TCVNISO14050:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 14050:2015 ( ISO 14050:2009) về Quản lý môi trường - Từ vựng TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN ISO 14050:2015 ISO 14050:2009 QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG - TỪ VỰNG Env i ronmental management - Vocabulary Lời nói đầu TCVN ISO 14050:2015 thay thế TCVN ISO 14050:2009 TCVN ISO 14050:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 14050:2009 TCVN ISO 14050:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 207 Quản lý môi trường biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Lời giới thi ệ u Tiẽu chuẩn này bao gồm các khái ni ệ m và định nghĩa được sử dụng trong bộ ti ê u chuẩn TCVN ISO 14000 liên quan đến quản lý môi trường. Trao đổi th ô ng tin rất quan trọng trong quá trình áp dụng và v ậ n hành Hệ thống quản lý môi trường. Trao đổi thông tin hiệu quả nh ấ t nếu có sự thông hiểu chung với các thuật ngữ được sử dụng. Nh iề u thuật ngữ và định nghĩa v ề môi trường là k ế t quả của nhiều khái ni ệ m được phát triển gần đây. Sự ti ế n triển dần dần của các khái niệm môi trường r ấ t có ý nghĩa để thuật ngữ học v ề môi trường liên tục phát tri ể n. Mục đích của tiêu chuẩn n à y là truyền đạt sự thông hi ể u các thuật ngữ đ ã được sử dụng trong bộ tiêu chuẩn TCVN ISO 14000. Đây là tiêu chuẩn hàng đầu nhằm cung c ấ p cho ng ư ời dùng một bộ tài liệu biên soạn v ề các thuật ngữ và định nghĩa được sử dụng trong các l ĩnh vực quản lý môi trường. Mặc dù vậy, các tài liệu cũng sẽ được sử dụng cho công việc xây dựng tiêu chuẩn, nh ấ t là những người liên quan đến dịch thuật, nhằm hỗ trợ đ ể duy tr ì tính nh ấ t quán. Thuật ngữ và định nghĩa trong tiêu chuẩn này được lấy từ các tiêu chuẩn v ề quản lý môi trường trong Thư mục t à i liệu tham khảo. Do c ô ng tác xây dựng các tiêu chuẩn quản lý môi trường v ẫ n tiếp tục diễn ra trong phạm vi Ban kỹ thuật ISO/TC 207, và phối hợp với Ban kỹ thuật ISO/TC 176, bao gồm cả các phiên bản sửa đổi, bổ sung, t iê u chuẩn n à y sẽ được sửa đổi, b ổ sung và soát x é t lại khi cần thiết. Các khái niệm khác có thể gặp phải trong l ĩnh vực quản lý môi trường nhưng không được định nghĩa trong tiêu chuẩn này. Tuy nhiên, đ ể hỗ trợ người dùng bộ tiêu chuẩn TCVN ISO 14000 về qu ả n lý môi trường, một số khái n iệ m b ổ sung được cung cấp th ê m tại Phụ lục A. Người sử dụng tiêu chuẩn cần lưu ý rằng vi ệ c áp dụng và mô tả những khái niệm này là khác nhau trong cộng đồng th ế giới. Các tài liệu tham khảo trong Phụ lục A không nh ằ m quảng bá hoặc xác nhận sử dụng các khái niệm này. QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG - T Ừ VỰNG Env i ronmental management - Vocabulary 1 Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này định nghĩa các thuật ngữ khái niệm cơ bản liên quan đến quản lý môi trường, được công b ố trong bộ tiêu chuẩn TCVN ISO 14000. CHÚ THÍCH : T iê u chuẩn này được trình bày dưới dạng song ngữ Anh - Việt 2 Quy ước dùng trong các thuật ngữ định nghĩa Trong một số trường hợp, một khái niệm được sử dụng riêng trong một ngữ cảnh cụ thể thì trường hợp đó được đặt trong d ấ u ngoặc đơn đặt phía trước định nghĩa. Nguồn t à i liệu liên quan đến thuật ngữ được đặt trong ngoặc đối với từng định nghĩa và chú thích. Nếu cùng một định nghĩa xuất hiện trong nhi ề u nguồn t à i liệu, tài liệu nào được đưa ra trước ti ê n th ì thuật ngữ được lấy từ nguồn đ ó. 3 Các thuật ngữ liên quan đến quản lý môi trường 3.1 M ôi trường Những thứ bao quanh nơi hoạt động của một tổ chức (3.4), k ể cả không khí, nước, đ ấ t, nguồn tài nguyên thi ê n nhi ê n, hệ thực vật, hệ động vật, con người và các m ối quan hệ qua lại của chúng. CHÚ THÍCH: Những thứ bao quanh nói đến ở đây là từ nội bộ một tổ chức mở rộng tới h ệ thống toàn c ầ u. [TCVN ISO 14001:2010] 3.2 Khía cạnh môi tr ườ ng Y ế u tố của các hoạt động hoặc sản phẩm (6.2) hoặc dịch vụ của một tổ chức (3.4) có thể tác động qua lại với môi trường (3.1). CHÚ TH Í CH: Kh í a cạnh m ô i trường có ý nghĩa là khía cạnh có hoặc có thể có một tác động môi trường (3.3) đáng kể. [TCVN ISO 14001:2010] 3.3 Tác động m ô i trường B ấ t kỳ một sự thay đổi nào của môi trường (3.1), dù là b ấ t lợi hoặc c ó lợi, toàn bộ hoặc từng phần do các khía cạnh môi trường (3.2) của một tổ chức (3.4) gây ra. [TCVN ISO 14001:2010] 3.4 Tổ chức B ấ t kỳ công ty, tập đoàn, hãng, x í nghiệp, cơ quan có th ẩ m quyền hoặc viện, hoặc một bộ phận hay k ế t hợp của chúng, dù là được tích hợp hay không, công hoặc tư mà có các chức n ă ng và qu ả n tr ị riêng của mình. CHÚ THÍCH: Với c á c tổ chức có nh iề u đơn vị hoạt động, thì một đơn vị hoạt động riêng l ẻ cũng có thể đ ư ợ c x á c định như l à một tổ chức. [TCVN ISO 14001:2010] 3.5 Lãnh đạo cao nh ấ t Cá nhân hay nhóm người định hướng và kiểm soát một tổ chức ở mức cao nhất. [ TCVN ISO 14065:2011] 3.6 B ê n quan t â m Người hoặc nhóm người c ó quyền lợi trong việc thực hiện hay liên quan đến kết quả hoạt động của một tổ chức (3.4) hoặc một hệ thống. CHÚ THÍCH 1: “K ế t quả” bao gồm cả sản phẩm (6.2) và sự thỏa thuận. “Hệ thống” bao gồm các hệ thống s ả n phẩm (6.1) và hệ thống ghi nh ậ n và các tuyên bố về môi trường. CHÚ THÍCH 2: Định nghĩa chung này kh ô ng l ấ y trực t iế p từ b ấ t kỳ nguồn t à i liệu nào. Khái niệm n à y được định nghĩa t ừ quan điểm của kết quả hoạt động môi trường (3.16) trong TCVN ISO 14001 ( với định nghĩa như trong TCVN ISO 14004 và TCVN ISO 14031), ghi nh ã n môi trường ki ể u I trong TCVN ISO 14024, Công bố môi trường kiểu III (8.5) trong TCVN ISO 14025, và đánh giá vòng đờ i sản phẩm (7.2) trong TCVN ISO 14040. Các định nghĩa như sau: - Cá nhân hoặc nhóm li ê n quan đến hoặc b ị ảnh hưởng từ kết quả hoạt động môi trường của một tổ chức [TCVN I SO 14001:2010]. B ấ t kỳ b ê n bị ảnh hưởng bởi một chương tr ì nh d á n nh ã n môi trường ki ể u I (8.3) [ TCVN ISO 14024:2005, sửa đổi] - Ng ườ i hoặc tổ chức có quan t â m hoặc bị tác động do việc triển khai và sử dụng một Công b ố môi tr ườ ng kiểu III [TCVN ISO 14025:2009, sửa đổi] - Cá nhân hoặc nh ó m có liên quan đến hoặc bị ảnh hưở ng từ kết quả hoạt động môi tr ườn g của hệ thống sản phẩm, hoặc là b ở i các kết quả của đánh giá vòng đời sản phẩm [ TCVN ISO 14040:2009]. 3.7 B ê n thứ ba Cá nhân hay tổ chức được c ô ng nhận là hoàn to à n độc lập với các b ê n li ê n quan cùng quan tâm đến một v ấ n đ ề . CH Ú TH Í CH: “ B ê n liên quan ” thường đ ạ i di ệ n cho lợi í ch của nhà cung ứng (“b ê n thứ nhất ” ) và nhà tiêu thụ (“b ê n th ứ hai”). [ TCVN ISO 14024:2005] 3.8 Nhóm mục tiêu Các b ê n quan tâm (3.6) hoặc các bên được lựa chọn như l à tiêu đi ể m, tr ọ ng tâm trong các hoạt động trao đổi thông tin môi trường (8.1) của tổ chức (3.4). [ TCVN ISO 14063:2010, sửa đổi] 3.9 Khách hàng (đánh giá) tổ chức (3.4) đặt h à ng cuộc đánh giá VÍ DỤ Ch ủ sở hữu địa đ iể m (3.13), bên được đánh giá (5.31.3) hoặc bất cứ b ê n n à o khác [TC VN ISO 14015:2011] (th ẩ m định hoặc kiểm định) t ổ chức (3.4) hoặc ng ư ời yêu cầu sự thẩm định (5.4) hoặc kiểm định (5.1). [TCVN ISO 14064-1:2011] 3.10 Ch ứ ng nh ậ n Thủ tục mà qua đó b ê n thứ ba (3.7) c ấ p bản chứng nhận một sản phẩm (6.2). quá trì nh (6.4) hoặc dịch vụ có các đặc tính ph ù hợp v ớ i những yêu cầu cụ th ể . [TCVN ISO 14024:2005] 3.11 Phòng ngừa ô nh iễ m Sử dụng các quá trình, các biện pháp thực hành, các kỹ thuật, các vật liệu, các sản phẩm (6.2), các dịch vụ hoặc năng lượng đ ể tránh, giảm bớt hay kiểm soát (một cách riêng r ẽ hoặc kết hợp) sự tạo ra, phát thải hoặc xả thải bất kỳ loại ch ấ t ô nhiễm hoặc ch ấ t thải (3.12) nào nhằm giảm thi ể u tác động môi trường (3.3) b ấ t lợi. CHÚ THÍCH: Ngăn ngừa ô nh iễ m có thể bao gồm v iệc giảm thi ể u hoặc loại b ỏ từ nguồn, thay đổi quá trình, s ả n phẩm hoặc dịch v ụ, sử dụng có hi ệ u quả nguồn tài nguyên, thay th ế vật liệu và năng l ư ợng, tái sử dụng, phục hồi , tái sinh, tái ch ế và xử lý. [TCVN ISO 14001:2010, sửa đổi] 3.12 Ch ấ t thải Các ch ấ t hoặc vật thể mà người giữ chúng có ý định hoặc được y ê u cầu thải bỏ đi. CHÚ TH Í CH: Định nghĩa này l ấ y t ừ Công ước Basel v ề kiểm soát vận chuy ể n xuy ê n bi ê n giới ch ấ t th ải nguy hại và thải bỏ chúng (22 tháng 3 n ă m 1989), nhưng trong tiêu chuẩn này không phải chỉ giới hạn cho chất thải nguy hại. [TCVN ISO 14040:2009] 3.13 Đ ị a đi ể m Khu vực với các ranh giới địa lý xác định và trên đó các hoạt động dưới sự kiểm soát của một tổ chức (3.4) có thể được thực hiện . CHÚ THÍCH Ranh giới địa l ý có thể trên đất li ề n và trong nước, và k ể cả trên hoặc dưới bề mặt các c ấ u trúc tự nhi ê n hoặc nhân t ạ o [TCVN ISO 14015:2011] 3.14 Cơ s ở sản xuất Một lắp đặt đơn lẻ, một loạt lắp đặt hoặc các quá trình sản xuất (cố định hoặc di động), có thể xác định được trong một ranh giới đ ị a lý đơn l ẻ , một đơn vị tổ chức hoặc quá trình sản xu ất . [TCVN ISO 14064-1:2011] 3.15 T í nh minh bạch Việc trình bày các thông tin một cách c ởi m ở , toàn diện và có thể hiểu đ ược . [TCVN ISO14040:2009] 3.16 K ế t quả hoạt động môi trường Các kết quả có thể đo được về sự quản lý các khía cạnh môi trường (3 . 