5686/BYT-MT

Công văn 5686/BYT-MT năm 2014 hướng dẫn công tác vệ sinh môi trường, quản lý chất thải trong chăm sóc, điều trị người nhiễm vi rút Ê-bô-la do Bộ Y tế ban hành BỘ Y TẾ -------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 5686/BYT-MT V/v hướng dẫn công tác vệ sinh MT, quản lý chất thải trong chăm sóc, điều trị người nhiễm vi rút Ê-bô-la H à N ộ i , n g à y 2 5 t h á n g 8 n ă m 2 0 1 4 Kính g ử i: ..... . ........... . .. . ........ . ....... . ........... . . ...... . ................ . ........... . . ...... . .... ................ . ........... . ....... . ................ . ........... . ....... . ................ . ........... . .. . .... . .... Bệnh do vi rút Ê-bô-la (sốt xuất h u y ế t do vi rút Ê-bô-la ) là một b ệnh tr u y ền nhiễm cấp tính n g u y h i ểm (bệnh t r u y ền nhiễm nh ó m A) có khả năng l â y lan nh a nh v à t ỷ lệ tử vong cao (có t h ể tới 90%). Bệ n h l â y từ người sang người qua tiếp xúc tr ự c t iếp với m áu, dịch tiết, cơ q uan, tổ ch ứ c c ơ thể của người m ắc bệnh, đ ộng v ật bị b ệ nh hoặc tiếp xúc v ới m ôi trường bị ô nhiễm bởi dịch tiết của người, động vật m ắc bệnh. Để hạn chế đ ế n m ứ c th ấp nhất sự l â y l an dị c h bệnh, đ ả m bảo s ứ c kh ỏ e cho n hân viên y tế và cộng đồ n g, Bộ Y tế y êu cầu đ ồ ng chí Gi á m đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố tr ự c thuộc Tru n g ư ơng; Gi á m đ ốc các bệ n h viện, Thủ tr ư ởng c á c đơn vị sự nghi ệ p liên quan tr ự c t huộc B ộ Y tế chỉ đạo th ự c hi ệ n các biện p háp về c ô n g tác vệ si n h m ô i trường, quản lý ch ấ t t h ải trong ch ă m só c , điều trị người nhiễm hoặc nghi ngờ nhiễm vi rút Ê-bô-la như sau: I. Tại các cơ sở y tế 1. Vệ sinh môi trường Tại các phòng cách li để ch ă m sóc, điều trị người nhiễm ho ặ c nghi ngờ nhiễm vi rút Ê-bô-la cần p h ải đ ư ợc làm vệ s inh và k hử khuẩn thường x u y ê n để hạn chế đến m ứ c t ố i đa n g u y cơ l â y nhiễm s a n g cán b ộ y tế, người ch ă m sóc v à người bệnh khá c . Cụ thể: - Thường x u y ê n lau các bề m ặt trong phòng ( sàn nhà, các đồ đạ c ,…) bằng các dung dịch hóa c h ất di ệ t khuẩn thuộc d a nh mục các hóa chất, chế p h ẩm d i ệt côn trù n g diệt khuẩn dù n g trong y tế và gia d ụng đã đ ư ợc đăng ký l ư u hành ( sau đây gọi tắt là hóa chất diệt khu ẩ n ) . Nếu dùng hóa chất diệt khuẩn là các hóa chất có clo thì sử dụng dung dịch c ó nồng độ 0 ,5% clo ho ạ t tính. - Trường hợp các bề mặt bị nhiễm b ẩ n do các chất như m áu, dịch tiết, chất nôn của bệnh nhân cần l à m sạch n g a y b ề m ặt bị nhiễm bẩn (có thể sử d ụ ng giẻ lau có t ẩ m hóa chất diệt khuẩn), s au đó lau sạch lại n hiều lần bằng dung dịch h óa chất diệt khuẩn. Ph ạ m vi lau t ối thiểu 1 m t í nh từ m ép n g oài n ơi bị bẩn th e o trình tự lau từ chu vi vào trung t â m . Nếu d ùng h óa chất di ệ t khuẩn là các hóa chất ch ứ a clo thì sử dụng du n g dịch có nồ n g độ 0 , 5% c lo hoạt tí n h. 2. Quản lý chất thải - Các c hất t hải p hát s