TCVN10832:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10832:2015 về Vật liệu kẻ đường phản quang – Màu sắc – Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 10832:2015 VẬT LIỆU KẺ ĐƯỜNG PHẢN QUANG - MÀU SẮC - YÊU CẦU KỸ THUẬT VÀ PHƯƠNG PHÁP THỬ Retrore f lective pavement marking materials - Color - Speci f ications and test methods Lời nó i đầu TCVN 10832:2015 do Viện Khoa học và Công nghệ Giao thông Vận tải biên soạn, Bộ Giao thông Vận tải đề nghị Tổng cục Ti ê u chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và C ô ng nghệ công bố. VẬT LIỆU KẺ ĐƯỜNG PHẢN QUANG - MÀU SẮC - YÊU CẦU KỸ THUẬT VÀ PHƯƠNG PHÁP THỬ Retrore f lective pavement marking materials - Color - Speci f ications and test methods 1 Phạm vi áp dụng 1.1 Tiêu chuẩn này quy định yêu cầu kỹ thuật và phương pháp xác định màu s ắ c vào ban ngày và ban đêm của những vật liệu có t í nh phản quang được sử dụng làm các vạch kẻ làn đường, các bi ể u tượng, ký hiệu vẽ trên mặt đường trong giao thông. Ti ê u chuẩn này được áp dụng cho suốt quá tr ì nh làm việc (tuổi thọ) của vật liệu. 1.2 Tiêu chuẩn này áp d ụng cho các vạch được sơn hoặc được dán lên từ nhựa nhiệt dẻo, epoxy và những loại nhựa khác. 1.3 Tiêu chuẩn này không áp dụng để kiểm tra ch ấ t lượng các vật liệu k ẻ đường không có gắn thêm bi thủy tinh. 1.4 Ti ê u chuẩn này không quy định các y ê u cầu khác, ngoài màu sắc, như độ phản quang. 1.5 Trong tiêu chuẩn này, đơn vị được sử d ụng là đơn vị SI. 1.6 Tiêu chuẩn này sẽ được sử dụng trong suốt quãng thời gian làm việc của các vạch kẻ đường có tính phản quang trên bề mặt đường. Những tiêu chuẩn về các đặc tính khác, ngoại trừ màu sắc sẽ được đề cập trong các tài liệu ASTM khác. CHÚ THÍCH 1: Tiêu chuẩn n à y được ghi chú phải là một tài liệu dùng hệ SI, trong đó các góc n ó i chung được tính b ằ ng radian. Tuy nhiên, vì góc được sử dụng trong phản quang được nh ậ n dạng như từ trước tới nay là bằng "độ", nên Ủ y ban Quốc tế về trọng lượng và đo lường đ ã chấp nhận dùng "độ" cùng các th ứ nguy ê n dùng trong hệ SI, c ò n quy chuẩn và các tài liệu châu Âu từ Ủy ban Quốc tế và chi ế u sáng (CIE) th ì s ử d ụ ng " độ " đối với góc hình h ọ c đ o phản quang. 2 Tài liệu viện dẫn Các t ài liệu viện dẫn sau r ấ t c ầ n thiết cho á p dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm c ả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). ASTM D4061, Test M e thod for R e trore f lectance of Horizontal Coatings (Phư ơ ng pháp kiểm tra sự phản quang của các màng phủ nằm ngang). ASTM D7585/D7585M, Practice for Evaluating Retrore fl ective Pavement Markings Using Portable Hand- Operate d Instruments (Đánh giá các vạch k ẻ đường có tính phản quang b ằng c á c dụng cụ đo cầm tay). ASTM E284, Terminology of Appearance (Thuật ngữ về ngoại quan). ASTM E308, Practice for Computing the Colors of O bj ects by Using the CIE System (Tính to á n màu sắc c ủ a các vật thể bằng cách s ử dụng hệ thống ph â n định màu của Ủy ban Quốc tế về chi ế u sáng CIE). ASTM E811, Practice for Measuring Colorimetric Character i stics of Ret ro re f lectors Under Nighttime Conditions (Đo màu sắc của các vật phản quang trong điề u kiện ban đêm). ASTM E1349, Test Method for Re f lectance Factor and Co l or by Spectrophotometry Using Bidirectional (45°: 0° hoặc 0°:45°) Geometry (Phương pháp kiểm tra Hệ số ph ả n xạ và Màu sắc bằng m á y đo quang phổ sử dụng góc hình học hai hướng (45°: 0° hoặc 0°:45° ) 3 Thuật ngữ định nghĩa, chữ viết tắt 3.1 Thuật ngữ định ngh ĩ a Tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ định nghĩa trong tiêu chuẩn ASTM E 308 và các thuật ngữ định nghĩa về ngoại quan quy định trong tiêu chuẩn ASTM E 284. 