2) của một tổ chức (3.4). CHÚ THÍCH: Trong khuôn kh ổ một hệ thống quản lý môi trường (4.1), các kết quả có thể đo được là dựa trên chính sách môi trường (4.1.1), mục ti ê u môi trường (4.1.3), ch ỉ ti ê u môi trường (4.1.2) của một tổ chức và các y ê u cầu khác về kết quả hoạt động môi trường. [TCVN ISO 14001:2010] 3.16.1 Đ á nh gi á kết qu ả thực h iệ n về môi trường EPE Quá trình (6.4) hỗ trợ quyết định của cấp quản lý về kết quả thực hiện về môi trường (3.16) của một t ổ chức (3.4) bằng cách lựa chọn các ch ỉ báo, thu thập và phân tích dữ liệu, đánh giá thông tin so với các tiêu chí kết quả thực hiện về môi trường (3.16.2), báo c á o và trao đ ổ i thông tin, c ũ ng như định kỳ xem x é t và cải ti ế n quá trình. [TCVN ISO 14031:2010] 1) 3.16.2 Ti ê u chí của kết quả thực h iệ n v ề m ô i t rườ ng Mực tiêu m ô i trư ờ ng (4.1.2), chỉ tiêu (4.1.3) hoặc mức kết quả thực hiện về môi trường (3.16) khác đ ư ợc cấp quản lý của tổ chức (3.4) đặt ra v à dùng cho mục đích đánh gi á kết quả thực hiện về môi trường (3.16.1). [TCVN ISO 14031:2010 ] 3.16.3 Ch ỉ báo đi ề u kiện m ôi trường ECI Diễn đạt cụ thể cung cấp thông tin v ề điều kiện môi trường (3.1) bản địa, vùng, quốc gia, hay toàn c ầ u CHÚ TH Í CH: “ Vùng ” có th ể ch ỉ một ba n g, một t ỉ nh, hay một nhóm bang trong một quốc gia, hoặc n ó có thể chỉ một nhóm quốc gia hay một lục đ ị a, phụ thuộc qu y mô của đi ề u kiện môi trường mà tổ chức (3.4) lựa chọn đ ể xem xét. [TCVN ISO 14031:2010] 3.16.4 Chỉ báo kết quả thực h iệ n về môi trường EPI Sự thể hiện thông tin cụ thể kết quả thực hiện về môi trường (3.16) của một tổ chức (3.4) [TCVN ISO 14031:2010] 3.16.5 Ch ỉ báo kết quả thực hiện về quản l ý MPI Ch ỉ báo kết quả thực hiện về môi trường (3.16.4) đưa ra thông tin về các nỗ lực quản lý có ảnh hưởng đến kết qu ả thực hiện về môi trường (3.16) củ a một tổ chức (3.4). [ TCVN ISO 14031:2010] 3.1 6 .6 Chỉ báo kết quả thực hiện về đi ề u hành OPI Chỉ báo kết quả thực hiện về môi trường đưa ra thông tin kết quả thực hiện về môi trường (3.16) do sự điều hành của một tổ chức (3.4). [ TCVN ISO 14031:2010] 4 Thuật ngữ liên quan đến hệ thống quản lý môi trường 4.1 H ệ thống quản lý môi trường HTQLMT/EMS Một phần trong hệ thống quản lý của một tổ chức (3.4) được sử dụng đ ể triển khai v à áp dụng ch í nh sách môi trường (4.1.1), quản lý các khía cạnh môi trường (3.2) của tổ chức. CHÚ THÍCH 1: Hệ thống quản lý l à một t ập hợp các yếu t ố l iê n quan với nhau được sử dụng đ ể th iế t lập ch í nh sách, mục t iê u và để đạt được các mục tiêu đ ó . CHÚ THÍCH 2: Hệ thống quản lý bao gồm cơ cấu tổ chức, các hoạt động lập k ế hoạch, trách nhiệm, thực hành, thủ tục (4.2), quá trình và nguồn lực. [T CVN ISO 14001:2010] 4.1.1 Chính sách môi trường Tuy ê n bố một cách ch í nh thức của lãnh đạo cấp cao nhất về ý đồ và định hướng chung đối với kết quả hoạt động môi trường (3.16) của một tổ chức (3.4). CHÚ THÍCH: Ch í nh sách môi t rườ ng tạo ra khuôn kh ổ cho hành động và định ra các mục tiêu môi trường (4.1.2 ) , chi t iê u mô i trường (4.1.3). [TCVN ISO 14001:2010] 4.1.2 Mục t iê u m ôi trường Mục đích tổng thể về m ô i trư ờ ng, phù hợp với chính sách môi trường (4.1.1) mà tổ chức (3.4) tự đặt ra cho m ì nh nhằm đạt tới. [TCVN ISO 14001:2010] 4.1.3 Chỉ tiêu môi trường Y ê u cầu cụ thể, khả thi về kết quả thực hiện đối với một tổ chức (3.4) hoặc các bộ phận của nó, yêu cầu n à y xuất phát từ các mục tiêu mô i trư ờ ng (4.1.2) và cần ph ả i đ ề ra, phải đạt được để vư ơ n tới c á c mục tiêu đó. [TCVN ISO 14001:2010] 4.2 Thủ tục C á ch thức được quy định đ ể ti ế n hành một hoạt động hoặc một quá trì nh (6.4). CH Ú THÍCH 1: Thủ tục có thể được lập th à nh v ă n bản hoặc không . CHÚ TH Í CH 2: Ch ấ p nhận theo TCVN ISO 9000:2007, 3.4.5. [ TCVN ISO 14001:2010] 4.3 Sự không phù h ợ p Sự không đáp ứng một yêu cầu [ TCVN ISO 14001:2010] 4.4.1 Sự kh ắ c phục Hành động được ti ế n hành đ ể loại bỏ sự không phù hợp (4.3) đã được phát hiện. CHÚ THÍCH: Theo TCVN ISO 9000:2000, 3.6.6 [TCVN ISO 14004:2005] 4.4.2 Hành động khắc phục Hành động loại bỏ nguyên nhân của sự không phù hợp (4.3) đã được phát hiện. [TCVN ISO 14001:2010] 4.4.3 Hành động phòng ngừa Hành động đ ể loại bỏ nguyên nhân gây ra sự không phù hợp (4.3) tiềm ẩ n [TCVN ISO 14001:2010] 4.5 Tài liệu Th ô ng tin và phương tiện hỗ trợ thông tin CHÚ THÍCH 1: Phương tiện có thể l à gi ấ y, đĩa từ, bản điện tử hay đĩa quang, ảnh hay m ẫ u gốc hay mọi s ự kết hợp của chúng. CHÚ THÍCH 2: Ch ấ p nhận TCVN ISO 9000:2007, 3.7.2 [TCVN ISO 14001:2010] 4.6 H ồ sơ Tài liệu (4.5) c ô ng bố các kết quả đạt được hay cung cấp bằng chứng về các hoạt động được thực hiện CHÚ THÍCH: Ch ấ p nh ậ n TCVN ISO 9000:2007, 3.7.6 [TCVN ISO 14001:2010] 4.7 Cải tiến liê n tục Quá trình lặp lại (6.4) để nâng cao hệ thống quản lý môi trường (4.1) nhằm đạt được những cải ti ế n trong kết quả hoạt động môi trường (3.16) tổng th ể và nhất quán vớ i chính sách môi trường (4.1.1) của tổ chức (3 . 4). CHÚ THÍCH: Quá trình này không nhất th iế t phải được tiến hành một cách đồng thời ở t ấ t cả các lĩnh vực hoạt động. [TCVN ISO 14001:2010] 5 Các thuật ngữ liên quan đến thẩm định, kiểm định và đánh giá 5.1 K iể m định (Nh ã n và công bố) xác nhận thông tin, th ô ng qua việc cung cấp bằng chứng khách quan, khẳng định rằng các y ê u c ầ u quy định đ ã được thỏa m ã n/ đáp ứng [TCVN ISO 14025:2009] (khí nh à kính) Quá trình có tính hệ thống, độc lập và được lập thành tài liệu (6.4) đ ể đánh giá sự xác nhận kh í nhà kính (9.5.2) th e o các tiêu chí ki ể m định (5.12) đã thỏa thuận CHÚ THÍCH: Trong một v à i trường hợp, chẳng hạn như sự kiểm định của b ê n thứ nhất, th ì sự độc lập c ó th ể được chứng minh bằng việc b ê n th ứ nh ấ t k hông có trách nhiệm khi xây dựng c á c dữ liệu và th ô ng tin khí nhà kính. [TCVN ISO 14065:2011] 5.2 T ổ chức thẩm định CHÚ THÍCH: Xem đoàn thẩm định ho ặ c kiểm đ ịnh (5.6) 5.3 Kiểm định viên (nh ã n và công bố) Người hoặc cơ quan thực hiện sự kiểm định (5.1) [TCVN ISO 14025:2009] (khí nhà kính) Người hoặc nhóm người độc lập và có n ă ng lực chịu trách nhiệm thực hiện và báo cáo về qu á trình kiểm định. CHÚ THÍCH: Thuật ng ữ này có thể sử dụng đ ể đề cập đến một tổ chức kiểm định (5.2) [TCVN ISO 14064-1:2011] 5.4 Th ẩ m đ ị nh (đánh giá) Quá trình (6.4) mà nhờ đó người đánh giá (5.31.4) xác định rằng thông tin tập hợp được là ch í nh xác, tin cậy, đ ầ y đủ và phù hợp đ ể thỏa m ã n các mục tiêu của cuộc đánh gi á [TCVN ISO 14015:2011] (khí nhà kính) Quá trình có t í nh hệ thống, độc lập và được lập thành tài liệu (6.4) đ ể đánh giá sự xác nhận khí nhà kính (9.5.2) tr o ng k ế hoạch của dự án khí nhà kính (9.4.2) dựa theo các tiêu chí thẩm định (5.12) đã thỏa thuận CHÚ THÍCH: Trong một vài t rườ ng hợp, chẳng hạn như sự thẩm định của bên thứ nhất, th ì sự độc lập có thể được chứng minh bằng việc bên thứ nhất không có trách nh iệ m khi xây dựng các dữ liệu và thông t i n khí nhà kính. [TCVN ISO 14065:2011] 5.5 Tổ chức thẩm định CHÚ THÍCH: Xem tổ chức thẩm định hoặc kiểm định (5.6) 5.6 Tổ chức thẩm định hoặc k iể m định Tổ chức thực hiện thẩm định (5.4) hoặc kiểm định (5.1) của xác nhận KNK (9.5.2) theo quy định của ti ê u chuẩn này CHÚ THÍCH: Một tổ chức thẩm định hoặc kiểm định có thể là một cá nhân. [TCVN ISO 14065:2011] 5.7 Đoàn thẩm định hoặc kiểm định Một ho ặ c nhi ề u người thẩm định (5.8) hoặc kiểm định (5.3) tiến hành thẩm định (5.4) hoặc kiểm định (5.1), n ế u cần có thể được hỗ trợ bởi các chuyên gia kỹ thuật (5.31.2). CHÚ THÍCH 1: Một người thẩm định hoặc kiểm định của đoàn thẩm định hoặc kiểm định được ch ỉ định làm trưởng đoàn thẩm định hoặc kiểm định. CHÚ THÍCH 2: Đoàn thẩm định hoặc kiểm định có thể bao gồm những người thẩm định tập sự hoặc kiểm định tập sự. [ TCVN ISO 14065:2011] 5.8 Người thẩm định Người hoặc nhóm ngư ờ i độc lập và có năng lực chịu trách nhiệm thực hiện và b á o cáo về các kết quả một cuộc thẩm định (5.4). [T CVN ISO 14065:2011] 5.9 Công nhận Xá c nhận sự phù hợp của bên thứ ba đối với tổ chức thẩm định hoặc kiểm định (5.6) th ể hiện ch í nh thức rằng tổ chức đ ó có đủ n ă ng lực để thực hiện các công việc thẩm định (5.4) hoặc kiểm định (5.1) cụ thể [TCVN ISO 14065:2011] 5.10 C ơ quan công nh ậ n Cơ quan có thẩm quyền thực hiện hoạt động công nhận (5.9) CHÚ THÍCH: Th ẩ m quyền của cơ quan c ô ng nh ậ n thường được chính phủ giao. [TCVN ISO 14065:2011 ] 5.11 Nhân sự Người làm việc với hoặc thay mặt cho tổ chức thẩm định hoặc kiểm định (5.6) [T CVN ISO 14065:2011] 5.12 Ti ê u chí thẩm định Tiêu ch í kiểm định Chính sách, quy trình hoặc y ê u cầu được sử dụng đ ể tham chi ế u mà dựa vào đ ó b ằ ng chứng được so sánh . CHÚ THÍCH: Có thể thiết lập các tiêu ch í thẩm định và kiểm định theo ch í nh phủ, các ch ư ơng trình KNK (9.4.1), các sáng kiến báo c á o tình nguyện, các ti ê u chu ẩ n hoặc hướng dẫn thực h à nh tốt. [TCVN ISO 14064-1:2011] 5.13 Công bố th ẩ m định Tuyên bố chính thức bằng văn bản cho người sử dụng đ ã định (9.7.2), theo sự thẩm định (5.4) của k ế hoạch dự án kh í nh à k í nh (9.4.2), cung cấp đảm bảo về sự công bố trong xác nhận khí nh à kính (9.5.2) của b ê n chịu trách nhiệm (9.7.1). [TCVN ISO 14065:2011] 5.14 Công b ố kiểm định Tuy ê n bố chính thức bằng văn bản cho người sử dụng đã định ( 9.7.2), theo sự kiểm định (5.1), cung cấp đảm bảo về sự c ô ng bố trong xác nhận khí nhà k í nh (9.5.2) của bên chịu trách nhiệm (9.7.1). [TCVN ISO 14065:2011] 5.15 Xung đột lợi ích T ì nh huống, mà tại đó do các hoạt động hoặc mối quan hệ khác, mà t í nh khách quan khi thực hiện các hoạt động thẩm định (5.4) hoặc kiểm định (5.1) bị hoặc có thể bị thỏa hi ệ p [TCVN ISO 14065:2011] 5.16 Mức độ đảm bảo Mức độ đảm bảo mà người sử dụng đ ã định (9.7.2) y ê u cầu trong quá trình thẩm định (5.4) hoặc kiểm định (5.1) CHÚ THÍCH 1: Mức độ đảm bảo được sử dụng đ ể xác định t í nh chi tiết mà ngư ờ i thẩm định (5.8) hoặc người kiểm định (5.3) thi ế t k ế trong k ế hoạch thẩm định hoặc kiểm định của họ đ ể xác định xem c ó các sai l ỗi vật liệu, b ỏ s ó t hoặc lỗi trình bày hay không. CHÚ THÍCH 2: TCVN ISO 14064-3 phân bi ệ t hai mức độ đảm b ả o, hợp l ý hoặc bị hạn ch ế , dẫn đến lời c ô ng bố s ự thẩm định hoặc ki ể m định khác nhau. [TCVN ISO 14065:2011, sửa đổi] 5.17 Độ không đảm bảo Thông số, gắn li ề n với kết quả định lượng đặc trưng cho sự phân tán của các giá trị đại lượng đ ư ợc quy cho đại lượng đo một cách hợp lý. CHÚ THÍCH: Thông ti n về độ không đảm bảo thông thường quy định các ư ớ c lượng định lượng của sự phân tán và mô tả định tính các nguyên nhân của sự phân tán. [TCVN ISO 14064-1:2011] 5.18 Đ á nh giá Quá trình có hệ thống, độc lập và được lập thành văn bản (6.4) đ ể nhận được bằng chứng đánh giá (5.21) và xem xét đánh giá chúng một cách khách quan đ ể xác định mức độ thực hiện các ch uẩ n mực đánh giá (5.20). CHÚ THÍCH 1: Đánh giá nội bộ (5.18.1), đôi khi gọi là đánh giá của bên thứ nhất, được