2999/QĐ-BYT

Quyết định 2999/QĐ-BYT 2022 quy trình giám định pháp y tâm thần 30 bệnh tâm thần thường gặp BỘ Y TẾ ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 2999 /QĐ-BYT Hà Nội, ngày 03 tháng 11 năm 2022 QUYẾT ĐỊNH BAN HÀNH QUY TRÌNH GIÁM ĐỊNH PHÁP Y TÂM THẦN 30 BỆNH/RỐI LOẠN TÂM THẦN THƯỜNG GẶP BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ Căn cứ Nghị định số 75/2017/NĐ-CP ngày 20/6/2017 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế; Căn cứ Quyết định số 476/QĐ-BYT ngày 03/3/2022 của Bộ trưởng Bộ Y tế Thành lập Hội đồng thẩm định và n g hiệm thu Quy trình giám định pháp y tâm thần đối với 30 bệnh/rối loạn tâm thần; Xét biên bản họp ngày 19/3/2022 của Hội đồng thẩm định và nghiệm thu Quy trình giám định pháp y tâm thần đối với 30 bệnh/r ối loạn tâm thần; Xét đề nghị tại Công văn số 1869/VPYTTTƯ-ĐT-NCKH&CĐT ngày 29/6/2022 của Viện Pháp y tâm thần Trung ương về việc báo cáo hoàn thiện nội dung tài liệu chuyên môn quy trình giám định pháp y tâm thần 30 bệnh/r ố i loạn tâm thần; Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh - Bộ Y tế, QUYẾT ĐỊNH: Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này Quy trình giám định pháp y tâm thần đối với 30 bệnh/rối loạn tâm thần thường gặp. Điều 2. Quy trình giám định pháp y tâm thần đối với 30 bệnh/rối loạn tâm thần thường gặp ban hành kèm theo Quyết định này được áp dụng tại các tổ chức giám định pháp y tâm thần trong toàn quốc và các tổ chức, cá nhân có liên quan. Điều 3. Quyết định này có hiệu lực từ ngày ký ban hành. Điều 4. Các Ông, Bà: Chánh văn phòng Bộ, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương, Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa, Giám đốc các Trung tâm pháp y tâm thần khu vực và Thủ trưởng các đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./. Nơi nhận: - Như điều 4; - Bộ trưởng (để b/c); - Cổng TTĐT Bộ Y tế; website Cục QLKCB; - Lưu : VT, KCB KT. BỘ TRƯỞNG THỨ TRƯỞNG Trần Văn Thuấn QUY TRÌNH GIÁM ĐỊNH PHÁP Y TÂM THẦN 30 BỆNH/RỐI LOẠN TÂM THẦN THƯỜNG GẶP (Ban hành kèm theo Quyết định số 299 9 ngày 03 tháng 11 năm 202 2 của Bộ trưởng Bộ Y t ế ) MỤC LỤC PH Ầ N 1 : QUY TRÌNH GI Á M ĐỊNH PHÁP Y TÂM TH Ầ N PH Ầ N 2: K Ế T LUẬN GIÁM ĐỊNH PHÁP Y T Â M TH Ầ N 30 BỆNH, R Ố I LOẠN TÂM TH Ầ N VÀ HÀNH VI THƯỜNG GẶP 1. Mất trí trong bệnh pick (F02.0) 2. M ấ t trí không biệt định (F03) 3. Các rối loạn tâm thần và hành vi do sử dụng c ầ n sa (F12) 4. Các rối l oạn tâm thần v à hành vi do sử dụng cocaine (F14) 5. Các rối loạn t â m th ầ n và hành vi do sử dụng các chất kích thích khác bao gồm cafeine (F15) 6. T â m thần phân li ệt thể c ă ng trương lực (F20.2) 7. Rối loạn loạn thần đa d ạ ng cấp với các triệu ch ứ ng của tâm thần phân liệt (F23.1) 8. Hưng cảm nhẹ (F30.0) 9. Rối loạn cảm xúc lưỡng cực, hiện tại giai đoạn h ỗ n hợp (F31.6) 10. R ố i loạn cảm xúc lư ỡ ng cực, hiện tại thuyên giảm (F31.7) 11. Giai đoạn trầm c ả m nhẹ (F32.0) 12. Giai đoạn trầm c ả m vừa (F32.1) 13. Rối loạn trầm cảm tái diễn, hiện tại thuyên giảm (F33.4) 14. Kh í sắc chu kỳ (F34.0) 15. Rối loạn hoảng sợ (F41.0) 16. Rối loạn lo âu lan t ỏ a (F41.1) 17. Ph ả n ứng trầm cảm ngắn (F43.20) 18. Ph ả n ứng trầm cảm kéo dài (F43.21) 19. Phản ứng hỗn hợp lo âu và trầm cảm (F43.22) 20. S ữ ng s ờ phân ly (F44.2) 21. Các rối loạn vận động phân ly (F44.4) 22. Co giật phân ly (F44.5) 23. Các rối loạn phân ly (chuyển di) h ỗ n hợp (F44.7) 24. Rối loạn cơ th ể hóa (F45.0) 25. Xu hướng t ì nh dục quá mức (F52.7) 26. Các r ố i loạn tâm thần và hành vi nhẹ, kết hợp với thời kỳ sinh đẻ, không phân loại ở nơi khác (F53.0) 27. Các rối loạn tâm thần và hành vi nặng, kết hợp với thời k ỳ sinh đ ẻ , không phân loại ở nơi kh á c (F53.1) 28. B iế n đổi nh â n cách kéo dài sau trải nghiệm sự kiện bi thảm (F62.0) 29. Biến đổi nhân cách kéo d à i sau bệnh tâm thần (F62.1) 30. Loạn dục trẻ em (F65.4) TÀI LIỆU THAM KHẢO PHẦN 1: QUY TRÌNH GIÁM ĐỊNH PHÁP Y TÂM THẦN [1] A. CHUẨN BỊ CÁC ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ TIẾN HÀNH GIÁM ĐỊNH I. Người tham gia giám định 1. Người gi á m định pháp y tâm thần là người được cấp c ó thẩm quyền bổ nhiệm l à m Giám định viên pháp y tâm thần (sau đây gọi t ắ t l à giám định viên, viết tắt là GĐV) theo quy định của Luật gi á m định tư pháp số 13/2012/QH13 ngày 20 tháng 6 năm 2012 (sau đây viết là Luật giám định tư pháp). M ỗ i trường hợp giám định pháp y tâm thần thông thường có 03 GĐV tham gia. Trường hợp phức tạp, có khó khăn trong việc xác định bệnh, đánh giá năng lực hành vi, có sự tham gia của nhiều chuyên khoa khác nhau, giám định lại lần th ứ nh ấ t (giám định lại lần I) thì có thể có 05 GĐV tham gia. Trường hợp giám định lại lần thứ hai (giám định lại l ầ n II), giám định đặc biệt thì có thể mời thêm chuyên gia về giám định pháp y tâm thần, nh ư ng tổng s ố không quá 09 GĐV/01 ca gi á m định. 2. Điều dư ỡ ng quản lý, theo dõi và chăm sóc đối tượng gi á m định. M ỗ i trường hợp giám định cần phải c ó 02 điều dư ỡ ng viên giúp việc. II. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện, thuốc 1 . Phòng lưu đối tượng giám định: B ả o đ ả m an toàn, dễ quan sát. 2. Camera theo dõi (trư ờ ng hợp cần thiết). 3. M á y chụp ảnh, máy ghi âm. 4. Phương tiện xét nghiệm, ch ẩ n đo á n hình ảnh và thăm dò chức năng. 5. Phương tiện, dụng cụ tiến hành các nghiệm pháp tâm lý. 6. Thuốc, phương tiện, dụng cụ khám, chữa bệnh khi cần thiết. 7. Phương tiện đ ể đ i xác minh, thăm khám chuyên khoa, vận chuyển, c ấ p cứu đối tượng giám định khi cần thiết. Tùy hình thức giám định, tổ chức giám định pháp y t â m th ầ n phải chuẩn bị trang thiết bị, phương tiện, thuốc phù hợp. Trong trường hợp tổ chức gi á m định pháp y tâm th ầ n không có đủ các phương tiện theo quy định trên đây th ì có thể ký hợp đồng với cơ quan, tổ chức khác có đủ phương tiện và năng lực đ ể thực hiện. III. Hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định 1. Hồ sơ tr ư ng cầu hoặc yêu cầu giám đị nh do người trưng cầu hoặc người yêu cầu giám định cung cấp theo quy định tại điểm c, khoản 2 Điều 21; điểm a, khoản 3 Điều 22 Luật giám định tư pháp số 13/2012/QH13 ng ày 20 tháng 6 năm 2012 (sau đ â y viết là Luật giám định tư pháp) và chịu trách nhiệm về tính pháp lý của hồ sơ do mình cung cấp. 2. H ồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định phải được gửi trước tới tổ chức pháp y tâm thần để nghiên cứu, xem xét quyết định việc g iám định. Tổ chức pháp y tâm thần ch ỉ tiến hành tiếp nhận đối tượng giám định và tổ chức gi á m định khi nhận đ ủ hồ sơ trưng cầu hoặc yêu c ầ u giám định. 3. Hồ sơ trưng cầu giám định pháp y tâm thần 3.1. Hồ sơ trưng cầu giám định pháp y tâm thần liên quan đến các vụ án hình sự: 3.1.1. Đối tượng giám định là tội phạm: 3. 1.1. 1. Giai đoạn khởi tố. a) Quyết định trưng cầu giám định pháp y tâm thần của người trưng c ầ u giám định có các nội dung theo quy đ ị nh tại khoản 2, Điều 25 Luật giám định tư pháp, do người c ó thẩm quyền ký , đóng dấu. b) Các tài liệu liên quan đến đối tượng giám định, vụ án bao g ồm: - Sơ yếu Lý lịch của đ ối tượng giám định: có dán ả nh m ầ u (đóng dấu giáp lai), ả nh chụp trên nền tr ắ ng c ỡ 3x4 cm trong 06 tháng gần đây nhất, c ó xác nhận của chính quyền địa phươn g nơi đ ối tượng giám định cư trú; - Quyết định kh ở i tố vụ án hình sự; - Các bản tự khai của đối tượng giám định; - Các biên b ả n ghi lời khai của đối tượng giám định; - Các b iê n bản ghi lời khai của người làm chứng (nếu có); - Các biên b ả n ghi lời khai của bị hại (nếu có); - Bút tích, nhật ký, các b ả n viết tay, thư điện tử của đối tượng giám định (n ế u có); - Các biên bản ghi lời khai của đồng phạm (nếu có); - Nội dung chi tiết của vụ án ; - Hình ảnh thu gi ữ được từ vụ án (nếu có); - Các tài liệu khác được điều tra thu thập (nếu c ó ). c) Các tài liệu liên quan đến sức kh ỏ e thể chất, sức khỏe tâm thần của đối tượng giám định, bao gồm: - B ả n báo cáo của gia đình đối tượng gi á m định về tiền sử sản khoa, quá trình phát triển t â m thần, vận động, đ ặc điểm tính cách, tình hình bệnh tật, đặc biệt là sức kh ỏ e tâm thần c ủ a đối tượng, cần nêu rõ việc có hay không sử dụng rượu, bia, ma túy của đối tượng giám định từ nh ỏ tới thời điểm giám định hoặc thời điểm xảy ra vụ việc; - Hồ sơ bệnh án (phô tô toàn bộ) của đối tượng giám định đã khám, điều trị từ trước đến nay tại các cơ s ở y tế , đặc b iệt lưu ý các hồ sơ khám bệnh, điều trị bệnh tâm thần, thần kinh, điều trị về sọ não và các đơn (toa) thuốc, phi ế u kh á m, các kết quả xét nghiệm của đối tượng giám định từ nh ỏ đến thời điểm giám định hoặc thời điểm xảy ra vụ việc; - Nhận xét của Trạm y tế xã/phường/thị trấn hoặc y tế cơ quan (nơi đối tượng giám định cư trú hoặc làm việc - sau đây gọi chung là Trạm y tế) về việc đối tượng giám định có được quản lý sức khỏe và điều trị tại trạm y tế hay không. N ế u đ ược quản lý và điều trị bệnh tâm thần tại Trạm y tế, đề nghị nhận xét về tình trạng sức khỏe tâm thần, về việc kh á m bệnh, chữa bệnh, cấp phát thuốc và u ố ng thuốc tâm thần của đối tượng giám định . (nếu chưa khám, chữa bệnh tâm thần tại Trạm y tế xã thì xác nhận là đ ối tượng chưa từng khám, chữa bệnh tâm th ầ n tại Trạm y t ế ). - Nhận xét của Trư ở ng/Phó thôn hoặc T ổ trư ở ng/T ổ phó t ổ dân phố về đặc điểm tính tình, quá trình sinh sống, sinh hoạt tại địa phương, mối quan hệ xã hội, các biểu hiện hành v i bất thường (đặc biệt là sức khỏe tâm th ầ n) của đối tượng, nhất là tại thời điểm xảy ra vụ việc; - Hai bản nhận xét của 02 người hàng xóm hoặc bạn bè/đồng nghiệp c ù ng cơ quan (không có quan hệ họ hàng với đ ối tượng giám định, m ỗ i người viết 01 b ả n riêng biệt) về quá trình bệnh tật, đặc điểm tính tình, quá trình sinh s ố ng, sinh hoạt tại địa phương, mối quan hệ x ã hội, các bi ể u hiện hành vi bất thường (đặc biệt là sức kh ỏe tâm thần) của đối tượng, nhất là tại thời điểm xảy ra vụ việc; d) Các tài liệu, thông tin cần thiết khác theo yêu cầu của người giám định. 3.1.1.2. Giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử: a) Quyết định trưng cầu giám định pháp y tâm thần của người trưng cầu giám định có các nội dung theo quy định tại khoản 2, Điều 25 Luật giám định tư pháp, do người có thẩm quyền ký, đóng d ấ u. b) Các tài liệu liên quan đến đối tượng giám định, vụ án bao gồm: - Sơ yếu Lý lịch của đối tượng giám định có dán ảnh (như điểm 3.1.1.1); - Các bản tự khai của đối tượng giám định; - Các biên bản hỏi cung của đối tư ợ ng giám đị nh; - Các biên b ả n ghi lời khai của đối tượng giám định; - Các biên b ả n ghi lời khai của người làm chứng (nếu có); - Các biên bản ghi l ờ i khai của b ị hại (nếu có); - Bút tích, nhật ký, c á c b ả n viết tay, thư điện tử của đối tượng giám định (nếu có); - Các biên bản h ỏ i cung của đồng phạm (nếu có); - Các biên b ả n gh i lời khai của đồng phạm (nếu có); - Nội dung chi tiết của vụ án; - Hình ả nh thu giữ được t ừ vụ án (nếu có); - Quyết định khởi t ố vụ án hình sự; - Quyết định kh ở i tố bị can; - Bản kết luận điều tra (nếu có); - Cáo trạng (giai đoạn tru y tố); - Biên b ả n phiên tòa (n ế u có); - Bản á n , Quyết định của Tòa án (nếu có); - Các tài liệu khác được điều tra thu thập (nếu có). c) Các tài liệu theo quy định tại tiết c, tiết d điểm 3.1.1.1 khoản III phần A Quy trình này. d) Nhận xét của cơ sở giam gi ữ đối tượng giám định, bao gồm nh ậ n xét của: Quản giáo, y t ế trại tạm giam , 02 người giam cùng buồng về quá trình sinh hoạt và những hoạt động h à ng ngày của đối tượng gi á m định trong thời gian giam gi ữ . 3.1.1.3. Giai đoạn thi hành á n hình sự: a) Quyết định trưng cầu giám định pháp y tâm thần của người tr ư ng cầu giám định có các nội dung theo quy định tại khoản 2, Điều 25 Luật giám định tư pháp, do người có thẩm quyền ký, đóng dấu. b) Các tài liệu liên quan đến đối tượng gi á m định, vụ án bao gồm: - Sơ yếu Lý lịch của đối tượng giám định (như điểm 3.1.1.1); - Các b ả n tự khai của đối tượng giám định; - Các biên bản h ỏ i cung c ủ a đối tượng giám định; - Các biên bản ghi lời khai của đ ối tượng giám định; - Các biên bản ghi lời khai của người làm chứng (nếu có); - Các biên b ả n ghi lời khai của bị hại (nếu có); - Bút tích, nhật ký, các b ả n viết tay, thư điện t ử của đối tượng giám định (nếu có); - Các biên b ả n hỏi cung của đồng phạm (n ế u có); - Các biên b ả n ghi lời khai của đồng phạm (nếu có); - Nội dun g chi tiết của vụ án; - Hình ả nh thu giữ được từ vụ án; - Quyết định khởi t ố vụ án hình sự; - Quyết định khởi tố bị can; - Bản kết luận điều tra; - Cáo trạng; - Biên bản phiên tòa; - B ả n án, Quyết định của Tòa án; - Các t à i liệu khác được điều tra thu thập (nếu c ó ). c) Các tài liệu theo quy định tại tiết c, tiết d điểm 3.1.1.1 khoản III phần A Quy trình n à y. d) Nhận xét của cơ sở giam giữ đối tượn g giám định, bao gồm; Qu ả n giáo, y tế trại tạm giam, 02 phạm nh â n cùng phòng về quá trình sinh hoạt và nhữn g hoạt động hàng ngày của đối tượng g i ám định trong thời gian giam giữ; 3.1.2. Trường hợp đối tượng giám định là bị hại a) Quyết định trưng cầu giám định của c ơ quan tiến hành tố tụng. b) Các tài liệu ch i tiết về vụ án, nhân thân, mối quan hệ giữa đối tượng giám định và bị can: - Lý lịch của đ ố i tượng gi á m định; - N ội dung chi tiết của vụ án; - Sơ đ ồ hiện trường vụ án; - Các b ả n tự khai của bị can; - Các biên b ả n ghi lời khai của bị can; - Đơn tố cáo của đối tượng g iám định hoặc gia đình đối tượng; - Các biên b ả n g hi lời khai của nh â n ch ứ ng; - Các tài liệu khác cơ quan điều tra thu thập được trong vụ án; - Bản xác minh chi tiết mối quan h ệ gi ữ a bị can và đối tượng giám định; - Các biên bản ghi lời khai của đối tượng giám định (nếu có); - B ả n kết luận giám định pháp y của đ ố i tượng giám định (nếu có); - Biên bản phiên tòa (nếu có). c) Các tài liệu theo quy định tại tiết c, tiết đ điểm 3.1.1. 1 khoản III phần A Quy trình này. 3.2. Hồ sơ trưng cầu giám định sức kh ỏ e tâm th ầ n trong các vụ án, vụ việc hành chính, vụ việc dân sự: a) Quyết định trưng cầu gi á m định c ủ a cơ quan tiến hành tố tụng. b) Các tài liệu liên quan đến đối tượng g i ám định và vụ việc: - Sơ yếu Lý lịch của đối tượng giám định: có dán ảnh mầu (đóng dấu giáp lai), ảnh chụp trên nền trắng c ỡ 3x4 cm trong 06 tháng g ầ n đây nhất, có xác nhận củ a chính quyền địa phương nơi đối tượng giám định cư trú; - N ộ i dung chi tiết vụ việc; - Hợp đồng dân sự liên quan đến vụ việc (nếu có); - Các giấy tờ liên quan khác; - Biên bản phiên tòa (nếu có); - Sơ yếu Lý lịch của người đề nghị, tranh chấp (nếu có); c) Các tài liệu theo quy định tại tiết c, tiết d điểm 3.1.1.1 khoản III phần A Quy trình n à y . 