TCVN11226:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11226:2015 (ISO 9095:1990) về Ống thép - Ghi nhãn theo ký tự quy ước và mã màu để nhận biết vật liệu TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 11226:2015 ISO 9095:1990 ỐNG THÉP - GHI NHÃN THEO KÝ TỰ QUY ƯỚC VÀ MÃ MÀU ĐỂ NHẬN BIẾT VẬT LIỆU Steel tubes - Continuous character marking and colour coding for material identi f ication Lời nói đầu TCVN 11226:2015 hoàn toàn tương đương ISO 9095:1990. TCVN 11226:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 5, Ố ng kim loại đen và phụ tùng đường ống kim loại biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. ỐNG THÉP - GHI NHÃN THEO KÝ TỰ QUY ƯỚC VÀ MÃ MÀU ĐỂ NHẬN BIẾT VẬT LIỆU Steel tubes - Continuous character marking and colour coding for material identi f ication 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu về ghi nhãn theo các ký tự quy ước tùy chọn và màu sắc cho ống thép f erit và austenit được sử dụng trong chế tạo các hệ thống đường ống. Mã màu quy định c ũng có thể được sử dụng để ghi nhãn các đ ấ u nối, các phụ tùng nối ống và các bộ phận cấu thành đư ờ ng ống ( xem 6.2.3). Tiêu chuẩn này bao gồm c á c yêu cầu riêng để nhận biết vật liệu xác định bằng việc sử dụng các ký tự được in lặp lại (liên tục) trên suốt chiều dài của ống, và nhận biết mã m à u của các nhóm thép riêng biệt. Các mã màu có thể được quy định theo lựa chọn của khách hàng với mục đích ch ỉ sử dụng cùng với các yêu cầu ghi nhãn theo ký tự xác định được cho trong Điều 5. V ì không c ó tiêu chuẩn phù hợp ch ỉ rõ màu thích h ợ p đ ể sử dụng làm mã màu, Phụ lục A tham kh ả o theo các mã màu tương đương nhất định được cho trong các tiêu chuẩn quốc gia khác có thể sử dụng được. Cần lưu ý tiêu chuẩn này ch ỉ có thể được áp dụng theo thỏa thuận giữa các bên liên quan. 2 Thông tin do khách hàng cung cấp 2. 1 Khách hàng phải chỉ ra các điều sau trong đơn đặt hàng. a) Số hiệu tiêu chuẩn này; b) Số hiệu của tiêu chuẩn sản ph ẩ m và mác thép được yêu cầu; c) Kích thước ống (v í dụ đường kính ngoài x độ dày), tính bằng milimét; d) Ký hiệu quá trình sản xuất, khi áp dụng; e) Hạng mục thử nghiệm, khi áp dụng. 2.2 V ì tiêu chuẩn này cung cấp nhiều lựa chọn, khách hàng phải ch ỉ rõ trong đơn đặt hàng tất cả các yêu cầu liên quan như sau: a) Việc sử dụng mã màu (xem Điều 6); b) Hàm lượng lớn nhất của ch ì , thiếc, kẽm hoặc đồng có trong màng b ả o vệ (xem 3.1); c) Việc sử dụng lớp phủ bảo vệ đặc biệt (xem 3.3); d) Việc sử dụng ghi nhãn bổ sung (xem 5.2.1.3). Nếu khách hàng không quy định bất kỳ yêu cầu nào thì nhà cung cấp phải cung cấp phù hợp với quy trình kỹ thuật bình thường cho việc ghi nhãn và ph ủ bảo vệ với điều kiện là chúng tuân theo các yêu cầu của tiêu chuẩn này. 3 Vật liệu ghi nhãn 3.1 Chất lượng của sơn