TCVN6415-7:2016

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 6415-7:2016 GẠCH GỐM ỐP, LÁT - PHƯƠNG PHÁP THỬ PHẦN 7: XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN MÀI MÒN BỀ MẶT ĐỐI VỚI GẠCH PHỦ MEN Ceramic floor and wall tiles - Test method - Part 7: Determination of resistance to surface abrasion for glazed tiles Lời nói đầu TCVN 6415-7:2016 thay thế TCVN 6415-7:2005. TCVN 6415-7:2016 Xây dựng trên cơ sở ISO 10545-7:1996. Bộ tiêu chu ẩ n TCVN 6415-1÷18:2016 Gạch gốm ố p, l á t - Phương ph á p th ử , bao g ồ m các ph ầ n sau: - TCVN 6415-1:2016 (ISO 10545-1:2014) Phần 1: L ấy mẫu và nghiệm thu sản phẩm ; - TCVN 6415-2:2016 (ISO 10545-2:1995) Ph ầ n 2: X á c đ ị nh kích thước và ch ấ t l ượng b ề mặt; - TCVN 6415-3:2016 (ISO 10545-3:1995) Ph ầ n 3: Xác định độ hút nước, độ xốp biểu ki ế n, khối l ượng riêng tương đối và khối lư ợ ng thể t í ch; - TCVN 6415-4:2016 (ISO 10545 - 4:2014) Ph ầ n 4: Xác định độ bền uốn và l ực u ố n gãy ; - TCVN 6415-5:2016 (ISO 10545-5:1996) Phần 5: X á c định đ ộ b ề n va đập bằng c á ch đ o h ệ số ph ả n hồi; - TCVN 6415-6:2016 (ISO 10545-6:2010) Ph ầ n 6: Xác định độ bền m à i mòn s â u đối với gạch không phủ men; - TCVN 6415-7:2016 (IS O 10545-7:1996) Ph ầ n 7: Xác định độ b ề n mài mòn b ề mặt đối với gạch ph ủ men; - TCVN 6415-8:2016 (ISO 10545-8:2014) Ph ầ n 8: Xác định h ệ số giãn nở nhiệt dài; - TCVN 6415-9:2016 (ISO 10545-9:2013) Ph ầ n 9: Xác định độ bền sốc nhiệt ; - TCVN 6415-10:2016 (IS O 10545-10:1995) Ph ầ n 10: Xác định hệ s ố giãn nở ẩm; - TCVN 6415-11:2016 (ISO 10545-11:1994) Ph ầ n 11: X á c đ ị nh độ b ề n rạn men đối với gạch men; - TCVN 6415-12:2016 (ISO 10545-12:1995) Ph ầ n 12: X á c đị nh độ b ề n băng giá; - TCVN 6415-13:2016 (ISO 10545-13:1995) Phần 13: X á c đị nh độ b ề n hóa học ; - TCVN 6415-14:2016 (ISO 10545-14:2015) Phần 14: X á c đị nh độ b ề n chống bám b ẩn; - TCVN 6415-15:2016 (IS O 10545-15:1995) Ph ầ n 15: X á c định độ thôi chì và cadimi của gạch ph ủ men; - TCVN 6415-16:2016 (ISO 10545-16:2010) Phần 16: X á c định sự khác biệt nhỏ về màu; - TCVN 6415-17:2016 Phần 17: Xác định hệ số ma s á t; - TCVN 6415-18:2016 (EN 101:1991) Phần 18: X á c đị nh độ cứng bề mặt theo thang Mohs. TCVN 6416-7:2016 do Viện Vật liệu xây dựng - Bộ Xây dựng biên soạn, Bộ Xây dựng đ ề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và C ô ng nghệ công bố. GẠCH GỐM ỐP, LÁT - PHƯƠNG PHÁP TH Ử - PH Ầ N 7: XÁC ĐỊNH Đ Ộ B Ề N MÀI MÒN B Ề MẶT ĐỐI VỚI G Ạ CH PHỦ MEN Ceramic floor and wall tiles - Test method - Part 7: Determination of resistance to surface abrasion for glazed tiles 1 Phạm vi áp dụng Ti ê u chuẩn này quy định phương pháp xác định độ ch ị u mài mòn b ề mặt, áp dụng cho các loại gạch gốm ố p, lát ph ủ men. 2 Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau cần thi ế t cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm c ô ng bố th ì áp dụng bản được nê u. Đối với các tài liệu viện dẫn khô ng ghi năm c ô ng b ố thì áp dụng phiên b ả n mới nhất, bao gồm cả các s ử a đổi, b ổ sung (nếu có). TCVN 6415-14 (ISO 10545-14), Gạch gốm ốp, l á t - Phương ph á p thử - Ph ầ n 14: X á c đị nh đ ộ b ề n chống bám b ẩ n. ISO 8486-1, Bonded abrasives - Grain size analysis - Designation and determination of grain size distribution - Part 1: Macrogrits F4 to F220 (Bột mài li ê n k ế t - Phân tích c ỡ hạt - Ký hiệu và x á c định c ấ p phối hạt - Ph ầ n 1: Cỡ hạt từ F4 đến F220). 