4. Hồ sơ yêu cầu giám định pháp y tâm th ầ n bao gồm: a) Văn bản yêu c ầ u giám đ ị nh pháp y tâm t hần theo quy định tại khoản 2 Điều 26 Luật giám định tư pháp; b) Bản sao giấy tờ theo quy định tại khoản 1, Điều 26 Luật giám định tư pháp; c) Các tài liệu theo quy định tại tiết c, tiết d điểm 3.1.1.1 khoản III ph ầ n A Quy trình này. IV. Đối tượng giám định và việc quản lý đối tượng giám định. 1. Đối tượng giám định theo trưng cầu hoặc đối tượng giám định theo yêu cầu (sau đây gọi chung là đối tượng giám định) l à người đang còn sống, do người trưng cầu hoặc người y ê u c ầ u giám định đưa tới sau khi được tổ chức pháp y tâm thần đ ồ ng ý tiếp nhận giám định pháp y tâm thần. 2. Trường hợp đối tượng giám định đ ã chết hoặc mất tích được cơ quan có th ẩ m quyền xác nhận, tổ chức pháp y tâm thần s ẽ giám định trên hồ sơ do người trưng c ầ u hoặc người yêu cầu cung cấp. 3. Việc qu ả n lý đ ố i tượng giám định đư ợc thực hiện theo quy định tại khoản 4, Điều 27 Luật giám định tư pháp. B. QUY TRÌNH GIÁM ĐỊNH PHÁP Y TÂM THẦN ĐỐI VỚI TỪNG HÌNH THỨC GIÁM ĐỊNH Căn cứ tình hình thực tế, tính chất t ừ ng vụ việc, các tổ chức pháp y tâm thần lựa chọn h ì nh thức giám định pháp y tâm thần phù hợp theo quy trình giám đị nh của một trong các hình thức giám định sau (giám định lần đầu áp dụng từ khoản I đ ến khoản V mục này): I. Giám định nội trú Là giám định tại cơ sở giám định pháp y t âm thần, áp dụng đối với nh ữ ng trường hợp chẩn đoán bệnh và xác định năng lực hành vi của đối tượng giám định khó khăn và phức tạp, gồm các bước như sau: 1. Tiếp nhận hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định: a) Hồ sơ tr ưng cầu giám định quy định tại điểm 3 khoản III ph ầ n A hoặc hồ sơ yêu cầu giám định quy định tại điểm 4 khoản III phần A Quy trình này phải gửi tới T ổ chức pháp y tâm th ầ n đ ể nghiên cứu, xem xét trước khi quyết định việc tiếp nhận t rưn g cầu hoặc tiếp nhận yêu cầu giám định; b) Việc tiếp nhận trưng cầu hoặc yêu cầu giám định v à giao nhận hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định quy định tại các khoản 1, 2 và 3, Điều 27 Luật giám định tư pháp; c) Trong thời hạn 05 ng à y làm việc, k ể từ ngày nhận đ ủ h ồ sơ trưng c ầ u hoặc yêu cầu giám định, Tổ chức pháp y tâm thần ph ả i có văn bản trả lời người trưng cầu hoặc người yêu cầu giám định về việc ti ế p nh ậ n đối tượng giám định. Trường hợp kh ô ng đồng ý ti ế p nhận trưng cầu hay yêu cầu giám định thì trong văn bản phải nêu rõ lý do từ chối. 2. Từ chối giám định: Tổ chức pháp y tâm thần từ chối giám định khi có một trong các trường hợp được quy định tại khoản 2 Điều 11 Luật giám định tư pháp. 3. Tiếp nhận đối tượng giám định: Sau khi Th ủ trưởng hoặc người được ủ y quyền của Tổ chức pháp y tâm th ầ n đồng ý tiếp nhận b ằ ng văn bản, người trưng cầu hoặc người yêu cầu giám định đưa đối tượng g iám định đến bàn giao cho Tổ chức pháp y tâm th ầ n. Việc giao, nhận đối tượng giám định thực hiện theo quy định tại khoản 4, khoản 5 Điều 27 Luật giám định tư pháp và phải lập biên b ả n tiếp nhận đối tượng giám định theo m ẫ u s ố 2 hoặc m ẫ u s ố 4 Phụ lục 2, hoặc mẫu số 2 Phụ lục 3 ban hành kèm theo Thông tư này, tùy theo từng loại đ ố i tượng giám định. 4. Phân công người tham gia giám định: Th ủ trưởng Tổ chức pháp y tâm thần ra quyết định phân công người tham gia giám định pháp y tâm thần. Các giám định viên pháp y tâm th ầ n đ ược phân c ô ng tham gia giám định pháp y tâm thần (sau đây gọi t ắ t là giám định viên tham gia giám định) hoạt động theo cơ ch ế giám định tập thể quy định tại khoản 3 Điều 28 của Luật giám định tư pháp, trong đó phân công một giám định viên chủ trì và một giám định viên thư ký. 5. Nghiên c ứ u hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định: Giám định viên được phân công tham gia gi á m đ ị nh ph ả i nghiên cứu hồ sơ do người trưng cầu hoặc người yêu cầu giám định cung cấp. Trường hợp cần thiết, giám định viên tham gia giám định thống nhất đề nghị tổ chức trưng cầu hoặc người yêu cầu bổ sung tài liệu hoặc c ử giám định viên trực tiếp cùng người được người trưng cầu hoặc người yêu cầu giám định đi thu thập thêm tài liệu. Giám định viên thư ký tổng hợp tất c ả các tài liệu có l iê n quan đến đối tượng giám định. 6. Theo dõi đối tượng giám định: a) Đối tượng giám định được đưa vào buồng theo dõi. Trường hợp cần thiết phải theo dõi b ằ ng camera. b) Giám định viên tham gia giám định theo dõi sát, ghi chép đầy đủ, trung thực mọi diễn biến của đối tượng giám định vào bệnh án theo d õ i giám định pháp y tân th ầ n do Bộ trưởng Bộ Y t ế ban hành: - Trường hợp c ầ n điều trị cho đối tượng giám định: Đối tượng giám định được tổ chức pháp y tâm thần hội chẩn theo quy định của Bộ Y tế và thống nhất hướng điều trị. Ngo à i g i ờ hành chính, nếu đối tượng giám định cần xử trí cấp cứu thì bác sĩ trực khám, x ử trí v à ghi chép diễn biến của đối tượng giám định vào bệnh án theo d õ i giám định pháp y tâm thần. - Thời gian theo dõi giám đ ịn h tối đa là 06 (sáu) tuần/01 (một) đối tượng giám định. Trường hợp cần kéo dài thời gian theo dõi giám định, giám định viên tham gia giám định thống nhất báo cáo Thủ trưởng Tổ chức pháp y tâm thần để xem xét quyết định việc kéo dài thời gian theo dõi và thông báo cho cơ quan trưng cầu hoặc cá nhân yêu cầu giám định b ằ ng văn bản và nêu rõ lý do (thời gian kéo d ài không quá 03 (ba) tuần) 7. Khám lâm sàng đối tượng giám định: a) Khám tâm thần: khám chi tiết, tỷ mỉ tất cả các hoạt động tâm thần; b) Khám nội khoa và khám thần kinh; c) Khám các chuyên khoa khác (nếu cần thiết); Giám định viên tham gia giám định phải trực tiếp khám lâm s à ng đ ối tượng giám định trước khi giám định. Giám định viên làm nhiệm vụ thư k ý ghi chép đ ầ y đủ mọi diễn biến lâm sàng vào bệnh án theo d õ i giám định. 8. Thăm khám cận lâm s à ng đối với đối tượng giám định: a) Các xét n g hiệm cần thiết: - Xét nghiệm máu (sinh hóa, huyết học); - Xét nghiệm nước ti ể u; - Chụp X.quang tim, phổi th ẳ ng hoặc chụp nghiêng; - X .quang sọ n ã o th ẳ ng và nghiêng; - Điện n ã o đồ; - Điện tâm đồ; - Các trắc nghiệm tâm l ý. b) Các xét nghiệm khác; Tùy từng trường hợp cụ thể, giám định viên ch ỉ định cho đối tượng giám định làm xét nghiệm cần thiết trong các xét nghiệm sau v à chịu trách nhiệm về ch ỉ định của mình: - Lưu huyết n ã o; - CT.Scanner sọ não hoặc MR I sọ n ã o; - Xét nghiệm H I V; - Xét nghiệm khác khi cần thiết. 9. Giám định viên thư ký tổng hợp tất cả các tài liệu có liên quan đến đối tượng giám định. 10. Họp giám định viên tham gia giám định: a) Giám đị nh viên thư ký báo cáo tóm t ắ t hồ sơ vụ án và di ễ n biến quá trình theo dõi giám định; b) Giám định viên tham gia giám định trực tiếp thăm khám lâm sàng đối tượng giám định, nêu ý kiến của m ì nh; c) Thảo luận. d) Ký biên bản giám định. 11. K ế t luận giám định: Căn cứ v à o: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo d õ i, thăm khám đối tượn g , giám định; các d ấ u hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ m ắ c bệnh/không mắc bệnh của từn g đối tượn g giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định phải tr ả lời đầy đ ủ các nội dung của Quyết định tr ư ng c ầ u hoặc của yêu cầu giám định v à được l ậ p thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp n ế u có giám định vi ê n không thống nhất th ì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quy ề n độc lập đưa ra ý kiến báo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. a) Kết luận theo tiêu chuẩn y học: - Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán của Tổ chức Y t ế Thế giới về các rối loạn tâm th ầ n và hành vi hiện hành (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 8 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần, giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: - Họ và tên: - C ó bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? - Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần gì (gh i mã bệnh)? - Tình trạng tâm thần trước, trong và sau kh i xảy ra vụ việc? b ) Kết luận về khả năng nhận thức, điều khiển hành vi. C ă n c ứ Bộ luật h ì nh sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đ ặc biệt tại thời điểm x ả y ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đâ y : - Mất kh ả năng nhận thức và/hoặc kh ả năng điều khiển hành vi; - Hạn ch ế khả năng nhận thức và/hoặc khả n ă ng điều khiển hành vi (có khó kh ă n trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự); - Đ ủ khả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi. 12. Lập hồ sơ giám định và lưu tr ữ hồ sơ a) Lập hồ sơ giám định: Ngoài các tài liệu theo quy định tại điểm 3 hoặc điểm 4 khoản III phần A Quy trình n à y, hồ sơ giám định c ò n có các tài liệu kèm theo (các bút lục sử dụng trong quá trình giám định pháp y tâm thần): - Biên bản bàn giao tài liệu và biên bản giao, nhận đối tượng giám định; - Văn bản ghi nhận quá trình giám định, bao gồm: Bệnh án theo dõi giám định; Biên bản giám định pháp y tâm thần; - Kết luận giám định; - Ả nh đối tượng giám định; - Tài liệu khác có li ên quan đến việc giám định (nếu có). b) Hồ sơ giám định pháp y tâm thần do Tổ chức pháp y tâm thần lưu trữ. Thời gian lưu tr ữ hồ sơ giám định là vĩnh vi ễ n, theo quy định tại Thông tư s ố 53/2017/TT-BYT ngày 29 tháng 12 năm 2017 của Bộ Y t ế quy định thời hạn b ả o quản hồ sơ, tài liệu chuyên môn nghiệp vụ của ngành y tế. 13. Kết thúc giám định: a) Tổ chức pháp y tâm th ầ n bàn giao lại đối tượng giám định cho người trưng cầu hoặc ngư ờ i yêu cầu giám định theo m ẫ u s ố 3 hoặc m ẫ u số 5 Phụ lục 2, hoặc m ẫ u số 3 Phụ lục 3 ban hành kèm theo Thông tư này tùy theo từng loại đối tượng giám định (đối tượng giám định có lệnh tạm giam hoặc không có lệnh tạm giam); b) Trả kết luận giám định: Tổ chức pháp y tâm thần trả kết luận giám định trực tiếp cho người được người trưng cầu giám định hoặc người yêu cầu giám định c ử tới (có ch ữ ký biên nhận) hoặc tr ả gián tiếp theo đường bưu điện, c ó dấu xác nhận của bưu điện (thư b ả o đảm). II. Giám định tại phòng khám Áp dụng đ ối với nh ữ ng trường hợp đơn gi ả n, không khó khăn trong chẩn đo á n, xác định năng lực v à trách nhiệm hành vi, gồm các bước như sau: 1. Tiếp nhận hồ sơ tr ưn g cầu hoặc yêu cầu giám định: Theo quy định tại điểm 1 khoản I phần B Quy trình này. 2. Phân công người tham gia giám định: Theo quy định tại điểm 4 khoản I phần B Quy trình này. 3. Nghiên cứu hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định: Theo quy định tại điểm 5 khoản I phần B Quy trình này. 4. Tiếp nhận và thăm khám lâm s à ng đối tượng giám định: Tiếp nhận đối tượng giám định tại phòng khám của Tổ chức pháp y tâm thần đ ể giám định viên tham gia giám định thăm khám đối tượng giám định. Việc th ă m khám đ ố i tượng theo quy định tại điểm 7 khoản I phần B Quy trình n à y. 5. Thăm khám cận lâm sàng đối tượng giám định: Tùy từng trường hợp cụ thể mà giám định viên tham gia giám định thống nhất ch ỉ định cho đối tượng giám định làm các xét nghiệm cận lâm sàng theo quy định tại điểm 8 khoản I phần B Quy trình này. Người trưng c ầ u hoặc người yêu cầu giám định đưa đối tượng giám định đi làm xét nghiệm. 6. Giám định viên được giao làm thư ký tổng hợp tất cả các tài liệu có liên quan đến đối tượng giám định. 7. Họp giám định viên tham gia giám định: Dựa trên cơ s ở nghiên cứu tài liệu trưng cầu hoặc yêu c ầ u g iám định, kết qu ả th ă m khám trực tiếp đối tượng giám định tại phòng kh á m v à các kết quả cận lâm sàng đ ã làm, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, kết luận giám định v à lập biên bản giám định. 8. K ế t luận giám định: Theo quy định tại điểm 1 1 khoản I phần B Quy trình này. 9. Lập hồ sơ giám đị nh và lưu trữ hồ sơ giám định: Theo quy định tại điểm 12 khoản I phần B Quy trình này. 10. Kết thúc giám định: Theo quy định tại điểm 13 khoản I phần B Quy tr ì nh này. III. Giám định tại chỗ Áp dụng đối với những trường hợp đối tượng giám định đang bị giam giữ n ế u đưa ra ngoài sẽ kh ó khăn và không an toàn trong công tác quản lý đối tư ợng giám định hoặc một số trường hợp đặc biệt không thể đưa đối tượng đến giám định tại Tổ chức pháp y tâm thần, gồm các bước như sau: 1. Tiếp nhận hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định: Theo quy định tại điểm 1 khoản I phần B Quy tr ì nh n à y. 2. Ph â n công người tham g ia giám định: Theo quy định tại điểm 4 khoản I phần B Quy trình n à y. 3. Ngh i ên cứu hồ sơ trưng cầu hoặc yêu c ầ u giám định: Theo quy định tại điểm 5 khoản I phần B Quy trình này. 4. Tiếp xúc v à thăm khám đối tượng giám định: Tiếp xúc đối tượng giám định tại nơi đối tượng đang bị giam giữ để các giám định viên thăm khám đối tượng giám định. Việc thăm khám đ ố i tượ ng theo quy định tại điểm 7 khoản I phần B Quy tr ì nh này. 5. Đưa đối tượng giám định đi thăm kh á m cận lâm s à ng cần thiết: Tùy từng trường hợp cụ thể mà giám định viên tham gia giám định thống nhất ch ỉ định cho đối tượng giám định l à m các th ă m khám cận lâm sàng (xét nghiệm) cần thiết theo quy định tại điểm 8 khoản I phần B Quy trình n à y. Người trưng cầu hoặc người yêu cầu giám định đưa đối tượng giám định đi l à m xét nghiệm. 6. Giám định viên thư ký tổng hợp tất cả các tài liệu có liên quan đ ế n đối tượng g i ám định. 7. Họp giám định viên tham gia giám định: Dựa trên cơ sở nghiên c ứu hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định, kết qu ả thăm khám tr ự c tiếp đối tượng giám định và các k ế t qu ả cận lâ m sàng đ ã làm, giám định viên tham gia giám định thảo luận, lập kết luận giám đị nh và lập biên bản giám định. 8. Kết luận giám định: Theo quy định tại điểm 11 khoản I phần B Quy trình này. 9. Lập hồ sơ giám định và lưu tr ữ hồ sơ giám định: Theo quy định tại điểm 12 khoản I phần B Quy trình này. 10. Kết thúc giám định: Theo quy định tại điểm 13 khoản I phần B Quy trình này. IV. Giám định trên hồ sơ (giám định vắng mặt) Hình thức này ch ỉ áp dụng trong trường hợp đối tượng giám định đ ã bị chết hoặc bị mất tích hoặc theo quy định của các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. 1. Tiếp nhận hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định: Theo quy định tại điểm 1 khoản I phần B Quy trình này. 2. Phân công người tham gia giám định: Theo quy định tại điểm 4 khoản I ph ầ n B Quy trình n à y. 3. Nghiên c ứ u hồ sơ trưng cầu ho ặ c yêu cầu giám định: Theo quy định tại điểm 5 khoản I phần B Quy trình này. 4. Giám định viên thư ký tổng hợp tất cả các tài liệu có liên quan đến đối tượng giám định . 