tổ chức (3.4) hoặc mang danh tổ chức t ự tiến hành đối với xem xét của lãnh đạo và những mục đ í ch nội bộ khác v à có thể làm cơ sở cho việc tự công b ố sự phù hợp của tổ chức. Trong nhi ề u trường hợp, đ ặ c bi ệ t ở các tổ chức có quy mô nh ỏ , tính độc lập có thể đượ c t h ể hiện bằng việc không l ệ thuộc vào trách nhiệm đối với hoạt động được đánh giá. CHÚ THÍCH 2: Đánh giá bên ngo à i bao gồm các đánh g i á thường được gọi là đ á nh giá của bên thứ ha i và đánh giá của bên thứ ba. Đánh giá của b ê n thứ hai được các bên có sự quan tâm tiến hành, như khách hàng hoặc đại di ệ n của khách h à ng. Đ á nh g i á c ủ a b ê n thứ ba do c á c tổ chức đánh giá độc lập b ê n ngoài tiến hành, nh ư các t ổ chức thực hiện việc đ ă ng ký hoặc chứng nh ậ n (3.10) về sự phù hợp với nh ữ ng yêu cầu của TCVN ISO 9001 hoặc TCVN ISO 14001. CHÚ THÍCH 3: Kh i hệ thống quản lý chất lượng và hệ thống quản lý m ô i t rườ ng (4.1) được đánh giá cùng l ú c thì c u ộc đánh giá này được gọi là đánh giá kết hợp. CHÚ T HÍCH 4: Khi hai hoặc nhiều tổ chức đánh giá phối hợp để c ù ng đánh gi á một bên được đánh giá (5.28) thì cuộc đánh giá này được gọi là đánh giá hỗn hợp. [TCVN IS O 19011:2003] 2) 5.18.1 Đánh giá nội bộ Một quá trình có hệ thống, độc lập và được lập thành văn bản (6.4) nhằm thu thập các b ằ ng chứng đánh giá (5.21) và đánh giá chúng một cách khách quan đ ể xác định m ứ c độ thực hiện các chuẩn mực đánh giá (5.20) hệ thống quản lý môi trường do tổ chức (3.4) thiết lập. CHÚ THÍCH: Trong nhiều t rườ ng hợp, đặc biệt đ ố i với các tổ chức nh ỏ , yêu cầu về tính độc lập có thể được th ể hiện bằng việc không l iê n quan về trách nhiệm với hoạt động được đánh giá. [TCVN ISO 14001:2010] 5.19 Đánh giá môi trường của địa đi ể m và t ổ chức Quá trình (6.4) đ ể nhận dạng các khía cạnh môi trường (3.2) một cách khách quan, các v ấ n đ ề môi trường (5.27) và đ ể xác định các h ệ quả kinh doanh (5.35) của địa điểm (3.13) và của tổ chức (3.4) như là kết quả của các hoạt động trong quá khứ, hiện tại và tương lai dự kiến. CHÚ THÍCH: Sự xác định các hệ quả kinh doanh là t ù y ý của khách hàng (3.9) [TCVN ISO 14015:2011] 5.20 Chuẩn mực đánh giá Tập hợp các ch í nh sách, thủ tục hay yêu cầu CHÚ THÍCH: Chu ẩ n mực đánh giá được sử dụng làm g ố c để so sánh bằng chứng đánh giá (5.21). [TCVN ISO 19011:2003] 5.21 Bằng chứng đánh giá Hồ sơ trì nh bày về sự kiện hoặc các thông tin khác liê n quan tới các chuẩn mực đánh giá (5.20) và có thể kiểm tra x á c nhận. CHÚ THÍCH: Bằng chứng đánh giá có thể định t í nh hoặc định lượng. [TCVN ISO 19011:2003] 5.22 Điều tra xâm nhập Lấy mẫu và thử nghiệm b ằ ng các dụng cụ và/hoặc can thiệp vật lý [ TCVN ISO 14015:2011] 5.23 Phát hiện khi đánh giá Kết quả của việc xem xét đánh giá các bằng chứng đánh giá (5.21) thu thập được so với chuẩn mực đánh giá (5.20). CHÚ TH Í CH: Phát hiện khi đánh gi á có t hể chỉ ra sự phù hợp hoặc kh ô ng phù hợp (4.3) với chuẩn cứ đ á nh giá hoặc cơ hội c ả i ti ế n. [TCVN ISO 19011:2003] 5.24 Kết luận đánh giá Đ ầ u ra của một cuộc đánh giá (5.18) do đoàn đánh giá (5.31) cung cấp sau k hi xem x é t c á c mục tiêu đánh giá và mọi phát hiện khi đánh giá (5.23). [TCVN ISO 19011:2003] 5.25 Y ê u cầu xem xét lại Yêu cầu do khách hàng hoặc b ê n chịu trách nhiệm (9.7.1) với tổ chức thẩm định hoặc kiểm định (5.6) để đề nghị xem xét lại quyết định đã thực hiện l iê n quan đến thẩm định (5.4) hoặc kiểm định (5.1) [TCVN ISO 14065:2011] 5.26 Khiếu nại Hình thức diễn đạt sự không hà i lòng, khác với yêu cầu xem xét lại (5.25), của cá nhân hoặc tổ chức bất kỳ với tổ chức thẩm định hoặc kiểm định (5.6) hoặc cơ quan công nhận (5.10) liên quan đến hoạt động của t ổ chức/cơ quan đ ó với mong muốn được đáp lại [TCVN ISO 14065:2011] 5.27 Vấn đ ề môi trường Vấ n đề m à thông tin về các kh í a cạnh môi trường được thẩm định sai lệch so với các chuẩn mực đ ã chọn và có thể gây ra các trách nhi ệ m pháp l ý hoặc lợi ích, ả nh hưởng đến hình ả nh chung (5.31.3) của bên được đánh giá hoặc của khách hàng (3.9), hoặc các t ổ n th ấ t khác [TCVN ISO 14015] 5.28 Bên được đánh giá Tổ chức (3.4) được đánh giá [TCVN ISO 19011:2003] 5.29 Đạ i diện cho bên được đánh giá Người được ủy quyền đ ể đại diện cho bên được đánh giá (5.31.3) [TCVN ISO 14015:2011] 5.30 B ê n yêu cầu đánh giá Tổ chức (3.4) hay cá nhân yêu cầu đánh giá (5.18). CHÚ THÍCH: Bên yêu cầu đánh giá có thể là bên được đánh giá (5.28) hay bất kỳ t ổ chức nào kh á c c ó t ư cách pháp nhân hay quyền ký kết hợp đồ ng để yêu cầu đánh giá. [TCVN ISO 19011:2003] 5.31 Đoàn đánh giá Một hay nhiều chuyên gia đánh giá (5.31.1) tiến hành cuộc đánh giá (5.18), được sự hỗ trợ, nếu cần thiết, của các chuyên gia kỹ thuật (5.31.2). CHÚ THÍCH 1: Một ngư ờ i của đoàn đánh giá được ch ỉ định làm trưởng đoàn đánh gi á . CHÚ THÍCH 2: Đoàn đánh giá có thể bao gồm các chuyên gia đánh giá tập sự. [TCVN ISO 19011:2003] 5.31.1 Chuy ê n g i a đánh giá Người có năng lực (5.31.5) đ ể tiến h à nh một cuộc đánh giá (5.18) [TCVN ISO 19011:2003] 5.31.2 Chuy ê n gia kỹ thuật Người cung cấp các ki ế n thức hay kinh nghiệm chuyên môn cụ thể cho đo à n đánh giá (5.31). CHÚ THÍCH 1: Kiến thức v à k i nh nghiệm cụ thể là kiến thức và kinh nghiệm liên quan đến tổ chức (3.4) , quá trình (6.4) hay hoạt động được đánh giá, ngôn ngữ hoặc v ă n hóa. CH Ú THÍCH 2: Một chuyên gia kỹ thuật không hành động như một chuyên gia đánh giá (5.31.1) trong đoàn đánh giá. [TCVN ISO 19011:2003] (thẩm định và kiểm định) người cung cấp các kiến thức hay kinh nghiệm chuyên môn cụ thể cho đoàn thẩm định hoặc k iểm định (5.7) CHÚ THÍCH 3: Ki ế n thức và kinh nghiệm cụ thể là kiến thức và kinh nghiệm liên quan đến tổ chức (3.4) hay dự án được thẩm định hoặc kiểm định , ngôn ngữ hoặc văn hóa. CHÚ THÍCH 4: Một chuyên gia kỹ thu ậ t kh ô ng đ ó ng vai tr ò như một người thẩm định (5.8) hoặc người kiểm định (5.3) trong đoàn thẩm định hoặc kiểm định. [T CVN ISO 14065:2011] 5.31.3 Bên được đánh giá Địa điểm (3.13) hoặc tổ chức (3.4) được đánh giá [TCVN ISO 14015:2011] 5.31.4 Người đánh giá Người có đủ năng lực, được chỉ định (5.31.5) để ti ế n hành hoặc tham gia vào một cuộc đánh giá đã định CHÚ THÍCH: Một người đánh giá có thể là người b ê n n goài hoặc thuộc tổ chức (3.4) được đánh giá. Trong một cuộc đánh gi á , có thể y ê u cầu nhi ề u hơn một người đánh giá đ ể đảm bảo thích hợp phạm vi bao quát t ấ t cả các v ấ n đề li ê n quan, v í dụ khi có nhu cầu v ề kỹ năng cụ thể. [ TCVN ISO 14015:2001] 5.31.5 N ă ng lực Phẩm chất cá nhân và khả năng được thể hiện đ ể ứng dụng sự hiểu biết và k ỹ năng . [TCVN ISO 19011:2003] 5.32 Chương trình đánh giá Tập hợp một hay nhiều cuộc đánh giá (5.18) được hoạch định cho một khoảng thời gian nhất định và nhằm một mục đích cụ thể. CHÚ THÍCH : Một chương trình đánh giá bao gồm t ấ t cả các hoạt động cần thi ế t đ ể hoạch định, tổ chức và tiến hành các cuộc đánh giá. [TCVN ISO 19011:2003] 5.33 Kế hoạch đánh giá Mô tả v ề các hoạt động hoặc sắp đặt, bố trí cho một cuộc đánh giá (5.18) [TCVN ISO 19011:2003] 5.34 Phạm vi đánh giá Mức độ và giới hạn của một cuộc đánh giá (5.18) CHÚ THÍCH: Phạm vi đánh giá thường bao gồm mô tả về địa điểm, cơ cấu tổ chức, các h o ạt động và quá trình cũng như kho ả ng thời gian đ ề c ậ p. [TCVN ISO 19011:2003] 5.35 Hệ quả kinh doanh Tác động hiện tại hoặc tiềm ẩ n (v ề tài ch í nh hoặc tác động khác; tích cực hoặc ti ê u cực; định tính hoặc định lượng) của các v ấ n đề môi trường (5.27) được nhận dạng và đánh giá [TCVN ISO 14015:2011] 6 Các thuật ngữ liên quan đến hệ thống sản phẩm 6.1 Hệ thống s ả n phẩm Tập hợp của các quá trình đ ơn v ị (6.4.1) với dò ng sản phẩm (6.9) và dòng cơ bản (6.11), thực hiện một hoặc nhiều chức năng xác định và tạo ra mô h ì nh vòng đời (7.1) của một sản phẩm (6.2). [ TCVN ISO 14040:2009] 6.2 Sản phẩm Mọi h à ng hóa hoặc dịch vụ bất kỳ CHÚ THÍCH 1: Sản phẩm có thể ph â n loại ra như sau: - dịch vụ (ví dụ: vận chuy ể n); - ph ầ n m ề m (v í dụ: chương trình máy t í nh, từ đi ể n); - ph ầ n cứng (ví dụ: bộ phận cơ khí của động cơ); - vật liệu đã qua ch ế biến (ví dụ: dầu bôi trơn). CHÚ THÍCH 2: D ị ch vụ có các yếu tố vô hình và hữu h ì nh. Một dịch vụ có thể là như các v í dụ sau đây: - hoạt động được thực hiện trên một sản phẩm hữu hình do khách h à ng cung cấp (ví dụ: ô tô để sửa chữa); - hoạt động được thực hiện tr ê n một sản phẩm vô h ì nh do khách hàng cung cấp (ví dụ: khai b á o thu nh ậ p đ ể lập phiếu hoàn thuế); - sự cung ứ ng một sản phẩm vô h ì nh (ví dụ: cung cấp thông tin trong mô i trường truy ề n d ẫ n kiến thức); - tạo ra điều kiện xung quanh cho khách hàng ( ví dụ: trong khách sạn và nh à hàng ăn uống). Phần m ề m (software) gồm thông t i n và n ói chung là vô hình, có thể ở dạng các phương pháp, giao dịch hoặc các quy trình. Ph ầ n cứng (hard w are) n ói chung là hữ u hình v à số lư ợn g của nó là một đặc tính đ ế m được. Vật liệu đã qua ch ế biến n ó i chung là hữu hình và số lượng của chúng là một đặc tính liên tục. [TCVN ISO 14040:2009] 6.2.1 Sản phẩm trung gian Đầu ra (6.18) từ một quá trình đơn vị (6.4.1) mà là đầu vào (6.17) các quá trình đơn vị kh á c cần đến sự biến đ ổ i tiếp theo bên trong hệ thống [TCVN ISO 14040:2009, sửa đổi ] 6.2.2 Sản phẩm đ ồng hành Hai hoặc nhiều sản phẩm (6.2) bất kỳ cùng được sản xuất ra từ một quá trình đơn vị (6.4.1) hoặc hệ th ố ng sản phẩm (6.1). [TCVN ISO 14040:2009, sửa đổi] 6.2.3 Bao bì Vật liệu được sử dụng đ ể bảo vệ hoặc chứa đựng một sản phẩm (6.2) trong quá trình vận chuyển, lưu kho, marketing hoặc sử dụng. CHÚ THÍCH: Theo tiêu chuẩn n à y, thuật ngữ “bao bì ” cũng bao gồm mọi chi tiết được định kèm vào hoặc lồng vào một sản phẩm hoặc thùng chứa của nó với mục đ í ch make ti ng sản phẩm hoặc quảng bá thông tin về sản phẩm đó. [TCVN ISO 14021:2003] 6.3 Thi ế t kế và phát triển Tập hợp các quá trình (6.4) chuy ể n các yêu cầu thành các đặc tính quy định và thành các quy định kỹ thu ậ t của sản phẩm, quá trình hay hệ thống. [TCVN ISO 9000:2000, 3.4.4 ] CHÚ THÍCH 1: Những thuật