hoặc mực T ấ t cả các loại sơn và mực không được chứa lưu huỳnh, halogen, ch ì , thiếc, kẽm và đồng. Nếu có quy định của khách hàng, tấm màng bảo vệ không được chứa lớn hơn 250 ppm (0,025%) hàm lượng chì, thiếc, kẽm hoặc đồng. Ch ấ t lượng của lớp sơn hoặc mực được sử dụng ph ả i có tuổi th ọ ít nhất là một năm trong điều kiện bảo quản không có gia nhiệt và nhà xưởng có mái che. 3.2 Màu sắc Các màu được sử dụng để ký hiệu mác của vật liệu phải theo chỉ định trong các Bảng 3 và 4. Phụ lục A đưa ra hướng dẫn về việc xác định các màu sắc. 3.3 Tính tương hợp với lớp phủ bảo vệ Lớp phủ bảo vệ phải tương hợp với vật liệu ghi nhãn được quy định trong tiêu chuẩn này. Khi khách h à ng quy định một lớp phủ bảo vệ khác với bảo vệ b ì nh thư ờ ng trong nhà máy của nhà sản xuất, khách hàng phải có trách nhiệm bảo đảm tính tương hợp với vật liệu ghi nhãn. 4 Trách nhiệm về việc ghi nhãn 4.1 Ghi nhãn bằng ký tự Ghi nhãn nhận biết bằng ký tự phù hợp với Điều 5 thường do nhà sản xuất thực hiện. Trong các trường hợp khác trách nhiệm của nhà cung cấp là phải đ ả m bảo sự phù hợp với tiêu chuẩn này trên cơ sở của chứng ch ỉ d o nhà sản xuất cung cấp d ựa theo các yêu cầu trong tiêu chuẩn sản phẩm. 4.2 Mã màu Khi được quy định, mã màu phải tuân theo Điều 6 và phải được nhà cung cấp áp dụng. 4.3 Bảo trì việc ghi nhãn Trách nhiệm của nhà cung cấp cuối cùng là phải đ ả m b ả o các mặt hàng được cung cấp với nhãn ở trạng thái tốt. 5 Ghi nhãn bằng ký tự 5.1 Quy định chung Điều này bao gồm việc ghi nhãn cuối cùng của vật liệu bằng cách in c á c ký tự. Chúng phải được sử dụng cùng với yêu cầu chung được cho trong Điều 1 đến Đều 4. 5.2 Yêu cầu riêng 5.2.1 Ố ng phải được gh i nhãn với các ký tự được in dùng để nhận biết tiêu chuẩn sản phẩm mà chúng được cung cấp và tất c ả các chi tiết được quy định trong tiêu chuẩn s ả n ph ẩ m. 5.2.1.1 Các chi tiết tối thiểu sau đây ph ả i được ghi nhãn cùng với bất cứ yêu cầu bổ sung nào được quy định trong tiêu chuẩn sản phẩm: a) Ký hiệu của nhà sản xuất và/hoặc nhà cung cấp; b) Đường kính ngoài và độ dày, bằng mm; c) Số hiệu tiêu chuẩn sản phẩm; d) M á c thép; e) Ký hiệu quá trình công nghệ (nếu quy định); f) Loại th ử nghiệm (nếu quy định). CH Ú THÍCH: Theo th ỏ a thuận với khách hàng, ký hiệu của nhà sản xuất/nhà cung cấp có thể được áp dụng ch ỉ một chỗ bằng cách sử dụng phương pháp ghi nhãn khác. 5.2.1.2 Chi tiết việc ghi nhãn phải được áp dụng theo trình tự được cho trong 5.2.1.1 trừ khi tiêu chuẩn sản phẩm yêu cầu một tr ì nh tự ghi nhãn riêng. Trong trường hợp này, yêu cầu của tiêu chuẩn s ả n phẩm phải được ưu tiên. 5.2.1.3 Bất kỳ sự ghi nhãn b ổ sung nào được th ỏ a thuận ph ả i được thêm vào các chi tiết được yêu cầu trong 5.2.1.1. 