5. Họp giám định viên tham gia giám định: Dựa trên cơ sở nghiên cứu hồ sơ trưng c ầ u hoặc yêu cầu giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, lập kết luận giám định v à lập biên b ả n giám định. 6. K ết luận giám định: Theo quy định tại điểm 11 khoản I phần B Quy trình này. 7. Lập hồ sơ giám định và lưu trữ hồ sơ giám định: Theo quy định tại điểm 12 khoản I phần B Quy trình n à y. 8. K ế t thúc giám định: Theo quy định tại điểm 13 khoản I phần B Quy trình này. V. Giám định bổ sung 1. Tiếp nhận hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định bổ sung: Theo quy định tại điểm 1 khoản I phần B Quy trình này kèm theo các tài liệu liên quan đến tình tiết mới của vụ án, vụ việc đ ã được kết luận (trong trường hợp phát sinh v ấ n đề mới cần ph ả i giám định liên quan đến tình tiết của vụ án, vụ việc đã có kết luận giám định trước đó), bản sao kết luận giám định pháp y tâm thần. 2. Phân công người tham gia giám định bổ sung: Theo quy định tại điểm 4 khoản I phần B Quy trình n à y. Giám định viên tham gia giám định bổ sung l à các giám định vi ê n đ ã tham g ia giám định trước đó hoặc các giám định viên khác. 3. Nghiên cứu hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định bổ sung: Theo quy định tại điểm 5 khoản I ph ầ n B Qu y trình này. 4. Giám định viên thư ký tổng hợp t ấ t c ả các tài liệu có liên quan đến đối tượng giám định. 5. Họp giám định viên tham gia giám định bổ sung: Dựa trên cơ sở nghiên cứu hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định bổ sung, giám định viên tham gia giám định thảo luận, lập kết luận giám định và lập biên b ả n giám định bổ sung. 6. Kết luận giám định và biên b ả n giám đ ị nh bổ sung: Theo quy định tại điểm 11 khoản I ph ầ n B Qu y tr ì nh này và phải tr ả lời đầy đủ các nội dung của quyết định trưng c ầ u hoặc c ủ a văn bản yêu c ầ u giám định bổ sung. 7. Lập hồ sơ giám định v à lưu tr ữ hồ sơ giám định bổ sung: Theo quy định tại điểm 12 khoản I phần B Quy tr ì nh này tùy theo nội dung của quyết định trưng cầu hoặc văn b ả n yêu cầu giám định bổ sung. 8. Kết thúc giám định bổ sung: Theo quy định tại điểm 13 khoản I phần B Quy tr ì nh này. Kết luận giám định bổ sung phải được lưu trong hồ sơ giám định. VI. Giám định lại Việc giám định lại được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Luật giám định tư pháp. Các giám định viên đ ã tham gia giám định lần đ ầu không đ ược tham gia giám định lại. Căn cứ Quyết định trưng cầu, vụ việc cụ thể hoặc tùy t ừn g trường hợp giám định cụ thể, Th ủ trư ở ng Tổ chức pháp y tâm thần lựa chọn hình thức giám định pháp y tâm thần phù hợp với quy định từ khoản I đến khoản V. Việc giám định lại thực hiện như quy trình giám định l ầ n đầu. VII. Giám định lại lần thứ hai, giám định đặc biệt Việc giám định lại lần II được thực hiện theo quy định tại khoản I Điều 30 Luật giám định tư pháp; giám đị nh đặc biệt được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 30 Luật giám định tư pháp. Hội đồng giám định lại lần II hoặc giám định đặc biệt do Bộ trư ở ng Bộ Y t ế ký Quyết định thành lập gồm ít nhất là 03 thành viên, tối đa l à 09 thành viên Giám định viên đ ã tham gia giám định trước đó không tham gia Hội đồng này. Căn cứ vào quyết định trưng cầu hay yêu cầu giám định, căn cứ từng trường hợp cần giám định lạ i lần II hay giám định đ ặc b iệ t cụ thể. Hội đ ồ ng giám định lại lần II hoặc Hội đồng giám định đặc biệt lựa chọn hình thức giám định ph ù hợp quy định từ khoản I đến khoản V. Việc giám định lại lần II thực hiện như quy trình giám định lần đ ầ u. PHẦN 2: KẾT LUẬN GIÁM ĐỊNH PHÁP Y TÂM THẦN 30 BỆNH/RỐI LOẠN TÂM THẦN VÀ HÀNH VI THƯỜNG GẶP 1. Mất trí trong bệnh pick (F02.0) Căn cứ v à o: kết quả nghiên cứu t à i liệu, kết hợp quá trình theo dõi, th ă m khám đối tượng giám định; các d ấ u hiệu l â m sàng, cận lâm sàng và mức độ mắc bệnh/kh ô ng mắc bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra kết luận giám định. K ế t luận giám định phải tr ả lời đầy đ ủ các nội dung của Quyết định trưng c ầu hoặc của yêu cầu giám định và được lập thành v ă n b ả n. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không thống nhất thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên c ó quyền độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 1. 1 . Kết luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ tiêu chuẩn chẩn đo á n của Tổ chức y tế Thế giới về các RLTT và hành vi hiện hành ( I CD -1 0), căn cứ thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28.8.2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ th ể s ử dụng trong giám đ ị nh pháp y, giám định pháp y tâm thần. Giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng: a) Họ và tên b) Có bệnh tâm thần, RLHV hay không? Bệnh tâm thần, RLTT gì (mã bệnh), t ì nh trạng tâm th ầ n trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc. c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Mất trí tiến triển. - Nh ữ ng nét ưu th ế của Thùy trán như: khoái cảm, cảm xúc cùn mòn, t á c phong thô l ỗ , giải ức chế và/ hoặc vô cảm hay bồn chồn. - Các bi ể u hiện rối loạn hành vi xuất hiện trước các tật ch ứ ng về trí nhớ rõ rệt. - Đôi khi có triệu chứng ngoại tháp. - Có hình ả nh teo não có chọn lọc ở thùy trán và th ù y thái dương. - Bệnh thường xuất hiện ở tuổi trung niên (50-60 tuổi). - Trường hợp kh ở i phát sớm (<50 tuổi) th ì tiến triển ác t í nh hơn. - Các triệu chứng và tật ch ứ ng phải rõ ràng trong ít nhất 06 tháng. * Ph â n loại mức độ m ấ t trí nhẹ, tr u ng bình và trầm trọng dựa vào tiêu chí từ G 1 đến G4 tại mục F00-F09 trong bảng phân loại các rối loạn tâm thần và hành vi ICD-10 dành cho nghiên cứu. 1.2. Kết luận về khả n ă ng nhận thức, điều khi ể n hành vi Căn cứ Bộ luật h ì nh sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ v à o kh ả năng nhận thức v à điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đ ặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: Mất trí ở mức độ từ trung bình đ ế n trầm trọng. b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc khả n ă ng điều khiển hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự): Mất tr í mức độ nhẹ. c) Đủ kh ả n ă ng nhận thức và điều khi ể n hành vi: Không gặp ở người bệnh m ấ t trí trong bệnh Pick (F02.0). 2. Mất trí không biệt định (F03) Căn cứ v à o: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo d õ i, thăm kh á m đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ m ắ c bệnh/không mắc bệnh của từng đ ố i tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận g i ám định phải trả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng c ầ u hoặc của yêu cầu giám định và được lập th à nh văn bản. Giám định viên tham gia giám đ ị nh đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám đị nh viên không th ố ng nh ấ t thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quyền độc lập đưa ra ý kiến b ả o lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 2.1. K ế t luận theo tiêu chu ẩ n y học: Căn cứ tiêu chuẩn chẩn đoán của Tổ chức y tế Thế giới về các RLTT và hành vi hiện hành (ICD-10), căn cứ thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28.8.2019 của Bộ trư ở ng Bộ Y tế qu y định tỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm th ầ n. Giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng: a) Họ và tên b) Có bệnh tâm thần , RLHV hay không? Bệnh tâm thần, R L TT g ì (mã bệnh), tình trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc. c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Bệnh thư ờ ng xuất hiện ở độ tuổi ≥ 65; c ó thể xuất hiện sớm hơn, - Bệnh thường tiến triển chậm (khoảng 2-3 năm trở lên). - Suy gi ả m trí nhớ ngắn hạn (gần) và tr í nhớ dài hạn (xa). - Sa sút trí tuệ. - Có ít nhất một trong các bất thường sau đâ y : + Suy gi ả m tư duy trừu tượng. + Suy giảm phán đoán, nhận xét. + Các rối loạn khác của chức năng thần kinh cao cấp. + Biến đổi nhân cách. - Suy gi ả m quan hệ xã hội và nghề nghiệp do các rối loạn về trí nhớ và trí tuệ ở trên gây ra. - Không có b ằ ng chứng thực th ể đ ã gây ra nh ữ ng suy giảm về trí nhớ và suy giảm về chức năng t rí tuệ. - Có thể xuất hiện hoang tư ở ng và ảo giác. - Không c ó rối loạn về ý thức loại trừ. - Các triệu ch ứ ng và tật ch ứ ng phải r õ ràng trong ít nhất 06 tháng. * Phân loại mức độ mất trí nhẹ, trung b ì nh và trầm trọng dựa vào tiêu chí từ G 1 đế n G4 tại mục F00-F09 trong bảng phân loại các rối loạn tâm thần và hành vi IC D -10 dành cho nghiên cứu. 2.2. Kết luận về kh ả năng nhận thức, điều khiển hành vi C ă n cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều kh i ển hành vi c ủ a đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khi ể n hành vi: - Mất t rí ở mức độ từ trung bình đến trầm trọng. - Nội dung của hoang tư ở ng, ảo giác trực tiếp chi phối hành vi. b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi ở các vụ việc dân sự): - Mất trí mức độ nhẹ. - Nội dung của hoang tưởng, ảo giác không trực tiếp chi phối hành vi. c) Đ ủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: Không gặp ở người bệnh m ấ t tr í không biệt định (F03). 3. Các rối loạn tâm thần và hành vi do sử dụng cần sa (F12) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ m ắ c bệnh/không m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đ ưa ra kết luận giám định. Kết luận giám đ ị nh phải tr ả lời đầ y đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu c ầ u giám định v à được lập th à nh văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp n ế u có giám định viên không thống nh ấ t thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám đị nh viên c ó quy ề n độc l ậ p đưa ra ý kiến b ả o lưu kết luận của m ì nh và chịu trách nhiệm trước pháp luật về k ế t luận đ ó . 3.1. K ết luận theo tiêu chu ẩ n y học: Căn cứ Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán hiện hành của Tổ chức Y t ế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần tr ă m tổn thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm th ầ n giám định viên tham gia gi á m địn h xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh t â m thần, rối loạn tâm thần gì (mã bệnh)? Tình trạng tâm th ầ n trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Có bằng chứng về việc sử dụng cần s a . - Tiêu chuẩn chẩn đ oán xác định từng loại trạng thái lâm s à ng: c. 1 ) Nhiễm đ ộ c c ấ p (F12 .0 ): trạng thái bệnh lý nhất thời ti ế p theo sau việc sử dụng c ầ n sa v ớ i các biểu hiện (liên quan trực t iế p đ ế n li ề u lượng c ầ n sa nh ưn g không liên quan đến thời gian sử dụng kéo dài): - Í t nhất một trong các triệu chứng sau ph ả i có mặt: + Kho á i cảm, mất ức chế + Lo âu hoặc kích động + Đa nghi hoặc ý tưởng paranoid + Chậm nhận biết về thời gian (có cảm giác thời gian trôi đi r ấ t chậm hoặc bệnh nhân có dòng su y n ghĩ rất nhanh) + Suy giảm sự xét đoán + Suy giảm sự chú ý + Rối loạn về thời gian ph ả n ứng + Ảo thị hoặc ảo giác xúc giác + Ả o giác nhưng vẫn duy trì được định hư ớ ng + Giải thể nhân cách + Tri giác sai thực tại + R ối loạn hoạt động chức n ă ng cá nhân - Í t nhất một trong các dấu hiệu sau phải có mặt: + Tăng kh ẩ u vị + Khô miệng + Phù nề mô liên kết + Nhịp t i m nhanh c .2) H ộ i chứng nghi ệ n (F12.2): Có ít nhất đồng thời 3 trong s ố các biểu hiện sau đây: - Thèm muốn mạnh m ẽ hoặc cảm thấy buộc phải sử dụng cần sa. - Khó khăn trong việc kiểm tra tập tính sử dụng cần sa về mặt thời gian bắt đầu, kết thúc hoặc mức sử dụng. - Một trạng thái cai sinh l ý khi việc s ử dụng cần sa bị ngừng lại hoặc giảm bớt: + Lo âu + Cáu k ỉ nh + Run khi duỗ i thẳng tay + V ã mồ hôi và đau cơ - Có hiện tượng t ă ng dung nạp thuốc. - Sao nhãng các thú vui hoặc các thích thú trước đây. - Tiếp tục s ử dụng cần sa mặc dù biết được hậu quả tác hại của chúng. c .3) Rối lo ạ n lo ạ n th ầ n (F12.5): - Các triệu chứng loạn thần xuất hiện trong khi hoặc ngay sau khi sử dụng cần sa. Bao gồm: (1) Ả o tư ở ng và ảo giác sinh động. (2) Hiện tượng nhận nhầm. (3) Rối loạn tâm thần vận động (kích động hoặc s ữ ng s ờ ). (4) Rối loạn cảm xúc. - C ó thể c ó ý thức mù mờ nhưng không dẫn đến lú lẫn nặng. c .4) Tr ạng thái lo ạ n thần di chứng và khởi phát muộn (F12.7): - Trong tiền sử có thời gian sử dụng kéo dài cần sa. - Triệu chứng l oạn thần trực tiếp do s ử dụng cần sa gây ra, sau thời gian các triệu ch ứng loạn thần không mất đi mà còn tồn tại hoặc sau khi ngừng sử dụng cần sa 1 thời gian (2 tu ầ n tr ở lên) thì xuất hiện trạng th á i loạn th ầ n. - Biến đ ổ i về nhận thức. - R ố i loạn c ả m xúc. - Biến đ ổ i nhân cách, tác phong. 3.2. K ế t luận về kh ả năng nhận thức, điều khiển hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; c ă n c ứ vào khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đ ố i tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận v à xác định đối tượng giám định có một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đây: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: - Rối loạn loạn thần: do hoang tưởng và/ hoặc ả o giác chi phối. - Rối loạn tâm thần mức độ nặng. - Giai đoạn cấp tính. b) Hạn ch ế kh ả năng nhận thức và/ hoặc kh ả n ăng điều khiển hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi ở các vụ việc dân sự): - Đã có bi ế n đ ổ i nhân cách v à hành vi hoặc một số rối loạn tâm th ầ n mức độ nhẹ và vừa. - Giai đ oạn thuyên giảm. c) Đủ khả năng nhận thức và khả năng điều khi ể n hành vi: - Chưa có biến đổi nhân cách và không c ó rối loạn tâm thần. - Giai đoạn ổn định. 4. Các rối loạn tâm thần và hành vi do sử dụng cocaine (F14) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định: các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ m ắ c bệnh/không mắc bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ th ể liên quan đến đ ối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đưa ra kết luận giám định. K ế t luận giám định ph ả i tr ả lời đầy đ ủ các nội dung của Quy ế t định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định và đ ược lập thành văn b ả n. Giám định viên tham gia giám định đều ph ả i ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu c ó giám định viên không th ố ng nhất thì ghi r õ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quyền độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật v ề kết luận đó. 4. 1 . Kết luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán hiện hành của Tổ chức Y t ế Th ế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-B Y T ngày 28 tháng 08 năm 20 1 9 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm t ổn thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm th ầ n giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm th ầ n, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh t â m thần, rối loạn tâm thần gì (mã bệnh)? Tình trạng tâm thần trước, trong v à sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Có bằng chứng về việc sử dụng cocaine. - Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán xác định từng loại trạng thái l â m sàng: c. 1 ) Nhiễm đ ộ c c ấ p (F1 4.0): tr ạ ng th á i bệnh lý nhất thời tiếp theo sau việc sử dụng cocaine với các bi ể u hiện (liên quan trực tiếp đến liều lượn g cocaine nh ư ng không liên quan đến thời gian sử dụng kéo dài): - Ph ả i c ó 1 trong các triệu chứng sau: + Khoái cảm và c ả m giác nhiều n ăng lượng + Tăng độ c ả nh t ỉ nh + Hành vi hoặc niềm tin phóng đ ại + L ă ng mạ hoặc t ấ n công n g ười khác + Hay lý sự + Khí sắc không ổn định + Hành vi định hình lặp đi lặp lại + Ả o thị, ả o thính hoặc ảo giác xúc giác + Ả o giác, thường định hướng không bị ả nh hưởng + Ý tưởng paranoid + Rối loạn hoạt độn g chức năng cá nhân - Í t nh ấ t 2 trong các dấu hiệu sau phải có mặt: + Nhịp tim nhanh (đôi khi nhịp tim lại chậm) + Rối loạn nhịp tim + Tăng huyết áp (đôi khi hạ huyết áp) + Vã mồ hôi và ớn lạnh + Buồn nôn hoặc nôn + C ó b ằ ng ch ứ ng của sự sụt cân + Giãn đồng tử + Kích thích tâm th ầ n vận động (đôi khi lại chậm chạp) + Yếu cơ + Đau ngực + Co giật c .2) H ội chứng nghiện (F14.2): Có ít nhất đồng thời 3 trong số các biểu hiện sau đây trong 1 năm trở lại đây: - Thèm muốn mạnh m ẽ hoặc cảm thấy buộc phải sử dụng cocaine. - Kh ó khăn trong việc kiểm tra tập tính sử dụng cocaine về mặt thời gian b ắ t đ ầ u, kết thúc hoặc mức sử dụng. - Một trạng thái cai sinh lý khi việc sử dụng cocaine bị ngừng lại hoặc giảm bớt. + Rối loạn kh í sắc (buồn hoặc mất khoái cảm). + Hai trong số các dấu hiệu sau phải có mặt: * Ngủ lim hoặc mệt mỏi, * Chậm chạp ho ặ c kích động tâm thần vận động * Cảm giác thèm khát với cocaine * T ă ng khẩu vị * Mất ng ủ hoặc ngủ nhiều * C ó các giấc mơ kỳ quặc hoặc khó chịu - Có hiện tượng t ă ng dung nạp thuốc . - Sao nh ã ng các thú vui hoặc các thích thú trước đây. - Tiếp tục s ử dụng cocaine mặc dù biết được hậu quả tác hại của ch ú ng . c .3) Rối loạn loạn thần ( F14 . 