TCVN10654:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10654:2015 về Chất tạo bọt cho bê tông bọt - Phương pháp thử TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 10654:2015 CHẤT TẠO BỌT CHO BÊ TÔNG BỌT - PHƯƠNG PHÁP THỬ Standard test method for f oaming agents for use in producing cellutar concrete using preformed foam Lời nói đầu TCVN 10654: 2015 được biên soạn trên cơ s ở ASTM C 796 - 12 Standard test method for f oaming agents for use in producing cellular concrete using pre f ormed foam , ASTM C 495 - 12 Standard test method for compressive strength of ligh w eight insulating concrete , ASTM C 496 - 11 Standard test method for splitting tensile strength of cylindrical concrete specimens . TCVN 10654: 2015 do Viện Vật liệu xây dựng - Bộ Xây dựng biên soạn, Bộ Xây dựng đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. CH Ấ T TẠO BỌT CHO BÊ TÔNG BỌT - PHƯƠNG PHÁP THỬ Standard test method for f oaming agents for use in producing cellutar concrete using preformed foam 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chu ẩ n này quy định các phương pháp thí nghiệm chất tạo bọt được dùng để tạo bọt (bọt khí) trong chế tạo bê tông bọt. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau đây cần thiết khi áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn c ó ghi năm công bố áp dụng thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả bản sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 2682:2009 Xi măng pooc lăng - Yêu cầu kỹ thuật . TCVN 3118:1993 Bê tông nặng - Phương pháp xác định cường độ nén . TCVN 4506:2012 Nước trộn bê tông và vữa - Yêu cầu kỹ thuật. TCVN 8826:2011 Phụ gia hóa học cho bê t ô ng . TCVN 9030:2011 Bê tông nhẹ - Gạch bê tông bọt, kh í không chưng áp - Phương pháp th ử . TCVN 10655:2015 Ch ấ t tạo bọt cho bê tông bọt - Yêu cầu kỹ thuật . 3. Thiết bị, dụng cụ 3.1 . Máy trộn Máy trộn bê tông loại cưỡng bức có dung tích ít nhất l à 0,10 m 3 . Tốc độ quay c ủ a cánh khuấy từ 40 vòng/phút đ ế n 50 vòng/phút và có gắn thanh gạt vật liệu b ằ ng cao su. 3.2 . Máy tạo bọt Máy tạo bọt dùng trong th í nghiệm phải được nhà sả n xuất bọt ch ấ p thuận và phải cùng loại với máy tạo bọt dùng trong sản xuất thực tế. 3.3 . Máy bơm Máy bơm loại trục vít phải có tốc độ vòng quay từ 260 vòng/phút đến 630 vòng/phút. Máy bơm phải có thùng cấp dung tích 0,15 m 3 . Đầu xả của máy bơm phải được nối với 15 m ố ng cao su c ó đ ườ ng kính trong 25 mm, đầu cuối của ống phải được đặt ngang với máy bơm. 3.4 . Phòng d ưỡ ng hộ , có thể duy trì nhiệt độ (27 ± 2) ° C và độ ẩm l ớ n hơn 95 %. 3.5 . Khuôn Khuôn được làm bằng vật liệu không hút nước. Khuôn phải kín nước và không bị biến dạng quá 2 mm theo bất cứ cạnh nào trong quá tr ì nh đúc và dưỡng hộ mẫu. Trừ các loại khuôn nhựa dùng một lần, trước khi sử dụng quét chất chống dính lên tất cả c ác bề mặt của khuôn sẽ tiếp xúc với b ê tông. Sử dụng hai loại khuôn h ì nh trụ có đường kính (150 ± 2) mm, chiều cao (300 ± 3) mm và đường kính (75 ± 2) mm, chiều cao (150 ± 3) mm. 3.6 . T ấ m gạt phẳng cho khuôn Tấm thép phẳng dày 6 mm có chi ề u dài l ớ n hơn 200 mm và chiều rộng lớn hơn 50 mm so với đường kính khuôn. 3.7 . Cân, có độ chính xác đế n 0,1 g. 3.8 . Thiết b ị thử nén Theo 1.1 của TCVN 3118:1993. 3.9 . T ủ s ấ y , có bộ phận điều chỉnh và ổ n định nhiệt độ (110 ± 5) ° C . 