5.2.2 Đối với ống thép f erit đại diện b ở i nh ó m thép liệt kê trong B ả ng 3, các ký tự được in ph ả i là màu trắng. Đối với ống thép austenit đại diện bởi nhóm thép liệt kê trong Bảng 4, các ký tự được in phải l à màu đen. 5.2.3 Các chi tiết in phải được lặp lại (liên tục) theo suốt toàn bộ chiều dài của ống với khoảng cách đến đầu ống không vượt quá 300 mm. Mỗi d ã y ghi nhãn phải đạt chiều dài tối đa 700 mm và phải được lặp lại với khoảng cách không vượt quá 750 mm (xem Điều 7). Tuy nhiên, trong tất c ả các trư ờ ng hợp cần có sự thỏa thuận giữa khách hàng v à nhà sản xuất trong đó có tính đến các phương tiện ghi nhãn của nhà sản xuất. Các ví dụ của việc ghi nhãn ống được cho trong Điều 7. 5.3 Kích cỡ của ký tự Chiều cao của các ký tự được in phải theo quy định trong Bảng 1. B ả ng 1 - Kích cỡ của ký tự Kích thước bằng mm Đường kính ngoài của ống, D Chiều cao nhỏ nhất của k ý tự D < 18="" và="" ống="" có=""> Phương pháp ghi nhãn được thỏa thuận giữa khách hàng và nhà cung cấp 18 ≤ D ≤ 38 6 38 D ≤ 1 20 9 D > 120 15 6 Mã màu 6.1 Quy định chung Điều này quy định việc ghi nhãn bằng các vạch màu để nhận biết các nhóm riêng biệt của thép f erit hoặc thép austenit. Mã màu này được áp dụng chỉ khi có quy định của khách hàng trong đơn đ ặ t hàng. Ch ỉ được sử dụng m ã màu cùng với ký tự ghi nhãn tuân theo yêu cầu tại Điều 5 và quy định chung của các Điều 1 đến 4. 6.2 Yêu cầu riêng 6.2.1 Các sản ph ẩ m mà vật liệu của chúng thuộc một trong những nhóm được liệt kê trong các Bảng 3 và 4 phải được mã hóa với các màu thích hợp đã được chi tiết hóa trong 6.2.2 và 6.2.3. 6.2.2 Màu thích hợp với nhóm vật liệu (xem các Bảng 3 và 4) phải được quét (ph ủ ) vào bằng một dả i trên toàn chiều dài tại cùng vị trí với khoảng phần tư đường tròn như ghi nhãn bằng ký tự được yêu cầu trong 5.2 (xem ví dụ tại 7.2). Chiều rộng của dải màu phải như được quy định trong B ả ng 2. B ả ng 2 - Chiều rộng của dải màu trên ống Kích thước bằng milimét Đường kính ngoài của ống, D Chiều rộng nhỏ nhất của k ý tự D < 18="" và="" ống="" có=""> Phương pháp ghi nhãn được thỏa thuận giữa khách hàng và nhà cung cấp 18 ≤ D ≤ 38 9 38 D ≤ 1 20 12 D > 120 18 6.2.3 Nếu các phụ tùng nối ống và các bộ phận cấu thành được mã hóa bằng màu thì chúng nên được ghi nhãn với màu tương ứng của nh ó m thép (đối với thép austenit xem B ả ng 3 và Bảng 4). Khi có đủ điều kiện thực hiện, việc ghi nhãn phải được tiến hành với một d à i màu dọc theo chiều dài của bộ phận c ấ u thành. Bảng 3 - Màu sắc được sử dụng cho mã màu và nhận biết vật liệu cho thép ferit Viện dẫn Nhóm thép Màu sắc 1) Ký tự nhận biết Dải màu nhận bi ế t (xem 6.2.2 và 6.2.3) 3.0 Thép cacbon và thép cacbon - man g an có giới hạn bền kéo nhỏ nhất quy định đến và b ằ ng 435 MPa Trắng Trắng 3.1 Thép cacbon và thép cacbon - mangan có giới hạn bền kéo lớn hơn 435 MPa Trắng Vàng 3.2 