ngọt đặc biệt, v ị béo không khé cổ. Có thể có cắn carotenoid khi đ ể lâu hoặc khi để ở nhiệt độ 0 ° C đến 5 ° C . T ỷ trọng Ở 20 °C: 0,916 đến 0,925 (Phụ lục 6.5, phương pháp dùng picnomet). Ch ỉ số khúc xạ Ở 20 °C: 1,470 đến 1,472 (Phụ lục 6.1). Ch ỉ số iod 72 đến 88 (Phụ lục 7.5, ph ươ ng pháp iod bromid). Độ nhiễm khuẩn Yêu cầu giới hạn nhiễm khuẩn: Đạt yêu cầu mức 4 (Phụ lục 13.6). Định t í nh A. Định tính b -caroten và lycopen: Trong phép thử định lượng b -caroten và lycopen, trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải cho các pic có thời gian lưu tương ứng với thời gian lưu của pic b -caroten và lycopen trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn. B. Định tính acid linoleic và oleic: Trong phép thử định lượng acid béo không no, trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải cho các pic có thời gian lưu tương ứng với thời gian lưu của pic acid oleic và acid linoleic trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn. Định lượng Định lượng b -caroten và lycopen Phương pháp sắc ký lỏng (Phụ lục 5.3). Pha động: Hỗn hợp dung m ô i acetonitr i l - methanol - dicloromethan được sử dụng theo chương trình dung môi như sau: Thời gian (min) Acetonitril (%) Methanol (%) Diclomethan (%) 0 → 15 100 → 20 0 → 10 0 → 70 16 → 25 20 10 70 Dung dịch chuẩn: Hòa tan lycopen và b -caroten chuẩn trong diclorometan (TT) để được dung dịch chứa lycopen và b -caroten c ó n ồ ng độ lần lượt là 10 m g/ml và 5 m g/ml. Dung dịch thử : Cân chính xác khoảng 1 g dầu g ấ c vào bình định mức 25 ml, thêm 10 ml ether dầu h ỏa (khoảng sôi 40 ° C đến 60 °C) ( TT ) , lắc kỹ cho tan, thêm ether d ầ u h ỏa (kho ả ng sôi 40 ° C đến 60 o C ) (TT) đến vạch, lắc đều. Hút chính xác 2,0 ml dung dịch này chuyển vào một cột th ủy tinh (dài khoảng 20 cm, đường kính trong khoảng 1,2 cm, phía dưới có vòi kh ó a để điều chỉnh tốc độ dòng) có chứa 1 g bột nhôm oxyd trung tính (c ỡ hạt 63 m m đến 200 m m và đã được sấy ở 120 ° C trong 3 h để hoạt hóa ). Cho 20 ml ether dầu h ỏa (khoảng sôi 40 ° C đến 60 °C) (TT) chảy qua cột với tốc độ khoảng 30 giọt/min. Hứng lấy dịch chiết ether dầu h ỏa , tiếp tục cho 30 ml dicloromethan (TT) chảy qua cột với tốc độ như trên. Gộp dịch chiết dicloromethan và dịch chiết ether dầu h ỏa , làm bay hơi dung môi đến gần khô bằng dòng khí nitơ. Dùng dicloromethan (TT) để hòa tan và chuy ể n toàn bộ cắn vào bình định mức th ủy tinh màu nâu 20 ml, thêm dicloromethan (TT) đến vạch, lắc đều, lọc qua màng lợc cỡ 0,45 m m, thu được dung dịch thử. Điều kiện sắc ký. Cột thép kh ô ng gỉ k í ch thước (25 cm x 4,6 mm) được nhồi pha tĩnh C (10 m m) hoặc tương đương. Nhiệt độ cột: 30 ° C Detector UV-VIS đặt ở bước sóng 476 nm. Tốc độ dòng: 1 ml/min. Thể tích tiêm: 20 m l. Cách tiến hành: Kiểm tra độ ổn định của hệ thống sắc ký. Tiêm 6 lần lặp lại hỗn hợp dung dịch hai chuẩn lycopen và b -caroten có nồng độ lần lượt là 10 m g/ml và 5 m g/ml, độ lệch chuẩn tương đối của các diện tích pic lycopen và b -caroten không được lớn hơn 2,0 %. Tiêm dung dịch thử và dung dịch chuẩn, ghi thời gian lưu và diện tích pic của lycopen và b -caroten trong mỗi dung dịch. Tính hàm lượng lycopen và b -caroten trong chế phẩm dựa vào diện t í ch pic trên sắc ký đồ của dung dịch chuẩn, dung dịch thử và nồng độ lycopen và b -caroten trong dung dịch chuẩn. Hàm lượng lycopen (C 40 H 56 ) không được dưới 0,05 %, b -caroten (C 40 H 56 ) không được dưới 0,1 % trong chế phẩm d ầu Gấc. Định lượng acid béo không no Phương pháp sắc ký khí (Phụ lục 5.2). Dung dịch chuẩn nội: Hòa tan acid pentadecanoic trong n-hexan (TT) để được dung dịch có nồng độ là 100 m g/ml. Dung dịch chuẩn: Cân ch í nh xác khoảng 50 mg mỗi chất chuẩn ac i d linoleic, acid oleic cho vào bình định m ứ c 100 ml, hòa tan trong n-hexan (TT) và thêm n-hexan (TT) đến vạch, lắc đều, thu được dung dịch hỗn hợp acid linoleic, oleic có nồng độ mỗi chất khoảng 500 m g/ml. Lấy 100 m L dung dịch trên cho vào ống nghiệm 20 ml có nút xoáy, đệm cao su, thêm 1 ml dung dịch chuẩn nội. Loại d ung môi n-hexan b ằ ng khí nitơ. Thêm vào ống nghiệm 2 ml dung dịch natr i hydroxyd 0,5 N trong methanol (TT) , đậy k í n nắp, đun cách thủy ở 70 ° C trong thời gian 20 min, cho tiếp 2 ml dung dịch boron tri f luorid 20 % trong methanol , sục khí nitrogen, đun cách th ủy ở 70 ° C trong 30 min. Chiết bằng n-hexan (TT) 3 lần, mỗi lần 5 ml. Gộp dịch chiết n-hexan, làm bay hơi dung môi bằng dòng khí nitrogen có gia nhiệt ở 60 ° C đến cắn, hòa tan cắn bằng 1 ml n-hexan (TT) . Dung dịch thử: Cân chính xác 500 mg dầu gấc cho vào bình định mức có thể tích 100 ml, hòa tan bằng n-hexan (TT) và thêm n-hexan (TT) đến vạch, lắc đều, lấy chính xác 0,1 ml cho vào ố ng nghiệm 20 ml có nút xoáy, thêm 1 ml dung dịch chất chuẩn nội. Loại dung môi bằng khí nitrogen. Sau đó tiến hành tương tự như với dung dịch chuẩn bắt đầu từ câu “Thêm vào ống nghiệm 2 ml .... Hòa tan cắn bằng 1 ml n-hexan (TT) ” . Điều kiện sắc ký khí: Cột sắc ký khí mao quản HP-1 kích thước (30 m x 0,32 mm x 0,25 m m) hoặc tương đương. Detector ion hóa ngọn l ử a: 290 o C . Tốc độ dòng khí detector: Hydrogen là 35 ml/min, không kh í là 400 ml/min. Nhiệt độ buồng tiêm mẫu 250 ° C . Nhiệt độ cột: Nhiệt độ ban đầu 100 ° C giữ trong 2 min, tăng đến 200 ° C với tốc độ 10 ° C /min, giữ trong 3 min; tăng đến 250 ° C với tốc độ 5 ° C /min, giữ trong 5 min. Khí mang nitrogen với tốc độ dòng 1 ml/min. Bơm mẫu theo kiểu chia dòng với t ỷ lệ 5 : 1 Th ể t í ch bơm mẫu 1 m l. C á ch tiến hành: Kiểm tra độ ổn định của hệ thống sắc ký khí. Tiêm 6 lần lặp lại dung dịch chuẩn. Độ lệch chuẩn tương đối của các tỷ lệ diện tích pic giữa acid linoleic và acid oleic với diện tích pic của chuẩn nội không được lớn hơn 1,5 %. Tiến hành sắc ký lần lượt với dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Ghi thời gian lưu và diện tích pic acid linoleic, acid oleic, chuẩn nội trong mỗi dung dịch. Độ phân giải giữa pic methyl linoleat và pic methyl oleat không dưới 1,5. Tính hàm lượng của acid linoleic, acid oleic theo tỷ lệ diện tích giữa pic acid tương ứng so với pic chuẩn nội thu được trên sắc ký đồ của dung dịch thử, dung dịch chuẩn và nồng độ a c id linoleic và acid oleic trong dung dịch chuẩn. Hàm lượng acid linoleic (C 18 H 32 O 2 ) không được dưới 10 %, acid oleic (C 18 H 3 4 O 2 ) không được dưới 30 %. Bảo quản Bảo qu ả n trong bao bì k í n, đ ể nơi khô mát, tránh ánh sáng. DÂY THÌA CANH Caulis et folium Gymnemae sylvestr i s Cành và lá phơi hay sấy khô của cây Dây thìa canh [ Gymnema sylvestre (Retz.) R. Br. ex Schult.], họ Thiên lý (Ascl e piadaceae). Mô tả Dược liệu chưa cắt đoạn có dạng dây leo, dài tới 6 m, đường kính tới 3 mm. Thường cắt đoạn dài 1,5 cm đến 3 cm. Khi khô có màu xanh lục. Lá có phiến bầu dục hoặc xoan ngược thon dài 6 cm đến 7 cm , rộng 2,5 cm đến 5 cm, đầu nhọn có mũi, gân phụ 4 đến 6 cặp, rõ ở mặt dưới, nhăn lúc khô; cuống dài 5 cm đến 8 cm. Vi ph ẫ u L á : Phần gân lá: Hơi lồi ở mặt trên, từ dưới lên trên bao gồm: biểu b ì dưới, gồm một lớp tế bào h ì nh tròn, đ ô i lúc có lông che ch ở đa bào; sát với biểu bì l à 3 l ớ p đến 5 lớp m ô dày dưới, c ó thành dày; bó libe gỗ gồm có các mạch gỗ phía trong, cung libe ở ngoài bao quanh tủy ở giữa gân chính; mô mềm gồm các tế bào hình trứng thành mỏng, rải rác trong g â n lá c ó tinh thể calci oxalat h ì nh cầu gai; mô dày trên gồm 3 đến 4 lớp tế bào có cấu tạo tương tự như mô dày dưới; biểu b ì trên gồm một lớp tế bào h ì nh chữ nhật. Phần