5): - Các triệu ch ứn g loạn thần xuất hiện trong khi hoặc ngay sau khi s ử dụng cocaine. - Ả o tưởng và ảo giác sinh động. - Hiện tượng nhận nh ầ m. - Rối loạn tâm thần vận động (kích động hoặc sững s ờ ). - Rối loạn cảm xúc. - Có thể có ý thức mù mờ nhưng không d ẫ n đến l ú lẫn nặng. c .4) Tr ạng thái loạn thần di chứng và khởi phát muộn (F 1 4.7 ) : - Trong ti ề n s ử c ó thời gian sử dụng kéo dài cocaine. - Triệu ch ứ ng loạn thần trực tiếp do sử dụng cocaine gây ra, sau thời gian các triệu chứng loạn th ầ n không mất đi mà còn t ồ n tại hoặc sau khi ngừng sử dụng cocaine 1 thời gian (2 tuần trở lên) th ì xuất hiện trạng thái loạn thần. - Biến đổi về nhận thức. - R ố i loạn c ả m xúc. - Biến đ ổ i nhân cách, tác phong. 4.2. Kết luận về khả năng nhận thức, điều khiển hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả n ă ng nhận thức và điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm , đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc kh ả năng điều khiển hành vi: - R ối loạn loạn thần: do hoang tưởn g và/ hoặc ảo giác chi ph ố i. - R ố i loạn tâm thần mức độ nặng. - Giai đoạn cấp t í nh. b) Hạn chế khả n ă ng nhận thức v à / hoặc khả năng điều khiển hành vi (có kh ó kh ă n trong nhận thức, làm chủ hành vi ở các vụ việc dân sự): - Đã c ó biến đổ i nhân cách và hành vi hoặc một số r ố i loạn tâm thần mức độ nhẹ và vừa - Giai đoạn thuyên gi ả m. c) Đủ kh ả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi: - Chưa có biến đ ổ i nhân cách và không có r ố i loạn tâm thần. - Giai đ oạn ổn định. 5. Các rối loạn tâm thần và hành vi do sử dụng các chất kích thích bao gồm cafein (F15) Căn cứ vào: kết qu ả nghiên c ứ u tài liệu, kết h ợ p quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các dấ u hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức đ ộ m ắ c bệnh/không mắc bệnh của từng đối tượng giám định, từng v ụ việc c ụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra kết luận giám đ ị nh. Kết luận giám định ph ả i tr ả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng c ầ u hoặc của yêu cầu giám định và đ ược lập thành văn b ả n. Giám định viên tham gia giám định đều ph ả i ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không thống nhất th ì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quy ề n độc lập đưa ra ý kiến b ả o lưu kết luận của mình v à chịu trách nhiệm trước pháp luật v ề kết luận đó. 5. 1. K ế t luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y t ế Th ế gi ớ i về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD- 10 ), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-B Y T ngày 28 tháng 08 năm 2019 c ủ a Bộ trưởng Bộ Y tế quy định t ỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y , giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia gi á m định xác định đ ố i tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, r ố i loạn tâm thần gì ( m ã bệnh)? T ìn h trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đo á n: - Có b ằ ng ch ứ ng về việc sử dụng các chất kích thích bao gồm cafein; - Tiêu chuẩn chẩn đoán xác định từng loại trạng thái lâm sàng: c. 1 ) Nhi ễ m đ ộ c c ấ p ( F1 5.0): tr ạ ng thái bệnh lý nhất thời tiếp theo sau việc sử dụng các ch ấ t kích thích khác bao gồm cafein với các bi ể u hiện (liên quan trực tiếp đến liều lượng các chất kích thích bao gồm cafein nhưng kh ô ng liên quan đ ế n thời gian sử dụng k é o dài): - Ph ả i có 1 trong các triệu chứng sau: + Khoái c ả m v à c ả m giác nhiều năng lượng + Tăng độ c ả nh tỉnh + Hành vi hoặc niềm tin phóng đại + L ă ng mạ hoặc tấn công người khác + Hay lý sự + Khí s ắ c không ổn đ ị nh + Hành vi định hình lặp đi lặp lại + Ả o thị, ảo thính hoặc ảo giác xúc giác + Ảo giác, thường định hướng không bị ả nh hư ở ng + Ý tưởng paranoid + Rối loạn hoạt động chức n ă ng cá nhân - Í t nhất 2 trong số các dấu hiệu sau ph ả i có mặt: + Nhịp tim nhanh (đôi kh i nhịp tim lại chậm) + Rối loạn nhịp t i m + Tăng huyết áp (đôi khi hạ huyết áp) + Vã mồ hôi và ớn lạnh + Buồn nôn hoặc nôn + Có bằng chứng của sự sụt cân + Giãn đ ồng tử + Kích thích t â m th ầ n vận động (đôi khi lại chậm chạp) + Yếu cơ + Đau ngực + Co giật c .2) H ộ i chứng nghiện (F 1 5.2): Có ít nhất đồng thời 3 trong số các biểu hiện sau đ â y: - Thèm muốn mạnh mẽ hoặc cảm thấy buộc phải s ử dụng các chất kích thích bao gồm cafein. - Kh ó khăn trong việc kiểm tra tập tính sử dụng các chất kích thích bao gồm cafein về mặt thời gian bắt đầu, kết thúc hoặc mức s ử dụng. - Một trạng th á i cai sinh lý khi việc sử dụng các chất kích thích bao gồm cafein bị ngừng lại hoặc giảm bớt. + Rối loạn khí s ắ c (buồn hoặc m ấ t khoái cảm). + Hai trong số các dấu hiệu sau phải có mặt: * Ngủ lịm hoặc mệt m ỏi, * Chậm chạp hoặc kích động tâm thần vận động * Cảm giác thèm khát với một thu ố c kích thích * Tăng kh ẩ u vị * Mất ng ủ hoặc ng ủ nhiều * C ó các giấc mơ kỳ quặc hoặc khó chịu - C ó hiện tượng t ăng dung nạp thuốc. - Sao nhãng các thú vui hoặc các thích th ú trước đây. - Tiếp tục sử dụng các chất kích thích bao gồm cafein mặc dù biết được hậu qu ả tác hại c ủ a ch ú ng. c .3) R ối loạn loạn thần (F 15.5): - Các triệu chứng loạn thần xuất hiện trong khi hoặc ngay sau khi sử dụng các chất kích thích bao gồm cafein. - Ảo tưởng và ảo giác sinh động. - Hiện tượng nhận nhầm. - Rối loạn tâm thần vận động (kích động hoặc sững s ờ ). - Rối loạn cảm xúc. - Có thể c ó ý thức mù mờ nhưng không dẫn đến l ú l ẫ n nặng. c .4) Tr ạng thái lo ạ n thần di ch ứn g và kh ở i phát mu ộ n (F 1 5 . 7): - Trong tiền sử có thời gian sử dụng kéo dài các chất kích thích bao gồm c afein. - Triệu chứng loạn th ầ n trực tiếp do sử dụng các chất kích thích bao gồm cafein gây ra, sau thời gian các triệu ch ứ ng loạn th ầ n không mất đ i mà còn t ồ n tại hoặc sau khi ngừng sử dụng cafein 1 thời gian (2 tuần trở lên) thì xuất hiện trạng thái loạn th ầ n. - Biến đ ổ i về nhận thức. - R ối loạn c ả m xúc. - Biến đổ i nhân cách, tác phong. 5.2. Kết luận về kh ả n ă ng nhận thức, điều khiển hành v i : C ă n c ứ Bộ luật h ì nh sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) M ấ t khả năng nh ậ n thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: - Rối loạn loạn thần: do hoang tư ở ng và/ hoặc ảo giác chi ph ố i. - Rối loạn tâm th ầ n mức độ nặng - Giai đoạn cấp tính. b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc khả n ă ng điều khi ể n hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự); - Đ ã có biến đổi nhân cách v à hành vi hoặc một số r ố i loạn tâm th ầ n mức độ nhẹ v à vừa. - Giai đoạn thuyên giảm. - Trạn g thái r ố i loạn ý thức mù mờ. c) Đủ khả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi: - Chưa có biến đ ổ i nhân cách và không có rối loạn tâm thần. - Giai đoạn ổ n định). 6. Tâm thần phân liệt thể căng trương lực (F20.2) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các d ấu hiệu lâm s à ng, cận l â m sàng v à mức độ m ắ c bệnh/kh ô ng m ắ c bệnh của từng đ ố i tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đưa ra kết luận giám định. K ế t luận giám định phải tr ả lời đầy đủ các nội dun g của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định và được lập th à nh v ă n b ả n. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp n ế u có giám định viên không thống nhất th ì ghi rõ ý kiến của giám định viên đ ó . Giám định viên có quy ề n độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 6.1. K ế t luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán hiện hành của Tổ chức Y t ế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trư ở ng Bộ Y tế quy định t ỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng g iám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần gì (mã bệnh)? Tình trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chu ẩ n chẩn đoán: - Đủ tiêu chuẩn chung cho chẩn đoán bệnh tâm thần phân liệt. - Các triệu chứng căng trương lực có thể xuất hiện riêng l ẻ nhất thời trên lâm s à ng bao gồm: + Trạng thái sững s ờ hoặc trạng thái khôn g nói. + Trạng thái kích động: hoạt động vận động không mục đích, không chịu ả nh hư ở ng các kích thích bên ngoài. + Tư thế bất thường: tự ý chấp nhận và duy trì những tư thế không thích hợp hay kỳ dị. + Tính phủ định: chống đối động cơ không rõ ràng với tất c ả chỉ d ẫ n hay ý định làm cho người bệnh c ử động hoặc người bệnh cử động theo hướng ngược lại. + Sự cứng đờ: duy tr ì một tư th ế cứng đờ và chống lại các cố gắng làm chuyển động tư thế ấy. + Uốn dẻo như sáp ( “Giữ nguyên dáng uốn sáp” hoặc “Uốn sáp tạo hình”): duy trì chân tay và thân m ì nh theo những tư thế do người ngoài áp đ ặ t. + Các triệu ch ứ ng khác như v â ng lời tự động: tự động làm theo những ch ỉ dẫn của người khác và nói lặp lại các từ hay các câu. - Có thể kết hợp một trạng thái giống mộng (mê mộng) kèm theo các ảo giác sinh động. 6.2. Kết luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; c ă n c ứ vào khả n ă ng nhận thức và điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đ â y: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc khả năn g điều khiển hành vi: - Giai đoạn bệnh cấp t í nh; - Bệnh ở mức độ nặng; - C ơn xung động phân liệt; - Hoang tư ởng và/ hoặc ảo giác chi phối; - Giai đoạn sa sút trí tuệ (sa sút tâm thần). - Trạng thái rối loạn ý thức mê mộng. b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc khả n ăng điều khi ể n h à nh vi (có kh ó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi ở các vụ việc dân sự): - Giai đoạn bệnh thuyên giảm; - Giai đoạn t á i phát; - Giai đoạn khởi phát; - Bệnh ở mức độ vừa v à nhẹ. c) Đ ủ kh ả năng nhận thức v à khả năng điều khiển hành vi: Giai đoạn bệnh ổn định. 7. Rối loạn loạn thần cấp đa dạng với các triệu chứng của tâm thần phân liệt (F23.1) Căn cứ vào: kết qu ả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo d õ i, th ă m khám đối tượng giám định; các d ấ u hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ m ắ c b ệ nh/k h ông m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đế n đ ố i tượng giám định, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đưa ra kết luận giám định . Kết luận giám đ ị nh phải tr ả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định và đ ược lập thành v ă n b ả n. Giám đị nh viên tham gia giám định đều ph ả i ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám đị nh viên không thống nhất th ì ghi rõ ý kiến của gi á m định viên đó. Giám định viên c ó quy ề n độc lập đưa ra ý kiến b ả o lưu kết luận của m ì nh và chịu trách nhiệm trước pháp luật v ề kết luận đó. 7. 1 . K ết luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Th ế giới về các rối loạn tâm thần v à hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019 / TT-BYT ngày 28 th á ng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế qu y định tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định xác định đ ối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh t â m thần, r ố i loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần g ì (mã bệnh)? T ì nh trạng tâm th ầ n trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Bệnh kh ở i phát cấp . - Có những hội ch ứ ng điển hình để chẩn đoán các rối loạn loạn thần cấp đa dạng . + Các triệu chứng thay đ ổ i nhanh ch ó ng và khác nhau. + Có đầy đủ c á c triệu chứng của tâm thần phân liệt. - Các triệu ch ứ ng đáp ứng các tiêu chuẩn chẩn đoán của tâm thần phân liệt (F20) phải xuất hiện trong đa số thời gian từ khi hình thành bệnh c ả nh lâm s à ng. - Các triệu ch ứ ng phân liệt tồn tại dưới một tháng. Nếu kéo dài hơn một tháng ph ả i đ ổ i sang ch ẩ n đoán bệnh tâm thần ph â n liệt. - Thông thường bệnh khỏi hoàn toàn trong vòng 2-3 tháng. 7.2. Kết luận về kh ả năng nhận thức, điều khiển hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật d â n sự năm 2015; căn cứ vào khả n ăng nhận thức và điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đối tượng giám định có một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) M ấ t khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: - Giai đoạn bệnh cấp tính . - Mức độ b ệ nh nặng. - Cơn xung động cảm xúc, hành vi. - Hoang tư ở ng và/ hoặc ả o giác trực tiếp chi phối. b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc kh ả năng điều khi ể n hành vi (có khó khăn trong nhận thức, l à m chủ hành vi ở các vụ việc dân sự): - Giai đoạn bệnh thuyên gi ả m. - Mức độ bệnh vừa và nhẹ. c) Đủ kh ả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi: Giai đoạn bệnh ổn định. 8. Hưng cảm nhẹ (F30.0) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu t à i liệu, kết hợp quá trình theo dõ i , thăm kh á m đối tượng giám đ ị nh; các d ấ u hiệu lâm sàng, cận l â m sàng v à mức độ m ắ c bệnh/không mắc bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ th ể liê n quan đến đ ố i tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định ph ả i trả l ời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng c ầ u hoặc của yêu cầu giám định và được lập thành v ă n bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu c ó gi á m định viên không thống nhất thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quyền đ ộc l ậ p đ ưa ra ý kiến b ảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đ ó . 8. 1. K ế t luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ t iêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các r ối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn c ứ Thông tư số 22/2019/TT-B Y T ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trư ở ng Bộ Y t ế quy định t ỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ thể sử dụng trong gi á m đị nh pháp y , giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định x á c định đố i tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, r ố i loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm th ầ n, rối loạn tâm thần gì (mã bệnh)? Tình trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán: - Cảm xúc: khí sắc tăng nhẹ dai dẳng không tương xứng với hoàn c ả nh; không đ á p ứng để chẩn đoán bệnh F30.1, F30.2 hay F34. - Tư duy nhịp nhanh. - Tăng hoạt động, hoạt động thái quá, thích can thiệp vào công việc của mọi người, t ă ng tình dục, su ồ ng sã, dễ chan hòa khoái cảm nhưng có thể tr ở nên cáu k ỉ nh, tự phụ và thô l ỗ . - Gi ả m tập trung chú ý. - Gi ả m nhu cầu giấc ngủ. - Các bất thường về khí sắc v à tác phong dai dẳng (kéo dài nhiều ngày) không th ể đưa vào rối loạn của bệnh k hí sắc chu kỳ (F34.0). 