3.1.1 Vạch k ẻ đường (pavement marking) Một vạch kẻ đường có các mặt hoặc các gờ được sắp xếp theo một kiểu thống nhất hoặc tùy ý, có độ nghiêng về hướng xe lưu thông nhằm nâng cao độ phản quang trong t ì nh trạng đường ướt hoặc có mưa; hoặc tạo ra các hiệu ứng về âm thanh hay độ rung khi có bánh xe đi qua, hoặc cả hai hiệu ứng trên. Mẫu vạch kẻ đường này có thể được tạo ra bằng cách ph ủ vật liệu ở trạng thái lỏng một cách không đồng đ ề u lên bề mặt đường, hoặc gia c ô ng lại bề mặt lớp vật liệu phủ khi chúng còn đang ở trạng thái lỏng, hoặc bằng các phương pháp phủ vật liệu thích hợp khác. 3.1.2 Tọa độ màu (chromaticity coordinates) Theo định nghĩa của ngành Vật lý thần kinh học (kh ô ng gian m à u phụ thuộc v à o các tế bào cảm nhận màu sắc của mắt người quan sát), là t ỷ lệ giữa từng giá trị của ba màu cơ bản của m ẫ u theo vật lý thần kinh học và tổng các giá trị của ba màu c ơ bản này. 3.1.3 Màu sắc của vật th ể (color, n-of an object) Màu sắc l à một dạng của ngoại quan vật thể khác biệt so với hình dạng, k í ch thước, v ị tr í v à độ bóng - phụ thuộc vào thành phần phổ của ánh sáng chiếu tới, hệ số phản xạ phổ, hệ số truyền phổ hoặc hệ số bức xạ ph ổ của vật được chiếu sáng và th ị giác (tế bào cảm nhận màu sắc) của người quan sát cũng như không gian chiếu sáng và quan sát. 3.1 .4 Độ sáng ( l uminous) Đánh giá dựa theo quy trình hiệu suất quang phổ dạ quang V (λ) của tiêu chuẩn CIE. 3.1.5 Hệ s ố phản quang (Coeff i cient of retrore f lect i on) Là t ỷ lệ của hệ số cường độ ánh sáng (R l ) trên diện tích (A), tính bằng mil i candela trên lux nhân với mét vuông: (mcd.lx - 1 .m - 2 ). R A = R 1 /A 3.1.6 Người quan sát chuẩn (Standard observer) Quan sát viên lý tưởng nh ấ t với thị giác tương ứng được miêu tả trong tiêu chuẩn CIE v ề quy trình phối hợp màu. 3 . 1.7 Người quan sát chuẩn theo CIE 1931 (CIE 1931 Standard observer) Quan sát viên lý tưởng nh ấ t với thị giác tương ứng được miêu tả trong ti ê u chuẩn CIE về quy trình so màu tương ứng với phạm vi quan sát đối diện với góc 2° tr ê n v õ ng mạc; thường gọi l à tiêu chuẩn quan sát viên 2°. 3.1.8 Người quan sát chuẩn bổ sung theo CIE 1964 ( C IE 1964 supplementary Standard observer) Quan sát viên lý tưởng nhất với thị giác t ươn g ứng được miêu tả trong tiêu c huẩ n CIE v ề quy trình so màu tương ứng với phạm vi g ó c quan sát 10° trên v õ ng mạc; thư ờn g gọi l à tiêu chuẩn quan sát viên 10°. 