phiến lá: Biểu bì trên và dưới gồm một lớp tế bào h ì nh chữ nhật, xếp đều đặn, có mang lông che ch ở đa bào. Mô giậu cấu tạo bởi 2 đến 3 hàng t ế bào h ì nh chữ nhật xếp vuông góc biểu bì trên, chiếm một phần năm bề dày phiến lá. Mô khuy ế t n ằ m ở phần thịt lá, cấu tạo b ở i những tế bào tròn x ế p lộn xộn, để h ở những khuyết nh ỏ . Tiếp giáp giữa mô khuyết và mô giậu là các bó libe-gỗ của gân phụ và các mạch. Thân: Mặt cắt thân h ì nh tròn, từ ngo à i vào trong bao gồm: lớp bần, gồm 2 đến 3 hàng tế bào h ì nh chữ nhật xếp thành hàng đồng tâm, có nhiều lỗ vỏ lớn. Ở thân non là lớp biểu bì gồm 1 lớp tế bào hình chữ nhật, xếp đ ều đặn thành hàng, có nhiều lông che chở đa bào; mô mềm v ỏ gồm nhiều lớp tế bào h ì nh trứng, thành mỏng; các bó sợi liền nhau hoặc tạo thành đám; libe-gỗ gồm có libe quanh tủy, bao xung quanh mạch gỗ phía trong; gỗ cấp hai xếp thành vòng tròn để h ở các tia ruột rất nhỏ; trong cùng là lớp mô mềm ruột. Bột Màu xanh, mùi thơm nhẹ. Soi dưới kính hiển vi có các đặc điểm sau: Lông che ch ở đa bào; mảnh mô mềm; m ả nh biểu b ì mang lỗ khí; tế bào lỗ khí; mảnh bần gồm các tế bào thành mỏng; tinh thể calci oxalat h ì nh cầu gai; có nhiều mảnh mạch: mạch xoắn, mạch vạch, mạch đồng tiền; sợi và bó sợi. Định tính A. Cho vào ống nghiệm to 1 g bột dược liệu, thêm 5 ml nước , đun sôi nhẹ, lọc nóng. Dịch lọc cho vào ống nghiệm to, thêm 10 ml nước . Lắc mạnh trong v ò ng 2 min theo chiều dọc của ống nghiệm. Xuất hiện cột bọt cao khoảng 4 cm, bền trong 15 min. B. Lấy 2 g bột dược liệu vào ống nghiệm to, thêm 10 ml ethanol 96 % (TT) , đun nóng khoảng 80 ° C trong 10 min, lọc nóng. Bốc hơi dịch lọc tới cắn. Thêm 1 ml cloro f orm (TT) , lắc cho tan cắn. Thêm 1 ml acid sulfuric (TT) , lắc đều. Xuất hiện màu đ ỏ . Độ ẩ m Không quá 13,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g, 85 ° C , 3 h). Tro toàn ph ầ n Không quá 10,0 % (Phụ lục 9.8). Tạp chất Không quá 1,0 % (Phụ lục 12.11). Chất chi ế t được trong d ược li ệ u Không dưới 25,0 % t í nh theo dược liệu khô kiệt. Tiến hành theo phương pháp chiết nóng (Phụ lục 12.10). Dùng nước làm dung môi. Chế biến Thu hái quanh năm, phơi hoặc sấy khô, thái đoạn 3 cm đến 5 cm, khi dùng sao vàng. Bảo quản Để nơi khô, tránh ẩ m. Tính vị, qui kinh Vị đắng, tính hàn. Quy kinh phế, tỳ, thận. Công năng, chủ trị Lợi tiểu, nhuận tràng, hạ đường huyết. Ch ủ trị tiểu tiện bí dắt, tiểu vàng đ ỏ , tiểu đường, táo bón do nhiệt. Cách dùng, liều l ượ ng Ngày dùng 10 g đến 12 g, dưới dạng thu ố c sắc. GIẢO CỔ LAM Herba Gynostemmae Phần trên mặt đất đã phơi hay sấy khô của cây Giảo c ổ lam [ Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) Makino], họ Bí (Cucurbitacea e ). Mô t ả Phần trên mặt đ ấ t có dạng dây leo; thân hình trụ, có góc cạnh, dài 0,3 m đến 1 m, phân đốt, khoảng cách giữa các đốt từ 6 cm đến 10 cm, mang tua cuốn mọc cùng phía cuống lá và lá. Lá kép h ì nh chân ch i m có 5 đến 7 lá chét, lá chét ở giữa thường lớn hơn lá chét ở bên, cuống lá dài 3 cm đến 5 cm. Phiến lá màu lục hay hơi vàng nâu, mép có răng cưa tròn. Vị đắng, ngọt. Vi phẫu Thân: Lớp biểu bì l à những tế bào tròn, nh ỏ đều đặn, xếp thành hàng, thành tế bào phía ngoài hóa cutin. Mô dày cấu tạo k ho ả n g 2 đến 3 lớp tế bào thành dày. Mô dày phát triển ở phần lồi. M ô mềm vỏ là những tế bào hình trứng có thành mỏng. Mô cứng tế bào h ì nh đa giác thành dày hóa gỗ tạo thành vòng liên tục u ố n theo chỗ lồi lõm của thân. Phía trong mô cứng là mô mềm ruột có những bó libe-gỗ xếp thành vòng tương ứ ng với phần lồi của thân. Phía trong các bó libe-gỗ xếp xen k ẽ tạo thành vòng thứ 2. Bó libe-gỗ có mạch gỗ ở giữa và libe xung quanh, libe ở phía ngoài phát triển hơn phía trong. L á : Gân lá: Biểu b ì trên gồm những tế bào hình chữ nhật thư ờ ng có lông che ch ở đa bào, các tế b à o ngắn. Biểu bì dưới cấu tạo b ở i những tế bào hình tròn, xếp thành hàng. Mô dày sát biểu b ì trên và dưới gồm 2 đến 3 lớp tế bào thành dày. Bó libe-gỗ của gân chính c ấ u tạo b ở i một cung libe bao quanh cung gỗ. M ô mềm gỗ gồm nhữn g tế bào thành mỏng có h ì nh dạng thay đ ổ i. Phiến lá: Biểu bì trên và dưới có một lớp t ế bào hình chữ nhật thỉnh thoảng có lông tiết đầu đơn bào. Dưới biểu b ì trên l à lớp mô mềm giậu gồm 1 đến 2 h à ng tế bào nhỏ. Mô mềm có 2 đến 3 lớp tế bào thành mỏng. Bột Bột màu vàng xanh; lông che ch ở đa bào, lông tiết, mảnh phiến lá có mạch xoắn, mảnh biểu b ì lá mang lỗ khí, mạch xoắn, sợi xếp thành bó hay đứng riêng lẻ. Mảnh biểu bì có các u lồi. Định tính L ấ y 3 g bột dược liệu, thêm 20 ml ethanol 96 % (TT) , đun sôi cách thủy 10 min. Lọc, lấy dịch lọc làm các phản ứng sau: Lấy 2 ml dịch lọc cho vào ố ng nghiệm, thêm một ít bột magnesi (TT) và 3 đến 4 giọt acid hydrocloric (TT) . Sau vài phút màu của dung dịch chuyển từ vàng sang hồng. Lấy 1 ml dịch lọc cho v à o ống nghiệm, thêm 3 giọt dung dịch sắt (III) clorid 5 % (TT) sẽ xuất hiện màu xanh đen. Lấy 1 ml dịch lọc cho vào ống nghiệm to, thêm 5 ml nước c ấ t, lắc mạnh trong 2 min. Để yên, cột bọt bền sau 15 min. Độ ẩ m Không quá 13,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g, 100 ° C , 5 h). Tro toàn phần Không quá 10,0 % (Phụ lục 9.8). Tro kh ô ng tan trong ac i d hydroc l oric Không quá 3,0 % (Phụ lục 9.7). Tạp chất Không được có đất, cát, sỏi (Phụ lục 12.11). Kim loại nặng Không quá 2,0 phần triệu Pb; 1,0 phần triệu Cd. 0,5 ph ầ n triệu Hg; 1,0 phần triệu As (Phụ lục 9.4.11). Định lượng Cân ch í nh xác khoảng 10 g bột dược liệu đã xác định độ ẩm cho vào túi giấy lọc, đặt túi vào b ì nh Soxhlet, chiết bằng cloroform (TT) đến khi dịch chiết không còn màu (để loại chlorophyl). Loại b ỏ dịch chiết cloro f or . Sau đó chi ế t bằng methanol (TT) trong 2 h. Lọc, l ấ y dịch lọc cất thu hồi dung môi đến còn khoảng 20 ml, rót từ từ vào 100 ml aceton (TT) , khu ấ y đều, sẽ xuất hiện tủa, lọc lấy tủa, hòa tan tủa vào 50 ml nước n ó ng, đun cách thủy cho tan hết. Lọc l ấ y dịch lọc vào bình gạn, chiết saponin bằng n-butanol (TT) 8 lần, mỗi lần 25 ml cho đến khi kiệt saponin. Gộp dịch chiết, cất thu hồi dung môi, cô cách thủy đến khô. S ấy cắn ở 60 ° C đến khối lượng không đ ổ i. Cân và tính hàm lượng saponin trong dược liệu theo công thức sau: Trong đó: a là khối lượng cắn khô saponin (g); m là khối lượng dược liệu đem định lượng (g); d là độ ẩm dược liệu (%). Hàm lượng saponin toàn phần trong dược liệu không được ít hơn 4,5 % tính theo dược liệu khô kiệt. Chế biến Thu hái vào mùa hạ, rửa sạch, phơi khô, cắt đoạn ngắn 2 cm đến 3 cm, phơi hoặc sấy khô. Khi dùng sao v à ng. Bảo quản Trong bao b ì kín, để nơi khô, t hoán g, tránh ẩ m, sâu mọt. T í nh v ị , qui kinh Vị đắng. Tính hàn. Quy kinh can, phế. Công năng chủ trị Thanh nhiệt giải độc, chỉ ho, trừ đờm. Chủ trị đợt cấp của viêm phế quản mạn tính, viêm gan virus, viêm thận, viêm dạ d ày cấp, bệnh tiểu đường, chứng tăng mỡ máu. Cách d ù ng, liều lượng Ngày dùng 15 g đến 30 g, dưới dạng thuốc sắc, hoặc có th ể tán thành bột thô làm chè hãm uống. KHÔI (Lá) Folium Ardisiae L á phơi hay sấy khô của cây Khôi ( Ardisia sylvestris Pitard), họ Đơn nem (Myrsinaceae). Mô tả Lá hình mác thuôn, dài 25 cm đến 35 cm, rộng 6 cm đến 10 cm, cuống lá dài 1,5 cm đến 3 cm, phiến lá nguyên, mép có khía răng cưa rất nh ỏ , đều và sít nhau, mặt trên màu xanh lục, mặt dưới màu tím c ó nhiều chấm nh ỏ , hai mặt đều có lông mịn như nhung. Vi phẫu Gân ch í nh: Lõm ở phía trên, lồi ở phía dưới. Trên lớp biểu bì c ó lông che ch ở đa bào, lông tiết chân đơn bào, đầu đa bào. Biểu bì l à một lớp tế bào xếp đều đặn. Mô dày gồm những tế bào có th à nh dày nằm sát dưới bi ể u bì. Mô mềm gồm những tế bào hình tròn thành mỏng, rải rác có các ống tiết. Các bó libe-gỗ xếp gần sát nhau th à nh hình vòng cung; mỗi bó libe-gỗ có libe ở ngoài, gỗ ở trong. Mô mềm ruột là những tế bào h ì nh tròn to thành rất mỏng, rải rác có những ố ng ti ế t. Phiến lá: Dưới lớp biểu b ì trên là một hàng tế bào mô giậu, mô mềm khuyết gồm các tế bào nh ỏ th à nh mỏng, xếp không đều. Bột Bột màu nâu xám, mùi thơm, vị ngọt mát. Có nhiều lông che ch ở đa bào, lông tiết chân đơn bào, đầu đa bào, mảnh mô mềm, lỗ khí, có nhiều mạch xoắn, tinh thể calci oxalat hình cầu gai. Định tính A. Lấy 3 g bột dược liệu, thêm 20 ml nước cất , đun sôi trong 2 đến 3 min, lọc qua giấy lọc, lấy dịch lọc làm các phản ứng sau: Lấy 1 ml dịch I ọ c, thêm 2 giọt dung dịch sắt (III) clorid (TT) sẽ xuất hiện màu xanh đen. Lấy 1 ml dịch lọc, thêm 2 giọt dung dịch gelatin 1 % (TT) , sẽ có tủa bông trắng. B. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel GF 2 5 4 Dung m ô i khai triển: Ethyl acetat - cloro f orm - acid f ormic (3 : 3 : 1). Dung dịch thử : Lấy 3 g bột dược liệu cho vào túi giấy lọc và đặt vào b ì nh Soxhlet, loại tạp bằng ether dầu hỏa (TT) ( khoảng sôi từ 40 ° C đến 70 °C) đến khi dịch chiết không còn màu, lấy bã dược liệu, chiết bằng 30 ml ethyl acetat (TT) trong 2 h, lấy dịch chiết, cất loại dung môi tới cắn khô. Hòa tan cắn trong 1 ml methanol (TT) được dung dịch thử. Dung dịch đối chiếu: Dùng 3 g bột lá Khôi (mẫu chuẩn), tiến hành chiết như dung dịch thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt 10 m l mỗi dung dịch trên lên bản mỏng. Sau khi triển khai, lấy b ả n mỏng r a đ ể khô ở nhiệt độ phòng. Phun dung dịch acid sulfuric 10 % trong ethanol (TT) . S ấy nóng tấm sắc ký đến khi hiện màu các vết. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có các vết cùng giá tr ị R f và màu sắc với các vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu. Độ ẩ m Không quá 12,0 % (Phụ lục 9.6, 2 g, 100 ° C , 5 h). Tro toàn phần Không quá 20,0 % (Phụ lục 9.8). Tạp chất Không được có đất, đá, sỏi (Phụ lục 12.11). Kim loại nặng Không quá 2,0 phần triệu Pb; 0,5 phần triệu Cd; 0,5 phần triệu Hg; 1,0 phần triệu As (Phụ lục 9.4.11). Chất ch iế t được trong dược liệu Không ít hơn 10,0 % tín h theo dược liệu khô kiệt. Tiến hành theo phương pháp chi ế t nóng (Phụ lục 12.10), dùng ethanol 96 % (TT) l à m dung môi. Chế biến Sau khi thu hái, rửa sạch, phơi khô. Khi dùng, cắt đoạn dài 3 cm đến 5 cm và vi sao. Bảo quản Đ ể nơi khô, t hoán g, tránh ẩ m. Tính v ị , qui kinh Vị nhạt. Tính bình. Quy kinh Tỳ, vị. Công năng chủ tr ì Giáng vị khí, hòa vị, chỉ thống. Chủ trị đau dạ dày thể đa toan, nuốt chua, ợ hơi. Cách dùng, liều lượng Ngày dùng 12 g đến 16 g, d ư ới dạng thuốc sắc, hoặc thuốc bột. Ngoài ra còn phối hợp lá Khôi với lá Vối, lá Hòe nấu nước tắm tr ị ngứa lở. Ghi chú: Loại lá Khôi c ó hai mặt đều xanh, không dùng. LÁ MÓNG (Lá) Folium Lawsoniae Lá tươi hoặc đã phơi hay sấy khô của cây Lá móng ( Lawsonia inermis L. ), h ọ Tử vi (Lythraceae). Mô t ả Lá hình trứng, gốc lá thuôn, đầu nhọn, dài 2 cm đến 3 cm, rộng 1 cm đến 1,5 cm, cuống ngắn mép lá nguyên hơi lượn sóng, mặt trên màu lục, mặt dưới màu nâu nhạt. Vi phẫu Gân chính: Gân lá hơi lồi ở phía dưới, hơi lõm và nhọn ở phía trên. Biểu b ì trên và dưới là một lớp tế bào xếp đều đặn. Sau biểu b ì trên và dưới là lớp mô dày có 2 đến 3 hàng tế bào có thành dày ở góc. Mô mềm gồm các tế bào h ì nh đa giác thành mỏng. Rải rác trong mô mềm có calci oxalat hình cầu gai. Giữa gân chính l à những b ó libe-gỗ xếp thành hình cung, libe ở phía trên và dưới, các bó gỗ ở trong. Phiến lá: Dưới lớp biểu bì trên l à 2 đến 3 hàng tế bào mô giậu, mô mềm rải rác có tinh thể calci oxalat hình cầu g a i. Bột Bột có màu xanh lục. Soi dưới kính hiển vi thấy: M ả nh mô mềm mang tinh bột, tinh thể calci oxalat hình cầu gai, m ả nh mạch xoắn, mạch điểm, mạch thang. Định tính A. Lấy khoảng 5 g bột dược liệu cho vào bình nón, thêm 30 ml ethanol 96 % (TT) , đun cách thủ y khoảng 10 min, lọc, dịch lọc làm các phản ứng sau: Cho 1 ml dịch lọc vào ống nghiệm, thêm ít bột magnesi (TT) và 4 đến 5 giọt acid hydrocloric (TT) . lắc đều rồi đặt vào b ì nh cách th ủy vài phút sẽ xuất hiện màu đỏ đậm. Nhỏ 1 giọt dịch lọc lên tờ giấy lọc, sấy nhẹ cho khô rồi đặt trên miệng lọ amoniac đặc, thấy màu vàng của vết đậm lên. Cho vào ống nghiệm 1 ml dịch lọc, thêm 2 đến 3 giọt dung dịch sắt (III) clorid 5 % (TT) sẽ xuất hiện màu xanh đen. L ấ y 1 ml dịch lọc cho vào ống nghiệm to, thêm 5 ml nước , lắc mạnh ống nghiệm theo chiều dọc sẽ có cột bọt bền 15 min. B. Lấy 5 g bột dược liệu, thêm 10 ml methanol (TT) và 10 ml dung dịch natri hydroxyd 1 N (TT) , đun hồi lưu 15 min, lọc nóng. Đun cách thủy dịch lọc để loại hết methanol và thu được dịch chiết nước. Acid hóa dịch chiết nước bằng acid hydrocloric (TT) đến pH 6, sau đó lắc kỹ với 5 ml cloro f orm (TT) , gạn lớp cloro f orm vào ống nghiệm, thêm 3 ml amoniac (TT) , lắc đều, lớp amoniac sẽ xuất hiện màu đỏ. Độ ẩm Kh ô ng quá 12,0 % (Phụ lục 9.6, 2 g, 100 ° C , 5 h). Tỉ lệ vụn nát Qua rây có kích thước mắt rây 4 mm: Không quá 1,0 % (Phụ lục 12.12). Tạp chất (Phụ lục 12.11) Tạp chất vô cơ: Không được có. Bộ phận khác của cây: Không quá 2,0 %. Chế biến Thu hái lá, phơi khô hoặc sấy khô. Khi dùng tiến hành vi sao. B ảo quản Để nơi khô mát, tránh ẩm. Tính vị, qui kinh V ị đ ắ ng hơi chát. T í nh ấm. Quy kinh can, thận. Công năng chủ trị Hoạt huyết, tán ứ. Chủ trị đau nhức xương khớp, tê bại chân tay, bế kinh, hoặc phụ nữ kinh n g uyệt không đều. Còn dùng khi b ị ch ấ n thương sưng tấy cơ nhục, sang lở, mụn nhọt, hắc l à o, n ấ m móng tay, móng chân, r ắ n cắn. Cách dùng, liều lượng Ngày dùng 8 g đ ế n 12 g, dưới dạng thu ố c sắc. Dùng ngoài: Lấy Lá móng giã nát, trộn với giấm thành bột nhão đắp vào nơi bị sưng đau, hoặc nhọt độc, hoặc vết rắn cắn . Cũng có thể nấu nước ngâm rửa. Kiêng k ỵ Phụ nữ có thai, hoặc đa kinh không dùng. LINH CHI Ganoderma Nấm lim, Nấm trường thọ Thể quả hóa gỗ đã phơi hay sấy khô của Linh chi [ Ganoderma lucidum (Leyss. ex Fr.) Karst.) , họ Nấm lim (Ganodermataceae). Mô t ả Thể quả dạng h ì nh thận, hình tròn hay hình quạt, hóa gỗ, cứng, đường k í nh 5 cm đến 18 cm, dày 1 cm đ ế n 2 cm. Mặt trên màu nâu vàng đ ế n n â u đỏ, bóng loáng như đánh vecni, c ó nhữn g vòng đồng tâm và nếp nhăn tỏa ra, mép mỏng, nhẵn, hơi lượn sóng. Mặt dưới màu vàng nâu đ ế n nâu nhạt với các l ỗ nhỏ li ti. Phần trong xốp, màu trắng đến nâu nhạt. Cuống hình trụ, đính lệch, có khi phân nhánh, dài 6 cm đến 10 cm, đường kính 1 cm đến 3,5 cm, màu nâu đỏ đến nâu đen. Mùi thơm nhẹ, vị đắng. Bột Bột màu vàng nâu. Soi bột dưới kính hiển vi thấy: Sợi nấm rải rác hoặc tụ thành đám, không màu hoặc nâu nhạt, mảnh, hơi cong, phân nhánh, đường kính 2,5 m m đến 6 m m. Bào t ử h ì nh trứng, màu nâu, đứng riêng lẻ hay tụ thành từng đám, d ài 8 m m đến 12 m m, rộng 5 m m đến 8 m m, đ ỉ nh trơn nhẵn, lớp v ỏ ngoài không màu, lớp v ỏ trong có nhiều chỗ lồi ra. Định tính A. Lấy 2 g bột dược liệu, thêm 20 ml ethanol 96 % (TT) , đun sôi h ồ i lưu 1 h, lọc. Nhỏ vài giọt dịch lọc lên tờ giấy lọc, sấy nhẹ cho khô, phun hỗn hợp dung dịch sắt (III) clorid 0,9 % (TT) và dung dịch kali f eric y anid 0,6 % (TT) theo tỷ lệ (1 : 1), sẽ có màu xanh lơ. B. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai tri ể n: Ether dầu hỏa (khoảng sôi 60 ° C đến 90 °C) - ether ethylic - acid f ormic (15 : 5 : 1). Dung dịch thử : Lấy 2 g bột thô dược liệu, thêm 30 ml methanol (TT) , đun hồi lưu trong 30 min, lọc. Bốc hơi dịch lọc trên cách thủy đến cạn. Hòa cắn trong 2 ml methanol (TT) . Dung dịch đối chiếu: Lấy 2 g bột thô Linh chi (mẫu chuẩn) tiến hành chiết như mẫu thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 5 m l mỗi dung dịch thử và dung dịch đối chiếu. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 10 cm đến 12 cm, lấy bản mỏng ra, để khô trong không khí, quan sát dưới đèn tử ngoại, bước sóng 366 nm. Sắc ký đồ của dung dịch thử phải có các vết giống với các vết của dung dịch đối chiếu về màu sắc và vị trí (c ó ít nhất 4 vết phát quang màu vàng ánh xanh, trong đ ó có vết th ứ hai từ trên xuống có cường độ đậm hơn nhiều so với các vết khác). Độ ẩ m Không quá 17,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g; 100 °C; 5 h). Tro toàn phần Không quá 3,0 % (Phụ lục 9.8). Tro không tan trong acid Không quá 0,5 % (Phụ lục 9.7). Chất chiết được trong d ược liệu Không ít hơn 3,0 % tính theo dược liệu khô kiệt. Tiến hành theo phương pháp chiết nóng (Phụ lục 12.10). Dùng ethanol 95 % (TT) làm dung môi. Chế biến Thu hái quanh năm, lúc trời khô r á o, loại bỏ tạp chất, phơi khô trong râm hay sấy ở 40 ° C đến 50 ° C đến khô. Bào ch ế Đem ph ầ n th ể quả phơi khô hoặc sấy khô ở nhiệt độ 50 ° C đến 60 ° C đồ cho mềm rồi thái phiến dài 5 cm đến 7 cm, dày 2 mm đến 3 mm, phơi hoặc sấy cho khô. B ả o quản Trong bao b ì k í n, để nơi khô ráo, tránh mốc mọt, sâu bọ. Tính vị, qui kinh Vị hơi đắng, ngọt. T í nh ôn, bình, không độc. Quy kinh can, thận. Công năng, ch ủ trị Hành khí, hoạt huyết, tư bổ chính khí. Chủ trị hư lao (sức đề kháng, tiêu hóa kém, mỡ máu cao, khí huyết hư), khí huyết ứ trệ (bệnh mạch vành, tăng huy ế t áp, thống phong thấp khớp). Cách dùng, liều l ượ ng Ngày dùng 2 g đến 5 g, dưới dạng sắc hoặc thu ố c bột, hoặc dạng chè tan, có thể dùng riêng hoặc ph ố i hợp với Nhân sâm. RAU ĐẮNG ĐẤT Herba Glini oppositi f olii Toàn c â y phơi hay sấy khô của cây Rau đắng đất [ Glinus oppositi f olius (L.) A. DC.], họ Rau đắng đất (Molluginaceae). Mô tả Phần trên mặt đất có dạng dây leo, sau k hi phơi khô có màu vàng rơm. Thân và c à nh rất mảnh, dài khoảng 20 cm đến 30 cm, nhẵn, đường kính khoảng 0,7 mm đến 1 mm. Lá mọc vòng, to nhỏ không đều, h ì nh mác thuôn, mép nguyên, dài 1 cm đến 1,5 cm , rộng 3 mm đến 10 mm. Cụm hoa chùm, lá bắc ở gốc hoa, hoa mọc tụm 2 đến 5 ở kẽ lá, cuống hoa dài 1 cm đến 1,5 cm, nhị 5, nhụy 3 ô. Vi phẫu L á : Phần gân lá: Mặt trên lồi, mặt dưới lõm. Biểu b ì trên và dưới gồm một lớp tế bào hình chữ nhật, to, xếp đều đặn, mang lông che chở. Mô mềm gồm các tế bào thành mỏng, tròn hoặc đa giác không đều, c á c góc có khoảng gian bào nh ỏ . Bó libe-gỗ nằm giữa gân lá, libe phía ngoài, gỗ ở phía trong. Libe g ồ m những tế bào nhỏ, xếp thành từng bó h ì nh nón. Phần phiến lá: Biểu b ì trên và dưới gồm một lớp tế bào h ì nh chữ nhật, xếp đều đặn, màng ngoài hóa cutin. Mô giậu cấu tạo bởi 2 đến 3 hàng tế b à o hình chữ nhật xếp vuông góc với lớp biểu bì, chiếm một nửa bề dày phiến lá. Mô khuyết nằm ở phần thịt lá, cấu tạo b ở i những tế bào tròn xếp lộn xộn, để hở những khuyết nhỏ. Tiếp giáp giữa mô khuyết và mô giậu là các bó libe-gỗ của gân phụ và các mạch xoắn. Thân: Mặt cắt thân cây tròn, từ ngoài vào trong có biểu b ì là một hàng tế bào hình chữ nhật x ế p đều đặn, mang lông che ch ở đơn bào, đa bào. Mô mềm v ỏ là những tế bào thành mỏng, phía trong mô mềm có các tế bào thành hóa gỗ tạo thành một vòng mô cứng. Bó libe-gỗ tạo thành vòng tròn. Libe nằm bên ngoài gồm các tế bào nh ỏ , xếp thành một vòng bao quanh mô gỗ. Gỗ c ó các mạch gỗ to xếp thành hàng dãy xuyên tâm. Mô mềm ruột ở chính giữa thân, gồm nhiều tế bào lớn h ì nh tròn, kích thước không đều nhau, có thành rất mỏng. Rễ: Mặt cắt tròn. Từ ngoài vào trong có lớp bần gồm các tế bào nh ỏ , dẹt, xếp thành dãy đồng tâm và dãy xuyên tâm. Mô mềm vỏ là những tế bào đa giác thành mỏng xếp lộn xộn. Libe-gỗ xếp thành từng bó, mỗi bó có libe phía ngoài, mạch gỗ phía trong. Các bó libe-gỗ rất phát triển. Các bó libe-gỗ xếp r ả i rác thành b ố n vòng đồng tâm. Ở tâm các b ó libe-gỗ xếp sát nhau tạo thành h ì nh tròn. Các bó libe-gỗ cách nhau b ở i những tia ruột rất hẹp, xếp thành vòng g ầ n như liên tục. Bột Màu vàng, mùi thơm nhẹ, v ị nhạt. Soi dưới kính hiển vi có các đặc điểm sau: Mảnh mô mềm màu vàng, tế bào h ì nh đa giác, thành mỏng. Mảnh biểu bì mang lỗ kh í . Tế bào mô cứng thành dày, có ống trao đổi rõ, đứng riêng lẻ hoặc thành đám, màu đỏ. Mảnh mạch xoắn. Mảnh bần gồm các tế bào thành mỏng. Hạt tinh bột h ì nh tròn, rốn hạt phân nhánh. Hạt phấn h ì nh tròn màu vàng. Tế bào lỗ khí. Tinh thể calci oxalat hình khối. L ô ng che ch ở . Sợi và bó sợi. Định t í nh A. Cho vào ống nghiệm 1 g bột dược liệu, thêm 5 m l nước , đun sôi nhẹ, lọc nóng. Dịch lọc cho v à o ống nghiệm, thêm 10 ml nước . Lắc mạnh trong vòng 2 min theo chi ề u dọc của ống nghiệm. Xuất hiện cột bọt cao khoảng 4 c m và bền sau 15 min. B. L ấ y 2 g bột dược liệu vào ống nghiệm, thêm 10 ml ethanol 96 % (TT) , đun nóng khoảng 80 ° C trong 10 min, lọc nóng. B ố c hơi dịch lọc tới cắn. Thêm 1 ml cloro f orm (TT) , lắc cho tan cắn. Thêm 1 ml acid sulfuric (TT) , lắc đều. Thấy xuất hiện màu đỏ. Độ ẩ m Không quá 14,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g, 85 o C, 3 h). Tro toàn ph ầ n Không quá 12,0 % (Phụ lục 9.8). Tạp chất Không quá 1,0 % (Phụ lục 12.11). Chất chiết được trong dược liệu Không dưới 20,0 % tính theo dược liệu khô kiệt. Tiến hành theo phương pháp chiết nóng (Phụ lục 12.10). Dùng nước làm dung môi. Chế biến Thu hái vào khoảng tháng 3 đến 4 trong năm, rửa sạch, phơi khô hoặc sấy khô ở nhiệt độ 50 ° C đến 60 o C. Khi dùng cắt thành đoạn 3 cm đến 5 cm và chế vi sao. B ả o quản Trong bao b ì k í n, để nơi khô, tránh ẩm mốc, sâu m ọ t. Tính vị, qui kinh V ị đắng tính mát. Quy kinh can, đởm, bàng quang. Công năng chủ trị Thanh trừ thấp nhiệt. Kiện tỳ, lợi tiểu, tiêu viêm, nhuận gan mật. Chủ trị các chứng sốt cao, tiểu b í , tiểu buốt, dắt, viêm gan vàng da, ăn uống không tiêu, dị ứng m ẩ n ngứa, u nh ọ t. Cách dùng, liều lượng Dùng dưới dạng thuốc sắc, ngày 8 g đến 12 g. Dùng ngoài: Giã nát, thêm ít dầu thầu dầu, trộn đều r ồ i hơ nóng l à m thuốc đắp trị đau đầu, hoặc đem cây tươi nấu nước rửa chỗ bị ngứa, ghẻ l ở , mụn nhọt ngoài da. SỬ QUÂN TỬ Semen Quisqualis Hạt đã phơi hay sấy khô lấy từ quả già của cây Quả giun ( Quisqualis indica L.), họ Bàng (Combretaceae). Mô tả Hạt hình thoi dài 1,5 cm đến 2,5 cm, đường k í nh 0,5 cm đến 0,8 cm, v ỏ mỏng, màu nâu xám. Hai lá mầm dày, màu trắng ngà. Soi bột Bột màu trắn g ngà, vị bùi, hơi n g ọt. Soi dưới kính hiển vi thấy: mảnh mô mềm, có khi mang những tinh th ể calci oxalat hình cầu gai. Những giọt dầu ri ê ng lẻ hoặc nằm trong các mảnh mô. Mảnh biểu bì v ỏ hạt hình nhiều cạnh, thành dày . Những m ả nh mạch xoắn nh ỏ, rất ít. Định t í nh A. Lấy một ít bột dược liệu trên phiến kính, cho vào một giọt dung dịch Sudan III (TT) , soi dưới kính hiển vi thấy các giọt dầu nhuộm màu vàng cam. B. Lấy 2 g bột dược liệu, thêm 10 ml ethanol 90 % (TT) , đun nóng, lắc, lọc. Lấy 1 ml dịch lọc, thêm 1 ml thuốc th ử Fehling (TT) , đun sôi, xuất hiện tủa đỏ gạch. C . Lấy khoảng 5 g bột dược liệu, thấm ẩm bằng 2 ml am o niac (TT) . Chiết bằng 40 ml cloro f orm (TT) bằng cách đun hồi lưu trên cách thủy trong 2 h, th ỉ nh thoảng lắc. Lọc, lắc dịch lọc với 5 ml dung dịch acid sul f ur i c 1 N (TT), lấy phần dịch acid chia vào 4 ố ng nghiệm: Ố ng 1: Thêm một giọt thuốc thử Mayer (TT) , dịch chiết cho tủa tr ắ ng. Ố ng 2: Thêm một giọt thuốc thử Dragendorff (TT) , dịch chiết cho tủa màu vàng cam. Ố ng 3: Thêm một giọt thuốc th ử Bouchardat (TT) , dịch chiết cho tủa màu vàng nâu. Ố ng 4: Thêm một giọt dung dịch acid picric 1 % (TT) , dịch chiết cho tủa vàng. D. Phương pháp s ắ c ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel GF 2 5 4 Dung môi khai triển: Ether dầu h ỏa (khoảng sôi từ 30 ° C đến 60 °C) - aceton - methanol (9 , 5 : 2,5 : 0,5). Dung dịch thử : Lấy 2 g bột dược liệu, thêm 10 ml methanol (TT) ngâm qua đêm, lọc, bốc hơi dịch lọc trên cách th ủy đến còn 1 ml. Dung dịch đối chiếu: L ấ y 2 g bột Sử quân tử (mẫu chuẩn) tiến hành chiết như dung dịch thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt 4 m l dung dịch thử và dung dịch đối chiếu lên bản mỏng. Sau khi triển khai, lấy b ả n m ỏ ng để khô trong không khí, rồi quan sát dưới ánh sáng tử ngoại ở bước sóng 365 nm. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có các vết huỳnh quang cùng màu và cùng giá trị R f với các vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu. Độ ẩm Không quá 13,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g , 100 ° C , 3 h). Tạp chất T ỷ lệ hạt sẫm màu không quá 1,0 % (Phụ lục 12.11). Chất chiết đ ượ c trong dược liệu Không ít hơn 15,0 % tính theo dược liệu khô kiệt. Tiến hành theo phương pháp chiết nóng (Phụ lục 12.10), dùng nước làm dung môi. Chế biến Khi trời khô ráo, hái quả già, phơi khô, tách vỏ, tiếp tục phơi chỗ râm mát hay sấy ở 40 o C đến 50 o C đến khô. Bào chế Lấy quả ch í n khô, đập dập vỏ qu ả , bóc lấy nhân bên trong ngâm vào nước sôi 5 min, xát b ỏ lớp vỏ mỏng bên ngo à i, phơi khô hoặc sấy khô. Khi dùng, sao vàng. Bảo quản Để nơi khô ráo, tránh mốc mọt, định kỳ phơi sấy lại. Tính vị, qu i kinh V ị ngọt. T í nh ôn, không có độc. Quy kinh tỳ, vị. Công năng, ch ủ trị Khu trùng tiêu t í ch, kiện tỳ, tiêu cam. Chủ trị: Giun đũa, giun kim, các chứng cam tích ở trẻ em (bụng ỏng, da xanh, mắt mũi nhoèn gỉ). Cách dùng, liều lượng Tr ẻ em: Ngày d ùng 3 g đến 8 g. Người lớn: Ngày dùng 8 g đến 12 g, dưới dạng thuốc bột, thuốc sắc. Thường phối hợp với các vị thuốc khác. Kiêng kỵ Khi dùng cần phải loại b ỏ lớp vỏ nhân, đồng thời không nên uống nước chè để tránh bị nấc. TINH DẦU GỪNG Oleum Z ingiberis Tinh dầu thu được từ thân rễ cây Gừng ( Zingiber officinale Rosc.), họ Gừng (Zingiberaceae) bằng phương pháp cất kéo hơi nước. Tính chất Chất l ỏ ng trong, màu vàng nhạt đến vàng, mùi thơm gừng đặc trưng, vị hơi cay nóng, dễ tan trong eth e r, cloro f orm, tan trong ethanol 96%. T ỷ trọng Ở 20 °C: Từ 0,865 đến 0,885 (Phụ lục 6.5). Ch ỉ số khúc xạ Ở 20 °C: Từ 1,484 đến 1,494 (Phụ lục 6.1). Góc quay cực riêng Ở 20 °C: Từ -48° đến -28° (Phụ lục 6.4). Định t í nh Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển: n-Hexan - ether (3 : 7). Dung dịch thử: Dung dịch tinh dầu 1 % trong cloro f orm (TT) . Dung dịch đối chiếu: Dung dịch tinh dầu gừng 1 % trong cloroform (TT) [mẫu chuẩn: Tinh dầu của thân rễ cây Gừng (Zingiber officinale) thu được bằng phương pháp c ấ t kéo hơi nước]. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 5 m l dung dịch thử và dung dịch chuẩn. Triển khai sắc ký cho tới khi dung môi đi được 10 cm. Để khô bản mỏng ở nhiệt độ phòng và phun dung dịch vanillin 1 % trong acid sul f ur i c (TT) . S ấy bản mỏng ở nhiệt độ 105 ° C trong 5 min. Sắc ký đ ồ của dung dịch thử phải có các vết ch í nh cùng màu sắc và giá trị R f với các vết trên sắc k ý đồ của dung dịch đối chiếu. Cắn sau khi bay hơi Không quá 5 g/ l (Phụ lục 12.15). Bảo quản Đóng đầy, đựng trong chai nút kín, để nơi khô mát, tránh ánh sáng. TINH DẦU HÚNG CHANH Oleum Plectranthi amboinici Tinh dầu Tần dày lá Tinh dầu thu được từ lá tươi của cây Húng chanh [ Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng.], họ Bạc hà (Lamiaceae), bằng cách cất kéo hơi nước. Tính chất Chất lỏng trong suốt, có màu vàng đến màu vàng sậm, đôi khi c ó ánh xanh nhạt, mùi đặc biệt, vị cay nóng. Dễ tan trong cloroform, ether dầu hỏa, ethano l 96 %. Tỷ trọng Ở 20 o C: Từ 0,890 đến 0,920 (Phụ lục 6.5). Ch ỉ số khúc xạ Ở 20°C: Từ 1,480 đến 1,510 (Phụ lục 6.1). Góc quay cực riêng Ở 20 o C: Từ -25° đến -3° (Phụ lục 6.4). Định tính A. H ò a tan 2 giọt tinh dầu trong 5 ml ethanol 90 % (TT) , th ê m 2 giọt dung dịch sắt (III) clorid 3 % , dung dịch phải có màu xanh rêu đậm. B. Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Silica gel G. Dung môi khai triển: Ether dầu hỏa - ethyl acetat (80 : 20). Dung dịch thử: Dung dịch tinh dầu 0,1 % trong cloro f orm (TT) . Dung dịch đối chiếu: Dung dịch tinh dầu Húng chanh 0,1 % trong cloro f orm (TT) (mẫu chuẩn: Tinh dầu thu được bằng phương pháp cất kéo hơi nước). Cách tiến hành: Chấm 20 m l mỗi dung dịch trên lên bản mỏng. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 10 cm, lấy bản mỏng ra, để khô ở nhiệt độ phòng, phun dung dịch mới pha vanilin 1 % trong acid sul f uric (TT) . S ấy ở 105 ° C trong 5 min. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử sẽ xuất hiện các vết: 2 v ế t màu t í m có R f khoảng 0,55 đến 0,70; một vết màu hồng đ ỏ có R f khoảng 0,45 và một vết màu xanh đậm có R f khoảng 0,33 cùng màu sắc và giá trị R f với các vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu. Cắn sau khi bay h ơi Không quá 0,5 % (theo khối lượng) (Phụ lục 12.15). Cân 2 g chế phẩm, thêm 5 ml nước . Bốc hơi trên cách thủy đến khô, sấy chén ở nhiệt độ 100 ° C đến 105 ° C trong 1 h. Lượng cắn còn lại không được quá 1,0 mg. Bảo qu ả n Chứa trong b ì nh nút k í n, để chỗ mát, tránh ánh sáng. TINH DẦU NGHỆ Oleum Curcumae Tinh dầu thu được từ thân rễ cây Nghệ ( Curcuma longa L), h ọ Gừng (Zingiberaceae) bằng phương pháp c ấ t kéo hơi nước. Tính chất Chất l ỏ ng trong, màu vàng nhạt đến vàng cam, mùi nghệ đặc trưng, dễ tan trong ether, cloro f orm, ethyl acetat, aceton, methanol, ethanol. Tỷ trọng Ở 20 o C: Từ 0,925 đến 0,935 (Phụ lục 6.5). Ch ỉ số khúc xạ Ở 20 °C: Từ 1,4850 đến 1,5250 (Phụ lục 6.1). Góc quay cực riêng Ở 20 o C: Từ -27° đến -24 o (Phụ lục 6.4). Định t í nh Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng : Silica g e l G. Dung dịch th ử : Dung dịch tinh dầu 1 % trong cloro f orm ( TT ) . Dung dịch đối chiế u: Dung dịch tinh dầu Nghệ 1 % trong cloro f orm (TT) [mẫu chuẩn: Tinh dầu Nghệ thu được từ thân rễ c â y Nghệ (Curcuma longa) bằng phương pháp cất kéo hơi nước]. Dung môi khai tri ể n: Toluen - ethyl acetat (97 : 3). Cách tiến hành: Ch ấ m riêng biệt lên bản mỏng 5 m l dung dịch thử và dung dịch đối chiếu thành vạch dài 3 mm, tiến hành sắc ký cho tới khi d ung môi đi được 10 cm. Đ ể khô bản m ỏ ng ở nhiệt độ phòng và phun dung dịch vanilin - acid su lf ur i c (TT) . S ấy bản mỏng ở nhiệt độ 105 ° C trong 5 min. S ắc ký đ ồ của dung dịch thử phải có các vết chính cùng màu sắc và giá tr ị R f với các vết trên s ắ c ký đồ của dung dịch đối chiếu. Cắn sau khi bay h ơi Không quá 5 g/l (Phụ lục 12.15). Bảo quản Đóng đầy, đựng trong chai nút kín, để nơi khô mát, tránh ánh sáng. TRINH NỮ HOÀNG CUNG (LÁ) Fol i um Cr i ni lati f olii Lá đã phơi hay sấy khô của cây Tr i nh nữ hoàng cung ( Crinum lati f olium L.) , họ Th ủy tiên (Amaryilidacea e ). Mô tả Lá h ì nh d à i, dài 30 cm đến 50 cm, rộng 3 cm đến 8 cm, mỏng, nhẹ, ở giữa