1271/QĐ-BYT

Quyết định 1271/QĐ-BYT năm 2017 về "Hướng dẫn giám sát nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng (SARI)" do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành BỘ Y TẾ ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 1271/QĐ-BYT Hà Nội, ngày 03 tháng 4 năm 201 7 QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC BAN HÀNH “HƯỚNG DẪN GIÁM SÁT NHIỄM TRÙNG ĐƯỜNG HÔ HẤP CẤP TÍNH NẶNG (SARI)” BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ Căn cứ Nghị định số 63/2012/NĐ-CP ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức Bộ Y tế; Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, QUYẾT ĐỊNH: Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này “Hướng dẫn giám sát nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng (SARI)”. Điều 2. “Hướng dẫn giám sát nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng (SARI)” là tài liệu hướng dẫn được áp dụng trong các cơ sở y tế dự phòng và các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong hệ thống giám sát trọng điểm nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng. Điều 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký, ban hành. Điều 4. Các ông, bà: Chánh Văn phòng Bộ; Cục trưởng Cục Y tế dự phòng; Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh; Viện trưởng các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur; Giám đốc Sở Y tế, Bệnh viện, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, thành phố trong hệ thống giám sát trọng điểm nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng (SAKI); Thủ trưởng các đơn vị liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./. Nơi nhận: - Như Điều 4; - B T. Nguyễn Thị Kim Tiến ( để b áo cáo); - Các Đ ồng ch í Thứ trưởng ( để ph ố i hợp); - Cổng TTĐT Bộ Y tế; - Lưu : VT, DP. KT. BỘ TRƯỞNG THỨ TRƯỞNG Nguyễn Thanh Long HƯỚNG DẪN GIÁM SÁT NHIỄM TRÙNG ĐƯỜNG HÔ HẤP CẤP TÍNH NẶNG (SARI) (Ban hành kèm theo Quyết định số 1271 /QĐ-BYT ngày 03 tháng 4 năm 2017 của Bộ trư ở ng Bộ Y tế) MỤC LỤC Phần 1 ĐẶT V Ấ N Đ Ề Phần 2 MỤC TIÊU I. Mục ti ê u chung II. Mục tiêu cụ thể Phần 3 NỘI DUNG VÀ QUY TRÌNH GIÁM SÁT I. Nội dung giám sát 1. Đặc điểm dịch tễ học SARI tại Việt Nam 2. Sự lưu hành của vi rút cúm và một số vi rút thường gặp khác gây SARI tại Việt Nam II. Lựa chọn điểm giám sát III. Quy trình giám sát 1. Lựa chọn trường h ợ p bệnh 2. Điền phiếu điều tra trường hợp bệnh SAKI 3. Lấy mẫu, b ả o qu ả n, vận chuy ể n bệnh phẩm của bệnh nhân SARI 4. Tổ chức xét nghiệm bệnh phẩm và phản hồi, báo cáo kết quả xét nghiệm 5. Quản lý dữ liệu và quy định về báo c á o Phụ lục PHỤ L Ụ C 1: DANH SÁCH CÁC ĐIỂM GI Á M SÁT SARI NĂM 2017 PHỤ LỤC 2: HƯỚNG D Ẫ N GHI M Ã S Ố 1. Mã số bệnh nhân 2. Mã số báo cáo tuần PHỤ LỤC 3: HƯỚNG D Ẫ N L Ấ Y M Ẫ U, BẢO QUẢN, VẬN CHUY Ể N BỆNH PH Ẩ M SARI 1. Lấy mẫu 2. B ả o qu ả n, đ ó ng gói, vận chuyển và nhận mẫu PHỤ LỤC 4: HƯỚNG D Ẫ N LƯU TR Ữ , XÉT NGHIỆM BỆNH PH Ẩ M SARI 1. Lưu trữ mẫu bệnh phẩm 2. Quy trình x é t nghiệm PHỤ LỤC 5: CÁC M Ẫ U PHI Ế U, BÁO CÁO, S Ổ THEO DÕI PHỤ LỤC 6: S Ơ Đ Ồ QUY TRÌNH GIÁM SÁT SARI DANH MỤC VI Ế T TẮT Adv Adenovirus Vi rút Adeno ARI Acute Respiratory Infection Nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính BVĐK Bệnh viện đa khoa CDC Centers for Disease Control and Prevention Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ hMPV Human metapneumovirus ILI Influenza-like illness Hội chứng cúm NISS National influenza Surveillance System Hệ thống giám sát cúm quốc gia RSV Respiratory Syncytial Virus Vi rút hợp bào đường hô hấp RV Rhinovirus Vi rút Rhino SARI Severe Acute Respiratory Infection Nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng TP HCM Thành phố Hồ Chí Minh VPN Viêm phổi nặng VSDT Vệ sinh dịch tễ WHO World Health Organization Tổ chức Y t ế Thế giới Phần 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Hệ thống giám sát cúm quốc gia của Việt Nam (NISS) dược hình thành từ năm 2006, do Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC) hỗ trợ. Thời gian đầu, hệ thống bao gồm 15 điểm giám sát hội chứng cúm (ILI) và 5 điểm gi ám sát nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng (SAKI), cùng với hệ thốn g giám sát viêm phổi nặng nghi do vi rút (VPN) tại tất c ả các bệnh viện tuyến t ỉ nh và tuyến trung ương ở Việt Nam, NISS đã cung cấp nhiều thông tin về dịch tễ học và vi rút học cần thiết cho việc hướn g d ẫ n và định hướng cho các hoạt động và chính sách phòng chống bệnh cúm tại Việt Nam. Các số liệu trong vòn g 10 năm giám sát hội chứng cúm (từ năm 2006) cho thấy các vi rút cúm lưu hành quanh năm ở Việt Nam, với tỷ lệ mắc cúm hàng năm khoảng 21%; trong khi đó, t ỉ lệ nhiễm cúm ở các bệnh nhân SARI và bệnh nhân viêm ph ổ i nặng nghi do vi rút dao độn g , tron g khoảng từ 12% đến 17%. Tuy nhiên, ngoài sự lưu hành của các vi rút cúm, có rất ít thôn g tin về các tác nhân khác ngoài cúm gây ra các nhiễm trùng hô hấp cấp tính (AR I ). Một số ít các nghiên cứu đã được tiến hành để tìm hiểu về các tác nhân vi rút gây ra ARI ở tr ẻ em nhập viện tại Việt Nam, kết quả cho thấy, bên cạnh vi rút cúm, các vi rút hô hấp khác như vi rút hợp bào hô hấp (RSV), vi rút Adeno và vi rút Rhino trên ng ười cũng thường th ấ y tr ê n các nhóm bệnh nhân này. Tuy nhi ê n, vì nhiều lý do khác nhau cũng như vì nguồn lực có hạn, các chương trình giám sát hiện hành mới ch ỉ chú trọng đến vi rút cúm, trong khi đó chúng ta vẫn cần hi ể u thêm về đặc điểm lâm sàng và dịch tễ của các bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp tính, đặc biệt là nhiễm trùng hô hấp cấp tính nặng ở những bệnh nhân có yêu cầu phải nhập viện. Nhằm mục đích tìm hiểu sự lưu hành của vi rút cúm và các vi rút đườn g hô hấp khác, cũng như xác định tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử von g , do vi rút cúm và các vi rút đường hô h ấ p khác gây ra cho các bệnh nhân