3.1.9 Ngu ồ n sáng chuẩn A, CIE (CIE Standard illuminant A) Nguồn sáng của thiết bị đo màu, biểu trưng cho vật bức xạ ở 2855.8 K, được định nghĩa trong tiêu chuẩn CIE về ph ổ phân bố năng lượng tương quan. 3.1.10 Nguồn sáng chuẩn C , CIE ( CIE Standard illuminant C) Nguồn sáng thiết bị đo màu, biểu trưng cho dải ánh sáng ban ngày ở nhiệt độ 6774 K, được định nghĩa trong ti ê u chuẩn CIE là phổ phân bố năng lượng tương quan. 3.1.11 Nguồn s á ng chuẩn D65 ( CIE Standard illuminant D65) Nguồn sáng thiết bị đo màu, bi ể u trưng cho dải ánh sáng ban ngày ở nhiệt độ 6504 K, được định nghĩa trong ti ê u chuẩn CIE là ph ổ phân bố năng lượng tương quan, 3.2 Chữ viết t ắ t CIE l à chữ viết tắt tiêu đề tiếng Pháp của Ủ y ban Quốc Tế về Chiếu sáng “The Commission Internationale d'Eclairage (CIE) " . 4 Yêu cầu kỹ thuật 4.1 Những g i ớ i hạn v ề tọa độ màu Vật liệu kẻ đường phải có tọa độ màu nằm trong phạm v i giới hạn bởi các đường biên tạo bởi 4 đi ể m g ó c được liệt kê trong Bảng 1 và 2, khi được đo theo những phương pháp quy định tại Điều 5. Bảng 1 - Màu vào ban ng à y Màu Những tọa độ màu vào ban ngày (nhũng điểm góc) 1 2 3 4 x y x y x y x y M à u trắng 0,355 0,355 0,305 0,305 0,285 0,325 0,335 0 , 375 M à u vàng 0,560 0,440 0,490 0,510 0,420 0,440 0,460 0,400 Màu đ ỏ 0,480 0,300 0,690 0,315 0,620 0,380 0,480 0,360 Màu xanh lam 0,105 0 , 100 0 , 220 0,180 0,200 0,260 0,060 0,220 CHÚ TH Í CH 2: Thời gian vào ban ngày, Góc h ì nh học quan sát - 45°/0° (0 °/45 ° ), nguồn chi ế u sáng theo CIE l à D65 với quan sát viên chuẩn C I E 1931 (2°) Bảng 2 - Màu vào ban đêm Màu Những tọa độ màu vào ban đêm (những điểm góc) 1 2 3 4 x y x y x y x y Màu trắng 0,480 0,410 0,430 0,380 0,405 0,405 0,455 0,435 Màu vàng 0,575 0 , 425 0,508 0,415 0,473 0 , 453 0,510 0,490 CHÚ THÍCH 3: Thời gian vào ban đ ê m, Góc hình học quan sát l à 1,05° và góc chi ế u sáng l à 88,76°. Nguồn chi ế u s á ng th eo CIE là A với quan sát viên chuẩn CIE 1931 (2°). 4.1.1 B ả ng 1 - Các tọa độ màu (x,y) trong điều kiện ban ngày của những điểm góc của các vạch kẻ đường có màu tr ắ ng, vàng, xanh lam và đỏ ( xem H ì nh 1). 4.1.2 Bảng 2 - Các tọa độ màu (x,y) trong điều kiện ban đêm của những điểm góc của các vạch kẻ đường có m à u trắng v à v à ng (xem Hình 2). 4.1.3 Tọa độ màu và độ phản quang - Yếu tố thứ ba v ề độ hiển thị của các vạch k ẻ đường vào ban đêm ch í nh l à độ phản quang của chúng. Đặc t í nh này được quy định trong nh ữ ng tài liệu khác v ề những vạch kẻ đường của ASTM, và không phải là một ph ầ n thuộc tiêu chuẩn q u y định về màu s ắ c vào ban đêm của vạch kẻ đường. Nghiên cứu đ ã ch ỉ ra r ằ ng, màu sắc vào ban đêm được xác định b ằ ng tọa độ màu là đầy đủ và thỏa đáng đ ố i với khái niệm về m à u sắc của vật liệu khi quan sát vào ban đêm. H ÌNH 1 - Tọa độ màu vào ban ngày của các vạch kẻ đường H ÌNH 2 - Tọa độ màu vào ban đêm của các vạch k ẻ đường 4.2 Giới hạn về độ s á ng ban ngày (Tọa độ 3 g i á trị kích th í ch Y) Giới hạn về độ sáng này tuân theo B ả ng 3 (H ì nh học 45°/0° và 0 °/45° là thực hành chu ẩ n hiện nay đối với các số đo này) CHÚ THÍCH 4: Việc kiểm tra độ sáng vào ban ng à y cho các vạch k ẻ đường ph ả i loại đi các vật li ệ u đ ã kẻ tr ê n đường. Chúng phải được ki ể m tra dưới g ó c nh ì n thực tế sử dụng ng u ồn sáng tá n xạ và góc nh ì n 87.71 °, m à ti ê u chuẩn này không đ ề cập tới. 5 Phương pháp thử 5.1 Chu ẩ n b ị mẫu Mẫu cần kiểm tra được đặt lên một tấm panel b ằ ng phẳng có diện tích vùng kiểm tra tối thiểu là 0,1 m 2 . Thông thường các t ấ m panel ki ể m tra c ó kích thước 100 x 1000 (mm). Đ ể ổn định mẫu mới , xem tiêu chuẩn ASTM D7585/ASTM D7585M. Đối với các vật liệu đang thực hiện thao t á c thí nghiệm, phải làm sạch những vết b ẩ n hay bất kỳ ch ấ t ô nhiễm gây bẩn nào khác nhìn th ấ y trên m ẫ u. 5.2 Màu sắc vào ban ngày Phải đo màu sắc vào ban ngày theo tiêu chuẩn ASTM E1349, bằng cách sử dụng h ì nh học 45°/0° (0°/45 ° ), nguồn chiếu sáng chuẩn theo C I E là D65 và quan sát viên chuẩn CIE 1931(2°). (Xem Phụ lục A đối với các hệ số hiệu ch ỉ nh khi sử dụng nguồn sáng C). Bảng 3- Hệ số độ sáng, Y A Màu Có bi thủy tinh Y Y (Tối th iể u) (Tối đa) Trắng 35 ... Vàng 25 ... Đỏ 6 15 Xanh lam 5 14 CHÚ THÍCH 5: A: Giới hạn hệ số độ sáng lúc đang làm việc vào ban ngày (trị số m à u k í ch thích Y biểu th ị bằng %) k ế theo s ẽ áp dụng lúc đo theo h ì nh h ọ c 45°/0° (0°/45°) và nguồn chiếu sáng D65 với việc sử dụng quan sát viên chuẩn CIE1931 2° 5.3 Màu sắc vào ban đêm Phép đo tọa độ màu vào đêm phải theo tiêu chuẩn ASTM E811, sử dụng dung sai v ề hình học và định vị mẫu (gồm cả những kỹ thuật b ố trí góc) như được mô tả trong tiêu chuẩn ASTM D4061. CHÚ TH Í CH 6: Phương pháp thử nghiệm đ o màu sắc vào ban đ ê m được tham khảo là một quy tr ì nh được thực hiện trong ph ò ng th í nghiệm, v à có thể kh ô ng thuận tiện đ ể sử dụng ở hiện trường để đo kiểm các vật liệu đang trong quá tr ì nh sử d ụ ng. Những dụng cụ, thi ết b ị kiểm tra ở hiện t rư ờng tuân theo phương pháp ki ể m tra này được kỳ v ọ ng sẽ xu ấ t hiện trong t ư ơng lai gần. CHÚ TH Í CH 7: V à o th ờ i điểm hiện tại, mức độ ch í nh xác của tiêu chuẩn quy định này chưa đ ược phát triển một cách đ ầy đ ủ . Do đó, không nên d ùng ti ê u chuẩn này đ ể ch ấ p nhận hay loại b ỏ một vật liệu v ì các m ụ c đích mua bán chúng. Trong tiêu chuẩn n à y kh ô ng đ ư a ra các phương pháp thử nghiệm cụ thể, nhưng c ó viện dẫn đến tiêu chuẩn ASTM E1349 và tiêu chuẩn ASTM E811, c ả h ai đều không có nội dung những báo cáo v ề độ chụm và độ chệch. Tiểu ban đã thành lập một nhóm đặc biệt đ ể triển khai một b á o cáo v ề độ chụm và độ chệch cho việc đo đạc, đị nh lượng màu của c á c vật liệu k ẻ đường, s ẽ k ế t h ợ p với Ủ y ban E12 v ề việc gộp cả ti ê u chuẩn ASTM E1349 vào cùng. Yêu cầu nghi ê n c ứ u b ổ sung đối với việc phát triển phương pháp thử nghiệm từ tài liệu thực hành chuẩn trong tiêu c h uẩn ASTM E 811 đối với việc đo m à u s ắ c vào ban đêm của các vạch kẻ đường. PHỤ LỤC A (quy định) Thay đổi về các hệ số chiếu sáng Các hệ số hiệu chỉnh nêu trong Bảng A l à hệ s ố hiệu ch ỉ nh khi thay đổi các phép đo sử dụng nguồn sáng chuẩn C sang các phép đo gần đúng sử dụng nguồn sáng chuẩn D65. Bảng A- Hệ số hiệu ch ỉ nh Màu x y Y Trắng + 0,003 + 0 , 014 0,00 V à ng + 0,001 + 0,002 0,00 Đỏ 0,000 + 0 , 001 0,00 Xanh lam - 0,001 + 0,008 0,00 CH Ú THÍCH 8: V í dụ đối với một mẫu có màu xanh lam đo được các gi á tr ị (x , y , Y) = (0,150; 0,150; 5,0) khi ch iế u bằng nguồn sáng C , th ì khi chiếu bằng nguồn sáng D65 s ẽ được chuy ể n đổi thành (0,149; 0,158; 5,0). MỤC LỤC Lời nói đầu 1 Phạm vi áp dụng 2 Tài liệu viện d ẫ n 3 Thuật ngữ, định nghĩa, chữ viết tắt 4 Các quy định về màu sắc 5 Phương pháp thử 5.1 Chuẩn bị mẫu 5.2 Màu sắc vào ban ngày 5.3 Màu sắc vào ban đêm Phụ lục A (quy định)