dày, càng ra mép lá càng mỏng, mép gợn sóng, đầu nhọn hay tù, gốc phẳng. Phiến lá có màu nâu vàng hoặc n â u nhạt, c ỏ r ấ t nhiều gân nhỏ song song với gân chính. Thể chất dai, mặt bẻ có nhiều sợi tơ nhỏ màu trắng. Mùi hơi chua, hắc đặc biệt, vị hơi đắng. Vi phẫu Biểu bì trên và dưới gồm các tế bào nhỏ h ì nh vuông thành dày hóa cutin, xếp đ ề u đặn thành hàng, rải rác có lỗ khí. Mô giậu không rõ. Ở phần phiến lá, mỗi gân phụ được cấu tạo từ một bó libe-gỗ gồm 2 đến 3 mạch gỗ cùng với libe x ế p thành hàng vuông góc với bề mặt biểu b ì . Xen kẽ giữa các bó libe-gỗ là mô khuyết, phía trên các mô khuyết thường có các đám sợi. Mô mềm gồm những tế bào thành mỏng, kích thước không đều. Phần gân ch í nh có cấu tạo tương tự như gân phụ nhưng bó libe gỗ to hơn và ở phần lồi, sát l ớ p biểu b ì dưới có một đám mô dày. Bột Bột màu nâu nhạt, mùi đặc trưng, vị hơi đắng. Mảnh biểu b ì mang lỗ khí. Mảnh biểu bì mang cutin lồi. Nhiều m ả nh mạch vòng đơn hoặc đan chéo vào nhau, mạch vạch, các mảnh mạch xếp thưa đặc biệt. Tinh th ể calci oxalat hình kim, thường bị gãy, đứng riêng l ẻ hay tụ lại thành từng đám. Định tính A. Lấy 2 g bột dược liệu, thêm 20 ml ethanol 96 % (TT) , đun sôi trên cách thủy 5 min, lọc, lấy 2 ống nghiệm, mỗi ống cho 1 ml dịch lọc để làm các phản ứng sau: Ố ng nghiệm 1 : Thêm vài giọt dung dịch natri hydroxyd 5 % (TT) , dung dịch chuyển từ màu v à ng nh ạ t sang màu cam đậm. Ố ng nghiệm 2: Thêm 0,5 ml acid hydrocloric (TT) , thêm một ít bột magnesi (TT) , dung dịch có màu đ ỏ . B. Lấy 2 g bột dược liệu, làm ẩm bằng amoniac đậm đặc (TT) , thêm 30 ml cloro f orm (TT) , lắc siêu âm 15 min, lọc. Cô dịch lọc trên cách thủy đến cạn. Hòa cắn trong 10 ml dung dịch acid hydrocloric 0,1 N (TT) , lọc, lấy 3 ống nghiệm, mỗi ống cho 2 ml dịch lọc để làm các ph ả n ứng s a u: Ố ng nghiệm 1: Thêm 1 giọt thuốc thử Mayer (TT) , cho tủa trắng . Ố ng nghiệm 2: Thêm 1 giọt thuốc th ử Bouchardat (T T ) , cho tủa nâu. Ố ng nghiệm 3: Thêm 1 giọt thuốc th ử Dragendorff (TT) , cho tủa đ ỏ cam. C . Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản m ỏ ng: Silica gel G. Dung m ô i khai triển: Cloro f orm - methanol - amoniac (7 : 1 : 0,05). Dung dịch thử : L ấ y 4 g bột thô dược liệu, thêm 50 ml ethanol 50 % (TT) , đun hồi lưu trong 1 h , lọc. Cô dịch lọc trên cách thủy đến cạn. Hòa cắn trong 10 ml nước . Kiềm hóa dung dịch bằng amoniac (TT) đến pH 10 đến 11, lắc với 30 ml cloro f orm (TT) . Gạn lấy dịch chiết cloro f orm, cô trên cách thủy đến cạn. Hòa cắn trong 1 ml hỗn hợp cloro f orm - methanol (9 : 1). Dung dịch đối chiếu 1: Hòa tan crinamidin chuẩn trong hỗn hợp cloro f orm - methanol (9 : 1) để được dung dịch có nồng độ khoảng 0,5 mg/ml Dung dịch đối chiếu 2: Lấy 4 g bột thô lá Tr i nh nữ hoàng cung (mẫu chuẩn) tiến hành chi ế t như mẫu thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l mỗi dung dịch thử và dung dịch đối chiếu. Triển khai sắc ký đến khi dung m ô i đi được 10 cm đến 12 cm, lấy bản mỏng ra, để khô trong không khí, phun thuốc thử Dragendorff (TT) . Sắc ký đồ của dung dịch thử phải có các vết gi ố ng v ớ i các vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chi ế u 2 về m à u s ắ c và vị trí, trong đó có một v ế t có v ị trí và màu sắc tương ứng với vết crinamidin trong sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu 1. D. Trong phần Định lượng, sắc ký đồ của dung dịch thử phải cho pic có cùng thời gian lưu với pic của crinamidin trong sắc ký đồ dung dịch chuẩn. Độ ẩm Không quá 12,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g; 100 °C; 5 h). Tro toàn phần Không quá 12,0 % (Phụ lục 9.8). Tạp chất Không quá 0,5 % (Phụ lục 12.11). Định l ượ ng A. Định lượng alcaloid toàn phần C â n chính xác kho ả ng 10 g bột thô dược liệu (đã trừ độ ẩ m) vào b ì nh nón nút mài 250 ml, thêm 100 ml ethanol 96 % (TT) [đã acid hóa bằng dung dịch acid acetic 5 % (TT) ], đun sôi hồi lưu 30 min, gạn lọc qua bông. Tiếp tục chiết như trên cho đến khi dịch chiết không còn phản ứng với thuốc thử alcaloid nữa [không còn tủa với thuốc th ử Mayer (TT) ]. Gộp các dịch chiết ethanol, bốc hơi trên cách thủy đến cạn. Hòa tan cắn bằng 40 ml dung dịch acid sul f uric 5 % (TT) chia làm 3 lần, mỗi lần lắc siêu âm 5 min, lọc qua giấy lọc vào một bình lắng gạn. Rửa tiếp giấy lọc bằng 10 ml dung dịch acid sul f uric 5 % (TT) nữa. Gộp dịch rửa vào b ì nh gạn trên. Kiềm hóa dung dịch bằng amoniac (TT) đến pH = 10 rồi lắc với cloro f orm (TT) 5 lần, mỗi lần 30 ml. Gộp các dịch chiết cloro f orm v à o b ì nh gạn khác, lắc nhẹ với 50 ml nước . Gạn bỏ lớp nước. Gạn lấy lớp cloroform, làm khan bằng natri sul f at khan (TT) , gạn cloro f orm vào b ì nh nón 250 ml. Rửa natri sulfat khan bằng cloro f orm 3 lần, mỗi lần 5 m l . Gộp dịch rửa vào b ì nh nón 250 ml trên, bốc hơi cloroform đến cắn khô. Hòa tan cắn trong 1 ml ethanol 96 % (TT) , thêm chính xác 10,0 ml dung dịch acid hydrocloric 0,02 N (CĐ) , lắc siêu âm 10 min, thêm 2 giọt dung dịch methyl đỏ (CT) , chuẩn độ acid hydrocloric thừa bằng dung dịch natri hydroxyd 0,02 N (CĐ) đến khi dung dịch chuyển từ màu đỏ sang màu vàng. Song song chuẩn độ mẫu trắng trong cùng đi ề u kiện. 1 ml dung dịch natri hydroxyd 0,02 N (CĐ) tương đương với 0,005746 g lycorin (C 16 H 1 7 N O 4 , p.t.l: 287,32). Hàm lượng ( X %) alcaloid toàn phần được tính theo công thức Trong đó: V là thể tích dung dịch natri hydroxyd 0,02 N (CĐ) đã dùng cho mẫu trắng, tính bằng ml; v l à thể tích dung dịch natri hydroxyd 0,02 N (CĐ) đã dùng cho mẫu thử, tính bằng ml; m là khối lượng bột dược liệu đem định lượng đ ã trừ độ ẩ m, tính bằng g. Dược liệu phải chứa í t nhất 0,2 % alcaloid toàn phần tính theo lycorin (C 16 H 1 7 N O 4 ) t í nh trên dược liệu khô kiệt. B. Phương pháp sắc ký l ỏ ng (Phụ lục 5.3) Pha động: Ac e tonitril - đệm phosphat 100 mM, pH = 3,0* với chương trình rửa giải như sau: Thời gian (min) Đệm phosphat pH=3,0 (%, theo thể tích) Acetonitril (%, theo thể tích) 0 - 40 90 10 40 - 41 90 → 60 10 → 40 41 - 60 60 40 60 - 61 60 → 90 40 → 10 61 - 65 90 10 * Đệm phosphat 100 mM, pH = 3,0 : Hòa tan 13,6 g kali dihydrophosphat (TT) vào 800 ml nước , thêm 3 ml triethylamin (TT) , lắc đều, điều chỉnh đến pH = 3,0 bằng acid phosphoric (TT) , thêm nước vừa đủ 1000 ml. Dung dịch thử: C â n chính xác khoảng 2,5 g bột dược liệu (rây qua rây có cỡ mắt r â y 0,355 mm) v à o bình nón nút mài 100 ml, làm ẩm bằng amoniac (TT) , đậy kín, để yên trong 1 h. Thêm 50 ml hỗn hợp dung môi cloro f orm - methanol (3 : 1) , lắc siêu âm 30 min, đ ể lắng, lọc qua giấy lọc. Bã được chiết như trên 4 lần nữa, mỗi lần với 40 m l hỗn hợp dung môi trên. Gộp các dịch chiết hỗn hợp dung môi, cô trên cách thủy đến cạn. Dùng dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) đ ể hòa tan và chuyển toàn bộ cắn vào bình định mức 20 ml, thêm dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) đến vạch, lắc đều, lọc qua giấy lọc thường rồi lọc tiếp qua màng lọc 0,45 m m. Dung dịch chuẩn: Cân ch í nh xác crinamidin chuẩn và hòa tan trong dung dịch acid hydrocloric 0,1 M (TT) đ ể được dung dịch có nồng độ chính xác khoảng 0,1 mg/ml. Điều kiện sắc ký: Cột thép không g ỉ (25 cm x 4,6 mm), được nhồi pha tĩnh C (5 m m). Detector quang ph ổ hấp thụ t ử ngoại ở bước sóng 285 nm. Tốc độ dòng: 1 ml đến 1,5 ml/min (điều chỉnh tốc độ dòng để thời gian lưu của crinamidin khoảng 30 min). Thể tích tiêm: 50 m l. Cách tiến hành: Tiêm 6 lần dung dịch chuẩn vào hệ thống sắc ký, tiến hành phân tích theo điều