SARI nhập viện, chương tr ì nh giám sát trọng điểm SA R I được đề xuất dựa trên nền t ả ng của hệ th ố n g giám sát cúm quốc gia. Đây cũng là một phần của mạng lưới giám sát trọng điểm của Bộ Y tế với sự hỗ trợ từ các đ ố i tác trong việc giám sát các bệnh truyền nhiễm ưu tiên tại Việt Nam. Trong chương trình giám sát trọng điểm SARI, các bệnh nhân sẽ được lựa chọn từ các bệnh viện trọng điểm trên toàn quốc theo một định ngh ĩ a trường hợp bệnh thống nhất sẽ được đề nghị lấy mẫu ngoáy mũi và ngoáy họng. Các m ẫ u này sẽ được xét nghiệm tìm căn nguyên vi rút cúm và các vi rút đường hô hấp phổ biến khác b ằ ng phương pháp real-time RT- PCR. Phần 2 MỤC TIÊU I . Mục tiêu chung Giám sát, thu thập các thông tin cần thiết về dịch tễ học, vi rút học của nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng do một số vi rút gây bệnh hô hấp phổ biến làm cơ sở đề xuất các chính sách và biện pháp phòng ch ố ng dịch bệnh tại Việt Nam, từng bước hoàn thiện hệ thống giám sát nhi ễ m trùng đường hô hấp cấp tính nặng tại Việt Nam và chia sẻ thông tin về đặc điểm dịch tễ học, vi rút học của SARI cho mạng lưới giám sát toàn cầu. II. Mục ti ê u cụ thể 1. Thu thập, phân tích một cách hệ thống và thường xuyên d ữ liệu dịch tễ học của các trường hợp SARI tại một số bệnh viện trọng điểm. 2. Xác định sự lưu hành của các ch ủ ng vi rút cúm và một số vi rút thường gặp khác gây SARI tại Việt Nam. 3. Xây dựng cơ sở dữ liệu về mức độ hoạt động của vi rút cúm và một số vi rút thường gặp khác gây SARI sử dụng cho việc ước tính, dự báo dịch bệnh cúm và nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng. Phần 3 NỘI DUNG VÀ QUY TRÌNH GIÁM SÁT I. Nội dung giám sát 1. Đ ặ c điểm d ị ch tễ h ọ c SARI t ạ i Vi ệ t Nam Thu thập và phân tích các ch ỉ số sau: - Tỷ lệ m ắ c SARI trên t ổ ng số lượt bệnh nhân nhập viện. - Tỷ lệ, phân bố số mắc và tử vong do SA R I theo thời gian, địa điểm, con người. - Tỷ lệ tử vong do SARI trong tổng số lượt bệnh nhân SA R I nhập viện. - Tỷ lệ tử vong do SARI trong t ổ ng số tử vong do tất cả các nguyên nh â n. 2. Sự lưu hành của vi rút cúm và một số vi rút thường gặp khác gây SARI tại Việt Nam Thu thập và ph â n tích các ch ỉ số sau: - Tỷ lệ phần trăm từng tác nhân vi r ú t gây SARI trong tổng số những trường hợp SARI được xét nghiệm theo thời gian, địa điểm, con người. - Tỷ lệ phần trăm các phân t í p vi rút cúm trong tổng số trường hợp SARI nhiễm vi rút cúm theo thời gian, địa điểm, con người. II. Lựa chọn điểm giám sát Viện VSDT/ Pasteur khu vực phối hợp với Cục Y tế dự phòng thực hiện lựa chọn điểm giám sát theo các nội dung sau: a) Số lượng: chọn từ 1 đến 2 điểm giám sát (bệnh viện) tại mỗi vùng trong 8 vùng sinh thái (Phụ lục 1). b) Tiêu chuẩn lựa chọn: - Các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh, trung ương có số lượng bệnh nhân SARI nhập viện đ ủ lớn (trung bình ≥ 10 bệnh nh â n SARI/tuần). - Có mô hình bệnh tật đa dạng. - Có đủ điều kiện, trang thiết bị, đội ngũ cán bộ có đủ khả năng thực hiện các hoạt động chuyên môn giám sát SARI. - Phối hợp chặt chẽ và cam kết duy trì hoạt động giám sát lâu dài. c) Quy trình lựa chọn điểm giám sát: - Liệt kê các bệnh viện tuyến tỉnh, trung ương tại m ỗ i vùng sinh thái - Đánh giá từng bệnh viện dựa trên các tiêu chí nêu trên - Chọn các bệnh viện theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp cho mỗi vùng sinh thái. Số lượng điểm và địa điểm giám sát SARI có thể thay đ ổ i dựa trên sự ưu tiên, khả năng và nhu cầu của hệ thống giám sát SARI. III . Quy trình giám sát 1. Lựa chọn trường hợp bệnh 1.1. Định ng h ĩa trường hợp bệnh Áp dụng định nghĩa trường hợp bệnh SARI của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2014 như sau (cho tất cả các độ tuổi): Một trường hợp nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng với các tiêu chí sau: - Tiền s ử bị sốt hoặc sốt với nhiệt độ đo được ≥ 38°C; và - Ho; và - Khởi phát trong vòng 10 ngày; và - Yêu cầu nhập viện (Bệnh nhân nội trú). 1.2. Lựa chọn bệnh nhân phỏng vấn, lấy mẫu a) Số lượng: 10 bệnh nhân/ tuần. b) Cách chọn: Hàng ngày cán bộ tham gia giám sát SARI của các khoa lâm sàng thực hiện việc lựa chọn bệnh nhân theo các bước sau: Bước 1: Kiểm tra bệnh án các trường hợp mới nhập viện, lựa chọn những bệnh nhân có đủ các tiêu chuẩn theo định nghĩa trường hợp bệnh đ ã nêu trên. Lưu tổng số trường hợp mắc và tử vong SARI theo ngày trong Báo cáo tuần của khoa (M ẫ u 2A). Bước 2: Chọn 02 bệnh nhân SARI đầu tiên nhập viện vào ngày hôm đó đ ể lấy mẫu, điền phiếu và lưu thông tin vào Báo cáo tuần của khoa (M ẫ u 2A). Lưu ý: - Nếu trong ngày không có đủ 02 bệnh nhân SARI để lấy m ẫ u, có th ể lấy bù trong các ngày tiếp theo cho đến thứ Sáu của tuần đó, nếu đến thứ Sáu không đ ủ thì dừng lại (không lấy bù vào thứ Bảy, Ch ủ nhật và các tuần sau). - Tùy vào tình hình thực t ế tại điểm giám sát, Viện VSDT/ Pasteur khu vực phối hợp với điểm giám sát và Trung tâm Y tế dự phòng t ỉ nh, thành phố thống nhất quy trình giám sát SAKI của từng điểm giám sát, trong đó quy định rõ về: + Các khoa lâm sàng tham gia giám sát SARI và cách phân bố lấy mẫu bệnh phẩm giữa các khoa đ ể mẫu được lấy đại diện cho các khoa lâm sàng (Nội , Nhi , Truyền nhiễm, Hồi sức cấp cứu, ...) có điều trị bệnh nhân SA R I, đại diện cho nhóm tu ổ i (người lớn và trẻ em, trừ bệnh viện chuyên khoa Nhi). + Quy trình bảo qu ả n, vận chuyển mẫu, điền phiếu, ghi số, báo cáo kết qu ả ... đ ể đảm bảo các yêu cầu k ỹ thuật về chất lượng mẫu, thông tin được thu thập, xét nghiệm và báo cáo theo đúng yêu cầu. 2. Điền phiếu điều tra tr ườ ng h ợ p bệnh SARI - Sau khi lựa chọn bệnh nhân, cán bộ giám sát SA R I của khoa thu thập thông tin về trường hợp bệnh theo M ẫ u 1 - Phiếu điều tra trường hợp bệnh SA R I. Mỗi bệnh nhân SA R I có một mã s ố riêng đ ể quản lý thông tin dịch tễ và kết qu ả xét nghiệm. Mã số bệnh nhân là mã số duy nhất, không trùng lặp , được quy định tại Phụ lục 2. - Thông tin trong phiếu điều tra trường hợp bệnh thu thập qua phỏng vấn bệnh nhân hoặc người nhà, người chăm sóc bệnh nhân phải được điền đầy đủ, chính xác. Cán bộ điều phối tại bệnh viện cần ki ể m tra phiếu trước khi g ử i về các Viện VSDT/ Pasteur khu vực. - Một số vấn đề cần lưu ý khi kiểm tra: + Tất c ả các c â u hỏi đều đ ược trả lời. + Tính hợp lý của số liệu (Ví dụ: ngày khởi phát, ngày nhập viện, nghề nghiệp có tương ứng với tuổi không, ch ỉ có phụ n ữ mới mang thai,...). 3. Lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển bệnh phẩm của bệnh nhân SARI Một m ẫ u bệnh phẩm hợp lệ s ẽ bao gồm c ả m ẫ u dịch ngoáy mũi và dịch ngoáy họng của một bệnh nhân được lấy tại cùng một thời điểm . Hai m ẫ u này được bảo quản trong cùng một ống đựng môi trường vận chuyển. Tuy nhiên, đ ố i với bệnh nhân thở máy và ph ả i đặt nội khí quản, có th ể lấy mẫu dịch nội khí qu ả n thay thế cả hai bệnh phẩm trên. - Lấy mẫu, b ả o quản, vận chuy ể n bệnh phẩm được thực hiện theo đúng Hướng dẫn lấy m ẫ u, b ả o quản, vận chuyển bệnh phẩm SARI (Phụ lục 3). Ngoài ra: - Sau khi lấy mẫu bệnh phẩm, cán bộ phụ trách SARI của khoa ghi thông tin các trường hợp đ ược lấy m ẫ u vào Báo cáo tuần c ủ a khoa (M ẫ u 2A). - N ế u mẫu bệnh phẩm được bảo quản tại Khoa xét nghiệm của bệnh viện hoặc Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, thành phố thì thông tin của mẫu bệnh phẩm nhận từ các khoa phải được lưu vào số quản lý bệnh phẩm SA R I (M ẫ u 6) và s ổ này được lưu tại Khoa xét nghiệm của bệnh viện hoặc Trung tâm Y tế dự phòng t ỉ nh, thành phố. 4. Tổ chức x é t nghiệm bệnh phẩm và ph ả n hồi, báo cáo kết quả xét nghiệm Khi bệnh phẩm, phiếu điều tra trường hợp bệnh (M ẫ u 1) và phiếu yêu cầu xét nghiệm (M ẫ u 3) đ ược chuy ể n đến phòng xét nghiệm của Viện VSDT/ Pasteur khu vực, bên giao và bên nhận phải ký xác nhận vào sổ giao nhận bệnh phẩm, Phiếu điều tra trường hợp bệnh, Báo cáo tuần (M ẫ u 5). 4.1. Xét nghiệm bệnh phẩm - Sau khi nhận được bệnh phẩm từ các điểm giám sát được phản công phụ trách (Phụ lục 1), phòng xét nghiệm tại các Viện khu vực s ẽ tiến hành xét nghiệm các mẫu bệnh phẩm trước thứ Năm hàng tuần theo Hướng dẫn lưu tr ữ , xét nghiệm bệnh phẩm SARI (Phụ lục 4) đ ể đảm bảo kết quả xét nghiệm được gửi đến các đơn vị liên quan đúng thời gian quy định tại mục 4.2. 4.2. Phản hồi, b áo c á o kết quả xét nghiệm - Sau khi hoàn thành xét nghiệm, phòng xét nghiệm của Viện VSDT/Pas t eur s ẽ điền kết qu ả vào phần trả lời kết quả xét nghiệm trong M ẫ u 3 và Bảng t ổ ng h ợ p kết quả xét nghiệm (M ẫ u 4). M ẫ u 4 s ẽ được gửi đến các điểm giám sát và các khoa dịch tễ tại các Viện VSDT/Pasteur trước 16h00 thứ Sáu hàng tuần. Trong trường hợp cần xác định lại kết quả thì phòng xét nghiệm của Viện VSDT/Pasteur s ẽ thông báo cho các đơn vị nhận kết quả xét nghiệm về các mẫu cần xác định lại , đồng thời báo cáo kết quả phải được gửi đến các đơn vị này trước 16 h 00 thứ Hai của tuần kế tiếp. - Đối với các tác nhân mới hoặc quan trọng, trong đó có vi rút cúm A/ H 5 và A/H7, kết quả phải được thông báo ngay theo quy định hiện hành. Trong trường hợp kết quả xét nghiệm không được gửi trả cho các điểm giám sát theo thời gian quy định, phòng xét nghiệm của Viện VSDT/Pasteur cần thông báo cho các đơn vị khi nào họ có thể nhận đ ược kết quả và giải thích lý do tại sao. 5. Quản lý dữ liệu và quy định về báo cáo 5.1. Tại các bệnh viện - Phiếu điều tra trường hợp bệnh (M ẫ u 1) và Phiếu yêu cầu xét nghiệm (M ẫ u 3) cần được gửi kèm với mẫu bệnh phẩm về phòng xét nghiệm của các Viện VSDT/Pasteur ít nhất một lần/tuần để đảm bảo yêu cầu về kỹ thuật và thời gian báo cáo. - Hàng ngày cán bộ tham gia hoạt động giám sát SARI tại các khoa lâm sàng tổng hợp s ố liệu bệnh nhân nhập khoa n ó i chung và bệnh nhân SA R I theo mẫu 2A. Các thông tin này s ẽ được lưu tại khoa giám sát và chuyển tới cán bộ điều ph ố i SARI của bệnh viện trước 16 h 00 ngày thứ Hai tuần tiếp theo. L ưu ý : mỗi tuần được t í nh từ thứ Hai đến Ch ủ nhật. Mã s ố tuần được quy định theo lịch tuần tại Phụ lục 2. - Hàng tuần, Điều ph ố i viên SA R I tại các bệnh viện sẽ tổng hợp các thông tin từ mẫu 2A của các khoa tham gia giám sát gửi lên và điền vào Báo cáo tuần của bệnh viện (M ẫ u 2B). Báo cáo này cần gửi tới các Viện VSDT/Pasteur khu vực trước 16h00 ngày thứ Ba của tuần kế tiếp. 5.2. T ạ i các Vi ệ n VSDT/ Pasteur khu vực - Phòng xét nghiệm của các Viện VSDT/Pasteur sau khi nhận được Phiếu điều tra trường hợp bệnh (M ẫ u 1) từ các bệnh viện cần chuyển ngay cho khoa Dịch tễ của Viện VSDT/Pasteur. - Các thông tin từ Phiếu điều tra trường hợp bệnh (M ẫ u 1) cần được khoa Dịch tễ của Viện VSDT/Pasteur nhập vào phần mềm báo cáo SA R I ngay trong ngày sau khi nhận được phiếu. - Các thông tin từ Báo cáo tuần của bệnh viện (M ẫ u 2B) được tổng hợp tại đơn vị Dịch tễ của Viện VSDT/Pasteur. - Kết qu ả xét nghiệm (M ẫ u 4) được Phòng xét nghiệm của các Viện VSDT/Pasteur gửi đến khoa Dịch tễ tại các Viện VSDT/Pasteur trước 16 h 00 thứ Sáu hàng tuần. Các Viện sẽ gửi k ế t quả đến các điểm giám sát ngay sau đ ó . Trư ờ n g hợp cần xác định lại kết quả thì báo cáo kết quả phải được g ử i đến các đơn vị này trước 16h00 thứ H ai của tuần kế tiếp. - Các d ữ liệu từ báo c á o tuần và kết qu ả xét nghiệm trong tuần trước của các bệnh viện thuộc khu vực phụ trách được Viện VSDT/Pasteur tổ ng hợp theo M ẫ u 7 g ử i về Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Cục Y tế dự phòng trước 16 hoo thứ Tư hàng tuần. - Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương sẽ tổng hợp thông tin từ báo cáo tuần của các Viện VSDT/Pasteur và gửi về Cục Y tế dự phòng trước 16h00 thứ Năm hàng tuần. - Cục Y tế dự phòng sẽ chia sẻ kết quả giám sát SARI cả nước đến các Viện VSDT/Pasteur và các đối tác liên quan. - Tất cả các phiếu điều tra