8.2. Kết luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật d â n sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm , đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đối tượng giám định c ó một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đây : a) Mất kh ả n ă ng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khi ể n hành vi: Hưng cảm nhẹ không gây m ấ t khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi . b) Hạn chế khả n ă ng nhận thức v à / hoặc kh ả năng điều khiển hành vi (c ó khó khăn trong nhận thức, l à m ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự); Giai đoạn bệnh cấp tính. c) Đ ủ kh ả năng nhận thức và khả năng điều khi ể n hành vi: - Giai đoạn bệnh thuyên gi ả m. - Giai đoạn bệnh ổ n định. 9. Rối loạn cảm xúc lưỡng cực, hiện tại giai đoạn hỗn hợp (F31.6) Căn cứ vào : kết quả nghiên c ứ u tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ mắc bệnh/không mắc bệnh của từng đối tượng giám định, từng v ụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đưa ra kết luận gi á m định. K ế t luận giám đị nh phải trả lời đ ầ y đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định v à được lậ p thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu c ó giám định viên không thống nhất thì ghi r õ ý kiến của giám định viên đ ó. Giám định viên có quy ề n độc lập đưa ra ý kiến b ả o lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật v ề kết luận đ ó . 9. 1 . Kết luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành c ủ a t ổ chức Y tế Th ế giới về các rối loạn tâm th ầ n và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm th ầ n giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) C ó bệnh tâm thần, r ố i loạn tâm th ầ n hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần gì (mã bệnh)? T ì nh trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Đ ủ tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn c ả m xúc lưỡng cực bi ể u hiện lâm sàng người bệnh đã có ít nhất một giai đoạn rối loạn c ả m xúc hưng cảm, hưng cảm nhẹ hoặc h ỗ n hợp trong quá khứ và hiện tại các triệu chứng của giai đoạn tr ầ m cảm và hưng cảm thay thế nhau và cách nhau bằng nh ữ ng thời kỳ khí s ắ c bình thường. - Các biểu hiện của hưng cảm nhẹ: đáp ứng các tiêu chuẩn của mục hưng cảm nhẹ F30.0 . - Các biểu hiện của giai đoạn hưng cảm không có các triệu chứng loạn thần F30.1. - Các bi ể u hiện của giai đoạn trầm c ả m nhẹ F32.0 hoặc giai đoạn trầm cảm vừa F32.1. - Trong giai đoạn bệnh các triệu chứng hưng c ả m, hưng cảm nhẹ, tr ầ m c ả m nhẹ hoặc trầm cảm vừa có thể thay thế nhau nhanh chóng từ ngày này sang ngày khác, từ giờ này sang giờ khác . V à giai đ oạn này k é o d à i ít nhất 2 tuần. 9.2. K ế t luận về kh ả n ă ng nhận thức, điều kh iể n hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức v à điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nh ận thức, điều khiển hành vi sau đây: a) Mất khả n ă ng nhận th ứ c và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: - Giai đoạn bệnh cấp t í nh. - Giai đoạn bệnh ở mức độ nặng. - Trạng thái kích động tâm th ầ n vận động . - Giải tỏa b ả n năng tình dục (trong trường hợp phạm tội về tình dục). b) Hạn chế khả năng nhận thức v à / hoặc kh ả năng điều khiển hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi ở các vụ việc d â n sự): - Giai đoạn bệnh thuyên gi ả m. - Giai đoạn bệnh ở mức độ vừa và nhẹ. c) Đ ủ kh ả năng nhận thức và kh ả năng điều khiển hành vi: Giai đoạn bệnh ổn định . 10. Rối loạn cảm xúc lưỡng cực, hiện tại thuyên giảm (F31.7) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các d ấ u hiệu lâm s à ng, cận lâm s à ng và mức độ m ắ c bệnh/không mắc bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định phải trả lời đầy đủ các nội dun g của Quyết định trưng c ầ u hoặc của yêu c ầ u giám định và được lập th à nh v ă n b ả n. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp n ế u có giám định viên không thống nhất th ì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quyền độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 10.1. Kết luận theo tiêu chuẩn y học : Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn c ứ Thôn g tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm th ầ n, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần gì (mà bệnh)? Tình trạng tâm th ầ n trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đo á n: - Đ ủ tiêu chuẩn để chẩn đo á n rối loạn cảm xúc lưỡng cực. - Hiện tại các biểu hiện trong tiền s ử bệnh k ể trên không có một rối loạn nào đặc trưng cho một th ể bệnh riêng l ẻ . Các rối loạn cảm xúc hưng c ả m nhẹ, trầm cảm nhẹ hoặc hỗn hợp đ ã thuyên giảm trong nhiều tháng. 10.2. K ế t luận về kh ả n ă ng nhận thức, điều khi ể n hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; c ă n c ứ vào khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đ ố i tượng giám định có một trong các tình trạng nh ậ n thức, điều khiển hành vi sau đây: a) Mất kh ả n ăn g nhận thức v à / hoặc điều khiển hành vi: Rối loạn cảm xúc lư ỡ ng cực hiện tại giai đoạn bệnh thuyên gi ả m F31.7 không gây mất kh ả năng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi. b) Hạn chế kh ả năng nhận thức v à / hoặc điều khiển hành vi: Giai đoạn bệnh tiến triển. c) Đ ủ khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi: Giai đoạn bệnh thuyên giảm hoặc ổn định. 11. Giai đoạn trầm cảm nhẹ (F32.0) Căn cứ vào: kết qu ả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ m ắ c bệnh/không mắc bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đ ế n đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đ ưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định phải trả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định và đ ược lập thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đề u phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không thống nhất thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đ ó. Giám định viên c ó quyền độc lập đưa ra ý kiến bảo l ưu kết luận của m ì nh và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đ ó. 11.1. Kết luận theo tiêu chuẩn y học Căn cứ tiêu chu ẩ n ch ẩ n đoán của Tổ chức y tế Thế giới về các RLTT và hành vi hiện hành (ICD- 10 ), căn cứ thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28.8.2019 của Bộ trư ở ng Bộ Y tế quy định t ỷ lệ phần trăm tổn thương cơ th ể s ử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm th ầ n. Giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng: a) Họ và tên b) Có bệnh tâm thần, RLHV hay không? Bệnh tâm th ầ n, RLTT gì (mã bệnh), tình trạng t â m thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc. c) Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán: - Có ít nhất 2 trong 3 triệu chứng sau: + Khí sắc trầm. + M ấ t quan tâm và thích thú. + Mệt mỏi và giảm hoạt động. - Có ít nhất 2 trong 7 các triệu chứng khác sau: + Giảm sút sự tập trung và s ự chú ý. + Giảm sút tính tự trọng v à lòng tự tin. + Có ý tư ở ng b ị tội và không xứng đ áng. + Nhìn vào tương lai ả m đạm và bi quan. + Có ý tưởng và hành vi tự h ủ y hoại hoặc tự sát. + R ố i loạn giấc ngủ. + Ăn ít ngon miệng. - Các triệu ch ứ ng trên kéo dài ít nhất 2 tuần. 1 1.2. K ế t luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi Căn c ứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật d â n sự năm 2015; căn cứ vào kh ả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi c ủ a đối tượng giám định trong t ừng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đ ối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đ â y: a) Mất khả năn g nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi: Giai đoạn trầm cảm nhẹ không gây mất khả năng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi. b) Hạn chế khả n ă ng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi: Giai đoạn bệnh tiến triển. c) Đủ khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi: - Giai đoạn bệnh thuyên gi ả m. - Giai đoạn bệnh ổn định. 12. Giai đoạn trầm cảm vừa (F32.1) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi , thăm khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ mắc bệnh/không mắc bệnh của từng đố i tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định , giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đ ưa ra kết luận giám định. Kết luận gi á m định phải trả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng c ầ u hoặc của yêu cầu giám định và được lập thành v ă n bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp n ế u có giám định viên không thống nhất th ì ghi r õ ý kiến của giám đ ị nh viên đó. Giám định viên có quy ề n đ ộc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 12.1. K ế t luận theo tiêu chuẩn y học Căn cứ tiêu chuẩn chẩn đoán của Tổ chức y t ế Th ế giới về các RLTT và hành vi hiện hành (ICD -10 ), căn cứ thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28.8.2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ ph ầ n tr ă m t ổ n thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần. Giám định viên tham gia giám định x á c định đối tượng: a) Họ và tên b) Có bệnh tâm thần, RLH V hay không? Bệnh tâm thần, RLTT g ì (mã bệnh), tình trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc. c) Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán: - Có ít nhất 2 trong 3 triệu ch ứ ng chính sau; + Khí sắc trầm + M ấ t quan t â m và thích thú + Mệt m ỏ i và giảm hoạt động - Có ít nh ấ t 3 trong 7 triệu chứng khác sau: + Gi ả m sút sự tập trung và sự chú ý + Giảm sút tính tự trọng v à lòng tự tin + Có ý tưởng bị tội và không xứ ng đáng + Nh ì n vào tương lai ả m đạm và bi quan + Có ý tưởng hành vi tự h ủ y hoại hoặc tự sát + Rối loạn giấc ngủ + Ăn ít ngon miệng - Các triệu chứng trên kéo d à i ít nh ấ t 2 tuần 12.2. K ế t luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả n ă ng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đ ặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và x á c định đ ối tượng giám định có một trong các tình trạng nh ậ n thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) Mất kh ả năng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi: Giai đoạn trầm cảm vừa không gây mất khả năng nhận thức v à / hoặc điều khiển hành vi. b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc điều khi ể n hành vi: Giai đoạn bệnh tiến tri ể n. c) Đ ủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: - Giai đoạn bệnh thuyên giảm. - Giai đoạn bệnh ổn định. 13. Rối loạn trầm cảm tái diễn, hiện tại thuyên giảm (F33.4) Căn cứ vào: kết quả nghiên c ứ u tài liệu, kết hợp qu á tr ì nh theo d õ i, thăm khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng v à mức đ ộ m ắ c bệnh/không m ắ c bệnh của t ừ ng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đ ố i tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra kết luận giám định. K ế t luận giám đị nh phải trả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu c ầ u giám định và được lập thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào k ế t luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên kh ô ng th ố ng nhất thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đ ó . Giám định viên có quyền độc lập đưa ra ý kiến b ả o lưu kết luận của m ì nh và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đ ó. 13.1. K ế t luận theo tiêu chuẩn y học Căn cứ tiêu chuẩn chẩn đoán của Tổ chức y tế Thế giới về các RLTT v à hành vi hiện hành (ICD-10), căn cứ thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28.8 . 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y t â m thần. Giám định viên tham gia giám đị nh xác định đối tượng: a) Họ và tên b) Có bệnh tâm thần , RLHV hay không? Bệnh tâm th ầ n, RLTT gì (mã bệnh), tình trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc. c) Tiêu chuẩn chẩn đo án : - Rối loạn lặp đ i lặp lại những giai đoạn trầm cảm đã được xác định như giai đoạn trầm cảm nhẹ (F32.0), giai đoạn trầm cảm vừa (F32.1) hoặc giai đoạn trầm c ả m nặng (F32.2). - Trước đ ó không có giai đoạn độ c lập tăng khí sắc và tăng hoạt động có đủ tiêu chuẩn cho một cơn hưng cảm (F30.0, F30.1 và F30.2) và không phải do tác dụng của thu ố c ch ố ng tr ầ m cảm g â y nên. - Thời gian kéo d à i c ủa các triệu chứng t ố i thiểu là 2 tuần và phải cách nhau nhiều tháng không có rối loạn khí s ắ c đáng kể. - Hiện tại không đủ tiêu chuẩn chẩn đoán cho một giai đoạn trầm cảm ở b ấ t kỳ mức độ nào. - Có thể có hoặc không có các triệu ch ứ ng cơ thể kèm theo. 1 3.2. Kết luận về khả năng nhận thức , điều khiển hành vi Căn cứ Bộ luật hình sự n ă m 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khi ể n hành v i của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định c ó một trong các t ì nh tr ạ ng nh ậ n thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi: Rối loạn trầm cảm tái diễn, hiện tại thuyên giảm (F33.4) không gây mất khả năng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi. b) Hạn ch ế khả năng nhận thức và hoặc điều khiển hành vi: Giai đoạn bệnh tiến triển. c) Đ ủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: - Giai đoạn bệnh thuyên giảm . - Giai đo ạ n b ệ nh ổ n đ ị nh. 14. Khí sắc chu kỳ (F34.0) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo d õ i, th ă m kh á m đối tượng giám định: các dấu hiệu l âm sàng, cận l â m s à ng và mức độ m ắ c bệnh/không m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đ ến đ ối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra k ế t luận giám định. Kết luận giám định ph ả i tr ả l ờ i đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định v à được lập th à nh văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký v à o kết luận giám định. Trường hợp nếu c ó giám định viên không th ố ng nh ấ t thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quy ề n độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 1 4.1. K ế t luận theo ti ê u chuẩn y học Căn cứ tiêu chuẩn chẩn đoán của Tổ chức y t ế Thế giới về các RLTT và hành vi hiện hành (ICD-10), căn cứ th ô ng t ư số 22/2019/TT-BYT ngày 28.8.2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ ph ầ n tr ă m t ổ n thương cơ th ể s ử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần. Giám định viên tham gia giám định xác định đ ố i tượng: a) Họ v à tên b) C ó bệnh tâm thần, RLHV hay không? Bệnh tâm thần, RLT T gì (mã bệnh), tình trạng tâm th ầ n t rước, trong và sau khi x ả y ra vụ việc. c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Khí sắc giảm nhưng không đủ tiêu chuẩn để chẩn đoán một giai đoạn trầm c ả m đi ể n hình (F32-). - Kh í sắc t ă ng, hưng ph ấ n nhưng không đủ tiêu chu ẩ n ch ẩ n đoán một giai đoạn hưng cảm điể n hình (F30-) . - Trạng thái kh í s ắ c không ổn định, thường xuyên thay đổi và k é o dài. - Đôi lúc kh í sắc có thể bình thường và ổn định trong nhiều tháng liên tục . - Bệnh thường kh ở i phát sớm ở tuổi thành niên và kéo d à i nhiều năm. 14.2. K ế t luận về kh ả nă ng nhận thức, điều khi ể n hành vi Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đây : a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi: Khí sắc chu kỳ không g â y m ấ t khả năng nhận thức v à / hoặc điều khiển hành vi. b) Hạn ch ế kh ả năng nhận thức v à / hoặc điều khiển hành vi: - Giai đoạn bệnh tiến triển. - Giai đoạn bệnh thuyên gi ả m. c) Đ ủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: Giai đoạn bệnh ổn định. 15. Rối loạn hoảng sợ (F41.0) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, th ă m khám đối tượng giám định: các d ấ u hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ mắc bệnh/không m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đ ế n đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định phải trả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định tr ư ng cầu hoặc của yêu cầu giám định và được lập thành v ă n b ả n. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu c ó giám định viên không thống nhất thì ghi rõ ý kiến của giám đị nh viên đó . Giám định viên có quyền độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của m ì nh và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 15. 1 . K ết luận theo tiêu chuẩn y học : Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đ oán hiện hành của T ổ ch ứ c Y t ế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (IC D -10), căn cứ Th ô ng tư s ố 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của B ộ trư ở ng Bộ Y t ế quy định t ỷ lệ phần trăm tổn thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm th ầ n hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần g ì (m ã bệnh)? Tình trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán: - Có đầy đ ủ biểu hiện của 1 cơn hoảng sợ điển hình, bao gồm: + Có các cơn tái diễn ho ả ng sợ không khu trú vào bất kỳ hoàn cảnh hoặc tình huống đặc biệt nào. + Các triệu chứng bắt đ ầ u đột ngột phổ biến là đánh trống ngực, đau ngực, cảm giác bị choáng, chóng mặt v à giải th ể nhân cách hoặc tri giác sai thực tại. + Luôn c ó mối sợ thứ phát, sợ chết, sợ m ấ t tự ch ủ hoặc sợ điên. + Trong cơn ho ả ng sợ thường c ó biểu hiện sợ h ã i và các triệu ch ứ ng thần kinh tự trị mạnh dần lên, dẫn đ ến vội vã chạy thoát ra khỏi bất kỳ ch ỗ nào mà họ đang ở. + Có thể có bi ể u hiện né tránh các hoàn cảnh gây ra cơn hoảng sợ trước đó . + Các cơn có thể chỉ kéo dài vài phút, đôi khi dài hơn; tần số các cơn và tiến triển của triệu chứng không ổn định. - Nhiều cơn ho ả ng sợ xảy ra tr o ng thời gian khoảng 1 tháng, với t ính chất: + Cơn xuất hiện trong hoàn c ả nh không có nguy hiểm về mặt khách quan . + Cơn không khu trú vào hoàn cảnh được biết trước v à không lường trước được. + Gi ữ a các cơn bệnh nhân tương đ ố i thoát khỏi các triệu ch ứ ng lo âu (mặc dù lo âu đi trước là phổ biến). 1 5.2. K ết luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi: C ă n cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào kh ả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đ ố i tượng giám định có một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: Rối l oạn hoảng sợ mức độ nặng và cơn ho ả ng sợ ảnh hư ở ng trực tiếp đến hành vi. b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều kh iể n hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi ở các vụ việc dân sự): Rối loạn ho ả ng sợ mức độ trung bình. c) Đủ khả năng nhận thức và kh ả năng điều khi ể n hành vi: Ngo à i cơn hoảng sợ. 16. Rối loạn lo âu lan tỏa (F41.1) Căn cứ vào: kết quả nghiên c ứ u tài liệu, kết hợp quá trình theo d õ i, thăm khám đối tượng giám định; các dấ u hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ m ắ c bệnh/khôn g m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, t ừ ng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra kết luận giám định. K ế t luận giám định ph ả i trả lời đầy đ ủ các nội dung của Quyết định trưng c ầ u hoặc của yêu cầu giám định và được lập thành v ă n bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký v à o kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không thống nh ất thì ghi r õ ý kiến của giám định viên đó. Gi á m định viên có quyền đ ộc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 16.1. Kết luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chu ẩ n ch ẩ n đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các r ố i loạn tâm th ầ n và hành vi (ICD- 10 ), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định t ỷ lệ phần tr ă m tổn thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ v à tên; b) Có bệnh tâm th ầ n, rối loạn t â m thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm th ầ n gì (m ã bệnh)? Tình trạng t â m thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chu ẩ n chẩn đoán: - Sợ hãi (lo lắng về bất hạnh trong tương lai, cảm giác “dễ cáu”, khó tập trung...). - Căng thẳng vận động (bồn chồn, đứng ngồi không yên, đau căng đầu, run chân tay, không có kh ả năng thư giãn) . - Hoạt động quá mức thần kinh tự trị (đầu óc trống rỗng, ra mồ hôi, mạch nhanh, th ở g ấ p, khó chịu v ù ng thượng vị, chóng mặt...). - Sự lo âu - sợ hãi là biểu hiện chính, ch ủ y ế u, nguyên phát dẫn đến phản ứng sợ sệt quá m ứ c. - Bệnh thường kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng và thường liên quan tới stress môi trường mạn tính. 16.2. Kết luận về kh ả n ă ng nhận thức, điều khiển hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào kh ả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đối tượng giám định c ó một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đây: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc kh ả năng điều khiển hành vi: Rối loạn lo âu lan tỏa (F41.1) không gây mất khả năng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi. b) Hạn chế kh ả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành v i (có khó khăn trong nhận thức, l à m chủ hành vi ở các vụ việc dân sự): - Giai đoạn bệnh tiến triển. - Bệnh mức độ nặng. c) Đủ khả năng nhận thức và kh ả năng điều khi ể n hành vi: - Giai đoạn bệnh thuyên giảm hoặc ổn định. - Bệnh mức độ vừa hoặc nhẹ. 17. Phản ứng trầm cảm ngắn (F43.20) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo d õi , th ăm khám đối tượng giám định ; các dấu hiệu l âm sàng, cận l â m sàng và m ứ c độ m ắ c bệnh/không m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám đ ị nh, giám định viên tham gia giám định t hả o luận, đ ưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định ph ả i tr ả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của y ê u cầu giám đị nh và được lập thành văn bản . Giám định viên tham gia giám định đều ph ả i ký vào kết luận giám đ ị nh. Trường hợp nếu có giám định viên không thống nh ấ t th ì ghi rõ ý kiến của giám định viên đ ó . Giám định vi ê n có quyền độc l ập đưa ra ý kiến b ả o lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đ ó. 17.1. K ế t luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Ti ê u chuẩn ch ẩ n đo á n hiện hành của Tổ chức Y tế Th ế giới về các r ối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư s ố 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y t ế quy định tỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh t â m thần, rối loạn tâm thần gì (mã bệnh)? T ì nh trạng tâm thần trước, trong và sau khi x ả y ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Đ ủ tiêu chuẩn chẩn đoán các r ố i loạn sự thích ứng (F43.2-). - Đủ tiêu chuẩn chẩn đoán giai đoạn trầm c ả m nhẹ (F32.0). + Có ít nhất 2 trong 3 triệu chứng sau: * Khí s ắ c trầm. * Mất quan tâm và thích thú. * Mệt mỏi và giảm hoạt động. + Có ít nhất 2 trong 7 triệu chứng khác sau: * Giảm sút sự tập trung và sự chú ý. * Giảm sút tính tự trọng và lòng tự tin. * Có ý tưởng bị tội và không xứng đáng. * Nhìn vào tương lai ảm đạm và b i quan. * Có ý tư ở ng và hành vi tự hủy hoại hoặc tự sát. * Rối loạn giấc ng ủ . * Ăn ít ngon miệng. - Trạng thái trầm cảm nhẹ nhất thời, kéo dài không qu á một tháng. 1 7.2. K ế t luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự n ă m 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả n ă ng nhận thức và điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đây: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc kh ả năng điều khi ể n hành vi: Phản ứ ng trầm cảm ngắn (F43.20) không gây mất kh ả n ă ng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi. b) Hạn chế khả năng nhận thức v à / hoặc khả năng điều khiển hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự): Giai đoạn bệnh tiến triển. c) Đủ khả n ă ng nhận thức và khả năng điều khi ể n hành vi: - Giai đoạn bệnh thuyên gi ả m. - Giai đ oạn bệnh ổn định. 18. Phản ứng trầm cảm kéo dài (F43.21) C ă n c ứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm kh á m đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận l â m sàng và mức đ ộ m ắ c bệnh/không mắc bệnh của từng đ ối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đ ế n đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định phải trả lời đầy đ ủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định và được lập th à nh văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều ph ả i ký v à o kết luận giám định. Trường hợp n ế u có giám định viên không thống nh ấ t th ì ghi rõ ý kiến c ủ a giám định viên đó. Giám định viên có quyền đ ộc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của m ì nh và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 18.1. K ế t luận theo tiêu chu ẩ n y học: Căn cứ Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Th ế giới về các rối loạn t â m thần và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y t ế quy định tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) C ó bệnh tâm thần, rối loạn tâm th ầ n hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần gì (m ã bệnh)? T ì nh trạng tâm th ầ n trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Đ ủ tiêu chuẩn chẩn đoán các rối loạn sự thích ứn g (F43.2-). - Đủ tiêu chuẩn chẩn đoán giai đ oạn trầm cảm nhẹ (F32.0). + Có ít nhất 2 trong 3 triệu chứng sau: * Khí sắc tr ầ m. * Mất quan tâm và thích thú. * Mệt m ỏ i và giảm hoạt động. + C ó ít nh ấ t 2 trong 7 triệu chứng khác sau: * Giảm sút sự tập trung và sự chú ý. * Giảm sút tính tự trọng và lòng tự tin. * Có ý tư ở ng bị tội và không xứng đáng. * Nhìn vào tương lai ảm đạm và bi quan. * Có ý tưởng và hành vi t ự h ủ y hoại hoặc tự sát. * R ố i loạn giấc ngủ. * Ăn ít ngon miệng. - Trạng thái trầm cảm nhẹ xảy ra đáp ứng một hoàn cảnh gây stress k é o dài nhưng trong thời gian không quá 2 năm. 1 8.2. Kết luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật d â n sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám đị nh trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đ ối tượng giám định c ó một trong các tình trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đ â y: a) Mất kh ả năng nhận thức và/ hoặc khả n ă ng điều khiển hành vi: Ph ả n ứng trầm cảm kéo dài (F43.21) không gây mất khả năng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi . b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc kh ả năng điều khiển hành vi (có khó kh ă n trong nhận thức, l à m ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự): Giai đ oạn bệnh tiến triển. c) Đ ủ kh ả năng nhận thức và kh ả năng điều khi ể n hành vi: - Giai đoạn bệnh thuyên giảm. - Giai đoạn bệnh ổ n định . 19. Phản ứng hỗn hợp lo âu và trầm cảm (F43.22) Căn cứ vào: kết quả nghiên c ứ u tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các d ấ u hiệu lâm sàng, cận lâm sàng v à mức độ mắc bệnh/không m ắ c bệnh của từng đ ố i tượng giám định, từng vụ việc cụ th ể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra k ế t luận giám định. Kết luận giám định ph ả i trả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định tr ư ng cầu hoặc của yêu cầu gi ám định và được l ậ p thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều ph ả i ký vào kết luận giám định. Trường hợp n ế u có g iám định viên không th ố ng nh ấ t th ì ghi rõ ý kiến của giám định viên đ ó. Giám định viên c ó quyền độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 19. 1 . Kết luận theo tiêu chuẩn y học : Căn cứ Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Th ế giới về các rối loạn tâm thần v à hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trư ở ng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y t â m thần giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ v à tên; b) Có bệnh t â m thần, rối loạn lâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm th ầ n gì (mã bệnh)? T ì nh trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đo á n: - Đ ủ tiêu chuẩn chẩn đoán các rối loạn sự thích ứng (F43.2-). - Các triệu chứng trầm cảm và lo â u nổi trội, nhưng ở mức độ không cao h ơn những triệu chứng đặc hiệu cho rối loạn lo âu và trầm c ả m h ỗ n hợp biệt định (F41.2) hoặc các rối loạn lo â u h ỗ n hợp khác (F4 1 .3). - Thông thường bệnh bắt đ ầu trong vòng một tháng (dưới 3 tháng) sau khi xảy ra sự kiện gây Stress hoặc sự thay đổi trong đời sống. - Các triệu chứng không t ồ n tại dai d ẳ ng qu á 6 tháng sau kh i ng ừ ng sang ch ấ n hoặc không còn hậu quả của n ó . Nếu các triệu chứng dai d ẳ ng ngoài thời kỳ này, ch ẩ n đoán phải thay đ ổi theo bệnh c ả nh lâm sàng hiện c ó . 19.2. Kết luận về khả n ă ng nhận thức, điều khiển hành vi: C ăn c ứ Bộ luật hình sự n ă m 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác đị nh đ ối tượng giám định có một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đây: a) Mất kh ả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khi ể n hành vi: Phản ứng hỗn hợp lo âu và trầm cảm (F43.22) không gây mất khả năng nhận thức và/ hoặc điều khi ể n hành vi. b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khi ể n hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc d â n sự): - Giai đoạn bệnh tiến tr iể n. - Bệnh mức độ nặng. c) Đ ủ khả năng nhận thức và khả n ă ng điều khiển hành vi : - Giai đoạn bệnh thuyên gi ả m và ổn định. - Bệnh mức độ vừa và nhẹ. 20. Sững sờ phân ly (F44.2) Căn cứ vào: kết quả nghiên c ứ u t à i liệu, kết hợp quá trình theo dõi, th ă m kh á m đối tượng giám định; các d ấ u hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ m ắ c bệnh/không mắc bệnh của từng đ ố i tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đ ế n đ ố i tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định phải trả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định và được lập th à nh v ă n b ả n. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không th ố ng nh ấ t thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quyền độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 20. 1 . Kết luận theo tiêu chu ẩ n y học: Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các rối loạn tâm th ầ n và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ p hầ n trăm t ổ n thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm th ầ n giám định viên tham gia giám định xác định đ ố i tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm th ầ n gì (mã bệnh)? Tình trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đo á n: - Có đầy đ ủ tiêu chuẩn của một trạng thái sững s ờ : + Nằm hoặc ngồi bất động trong thời gian dài. + Không có hoặc gần như không c ó ngôn ngữ và vận động có mục đích. + C ó bi ể u hiện của rối loạn ý thức nhưng không gây mất ý thức. - Không có b ằ ng ch ứ ng của một rối loạn cơ thể hoặc rối loạn tâm thần khác gây ra sững sờ . - Bệnh xuất hiện sau sự kiện gây sang chấn về tâm lý. - Bệnh thường xuất hiện ở những người có nhân cách yếu hoặc “nhân cách nghệ sĩ yếu”. 