ngữ “ thi ế t k ế” và “ph át triển ” đôi khi được dùng đồng nghĩa và đôi khi được dùng đ ể định ra các giai đoạn khác nhau của to à n bộ quá trình b iế n một ý tưởng th à nh một s ả n phẩm. CHÚ THÍCH 2: Phát triển sản phẩm là quá trình l ấ y một ý tưởng từ việc lập kế hoạch cho đến tung sản phẩm ra thị trường v à xem xét l ạ i sản phẩm, trong đó các chi ế n lược kinh doanh, cân nh ắ c ti ế p thị, phương pháp nghiên cứu và các kh í a cạnh th iế t k ế được sử dụng để mang sản phẩm đến một đi ể m sử dụng thực t ế . Phát tr iể n sản phẩm bao h à m các c ả i tiến hoặc c ả i bi ê n cho các sản phẩm hoặc quá t rì nh hiện hành. CHÚ THÍCH 3: Sự t í ch hợp c á c khía cạnh môi trường vào thiết kế và phát triển sản phẩm cũng còn được gọi l à Thiết kế vì M ô i trường (DFE), thiết k ế sinh thái, bộ phận m ô i trường của quản lý sản phẩm., v.v [TCVN ISO/TR 14062:2013] 6.4 Quá tr ình Tập hợp các hoạt động liên quan với nhau hoặc tương tác với nhau để bi ế n đổi đầu vào (6.17) thành đầu ra (6.18) [TCVN ISO 9000:2007, định nghĩa 3.4.1 (cả chú thích)] [TCVN ISO 14040:2009] 6.4.1 Quá trình đơn vị Thành phần được xem là nhỏ nhất trong phân tích kiểm k ê vòng đời (7.2.1) của sản phẩm mà dữ liệu đầu vào v à đầu ra được lượng hóa cho. [TCVN ISO 14040:2009, sửa đổi] 6.5 Đơn v ị chức n ă ng Đặc t í nh định lượng của một hệ thống sản phẩm (6.1) đ ể sử dụng như một đơn vị chuẩn (trong một cuộc nghiên cứu đánh giá vòng đời của sản phẩm). [TCVN ISO 14040:2009] 6.6 Ranh giới hệ thống Tập hợp các t iê u chí quy định các quá trình đơn vị (6.4.1) nào là phần của một hệ thống sản phẩm (6.1) CHÚ THÍCH: Thuật ngữ “ranh giới hệ thống ” sử dụng trong ti ê u chuẩn này kh ô ng có quan hệ với LCIA [TCVN ISO 14040:2009] 6.7 Sự phân định Việc phân tách các d òng đầu v à o và đầu ra của một quá trình (6.4) hoặc của một hệ thống sản phẩm (6.1) giữa hệ thống sản phẩm được nghiên cứu với một hay nhiều hơn các hệ thống sản phẩm khác. [TCVN ISO 14040:2009] 6.8 Chu ỗ i cung ứng T ấ t cả những v ấ n đề liê n quan, tham gia v à o mối liên kết trước và sau (tr ự c tiếp hay gián tiếp) vào các quá trình (6.4) và hoạt động cung ứng đem lại giá trị ở dạng các sản phẩm (6.2) đến với người dùng CHÚ THÍCH 1: Trong thực t ế , sự diễn đạt “ chuỗi liên kết l ẫ n nhau ” áp dụng từ người cung cấp ch o đ ế n những g ì liên quan đến x ử lý cuối v ò ng đời sản phẩm. CHÚ THÍCH 2: Trong thực t ế , sự d iễ n đạt “chuỗi sản phẩm ” , “chuỗi giá tr ị ” th ườ ng được sử dụng. [TCVN ISO/TR 14062:2013] 6.9 Dòng c ơ bản Vật liệu hoặc năng lượng đi vào hệ thống đang nghiên cứu được khai thác từ môi trường (3.1) nh ư ng trước đ ó chưa bị con người làm bi ế n đổi, hoặc vật liệu hoặc năng lư ợ ng đi r a khỏi hệ thống đang nghiên cứu rồi được thải ra môi trường mà sau đó kh ô ng bị con người làm biến đổi. [TCVN ISO 14040:2009] 6.10 Dòng trung gian Dòng sản phẩm (6.11), vật liệu hoặc năng l ượng (6.1) tồn tại giữa các qu á trình đơn vị (6.4.1) của hệ thống sản phẩm (6.1) đang nghiên cứu. [TCVN ISO 14040:2009] 6.11 Dòng sản phẩm Các sản phẩm (6.2) đi vào từ hệ thống sản phẩm k hác hoặc dời đến hệ thống sản phẩm khác (6.1) [TCVN ISO 14040:2009 ] 6.12 Nguy ê n liệu thô Vật liệu chính hoặc v ậ t liệu phụ được sử dụng để sản xuất ra sản phẩm (6.2). CHÚ THÍCH: Nguyên liệu phụ (thứ cấp) l à k ể cả nguy ê n vật l iệ u tái ch ế [TCVN ISO 14040:2009] 6.13 Dòng n ă ng lượng Đầu vào hoặc đầu ra từ một quá trình đơn vị (6.4.1) hoặc hệ thống sản phẩm (6.1), được lượng hóa theo các loại đơn vị năng lượng. CHÚ THÍCH: Dòng năng lượng đi vào quá trình hoặc hệ thống th ì có thể được gọi là n ă ng lượng đầu vào, đi ra khỏi quá trình hoặc hệ thống thì có thể được gọi là năng l ư ợng đầu ra. [TCVN ISO 14040:2009] 6.14 N ă ng lượng của nguyên liệ u Nhiệt của quá trình cháy của nguyên liệu thô (6.12) đầu v à o mà không được sử dụng như l à nguồn năng lượng cho một hệ thống sản phẩm ( 6 . 1), năng lượng này được thể hiện theo nhiệt trị trên hoặc nhiệt trị dưới. CHÚ THÍCH: Cần lưu ý đ ể đảm bảo là hàm lượng năng lượng của nguyên liệu thô không bị tính hai lần. [TCVN ISO 14040:2009] 6.15 Năng lượng của quá trình Năng lượng đầu vào cần thiết cho v ận hành quá trình (6.4) hoặc thiết bị trong một quá trình đơn vị (6.4.1) , nhưng không bao gồm năng lượng đầu vào dùng để sản xuất và để phân phối chính năng lượng đ ó. [TCVN ISO 14040:2009] 6.16 Dòng tham chiếu Số đo của những đ ầ u ra (6.18) đ i ra từ các quá tr ình (6.4) trong một hệ thống sản phẩm (6.1) được yêu cầu đ ể thực hiện chức năng do đơn vị chức n ă ng (6.5) đó th ể hiện. [TCVN ISO 14040:2009, sửa đổi] 6.17 Đầu v à o Sản ph ẩ m (6.11), vật liệu hoặc dòng năng lượng (6.13) đi vào một quá trình đơn vị (6.4.1). CHÚ TH Í CH: Sản phẩm (6.2) và vật liệu bao gồm cả nguyên liệu thô (6.12), các sản phẩm trung gian (6.2.1) và sản phẩm đ ồ ng hành (6.2.2). [TCVN ISO 14040:2009] 6.17.1 Đầu vào phụ trợ Nguyên liệu đầu v à o được sử dụng cho quá trình đơn vị (6.4.1) đ ể sản xuất ra sản phẩm (6.2), nhưng kh ông c ấ u thành n ê n một phần của sản phẩm đ ó . [TCVN ISO 14040:2009] 6 .18 Đầu ra Sản phẩm (6.11), nguyên liệu hoặc dòng năng lượng (6.13) ra k hỏi một quá trình đơn vị (6.4.1). CHÚ THÍCH: Sản phẩm (6.2), nguyên liệu là gồm cả nguyên liệu thô (6.12), sản phẩm trung gian (6.2.1), sản phẩm đồng hành (6.2.2) và các chất thải (6.19). [TCVN ISO 14040:2009] 6.19 Xả th ả i Phát thải kh í vào không khí và xả nước vào nước và đ ấ t. [ TCVN ISO 14040:2009] 7 Các thuật ngữ liên quan đến đánh giá vòng đời sản phẩm 7.1 Vòng đời c ủ a sản phẩm Các giai đoạn liên tiếp và liên quan với nhau của một hệ thống sản phẩm (6.1), từ thu thập hoặc tạo ra các nguyên l iệ u thô (6.12) từ các nguồn tài nguy ê n thi ê n nhiên đ ế n thải bỏ c uố i c ù ng . [TCVN ISO 14040:2009] 7.2 Đánh giá vòng đời của sản phẩm LCA Thu thập và ước lượng đầu vào (6.17), đầu ra (6.18) và các tác động môi trường (3.3) ti ề m ẩ n của một hệ thống sản phẩm trong suốt vòng đời (7.1) của nó . [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.1 Phân tích kiểm kê vòng đời của sản phẩm LCI G iai đoạn của đánh giá vòng đời của sản phẩm (7.2), bao gồm việc thu t hập và lượng hóa các đầu vào (6.17) và đầu ra (6.18) cho một sản phẩm (6.2) trong suốt vòng đời (7.1) của nó ITCVN ISO 14040:2009] 7.2.1.1 Kết quả kiểm kê vòng đời của sản phẩm Kết quả LCI Kết quả của một phân t í ch kiểm kê vòng đời của sản phẩm (7.2.1) liệt k ê các dòng giao cắt ranh giới hệ thống (6.6) và cung cấp điểm kh ở i đầu cho đánh giá tác động của vòng đời của sản phẩm (7.2.2). [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.1.2 Phân tích độ không đảm bảo Quy trình c ó hệ thống đ ể lượng h ó a độ không đảm bảo (5.17) nảy sinh trong các kết quả phân tích kiểm k ê vòng đời của sản phẩm (7.2.1) do các tác động t í ch lũy của độ không ch í nh xác của mô hình, độ không đảm bảo của đầu vào (6.17) và t í nh thay đổi của dữ liệu. CHÚ THÍCH: Các dãi hoặc phân bố xác suất thường được sử dụng đ ể xác định đ ộ không đảm b ả o trong các kết quả. [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.1.3 Phân tích độ nhạy Quy trình c ó tính hệ thống dùng để đánh giá các tác động của những phương pháp và dữ liệu đ ã chọn đến kết quả của một cuộc ngh iê n cứu. [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.2 Đánh giá tác động của vòng đời sản phẩm LCIA Giai đoạn đánh giá vòng đời của sản phẩm (7.2), nhằm để hiểu và ước lượng quy mô, ý nghĩa của các tác động môi trường (3.3) ti ề m ẩ n đến một hệ thống sản phẩm (6.1) trong suốt vòng đờ i (7.1) của sản phẩm (6.2) đ ó . [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.2.1 Phạm trù tác động Loại tác động đại diện cho vấn đ ề môi trường được quan tâm mà k ế t quả kiểm kê vòng đời của sản phẩm (7.2.1.1) được h ướ ng vào [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.2.1.1 Ch ỉ th ị của phạm trù tác động Sự thể hiện định lượng được của một phạm trù tác động (7.2.2.1) CHÚ THÍCH: Di ễ n đạt ng ắ n hơn là “chỉ thị của phạm trù (tác động)” dù ng trong ti ê u chuẩn n à y là để d ễ đọc [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.2.2 H ệ số đặc tính Hệ số được rút ra từ một mô hình đặc tính được áp dụng đ ể chuyển đổi một kết quả phân tích kiểm kê v ò ng đời sản phẩm (7.2.1.1) thành đơn vị thông dụng của ch ỉ thị phạm trù ( tác động). CHÚ THÍCH: Các đơn vị thông dụng cho ph é p tính toán kết quả của điểm kết thúc (cuối) của phạm trù [TCVN ISO 14040:2009] 7. 2 .2.3 Cơ chế môi trường Hệ thống của những quá trình vật lý, hóa học và sinh học ứng dụng cho một phạm trù t ác động (7.2.2.1) đã biết, liên kết các kết quả LCI (7.2.1.1) với chỉ thị phạm trù tác động (của vòng đời của sản phẩm) và đi ể m kết thúc (7.2.2.4) của phạm trù. [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.2.4 Điểm kết thúc của phạm trù Thuộc t í nh hoặc khía cạnh của môi trường tự nhi ê n, của sức khỏe con người hoặc tài nguyên, phân định ra một v ấ n đề môi trường tạo lý do để quan tâm . [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.2. 