và phiếu xét nghiệm (thu thập mẫu bệnh phẩm và kết quả xét nghiệm) bản gốc sẽ được giữ tại Viện VSDT/Pasteur khu vực và chuyển về Cục Y tế dự phòng khi có yêu cầu. Phiếu điều tra trường hợp bệnh và phiếu kết quả xét nghiệm của m ỗ i bệnh nhân phải được g ắ n kèm với nhau. - Hàng tháng, Viện VSDT/ Pasteur khu vực gửi file kết xuất dữ liệu từ Phiếu điều tra trường hợp bệnh về Cục Y tế dự phòng và Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương trước ngày 05 của tháng kế tiếp và báo cáo tháng phân tích theo các chỉ số giám sát quy định tại Phần 3, mục I: Nội dung giám sát./. Ph ụ l ụ c 1. Phụ lục 1: Danh sách các điểm giám sát SARI năm 2017 2. Phụ lục 2: Hướng dẫn ghi mã s ố 3. Phụ lục 3: Hướng dẫn lấy mẫu, bảo qu ả n, vận chuy ể n bệnh phẩm SARI 4. Phụ lục 4: Hướng dẫn lưu trữ, xét nghiệm bệnh phẩm SARI 5. Phụ lục 5: Các mẫu phiếu, báo cáo, sổ theo dõi - Phiếu điều tra trường hợp bệnh SARI (M ẫ u 1) - Báo cáo tuần của khoa (M ẫ u 2A) - Báo cáo tuần của bệnh viện (M ẫ u 2B) - Phiếu yêu cầu xét nghiệm và trả lời kết quả xét nghiệm bệnh nhân SARI (M ẫ u 3) - B ả ng tổng hợp kết quả xét nghiệm bệnh nhân SA R I (M ẫ u 4) - Sổ giao nhận bệnh phẩm, Phiếu điều tra trường hợp bệnh, Báo cáo tuần (M ẫ u 5) - Số quản lý bệnh phẩm SARI (M ẫ u 6) - Báo cáo tuần SAKI của Viện VSDT/ Pasteur khu vực (M ẫ u 7) 6. Phụ lục 6: Sơ đồ quy trình thực hiện giám sát SARI PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC ĐIỂM GIÁM SÁT SARI NĂM 2017 Vùng Điểm giám sát Viện khu vực phụ trách Đông Bắc Bệnh viện đa khoa Qu ả ng Ninh Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương Tây Bắc Bệnh viện đa khoa Điện Bi ê n Đồng b ằ ng sông Hồng Bệnh viện Nhi Trung ương Bệnh viện đ a khoa Thanh Hóa Duyên hải Nam Trung bộ Bệnh viện đa khoa Trung ương Huế Bệnh viện đa khoa Khánh H òa Viện Pasteur Nha Trang Tây Nguyên Bệnh viện đa khoa Đắk Lắk Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Ngu yê n Đông Nam bộ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP. HCM Bệnh viện Nhi đồng 1 TP. HCM Viên Pasteur TP. Hồ Chí Minh Tây Nam bộ Bệnh viện đa khoa An Giang Bệnh viện đa khoa Đồng Tháp Lưu ý: Danh sách sẽ được cập nhật theo từng năm PHỤ LỤC 2: HƯỚNG DẪN GHI MÃ SỐ 1. Mã số bệnh nhân - M ỗ i bệnh nhân SA R I sẽ có một mã số riêng để quản lý thông tin dịch tễ và kết quả xét nghiệm. Mã số bệnh nhân là mã số duy nhất, không trùng lặp. Cấu trúc của mỗi mã số bệnh nhân bao gồm các thành phần như sau: SARI/Mã bệnh viện/ hai số cuối của năm/tên viết t ắ t khoa/ số th ứ t ự tr ườ ng h ợ p bệnh (3 chữ số) Ví dụ: SARI/05/15/TN/034 là mã số bệnh nhân của trường hợp bệnh thứ 34, khoa Truyền nhiễm (TN), năm 2015 tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa. Mã s ố các bệnh viện trọng điểm được quy định như sau: Mã b ệ nh vi ệ n Tên điểm giám sát 02 BV Nhi Trung ương 03 BV Nhi Đồng 1, TP HCM 04 BV Bệnh Nhiệt đới TP HCM 05 BVĐK tỉnh Khánh Hòa 06 BV Đ K tỉnh Đ ắk Lắk 18 BVĐK tỉnh Quảng Ninh 22 BV Trung ương Huế 24 BVĐK tỉnh Đồng Tháp 26 BVĐK tỉnh An Giang 27 BVĐK tỉnh Thanh Hóa 29 BVĐK tỉnh Điện Biên Lưu ý: Mã s ố bệnh nhân ph ả i được ghi trên phiếu điều tra trường hợp bệnh (M ẫ u 1), Phiếu yêu cầu xét nghiệm và trả lời kết quả xét nghiệm (M ẫ u 3), ghi trên ống đựng bệnh phẩm và trên danh sách bệnh nhân đối với các bệnh nhân được chọn l ấ y mẫu xét nghiệm. 2. Mã s ố báo cáo tuần Mã số Báo cáo tuần (M ẫ u 2A và 2B) là mã s ố duy nhất cho một tuần đối với một điểm giám sát trong hệ thống, cấu trúc của mã số báo cáo tuần bao gồm 3 thành phần sau: BCT/ m ã bệnh viện /số tuần Ví dụ: BCT/02/201726 là tuần thứ 26 năm 2017 của điểm giám sát bệnh viện Nhi Trung ương. Cách ghi số tuần được ghi trong bảng lịch tuần 2017 như sau: Số tuần Từ ngày Đến ngày Số tuần Từ ngày Đ ế n ngày 201701 02/01/2017 08/01/2017 201727 03/07/2017 09/07/2017 201702 09/01/2017 15/01/2017 201728 10/07/2017 16/07/2017 201703 16/01/2017 22/01/2017 201729 17/07/2017 23/07/2017 201704 23/01/2017 29/01/2017 201730 24/07/2017 30/07/2017 201705 30/01/2017 05/02/2017 201731 31/07/2017 06/08/2017 201706 06/02/2017 12/02/2017 201732 07/08/2017 13/08/2017 201707 13/02/2017 19/02/2017 201733 14/08/2017 20/08/2017 201708 20/02/2017 26/02/2017 201734 21/08/2017 27/08/2017 201709 27/02/2017 05/03/2017 201735 28/08/2017 03/09/2017 201710 06/03/2017 12/03/2017 201736 04/09/2017 10/09/2017 20171I 13/03/2017 19/03/2017 201737 11/09/2017 17/09/2017 201712 20/03/2017 26/03/2017 201738 18/09/2017 24/09/2017 201713 27/03/2017 02/04/2017 201739 25/09/2017 01/10/2017 201714 03/04/2017 09/04/2017 201740 02/10/2017 08/10/2017 201715 10/04/2017 16/04/2017 201741 09/10/2017 15/10/2017 201716 17/04/2017 23/04/2017 201742 16/10/2017 22/10/2017 201717 24/04/2017 30/04/2017 201743 23/10/2017 29/10/2017 201718 01/05/2017 07/05/2017 201744 30/10/2017 05/11/2017 201719 08/05/2017 14/05/2017 201745 06/11/2017 12/11/2017 201720 15/05/2017 21/05/2017 201746 13/11/2017 19/11/2017 201721 22/05/2017 28/05/2017 201747 20/11/2017 26/11/2017 201722 29/05/2017 04/06/2017 201748 27/11/2017 03/12/2017 201723 05/06/2017 11/06/2017 201749 04/12/2017 10/12/2017 201724 12/06/2017 18/06/2017 201750 11/12/2017 17/12/2017 201725 19/06/2017 25/06/2017 201751 18/12/2017 24/12/2017 201726 26/06/2017 02/07/2017 201752 25/12/2017 31/12/2017 PHỤ LỤC 3: HƯỚNG DẪN LẤY MẪU, BẢO QUẢN, VẬN CHUYỂN BỆNH PHẨM SARI 1. Lấy mẫu Một mẫu bệnh phẩm hợp lệ sẽ bao gồm cả mẫu dịch ngoáy mũi và dịch ng oáy họng của một bệnh nhân được lấy tại cùng một thời điểm. Hai mẫu này được b ả o quản trong cùng một ống đựng môi trường vận chuyển. Tuy nhiên, đối với bệnh nhân thở máy và phải đặt nội khí quản, có thể lấy mẫu dịch nội khí quản thay thế cả hai bệnh phẩm trên. Bệnh phẩm nên được lấy sớm ngay khi bệnh nhân vừa vào khoa và t ố t nhất là trước khi sử dụng bất cứ loại thuốc nào (đặc biệt là thuốc kháng vi rút) theo chỉ định của bác s ỹ tại khoa điều trị. Lưu ý: Mã s ố bệnh nhân được cung cấp trong phiếu điều tra trường hợp bệnh (M ẫ u 1) phải được ghi vào phiếu yêu cầu xét nghiệm (M ẫ u 3) và trên ố ng đựng bệnh phẩm. Ngoài mã số bệnh nhân, trên ố ng đựng bệnh phẩm cũng phải ghi thêm họ tên và tu ổ i của bệnh nhân, loại bệnh phẩm và ngày lấy m ẫ u được quy định theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế tại Thông tư 43/2011/TT-BYT ngày 05/12/2011 quy định chế độ quản lý mẫu bệnh phẩm bệnh truyền nhiễm. 