20.2. Kết luận về kh ả năng nhận thức, điều khiển hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ v à o kh ả n ă ng nhận thức và điều khiển hành vi của đ ối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đây: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc kh ả năng điều khiển hành vi: S ữ ng s ờ phân ly (F44.2) không gây mất khả năng nhận thức, ch ỉ gây mất khả năng điều khi ể n hành vi trong các trường hợp: - Giai đoạn bệnh ti ế n triển. - Bệnh mức độ nặng. b ) Hạn ch ế khả n ă ng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi (có kh ó khăn trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự): - Giai đoạn bệnh thuyên giảm. - Bệnh mức độ vừa và nhẹ. c) Đủ kh ả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi: Giai đoạn bệnh ổn định. 21. Các rối loạn vận động phân ly (F44.4) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, th ă m khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm s à ng, cận lâm s à ng và mức độ mắc bệnh/không mắc bệnh của từng đ ố i tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định ph ả i trả lời đ ầ y đủ các nội dung của Quyết định tr ư ng c ầ u hoặc của yêu cầu giám định và được l ậ p thành văn bản. Giám định viên tham gia giám đị nh đều phải ký v à o kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không thống nhất thì ghi r õ ý kiến của giám định viên đó . Giám định viên có quy ề n đ ộc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của m ì nh và chịu trách nhiệm trước pháp luật v ề kết luận đó . 21.1. K ế t luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD- 10 ), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-B Y T ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ ph ầ n tr ă m tổ n thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y , giám định pháp y tâm th ầ n giám định viên tham gia giám định xác định đ ối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn t â m thần hay không? Bệnh tâm th ầ n, rối loạn tâm thần gì (m ã bệnh)? Tình trạng tâm thần trước, trong v à sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đo á n: - Có một trong các rối loạn vận động sau: + Mất kh ả năng cử động toàn bộ hoặc một phần của một chi hoặc nhiều chi. + Liệt có thể một phần với các c ử động yếu ớt hoặc chậm chạp hoặc liệt hoàn toàn. + Mất phối hợp (th ấ t điều) c ó th ể r õ rệt, đặc biệt ở chân đưa đến dáng đ i kỳ lạ hoặc kh ô ng c ó kh ả năng đứng đ ược, không đi đ ược. + Run rẩy hoặc rung một hoặc nhiều chi hoặc toàn bộ cơ th ể . + Vong hành, mất vận động, m ấ t tiếng, nói kh ó . + Loạn động hoặc liệt. - Không có bằng chứng của một rối loạn cơ thể hoặc rối loạn tâm thần khác gây ra r ố i loạn vận động. - Bệnh xuất hiện sau sự kiện gây sang chấn về tâm lý. - Bệnh thường xuất hiện ở những người có nhân cách yếu hoặc “nhân cách nghệ sĩ yếu” . 21.2. Kết luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành v i : Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ v à o khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong t ừn g thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đ ây: a) Mất khả n ăng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: Các rối loạn vận động phân ly (F44.4) không gây m ấ t khả năng nhận thức, ch ỉ gây m ấ t kh ả n ă ng điều khi ể n hành vi trong các trường hợp: - Giai đoạn bệnh tiến triển. - Bệnh mức độ nặng. b) Hạn ch ế kh ả năng nhận thức và/ hoặc kh ả năng điều khiển hành vi (có khó khăn tron g nhận thức, l à m ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự): - Giai đoạn bệnh thuyên giảm. - Bệnh mức độ vừa và nhẹ. c) Đủ kh ả năng nhận thức và kh ả năng điều khi ể n hành vi: Giai đoạn bệnh ổ n định. 22. Co giật phân ly (F44.5) Căn cứ vào : kết qu ả nghiên cứu t à i liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ m ắ c bệnh/không m ắ c bệnh của từng đ ố i tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đ ế n đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đ ưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định ph ả i tr ả lời đ ầ y đ ủ các nội dung của Quyết định tr ư ng cầu hoặc của yêu cầu gi ám định và được lập thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không thống nhất thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đ ó . Giám định viên có quyền độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của m ìn h và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 22.1. K ế t luận theo tiêu chuẩn y học: C ă n cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y t ế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-B Y T ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y t ế quy định tỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ v à tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần g ì (mã bệnh)? T ì nh trạng tâm thần trước, trong v à sau khi x ả y ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Cơn co giật với các đặc điểm sau: + Thường lên cơn lúc có người xung quanh. + Biết trước cơn và chuẩn bị tư thế n ằ m hay ngã. + Trong cơn vẫn c ó thể ph ả n ứng theo thái độ v à nhận xét của nh ữ ng người xung quanh, hiếm có cắn lư ỡ i, đái không tự chủ. + Cơn thường kéo dài, có th ể cắt cơn bằng kích thích mạnh hay ám thị. - Không c ó b ằng ch ứ ng của một r ố i loạn cơ th ể hoặc rối loạn tâm th ầ n khác gây ra cơn co giật. - Bệnh xuất hiện sa u sự kiện gây sang chấn v ề tâm lý. - Bệnh thường xuất hiện ở nh ữ ng người c ó nhân cách y ế u hoặc “nhân cách nghệ sĩ y ế u ” . 2 2 .2. K ết luận về kh ả n ă ng nhận thức, điều khiển hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả n ă ng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đ ối tượng giám định có một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đây: a) Mất kh ả năng nhận thức và/ hoặc kh ả năng điều khiển hành vi: Giai đoạn trong cơn co giật phân ly không m ấ t khả n ăn g nhận thức, ch ỉ mất khả năng điều khi ể n hành vi. b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc khả n ă ng điều khi ể n hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi ở các vụ việc dân sự): Kh ô ng gặp ở người bệnh co giật phân ly (F44.5). c) Đ ủ kh ả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi: Giai đoạn ngoài cơn co giật phân ly. 23. Các rối loạn phân ly (chuyển di) hỗn hợp (F44.7) Căn cứ v à o: kết qu ả nghiên c ứ u tài liệu, kết hợp quá trình theo d õ i, thăm khám đối tượn g giám định; các dấu hiệu lâm sàng, c ậ n l â m sàng và mức độ mắc bệnh/không m ắ c bệnh của t ừng đối tư ợ ng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định phải trả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định và được lập thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định . Trường hợp nếu có giám định viên không thống nh ấ t th ì ghi rõ ý kiến của giám định viên đ ó . Giám đ ị nh viên có quy ề n độc lập đưa ra ý kiến b ả o lưu kết luận của mình v à chịu trách nhiệm trước pháp luật về k ế t luận đó. 23. 1 . K ế t luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các rối loạn tâm thần v à hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y , giám định pháp y tâm th ầ n giám định viên tham g i a giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ v à tên; b) C ó bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần gì (mã bệnh)? Tình trạng tâm th ầ n trước, trong v à sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Trong bệnh c ả nh lâm s à ng xuất hiện đồng thời ít nhất từ 2 rối loạn phân ly trở lên biệt định từ mã F44.0 đến m ã F44.6. - Không có bằng ch ứ ng của một rối loạn cơ thể hoặc r ố i loạn tâm thần khác . - Bệnh xuất hiện sau sự kiện gây sang chấn về tâm lý. - Bệnh thường xuất hiện ở những người có nhân cách yếu hoặc “nhân cách nghệ s ĩ y ế u ” . 23.2. K ế t luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi: Căn cứ Bộ luật h ì nh sự năm 2015, Bộ luật dàn sự năm 2015; căn cứ vào kh ả năng nhận thức và điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đ ố i tượng giám định có một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) M ấ t khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: - S ữ ng s ờ phân ly (F44.2) không gây mất khả năng nhận thức, ch ỉ gây mất khả năng điều khi ể n h à nh vi trong c á c trường hợp: + Giai đoạn bệnh ti ế n triển. + Bệnh mức độ nặng. - Các rối l oạn vận động phân ly (F44.4) không gây mất khả n ă ng nh ậ n thức, ch ỉ gây mất khả năng điều khi ể n h à nh vi trong các trường hợp: + Giai đoạn bệnh t iế n triển. + Bệnh mức đ ộ nặng. - Giai đoạn trong c ơn co giật ph â n ly không mất khả năng nhận thức, ch ỉ mất khả năng điều khi ể n hành vi. b) Hạn chế khả n ă ng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi (có kh ó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi ở các vụ việc dân sự): Giai đoạn bệnh thuyên giảm (mức độ vừa và nhẹ). c) Đ ủ khả năng nhận thức và kh ả năng điều khiển hành vi: Giai đ oạn bệnh ổ n định. 24. Rối loạn cơ thể hóa (F45.0) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ mắc bệnh/không m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám đị nh th ả o luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định phải trả lời đầ y đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định và được lập thành văn bản . Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không th ố ng nh ấ t thì ghi r õ ý kiến c ủ a giám định viên đó. Giám định viên có quyền độc l ậ p đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của m ì nh và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 24.1. K ế t luận theo tiêu chu ẩ n y học: C ă n c ứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y t ế Th ế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi ( I CD-10), căn c ứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ng à y 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ th ể sử dụng tron g giám định pháp y, giám định pháp y tâm th ầ n giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần g ì (m ã bệnh)? T ì nh trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán: - Các triệu ch ứ ng cơ thể, chức năng nhiều loại, không hệ thống, tái diễn, thay đổ i theo trạng thái cảm xúc c ủ a người bệnh - Các triệu chứng có thể quy vào một bộ phận hay một hệ thống nào đ ó của cơ th ể như: Các cảm giác ở dạ dày, ruột, (đau , ói, ợ, nôn, bu ồ n nôn, vv...), c ả m giác ở da khác thườn g (n g ứa, cháy b ỏ ng, ngứa ran, tê cóng, đau đớn, vv ...). - Thường kèm theo trầm c ả m và lo âu . - Các triệu chứng trên thường xuyên thay đổi và kéo d à i ít nhất là 02 năm m à không tìm thấy b ằ ng chứng về bệnh cơ th ể . - Dai d ẳ ng từ chối chấp nhận lời khuyên hoặc trấn an của nhiều bác sỹ rằng không c ắ t nghĩa được các triệu chứng về mặt cơ th ể (bệnh nhân đòi h ỏ i được điều trị để ch ấ m dứt các triệu chứng). - Các triệu chứng của bệnh này gây ả nh hưởng đ ế n mối quan hệ của người bệnh với gia đì nh và x ã hội. 24.2. Kết luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của đ ối tượng giám định trong từng thời điểm, đ ặ c biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đối tượng giám định có một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều kh iể n hành vi sau đây: a) Mất kh ả n ă ng nhận thức v à / hoặc khả năng điều khiển hành vi: Rối loạn cơ th ể hóa (F45.0) không g â y mất kh ả năng nhận thức và/ hoặc điều khiển hành vi. b) Hạn chế kh ả năng nhận th ứ c và/ hoặc kh ả năng điều khi ể n hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự): - Giai đoạn bệnh ti ế n triển . - Bệnh mức độ nặng. c) Đủ khả năng nhận thức và khả n ă ng điều khiển hành vi: - Giai đoạn bệnh thuyên giảm hoặc ổn định. - Bệnh mức độ vừa và nhẹ. 25. Xu hướng tình dục quá mức (F52.7) Căn cứ vào: k ế t quả nghiên c ứ u t à i liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận l â m sàng và mức độ mắc bệnh/không m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, t ừ ng vụ việc cụ thể liên quan đ ế n đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra k ế t luận giám định. K ế t luận giám định phải tr ả lời đầy đ ủ các nội dung của Quyết định tr ư ng c ầu hoặc của yêu cầu giám đ ị nh và được lập thành v ă n b ả n. Giám định viên tham gia giám định đều ph ả i ký v à o kết luận giám định. Trư ờ ng hợp nếu có giám định viên không thống nhất thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quyền độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 25. 1 . Kết luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi ( I CD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trư ởn g Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y t â m thần giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ v à tên ; b) Có bệnh tâm th ầ n, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm th ầ n, rối loạn tâm th ầ n gì (m ã bệnh)? Tình trạng tâm th ầ n trước, tro ng và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Các xung động hoặc thôi thúc tình dục dai d ẳ ng lặp đ i lặp lại, không thể cư ỡ ng lại hoặc không th ể kiểm soát được đến mức bỏ bê ch ă m sóc sức khỏe cá nhân hoặc các hoạt động khác. - Tiếp tục thực hiện các hành vi tình dục lặp đi l ặ p lại bất chấp hậu qu ả bất lợi (ví dụ: gián đoạn quan hệ, hậu quả nghề nghiệp, tác động tiêu cực đến sức khỏe). - Xung động t ì nh dục gây ra tình trạng đau khổ cho cá nh â n hoặc suy giảm nghiêm trọng rõ rệt trong m ố i quan hệ giữa cá nhân với gia đình, xã hội, giáo dục, nghề nghiệp hoặc các lĩnh vực hoạt động quan trọng khác. - Bệnh xuất hiện ở c ả nam và nữ, thường là ở giai đoạn cuối tuổi vị thành niên hoặc đ ầ u tuổi trưởng thành. - X u hướng tình dục quá mức là thứ phát sau một rối loạn cảm xúc (F30 - F39) hoặc giai đoạn đầu của chứng sa sút trí tuệ (F00 - F03) thì không x ế p ở mã bệnh này. 25.2. K ết luận về khả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự n ă m 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức v à điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đ ố i tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) M ấ t khả n ă ng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khi ể n hành vi: - Giai đoạn bệnh cấp tính (mức độ nặng). - Hành vi liên quan đến hoạt động tình dục. b ) Hạn ch ế khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi (có kh ó khăn trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc d â n sự): Giai đoạn bệnh thu yê n giảm (m ứ c độ vừa v à nhẹ) . c) Đ ủ kh ả năng nhận thức và khả năng điều khi ể n hành vi: Giai đoạn bệnh ổn định . 