i nh từ các buồ n g cách li ch ă m s ó c, điều trị bệnh nh â n nhiễm vi rút Ê -bô-la ( bao g ồ m chất thải sinh hoạt c ủa b ệ nh n h ân, c ác trang bị b ảo hộ cá nhân của cán bộ y t ế sau khi sử dụng) cần đ ư ợc quản lý như chất thải có ng u y cơ l â y nhiễm cao theo q u y định tại Q u y c hế q u ản lý c hất t h ải y tế b a n hành k è m th e o Q u y ết định số 43 / 2007 / Q Đ -BYT ng à y 30 / 11/ 2 007. Đặc b i ệt chú ý : - Tất cả các chất thải phải đ ư ợc xử lý ban đ ầu tr ư ớc khi đ ư a ra kh ỏi khu v ự c cách li bằng c á ch n gâ m trong d u ng dịch hóa chất d i ệt k h uẩn. N ếu dùng hóa chất diệt khuẩn là các hóa ch ấ t ch ứ a clo t h ì sử d ụng d ung dịch có nồng độ 0 ,5% clo hoạt tí n h trong thời gian ít nhất t ừ 1 -2 giờ. - Đối v ớ i chất t hải là phân, n ư ớc t iểu hoặc c hất nôn c ủ a bệnh nhân phải đ ư ợ c diệt kh u ẩn b ằ ng d ung d ịch hóa chất diệt khuẩ n . Nếu hóa c hất d iệt k h u ẩn là hóa c h ất c ó ch ứ a clo thì sử dụng d ung dịch với nồng độ 1,25 - 2,5% clo hoạt t í nh theo t ỷ lệ 1:1 ( 1 đơn vị khối l ư ợng c h ấ t thải : 1 đơn vị khối l ư ợng dung dịch hóa c hất). D u y trì thời gian tiếp xúc gi ữ a hóa chất và c hất th ả i ít nhất 30 phút tr ư ớc khi đ ổ v ào bồn cầu n h à vệ sinh của k h u v ự c cách l i. - Các ph ư ơng tiện bảo hộ cá nhân sau khi sử dụng p hải đ ư ợc ng â m t rong d u ng dịch khử khuẩn có clo với nồng độ 0 , 5% clo hoạt tính trong 1 -2 giờ tr ư ớc khi đ e m đi tiêu h ủ y . - Các đồ vải, quần áo, đồ dùng cá nhân đã s ử dụng của bệnh nhân phải đ ư ợc khử khuẩn bằng cách đun sôi ít nhất 20 phút kể từ khi sôi hoặc ng â m trong du n g dịch hóa chất diệt khuẩn từ 1-2 giờ tr ư ớc khi đ e m giặt hoặc r ử a ( Bộ Y tế kh u y ến cáo khô n g nên sử d ụ ng lại m à n ê n tiêu h ủ y n hư chất th ả i l â y nhiễm ). Nếu hóa chất diệt khuẩn là hóa chất có c h ứ a clo t h ì sử dụng du n g dịch vớ i nồng độ 0,5% c l o ho ạ t tính. II. Tại c ộ ng đ ồ ng Khi phát hiện có người nhiễm hoặc nghi n gờ nhiễm vi rút Ê-bô - la tại cộng đồng, cần phải ch u y ể n bệnh nhân vào khu v ự c cách li để chăm sóc và điều trị. Đồng thời thực hi ệ n xử lý m ô i trường và ch ấ t thải nh ư sau: 1. Vệ sinh môi trường - Nền nh à , tường, c ử a và các bề m ặt k hác p h ải đ ư ợc lau hoặc p hun dung d ị ch hóa chất diệt khuẩn. N ếu hóa chất diệt khuẩn là hóa chất có ch ứ a clo thì sử dụng dung dịch với n ồng độ 0,5% clo hoạt tí n h. - Các vật dụng trong nhà bệnh nhân phải đ ư ợc lau hoặc phun nh i ều lần bằng dung dị c h hóa chất di ệ t khuẩn. Nếu hóa c hất diệt khu ẩ n là hóa c hất có ch ứ a clo thì sử dụng dung dịch v ới n ồ ng độ 0, 5 % c lo ho ạ t tí n h. - Các đồ dùng cá nhân như quần áo, bát đĩa, cốc ché n ,… khác tr o ng nhà người bệnh ph ả i đ ư ợc luộc t r ong ít nhất 20 phút từ khi n ư ớc sôi h oặc n g â m trong dung dịch hóa chất diệt khuẩn. N ếu hóa chất diệt khuẩn là hóa chất có ch ứ a clo thì sử dụng dung dịch với n ồng độ 0,5% clo hoạt tí n h để từ 1 -2 giờ trước khi l à m