1. 1 . Dụng cụ lấy mẫu - Găng tay - Dụng cụ đè lư ỡ i - Kh ẩ u trang - Áo choàng y tế - Tăm bông y tế được làm bằng sợi polyester hoặc sợi tơ (Không nên sử dụng tăm bông có đầu làm bằng cotton và có cán cầm bằng g ỗ vì chúng có thể ức chế phản ứng PCR) - Ống đựng bệnh phẩm có chứa môi trường vận chuyển (VTM) - Túi chống thấm - Cồn sát trùng, bút ghi - Túi giữ lạnh/đá khô - Phích lạnh bảo quản mẫu - Dây nhựa mềm (đường kính 10 FG) để lấy dịch nội khí qu ả n. 1.2. Loại bệnh phẩm và kỹ thuật lấy mẫu bệnh phẩm Trước khi tiến hành lấy mẫu cần điền đầy đ ủ thông tin về họ tên, tuổi và ngày l ấ y m ẫ u trên nhãn ống đựng m ẫ u. Lấy đồng thời dịch ngoáy họng và ngoáy mũi của bệnh nhân. a) Dịch ngoáy họng - Yêu cầu bệnh nhân há miệng to - Dùng dụng cụ đè nhẹ nhàng lưỡi bệnh nhân - Đưa tăm bông vào vùng hầu họng, miết và xoay tròn nhẹ 3 đến 4 lần tại khu vực 2 bên vùng a-mi-đan và thành sau họng đ ể lấy được dịch và t ế bào vùng họng. - Sau khi lấy bệnh phẩm, que tăm bông được chuyển vào ống chứa 3ml môi trường vận chuyển (VTM hoặc UTM) để bả o qu ả n. Lưu ý, đầu tăm bông ph ả i nằm ngập hoàn toàn trong môi trường vận chuyển, và nếu que tăm bông dài hơn ống đựng môi trường vận chuyển cần bẻ/cắt cán tăm bông cho phù hợp với độ dài của ố ng nghiệm chứa môi trường vận chuyển. Miết vào 2 bên amidan và thành bên họng Hìn h1 : Lấy dịch ngoáy họng b) Dịch ngoáy mũi - Yêu cầu bệnh nhân ngồi yên, mặt hơi ng ử a, trẻ nhỏ thì phải có người lớn giữ. - Người lấy bệnh phẩm nghiêng đầu bệnh nhân ra sau khoảng 70 o , tay đ ỡ phía sau c ổ bệnh nhân. - Tay kia đưa nhẹ nhàng tăm bông vào mũi, vừa đẩy vừa xoay giúp tăm bông đi dễ dàng vào sâu 1 khoảng b ằ ng 1/ 2 độ dài từ cánh mũi đến dái tai cùng phía. Lưu ý: nếu chưa đạt được độ sâu như vậy mà c ả m th ấ y có lực c ả n rõ thì rút tăm b ô ng ra và thử l ấ y mũi b ên kia. Khi c ả m thấy tăm bô ng chạm vào thành sau họng mũi thì dừng lại, xoay tròn rồi từ từ rút tăm bông ra - Giữ tăm bông tại ch ỗ lấy mẫu trong vòng 5 giây để đ ả m b ả o dịch thấm tối đ a. - Từ từ xoay và rút tăm bông ra. - Đặt đầu tăm bông vào ống đựng bệnh phẩm có chứa môi trường vận chuyển và b ẻ cán tăm bông tại điểm đánh dấu đ ể có độ dài phù hợp với độ dài của ống nghiệm chứa môi trường vận chuyển. Que tăm bông sau khi lấy dịch ngoáy mũi sẽ được để chung vào ống môi trường chứa que tăm bông lấy dịch ngoáy họng. - Đóng n ắ p, xiết chặt, bọc ngoài bằng giấy para fi n (nếu có). - B ả o qu ả n m ẫ u trong điều kiện nhiệt độ 2-8°C trước khi chuyển về phòng xét nghiệm của Viện VSDT/Pasteur. Nếu bệnh phẩm không được vận chuyển đến phòng xét nghiệm của Viện VSDT/Pasteur trong vòng 72 giờ kể từ khi lấy mẫu , c ác m ẫ u bệnh phẩm phải được bảo quản trong âm 70°C (-70°C) và sau đ ó ph ả i được giữ đông trong quá trình vận chuyển đến phòng xét nghiệm. Lưu ý: Đối với trẻ nhỏ đặt ngồi trên đùi của cha/mẹ, l ư ng của trẻ đ ố i diện với phía ngực cha mẹ. Cha/mẹ cần ôm trẻ giữ chặt cơ th ể và tay tr ẻ . Yêu cầu cha/mẹ ngã đ ầ u trẻ ra phía sau. Hình 2: Lấy dịch ngoáy mũi c) Dịch nội khí quản: - Chỉ áp dụng cho những bệnh nhân đang thở máy và đặt nội khí quản - Dùng ố ng hút dịch đặt theo đường nội khí quản, và dùng bơm tiêm hút dịch nội khí quản theo đường ống đã đặt. - Chuyển dịch nội khí quản vào ống nhựa chứa môi trường vận chuyển vi rút. - Đóng nắp ống, xiết chặt, bọc ngoài bằng giấy paraffin (nếu có) và b ả o qu ả n trong điều kiện nhiệt độ 2-8°C trước khi chuyển về phòng xét nghiệm. Nếu bệnh phẩm không được vận chuyển đến phòng xét nghiệm của Viện VSDT/Past e ur trong vòng 72 giờ kể từ khi lấy mẫu, các mẫu bệnh phẩm phải được bảo qu ả n trong âm 70°C (-70°C) và sau đó phải được giữ đông trong quá trình vận chuyển đến phòng xét nghiệm của Viện VSDT/ Pasteur. 2. Bảo quản, đóng gói, vận chuyển và nhận mẫu 2.1. B ả o quản mẫu: - Các mẫu bệnh phẩm cần được bảo quản ở nhiệt độ 2-8°C trong vòng 72 giờ kể từ khi lấy mẫu đến khi tới phòng xét nghiệm của các Viện VSDT/Pasteur. Lưu ý: N ế u bệnh phẩm không được vận chuyển đến phòng xét nghiệm của các Viện VSDT/Pasteur trong vòng 72 giờ kể từ khi l ấy mẫu, các mẫu bệnh phẩm ph ả i được bảo quản trong tủ âm 70°C (-70°C) và sau đó phải được b ả o qu ả n đông trong quá trình vận chuyển đến phòng xét nghiệm của các Viện VSDT/Pasteur. 2.2. Đ ó ng gói - Bệnh phẩm thu thập cho chẩn đoán tác nhân gây bệnh được đóng gói theo nguyên tắc 3 lớp được quy định theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế tại Thông tư 43/2011/TT-BYT ngày 05/12/2011 quy định chế độ quản lý mẫu bệnh phẩm bệnh truyền nhiễm. - Kiểm tra xem ố ng đựng mẫu bệnh ph ẩm đã được nắp chặt hay chưa, bọc ống b ằ ng giấy paraffin (nếu có) hoặc giấy thấm, trong trường hợp để nhiều ống mẫu trong một kiện hàng cần bọc giấy th ấ m quanh mỗi ống đ ể tránh tiếp xúc. - Đặt ố n g đựng m ẫ u bệnh phẩm trong túi ch ố ng th ấ m/ túi nylon hoặc hộp đựng có nắp và đóng kín theo quy định. - Đặt túi/hộp chứa ống đựng m ẫ u bệnh phẩm vào phích lạnh bảo quản mẫu hoặc thùng cứng. - Bổ sung đủ túi /bình tích lạnh vào trong phích/thùng đựng mẫu đ ể mẫu được b ả o quản ở nhiệt độ từ 2-8°C, trong suốt quá trình vận chuyển m ẫ u. - Đối với mẫu lưu tại nhiệt độ -70°C, bổ sung đ ủ đá khô hoặc túi /b ì nh tích lạnh đ ể mẫu đông được b ả o quản ở nhiệt độ -70°C trong suốt quá trình vận chuyển m ẫ u (trong trường hợp dùng đá khô thì lớp đóng gói ngoài cùng cần có