Tất c ả các thép ferit với đặc tính quy định ở nhiệt độ thấp Trắng Xanh lá nhạt 3.3 Thép cacbon - molipden với h à m lượng molipden đến và b ằ ng 0,7% Trắng Đ ỏ tím 3.4 Thép crôm - molipden với hàm lượng crôm đến và bằng 2% Trắng Đỏ 3.5 Thép crôm - molipden với hàm lượng crôm l ớ n hơn 2% và đến và bằng 4% Trắng Xanh d ương nhạt 3.6 Thép 0,5% crôm - 0,5 % molipden - 0,25% vanadi Trắng Nâu 3.7 Thép crôm - molipden với hàm lượng crôm lớn hơn 4% và đến và bằng 10% Trắng Xanh ô liu 3.8 Thép crôm - molip d en/vanadi với hàm lượng crôm lớn hơn 10% và đến và bằng 14%, có hoặc không có molipden và/hoặc vanadi Trắng Cam 1) Để nhận biết màu sắc, xem Phụ lục A Bảng 4 - Màu sắc được sử dụng cho mã màu và nhận biết vật liệu thép austenit Tham khảo Nhóm thép Màu sắc 1) Ký tự nhận biết Dải màu nhận bi ế t (xem 6.2.2 và 6.2.3) 4.0 16% đến 20% crôm - 8% đến 14% nickel Đen Xanh dương nhạt 4.1 16% đến 20% crôm - 8% đến 14% nickel tại 0,03% cacbon lớn nhất Đen Đ ỏ 4.2 16% đến 20% crôm - 8% đến 14% nickel với titan hoặc niobi Đen Vàng 4.3 16% đến 20% crôm - 8% đến 14% nickel - 2% đến 4% molip d en Đen Xanh lá nhạt 4.4 16% đến 20% crôm - 8% đến 14% nickel - 2% đến 4% molipden tại 0,03% cacbon lớn nhất Đen Nâu 4.5 16% đến 20% crôm - 8% đến 14% nickel - 2% đến 4% molipden với titan Đen Đ ỏ tím 1 ) Để nhận bi ết màu sắc , xem Phụ lục A 7 Các ví dụ CHÚ TH Í CH: Chi ề u dài dành cho ghi nhãn bằng k ý tự và khoảng cách tr ống lặp lại có thể vượt quá (xem 5.2). 7.1 Ghi nhãn bằng ký tự (xem 5.2) Kích thước tính bằng milimet 7.2 Ghi nhãn bằng ký tự với dải mã màu (xem 6.2) Kích thư ớ c tính bằng milimet PHỤ LỤC A (Tham khảo) Màu sắc cho ghi nhãn theo các ký tự quy ước và mã màu của ống thép để nhận biết vật liệu Thép ferit Thép austenit Màu sắc Mã màu sắc tương đương theo các Tiêu chu ẩ n 1 ) BS 4800 NF X08-002 RAL F3 Ghi nh ã n bằng ký tự Trắng - - Đen 00E55 00E53 665 603 9010 9011 Mã màu Nhóm thép viện dẫn theo Bảng 3 Bảng 4 3.0 - Trắng 00E55 665 9010 3.1 4.2 Vàng 10E53 305 1018 3.2 4.3 Xanh lá nhạt 14E51 455 6019 3.3 4.5 Đỏ tím 02C39 950 4002 3.4 4.1 Đỏ 04E53 801 3000 3.5 4.0 Xanh dương nhạt 20E51 570 5012 3.6 4.4 Nâu 06C39 030 8024 3.7 - Xanh ô liu 12D45 466 6025 3.8 - Cam 06E51 130 2003 1) V ì không có tiêu chuẩn quốc tế quy đ ị nh rõ một d ả i thích hợp của c á c màu sắc, c ầ n tham khảo các b ả ng màu được cho trong các tiêu chuẩn sau và nên áp dụng màu càng sát với các b ả ng màu càng tốt: B S 4800:1981, Đặc t í nh kỹ thuật của màu sơn sử dụng cho toàn c ô ng trình; NF X08-002:1983, Giới hạn màu - K ý hiệu và hạng mục màu CCR - Tiêu chuẩn thứ hai; RAL F3, Bảng chung - Khảo sát màu sắc .... Các màu được sử d ụng cho ghi nh ã n theo các ký tự quy ước và mã mà u t uân theo tiêu chuẩn này nên càng sát với b ả ng màu cho trong bảng này càng tốt.