sạ c h. - Ph ư ơng tiện c h u y ên chở bệ n h nhân phải đ ư ợc l à m s ạch b ằ ng d u ng hóa chất diệt khuẩ n . Nếu hóa c h ất diệt k h uẩn là hóa c h ất có ch ứ a clo thì sử d ụng dung dịch vớ i nồng độ 0 , 5% clo hoạt tính và để t r ong thời g i an từ 1 -2 giờ tr ư ớc khi r ử a sạch. - Khu v ự c xung quanh nhà cần tiến hành phun bằng dung dịch h óa chất diệt khuẩn. N ế u hóa c hất d i ệt khuẩn l à hóa c hất có ch ứ a clo thì sử dụng du ng dịch v ới nồ n g độ 0,5% c l o hoạt t í nh đ ể tiêu diệt m ầ m bệ n h. 2. Quản lý chất thải - Chất thải của bệnh nhân như phân, n ư ớc ti ể u hoặc chất nôn phải đ ư ợc xử lý bằng d u ng d ịch h óa c h ất diệt khuẩn. Nếu hóa chất diệt khuẩn là hóa chất có ch ứ a c lo thì sử d ụng dung dịch với n ồ ng đ ộ 1, 2 5 - 2, 5 % clo hoạt tính theo t ỷ lệ 1 :1 (1 đ ơ n vị khối l ư ợng chất t hải: 1 đơn vị khối l ư ợng d u ng dịch hóa ch ấ t). D u y trì thời gian tiếp xúc gi ữ a hóa chất và c hất thải ít nhất 30 phút tr ư ớc khi đổ vào nhà vệ sin h . Bô, chậu của bệnh nhân sau khi sử dụng phải ng â m t r ong dung dị c h hóa ch ấ t diệt khuẩn. N ếu hóa chất diệt khuẩn là hóa chất có c h ứ a clo t hì sử dụ n g d un g dị c h nồng độ 0,5% clo hoạt tính t r ong tối thiểu 30 phút tr ư ớc khi đ e m r ử a sạch. - Trường hợp m áu, d ị ch tiết cơ t h ể, chất n ô n của người b ệ nh b ắ n ra sàn nhà hoặc lên tường và các vật dụng k hác trong phòng, cần l au tr ư ớc b ằng giẻ t ẩ m du n g dịch hóa c h ất di ệ t k h u ẩn có clo v ới nồ n g độ 0,5% clo h oạt tính tr ư ớc, sau đó lau sạ c h lại bằng dung d ị ch hóa chất diệt khuẩn n hiều lần. Giẻ lau và các d ụ n g cụ l à m vệ sinh phải đ ư ợc xử lý t iêu h ủ y n hư đối với chất th ả i của người bệ n h. III. Vệ s i nh tr o ng m ai táng Khi có người chết do nhiễm vi rút Ê-bô-la, việc m a i táng, hỏa tá n g phải th ự c hiện theo các q u y đ ị n h tại Thông tư số 02/2009/T T - B YT ng à y 2 6/5/2009 của Bộ tr ư ởng Bộ Y tế, cụ t h ể: - Thời gian quàn ư ớp không quá 24 giờ kể từ khi chết. Nên quàn ư ớp tại các nhà tang lễ. - Phải kh â m li ệ m tro n g vòng 6 giờ kể từ k h i chết. Dùng bông t ẩ m dung dị c h hóa chất diệt k huẩn đ ể nút kín các hốc tự nhi ê n của thi hài sau đó d ù ng vải l iệ m đ ư ợc tẩm dung d ị ch hóa c h ất diệt khuẩn để quấn kín toàn bộ t hi hài. Nếu hóa chất di ệ t khuẩn là h ó a ch ấ t có c h ứ a clo thì sử dụng dung dịch nồng độ 0, 5 % clo hoạt tính. - Thi hài p h ải đ ư ợc b ọ c kín bằng vật li ệ u k h ông th ấ m n ư ớc tr ư ớc k hi cho v à o quan tài. - Quan t à i phải đ ư ợc t r át kín b ằ ng các vật li ệ u nh ư : keo, sơn ta, đất sét để đ ả m bảo khô n g rò rỉ. Đồng thời phải c ho v à o qu a n tài một số vật liệu c ó khả năng t h ấ m n ư ớc, hút m ù i như chè khô, bông th ấ m n ư ớ c , gi ấ y bả n ,… - Nền nhà, khu đất, tường xung quanh nơi đ ặt thi hài và các vật d ụng có tiếp xúc với t hi hài phải đ ư ợc l à m sạch ng a y sau khi kh â m li ệ m như s a u: Lau h o ặc phun phủ kín lên toàn bộ b ề m