thông khí; nếu sử dụng bình tích lạnh thì phải đặt bình tích lạnh trong tủ lạnh âm sâu -70°C hoặc thấp hơn trước khi s ử dụng). - Phiếu yêu cầu xét nghiệm được đặt trong túi chống thấm / túi nylon khác (không để chung phiếu với mẫu bệnh p hẩm) và đặt trong phích/thùng đựng m ẫ u có biểu tượng nguy hi ể m sinh học (hazard) được quy định bởi WHO cho việc vận chuyển mẫu phẩm sinh học. Hình 3: Đóng gói và bả o qu ả n bệ nh phẩm 2.3. Vận chuyển mẫu - Hàng tuần, các mẫu bệnh phẩm cần được gửi kèm Phiếu điều tra trường hợp bệnh (M ẫ u 1) và Phiếu yêu cầu xét nghiệm (M ẫ u 3) về phòng xét nghiệm của các Viện VSDT/Pasteur ít nhất 01 lần/tuần. Tùy vào điều kiện của từng điểm giám sát. Viện VSDT/Pasteur có quy định hướng dẫn cho từng điểm về số lần và thời gian vận chuyển mẫu để đảm bảo m ẫ u được bảo quản, vận chuyển theo đúng quy đị nh. Các quy định này cần được ghi tại quy trình giám sát của từng điểm giám sát. - M ẫ u bệnh phẩm phải được bảo quản trong nhiệt độ từ 2-8°C (hoặc tại -70°C nếu là mẫu đông) trong suốt quá trình vận chuyển. - Phiếu yêu cầu xét nghiệm (M ẫ u 3) và phiếu điều tra trường hợp bệnh (M ẫ u 1) sẽ đ ược đ ính kèm với m ẫ u bệnh phẩm. - Các cơ sở gửi mẫu cần thông báo ngay cho phòng xét nghiệm khoảng thời gian dự kiến phòng xét nghiệm sẽ nhận được bệnh phẩm để cán bộ phòng xét nghiệm có thể chuẩn bị cho việc nhận mẫu. - Lựa chọn các phương tiện, hình thức vận chuyển để đảm bảo thời gian vận chuyển ng ắ n nhất, trong khi vẫn phải đảm bảo điều kiện b ả o quản mẫu trong suốt quá trình vận chuyển. 2.4. Nh ậ n mẫu Khi bệnh phẩm và phiếu yêu cầu xét nghiệm (M ẫ u 3) được chuy ể n đến phòng xét nghiệm của Viện VSDT/Pasteur, bên giao và bên nhận phải ký xác nhận vào Sổ giao nhận bệnh phẩm (M ẫ u 5). Các mẫu bệnh phẩm sẽ không được chấp nhận nếu có một trong các vấn đề sau: - Có hiện tượng rò rỉ bệnh phẩm; - Không đủ lượng bệnh phẩm yêu cầu; - Loại bệnh phẩm không phù hợp; - Ống đựng bệnh phẩm không có môi trường vận chuyển; - Ống đựng bệnh phẩm chứa môi trường vận chuyển hết hạn sử dụng; - Nhiệt độ của phích lạnh không đảm bảo yêu cầu; - Bệnh phẩm được bảo quản ở nhiệt độ 2-8 o C nhưng được chuyển đ ến phòng xét nghiệm của các Viện VSDT/ Pasteur hơn 72 giờ sau khi lấy mẫu; - Thông tin của bệnh nhân (tên, mã s ố bệnh nhân, tuổi...) hoặc/và thời gian thu thập mẫu trên ống đựng mẫu bị mất hoặc không trùng với phiếu yêu cầu xét nghiệm. Lưu ý: Các mẫu bệnh phẩm bị từ ch ố i xét nghiệm phải được giữ tại phòng xét nghiệm của các Viện VSDT/Pasteur khu vực theo quy định của từng ph ò ng xét nghiệm. Lý do từ ch ố i xét nghiệm được ghi vào cột Ghi chú tại S ổ giao nhận bệnh phẩm, Phiếu điều tra trường hợp bệnh, Báo cáo tuần (M ẫ u 5) và phần Kết qu ả xét nghiệm ở M ẫ u 3. PHỤ LỤC 4: HƯỚNG DẪN LƯU TRỮ, XÉT NGHIỆM BỆNH PHẨM SARI 1. L ưu trữ mẫu bệnh phẩm - Các dụng cụ và môi trường dùng để vận chuyển, b ả o qu ả n m ẫ u cần tuân th ủ nguyên t ắ c vô trùng của thực hành vi sinh tốt. - Các bệnh phẩm phải được bảo quản tại nhiệt độ 2-8°C trong vòng 72 giờ sau khi lấy mẫu bệnh phẩm. - Trường hợp phòng xét nghiệm của Viện khu vực không tiến hành xét nghiệm mẫu bệnh ph ẩ m trong vòng 72 giờ sau khi lấy m ẫ u thì b ả o quản m ẫ u ở t ủ âm 70°C (-70°C) hoặc thấp h ơ n. - Các mẫu bệnh phẩm sau khi tách chiết vật liệu di truyền phải được b ả o qu ả n trong tủ âm 70°C (-70°C) hoặc thấp hơn tại Viện. - Tất cả các bệnh phẩm cần được b ả o quản ở tủ âm 70°C (-70°C) hoặc thấp hơn trong vòng ít nhất 1 năm sau khi làm xét nghiệm. Sau đó nếu h ủ y m ẫ u thì ph ả i tuân theo quy trình hủy m ẫ u và lưu hồ sơ. 2. Quy trình xét nghiệm Lưu ý: (*) N ếu mẫu b ệ nh ph ẩm có k ế t qu ả dương t í nh với A/ H 5 v à A / H7 thì: + Phòng xét nghiệm lại Viện VSDT T â y Nguyên sẽ đ óng gói và g ử i m ẫ u về Viện Pasteur TP HC M + Ph ò ng xét nghi ệ m tại Viện Pasteur Nha Trang sẽ đóng gói và g ử i mẫu về Viện VSDTT Ư Hình 4: Sơ đồ quy trình xét nghiệm Tiến hành xét nghiệm sàng lọc phát hiện vi rút cúm A&B bằng phương pháp real - time RT-PCR cho tất cả các mẫu bệnh phẩm theo quy trình của CDC. L ưu ý: Khi thực hiện xét nghiệm cúm A và B cần chạy mẫu RNP (human ribonuclease P) cùng với các mẫu bệnh phẩm. Không cần chạy lại m ẫ u RNP khi thực hiện xét nghiệm phát hiện các tác nhân khác (Other Respiratory Viruses - ORV) không phải cúm nếu phòng xét nghiệm sử dụng cùng mẫu tách triết khi xét nghiệm vi rút cúm. Nếu phòng xét nghiệm sử dụng mẫu tách triết mới thì cần chạy lại RNP. - Nếu mẫu dương tính với vi rút cúm A, tiến hành làm real - time RT-PCR đ ể xác định phân tuýp cúm A/H 1 pdm09, A/H3, A/H5 và A/H7 - N ế u m ẫ u dương tính với vi rút cúm B, không cần làm xác định phân tuýp vi rút cúm. - Nếu mẫu có kết quả âm tính với cả vi rút cúm A và B , phòng xét nghiệm tiến hành thực hiện xét nghiệm real-time RT-PCR theo quy trình hướng dẫn của CDC đ ể xác định các tác nhân vi rú t gây viêm đường hô hấp cấp khác: vi r ú t hợp b à o đ ường hô hấp (Respiratory syncytial virus - RSV); Human metapneumovirus (hMPV); vi rút Á cúm 1,2,3 (Parainfluenza viruses 1, 2, 3); vi rút Adeno (Adv); và vi rút Rhino (RV). PHỤ LỤC 5 CÁC MẪU PHIẾU, BÁO CÁO, SỔ THEO DÕI Mã số bệnh nhâ n : SARI /_ _/_ _/_ _/_ _ _ Số bệnh án #:......................................... Mẫu 1 (Ví dụ: SARI/03/17/CC/001) PHIẾU ĐIỀU TRA TRƯỜNG HỢP BỆNH NHIỄM TRÙNG ĐƯỜNG HÔ HẤP CẤP TÍNH NẶNG (SARI) Tên bệnh viện: ............................. Ngày ph ỏ ng vấn (ngày/tháng/n ă m): ……/……./…… Khoa điều trị: ............................................................................................................. Người điền phiếu: ………………………………………………. ĐT liên hệ: ......................... Người phụ trách SA RI : ………………………………………… ĐT liên hệ: ......................... Người trả lời: □ Bệnh nhân □ Người nhà bệnh nhân THÔNG TIN CHUNG 1. Họ tên bệnh nhân Họ Tên đệm Tên gọi 2. Giới tính □ Nam □ Nữ 3. Ngày sinh (ngày/tháng/năm) ____/_____/______ 4. Tuổi ___năm ___tháng (nếu < 2 tuổi) 5. Địa chỉ nơi ở hiện tại Số nhà:................... Phố/thôn:............... Phường/ xã:........... Quận/huyện:.................. Tỉnh, thành phố:........... Điện thoại liên lạc: ........................................ 