3.10 . Máy nén kh í Nguồn khí nén có khả năng tạo áp lực khí nén trong khoảng 0,4 MPa đến 0,7 MPa; có thể duy tr ì áp lực được lựa chọn với độ ch í nh xác đ ế n ± 0,035 MPa. 3.11 . Thùng c â n bê tông , làm bằng thép hoặc nhựa có thể tích 0,015 m 3 , miệng phẳng nhẵn. 3.12 . T ấ m gạt ph ẳ ng cho th ù ng c â n b ê t ô ng Tấm thép phẳng dày 6 mm có chiều dài lớn hơn 200 mm và chiều rộng lớn hơn 50 mm so với đường kính của thùng cân bê tông. 3.13 . Đồng hồ b ấ m giờ , có độ chia đ ế n giây v à phút. 3.14 . Thước cặp , các loại thước cặp có má c ặ p 75, 150, 300 mm. 3.15 . Thùng c â n bọt Thùng làm bằng thép hoặc nhựa có dung tích khoảng 0,06 m 3 , miệng phẳng nhẵn. 3.16 . Tấm gạt phẳng cho thùng cân bọt Tấm thép phẳng dày 6 mm có chiều dài lớn hơn 200 mm và chiều rộng lớn hơn 50 mm so với đường kính của thùng cân bọt. 3.17 . Thùng chứa hỗn hợp b ê t ô ng Bằng vật liệu thích hợp (VÍ D Ụ : thép, nhựa) có dung tích ít nhất là 0,10 m 3 . 3.18 . Dụng cụ khác , l à búa đầu cao su và bay. 4. Nguyên liệu và tỷ lệ trộn 4.1 . Lấy m ẫ u 4.1.1 . Mẫu thử c ó thể đ ư ợc lấy tại nơi sản xuất, nơi cung c ấ p (nơi bán hàng) hoặc tại nơi sử dụng. 4.1.2 . Mẫu dùng đ ể đánh giá chất lượng của một nguồn (hoặc của một lô) phải là mẫu hỗn hợp tạ o thành từ các mẫu đơn lấy từ các v ị trí khác nhau của lô. 4.1.3 . Khuấy đều trước khi lấy mẫu. Một mẫu đơn được lấy ít nhất 0,5 L. Đối với 1 lô hàng (hoặc một chuyến hàng) phải lấy ít nhất 3 mẫu đơn t ạ i các vị trí khác nhau đại diện cho lô (hoặc chuyến hàng) đó. M ẫ u hỗn hợp được lấy ít nhất 4 L t ừ hỗn hợp trộn đều các mẫu đơn đã lựa chọn. Khi mẫu được chứa trong bồn hoặc téc lớn thì mẫu đơn được lấy với lượng bằng nhau từ các v ị trí trên, giữa và dưới bằng một dụng cụ lấy mẫu chuyên dùng thích hợp. 4.2 . Xi măng Xi măng sử dụng là loại xi măng poóc lăng PC40 phải đáp ứng yêu cầu của TCVN 2682:2009. 4.3 . Nước trộn Nước trộn phải đáp ứng yêu cầu của TCVN 4506:2012. 4.4 . Tỷ lệ nước/xi măng (N/X) Sử dụng t ỷ lệ N/X bằng 0,58 theo khối lượng. Nếu hỗn hợp bê tông bọt sử dụng t ỷ lệ N/X như trên không đáp ứng được yêu cầu thì c ó thể trộn thử với các tỷ lệ N/X khác. 4.5 . Khối l ượn g mẻ trộn Khối lượng xi măng phải đủ đ ể từ một mẻ trộn có thể đúc tất cả các mẫu cần thiết. Tỷ lệ N/X được xác định theo 4.4. Khối lượng bọt được tính vào t ổ ng lượng nước trộn. Thể tích bọt được điều chỉnh sao cho khối lượng thể tích c ủ a hỗn hợp bê tông bọt sau khi bơm là (640 ± 50) kg/m 3 . 5. Chuẩn bị mẫu thử 5.1 . Chế tạo dung dịch tạo bọt bằng cách pha chất tạo bọt vào nước theo tỷ lệ do nhà sản xuất chỉ định. Nếu độ pha loãng không được quy định thì phải kiểm tra sơ bộ để xác định độ pha loãng yêu cầu. Ban đầu có th ể thử nghiệm pha loãng với tỷ lệ 40 phần nước với 1 phần chất tạo bọt theo thể tích. 5.2 . Nạp dung dịch tạo bọt đã được chu ẩ n bị vào máy tạo bọt với lượng theo khuyến cáo của nhà sản xuất thiết bị. 5.3 . Nối máy tạo bọt với nguồn khí nén, điều ch ỉ nh áp suất theo khuyến cáo của nhà sản xuất chất tạo bọt đang được thử nghiệm. 