ặt của n ề n nhà, k h u đất, tường xung qu a nh nơi đặt thi h à i hoặc các vật d ụn g có t i ếp xúc với t h i hài bằng dung dịch h ó a chất di ệ t khuẩn và d u y t r ì thời gi a n tiếp xúc của hoá chất với nền n hà, tường xung quanh hoặc các vật dụng t ố i thiểu là 30 phút. Nếu d ùng hoá chất diệt khu ẩ n là các hóa chất có c h ứ a clo thì sử d ụ ng dung dịch nồng độ 0, 5 % clo hoạt t ính. - Khi v ậ n ch u y ể n thi h ài đến n ơi m ai táng h o ặc hỏa tá n g phải sử d ụ ng ph ư ơng tiện ch u y ên d ụ ng. Các ph ư ơng tiện vận c h u y ển sau khi sử dụng ph ải đ ư ợc lau hoặc phun bằng dung dịch h óa chất diệt khuẩn diệt khuẩn. Nếu dùng hoá chất diệt khuẩn là các hóa chất c ó ch ứ a c l o thì sử dụng dung d ịc h nồng độ 0,5% c l o h o ạt tính. - Người chết do nhiễm vi rút Ê-bô-la phải đ ư ợc chôn hoặc hỏa t á ng tại ngh ĩ a trang hoặc cơ sở hỏa tá ng gần nhất. Trường h ợp chôn tại nghĩa đị a , t r ư ớc khi đặt qu a n tài xuống h u y ệ t, phải p hun dung dị ch dung d ị ch hóa chất di ệ t khuẩn xung quanh thành h u y ệt và đ á y h u y ệ t. T r ư ớc khi lấp đất, ph ả i p hun dung dịch h óa ch ấ t ở xung quanh và trên m ặt qu a n tài. N ếu dùng hoá c hất diệt k huẩn là các h óa chất c ó ch ứ a clo thì sử dụng dung dịch n ồ ng đ ộ 0,5% clo hoạt tí n h. IV. Phư ơ ng tiện b ảo hộ và vệ s inh cá nhân Người l à m nhi ệ m vụ v ề vệ sinh môi trường, vệ sinh m ai táng, qu ả n lý chất thải phát sinh trong ch ă m sóc, điều trị người nhiễm hoặc nghi ngờ nhiễm vi rút Ê-bô-la phải đ ả m bảo không t i ếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể và các chất thải của bệnh nhân. Cụ thể, trong khi làm việc phải: 1. Vệ sinh tay trước khi sử dụng và sau khi cởi bỏ các phương tiện bảo hộ cá nhân. 2. Đeo găng tay bảo hộ bằng cao su. 3. Đi ủng bảo hộ. 4. Mặc quần áo bảo hộ không thấm nước (dùng một lần). 5. Sử dụng phương tiện bảo vệ mặt để tránh bắn vào mũi, miệng và mắt như khẩu trang y tế (N95), kính bảo hộ hoặc kính che mặt. 6. Trước khi ra khỏi khu vực cách li chăm sóc, điều trị bệnh nhân phải cởi và bỏ phương tiện bảo vệ c á nhân. Khi cởi, p hải c ẩ n thận trá n h ch ạ m mặt ngoài của p h ư ơng tiện bảo hộ vào cơ th ể . Trường h ợp người l à m công tác p hân l oại, t h u g o m , vận ch u y ển, xử l ý chất th ả i và l à m vệ si n h m ô i trường bị m áu, dịch cơ t h ể , các ch ấ t thải của người bệnh tiếp xúc tr ự c tiếp v ào da hoặc n iêm m ạ c , cần d ừ ng nga y công việc, cởi bỏ p h ư ơng tiện bảo hộ và r ử a sạch vùng da bị tiếp xúc bằ n g xà ph ò ng và n ư ớc sạc h ; r ử a niêm mạc bằng n ư ớc sạch hoặc dung dịch r ử a m ắt (khô n g sử dụng dung dịch có ch ứ a c lo hoặc thuốc s á t khuẩn khá c ). Trong quá tr ì nh triển khai th ự c hiện, n ế u có v ư ớng m ắc đề n ghị g ử i về Cục Quản lý môi trường y t ế để tổng h ợp và x in ý kiến giải q u y ết./. Nơi nh ậ n : - N hư tr ê n ; - B T . N g uyễn T hị K i m T i ế n ( để b áo c áo ) ; - L ư u: V T, M T . KT. BỘ TRƯỞNG THỨ TRƯỞNG Nguyễn Thanh Long