6. Nghề nghiệp* (Xem danh sách nghề nghiệp ở trang sau (Ghi số) TÌNH TRẠNG NHẬP VIỆN 7. Ngày nhập viện (ngày/tháng/năm) _____/_____/______ 11. Ngày khởi phát (ngày/tháng/năm) _____/_____/______ 8. Tiền sử sốt □ Có □ Không □ Không rõ 12. Ngày lấy mẫu (ngày/tháng/năm) _____/_____/______ 9. Nhiệt độ ________ 0 C 13. Chẩn đoán nhập viện ** (Xem danh sách ở trang sau) (Ghi số) 10. Ho □ Có □ Không □ Không rõ 14. Tình trạng bệnh lý kèm theo (trước khi bệnh khởi phát) 14.a. Hút thuốc □ Có □ Không □ Không rõ 14.f. Các bệnh lý về máu □ Có □ Không □ Không rõ 14.b. Bệnh đường hô hấp mạn tính □ Có □ Không □ Không rõ 14.g. Suy giảm miễn dịch (do dùng Steroids hoặc do HIV/AIDS □ Có □ Không □ Không rõ 14.c. Bệnh hen □ Có □ Không □ Không rõ 14.h. Đái tháo đường □ Có □ Không □ Không rõ 14.d. Bệnh tim mạch mạn tính □ Có □ Không □ Không rõ 14.i. Mang thai □ Có □ Không □ Không rõ 14.e. Bệnh thần kinh/ thần kinh - cơ mạn tính □ Có □ Không □ Không rõ 14.j. Bệnh lý khác (ghi rõ) CAN THIỆP Y TẾ TRƯỚC KHI NHẬP VIỆN 15. Tiêm vắc xin phòng cúm trong vòng 12 tháng gần nhất □ Có □ Không □ Không rõ 16. Dùng thuốc Oseltamivir (Tamiflu) trong vòng 07 ngày trước khi lấy mẫu □ Có □ Không □ Không rõ TIỀN SỬ DỊCH TỄ TRONG VÒNG 07 NGÀY TRƯỚC KHI KHỞI PHÁT BỆNH 17.a. Du lịch đến nước khác □ Có □ Không □ Không rõ Nếu có, ghi cụ thể nước nào: 17.b. Tiếp xúc gần (trong vòng 2 mét) với người mắc hoặc tử vong do bệnh đường hô hấp cấp tính □ Có □ Không □ Không rõ 17.c. Là đối tượng trong chùm ca bệnh (2 hoặc nhiều người tiếp xúc gần với nhau) của 1 bệnh hô hấp cấp tính chưa rõ nguyên nhân. □ Có □ Không □ Không rõ 17.d. Giết mổ, chăm sóc, tiếp xúc với một trong những động vật sau: • Lợn (heo) □ Có □ Không □ Không rõ • Gia cầm, chim □ Có □ Không □ Không rõ • Động vật ăn cỏ (trâu, bò, dê, cừu,…) □ Có □ Không □ Không rõ • Các loài khác (ghi rõ): □ Có □ Không □ Không rõ Ghi chú: ............................................................................................................................................................................. Định nghĩa ca bệnh SARI: Trường hợp nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng (SARI) với đầy đủ các triệu chứng sau: • Tiền s ử sốt hoặc sốt với nhiệt đ ộ đ o được ≥ 38 C°; và • Ho: và • Kh ở i phát trong vòng 10 ngày; và • Yêu cầu nhập viện (Bệnh nhân nội trú). Danh sách bệnh mạn tính tham khảo: • Bệnh đ ườ ng hô hấp mạn tính: Bệnh phổi t ắ c nghẽn mạn tính (COPD) , viêm phế qu ả n mạn , khi phế thũng, gi ã n ph ế qu ả n, xơ nang, bệnh bụi phổi, hội chứng loạn sàn phối- phế qu ả n. • Bệnh tim m ạch mạn tính: bệnh tim bẩ m sinh, bệnh c ơ tim do tăng huyết áp k é o dài, suy tim mạn, bệnh tim thiếu máu cục bộ • Bệnh thần kinh / thần kinh - cơ mạn tính: đột qu ỵ , bệnh th ầ n kinh cơ liên quan đến suy y ế u chức năng hô hấp, bại n ã o , nhược cơ. *Nghề nghiệp **Ch ẩ n đoán nhập viện: 1. Nhân vi ê n văn phòng 1. Sốt chưa rõ nguyên nhân 2. Nhân viên y tế 2. Viêm phổi 3. Cán bộ thú y 3. Viêm phế qu ả n 4. Làm n ô ng/lâm nghiệp 4. Viêm tiểu phế qu ả n 5. Chăn nuôi 5. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 6. Làm việc tại chợ 6. Hội chứng nhiễm trùng đường hô hấp cấp t í nh nặng (SAR I) 7. Lái xe 7. Cúm 8. Công nhân 8. Lao 9. Nhân viên nhà hàng 9. Hen 10. Sinh viên, học sinh 10. Bệnh tim mạch mạn tính 11. Ngh ỉ hưu 11. Tăng huyết áp 12. Khác (ghi r õ ): 12. Ung thư 13. Hộ i chứng nhiễm trùng 14. H I V/AIDS 15. Đ ái tháo đường 16. Đột qu ỵ 17. Viêm dạ dày ruột 18. Sốt xuất huyết 19. Sốt rét 20. Thươ n g hàn 21. Suy dinh dưỡng 22. Thiếu máu 23. Khác (ghi rõ): Khoa: ………………………….. Bệnh viện ……………………………………. Mẫu 2A BÁO CÁO TUẦN CỦA KHOA (Lưu tại khoa giám sát) (Tuần ………… từ thứ hai, ngày …… / …… /20 ……. đến ch ủ nhật, ngày …. / ….. /20 ……. ) 1. TỔNG H ỢP SỐ BỆNH NHÂN NHẬP VIỆN VÀ TỬ VONG Ngày T ổ ng số nhập viện tại khoa T ổ ng số SARI nhập viện tại khoa Tổng s ố SARI t ử vong tại khoa T ổ ng số tử vong do các nguy ê n nhân khác tại khoa T ổ ng s ố được lấy mẫu tại khoa Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ Thứ 2 Thứ 3 Thứ 4 Thứ 5 Thứ 6 Thứ 7 Chủ nhật T ổ ng số 2. DANH SÁCH BỆNH NHÂN SARI ĐƯỢC L Ấ Y M Ẫ U STT Mã số SARI H ọ tên bệnh nhân Tuổi Ngày khởi phát Ngày nhập viện Ngày lấy m ẫ u Nam Nữ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ngày báo cáo: …….. / ….. /20 …… Người làm báo cáo Bệnh viện ……………………………………. Mẫu 2B BÁO CÁO TUẦN CỦA BỆNH VIỆN (Chuy ể n về Viện VSDT/ Pasteur trước 16h00 ngày thứ Ba tuần kế tiếp) (Tuần ………… từ thứ hai, ngày …… / …… /20 ……. đến ch ủ nhật, ngày …. / ….. /20 ……. ) 1. T Ổ NG HỢP SỐ BỆNH NHÂN NHẬP VIỆN VÀ TỬ VONG Khoa T ổ ng số nhập viện theo khoa T ổ ng số SARI nhập viện theo khoa Tổng s ố SARI t ử vong theo khoa T ổ ng số tử vong do các nguy ê n nhân khác theo khoa T ổ ng s ố được lấy mẫu theo khoa Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ 2. DANH SÁCH BỆNH NHÂN SARI ĐƯỢC L Ấ Y M Ẫ U STT Mã số SARI H ọ tên bệnh nhân Tuổi Ngày khởi phát Ngày nhập viện Ngày lấy m ẫ u Nam Nữ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ngày báo cáo: …….. / ….. /20 …… Người làm báo cáo Mẫu 3 PHIẾU YÊU CẦU XÉT NGHIỆM VÀ TRẢ LỜI KẾT QUẢ XÉT NGHIỆM BỆNH NHÂN SARI Mã s ố bệnh nhân: SA R I _ _/_ _/_ _/_ _ _ H ọ và tên: .................................................................................................................... Ngày, tháng, năm sinh: _ _/_ _/_ _ _ Tuổi (năm) ____ Tuổi theo tháng (nếu dưới 24 tháng) _____ Giới: □ Nam □ Nữ Điện thoại liên lạc: ....................................................................................................... Địa ch ỉ : Số n h à/số phòng: ……………………….. Xã/phường: ......................................... Quận/huyện: ………………………………………. T ỉ nh, thành phố: ..................................... Ngày nhập viện: _ _/_ _/20___ (ngày/tháng/năm) Ngày khởi phát: _ _/_ _/20___ (ngày/tháng/năm) Ngày lấy mẫu: _ _/_ _/20___ (ngày/tháng/năm) Loại bệnh phẩm (khoanh tròn vào số thích hợp): 1. Dịch ngoáy họng 2. Dịch ngoáy mũi 3. Dịch nội khí qu ả n 4. Khác (ghi rõ) ………. Nơi lấy mẫu: ............................................................................................................... Bác sỹ yêu cầu xét nghiệm ( ký, họ tên) Người lấy mẫu (ký , họ tên) S ố điện thoại của b ác sỹ yêu cầu xét nghiệm: ................................................................ K Ế T QUẢ XÉT NGHIỆM Viện VSDT/Past e ur: ..................................................................................................... Mã số bệnh nhân: SARI _ _/_ _/_ _/_ _ _ Ngày nhận bệnh phẩm: _ _/_ _/20___ (ngày/tháng/năm) Tình trạng bệnh phẩm: □ Tốt □ Không tốt □ Từ chối xét nghiệm (lý do: ……………… ) Ngày xét nghiệm: _ _/_ _/20___ (ngày/tháng/năm) Kết quả: □ A/H1N1/2009 đại dịch □ A/H3 □ A/H5 □ A/H7 □ Cúm B □ Vi rút Adeno □ Vi rút cúm khác chưa định được týp □ HMPV □ PIV 1 □ P I V 2 □ PIV 3 □ Vi rút Rhino □ RSV □ Âm tính với tất c ả các vi rút đường hô hấp được xét nghiệm Cán bộ xét nghiệm ………. , ngày ….. tháng ….. năm ... Trư ở ng phòng xét nghiệm Mẫu 4 Tên Viện VSDT/Pasteur: ………………….. Tên khoa/phòng: ………………………… CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- N gày …. tháng … năm 20 ….. Kính gửi: ……………………………….. KẾT QUẢ XÉT NGHIỆM BỆNH NHÂN NHIỄM TRÙNG ĐƯỜNG HÔ HẤP CẤP TÍNH NẶNG Từ ngày ………………. Đến ………………….. STT M ã số bệnh nhân Họ và tên Tuổi * Giới Ng ày lấy mẫu Ngày nhận mẫu Kết quả xét nghiệm ** Ghi chú 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Lưu ý : *Đ ố i với tr ẻ em dưới 2 tu ổ i cần ghi rõ tháng tu ổ i ** Quy định viết tắt kết quả: A / H 1 N 1 pdm , A/H3N2 , B , Cúm khác , Adv, HMPV, PIV1-3. RSV , RV , Â m tính. Kết qu ả đồng nhiễm ghi cụ th ể từng tác nhân, cách nhau bằng dấu ph ẩ y Người thực hiện x ét nghiệm (ký , ghi rõ họ tên) Phụ trách phòng xét nghiệm (ký , ghi rõ họ tên) Mẫu 4 Bệnh viện ……………………………………………… Chương trình giám sát nhiễm trùng hô hấp cấp tính nặng SỔ GIAO NHẬN Bệnh phẩm, Phiếu điều tra trường hợp bệnh, Báo cáo tuần NĂM …………. Mẫu 5 Số thứ tự tuần Thời gian thực hiện Ngày giao - nhận Số lượng b ệ nh phẩm Số phiếu điều tra (M ẫ u 1) Số báo cáo tuần của BV (M ẫ u 2B) Chữ ký và tên người giao Chữ ký và tên người nhận Ghi chú Từ …………….. Đến ……………. Từ …………….. Đến ……………. Từ …………….. Đến ……………. Từ …………….. Đến ……………. Mẫu 6 B ệ nh vi ệ n ………………………………………….. Chương trình giám sát nhiễm trùng hô hấp cấp tính nặng SỔ QUẢN LÝ BỆNH PHẨM SARI KHOA …………………………………………………… NĂM ……………. Mẫu 6 THÔNG TIN BỆNH PHẨM SARI TẠI KHOA………………………………………………….. STT Mã số Bệnh nhân Tên bệnh nhân Ngày/tháng/năm Loại mẫu Người giao Người nhận Ngày lấy mẫu Ngày giao mẫu Dịch khí quản Dịch hầu họng 1 SARI/_ _ / _ _/ _ _ _ _ _ __ / __ / _ _ _ __ / __ / _ _ _ 2 SARI/_ _ / _ _/ _ _ _ _ _ __ / __ / _ _ _ __ / __ / _ _ _ 3 SARI/_ _ / _ _/ _ _ _ _ _ __ / __ / _ _ _ __ / __ / _ _ _ 4 SARI/_ _ / _ _/ _ _ _ _ _ __ / __ / _ _ _ __ / __ / _ _ _ 5 SARI/_ _ / _ _/ _ _ _ _ _ __ / __ / _ _ _ __ / __ / _ _ _ 6 SARI/_ _ / _ _/ _ _ _ _ _ __ / __ / _ _ _ __ / __ / _ _ _ 7 SARI/_ _ / _ _/ _ _ _ _ _ __ / __ / _ _ _ __ / __ / _ _ _ 8 SARI/_ _ / _ _/ _ _ _ _ _ __ / __ / _ _ _ __ / __ / _ _ _ 9 SARI/_ _ / _ _/ _ _ _ _ _ __ / __ / _ _ _ __ / __ / _ _ _ 10 SARI/_ _ / _ _/ _ _ _ _ _ __ / __ / _ _ _ __ / __ / _ _ _ Mẫu 7 Tên Viện VSDT/Pasteur: ……………………………………………………………… BÁO CÁO TUẦN SARI CỦA VIỆN VSDT/PASTEUR KHU VỰC Tuần ….. Năm 201... Bảng 1: Báo cáo tổng hợp số bệnh nhân nhập viện, tử vong, lấy mẫu trong tuần…. (từ ngày…………. đến ngày……………….) STT Tên Bệnh viện Tổng số bệnh nhân nhập viện Tổng số SARI nhập viện Tổng số SARI tử vong Tổng số tử vong do nguyên nhân khác Tổng số mẫu được lấy Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ 1 2 3 4 5 Tổng số Bảng 2: Báo cáo tổng hợp số bệnh nhân nhập viện, tử vong, lấy mẫu cộng dồn đến tuần ……… STT Tên Bệnh viện Tổng số bệnh nhân nhập viện Tổng số SARI nhập viện Tổng số SARI tử vong Tổng số tử vong do nguyên nhân khác Tổng số mẫu được lấy Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ 1 2 3 4 5 Tổng số Bảng 3: Kết quả xét nghiệm mẫu được lấy trong tuần……..(từ ngày……………..đến ngày……………) Tên bệnh viện S ố mẫu Số mẫu dương tính với các vi rút cúm A / H 1N1 pdm A/ H3N2 B Các vi rút cúm khác S ố m ẫ u âm tính với các vi rút cúm HMPV Adv P1 P2 P3 RSV RV Đồng nhiễm # # % # % # % # % # % # # % # % # % # % # % # % # % # % Tổng số Thông tin cụ thể về các trường (+) với các vi rút cúm khác (týp, số lượng):………………………………………………………………………………….. Bảng 4: Kết quả xét nghiệm mẫu cộng dồn đến tuần……… Tên bệnh viện S ố mẫu Số mẫu dương tính với các vi rút cúm A / H 1N1 pdm A/ H3N2 B Các vi rút cúm khác S ố m ẫ u âm tính với các vi rút cúm HMPV Adv P1 P2 P3 RSV RV Đồng nhiễm # # % # % # % # % # % # # % # % # % # % # % # % # % # % Tổng số 1. Số liệu bảng 1 , 2 là số liệu ghi nhận tại các khoa giám sát , không bao gồm số liệu nhập viện, tử vong ở các khoa không tham gia giám sát 2. B ả ng 3 là kết quả xét nghiệm các mẫu được lấy từ thứ Hai đến th ứ Sáu 3. Các vi rút cúm khác: các vi rút cúm hiếm gặp bao gồm Cúm A(H5N 1 ) , (H7N9) , các vi rút cúm chưa định được typ được ghi cụ thể về typ (nếu có) và số lượng 4. V ì 07 tác nhân ngoài cúm chỉ được làm xét nghiệm trên các m ẫ u âm tính với cúm nên không có đồng nhiễm giữa các tác nhân cúm và ngoài cúm 5. Các mẫu đồng nhiễm sẽ ghi vào cả ô đồng nhiễm và vào từng tác nhân đ ồng nhiễm. VD: 01 đồng nhiễm Adeno - RSV sẽ t í nh thành 01 Adeno , 01 RSV, 01 đ ồng nhiễm PHỤ LỤC 6: SƠ ĐỒ QUY TRÌNH GIÁM SÁT SARI