kiện đã nêu trên, ghi sắc ký đồ. Hệ thống sắc ký chỉ đạt yêu cầu khi độ lệch chuẩn tương đối của diện t í ch pic crinamidin không quá 2,0 %, hệ số đối xứng của p i c crinamidin không quá 1,5, số đĩa lý thuyết trung b ì nh của cột tính theo pic crinamidin không dưới 10 000. Tiêm lần lượt dung dịch chuẩn và dung dịch thử. Căn cứ vào diện tích pic thu được từ dung dịch thử, dung dịch chuẩn và hàm lượng của chuẩn, tính hàm lượng của crinamidin trong dược liệu. Dược liệu phải chứa không dưới 0,08 % (theo kh ố i lượng) crinamidin (C 17 H 19 NO 5 ) tính theo dược liệu khô kiệt. Chế biến Thu hái lá từ tháng 4 đến tháng 9, loại b ỏ lá vàng úa, phơi trong râm hoặc sấy ở 40 ° C đến 50 ° C đến khô. Khi dùng, cắt đoạn 3 cm đến 5 cm. Sao vàng. B ả o quản Trong bao b ì kín. Để nơi khô ráo, t hoán g mát. Tránh nấm mốc và sâu mọt. Tính v ị , qui kinh Vị đắng, chát. Tính ôn. Quy kinh thận, bàng quang. Công năng chủ trị Lợi niệu, nhuyễn kiên, tán kết, tiêu u, giải độc (ôn bổ thận dương, hóa khí hành thủy). Ch ủ trị tiểu tiện bí dắt, u xơ tuyến tiền liệt, u vú, u tử cung, dạ dày. Lá tươi và thân hành dùng ngoài, hơ nóng xoa bóp vào chỗ sưng đau do thấp khớp, sang chấn. Cách dùng, liều l ượ ng Ngày dùng 4 g đến 10 g, dưới dạng thuốc sắc. VỌNG CÁCH (Lá) Folium Premnae corymbosae Lá đã phơi hay sấy khô của cây Vọng cách [ Premna corymbosa (Burm. f .) Rottl. et W illd.], họ C ỏ roi ngựa (Verbenaceae). Mô tả Lá h ì nh trái xoan dài 12 cm đến 15 cm, rộng 5 cm đến 10 cm, gốc lá tròn hay hơi hình tim, đ ầ u tù hay có mũi nhọn ngắn, mặt trên nhẵn có màu nâu nhạt, mặt dưới có lông mịn, mép lá nguyên hoặc c ó kh í a răng cưa nhỏ ở ph í a đầu lá, cuống lá dài 1 cm đến 4 cm. Vi phẫu Phần gân chính: Gân lá phía trên hơi lồi, phía dưới lồi nhiều. Biểu bì trên và dưới là một hàng tế bào hình chữ nhật xếp đều đặn, rải rác mang lông che ch ở đa bào và lông tiết đơn bào. Dưới biểu b ì là lớp mô d ày gồm các tế bào h ì nh trứng c ó thành dày lên ở góc. Mô mềm l à các tế bào h ì nh trứng không đều có thành mỏng . Ở giữa gân lá là những bó libe-gỗ xếp thành hình cung khép kín, libe ở phí a ngoài, gỗ phía trong. Phía ngoài bó libe gỗ l à những đám sợi. Trong cùng là mô mềm ruột gồm những tế bào hình đa giác thành mỏng. Phiến lá: Dưới lớp biểu b ì trên là 2 đến 3 hàng tế bào mô giậu, mô mềm l à các tế bào hình đa giác thành mỏng, rải rác trong mô mềm c ó các bó libe-gỗ của gân phụ. Bột Bột có màu xanh nhạt, mùi thơm hắc, vi hơi đắng. Quan sát dưới kính hiển vi thấy: Mảnh biểu bì mang lỗ khí, lông che chở đa b à o, lông tiết chân đơn bào, đầu đa bào. Bó sợi, mảnh mạch điểm. Định tính Lấy khoảng 10 g bột dược liệu, ngâm trong 100 ml methanol (TT) ở nhiệt độ phòng trong 12 h. Rút lấy dịch chiết, cất thu hồi dung môi dưới áp suất gi ả m còn khoảng 5 ml, thêm đồng lượng nước cất rồi cho chảy qua cột đã được chuẩn bị như sau: Chuẩn bị cột: Cột th ủy tinh có đường kính 2 cm, dài 30 cm. Nhồi vào cột 2 g hỗn hợp than hoạt t í nh - cát (tỉ lệ 1 : 10), r ử a kỹ cột bằng nước c ấ t tới trung tính (thử bằng gi ấ y quỳ). Cho dịch chiết đã pha thêm đồng lượng nước ở trên chảy qua cột, rửa cột bằng nước cất cho tới khi dịch r ử a giải không c ò n lên màu với thuốc th ử Fehling (TT) . Ngâm cột với k hoảng 30 ml hỗn hợp ethanol - nước (50 : 48) trong 12 h. Rút dịch chiết với tốc độ 6 giọ t/ min cho tới kiệt. Cô dịch chiết c ò n khoảng 5 ml (dung dịch A) để làm các phản ứng sau: A. Lấy 0,2 ml dung dịch A cho vào ống nghiệm, thêm 2 ml ethanol (TT) , 1 ml thuốc th ử S talia 1 % , đun cách th ủy trong 5 min sẽ xuất hiện màu xanh tím. Thuốc th ử S talia 1 %: Lấy 1 g p-dimethylaminobenzaldehyd (TT) h òa trong 100 ml ethanol (TT) có chứa 5 % acid hydrocloric. B. L ấ y 0,2 ml dung dịch A, thêm 2 ml methanol (TT) và 1 ml thuốc thử Bekon-Egelman , hơ nóng khoảng 5 min sẽ xuất hiện màu nâu xám. Thuốc thử Bekon-Egelman: Lấy 1 g benzidin (TT) v à 20 g acid tricloacetic (TT) hòa tan trong 100 ml methanol (TT) . Ghi chú: Than hoạt tính sử dụng ở trên phải đáp ứng yêu cầu của Dược điển Việt Nam IV. Cát: Những hạt silic m à u trắng hoặc xám nhạt, kích thước hạt từ 150 m m đến 300 m m. C . Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Sil i ca gel GF 254 . Dung môi khai triển: Ethanol - cloro f orm (3 : 7) hoặc Ethyl acetat - cloro f orm - acid f ormic - ethanol (5 : 8 : 1 : 1). Dung dịch thử : Lấy 4 ml dung dịch A, cô cách th ủy tới khô, h òa cắn trong 1 ml methanol (TT) được dung dịch thử. Dung d ịch đối chiếu: Lấy 10 g bột lá Vọng cách (mẫu chuẩn) và tiến hành chiết như dung dịch thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l mỗi dung th ử và dung dịch đối chiếu. Sau khi triển khai, lấy b ả n mỏng ra để khô ở nhiệt độ phòng. Phun lên bản mỏng thuốc th ử S talia 1 % , sấy nóng ở 80 o C trong vài phút sẽ xuất hiện màu. Trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có các vết cùng màu và cùng giá tr ị R f với các vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu. Độ ẩm Không quá 12,0 % (Phụ lục 9.6, 3 g, 100 ° C , 5 h). Tạp chất (Ph ụ lục 12.11). Tạp chất lạ như đ ấ t, sỏ i, cát: Không được có. Bộ phận khác của cây: Không quá 1,0 %. Kim loại nặng Không quá 6,0 phần triệu Pb; 0,5 phần triệu Cd; 0,5 phần triệu Hg; 1,5 phần triệu As (Phụ lục 9.4.11). Chế biến Hái các lá bánh t ẻ , phơi khô hoặc sấy khô ở nhiệt độ 50 ° C đến 60 ° C . Khi dùng, thái nhỏ, sao vàng. Bảo qu ả n Đ ể nơi khô mát, tránh ẩ m, mốc mọt. Tính vị, qui kinh V ị đắng nhẹ. Tính mát. Quy vào 3 kinh tâm, can, tỳ. C ô ng năng chủ tr ị Thanh tràng chỉ lỵ, lợi niệu. Chủ trị: Lỵ ra máu, đau dạ dày, tiêu hóa kém, tiểu tiện khó khăn, ít sữa, còn dùng chữa sốt, viêm gan, chứng vàng da sau sinh. Cách dùng, liều l ượ ng Ngày dùng 30 g đến 40 g dưới dạng thuốc sắc; cũng có thể dùng lá tươi vò nát lấy nước, thêm chút mu ố i hoặc đường cho dễ uống. XUYÊN TÂM LIÊN Herba Andrographii Bộ phận trên mặt đất đã phơi hay sấy khô của cây Xuyên tâm liên [ Andrographis paniculata (Burm. f .) Nees], họ Ô rô (Acanthaceae). Mô tả Thân h ì nh vuông, thường phân nhánh, đốt hơi phình ra, kết cấu mỏng manh, dễ gãy. Lá đơn , mọc đối, có cuống ngắn, hình mác, dài 3 cm đ ế n 10 c m , rộng 1 cm đến 2 cm, gốc thuôn , đầu nhọn dài, hai mặt nhẵn, mặt trên màu xanh đậm, m ặ t dưới màu xanh nhạt. Hoa nhỏ, mọc th à nh chùm ở nách lá và ở ngọn cành. Mùi nhẹ, đặc trưng, vị rất đắng. Vi phẫu Lá: Tế bào biểu b ì trên h ì nh gần vuông hoặc h ì nh chữ nhật, các tế bào biểu b ì dưới tương đối nhỏ, cả hai bề mặt biểu b ì đều có tế bào rộng chứa nang thạch h ì nh tròn, hình bầu đục hoặc hình chùy, đường kính tới 36 m m và d à i 180 m m. Có l ô ng tiết, đôi khi có lông ch e ch ở . Đầu l ô ng tiết dẹt, có 4, 6 hoặc 8 tế bào, đường kính tới 40 m m, cuống rất ngắn. Lông che chở gồm 1 đến 4 tế bào, dài tới 160 m m, đường kính 40 m m, bề mặt c ó phủ lớp cutin. Lỗ khí có nhiều ở biểu bì dưới, các t ế bào phụ tha y đ ổ i nhiều về k í ch thước. Mô dày nằm sát biểu bì trên và biểu bì dưới của gân lá. Cung libe-gỗ nấm ở giữa gân lá, bó mạch gỗ ở phía trên và libe ở phía dưới. Mô mềm. Mô giậu gồm một hàng tế bào h ì nh chữ nhật, xếp thẳng đứng. Mô khuyết chiếm 2/3 bề dày của phiến lá. Thân: Biểu b ì có lông ti ế t và lông che chở. Mô dày tập trung nhiều ở bốn góc của thân. Mô mềm v ỏ . Nội b ì gồm một hàng tế bào có thành dày. Bó libe-gỗ. Phần ruột g ồ m những tế bào mô mềm lớn. Các tinh thể calci oxalat h ì nh kim nh ỏ rải rác trong mô mềm vỏ và mô mềm ruột. Bột Bột màu xanh, mùi nhẹ, đặc trưng, vị r ấ t đắng. Soi bột dưới kính hiển vi thấy: Mảnh tế bào biểu bì trên của lá với mô giậu và nang thạch nằm ở dưới; biểu bì dưới có tế bào lỗ khí, nang thạch và lông tiết. Mảnh tế bào mô mềm. Mảnh mạch h ì nh thang, mạch xoắn, mạch điểm. Các bó sợi. Các mảnh tế bào biểu b ì của thân cùng khí kh ổ ng, nang thạch và lông tiết. Rải rác có nang thạch, lông đơn bào và đa bào. Hạt phấn hình cầu, đường k í nh khoảng 4 m m đến 6 m m, màu vàng nâu. Định tính Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4). Bản mỏng: Sil i ca gel GF 2 5 4 . Dung môi khai triển: Cloro f orm - methanol (1 : 1). Dung dịch thử : Lấy 1,0 g bột dược liệu qua (rây qua r â y số 250), thêm 30 ml ethanol 96 % (TT) , chiết siêu âm 30 min. Lọc dịch chiết, dùng 300 mg than hoạt để loại màu. Lọc lại dịch chiết và cô dưới áp suất giảm đến cắn. Hòa cắn trong 1 ml methanol (TT) . Dung dịch đối chiếu: Hòa tan andrographolid chuẩn trong ethanol (TT) để được dung dịch có n ồ ng độ 1 mg/ml. Nếu không có chất chuẩn trên, dùng 1,0 g bột Xuyên tâm liên (mẫu chuẩn) và tiến hành chi ế t như dung dịch thử. Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 10 m l dun g dịch thử và dung dịch đối chiếu. Triển khai sắc ký đến khi dung môi đi được 10 cm đến 12 cm, l ấ y bản mỏng ra đ ể khô ngoài không khí. Quan sát dưới đèn tử ngoại ở bước sóng 254 nm, xuất hiện các vết tắt quang. Phun lên bản mỏng dung dịch vanilin 2 % trong acid sul f uric (TT) . S ấy bản mỏng ở 110 ° C trong 5 min. Trên sắc ký đ ồ của dung dịch thử phải có vết tương ứng về vị trí và màu sắc với vết của andrographolid trên sắc ký đ ồ của dung dịch đối chiếu. Nếu dùng dược liệu Xuyên tâm liên chuẩn để chiết dung dịch đối chiếu, th ì trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có 5 vết màu hồng, tím đến tím đậm, cùng màu và cùng giá trị R f với các vết trên sắc k ý đồ của dung dịch đối chiếu. Độ ẩm Không quá 10,0 % (Phụ lục 9.6, 1 g, 85 ° C , 4 h). Tro không tan trong acid hydrocloric Không quá 2,0 % (Phụ lục 9.7). Lá Không dưới 30 % (Phụ lục 12.11). Tạp chất Không quá 2,0 % (Phụ lục 12.11). Chất chiết được trong dược liệu Không ít hơn 8,0 % t í nh theo dược liệu khô kiệt. Tiến hành theo phương pháp chiết nóng (Phụ lục 12.10), dùng ethanol 96 % (TT) làm dung môi. Đ ị nh lượng diterpen lacton Dung dịch chuẩn: Cân chính xác khoảng 50 mg andrographolid chuẩn, cho vào bình định mức 50 ml, thêm ethanol 96 % (TT) lắc cho tan, thêm cùng dung môi đến vạch, lắc đều, được dung dịch có nồng độ 1000 m g/ml. X â y dựng đường chuẩn: Từ dung dịch có nồng độ 1000 m g/ml, pha các dung dịch chuẩn trong ethanol 96 % (TT) có các nồng độ lần lượt là 25, 50, 100, 150, 200, 250, 300, 400, 500 m g/ml. Lấy ch í nh xác 1,0 ml của mỗi dung dịch, cho vào 9 ống, để bay hết dung môi trên cách thủy đến cắn. Thêm vào mỗi ố ng 3 ml ethanol 96 % (TT) , lắc đều. Ngay trước khi tiến hành đo quang, thêm vào mỗi ống 500 m l thuốc th ử Kedde (250 m l Kedde A và 250 m l Kedde B). Đo độ hấp thụ ở bước sóng 544 nm (Phụ lục 4.1), với mẫu trắng là 3 ml ethanol 96 % (TT) và 500 m l thuốc thử Kedde được thêm vào ngay trước khi đo. Vẽ đường chuẩn, lấy độ hấp thụ là trục tung, nồng độ là trục ho à nh. Dung dịch thử: Cân chính xác khoảng 1 g bột dược liệu qua rây số 125, chiết siêu âm 3 lần, mỗi lần 30 min với 20 ml ethanol 96 % (TT) . Lọc, gộp các dịch lọc, dùng 300 mg than hoạt để loại màu. Lọc lấy dịch chiết, rửa giấy lọc bằng ethanol 96 % (TT) , gộp dịch lọc và dịch rửa. Cô dưới áp suất giảm đến cắn. Hòa tan cắn trong ethanol 96 % (TT) , chuyển dịch ethanol v à o bình định mức 100 ml, thêm ethanol 96 % (TT) đến vạch, lắc kỹ. Lấy chính xác 20,0 ml dung dịch trên cho vào bình định mức 50 ml, thêm ethanol 96 % (TT) đến vạch, lắc kỹ, được dung dịch thử. Lấy chính xác 1,0 ml dung dịch thử, cho vào ống đo, để bay hết dung môi trên cách thủy đến cắn. Thêm vào ống 3 ml ethanol 96 % (TT) , lắc đều. Ngay trước kh i tiến hành đo quang, thêm vào mỗi ống 500 m l thuốc th ử Kedde (250 m l Kedde A và 250 m l Kedde B). Đo độ hấp thụ ở bước sóng 544 nm (Phụ lục 4.1), với mẫu trắng là 3 ml ethanol 96 % (TT) và 500 m l thuốc thử Kedde được thêm vào ngay trước khi đo. Dựa vào đường chuẩn đã xây dựng ở trên, tính nồng độ ( m g/ml) của dung dịch thử, từ đó tính hàm lượng phần trăm diterpen lacton trong dược liệu theo andrographolid. Ghi chú: Thuốc thử Kedde A: Dung dịch acid 3,5-dinitrobenzoic 2 % trong ethanol (TT) . Thuốc thử Kedde B: Dung dịch kali hydroxyd (TT) 5,7 % trong ethanol (TT) . Phản ứng của andrographolid và thuốc thử Kedde nhanh mất màu nên quá trình đo quang cần tiến hành ngay sau khi thực hiện phản ứng tạo màu. Hàm lượng diterpen lacton toàn phần không ít hơn 6,0 % tính theo dược liệu khô kiệt. Chế biến Thu hái khi cây bắt đầu ra nụ hoặc n ở hoa. Loại b ỏ tạp chất, rửa sạch, thái thành từng đoạn, phơi hay sấy ở 50 ° C đến 60 ° C đến khô. Bào ch ế Lấy dược liệu khô, sạch cắt nhỏ, sao hơi vàng. B ả o quản Trong bao bì kín, để nơi khô mát. Tránh sâu mọt, nấm mốc. Tính vị, qui kinh Vị rất đ ắ ng. Tính hàn. Quy vào kinh phế, can, tỳ. Công năng, ch ủ trị Thanh nhiệt giải độc, thanh nhiệt táo thấp, thanh tràng ch ỉ lỵ, thanh phế chỉ khái. Ch ủ trị các bệnh viêm ruột, lỵ cấp tính, viêm phổi, viêm họng, amidan, ho, ho gà, viêm gan virus, viêm đường tiết niệu, mụn nhọt, ung thũng đinh độc, rắn độc cắn. Cách dùng, liều lượng Ngày dùng 4 g đến 16 g dưới dạng thuốc sắc, hoặc bột. Dùng ngoài: Ngày dùng 20 g đến 40 g lá tươi, giã nát để đắp, hoặc sắc lấy nước r ử a chỗ mụn nhọt, ngứa l ở . Kiêng k ỵ Do vị th uố c có vị rất đắng nên không dùng thời gian dài, ảnh hưởng đến tiêu hóa. MỤC LỤC Lời nói đầu Lời giới thiệu 1. Phạm vi áp dụng 2. Tài liệu viện dẫn 3. Các tiêu chuẩn Phần 1: Phương pháp kiểm nghiệm thuốc và chuyên mục Phụ lục 1 1.25 Dung dịch rửa vết thương Phụ lục 4 4.5 Phổ khối Phụ lục 6 6.12 Phân tích nhiệt Phụ lục 12 12.21 Xác định hàm lượng a f latoxin B 1 trong dược liệu 12.22 Xác định acid aristolochic I trong dược liệu Phần 2: Nguyên liệu hóa dược Acenocoumarol Acid aminocaproic Acid tranexamic Amoxicilin natri Bethamethason natri phosphat Bupivacain hydroclorid Cefoperazon natri Colchicin Diltiazem hydroclorid Emetin hydroclorid Heptaminol hydroclorid Imipramin hydroclorid Lansoprazol Levamisol hydroclorid Levodopa Ouabain Ramipril Salbutamol sulfat Phần 3: Thành phẩm hóa dược Bột pha tiêm ce f uroxim Bột pha tiêm vancomycin Dung dịch acid boric 3 % Dung dịch iod 1 % Dung dịch thuốc diphenhydramin Nang clofazimin Nang flucloxacilin Nang lansoprazol Nang oxytetracyclin T huốc nhỏ mắt betamethason Thuốc nhỏ mắt tobramycin Thuốc nh ỏ tai cloramphenicol Thuốc tiêm dimercaprol Thuốc tiêm tobramycin Viên nén acenocoumarol Viên nén amitryptilin Viên nén amlodipin Viên nén aspirin và cafein Viên nén codein phosphat Viên nén colchicin Viên nén colecalciferol Viên nén cortison Viên nén dapson Viên nén ergocalciferol Viên nén ethinylestradiol Viên nén glibenclamid Viên nén glycerin trinitrat Viên nén hyoscin butylbromid Viên nén imipramin Viên nén levodopa Viên nén nitro f urantoin Viên nén piperazin phosphat Viên nén ramipril Viên nén ter f enadin Viên nén timolol Viên ngậm amphotericin Viên nén s ủ i calci gluconat Phần 4: Dược liệu Bách bệnh (Rễ) Chè đắng (Lá) Cơm cháy (Hoa) Cúc gai (Quả) Cỏ cứt lợn Dầu gấc Dây thìa canh Giảo cổ lam Khôi (Lá) Lá móng (Lá) Linh chi Rau đắng đất Sử quân tử Tinh dầu gừng Tinh dầu húng chanh Tinh dầu nghệ Trình nữ hoàng cung (Lá) Vọng cách (Lá) Xuyên tâm liên