5 Tiêu chí g iới hạn Quy định về số lượng cho nguyên liệu hoặc dòng năng lượng (6.13) hoặc ý nghĩa môi trường liên quan đến các quá trình đơn vị (6.4.1) hay hệ thống s ả n phẩm (6.1) được loại ra khỏi một nghiên cứu. [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.3 D iễ n giải vòng đời Giai đoạn đ á nh giá vòng đờ i của sản phẩm (7.2), trong đ ó các phát hiện của phân t í ch kiểm kê hoặc của đánh giá tác động, hoặc của cả hai, được đánh giá tư ơ ng quan với mục ti ê u và phạm vi đã xác định để đưa ra các kết luận và kiến nghị. [TCVN ISO 14040:2009, sửa đổi ] 7.2.3.1 Xem xét phản biện Quá trình (6.4) xem xét nhằm đảm bảo tính nhất quán giữa một cuộc đánh giá vòng đời sản phẩm (7.2) và các nguyên lý, yêu cầu quy định trong các ti ê u chuẩn về đánh giá vòng đời sản phẩm. CHÚ THÍCH 1: Nguyên lý về đánh giá vòng đời sản phẩm được mô tả trong T C VN ISO 14040. CHÚ THÍCH 2: Yêu cầu về đánh gi á vòng đời sản phẩm được mô tả trong T C VN ISO 14044. [TCVN ISO 14040:2009] 7 .2.3.2 Kiểm tra tính nhất quán Quá trình kiểm tra xác nhận rằng các giả thiết, phương pháp và các dữ liệu là được áp dụng một cách nhất quán trong suốt quá trình nghi ê n cứu và phù hợp với mục tiêu và phạm vi xác định và được ti ế n hành trước khi đ i đến kết luận. [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.3.3 Kiểm tra độ nhạy Quá trì nh kiểm tra xác nhận rằng thông tin thu thập được từ phân tích độ nhạy (7.2.1.3) là thỏa đáng để đưa ra các kết luận và kiến nghị. [TCVN ISO 14040:2009] 7 .2.3.4 Kiểm tra t í nh trọn vẹn Quá trình kiểm tra xác nhận xem thông tin từ các giai đoạn theo tuần tự của cuộc đánh giá vòng đời của s ả n phẩm (7.2) là đủ đ ể đưa ra các kết luận phù hợp với mục tiêu và phạm vi xác định hay không. [TCVN ISO 14040:2009] 7.2.4 Xác nhận so sánh C ô ng b ố v ề môi trường (8.2) liên q uan đến tính chất trội hơn hoặc tương đương của một sản phẩm (6.2) so với sản phẩm cạnh tranh có cùng chức năng. [TCVN ISO 14040:2009] 7.3.1 Bên được ủy quy ề n v ề dữ liệu Người hoặc tổ chức (3.4) được ủy quyền thu thập và lập hồ sơ dữ liệu [TCVN IS O/ TS 14048:2015] 7.3.2 B ê n tạo lập dữ liệu Người hoặc tổ chức (3.4) ch ị u trách nhiệm mô hình hóa một quá trình (6.4) và bi ê n soạn hoặc cập nhật dữ liệu. [TCVN ISO/TS 14048:2015] 7.3.3 B ê n nhập dữ liệu Người hoặc tổ chức (3.4) chịu trách nhiệm nhập dữ liệu vào định dạng hồ sơ dữ liệu (7.4.4) đ ể sử dụng. [TCVN ISO/TS 14048:2015] 7.4 Chất lượng dữ liệu Các đặc tính của dữ liệu liên quan đến khả năng thỏa mãn các yêu cầu đã c ô ng bố [T CVN ISO 14040:2009] 7.4.1 Tính đạ i diện Đánh giá mang tính định tính về mức độ mà dữ liệu ph ả n ánh tính đúng đắn về đặc tính quan tâm của t ổ ng thể. CHÚ THÍCH 1: Những sự cân nh ắ c ở đây có thể bao gồm v í dụ về địa l ý , khoảng thời gian và trình độ đáp ứng về công nghệ. [TCVN ISO/TS 14048:2015] 7.4.2 K iể u dữ liệu Bản chất của dữ liệu V í dụ: C á c đơn vị, t í nh định lượng, chuỗi ngắn, dữ liệu dạng thuần về m ô tả, dữ liệu dạng s ố , dữ liệu logic. [TCVN ISO/TS 14048:2015] 7.4.3 Ngu ồ n dữ liệu Nguồn gốc của dữ liệu [TCVN ISO/TS 14048:2015] 7.4.4 Định d ạ ng tài liệ u v ề dữ liệu Cấu trúc của dạng tài liệu về dữ liệu CHÚ THÍCH: Định d ạ ng tài liệu dữ liệu bao gồm các trường d ữ liệu, các tập hợp trường dữ li ệu, và mối quan hệ của chúng. [TCVN ISO/TS 14048:2015] 7.4.5 Trường dữ liệ u Vật, nơi chứa một loại dữ liệu cụ thể với kiểu dữ liệu (7.4.2) đã quy định. [TCVN ISO/TS 14048:2015] 7.4.6 Danh pháp Tập hợp các quy tắc để đặt t ê n và phân loại dữ liệu theo một cách nhất qu á n và duy nhất. [TCVN ISO/TS 14048:2015] 8 Các thuật ngữ liên quan đến nhãn môi trường, công bố môi trường và trao đổi thông tin môi trường 8.1 Trao đổ i thông tin m ôi trường Quá trình (6.4) một tổ chức (3.4) tiến hành nhằm thu nhận các thông tin và tham gia đối thoại với các b ê n quan tâm (3.6) trong và ngoài tổ chức, đ ể khí ch l ệ chia s ẻ sự hi ể u biết v ề các vấn đ ề môi trường, các kh í a cạnh và kết quả thực hiện về môi trường. [TCVN ISO 14063:2010, sửa đổi] 8.1.1 Chính sách trao đ ổ i th ô ng tin môi trường Những nỗ lực và định hướng tổng th ể của một tổ chức (3.4) gắn li ề n với hoạt động trao đổi thông tin môi trường (8.1) và thường được phát bi ể u chính thức bởi lãnh đạo cao nhất. CHÚ THÍCH: Chính sách trao đổi thông tin m ô i trường có thể là một chính s á ch độc lập hoặc một ph ầ n của các ch í nh sách trong tổ chức. [TCVN ISO 14063:2010] 8.1.2 Chiến lư ợ c trao đ ổ i thông tin môi trường C ơ c ấ u về m ặ t tổ chức (3.4) đ ể áp dụng ch í nh sách môi trường (8.1.1) của m ì nh và đ ể xác lập mục tiêu (8.1.3), chỉ tiêu (8.1.4) trao đổi thông tin môi trường. [TCVN ISO 14063:2010] 8.1.3 Mục t iê u của việc trao đ ổi thông tin môi trường Kết quả tổng thể về trao đổi thông tin môi trường gắn liền với ch í nh sách trao đổi thông tin môi trường (8.1.1) m à kết quả đó, tổ chức (3.4) đ ã tự đặt ra cho mình để hướng tới như một phần của chiến lược trao đổi thông tin môi trường (8.1.2). [T CVN ISO 14063:2010] 8.1.4 Ch ỉ t iê u của trao đổi thông tin môi trường Những yêu cầu c ụ thể về kết quả hoạt động, có thể á p dụng được trong tổ chức (3.4), các yêu cầu này phát sinh từ các mục tiêu trao đổi thông tin (8.1.3) và chúng cần được thiết lập , cần đạt được đ ể đáp ứng các mục tiêu. [TCVN ISO 14063:2010] 8.2 Cô ng b ố về mô i trường Phát biểu bằng lời, biểu tượng hoặc hình v ẽ minh họa ch ỉ ra một khía cạnh môi trường (3.2) nào đ ó của một sản phẩm (6.2), thành phần hoặc của bao b ì sản phẩm (6.2.3). CHÚ THÍCH: Một công bố về môi trường có thể được làm trên sản phẩm hoặc các nh ã n bao b ì , thông qua mô tả sản phẩm, thông báo kỹ thuật, quảng cáo, chào hàng, ấ n phẩm, marketing từ xa, cũng nh ư thông qua phương tiện nghe nhìn kỹ thuật số hoặc đ iện tử như mạng Internet. [T CVN ISO 14021:2003] 8.2.1 Nh ã n môi trường Bản c ô ng b ố m ôi t rườn g Sự tuy ê n bố trong đó chỉ ra các kh í a cạnh môi trường (3.2) của một sản phẩm (6.2) hoặc dịch vụ . CHÚ THÍCH: Một nh ã n môi t rườ ng hoặc b ả n công bố môi trường có thể ở hình thức một b ả n tuyên bố , một biểu tượng hoặc bi ể u đ ồ trê n sản phẩm hoặc nh ã n bao b ì , trong t à i liệu của sản phẩm hoặc tạp ch í kỹ thuật, trong quảng cáo hoặc quảng bá sản phẩm và trong những thứ khác. [TCVN ISO 14020:2009] 8.2.2 Công bố về môi trường có giới hạn Công bố về môi trường (8.2) kèm theo lời giải thích (8.2.4) để mô tả các giới hạn của công bố [TCVN ISO 14021:2003] 8.2.3 Sự kiểm tra xác nhận c ô ng bố v ề m ô i trường Sự xác định t í nh đúng đắn của công bố v ề môi trường (8.2) bằng cách sử dụng tiêu ch í v à các quy trình cụ thể đ ã định đ ể đảm bảo độ tin cậy của các dữ liệu. [TCVN ISO 14021:2003] 8.2.4 Phần giải thích Bất kỳ sự giải thích nào cần thiết hoặc được đưa ra giúp cho khách hàng, khách hàng ti ề m n ă ng hoặc người sử dụng sản phẩm (6.2) hi ể u được đầy đủ về một công bố về môi trường (8.2). [ TCVN ISO 14021:2003] 8.3 Ch ươn g trình ghi nh ã n mô i trường kiểu I Chương trình tự nguyện, dựa tr ên các chuẩn c ứ của b ê n th ứ ba (3.7), được bên thứ ba cấp gi ấ y phép cho sử dụng nh ã n môi trường (8.2.1) trên sản phẩm (6.2), đ ể ch ỉ ra tính thân thiện với môi trườ n g một cách to à n diện của một sản phẩm trong một ch ủ ng loại sản phẩm (8.3.3) cụ thể trên cơ sở xem x é t vòng đờ i của sản phẩm (7.1) đó. [TCVN ISO 14024:2005] 8.3.1 Gi ấ y phép (gh i nh ã n môi trường ki ể u I) Tài liệu được ban hành theo quy định của hệ thống chứng nhận (3.10), qua đó một cơ quan cấp nhãn sinh thái (8.3.4) công nhận một cá nhân/tổ chức có quyền sử dụng nh ã n môi t rườ ng ki ể u I cho những sản phẩm (6.2) hoặc dịch vụ của m ì nh theo các quy định của chương trình ghi nhãn môi trường. [TCVN ISO 14024:2005] 8.3.2 T ổ chức đư ợ c cấp phép Tổ chức được cơ quan cấp nhãn sinh thái (8.3.4) cho ph é p sử dụng nhãn mô i trường kiểu I. [ TCVN ISO 14024:2005] 8.3.3 Ch ủ ng loại sản phẩm Nhóm các sản phẩm (6.2) có chức năng tương đương. [TCVN ISO 14024:2005] 8.3.3.1 Phù h ợ p v ề mục đích Khả năng của sản phẩm (6.2), quá trình (6.4) hoặc dịch v ụ đáp ứng một mục đích đã được xác định t rong những điều kiện cụ thể. [ TCVN ISO 14024:2005] 8.3.5.2 Đặc tính chức n ă ng sản phẩm thuộc t í nh hay đặc điểm trong hoạt động và sử dụng của một sản phẩm (6.2) [TCVN ISO 14024:2005] 8.3.3.3 Chuẩn cứ mô i trường của sản phẩm Những yêu cầu về môi trường mà sản phẩm (6.2) sẽ phải thỏa mãn đ ể được cấp nhãn môi trường (8.2.1). [ T CVN ISO 14024:2005] 8.3.4 Cơ quan cấp nhãn sinh thái Bên thứ ba (3.7) và các đ ơ n vị đại diện của n ó , thực hiện chương trình cấp nhãn m ô i trư ờ ng kiểu I (8.3). [TCVN ISO 14024:2005] 8.4 Tự công b ố v ề môi trường Công bố về môi trường (8.2) được thực hiện do các nhá máy, hãng nhập kh ẩ u, hãng phân phối sản phẩm, các nhà bán l ẻ hoặc bất kỳ ai có lợi ích t ừ công bố v ề môi trường mà không có sự chứng nhận c ủ a bên thứ ba (3.10) độc lập. [ TCVN ISO 14021:2003] 8.5 Công bố m ô i tr ườ ng k iểu III Công bố môi t rườ ng (8.2.1) đưa ra dữ liệu môi trường đã được định l ượng b ằ ng việc sử dụng các thông số được xác định trước và thông tin môi trường bổ sung, khi thích hợp. CHÚ THÍCH 1: Các th ô ng số đ ược định trước l à dựa trên cơ sở bộ ti ê u chu ẩ n TCVN ISO 14040, gồm có tiêu chuẩn TCVN ISO 14040 và tiêu chuẩn ISO 14044 CHÚ THÍCH 2 Thông tin mô i trường bổ sung có thể là định lượng hoặc định tính . [TCVN ISO 14025:2009] 8.5.1 Chư ơn g trình công bố môi trường kiểu III Chương trình tự nguy ệ n, dùng đ ể triển k hai và áp d ụ ng công bố môi trường kiểu III (8.5), dựa trên một bộ quy tắc điều hành. [TCVN ISO 14025:2009] 8.5.2 Nhà đi ề u hành chương trình Cơ quan hoặc các cơ quan đ iề u hành một chương trình công bố môi trường kiểu III (8.5.1) CHÚ THÍCH Nh à điều hành chương trình có thể là một công ty hoặc một nhóm các công ty, thuộc ng à nh công nghiệp hoặc hiệp hội thương mại, cơ quan hành chính công hoặc cơ quan khoa học độc lập hoặc t ổ chức khác . [TCVN ISO 14025:2009] 8.5.3 Môdul th ô ng tin Sự bi ê n soạn dữ liệu đ ể sử dụng làm c ơ sở cho Công bố môi trường kiểu III (8.5), gồm một quá trình đơn vị hoặc một tập hợp của các quá trình đơn vị (6.4.1) mà là một ph ầ n của vòng đời (7.1) của một sản phẩm (6.2). [TCVN ISO 14025:2009] 8.5.4 Quy tắc phân loại sản ph ẩ m PCR Bộ quy tắc, yêu cầu và các hướng d ẫ n cụ thể để triển khai C ô ng b ố môi trường kiểu III (8.5) cho một hoặc nhiều hơn chủng loại sản phẩm (8.3.3) [TCVN ISO 14025:2009] 8.5.5 Xem xét PCR Quá trình (6.4) mà bên thứ ba (3.7) kiểm tra xác nhận quy t ắ c ph â n loại sản phẩm (8.5.4) . [TCVN ISO 14025:2009] 8.6 Khả năng n â ng cấp Đặc t í nh của một sản phẩm (6.2) cho phép các môđun hoặc các bộ phận của n ó được nâng cấp hoặc th ay thế một cách riêng rẽ mà không c ầ n thay thế toàn bộ sản phẩm. [TCVN ISO 14021:2003] 8.7 Ph â n định ngu yê n vật liệu Các từ ngữ, con số hoặc b iể u tượng được dùng đ ể ấ n định cho thành ph ầ n cấu tạo của một sản phẩm (6.2) hoặc bao b ì (6.2.3). CHÚ THÍCH: Một b iể u tượng phân định nguyên vật liệu không được coi là một công bố về mô