3 Nguyên tắc Độ chịu mài mòn b ề mặt của gạch gốm ố p, lát ph ủ men được xác định bằng cách quay vật liệu mài trên b ề mặt phủ men và đánh giá sự mài mòn bằng cách so sánh sự thay đổi b ề mặt men của mẫu thử v ớ i m ẫ u không mài. 4 Vật liệu mài Tổng lượng vật liệu mài đối với mỗi mẫu thử bao gồm: - 70,00 g bi th é p đường kính 5 mm; - 52,50 g bi thép đường k í nh 3 mm; - 43,75 g bi thép đường k í nh 2 mm; - 8,75 g bi thép đ ườ ng kính 1 mm; - 3,0 g bột alumina nung chảy, c ỡ hạt F80 theo ISO 8486 (hoặc bột corindon kích thước hạt từ 180 µm đến 212 µm); - 20 mL nước cất hoặc nước đ ã khử ion. 5 Thiết bị, dụng cụ 5.1 Thiết bị m ài mòn: (xem H ì nh 1), thiết bị gồm hộp bằng thép, ở giữa có cơ cấu đi ệ n truyền động nối với t ấm đỡ nằm ngang tr ê n có các vị tr í để mẫu thử, kích thước (100 x 100) mm. Khoảng cách giữa tâm của t ấ m đỡ và tâm của từng v ị trí thử mẫu là 195 mm, khoảng cách giữa các v ị tr í th ử bằng nhau. T ấ m đỡ quay với vận t ố c 300 r/min với độ lệch tâm, e là 22,5 mm, sao cho mỗi phần của từng mẫu sẽ chuyển động xoay tròn với đường k í nh 45 mm. Mẫu thử được giữ bằng một khung thép có chèn cao su, b ề mặt men quay lên (xem H ì nh 2). Đường kính trong của khung giữ là 83 mm, tạo ra bề mặt thử khoảng 54 cm 2 . Chiều dày của tấm cao su là 9 mm và chi ề u cao của kho ả ng tr ố ng là 25,5 mm. Thiết bị th ử sẽ tự động ngắt sau khi số vòng quay hoàn thành. C ó th ể sử dụng thi ế t b ị khác nhưng phải cho k ế t quả tương tự như k ế t quả nhận đ ược khi th ử bằng th iế t b ị mô tả trên. 5.2 Thiết b ị đánh giá b ằ ng mắt thư ờ ng, (xem Hình 3), bao gồm một hộp soi có nguồn á nh sáng huỳnh quang, nhiệt độ màu từ 6000 K đến 6500 K, đặt thẳng đứng trên bề mặt gạch quan sát cung c ấ p nguồn sáng 300 Lux. Kích thước hộp là (610 x 610 x 610) mm và được sơn màu ghi trung t í nh. Nguồn sáng phải được che chắn đ ể tránh nhìn trực ti ế p. 5.3 T ủ sấy , có bộ phận điều khiển và khống ch ế nhiệt độ đến (110 ± 5) °C; 5.4 C â n (nếu yêu cầu xác đ ị nh m ấ t khối lượng). 6 Mẫu thử 6.1 Số lượng mẫu thử Cần có 12 mẫu th ử . Ngoài ra, c ầ n 12 mẫu khác đ ể so sánh đánh giá với mẫu đã thử. 6.2 Chuẩn b ị mẫu th ử Mẫu th ử đại diện cho mẫu gạch. Nếu gạch có màu khác nhau hoặc có hoa văn, phải cẩn thận trong từng ph ầ n m ẫ u nhỏ. Thông thường, k í ch thước của m ẫ u thử là (100 x 100) mm. M ẫ u thử c ó k í ch thước nhỏ hơn, được gắn k ế t bằng vật liệu thích hợp. B ề mặt của mẫu th ử phải được làm sạch và khô. K í ch thước tính b ằ ng milimét Kích thước tính bằng milimet H ì nh 2 - Khung giữ m ẫ u Kích thước tính bằng milimet Hình 3 - Bố trí đánh giá ngoại quan 7 Cách tiến hành Thiết bị mài mòn