5.4 . Xác định năng suất của máy tạo bọt theo tr ì nh tự sau: Xác định th ể tích và khối lượng thùng cân bọt. Dùng đồng hồ b ấ m giờ đo thời gian cần thiết để điền đầy thùng c â n bằng bọt sau đó cân lại thùng. Gạt bỏ bọt dư thừa bằng cách giữ tấm gạt phẳng nằm ngang và di chuyển tấm gạt trên miệng của thùng chứa bọt theo chuyển động cưa. Cân l ạ i thùng chứa bọt. Sử dụng công thức sau đ ể tính thời gian cần thiết để cho ra một mét khối bọt: (1) trong đó: m 1 là khối lượng thực c ủ a bọt đã điền đầy thùng trước khi gạt phẳng (kg); m 2 là khối lượng thực của bọt trong thùng sau khi gạt phẳng (kg); T là thời gian cần thi ế t để điền đầy thùng chứa (min); V là thể tích của thùng chứa bọt (m 3 ); T 1 là thời gian cần thiết để tạo ra 1 m 3 bọt (min). 5.4.1 . Khối lượng thể tích của bọt được tính như sau: (2) trong đ ó : D b là khối lượng thể tích c ủ a bọt (kg/m 3 ). 5.4.2 . Tính thời gian cần thiết để máy tạo ra thể tích bọt yêu cầu T 2 = V b x T 1 như sau: (3) trong đó: V b là thể tích của bọt trong mẻ thử nghiệm (m 3 ); V k là thể tích khí cần thiết trong mẻ th ử nghiệm (m 3 ); T 2 là thời gian cần thiết để máy tạo ra thể tích bọt yêu cầu (min). CHÚ THÍCH 1: Công thức t í nh V b , đ ư ợc xác định theo Phụ Lục A. 5.4.3 . T í nh khối lượng của thể tích bọt cần thiết m b = D b x V b . 5.4.4 . Cấp phối thử nghiệm Cân 45,0 kg xi măng PC40 và m n kg nước. Khối lượng nước ( m n ) được xác định theo công thức sau: m n = (26,0 - m b ). trong đó: m b là khối lượng c ủ a bọt trong mẻ thử nghiệm (kg); m n là khối lượng nước thêm vào trong mẻ thử nghiệm tại máy trộn (kg). CHÚ THÍCH 2: Khối lượng th ể tích của bọt thường nằm trong khoảng từ 30 đến 65 kg/m 3 tùy thuộc vào chất tạo bọt sử dụng. Điều ch ỉ nh khối lượng thể t í ch của bọt ( D b ) theo khuyến cáo c ủ a nhà sản xuất nếu máy tạo bọt có thể điều ch ỉ nh. 5.5 . Làm ướt thiết bị trộn và lau bằng giẻ ẩm. Cho khối lượng nước m n vào và bật thiết bị trộn. Từ từ thêm xi măng vào trong khoảng thời gian 30 s. Dùng bay trộn làm tan các cục xi măng bị vón không phân tán được. Thời gian trộn là 5 phút. 5.6 . Trong khi máy trộn đang hoạt động, cho V b (m 3 ) bọt vào trong thời gian là T 2 . Trộn thêm 2 min k ể từ sau khi cho hết bọt vào máy. Xả hỗn hợp bê tông bọt đã trộn xuống thùng cấp của thiết bị bơm. Ngay lập tức tiến hành theo 5.7. 5.7 . Điền đầy thùng cân b ê tông rỗng bằng lượng mẫu đại diện của hỗn hợp b ê tông bọt trong thùng cấp. Trước khi lấy mẫu, trộn c ẩ n thận hỗn hợp bê tông bọt trong thùng cấp để đảm bảo tính đồng nhất mà không lôi cuốn thêm bóng khí lớn vào trong hỗn hợp b ằ ng cách sử dụng một mái chèo có chiều dài chạm đến đáy của thùng cấp. Sử dụng gầu múc mẫu đ ể chuyển hỗn hợp bê tông bọt vào thùng cân và dùng b ú a cao su đập nhẹ vào các mặt bên của thùng cân. Đổ tràn thùng cân và gạt bỏ bê tông dư thừa, giữ tấm gạt phẳng n ằ m ngang (mặt phẳng của tấm nằm ngang) và di chuyển t ấ m trên miệng thùng cân theo chuyển động răng cưa. Lau sạch bê tông dính mặt ngoài thùng cân bằng vải sạch. Cân khối lượng thùng cân đầy và xác định khối lượng thực c ủ a hỗn hợp bê tông bọt. Tính khối lượng th ể tích c ủ a hỗn hợp b ê tông bọt và ghi lại khối lượng thể tích thực tế của hỗn hợp bê tông bọt trước khi bơm ( D t1 ). 5.8 . Bơm hỗn hợp bê tông bọt từ thùng cấp qua 15 m ống vào thùng chứa hỗn hợp bê tông. Từ thùng này, lấy mẫu để xác định khối lượng thể tích theo 5.7, ghi lại giá trị khối lượng thể tích thực tế c ủ a hỗn hợp bê tông bọt sau khi bơm ( D t 2 ). 5.9 . Ngay sau đó, điền đầy khuôn trụ bằng hỗn hợp bê tông bọt trong thùng chứa hỗn hợp bê tông. Gõ nhẹ vào mặt bên của khuôn bằng búa cao su trong khi đổ khuôn . S ố lượng viên mẫu thử yêu cầu tối thiểu l à 4 viên mẫu trụ (75 x 150) mm và 10 viên mẫu trụ (150 x 300) mm. Ngay sau khi đúc khuôn, gạt ph ẳ ng bề mặt các viên mẫu thử và bọc chúng bằng túi nhựa để ngăn ngừa sự bay hơi nước và không làm hư hại bề mặt. 6. Điều kiện dưỡng hộ Lưu giữ khuôn chứa mẫu th ử ở nhiệt độ (27 ± 2) ° C trong 24 h. Sau đ ó b ả o quản mẫu th ử trong đ iều kiện nhiệt độ (27 ± 2) ° C và độ ẩm lớn hơn 95 %. Không để viên mẫu thử tiếp xúc với dòng nước cũng như bảo quản viên mẫu th ử trong nước trừ khi sử dụng dung dịch nước vôi b ã o hòa. Sau 7 ngày tháo khuôn và tiếp tục bảo qu ả n các viên m ẫ u thử trong điều kiện điều kiện nhiệt độ (27 ± 2) ° C và độ ẩm lớn hơn 95 % trong vòng 18 ngày, sau đ ó để khô trong phòng th í nghiệm ở nhiệt độ (27 ± 2) ° C và độ ẩ m tương ứng là (65 ± 5) % trong vòng 3 ngày. 7. Xác định khối lượng thể tích 7.1 . Xác định kh ố i lượng th ể tích của hỗn hợp b ê tông bọt trước và sau khi bơm Xác định khối lượng thể tích thực c ủ a hỗn hợp bê tông bọt tại thùng cấp cho máy bơm, D t1 và tại nơi bơm xả xuống (thùng chứa hỗn hợp bê tông), D 12 , bằng cách chia khối lượng thực của mẫu th ử theo 5.7 và 5.8 cho thể tích của thùng cân. Ghi lại giá trị chính xác tới 10 kg/m 3 . 7.2 . Xác định khối lượng thể t í ch khô của b ê tông bọt 7.2.1 . Cách tiến hành Xác định khối lượng thể t í ch khô của bê tông bọt từ khối lượng và thể tích c ủ a 3 viên mẫu th ử kích thước (150 x 300) mm đ ã được dưỡng hộ theo Điều 6 ở tuổi 28 ngày . Sấ y khô vi ê n mẫu thử ở (110 ± 5) ° C đến khối lượng không đổi. Sau 24 h, bắt đầu tiến hành cân các viên mẫu th ử ở các khoảng thời gian b ằ ng nhau liên tiếp cho đến khi chênh lệch khối lượng không vượt quá 1 % th ì dừng. Xác định khối lượng và đo các kích thước của viên mẫu thử. 7.2.2 . Biểu thị k ế t quả Khối lượng thể tích khô ( D ) c ủ a từng viên mẫu th ử , t í nh bằng kg/m 3 , được t í nh theo công thức sau: (4) trong đó: m c là khối lượng viên mẫu thử, t í nh bằng kilogram (kg); V c là thể tích c ủ a viên mẫu th ử , t í nh bằng mét khối (m 3 ) được tính theo công thức sau: (5) trong đó: d l à đường kính viên mẫu th ử , tính bằng mét (m); h là chiều cao viên mẫu thử, tính bằng mét (m). Khối lượng thể tích khô c ủ a bê tông bọt là giá trị trung b ì nh cộng khối l ượng thể tích khô của ba viên mẫu thử, t í nh bằng kg/m 3 với độ chính xác đến 10 kg/m 3 . Độ lệch chuẩn của một thí nghiệm viên cho một kết quả thử nghiệm (kết qu ả được tính bằng giá trị trung b ì nh của ba phép đo khối lượng thể tích khô riêng biệt) là 5,4 % so với giá trị trung bình cộng. Phạm vi sai khác (chênh lệch giữa giá trị lớn nhất và nhỏ nhất) của ba phép đo riêng lẻ không được vượt quá 15 % so với giá tr ị trung b ì nh cộng. Nếu độ lệch chuẩn và phạm vi sai khác của giá trị khối lượng thể tích khô không thỏa mãn thì phải tiến hành thử lại. 8. Xác định tổn thất bọt khí khi bơm 8.1 . Xác định hàm lượng kh i trước và sau khi bơm của hỗn hợp bê tông bọt dựa trên khối lượng thể tích thực nghiệm v à khối lượng thể tích lý thuyết ( D lt ) tính theo thể tích tuyệt đối lấy chính xác đến 1 %. Tính khối lượng thể tích lý thuyết (kg/m 3 ) như sau: (6) trong đó: D lt l à khối lượng thể tích lý thuyết của hỗn hợp bê tông bọt dựa trên thể tích tuyệt đối (kg/m 3 ); m x là khối lượng của xi măng trong mẻ th ử nghiệm (kg); p là khối lượng riêng của xi măng (g/cm 3 ); (p = 3,15). 8.2 . Hàm lượng khí trước khi bơm ( A t ) hay phần trăm khí trong hỗn hợp bê tông bọt tại thùng cấp được xác định theo công thức sau: (7) trong đó: D t1 là khối lượng thể t í ch thực tế của hỗn hợp bê tông bọt trước khi bơm (kg/m 3 ). 8.3 . Hàm lượng khí sau khi bơm ( A s ) hay phần trăm khí của hỗn hợp bê tông bọt tại thùng chửa hỗn hợp bê tông xác định theo công thức sau: (8) trong đó: D t2 là khối lượng th ể tích thực tế c ủ a hỗn hợp bê tông bọt sau khi bơm (kg/m 3 ). 8.4 . Tổn thất khí khi bơm ( A m ) biểu thị bằng % thể tích với độ chính xác đến 1 %, được t í nh theo công thức sau: (9) 8.5. Tính khối lượng thể tích thiết kế ( D d ) của mẻ trộn biểu thị bằng kg/m 3 như sau: (10) 9. Xác định cường chịu độ nén Cường độ chịu nén của bê tông bọt được xác định theo Phụ Lục B. 10. Xác định cường độ chịu kéo khi bửa Cường độ chịu kéo khi bửa của bê tông bọt được xác định theo Phụ Lục C . 11. Xác định độ hút nước 11.1 . Cách tiến hành 11.1.1 . Lấy 3 viên mẫu thử hình trụ kích thước (150 x 300) mm đ ã được dưỡng hộ theo Điều 6 ở tuổi 28 ngày. Xác định các khối lượng và thể tích của từng viên mẫu th ử đã sấy khô theo 7.2.1. 11.1.2 . Nhấn ch ì m các viên mẫu th ử đã sấy khô theo 11.1.1 dưới bề mặt nước 150 mm. Duy tr ì nhiệt độ nước ở (27 ± 2) ° C . Sau 24 h lấy các viên mẫu th ử ra, để ráo nư ớ c trong thời gian 30 s và cân khối lượng. Đó là khối lượng của viên m ẫ u thử sau khi hút nước. 11.1.3 . Xác định khối lượng của nước mà viên mẫu thử đã hút bằng cách lấy khối lượng của vi ê n mẫu th ử khi hút nước trừ đi khối lượng của viên mẫu thử đ ã sấy khô. Ghi lại giá trị chính xác t ớ i 0,05 kg. Xác định thể t í ch của nước bị hút bằng cách chia khối lượng của nước m à viên mẫu thử đ ã hút cho khối lượng riêng của nước. 11.2 . Biểu thị kết quả Độ hút nước ( H ) của từng viên m ẫ u thử, tính bằng % thể tích, được tính theo công thức sau: (11) trong đó: V n là thể tích của nước mà viên mẫu thử đ ã hút, tính bằng mét khối (m 3 ); V c là thể tích c ủ a viên mẫu th ử , t í nh bằng mét khối (m 3 ). Độ hút nước của bê tông bọt là gi á trị trung bình cộng độ hút nước của ba viên mẫu thử, tính bằng % thể tích với độ chính xác đến 0,5 %. Độ lệch chuẩn của một thí nghiệm viên cho một kết qu ả thử nghiệm (kết quả được t í nh b ằ ng giá trị trung bình của ba phép đo độ hút nước riêng biệt) l à 3,4 % so v ớ i giá tr ị trung bình cộng. Phạm vi sai khác (chênh lệch giữa giá trị l ớ n nhất và nhỏ nhất) của ba phép đo riêng lẻ không được vượt quá 10 % so với giá trị trung b ì nh cộng. Nếu độ lệch chuẩn và phạm vi sai kh á c c ủ a giá trị độ hút nước không thỏa mãn thì phải tiến hành thử lại. 12. Báo cáo kết quả thử nghiệm Báo cáo kết quả thử nghiệm bao gồm các nội dung sau: - Định danh mẫu thí nghiệm, bao gồm tên c ủ a nhà sản xuất, nhãn hiệu và số lô; - Loại xi măng và tỷ lệ nước sử dụng; - Hàm lượng kh i trước và sau khi bơm, %; - Khối lượng thể tích khô của b ê tông bọt, kg/m 3 ; - Độ hút nước, % thể tích; - Cường độ chịu nén, MPa; - Tổn thất khí kh i bơm, %; - Cường độ chịu kéo khi b ử a, MPa; - Chênh lệch giữa khối lượng thể tích thiết kế và khối lượng thể tích thực nghiệm trước và sau khi bơm, kg/m 3 . Phụ lục A (Tham khảo) Công thức tính thể tích bọt A.1 . Công thức tính thể tích bọt cần thiết cho mẻ thử với khối lượng xi măng là 45 kg, và khối lượng riêng của xi măng (p) b ằ ng 3,15 g/cm 3 có thể được suy ra như sau: A.1.1 . Biết khối lượng thể tích hỗn hợp bê tông bọt, 640 kg/m 3 , tính theo công thức sau: (A1) trong đó: m tn là tổng khối lượng của nước trong mẻ th ử nghiệm bao gồm cả khối lượng bọt (kg). A.1.2 . Công thức tính thể t í ch kh i cần thiết: (A2) A.2 . Thể tích khí cần thiết cho mẻ trộn là 0,071 m 3 . A.3 . Xử lý pha loãng chất tạo bọt bằng nước, mối quan hệ giữa thể tích khí và thể tích bọt như sau: (A3) A.4 . Nếu D b l à khối lượng thể tích của bọt, thì m b = D b x V b và công thức (A3) c ó thể biểu diễn theo cách sau: (A4) (A5) (A6) Phụ lục B (Quy định) Xác định cường độ chịu nén B.1 . Thiết bị, dụng cụ B.1.1 . Thiết b ị thử nén Theo 3.8. B.1.2 . Thước cặp Theo 3.14. B.2 . Cách tiến hành B.2.1 . S ố lượng viên mẫu thử Cường độ ch ị u nén c ủ a bê tông bọt là giá trị cường độ chịu nén trung b ì nh cộng c ủ a 4 viên mẫu th ử hình trụ có kích thước (75 x 150) mm đã được dưỡng hộ theo Điều 6 ở tuổi 28 ngày. B.2.2 . Chuẩn bị th ử nghiệm Kiểm tra xem độ phẳng các bề mặt tiếp xúc của viên m ẫ u thử với các bề mặt c ủ a thớt nén có nằm trong khoảng 0,5 mm hay không. Nếu không thỏa mãn th ì phải tiến hành mài viên mẫu thử hoặc phủ bề mặt theo 4.7.4 của TCVN 9030:2011. Mặt phẳng phủ c ó độ sai lệch khoảng 0,05 mm. Kiểm tra mặt ph ẳ ng bề mặt chịu t ả i c ủ a viên mẫu thử b ằ ng thước thẳng hoặc bộ căn lá, tối thiểu ba lần trên các v ị trí đường kính khác nhau của viên mẫu thử. B.2.3 . Đo kích thước v iê n m ẫ u thử Đo chính xác tới 0,2 mm các cặp đường k í nh vuông góc với nhau từng đôi một trên từng mặt chịu nén, xác định diện tích hai mặt chịu nén trên và dưới theo các giá trị trung bình của các cặp đường kính đã đo. Diện tích chịu lực nén của viên mẫu thử khi đó chính là trung bình số học diện tích của hai mặt chịu nén. B.2.4 . Đặt mẫu Lau sạch bề mặt gia tải của thớt nén trên và thớt nén dưới của thiết bị thử nén và c ủ a viên mẫu thử, đặt viên mẫu thử lên thớt nén dưới. Căn chỉnh c ẩ n thận để trục của viên mẫu thử trùng với tâm của lực nén. Khi thớt nén trên di chuyển đến mặt chịu lực trên của viên mẫu thử, nhẹ nhàng xoay phần chuyển động của viên mẫu thử bằng tay để nhận được v ị trí đặt viên mẫu thử đồng nhất. B.2.5 . Tốc độ gia t ả i Cấp tải trọng liên tục lên viên mẫu th ử với tốc độ không đ ổ i để tải trọng tối đa đạt được trong khoảng (65 ± 15) s. Ghi lại tải trọng lớn nhất mà tại đ ó viên mẫu thử b ị phá hủy. Ghi chú về các dạng phá hủy và ngoại quan của bê tông. B.3 . Biểu thị kết quả Cường độ chịu nén ( R n ) của từng viên mẫu thử, tính bằng mêga pascan (MPa), được tính theo công thức sau: (B1) trong đó: F là tải trọng phá hoại viên mẫu th ử , t í nh bằng niutơn (N); A là diện tích chịu lực nén c ủ a viên mẫu thử, tính bằng milimét vuông (mm 2 ). Cường độ chịu nén của bê tông bọt là gi á trị trung bình cộng cường độ chịu nén c ủ a bốn viên mẫu th ử , tính bằng MPa với độ chính xác đến 0,1 MPa. Độ lệch chuẩn c ủ a một th í nghiệm viên cho một kết quả thử nghiệm (kết quả được tính bằng giá trị trung b ì nh của bốn phép đo c ườ ng độ chịu nén riêng biệt) là 14 % so với gi á trị trung bình cộng. Phạm vi sai khác (chênh lệch giữa giá trị lớn nh ấ t và nh ỏ nhất) của bốn phép đo riêng lẻ không được vượt quá 40 % so với giá tr ị trung b ì nh cộng. Nếu độ lệch chuẩn và phạm vi sai khác của giá trị cường độ chịu nén không thỏa mãn thì phải tiến hành thử lại. Phụ lục C (Quy định) Xác định cường độ chịu kéo khi ba C.1 . Thiết b ị , dụng cụ C .1.1 . Thiết bị thử kéo khi bửa Theo 3.8. C .1.2 . Thanh chịu t ả i phụ Nếu đường kính hoặc kích thước lớn nhất c ủ a thớt nén nhỏ hơn so với chiều dài viên mẫu th ử hình trụ được thử nghiệm th ì sử dụng một thanh chịu tải phụ được gia công bằng thép. Bề mặt của thanh được gia công có độ phẳng trong khoảng ± 0,025 mm ở bất kỳ đ ường tiếp xúc nào với thớt nén. Thanh có chiều rộng ít nhất l à 50 mm và có chiều dày không nhỏ hơn khoảng cách từ mép của thớt nén đến mép của viên mẫu thử hình trụ. C .1.3 . Đệm chịu tải Hai đệm chịu t ả i bằng gỗ dán có chiều dày danh nghĩa 3,0 mm; rộng 25 mm và không có khuyết tật, chiều dài không nhỏ hơn chiều dài viên mẫu thử và đ ược cung cấp cho mỗi viên mẫ u thử. Các đệm chịu tải được đặt giữa viên mẫu th ử và thớt nén ở cả trên v à dưới c ủ a thiết bị thử nén hoặc giữa viên mẫu thử và thanh chịu tải phụ. Không được sử dụng lại đệm chịu tải. C.2 . Cách tiến hành C .2.1 . S ố l ượn g viên mẫu th ử Cường độ chịu kéo khi b ử a của bê t ô ng bọt là giá trị cường chịu kéo khi bửa trung bình của 4 viên mẫu thử hình trụ có k í ch thước (150 x 300) mm đã được dưỡng hộ theo Điều 6 ở tuổi 28 ngày. C .2.2 . Đánh d ấ u Sử dụng một thiết b ị phù hợp vẽ các đường sinh trên mặt bên của viên mẫu th ử để đảm bảo mặt phẳng cùng trục (xem H ì nh C1, Hình C3 và CHÚ THÍCH C1), hoặc thay thế bằng khung căn chỉnh như Hình C2 (CHÚ THÍCH C2). CHÚ TH Í CH C1: Hình C1 và H ì nh C3 mô tả một thiết bị thích hợp đ ể vẽ các đường sinh trên cạnh của mẫu trụ (150 x 300) mm trong cùng một mặt phẳng. Thiết bị bao g ồ m ba phần như sau: (1) Một máng thép dài 100 mm, mặt b í ch của máng thép đ ã được làm nhẵn b ằ ng máy: (2) Phần a là r ã nh khít với mặt bích c ủ a máng thép và bao gồm vít có mũ để lắp ráp các thành phần còn lại theo chiều dọc; (3) Phần b l à một thanh thẳng đ ứ ng dẫn hướng cho bút ch ì hoặc bút đ á nh dấu. Phần lắp ráp (Phần a và Phần b) không được gắn chặt với máng và được đặt ở cạnh của viên mẫu th ử hình trụ mà không làm ảnh hưởng đến v ị tr í của viên mẫu th ử khi đánh dấu c á c đường sinh. CHÚ THÍCH C2: Hình C4 là bản v ẽ chi tiết c ủ a khung c ă n chỉnh được vẽ trong Hình C2 nhằm mục đích đánh d ấ u các đường sinh. Thiết bị này bao gồm: (1) Một bệ đỡ để giữ đệm chịu t ả i d ướ i và viên mẫu thử; (2) Một thanh chịu tải phụ có kích thư ớ c và độ phẳng nh ẵ n phù hợp với yêu cầu theo C.1.1; (3) Hai thanh đứng đ ể hỗ trợ cho việc đặt viên mẫu th ử , đệm chịu tải, thanh chịu tải phụ. Đơn v ị tính bằng milimét Hình C1 - H ì nh chiếu tổng quát của thiết b ị thích hợp đánh dấu đường sinh sử dụng để căn ch ỉ nh viên mẫu thử trong thiết bị th ử Hình C2 - Khung căn chỉnh viên mẫu và đệm chịu tải Đơn v ị tính bằng milimét Hình C3 - Hình vẽ chi tiết của thiết bị thích hợp đánh dấu đường sinh sử dụng đ ể căn ch ỉ nh viên mẫu thử C .2.3 . Đo kích thước viên mẫu th ử Đường kính của viên mẫu th ử bằng trung b ì nh cộng của ba lần đo đường k í nh, lấy chính xác đến 0,25 mm, đo từ cạnh qua chính giữa c ủ a viên mẫu thử và nằm trong mặt phẳng chứa các đường sinh đánh d ấ u trên hai cạnh. Chiều dài của viên mẫu thử bằng trung b ì nh cộng c ủ a ít nhất hai lần đo chiều dài trên mặt phẳng chứa các đường sinh đánh dấu trên hai cạnh, lấy chính xác đến 2 mm. C .2.4 . Định vị b ằ ng cách dựa vào các đường sinh được đánh dấu Đặt tâm của đệm chịu t ả i thứ nhất dọc theo tâm của thớt nén dư ớ i. Đặt viên mẫu lên trên đệm chịu tải và căn chỉnh sao cho các đường sinh đã đánh d ấ u trên cạnh của viên mẫu thử nằm dọc theo chiều dài của đệm chịu tải. Đặt đệm chịu tải thứ hai lên trên viên mẫu trụ dọc theo đường sinh đánh dấu. Vị trí đặt viên mẫu thử phải đảm bảo các đ iều kiện sau: C .2.4.1 . Hình chiếu của mặt phẳng tạo bởi hai đường sinh đánh dấu trên cạnh c ủ a viên mẫu thử giao với tâm c ủ a thớt nén trên. C .2.4.2 . Khi sử dụng thanh chịu tải phụ th ì tâm của viên mẫu thử phải nằm trực tiếp bên dưới tâm áp lực của th ớ t nén (Hình C5). C .2.5 . Định vị bằng khung căn ch ỉ nh Định vị đệm chịu tải, viên mẫu thử hình trụ, và thanh chịu t ả i phụ bằng khung căn chỉnh như minh họa trong Hình C3 và tâm của khung cũng như tâm của thanh gia tải phụ và tâm của viên mẫu thử nằm trực tiếp bên dưới tâm áp lực của thớt nén. C .2.6 . Tốc độ gia tải Cấp t ả i trọng liên tục tạo ứng suất kéo khi b ử a với một tốc độ không đổi trong khoảng 0,7 đến 1,4 MPa/min cho đến khi ph á hủy viên mẫu thử (CHÚ THÍCH C3). Ghi lại tải trọng lớn nhất trên thiết bị thử tại thời điểm phá hủy. Ghi chú các dạng phá hủy và ngoại quan của bê tông. CH Ú TH Í CH C3: Mối quan h ệ giữa ứ ng suất kéo khi bửa và tải trọng c ấ p được biểu thị theo C.3. Dải tải trọng yêu cầu trong ứng suất kéo khi bửa tương ứng với tổng tải trọng được cấp trong khoảng từ 50 đ ế n 100 kN/min cho viên mẫu thử hình trụ (150 x 300) mm. Đơn vị tính bằng milimét Hình C4 - H ì nh vẽ chi tiết của khung căn ch ỉ nh viên mẫu thử (150 x 300) mm Hình C5 - V ị trí đặt viên mẫu th ử trong thiết bị để xác định cường độ chịu kéo khi bửa C.3 . Biểu thị kết quả Cường độ chịu kéo khi bửa ( R k ) của từng viên mẫu thử, t í nh bằng mêga pascan (MPa), được tính theo công thức sau: (C1) trong đó: F là t ả i trọng lớn nhất đo được tại thời điểm phá h ủy , tính bằng niutơn (N); h là chiều cao của viên mẫu th ử , tính bằng milimét (mm); d là đường k í nh của viên mẫu thử, t í nh bằng milimét (mm). Cường độ chịu kéo khi bửa của bê tông bọt l à giá tr ị trung bình cộng c ủ a cường độ chịu kéo khi b ử a của bốn viên mẫu thử, tính bằng MPa với độ ch í nh xác đến 0,01 MPa. Độ lệch chuẩn c ủ a một thí nghiệm viên cho một k ế t quả thử nghiệm (k ế t quả được tính bằng giá trị trung bình của bốn phép đo cường độ chịu kéo khi bửa riêng biệt) là 20 % so với giá trị trung bình cộng. Phạm vi sai khác (chênh lệch giữa giá trị lớn nhất và nhỏ nhất) của bốn phép đo riêng lẻ không được vượt quá 67 % so với giá trị trung bình cộng. Nếu độ lệch chuẩn v à phạm vi sai khác của giá trị cường độ chịu kéo khi bửa không thỏa mãn thì phải tiến hành thử lại. MỤC LỤC Lời nói đầu 1 . Phạm vi áp dụng 2 . Tài liệu viện d ẫ n 3 . Thiết bị, dụng cụ 4 . Nguyên liệu và tỷ lệ trộn 5 . Chuẩn b ị mẫu thử 6 . Điều kiện dưỡng hộ 7 . Xác định khối lượng th ể tích 8 . Xác định tổn thất khí khi bơm 9 . Xác định cường độ chịu nén 10 . Xác định cường độ chịu kéo khi bừa 11 . Xác định độ hút nước 12 . Báo cáo thử nghiệm Phụ lục A (Tham khảo) Phụ lục B (Quy định) Phụ lục C (Quy định)