i trường (8.2). [TCVN ISO 14025:2009] 8.8 Ng ườ i ti ê u dùng Thành vi ê n riêng l ẻ của cộng đồng ngư ờ i mua nói chung hoặc người sử dụng h à ng hóa, tài sản hoặc dịch vụ cho mục đích cá nhân. [ISO / IEC, Tiêu chuẩn và người t iê u dùng - Hư ớ ng dẫn và nguyên tắc tham gia của người tiêu dùng trong việc xây d ự ng tiêu chuẩn COPOLCO. Tháng 3 năm 2003, điều 4.31 ] [TCVN ISO 14025:2009] 9 Các thuật ngữ liên quan đến khí nhà kính 9.1 Khí nhà kính KNK Thành phần thể khí của kh í quyển, cả từ tự nhi ê n và do con người, h ấ p thụ và bức xạ ở cá c bước sóng riêng trong phổ bức xạ h ồ ng ngoại do b ề mặt Trái đất, kh í quy ể n và các đám mây ph á t ra. CHÚ THÍCH: KNK bao gồm cacbon dioxit (C O 2 ), metan (CH 4 ), dinitơ ox i t (N 2 O ) , các hợp chất hydro f lor u a cacbon (HFCs), các hợp chất per fl orua cacbon (PFCs), và sun f ua hexa f lorit (SF 6 ). [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.1.1 Phát thải khí nhà kính Tổng khối lượng KNK thải v à o khí quyển trong một khoảng thời gian x á c định. [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.1.2 Phát th ả i khí nhà kính trực t iế p Phát thải KNK (9.1.1) từ nguồn khí nhà kính (9.1.1) của một tổ chức hoặc do tổ chức (3.4) đ ó kiểm soát. CHÚ THÍCH: Tiêu chuẩn này sử dụng các khái niệm v ề kiểm soát hoạt động và t à i ch í nh để thiết lập các ranh giới hoạt động của một tổ chức. [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.1.3 Phát thải khí nhà k í nh gián t iế p qua n ă ng l ượn g Phát thải KNK (9.1.1) từ quá trình phát điện, nhiệt hoặc hơi nước nhập vào được tổ chức (3.4) ti ê u thụ. [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.1.4 Phát thải khí nhà kính gián tiếp khác Phát thải KNK (9.1.1) ngoài phát thải khí nhà kính gián ti ế p (9.1.3) qua năng l ượng là hậu quả của các hoạt động của một tổ chức (3.4), nhưng sinh ra từ nguồn khí nhà kính (9.2.1) của một tổ chức khác hoặc do tổ chức khác kiểm soát [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.1.5 Giảm thiểu phát thải khí nhà kính Việc giảm tính toán được của các phát thải KNK (9.1.1) giữa kịch bản n ề n (9.3.2) và dự án [TCVN ISO 14064-2:2011] 9.1.6 Loại b ỏ khí nhà kính T ổ ng khối lượng KNK được loại bỏ khỏi khí quyển trong một khoảng thời gian xác định. [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.1.7 Tăng cường loại b ỏ khí nhà kính Việc tăng tính toán được của các loại b ỏ KNK (9.1.6) giữa kịch bản n ề n ( 9.3.2) và dự án [ TCVN ISO 14064-1:2011] 9.1.8 Yếu t ố phát thải hoặc loại bỏ khí nh à kính Y ế u tố liên quan đến các dữ liệu hoạt động với các phát thải (9.1.1) hoặc loại b ỏ KNK (9.1.6). CHÚ THÍCH : Y ế u tố phát th ả i hoặc loại bỏ khí nhà k í nh có thể bao gồm cả thành ph ầ n oxy hóa. [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.2.1 Nguồn khí nhà kính Đơn vị hoặc quá trình vật lý phát thải ra KNK vào khí quyển. [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.2.2 B ể h ấ p thụ khí nhà kính Đơn v ị hoặc quá trình vật lý l ấ y ra KNK từ khí quyển. [TCVN ISO 14064-1:2011 ] 9.2.3 Khu dự trữ khí nhà kính Đơn vị hoặc th à nh phần vật lý của sinh quyển, địa quyển hoặc thủy quyển có khả năng lưu giữ hoặc tích lũy một KNK được loại bỏ từ khí quyển bằng bể hấp thụ khí nhà kính (9.2.2) hoặc một KNK được giữ lại từ nguồn khí nhà kính (9.2.1). CHÚ THÍCH 1: Tổng khối lượng cacbon chứa trong khu dự tr ữ KNK tại thời điểm xác định có thể quy về lượng cacbon của khu dự tr ữ . CHÚ THÍCH 2: Khu dự trữ KNK có thể truyền khí nhà kính sang khu dự trữ KNK khác. CHÚ THÍCH 3: Việc thu gom một KNK t ừ nguồn KNK trước khi đi vào khí quyển và lưu giữ KNK đ ã thu gom được trong khu dự tr ữ KNK có thể được nó i đến nh ư là giữ l ạ i và lưu giữ KNK. [ TCVN ISO 14064-1:2011] 9.2.4 Ngu ồ n, b ể h ấ p thụ hoặc khu dự trữ kh í nh à kính liê n quan Nguồn (9.2.1), bể h ấ p thụ (9.2.2) hoặc khu dự trữ (9.2.3) KNK có các dòng vật liệu (6.13) hoặc năng lượng chảy v à o, ra hoặc trong phạm v i của dự án CH Ú TH Í CH 1: Nguồn, b ể hấp thụ hoặc khu dự tr ữ KNK liên quan thường là b ê n dưới hoặc b ê n trên địa đ iể m của dự án, và có thể l à nằm trong hoặc ngo à i khu vực dự án. CHÚ THÍCH 2: Nguồn, bể hấp t hụ hoặc k hu dự trữ KNK liên quan c ũ ng có thể bao gồm các hoạt động liên quan đến thiết kế, xây dựng và ngừng hoạt động một dự án. [TCVN ISO 14064-2:2011] 9.2.5 Ngu ồ n, bể hấp thụ hoặc khu dự trữ k hí nhà kính bị tác động Nguồn (9.2.1), bể hấp thụ (9.2.2) hoặc khu dự trữ (9.2.3) KNK bị ả nh hưởng do các hoạt động của dự án, thông qua các thay đ ổ i cung - cầu th ị trường của các s ả n phẩm (6.2) hoặc dịch vụ liên qu a n, hoặc thông qua sự tái cơ cấu về vật chất CHÚ THÍCH 1: Trong khi các nguồn, b ể hấp thụ hoặc khu dự trữ KNK có li ên quan về vật chất với dự án KNK, các nguồn, bể hấp thụ hoặc khu dự trữ KNK bị t á c động ch ỉ liên quan v ới dự án bởi các thay đ ổ i cung c ầ u của thị trường. CHÚ THÍCH 2: Một nguồn, bể hấp thụ hoặc khu dự trữ KNK bị ảnh hưởng th ì thường là nằm ngoài dự á n. CHÚ THÍCH 3: Giảm thiểu phát th ả i hoặc t ă ng cường loại bỏ KNK b ù đắp bằng các nguồn, bể hấp thụ hoặc khu dự trữ KNK bị tác động thường được nói đến như là sự r ò r ỉ . [TCVN ISO 14064-2:2011] 9.2.6 Nguồn, bể hấp thụ hoặc khu d ự trữ khí nhà kính có kiểm soát Nguồn (9.2.1), bể hấp thụ (9.2.2) hoặc khu dự trữ (9.2.3) KNK mà toàn bộ hoạt động của nó chịu sự ch ỉ đạo và tác động của người đ ề xuất dự án (9.7.3) thông qua t à i chính, chính sách, quản lý hoặc các c ô ng cụ khác CHÚ THÍCH: Nguồn, bể hấp thụ hoặc khu dự tr ữ KNK được kiểm soát thì thường nằm t rong phạm vi dự án. [TCVN ISO 14064-2:2011] 9.3.1 N ă m cơ sở Thời gian quá khứ được quy định đ ể so sánh phát thải (9.1.1) hoặc loại b ỏ KNK (9.1.6) hoặc th ô ng tin khác liên quan đ ế n KNK qua thời gian. CHÚ THÍCH: Ph á t thải hoặc loại bỏ của năm cơ sở có thể được định lượng dựa trên cơ sở chu kỳ thời gian cụ thể ( ví dụ: một n ă m) hoặc được tính trung b ì nh từ một vài chu kỳ (v í dụ: vài n ă m). [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.3.2 Kịch bản n ề n T ì nh huống giả định, th ể hiện tốt nhất các điều kiện có khả năng xảy ra lớn nhất khi thiếu một dự án k hí nhà kính (9.4.2) đã được đề xuất CHÚ THÍCH: K ị ch bản nền được t ạ o ra cùng k ế hoạch của dự án KNK. [TCVN ISO 14064-2:2011, sửa đ ổi] 9.3.3 Các dữ liệu về hoạt động khí nhà kính Ph é p đo định lượng của hoạt động tạo ra phát thải (9.1.1) hoặc loại bỏ KNK (9.1.6). CHÚ THÍCH: C á c v í d ụ về dữ liệu hoạt động KNK bao gồm lượng nhi ê n liệu, năng lượng, hoặc Iư ợ ng điện tiêu thụ, vật liệu đ ư ợc sản xuất ra, dịch vụ cung cấp hoặc diện tích đ ấ t ch ị u ảnh hưởng. [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.3.4 Tiềm năng (nguy c ơ ) làm nóng toàn cầu GWP H ệ số mô tả tác động của lực bức xạ của một đơn vị kh ố i lượng của một KNK cho t rư ớc tương quan với một đơn v ị cacbon dioxit tương đ ư ơng trong một khoảng thời gian đ ã định. [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.3.5 Cacbon dioxit tương đư ơn g C O 2 e Đơn vị đ ể so sánh lực bức xạ của KNK với cacbon d i ox i t. CHÚ THÍCH: Cacbon dioxit tương đương đ ư ợc tính toán bằng sử dụng khối lượng của một KNK cho trước nh â n với t iề m năng làm nóng to à n cầu (2.18). [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.3.6 Số liệu có sai sót Khái niệm v ề một hoặc tổ hợp các sai lỗi, bỏ sót và lỗi trình bày có thể ảnh hưởng đến sự xác nhận khí nhà kính (9.5.2) và các quyết định của người sử dụng đã định (9.7.2) CHÚ THÍCH 1: Khái niệm số liệu có sai sót được sử dụng khi thiết k ế kế hoạch thẩm định (5.4) hoặc kiểm định (5.1) và lấ y mẫu đ ể xác định loại hình quá trình độc lập được sử dụng đ ể gi ả m rủi ro mà người thẩm định (5.8) và người kiểm định (5.3) không phát hiện ra sự thiếu nhất quán của số liệu (9.3.7) (phát hiện rủi ro) CHÚ THÍCH 2: Khái niệm s ố liệu c ó sai sót được sử dụng để xác định ra thông tin bị b ỏ sót hoặc không công bố , có thể mô tả sai đáng k ể sự xác nhận KNK cho ng ư ời sử dụng đ ã định, do vậy s ẽ ảnh h ư ởng đến kết luận của họ. Số liệu có sai sót có thể chấp nhận được xác định bở i người thẩm định hoặc người ki ể m định hoặc chương trình KNK (9.4.1), dựa trên sự nhất trí mức độ đảm bảo (5.16). [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.3.7 Sự thi ế u nhất quán của số liệu Một hoặc tổ hợp các sai lỗi thực tế, b ỏ s ó t và lỗi trình bày khi xác nhận k hí nhà kính (9.5.2) có thể ảnh hưởng đến các quyết định của người sử dụng đ ã định (9.7.2) [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.4.1 Ch ươ ng trình khí nhà kính Hệ thống hoặc mô hình vùng, quốc gia, quốc t ế mang t í nh tự nguyện hoặc bắt buộc có đăng ký, k ê khai hoặc qu ả n lý các phát thải (9.1.1), loại bỏ ( 9.1.6), giảm thiểu phát thải (9.1.5) hoặc tăng cường loại bỏ KNK (9.1.7) bên ngoài tổ chức (3.4) hoặc dự án khí nhà kính (9.4.2). [TCVN ISO 14064-2:2011 ] 9.4.2 Dự án khí nh à kính Hoạt động hoặc các hoạt động làm thay đổi các điều kiện đã được xác nhận trong kịch bản n ề n (9.3.2) nhằm giảm thi ể u phát thải KNK (9.1.5) hoặc tăng cường loại bỏ KNK (9.1.7). [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.4.3 Hành động trực ti ế p Hoạt động hoặc sáng k iế n đặc thù, không được tổ chức như một dự án khí nhà kính (9.4.2), được một tổ chức (3.4) á p dụng đ ể giảm thi ể u hoặc ngăn ngừa phát thải KNK (9.1.1) trự c tiế p hoặc gián tiếp, hoặc tăng cường loại bỏ KNK (9.1.6). CHÚ THÍCH 1: Các hành động trực ti ế p có thể là liên tục hoặc ri ê ng biệt. CHÚ THÍCH 2: Những kh á c biệt về phát thải và loại bỏ KNK do các hành động trực tiếp t ạo ra có thể xảy ra trong phạm vi hoặc bên ngo à i ra n h giới của tổ chức. [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.5.1 Quan trắc Sự đánh giá liên tục hoặc định kỳ v ề phát thải (9.1.1) và loại bỏ KNK (9.1.6) hoặc các dữ liệu KNK li ê n quan khác [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.5.2 Xác nhận khí nhà kính Công bố hoặc báo cáo mang tính thực tế và khách quan của bên chịu trách nhiệm (9.7.1). CHÚ THÍCH 1: Xác nhận KNK có thể đ ượ c th ể hiện tạ i một thời đ iể m hoặc một khoảng thời gian. CHÚ THÍCH 2: Xác nhận KNK d o bên chịu trách nhiệm cung cấp ph ả i được phân định rõ ràng, nhất quán với các đánh giá hoặc đ o lường dựa theo các tiêu ch í phù hợp của người th ẩ m định (5.8) hoặc người kiểm định (5.3). CHÚ THÍCH 3: Xác nhận KNK có thể được đưa ra ở d ạ ng báo cáo kh í nhà kính (9.6.2) hoặc kế hoạch của dự án KNK (9.4.2) [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.5.3 Các dịch vụ tư v ấ n khí nhà kính Cung cấp các d ị ch vụ về định lượng KNK của tổ chức cụ thể hoặc của chương trình cụ thể, quan trắc hoặc ghi chép dữ liệu KNK, đánh giá nội bộ hoặc hệ thống thông tin KNK, hoặc đào tạo hỗ trợ xác nhận KNK (9.5.2) [TCVN ISO 14065:2011] 9.6.1 Hệ thống thông tin khí nhà kính Các chính sách, quá trình (6.4) và các quy trình đ ể thiết lập, quản lý và duy tr ì các thông tin KNK. [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.6.2 Báo cáo khí nhà kính Tài liệu độc lập dùng đ ể thông báo các thông tin liên quan đến KNK của dự án hoặc tổ chức (3.4) cho người sử dụng đã định (9.7.2). CHÚ THÍCH: Báo cáo KNK có thể bao g ồ m x á c nh ậ n khí nhà kính (9.5.2). [TCVN ISO 14064-1:2011] 9. 6.3 Kiểm k ê khí nhà kính Các nguồn khí nhà k í nh (9.2.1), bể hấp thụ khí nhà kính (9.2.2), phát thải (9.1.1) và loại bỏ KNK (9.1.6) của một tổ chức (3.4) [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.7.1 B ê n chịu trách nhiệm Một hoặc nhiều người có trách nhiệm về cung cấp xác nhận KNK (9.5.2) và chứng minh thông tin KNK CHÚ THÍCH: Bên chịu trách nhi ệ m c ó thể là các cá nhân hoặc những người đại d iệ n của một tổ chức (3.4) hoặc dự án hoặc b ê n có thu ê người thẩm định (5.8) hoặc người kiểm định (5.3). Người thẩm định hoặc kiểm định có thể do khách h à ng hoặc các bên khác thu ê l à m người quản lý chương trình KNK (9.4.1) [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.7.2 Người sử dụng đã định Cá nhân hoặc tổ chức (3.4) được xác định ra từ thông tin báo cáo Ii ê n quan đ ến KNK là người dựa trên các thông tin đ ó để ra quyết định. CHÚ THÍCH: Người sử dụng đ ã đị nh có th ể là khách hàng, bên chịu trách nhiệm (9.7.1), các nhà quản lý chương trình KNK (9.4.1), các nhà lu ật định, cộng đ ồ ng t à i ch í nh hoặc các bên l iê n quan khác , như các cơ quan địa phương, các cơ quan ch í nh phủ hoặc các tổ chức phi chính ph ủ . [TCVN ISO 14064-1:2011] 9.7.3 Ng ư ời đề xuất dự á n khí nhà kính C á nhân hoặc tổ chức (3.4) kiểm so át toàn bộ và có trách nhiệm đối với một dự án khí nhà kính (9.4.2) [TCVN ISO 14064-2:2011 ] Phụ lục A (tham khảo) Bổ sung một số khái niệm thường gặp trong cộng đồng quốc tế về môi trường A.1 Kỹ thuật tốt nhất s ẵ n có (BAT) [1] Hướng dẫn EU 96/61/EEC (ngày 24 Tháng 9 năm 1996) li ê n quan đến tích hợp kiểm soát v à ngăn ngừa ô nhiễm, Điầu 2 (11). [2] Khuyến nghị Hội đồng OECD, tháng 5 năm 1972, Môi trường và Kinh t ế , hướng d ẫn nguyên tắc liên quan các khía cạnh kinh tế của các chính sách môi trường. [3] C ông ước về bảo vệ môi trường biển của Đông Bắc Đại Tây D ư ơng. Paris, ngày 22 Tháng 9 n ă m 1992, Điều 2, khoản 3 (b) và sửa đổi 1. A.2 Tải trọng tới hạn [1] Dow I NG, R.J., HETTELINGH, J.-P. và DE Smet, PAM, 1993. Tính toán và lập bản đồ tải trọng ở châu Â u. Báo cáo hiện trạng năm 1993. A.3 Nguyên tắc phòng ngừa [ 1 ] Tuyên bố Rio v ề Môi trường và Phát triển, nguyên tắc số 15. [2] C ô ng ước về bảo vệ môi trường bi ể n của Đông Bắc Đại Tây Dương. Pari, ngày 22 tháng 9 năm 1992. Khoản 2, Điều (a). [3] Chương trình nghị sự 21, chương 17, Bảo vệ đại dương, các vùng bi ể n 17.1. [4] Công ước về Đa dạng sinh học, Lời m ở đầu, đoạn đầu 8 và 9. [5 ] Công ước v ề Đa dạng Sinh học, l ờ i mở đầu Nghị định thư Cartagena 2000, Mục 1, 10.6, 10.8 và 26. [6] Công ước v ề các chất ô nh iễ m hữu cơ, Lời mở đầu. [7] Hiệp định SPS, Điều 5.7. [8] Mục 152 TEC (Hiệp ước thành lập Cộng đồng Ch â u Âu] Tòa án Tư pháp của cộng đồng Châu Âu, 30/06/1998 Điều luật T-70/99: “ Các yêu cầu của việc bảo vệ sức khỏe cộng đ ồ ng phải được ưu ti ê n hơn v ề kinh tế”. [9] Mục 174 TEC ( Tòa án của Cộng đồng châu Â u, Phán quyết của Tòa á n tháng 5 năm 1998, Điều luật C-157/96 và C.180 / 96). [10] Mục 3 i . Quy chế Hội đ ồ ng (EC) số 2371/2002 ngày 20 Tháng 12 n ă m 2002 về bảo tồn và khai thác bền vững nguồn lợi thủy sản theo chính sách Thủy sản Commo. [11] Mục 4.1 EC Hướng dẫn về việc tự nguyện vào môi trường của sinh vật biến đổi gen, ngày 12 tháng 3 năm 2001. [ 12] Thông tin từ Ủ y ban của Cộng đồng Châu Âu về các nguyên t ắ c ph ò ng ngừa, COM 2000 (0001) CUỐI CÙNG. A.4 Nguyên t ắ c người gây ô nh iễ m phải trả [1] Tuy ê n bố Rio về Môi trường và Phát triển, nguyên tắc số 16. [2] Công ước về bảo vệ môi trường bi ể n của Đông Bắc Đại Tây Dương. Pari, ngày 22 tháng 9 năm 1992. Mục 2, khoản 2 (b). [3] Nguy ê n tắc Người gây ô nhi ễ m phải trả, OECD1975. [4] Công ước OSPAR. [5] Mục 174 TEC (Công ước thành lập Cộng đồng châu Âu). [6] Hướng dẫn 2000/60 / EC của Nghị viện Châu Âu và của Hội đồng thành lập một khu ô n khổ hành động của cộng đ ồ ng trong các lĩnh vực chính sách về nước. A.5 Ô nhi ễ m [1] Chỉ th ị EU 96/61 / EEC (ngày 24 Tháng 9 năm 1996) liên quan đến tích hợp ngăn ngừa ô nhi ễ m v à kiểm soát, Đ iề u 2 (11). [2] IMO / UNESCOANMO / IAEA / UN / UNEP Tham gia nhóm các chuyên gia về các kh í a cạnh khoa học của ô nhi ễ m b iể n (GESAMP), [3] Công ước về bảo vệ môi trường biển ở Đông Bắc Đại Tây Dương. Paris, ngày 22 tháng 9 năm 1992. Điều 1, khoản (d). [4] Công ước v ề bảo vệ môi trường biển của Bi ể n Baltic Diện tích, ( ước Helsinki), năm 1992, Điều 2, khoản 1. [5] Công ước LHQ về Luật Biển, Mục 1.4. [6] Công ước OSPAR, Mục1 .d A.6 Phát tri ể n b ề n vững [1] “ Tương lai của chúng tôi ” : Báo cáo được công bố bởi Ủ y ban Thế giới về Môi trường và Phát triển (Báo cáo Brundtland). [2] “ N ước Mỹ bền vững: Đồng thuận mới cho sự thịnh vượng, Cơ hội, và môi trường Sức khỏe cho tương lai” Chủ tịch Hội đồng Phát tr iể n bền vững, th á ng 2 năm 1996. [3] Hướng tới phát triển b ề n v ữ ng: Một chương trình chính sách và hành động liên quan đến môi trư ờng v à phát triển b ề n vững của Châu Âu” EU, Vol II, 27 Tháng 3 1992... THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] ISO 639-1:2002, Codes f or the re presentation o f names o f languages - Part 1: Alpha-2 code [2] TCVN ISO 9000:2007 (ISO 9000:2005), Hệ thống quản lý ch ấ t lượng - Cơ sở và từ vựng; [3] TCVN ISO 14001:2010 (ISO14001:2004/ Cor 1:2009), Hệ thống quản lý môi trường - C á c y ê u c ầ u và hư ớ ng dẫn sử dụng; [4] TCVN ISO 14004:2005 (ISO 14004:2004), Hệ thống quản lý môi trường - Hướng dẫ n chung về nguyên tắc, hệ thống chung và kỹ thuật hỗ tr ợ; [5] TCVN ISO 14015:2011 (ISO 14015:2001), Quản lý môi trư ờng. Đánh giá m ôi trường của các địa điểm và tổ chức (EAS O ); [6] TCVN ISO 14020:2009 (ISO 14020:2000), Nh ã n m ô i tr ường và bản công bố m ô i trường - Nguyên tắc chung; [7] TCVN ISO 14021:2013 (ISO 14021:1999), Nh ã n môi trường và sự công bố môi tr ường - C á c hình thức tự công bố về môi t rườn g (Ghi nh ã n m ô i tr ường kiểu II); [8] TCVN ISO 14024:2005 (ISO 14024:1999), Nh ã n m ô i tr ường và công bố môi trường - Gh i nh ã n môi trường kiểu I - Nguyên tắc và thủ tục; [9] TCVN ISO 14025:2009 (ISO 14025:2006), Nh ã n môi trường và c ô ng bố môi trường - Công bố môi t rườn g kiểu III - Nguy ê n lý và thủ tục; [10] TCVN ISO 14031:2010 (ISO 14031:1999), Quản lý môi trường - Đánh giá kết quả thực hiện về m ô i trư ờ ng - Hướng dẫn; [11] TCVN ISO 14040:2009 (ISO 14040:2006), Quản lý môi trường - Đánh giá vòng đời của sản phẩm - Nguyên tắc và khuôn khổ; [12] TCVN ISO 14044:2011 (ISO 14044:2006), Quản lý m ôi trường - Đánh giá vòng đời sản phẩm - Yêu cầu và hướng dẫn; [13] TCVN ISO/TS 14048:2015 (ISO/TS 14048:2002), Quản lý môi trư ờng - Đánh giá vòng đời sản phẩm - Định dạng hệ thống tài liệ u dữ liệu; [14] TCVN ISO/TR 14062:2013 (ISO/TR 14062:2002), Quản lý môi trường - Tích hợp các kh í a cạnh môi trường vào thiết kế và ph á t triển s ả n ph ẩ m; [15] T C VN ISO 14063:2010 (ISO 14063:2006), Quản lý môi trường - Trao đổi th ô ng tin môi trường - Hướng d ẫ n và v í dụ ; [16] TCVN ISO 14064-1:2011 (ISO 14064-1:2006), Khí nhà kính - Ph ầ n 1: Quy định kỹ thuật và hướng dẫn để định l ượ ng và báo cáo các phát thải và loại b ỏ khí nhà kính ở cấp độ tổ chức; [17] TCVN ISO 14064-2:2011 (ISO 14064-2:2006), Khí nhà kính - Ph ầ n 2: Quy định kỹ thuật và hướng dẫn đ ể định l ượng, quan trắc và sự giảm thiểu phát thải hoặc tăng cường loại bỏ khí nhà kính ở cấp độ dự án; [18] TCVN ISO 14064-3:2011 (ISO 14064-3:2006), Khí nhà kính - Ph ầ n 3: Qu y định h ướn g dẫn đối với việc th ẩ m đị nh và kiểm đị nh của các xác nh ậ n khí nhà kính; [19] TCVN ISO 14065:2011 (ISO 14065:2007), Kh í nhà kính - Quy định đối với tổ chức xác nhận trong việc sử dụng xác nhận giá trị và kiểm tra x á c nhận trong công nhận và các dạng thừa nhận khác; [20] TCVN ISO 19011:200 3 (ISO 19011:2002), Huớng dẫn về đ á nh giá hệ thống quản l ý; [21] ISO/IEC, The consumer and stan dards - Guidance an d princ i ples for consumer participation in standards development. COPOLCO, March 2003 Danh mục tra cứu (theo thứ tự chữ cái tiếng Việt) C ô ng nhận 5.9 accreditation Bản công bố môi t rườ ng C ô ng bố v ề môi trường có giới hạn 8.2.2 environmental declaration qualified environmental claim Bao b ì 6.2.3 packaging Báo cáo khí nhà kính 9.6.2 greenhouse gas report Bằng chứng đánh giá 5.21 audit evidence B ể h ấ p thụ khí nhà kính 9.2.2 greenhouse gas sink B ê n ch ị u trách nh iệ m 9.7.1 responsible party B ê n được đánh giá 5.28 auditee Bên được đánh giá 5.31.3. assessee B ê n quan tâm 3.6 interested party Bên thứ ba 3.7 third party Bên yêu cầu đánh giá 5.30 audit c lient Các dịch vụ t ư v ấ n k hí nhà kính 9.5.3 grsenhouse gas consultancy services Các dữ l iệ u v ề hoạt động khí nhà kính 9.3.3 greenhouse gas activity data Cacbon diox i t tương đương (CO 2 e) 9.3.5 carbon dioxide equivalent (C O 2 e ) Cải tiế n liên tục 4.7 continual i mprovement Mức độ đảm bảo 5.16 level of assurance Công bố kiểm định 5.14 veri f icat i on statement Công bố môi trường kiểu III 8.5 type III environmental declaration Công bố thẩm định 5.13 validation statement Công bố về môi trường 8.2 environmenta l cl aim Cơ ch ế môi trường 7.2.2.3 environmental mechanism Cơ quan cấp nhãn sinh thái 8.3.4 ecolabelling body Cơ quan công nhận 5.10 accreditation body Cơ sở sản xuất 3.14 Facil i ty Ch ấ t lượng dữ liệu 7.4 data qual i ty Chất thải 3.12 Waste Chỉ báo điều kiện môi trường 3.16.3 environmental condition indicator (ECI) Chỉ báo kết quả thực hiện về đi ề u h à nh 3.16.6 operational per f ormance indicator (OPI) Ch ỉ b á o kết quả thực hiện v ề môi trường 3.16.4 environmental per f omnance indicator (EPI) Chỉ bảo kết quả thực hiện về quản lý 3.16.5 management per f ormance i ndicator (MPI) Ch ỉ tiêu của trao đổi thông tin môi trường 8.1.4 environmental communication target Chỉ tiêu môi trường 4.1.3 environmental target Ch ỉ thị của phạm trù t á c động 7.2.2.1.1 impact category indicator Chi ế n lược trao đ ổ i thông tin môi trường 8.1.2 environmental communication strategy Chính sách môi trường 4.1.1 environmental policy Ch ính sách trao đ ổ i thông tin môi trường 8.1.1 environmental commun i cation policy Chu ẩ n cứ môi trường của sản phẩm 8.3.3.3 product environmental cr i teria Chu ẩ n mực đánh gi á 5.20 audit criteria Chủng loại sản phẩm 8.3.3 pro d uct category Chuỗi cung ứng 6.8 suppl y c hain Chuyên gia đánh giá 5.31.1 auditor Chuyên gia kỹ thuật 5.31.2 technical expert Chứng nhận 3.10 Certi fi cation Chương trình công bố môi trường ki ể u III 8.5.1 type III environmental de cl aration pr o gramme Chương trình đánh gi á 5.32 audit programme Chương trình ghi nh ã n môi trường ki ể u 1 8.3 type I environmental labelling programme Chương trình khí nhà kính 9.4.1 greenh house gas programme Danh pháp 7.4.6 Nomenclature Diễn giải vòng đời 7.2.3 life cycle Interpretation Dòng cơ bản 6.9 elementary flow Dòng tham chi ế u 6.16 r ef erence flow Dòng năng lượng 6.13 energy f l ow Dòng sản phẩm 6.11 product f lo w Dòng trung gian 6.10 inte rm ediate flow Dự án khí nh à kính 9.4.2 greenhouse gas project Đ ại diện cho bên được đánh giá 5.29 representat i ve of the assessee Đánh giá 5.18 audit Đánh giá k ế t quả thực hiện về môi trường 3.16.1 environmental per f ormance evaluation (EPE) Đánh giá môi trường của địa đi ể m và tổ chức 5.19 environmental assessment of sites and organizati o ns (EASO) Đánh giá nội bộ 5.18.1 inte rn al aud i t Đánh giá tác động của vòng đời sản ph ẩ m 7.2.2 life cy cl e impact assessment (LCIA) Đánh giá vòng đời của sản ph ẩ m 7.2 life cyc le assessment (LCA) Đặc tính chức năng sản phẩm 8.3.3.2 product f unction characteristic Đầu ra 6.18 Output Đầu vào 6.17 input Đầu vào phụ trợ 6.17.1 ancillary input Đ ị a điểm 3.13 Site Đi ể m kết thúc của ph ạ m trù 7.2.2 .4 ca t egory endpoint Điều tra xâm nhập 5.22 Intrusive Investigation Định dạng hồ sơ dữ liệu 7.4.4 data documenta ti on f ormat Đoàn đ á nh giá 5.31 audit team Đoàn thẩm định hoặc kiểm định 5.7 validation or verification team Độ không đảm bảo 5.17 uncertainty Đơn vị chức năng 6.5 functional un i t Quá trình đơn vị 6.4.1 unit process Giảm thi ể u phát thải khí nhà kính 9.1.5 greenhouse gas emission reduction Gi ấ y ph é p (cho ghi nhãn môi trường kiểu 1) 8.3.1 licence ( f or typ e I environmenta l labelling) Hành động khắc phục 4.4.2 corrective action Hành động phòng ngừa 4.4.3 preventive action Hành động tr ự c tiếp 9.4.3 directed action Hệ quả kinh doanh 5.35 business consequence H ệ số đặc tính 7.2.2 .2 characterizat i on f actor Hệ thống quản lý môi trường (HTQLMT) 4.1 environmental management system (EMS) Hệ thống sản ph ẩ m 6.1 product system Hệ thống thông tin khí nhà kính 9.6.1 greenhouse gas in f orma ti on system Hồ sơ 4.6 record Kế hoạch đánh giá 5.33 aud i t plan Kết luận đánh gi á 5.24 aud i t con cl us i on Kết quả hoạt động môi trường 3.16 environmental per fo rmance Kết quả kiểm kê vòng đời của sản ph ẩ m Kết quả LCI 7.2.1.1 l i fe cycle I nventory analys i s resu l t LCI result Kịch bản n ề n 9.3.2 baseline scenario Kiểm định 5.1 veri f ication Kiểm định viên 5.3 Ver if ier Kiểm kê khí nhà k í nh 9.6.3 greenhouse gas Inventory Kiểm tra độ nhạy 7.2.3 .4 sensitivity check Kiểm tr a t í nh nhất quán 7.2.3.2 consistency check Kiểm tra tính trọn v ẹ n 7.2.3. 5 completeness check Ki ể u dữ liệu 7.4.2 data type Khả năng nâng cấp 8.6 Upgradab i lity Khách hàng 3.9 Client Khí nhà kính (KNK) 9.1 greenho u se gas (GHG) Khía cạnh môi trường 3.2 environmenta l aspect Khi ế u nại 5.26 compla i nt Khu dự trữ khí nhà kính 9.2.3 greenhouse gas reservoir Lãnh đạo cao nhất 3.5 top management Loại bỏ khí nhà kính 9.1.6 greenhouse gas removal Môdul thông tin 8.5.3 in f ormation module Môi trường 3.1 environment Mục tiêu của việc trao đ ổ i thông tin môi trường 8.1.3 environmental commun i cation object i ve Mục tiêu môi trường 4.1.2 environmental objective Năm cơ sở 9.3.1 base year Năng lực 5.31.5 Competence Năng lượng của nguy ê n liệu 6.14 f eedstock energy N ă ng lượng của quá trình 6.15 process energy Ngăn ngừa ô nhi ễ m 3.11 prevent i on of pollut i on Nguồn dữ liệu 7.4.3 data source Nguồn khí nhà kính 9.2.1 greenhouse gas source Nguồn, b ể hấp thụ hoặc khu dự tr ữ khí nhà k í nh bị tác động 9.2.5 affe c ted greenhouse gas source, sink or reservoir Nguồn, b ể hấp thụ hoặc khu dự trữ kh í nhà kính có kiểm soát 9.2.6 controlled greenhouse gas source, s i nk or reservoir Nguồn, b ể h ấ p thụ hoặc khu dự trữ khí nhà kính li ê n quan 9.2.4 related greenhouse gas source, sink or reservoir Nguyên liệu th ô 6.12 raw material Người đánh giá 5.31.4 assessor Người đề xuất dự án khí nhà kính 9.7.3 greenhouse gas project proponent Bên được ủy quyền v ề dữ liệu 7.3.1 data commissioner Bên nhập dữ liệu 7.3.3 d ata documentor Người sử dụng đã định 9.7.2 intended user B ê n tạo lập dữ liệu 7.3.2 data generator Người tiêu dùng 8.8 consumer Người thẩm định 5.8 validator Nhà điều hành chương trình 8.5.2 programme operator Nh ã n môi trường 8.2.1 environmental label Nhân sự 5.11 Personnel Nhóm mục tiêu 3.8 target group Phạm trù tác động 7.2.2.1 impact category Phạm vi đánh giá 5.34 audit scope Phát hiện khi đánh giá 5.23 audit f indings Phát thải khí nhà kính 9.1.1 greenhouse gas emission Phát thải khí nhà kính gián ti ế p khác 9.1.4 other indirect greenhouse gas emission Phát thải khí nhà k í nh gián tiếp qua n ă ng lượng 9.1.3 energy Indirect greenhouse gas emission Phát thải khí nhà kính trực ti ế p 9.1.2 direct greenhouse gas emission Phân định nguyên vật liệu 8.7 material Ident if ication Phần giải th í ch 8.2.4 explanatory statement Phân tích độ không đảm bảo 7.2.1.2 uncertainty anal y sis Phân t í ch độ nhạy 7.2.1.3 sensitiv i ty analysis Phân tích kiểm kê vòng đời của sản phẩm 7.2.1 life cy cl e inv e ntory analysis (LCI) Phù hợp v ề mục đích ( f itness for purpose) 8.3.3.1 fi tness for purpose Quá trình 6.4 process Quan trắc 9.5.1 monitoring Quy tắc phân loại sản phẩm 8.5.4 product category rules (PCR) Ranh giới hệ thống 6.6 system boundary Sản phẩm 6.2 product Sản ph ẩ m đồng hành 6.2.2 co-product Sản phẩm trung gian 6.2.1 intermediate product Số liệu có sai sót 9.3.6 materiality Sự kiểm tra xác nhận công bố về môi trường 8.2.3 environmental claim veri f ication Sự khắc phục 4.4.1 correction Sự không phù hợp 4.3 noncon f ormity Sự phân định 6.7 allocation Sự thi ế u nhất quán của số liệu 9.3.7 material discrepancy Tác động mô i trường 3.3 env i ronmental impact T à i liệu 4.5 document Tăng cường loại b ỏ khí nhà kính 9.1.7 g r eenhouse gas removal enhancement Ti ề m năng (nguy cơ) làm nóng toàn cầu (GWP) 9.3.4 g l obal war m ing potential (GWP) Tiêu ch í của kết quả thực hiện về môi trư ờ ng 3.16.2 environmental performa n ce criterion Tiêu ch í giới hạn 7.2.2.5 cut-off criter i a Tiêu chí thẩm định Tiêu chí kiểm định 5.12 validation cr i teria ver i f i cat i on criteria Tính đại di ệ n 7.4.1 representativeness T ổ chức 3.4 Organization Tổ chức được cấp phép 8.3.2 licensee Tổ chức thẩm định 5.5 validation body Tổ chức th ẩ m định 5.2 veri fi cation body T ổ chức thẩm định hoặc ki ể m định 5.6 validation or verification body Tự công bố v ề môi trường 8.4 self-declared environmental claim Tính minh bạch 3.15 transparency Thẩm định 5.4 validation Thiết k ế và phát triển 6.3 design and development Thủ tục 4.2 procedure Trao đổi thông tin m ô i t rườ ng 8.1 environmental communication Trường dữ liệu 7.4.5 data f ield V ấ n đề môi trường 5.27 environmental issue Vòng đời của sản ph ẩ m 7.1 l i fe cycle Xả thải 6.19 re l eases Xác nhận khí nhà kính 9.5.2 greenhouse gas assertion Xác nhận so sánh 7.2.4 comparative assertion Xem xét PCR 8.5.5 PCR review Xem xét phản biện 7.2.3.1 crit i cal revie w Xung đột lợi ích 5.15 con fl ict of interest Yêu cầu xem xét l ạ i 5.25 Appeal Y ế u tố phát thải hoặc loại bỏ khí nhà kính 9.1.8 greenhouse gas emission or removal factor MỤC LỤC Lời mở đầu Lời giới thiệu 1 Phạm vi á p dụng 2 Quy ước dùng trong các thuật ngữ định nghĩa 3 C á c thuật ngữ liên qu a n đến quản lý môi trường 4 Thuật ngữ liên quan đ ến hệ thống quản lý môi trường 5 Các thuật ngữ liên quan đến thẩm định, kiểm định và đánh giá 6 Các thuật ngữ liên quan đến hệ thống sản phẩm 7 Các thuật ngữ liên quan đ ến đánh g i á v ò ng đời sản phẩm 8 Các thu ậ t ngữ liê n quan đến nh ã n môi trường, công bố môi trường và trao đổi thông tin môi trường 9 Các thuật ngữ liên quan đến kh í nhà kính Phụ lục A (tham khảo) Bổ sung một số khái niệm th ư ờng gặp trong cộng đồng quốc t ế v ề môi trường Thư mục tài liệu tham khảo Danh mục tra cứu (theo thứ tự chữ cái ti ế ng Việt ) 1) Hiện nay TCVN ISO 14031:2010 (ISO14031:1999) đ ã được thay th ế b ằ ng TCVN ISO 14031:2015 (ISO 14031:2013) 2) Hiện nay TCVN ISO 19011:2003 (ISO 19011 : 2002) đã được thay thế bằng TCVN ISO 19011:2013 (ISO 19011:2011)