được hiệu chuẩn khi cần thiết hoặc có trục trặc khi đánh giá k ế t quả. Phụ lục A đưa ra phương pháp hiệu chu ẩ n. Kẹp khung giữ mẫu lên bề mặt từng viên mẫu th ử đ ã đặt tr ê n thiết b ị mài (5.1). Đổ vật liệu mài (Đi ề u 4) qua l ỗ vào khung giữ b ề mặt mẫu . Sau đ ó bịt kín lỗ đ ể tránh thất thoát vật liệu mài. Đặt số vòng quay c ầ n thi ế t đặt cho từng giai đoạn mài mòn là: 100 r; 150 r; 300 r; 450 r; 600 r; 750 r, 900 r, 1200 r; 1500 r, 2100 r, 6000 r và 12000 r. Sau m ỗ i giai đoạn dừ ng máy, lấy một mẫu ra và tiếp tục mài các phần mẫu c ò n lại cho đến khi xu ấ t hiện sự thay đ ổ i b ề mặt so với mẫu trước khi th ử . Các mẫu sau mài được rửa qua vòi nước và sấy kh ô ở nhiệt độ (110 ± 5) ° C . Nếu mẫu có phủ sắt oxide th ì có thể rửa bằng dung dịch hydro chloride (HC l ) 10 % thể tích trước khi rửa bằng nước và sấy khô. Xế p các mẫu đ ã mài xung quanh các mẫu chưa mài vào giá quan sát dưới cường độ ánh sáng 300 Lux, trong thiết bị (5.2). Quan sát đánh giá độ chịu mài mòn của các mẫu bằng mắt thường hoặc sử dụng kính mắt đảm bảo th ị lực với khoảng cách 2 m và độ cao khoảng 1,65 m trong phòng tối. Ghi lại số vòng quay mà mẫu bắt đầu xu ấ t hiện sự thay đổi trên b ề mặt. Ki ể m tra k ế t quả bằng cách th ử lại độ mài mòn ở giai đoạn mà quan sát thấy có sự phá h ủ y trong giai đoạn trước và sau giai đoạn mài mòn đ ó . Nếu k ế t quả kh ô ng trùng nhau th ì k ế t quả của giai đoạn mài mòn trước được quyết định đ ể phân loại. Sau đó, mẫu gạch đạt 12000 r được thử độ bền chống bám bẩn theo TCVN 6415-14. Sau khi thí nghiệm, rửa sạch bi thép bằng c ồ n methylen và sấy kh ô đ ể tránh g ỉ . Trước mỗi phép thử, kiểm tra lại lượng vật liệu mài theo Đi ề u 4. Nếu có th ỏ a thuận cần kiểm tra sự mất khối lượng bề mặt mẫu, cần kiểm tra khối lượng của ba mẫu trước khi th ử v à sau khi đạt 6000 r mài. T ù y theo th ỏ a thuận, có th ể thử độ b ề n chống bám b ẩ n theo TCVN 6415-14 đối với gạch đ ã đạt các giai đoạn mài ở 1500 r, 2100 r và 6000 r và b ắ t đầu xu ấ t hiện sự phá h ủy . Các tính chất khác cũng được xác định theo thỏa thuận trong quá trình quan sát thử nghiệm, v í dụ có sự thay đổi màu sắc hoặc độ b ó ng. Các th ô ng tin b ổ sung theo thỏa thuận kh ô ng sử dụng cho việc phân loại gạch. 8 Phân loại kết quả Mẫu thử được phân lo ạ i mài mòn theo B ả ng 1. Đ ể mẫu thử đạt được c ấ p 5, gạch phải đạt cả chỉ tiêu độ b ề n ch ố ng bám b ẩ n TCVN 6415-14 ở diện tích đã mài. Tuy nhiên, áp dụng các s ử a đổi sau so với TCVN 6415-14. 1) Chỉ sử dụng một vi ê n gạch mài (lớn hơn 12000 r) và chú ý đ ể đảm bảo sự tách biệt của các v ế t bẩn (v í dụ, cắt viên gạch đã mài ra trước khi th ử độ chống bám bẩn); 2) Sử dụng quy tr ì nh D theo TCVN 6415-14 mà kh ô ng c ầ n ti ế n hành quy tr ì nh A, B, C trước. Nếu không có khuyết tật nh ì n th ấ y sau 12000 r mà v ế t b ẩ n không th ể làm sạch bằng một trong các cách quy tr ì nh A, B, C hoặc D theo TCVN 6415-14, gạch được phân loại là cấp 4. Bảng 1 - Phân loại g ạ ch ceramic phủ men G i a i đoạn mài m ò n bắt đ ầ u xu ấ t hi ệ n khuyết tật, vòng Cấp 100 0 150, 300, 450 I 600 II 750, 900, 1200,1500 III 2100, 6000, 12000 IV Lớn h ơn 12000 1) V 1) Phải đạt ch ỉ tiêu độ b ề n chống bám b ẩ n theo TCVN 6415-14. 9 Báo cáo thử nghiệm Trong báo cáo thử nghiệm bao gồm ít nh ấ t các th ô ng tin sau: a) viện dẫn tiêu chuẩn này; b) mô tả mẫu thử và cách thức chuẩn b ị mẫu; c) phân l oại theo Đi ề u 8; d) giai đoạn mài mòn mà xuất hiện sự thay đổi; e) loại bền chống bám b ẩ n đối với gạch có c ấ p mài mòn 4, khi có thỏa thuận; f) khối lượng hao hụt, thay đổi độ bóng hoặc các tinh chất khác theo thỏa thuận. Phụ lục A (tham khảo) Hiệu chuẩn thiết bị mài mòn sử dụng kính nổi A.1 Vật liệu chuẩn Vật liệu chuẩn là kính nổi, chiều dày không nhỏ hơn 6 mm. A.2 Quy định chung Có th ể sử dụng một trong các cách sau: A.2.1 Phương pháp hóa học A.2.1.1 Thuốc th ử A.2.1.1.1 Dung dịch ăn mòn Trộn đều 10 phần thể tích hydro chloride (HC l ) đậm đặc, 8 phần hydro fluoride (HF) đậm đặc [40 % th ể tích] và 10 phần thể tích nước. A.2.1.1.2 Cacothelin , dung dịch 0,1 % thể tích v ớ i nước. A.2.1.2 Cách tiến hành Nh ỏ 2 giọt đến 3 giọt dung dịch ăn mòn lên bề mặt kính, sử dụng 1 giọt đến 2 giọt dung dịch cacothelin. Sau 5 s đến 10 s, màu đục sẽ hiện trên bề mặt kính nổi; mặt khác là dung dịch có màu v à ng. A.2.2 Phương pháp tia t ử ngoại (UV) Quan sát bề mặt kính trong phòng tối có chiếu tia cực t í m theo H ì nh A.1. Ánh sáng huỳnh quang chi ế u tới cạnh kéo kính. CẢNH B Á O: Tia tử ngoại trong phạm vi từ 254 nm đến 365 nm s ẽ làm hỏng mắt, do đó phải mang k í nh lọc tia UV đ ể bảo vệ th í ch hợp. A.2.3 Phương pháp phân tích khuy ế ch tán năng lư ợ ng (EDA) Kiểm tra bề mặt kính bằng phương pháp phân tích phân tán năng lư ợ ng. Cạnh kính được đánh dấu mực. A.3 Quy trình hiệu chuẩn Hình A.1- Bố trí phương pháp tia tử ngoại UV A.3.1 Khái quát Thi ế t b ị mài m ò n được hiệu chuẩn bằng cách đo hao hụt khối lượng (xem A.3.2), hoặc sự thay đổi độ bóng (xem A.3.3). Tám mẫu kính n ổ i kích thước (100 x 100) mm được mài trên cạnh kéo có dùng vật liệu mài (Đ iề u 4). A.3.2 Hao hụt khối lượng M ẫ u được r ử a sạch và sấy khô trong t ủ sấy (5.3) duy trì nhiệt độ (110 ± 5) ° C , cân khối lượng từng mẫu. Mài mẫu với 6000 r. Xác định khối lượng hao hụt của từng mẫu. Đo diện tích bi mài của từng mẫu. Thiết b ị mài mòn đạt y ê u cầu khi kh ố i lư ợn g hao hụt là (0,032 ± 0,002) mg/mm 2 tính theo diện t í ch mài. A.3.3 Thay đổi độ bóng Đo độ bóng phản chiếu ở 60° tr ê n cạnh kéo kính tại điểm giữa của từng mẫu thử mà mặt sau được phủ một mặt đen không bóng, ví dụ như nhung. Mài mẫu 1000 r. Rửa, s ấ y khô mẫu và đo độ bóng ph ả n chi ế u ở 60 °. Tính sự giảm độ bóng theo % cho từng mẫu và giá tr ị suy gi ả m độ bó ng trung b ì nh. Thi ế t bị mài đạt yêu cầu nếu sự suy giảm độ bóng trung b ì nh tại tâm của diện t í ch mài là (50 ± 5) %. CH Ú TH Í CH: Nếu như khó kh ă n trong vi ệ c xác định độ b ó ng ban đ ầ u , mẫu c ó thể làm sạch trư ớ c bằng cách nhúng vào nước có pha ch ấ t t ẩ y v ế t ở (75 ± 5) ° C trong 1 h. S au đ ó rửa s ạ ch bằng nước ấ m.