26. Các rối loạn tâm thần và hành vi nhẹ, kết hợp với thời kỳ sinh đẻ, không phân loại ở nơi khác (F53.0) Căn cứ vào: kết quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các d ấ u hiệu lâm sàng, cận lâm s à ng và mức độ m ắ c bệnh/kh ô ng m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tư ợ ng giám định, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đưa ra kết luận giám định. K ế t luận giám định ph ả i trả lời đầy đ ủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu c ầ u giám định và đ ược lập thành v ă n bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào k ế t luận giám định . Trường hợp nếu c ó giám định viên không th ố ng nhất thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám đị nh viên có quy ề n độc lập đ ưa ra ý kiến b ả o lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về k ế t luận đ ó . 26.1. K ế t luận theo tiêu chu ẩ n y học: Căn cứ Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ t rư ởng Bộ Y t ế quy định tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ th ể s ử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn t â m th ầ n g ì (m ã bệnh)? T ì nh trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Bệnh xuất hiện trong vòng 6 tuần từ khi sinh đẻ. - Các r ố i loạn tâm thần thường gặp là các rối loạn cảm xúc, đáp ứng đ ủ tiêu chuẩn chẩn đoán cho một trong các r ố i loạn từ F30 đến F39. - Mức độ bệnh nhẹ. - Các triệu ch ứ ng trên kéo d à i ít nhất 2 tuần. - Không c ó bằng chứng về r ố i loạn tâm th ầ n hoặc rối loạn cơ thể trước đó . 26.2. K ế t l uận về khả năng nhận thức, điều khi ể n hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật d â n sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức v à điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận và xác định đối tượng giám định c ó một trong các tình trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đây: a) M ất khả năng nhận thức và/ hoặc khả n ă ng điều khiển h à nh vi: Các rối loạn tâm thần và hành vi nhẹ, kết hợp với thời kỳ sinh đ ẻ , không phân loại ở nơi khác (F53.0) không gây mất khả năng nhận thức v à / hoặc điều khiển hành vi. b) Hạn chế kh ả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khi ể n hành vi (có khó kh ă n trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các v ụ việc dân sự): Giai đoạn bệnh ti ế n triển. c) Đ ủ kh ả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi: Giai đ oạn bệnh thuyên giảm hoặc ổ n định. 27. Các rối loạn tâm thần và hành vi nặng, kết hợp với thời kỳ sinh đẻ, không phân loại ở nơi khác (F53.1) Căn cứ v à o: kết quả nghiên c ứ u t à i liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng v à mức độ mắc bệnh/không m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định ph ả i tr ả lời đầy đ ủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định và được lập thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không thống nhất thì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quy ề n độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu k ế t luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật v ề kết luận đó. 27.1. Kết luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn cứ Th ô ng tư số 22/2019/TT-B Y T ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định t ỷ lệ phần trăm t ổ n thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y, giám địn h pháp y tâm th ầ n giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, r ố i loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, r ố i loạn tâm th ầ n gì (mã bệnh)? Tình trạng tâm thần trước, trong và sau khi x ả y ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đoán: - Bệnh xuất hiện trong vòng 6 tuần từ khi sinh đ ẻ . - Các rối loạn tâm thần thường gặp là các rối loạn cảm xúc, đáp ứng đủ tiêu chuẩn chẩn đoán cho một trong các r ố i loạn từ F30 đến F39. - Các triệu chứng trên kéo dài ít nhất 2 tuần. - Không có b ằ ng chứng về rối loạn tâm thần hoặc rối loạn cơ th ể trước đó. 27.2. K ế t luận về kh ả n ă ng nhận thức, điều khiển hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đây : a) Mất kh ả n ă ng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: - Giai đoạn bệnh cấp tính (bệnh ở mức đ ộ nặng). - Giai đoạn hưng cảm (có hoặc không có các triệu ch ứ ng loạn th ầ n). - Giai đoạn trầm cảm nặng (có hoặc không có các triệu chứng loạn th ầ n). - Do hoang tưởng v à / hoặc ả o giác chi ph ố i. - C ơ n xung động trầm cảm. - Trạng thái kích động tâm thần vận động. b) Hạn chế kh ả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự): Giai đoạn bệnh thuyên gi ả m (mức độ vừa và nhẹ). c) Đủ khả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi: Giai đoạn bệnh ổn định. 28. Biến đổi nhân cách kéo dài sau trải nghiệm sự kiện bi thảm (F62.0) Căn cứ v à o: kết qu ả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, th ă m khám đối tượng giám định: các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ mắc bệnh/kh ô ng m ắ c bệnh của t ừn g đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đến đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám đị nh thảo luận, đưa ra kết luận giám định. K ế t luận giám định phải trả lời đ ầ y đủ các nội dung của Quyết định trưng c ầ u hoặc của yêu c ầ u giám định và được lập thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều phải ký v à o kết luận giám định. T rư ờng hợp nếu có giám định viên không th ố ng nhất thì ghi r õ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên c ó quy ề n độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của m ì nh và chịu trách nhiệm trước pháp luật về k ế t luận đó. 28. 1 . Kết luận theo tiêu chu ẩn y học: Căn cứ Tiêu chu ẩ n ch ẩ n đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trư ở ng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm th ầ n giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm th ầ n, rối loạn tâm thần gì (m ã bệnh)? Tình trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn chẩn đ oán: - C ó sự chịu đựng stress bi th ả m cực mạnh k é o dài những hoàn c ả nh đe dọa cuộc s ố ng nh ư : sự tr a t ấ n, thảm họa, hoàn c ả nh con t i n, khả năng s ắ p bị gi ế t... - Có các bi ể u hiện sau: + Có th á i đ ộ ngờ vực hoặc thù địch với thế giới. + Có biểu hiện xa lánh xã hội. + Cảm giác trống r ỗ ng và vô vọng. + Luôn có c ả m giác bị đe dọa. + Tách rời thực tại. - Các triệu ch ứ ng này kéo dài ít nhất 2 năm, xuất hiện sau khi có sự trải nghiệm stress bi thảm. - Không phải là một rối loạn nhân cách đặc hiệu xuất hiện trước đó hoặc hậu qu ả của một t ổ n thương não hay bệnh não gây nên. 28.2. K ế t luận về kh ả năng nhận thức, điều khi ể n hành v i : C ă n c ứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều khi ể n hành vi sau đây: a) Mất khả năng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: - Trong cơn xung động. - Biến đ ổ i nhân cách nặng. b) Hạn chế kh ả n ă ng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự): - Biến đ ổ i nhân cách mức độ vừa. - Biến đ ổi nhân cách mức độ nhẹ nh ư ng bị ả nh hư ở ng bởi yếu tố kích thích (bị kích động, bị xúi giục,...). c) Đủ kh ả năng nhận thức và kh ả năng điều khi ể n hành vi: biến đ ổ i nhân cách mức độ nhẹ. 29. Biến đổi nhân cách kéo dài sau bệnh tâm thần (F62.1) Căn cứ vào: kết quả nghiên c ứ u tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, thăm khám đối tượng giám định; các dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng và mức độ m ắc bệnh/không mắc bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đ ế n đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định thảo luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định ph ả i trả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu cầu giám định và được lập thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều ph ả i ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không thống nhất thì ghi rõ ý kiến của gi á m định viên đó. Giám đ ị nh viên c ó quyền độc lập đưa ra ý kiến bảo lưu kết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 29. 1 . K ế t luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các rối loạn tâm thần v à hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trư ở ng Bộ Y tế quy định tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm th ầ n giám định viên tham gia giám định xác định đối tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần gì (mã bệnh)? Tình trạng tâm thần trước, trong và sau khi xảy ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán: - Là sự tr ả i nghiệm sang chấn tâm lý sau một rối loạn tâm th ầ n đ ã hồi phục về mặt l â m sàng. - C ó các bi ể u hiện sau: + Phụ thuộc quá mức và thái độ đòi hỏi đối với người khác. + Có định kiến là bị thay đổi hay bị bêu x ấ u do một bệnh tật trước đây d ẫ n đến mất khả n ă ng hình thành và duy tr ì các m ố i quan hệ xã hội dẫn đ ế n cách ly x ã hội. + Bị động, giảm thích thú , giảm hoạt động. + Ph à n n à n v ề bệnh tật, có thể có than phiền nghi bệnh, tác phong bệnh hoạn. + Kh í s ắ c không ổn định, dễ thay đổi. + Có tật chứng đáng kể trong hoạt động nghề nghiệp và x ã hội so với trước khi bị bệnh. - Các triệu chứng n à y tồn tại trên 2 năm. - Không phải l à một rối loạn nhân cách đặc hiệu xuất hiện trước đó hoặc hậu quả của một t ổ n thương n ã o hay bệnh n ã o gây nên. 29.2. K ế t luận v ề kh ả n ă ng nhận thức, điều khi ể n hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật dân sự năm 2015; căn cứ vào khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm xảy ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định thảo luận và xác định đối tượng giám định có một trong các tình trạng nhận thức, điều kh iể n hành vi sau đ ây: a) Mất khả n ă ng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khiển hành vi: - Trong cơn xung động. - Biến đổi nhân cách nặng. b) Hạn ch ế kh ả n ă ng nh ậ n thức và/ hoặc khả năng điều khi ể n hành vi (có kh ó kh ă n trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự ): - Biến đổi nhân cách mức độ vừa. - Biến đ ổ i nh â n cách mức độ nhẹ nh ư ng bị ảnh hưởng b ở i yếu tố kích thích (bị kích động, bị xúi giục,...). c) Đ ủ khả năng nhận thức và khả năng điều khi ể n h à nh vi: bi ế n đ ổ i nhân cách mức độ nhẹ. 30. Loạn dục trẻ em (F65.4) Căn cứ vào: k ế t quả nghiên cứu tài liệu, kết hợp quá trình theo dõi, th ă m khám đối tượn g giám định: các d ấ u hiệu lâm s à ng, cận l â m s à ng v à mức đ ộ mắc bệnh/không m ắ c bệnh của từng đối tượng giám định, từng vụ việc cụ thể liên quan đ ế n đối tượng giám định, giám định viên tham gia giám định th ả o luận, đưa ra kết luận giám định. Kết luận giám định phải trả lời đầy đủ các nội dung của Quyết định trưng cầu hoặc của yêu c ầ u giám định v à được lập thành văn bản. Giám định viên tham gia giám định đều ph ả i ký vào kết luận giám định. Trường hợp nếu có giám định viên không thống nhất th ì ghi rõ ý kiến của giám định viên đó. Giám định viên có quyền độc lập đưa ra ý ki ế n b ả o lưu k ết luận của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận đó. 30. 1. Kết luận theo tiêu chuẩn y học: Căn cứ T iêu chuẩn ch ẩ n đoán hiện hành của Tổ chức Y tế Thế giới về các rối loạn tâm thần và hành vi (ICD-10), căn cứ Thông tư số 22/2019/TT-B Y T ngày 28 tháng 08 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định t ỷ lệ phần trăm tổn thương cơ th ể s ử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần giám định viên tham gia giám định xác định đ ố i tượng giám định: a) Họ và tên; b) Có bệnh tâm th ầ n, rối loạn tâm thần hay không? Bệnh tâm thần, rối loạn tâm thần gì (mã bệnh)? Tình trạng tâm th ầ n trước, trong và sau khi x ả y ra vụ việc? c) Tiêu chuẩn ch ẩ n đoán: - Đ ủ tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn ưa chuộng t ì nh dục (F65). - Sự ưa chuộng tình dục với tr ẻ em (trẻ em gái và/ hoặc trẻ em trai), thường với trẻ em trước dậy th ì hoặc vừa m ớ i dậy th ì . - Thường xuyên không thỏa m ã n trong các mối quan hệ t ì nh dục thích hợp. - Có hành vi th ô i thúc hoặc tư ở ng tượng kích thích tình dục liên quan đ ến tr ẻ em trước tuổi vị th à nh niên (thường là dưới 13 tuổi). - Có hành vi gạ gẫ m tình dục với những đứa trẻ trước tuổi thành niên k ể cả đối với con ruột. - Thường gặp ở nam giới. - Gặp ở người trên 16 tuổi và lớn h ơn ít nhất 5 tuổi so với những đ ứ a trẻ là mục tiêu của hành vi hoặc nh ữ ng tưởng tượng tình dục. 30.2. Kế t luận về kh ả n ă ng nhận thức, điều khiển hành vi: Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật d â n sự năm 2015; căn cứ v à o khả năng nhận thức và điều khi ể n hành vi của đối tượng giám định trong từng thời điểm, đặc biệt tại thời điểm x ả y ra vụ việc, giám định viên tham gia giám định th ả o luận v à xác định đối tượng giám đị nh có một trong các t ì nh trạng nhận thức, điều khiển hành vi sau đ â y: a) Mất kh ả n ă ng nhận thức v à / hoặc kh ả năng điều khiển hành vi: Loạn dục trẻ em (F65.4) không gây mất kh ả n ă ng nhận thức và/ hoặc khả năng điều khi ể n hành vi. b) Hạn chế khả năng nhận thức và/ hoặc kh ả năng điều khiển hành vi (có khó khăn trong nhận thức, làm ch ủ hành vi ở các vụ việc dân sự): trong trường hợp biến đ ổ i nhân cách ả nh hư ở ng trực tiếp đến hành vi loạn dục. c) Đủ khả năng nhận t hức và khả n ă ng điều khiển hành vi: tr o ng trường hợp biến đ ổi n hân cách không ảnh hưởng trực ti ế p đến hành vi. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Bộ Luật Hình sự nước cộng hòa xã hội ch ủ nghĩa Việt Nam s ố 100/2015/QH13 sửa đổi năm 2 0 17. 2. Bộ Luật Tố tụng Hình sự nước cộng hòa x ã hội ch ủ ngh ĩ a Việt Nam s ố 1 01/2015/QH13 sửa đổi năm 2017. 3. Trần Văn Cư ờ ng (2003), “Giám định pháp y tâm thần, tâm thần học đại cương và điều trị các bệnh tâm th ầ n ” , NXB Quân đội Nhân dân, trang 1 20-133. 4. Học viện Quân y (2003), “ T â m thần học đại cương và điều trị các bệnh tâm thần ”, NXB Quân đội nhân dân . 5. Học viện Quân y (2006), “ Giáo trình bệnh học tâm thần”, NXB Quân đội Nh â n d â n”. 6. Luật B ả o vệ sức khỏe nhân dân của nước Cộng hòa X ã hội Ch ủ nghĩa Việt Nam (1989) , NXB Thống kê. 7. Luật Giám định Tư pháp số 13/2012/Q H 13 ngày 20 tháng 06 năm 2012. 8. Tổ chức Y tế Th ế giới (1992), “ Phân loại bệnh quốc t ế lần thứ 10 về các r ố i loạn tâm thần v à hành v i , mô tả lâm sàng v à nguyên tắc chẩn đoán ” . 9. Tổ chức Y t ế Th ế gi ớ i (1993), “Phân loạ i bệnh quốc tế lần thứ 10 về các rối loạn tâm th ầ n và hành vi, tiêu chuẩn ch ẩ n đoán dành cho nghiên cứu ” . 10. B ộ Y tế: Thông tư số 22/2019/ TT -BYT ngày 28/08/2019 quy định t ỷ lệ ph ầ n trăm t ổ n thương cơ th ể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần. 11. Bộ Y tế : Thông tư số 23/2019/TT-BYT ngày 28/08/2019 ban hành quy trình giám đị nh pháp y tâm th ầ n và biểu mẫu sử dụng trong giám định pháp y tâm thần. 1 2 . Bộ Y tế : Quyết định số 4293/QĐ-BYT ngày 19/09/2019 về việc ban hành t à i liệu hướng dẫn ch ẩ n đo á n, kết luận giám định pháp y tâm thần đố i với 70 bệnh/ r ố i loạn tâm thần v à hành v i thường gặp. 13. Bloch S , Sing B. S (2003), “ Cơ sở của lâm s à ng tâm thần học , bản dịch tiếng việt”, NXB Y học, trang 423 - 446. 14. American Psychiatric Association (2013), “ Diagnostic and Statistical Manual of mental disorder”, 5 th Ed, Washington D. C . 15. Cousin F.R (1995), “Les Crime Fous”, Home Urs. N°14. pp.15. Faret J. (1995), “ Homicide et pathologie metal ” , Hume urs. N° 14, pp.15. [1] Theo quy định tại Thông t ư số 23 / 2019 / TT-BYT ngày 28 th á ng 8 n ă m 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế.