TCVN5317:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5317:2016 về Giàn di động trên biển - Vật liệu TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN 5317:2016 GIÀN DI ĐỘNG TRÊN BIỂN - VẬT LIỆU Mobile offshore units - Materials Lời nói đầu TCVN 5317 : 2016 Giàn di động trên biển - Vật liệu do Cục Đăng kiểm Việt Nam biên soạn. Bộ Giao thông vận tải đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng th ẩ m định, Bộ Khoa học và Công nghệ c ô ng bố. TCVN 5317 : 2016 thay thế cho TCVN 5317 : 2001. Bộ Tiêu chuẩn TCVN “Giàn di động trên biển” là bộ quy phạm phân cấp và chế tạo cho các giàn di động tr ê n biển, bao gồm các tiêu chuẩn sau: TCVN 5309 : 2016 Giàn di động trên biển - Phân cấp TCVN 5310 : 2016 Giàn di động trên biển - Thân giàn TCVN 5311 : 2016 Giàn di đ ộng trên bi ể n - Trang thiết bị TCVN 5312 : 2016 Giàn di động trên biển - Ổ n định TCVN 5313 : 2016 Giàn di động trên biển - Phân khoang TCVN 5314 : 2016 Gi à n di động trên biển - Phòng v à chữa cháy TCVN 5315 : 2016 Giàn di động trên biển - Hệ thống máy TCVN 5316 : 2016 Giàn d i động tr ên biển - Trang bị điện TCVN 5317 : 2016 Giàn di động trên biển - Vật liệu TCVN 5318 : 2016 Giàn di động trên bi ể n - Hàn TCVN 5319 : 2016 Giàn di động trên biển - Trang bị an toàn GIÀN DI ĐỘNG TRÊN BIỂN - VẬT LIỆU Mobile offshore units - Materials 1. Phạm vi áp dụng 1.1 . Tiêu chuẩn này áp dụng cho vật liệu dùng để chế tạo kết cấu, trang thiết bị cũng như các bộ phận có liên quan của các giàn di động trên biển (viết tắt là giàn) trên bi ể n tự hành và không tự hành theo định nghĩa ở 3.1. TCVN 5309:2016. 1.2 . Vật liệu v à trang thiết bị của giàn tuân thủ các yêu cầu tương ứng được trình bày trong TCVN 6259 : 2003 Phần 7 A cùng các yêu cầu được nêu trong tiêu chuẩn này. 1.3 . Vật liệu có đặc tính khác so với các quy định của tiêu chuẩn này có th ể được phép sử dụng, nếu được ch ấ p thuận. Trong trường hợp này, các số liệu chi tiết về quy trình chế tạo, thành phần hóa học, tính chất cơ học, v.v..., của vật liệu phải được trình để xem xét. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các t à i liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp d ụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố th ì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có). TCVN 5309 :2016, Giàn di động trên biển - Phân cấp. TCVN 5310 :2016, Giàn di động trên biển - Thân. TCVN 5311 :2016, Giàn di động trên biển - Trang thiết bị. TCVN 5312 :2016, Giàn di động trên biển - Ổ n định. TCVN 5313 : 2016, Giàn di động trên biển - Phân khoang. TCVN 5314 :2016, Giàn di động trên bi ể n - Phòng và chữa cháy. TCVN 5315 : 2016, Giàn di động trên biển - Hệ thống máy. TCVN 5316 :2016, Giàn di động trên biển - Trang b ị điện. TCVN 5318 :2016, Giàn di động trên biển - Hàn. TCVN 5319 :2016, Giàn di động trên biển - Trang bị an toàn. TCVN 6259 : 2003, Quy phạm phân cấp và đóng tàu biển v ỏ thép. TCVN 6809 : 2001, Quy phạm phân cấp và chế tạo phao neo. Với lưu ý r ằ ng TCVN 6259 : 2003 đã được sử dụng để biên soạn TCVN 6259 : 2003, Quy phạm phân cấp và đóng tàu bi ể n v ỏ thép với nội dung được bổ sung sửa đ ổ i thường xuy ê n, khi sử dụng các viện dẫn tới TCVN 6259 : 2003 c ầ n cập nhật các nội dung tương ứng trong TCVN 6259 : 2003. 3. Thuật ngữ và định nghĩa 3.1 . Trong tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ, định nghĩa nêu trong 3. TCVN 5309 : 2016 và Phần 2A, 2B -TCVN 6259 : 2003 và các thuật ngữ, định nghĩa nêu tại 3.2. 3.2 . Ngoài ra , trong tiêu chuẩn này sử dụng các định nghĩa và giải thích sau: 3.2.1 . Sự gây lớp là sự phá h ủy các chi tiết của kết cấu hàn được chế tạo từ thép c á n tấm hoặc ống do ứng suất hàn quá lớn, hoặc do t ả i trọng bên ngoài quá lớn tác dụng vuông góc với bề mặt tấm, hoặc do c ả hai. 3.2.2 . Thép chữ Z l à loại thép có độ dẻo đảm bảo theo chiều dầy tấm dùng để chế tạo các kết cấu hàn chịu được ứng suất lớn tác dụng vuông góc với bề mặt t ấ m. 4. Quy định chung 4.1 . Quy trình chế tạo và phê duyệt vật liệu. 4.1.1 . Quy trình chế tạo 4.1.1.1 . Nếu không có quy định nào khác, vật liệu quy định trong Tiêu chuẩn này phải được chế tạo tại các nhà máy được ch ấ p thuận và có quy trình chế t ạo vật liệu đã được phê duyệt. Vật liệu thép quy định trong Tiêu chuẩn này phải được luyện trong lò thổi ôxy, lò điện hoặc theo những quy trình đặc biệt được duyệt. 4.1.1.2 . Những vật liệu sơ chế như vật liệu dạng th ỏ i, tấm hoặc ph ô i cấp cho các nhà máy s ả n xuất khác, phải tuân theo quy định ở 4.1.1.1 trên một cách th í ch hợp. 4.1.1.3 . Các vật liệu khác với quy định trong tiêu chuẩn này phải phù hợp với các yêu cầu như quy định ở 4.1.1 . 1 trên, nếu xét th ấ y cần thiết. 4.1.2 . Duyệt quy trình chế tạo 4.1.2.1 . Việc phê duyệt quy trình chế tạo quy định trong 4.1.1 phải phù hợp với các quy trình của đơn vị giám sát. 4.1.2.2 . Các chương trình cán đã lập trình phải được xem xét, nếu vật liệu được cán có kiểm soát (CR) và cán có kiểm soát cơ nhiệt (TM) có hoặc không thực hiện việc tăng tốc độ làm nguội (AcC). 4.2 . Kiểm soát quá trình chế tạo vật liệu 4.2.1 . Thực hiện việc ki ể m soát quá trình chế tạo 4.2.1.1 . Nhà chế tạo phải có trách nhiệm để đảm bảo rằng quy trình chế tạo là có hiệu lực và việc kiểm soát quá trình sản xuất được tuân thủ một cách nghiêm ngặt. Nhà chế tạo phải tuyệt đối tuân thủ các yêu cầu sau : (a) Nếu việc ki ể m soát sai xảy ra và hoặc tồn tại các sản phẩm không đạt chất lượng, nhà chế tạo phải xác đ ị nh nguyên nhân và thiết lập phương pháp đ ể tránh sự tái diễn. Đồng thời phải hoàn thành báo cáo tóm tắt việc này cho đơn vị giám s á t. Trong trường hợp này, mỗi ph ầ n không đạt ph ả i được thử và kiểm tra theo yêu cầu của đơn vị giám sát. (b) Nếu cán có kiểm soát (CR) và cán có kiểm soát cơ nhiệt (TM) có hoặc không thực hiện việc tăng tốc độ làm nguội (AcC), nhà chế tạo phải ki ể m soát thích ứng các chương trình cán đã được lập trình phù hợp với điều kiện phê duyệt và phải xem xét hiệu lực của việc kiểm soát thông qua việc điều tra các báo cáo của quá trình cán thực tế. 4.2.1.2 . Nhà chế tạo phải đưa ra các tiêu chuẩn đánh giá phù hợp để nhận biết các vật liệu dạng thỏi, tấm, vật đúc, vật rèn và các chi tiết hoàn thiện, v.v..., m à các vật liệu đó có thể phải được xác định trong các quá trình cụ th ể như nóng chảy, cán, rèn, nhiệt luyện , v.v.... tại t ấ t cả các công đoạn trong quá trình chế tạo. 4.2.2 . Th ẩ m tra việc kiểm soát 4.2.2.1 . Nếu đơn vị giám sát xét thấy cần thiết hoặc quy định trong 4.3.1.1.1 được báo cáo, việc thẩm tra phải được thực hiện để chứng tỏ rằng quy trình đã phê duyệt được tuân thủ một cách chặt chẽ và việc ki ể m soát quá trình chế tạo là có hiệu quả. Trong trường hợp này nhà chế tạo phải cung c ấ p cho đơn vị giám sát tất cả các phương tiện cần thiết và tạo mọi điều kiện đ ể đơn vị giám sát có th ể đ ế n được tất c ả các nơi sản xuất của nhà máy. 4.2.2.2 . Nếu đ ơn vị giám sát phát hiện th ấ y có sự sai lệch của việc kiểm soát trong qu á trình thẩm tra như quy định ở 4.2.2.1 trên, đơn vị giám sát có th ể yêu cầu nhà chế tạo cung c ấ p một bản báo cáo điều tra về nguyên nhân chính của sự sai lệch và yêu cầu gia t ă ng tần số thực hiện việc thử và ki ể m tra. 4.3 . Thử và ki ể m tra 4.3.1 . Tiến hành thử và kiểm tra 4.3.1.1 . N ế u kh ô ng có quy định nào khác, v ậ t liệu phải được thử và kiểm tra dưới sự chứng kiến của đơn vị giám sát tại nhà m á y trước khi chuy ể n hàng đi. Việc thử và kiểm tra phải phù hợp với các yêu cầu quy định ở tiêu chuẩn này. 4.3.1.2 . Nhà chế tạo phải trình các t à i liệu sau cho đơn vị giám sát trước khi thử và kiểm tra v ậ t liệu: (a) Các tính năng kỹ thuật của v ậ t liệu (bao gồm c ả các yêu cầu đặc biệt, v.v...); (b) Chứng chỉ vật liệu, mà trong chứng chỉ đưa ra tên của nhà chế tạo cung cấp vật liệu sơ chế, m ẻ nấu, đúc và các quá trình chế tạo khác, s ố mẻ đúc và th à nh phần hóa học (phân tích mỗi gàu đúc) (ch ỉ trong trường hợp khi các vật liệu sơ chế dạng th ỏ i, t ấ m hoặc phôi không được chế tạo tại Nhà máy mà nó được cán, kéo hoặc rèn). 4.3.1.3 . Th à nh phần hóa học phải được ph â n tích tại phòng thí nghiệm có trang thiết bị và có cán bộ chuyên môn thích hợp. Máy sử dụng cho việc thử cơ tính của vật liệu phải có chứng ch ỉ còn hiệu lực, do đơn vị giám sát hoặc các tổ chức khác được đơn vị giám sát công nh ậ n c ấ p hoặc phù hợp với các tiêu chuẩn khác nếu thỏa mãn yêu cầu của đơn vị giám sát. 4.3.1.4 . Có thể miễn các cuộc thử đối với vật liệu có Chứng chỉ phù hợp. 4.3.1.5 . Người giám sát có thể không tham gia ở những công đoạn nhất định để kiểm tra và thử vật liệu nếu xét thấy ch ấ t lượng vật liệu và hệ thống ki ể m tra ch ấ t lượng của nhà chế tạo th ỏ a mãn yêu cầu của đơn vị giám sát. 4.3.2 . Tiêu chuẩn thử và kiểm tra 4.3.2.1 . Các vật liệu phải phù hợp với yêu cầu của Tiêu chuẩn này. 4.3.2.2 . Th à nh phần hóa học của vật liệu được phân tích trên các mẫu lấy từ mỗi mẻ luyện. Đơn vị giám sát có th ể yêu cầu kiểm tra lại kết qu ả phân tích, nếu cần thiết. 4.3.2.3 . Các vật liệu khác với quy định của Phần này phải được thử và kiểm tra theo yêu cầu kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn đã được duyệt. 4.3.2.4 . Tùy theo điều kiện làm việc dự kiến của vật liệu, đơn vị giám sát có thể yêu cầu thử ở các đ iều kiện khác nhau hoặc các kiểu thử khác nhau. 4.3.3 . Chất lượng và sửa chữa khuyết tật 4.3.3.1 . T ấ t c ả vật liệu phải không có các khuyết tật có hại. Không được sửa chữa khuyết t ậ t trừ khi mức độ và phương pháp sửa chữa (kể c ả quy trình hàn và quy trình x ử lý nhiệt) đã được duyệt. 4.3.3.2 . Trong quá trình sử dụng, b ấ t kỳ vật liệu nào có trạng thái kỹ thuật không thỏa m ã n v à nếu thấy cần thiết thì phải được loại bỏ, cho dù vật liệu đó đã được cấp Gi ấ y chứng nhận thử và ki ể m tra. 4.3.4 . Thử bổ sung tr ướ c khi loại bỏ 4.3.4.1 . Trong bất kỳ cuộc thử t í nh chất cơ học nào, trừ thử độ dai va đập, nếu một ph ầ n k ế t qu ả thử không đ ạt yêu cầu, nhưng những phần khác đều th ỏ a mãn, thì hai mẫu thử b ổ sung có th ể được cắt ra từ cùng vật liệu đã lấy mẫu thử để thử lại. Trong trường hợp thử lại như vậy, tất c ả các mẫu thử phải thỏa mãn yêu c ầ u Tiêu chuẩn. 4.3.4.2 . Nếu kết quả thử độ dai va đập không đạt yêu cầu, thì phải tiến hành thử bổ sung theo quy định. 4.3.4.3 . Nếu vật liệu đã được nhiệt luyện không đạt yêu cầu thì cho phép thử lại sau khi đã nhiệt luyện lại. Nếu toàn bộ các cuộc thử lại đều không thỏa mãn yêu c ầ u th ì vật liệu đó được coi l à không th ỏ a mãn. 4.3.4.4 . Khi thử kéo, nếu độ giãn dài của một m ẫ u bất kỳ nh ỏ hơn quy định và có xuất hiện bấ t kỳ vết nứt nào n ằ m ngoài phạm vi 1/4 chiều d à i đo, t í nh từ trung điểm chiều dài đó, th ì mẫu thử được coi là không đạt, và cho phép tiến hành thử bổ sung b ằ ng một m ẫ u khác lấy từ c ù ng vật liệu đã cắt l ấ y mẫu thử. 4.4 . Đóng dấu mác thép và giấy ch ứ ng nhận thử 4.4.1 . Đóng dấu mác thép 4.4.1.1 . T ấ t cả các vật liệu thỏa mãn yêu cầu đều phải được đóng dấu của đ ơn vị giám sát, kể cả những d ấ u và cấp của vật liệu, nếu đơn vị giám sát th ấ y phù hợp và nhà chế tạo phải đóng mác kèm các đặc trưng sau đâ y vào ít nhất một vị trí của vật liệu. (a) Tên hoặc mác của Nh à máy chế tạo; (b) Số hoặc ký hiệu của sản phẩm; (c) Tên, số hiệu của đ ơn đặt hàng hoặc ký hiệu của người mua (nếu người mua yêu cầu). 4.4.1.2 . Nếu không th ể đóng được d ấ u ch ì m vào vật liệu th ì có thể đóng nh ã n, đóng dấu niêm phong hoặc b ằ ng phương pháp thích hợp khác. 4.4.1.3 . Nếu vật liệu c ó kích thước quá nhỏ không thể đóng dấu chìm, đóng nhãn hoặc đóng dấu niêm phong như quy định ở 4.4.1.1 và 4.4.1.2 trên thì có thể được đóng gộp vào một miếng nhãn hiệu. 4.4.2 . Giấy ch ứ ng nhận thử vật liệu 4.4.2.1 . Nếu các vật liệu thép c á n đã đạt được yêu cầu về thử theo quy định thì nhà chế tạo trình Gi ấ y chứng nhận thử vật liệu cho đơn vị giám sát k ý . Tuy nhiên có thể sử dụng phương ph á p khác thay cho chữ ký của người gi á m sát nếu đơn vị giám sát thấy phù hợp. 4.4.2.2 . Gi ấ y ch ứ ng nhận thử vật liệu quy định ở 4.4.2.1 tr ê n, ngo à i k í ch thước, khối l ượng, v.v... của thép, ít nhất phải có ghi các mục t ừ (a) đến (i) sau đây : (a) Số hiệu đơn đặt hàng và tên tàu dùng vật liệu đ ó , nếu có; (b) Số hiệu hoặc nhãn hiệu; (c) Nhãn hiệu nhà máy chế tạo; (d) Ký hiệu cấp của vật liệu; (e) Thành phần hóa học (phân tích thép nấu chảy hoặc kim loại l ỏ ng trên cơ s ở thành phần được quy định theo yêu c ầ u và bổ sung khi cần thiết); (f) Thành phần các bon tương đương (Ceq) hoặc độ cảm nhận cracking nguội (cold cracking susceptibility) (Pcm) được xác định theo công thức sau (chỉ áp dụng cho những trường hợp quy định trong Tiêu chuẩn n à y): (1) (2) (g) Kết quả thử tính chất cơ học; (h) Phương pháp nhiệt luyện; (i) Phải ghi rõ quy trình khử ôxy (đối với thép sôi). 4.4.2.3 . Nhà chế tạo ph ả i ghi vào Giấy chứng nhận thử vật liệu kết quả của quá trình s ả n xuất để chứng tỏ rằng vật liệu thép đã được chế tạo theo đúng quy trình được duyệt. Kết quả này phải được cán bộ kiểm tra chất lượng sản phẩm của nhà máy chế tạo ký xác nhận. Tuy nhiên có th ể sử dụng phương pháp khác thay cho chữ ký nếu đơn vị giám sát th ấ y phù hợp. 4.4.2.4 . Những quy định từ 4.4.2.1 đến 4.4.2.3 phải được áp dụng cho các loại vật liệu đưa ra trong tiêu chuẩn này, trừ vật liệu thép cán. 4.4.2.5 . Nếu các vật liệu sơ chế như phôi th ỏ i, phôi tấm hoặc phôi không được chế tạo tại nhà máy cán hoặc rèn thì Gi ấ y chứng nhận thử vật liệu của nhà máy s ả n xuất ph ả i trình cho đơn vị giám sát trong đó ghi rõ quy trình chế tạo, tên của Nhà chế tạo, s ố hiệu m ẻ đúc, mẻ phân tích. Trong trường hợp này, quy trình chế tạo vật liệu sơ chế như phôi th ỏ i, phôi t ấ m hoặc phôi phải phù hợp với yêu cầu của đơn vị giám sát. 5. Thép cán 5.1 . Quy định chung 5.1.1 . Các loại thép c á n sử dụng trong chế tạo dàn ph ả i tuân thủ các yêu cầu cho trong Chương 3, Ph ầ n 7A, TCVN 6259 : 2003 cùng các yêu cầu bổ sung dưới đây. 5.1.2 . Các loại thép cán sử dụng trong chế tạo giàn được cho trong B ả ng 1. 5.1.3 . Thép dùng cho các kết c ấ u đặc biệt phải được cho phép, phải được chế tạo ở những xí nghiệp được chấp nhận và chịu sự giám sát của đơn vị giám sát. 5.1.4 . Thép dùng đ ể chế tạo các kết cấu chính và đặc biệt phải là thép lắng vá thép nh ỏ hạt. 5.1.5 . Thép tấm dùng cho các kết cấu đặc biệt phải được kiểm tra siêu âm, th ỏa mãn yêu cầu của đ ơ n vị giám sát. B ả ng 1 - Ký hiệu các loại thép cán Loại thép Ký hiệu trong Phần 7A- TCVN 6259 : 2003 Ký hiệu trong tiêu chuẩn này Thép thường A A B B D D E E Thép cường độ cao A32, A36, A40 AH D32, D36, D40 DH E32, E36, E40 EH F32, F36, F40 FH Thép cán tôi cường độ cao và ram A43, A47, A51 AQ1 A56, A63, A70 AQ2 D43, D47, D51 DQ1 D56, D63, D70 DQ2 E43, E47, E51 EQ1 E56, E63, E70 EQ2 F43, F47, F51 FQ1 F56, F63, F70 FQ2 Hệ số vật liệu (K) tương ứng với cường độ chịu kéo được cho trong bảng: Bảng 2 - Hệ số vật liệu Loại thép Ký hiệu vật liệu Hệ số (K) Thép thường A , B , D , E 1,0 Thép cường độ cao A32, D32, E32, F32 0 , 78 A36, D36, E36, F36 0,72 A40, D40, E40, F40 0,68 Thép cán tôi cường độ cao và ram A43, D43, E43, F43 * A47, D47, E47, F47 * A51, D51 , E51, F51 * A56, D56, E56, F56 * A63, D63, E63, F63 * A70, D70, E70, F70 * GHI CH Ú : * Th ỏa mãn yêu c ầ u của đơn vị gi á m sát. 5.2 . Thép chế tạo kết cấu thân giàn Thép dùng để ch ế tạo các phần tử kết cấu thân giàn được cho trong các đồ thị dưới đây. Tuy nhiên, nếu nhiệt độ thiết kế của vật liệu nhỏ hơn -50 o C và độ dày t ấ m lớn hơn 70 mm th ì việc sử dụng phải th ỏa mãn yêu cầu của đơn vị giám sát. Hình 1 : Phạm vi áp dụng của thép thường Hình 2 : Phạm vi áp dụng của thép cường độ cao Hình 3 : Phạm vi áp dụng của thép cán tôi cường độ cao (AQ1, DQ1, EQ1 và FQ1) Hình 4 : Phạm vi áp dụng của thép cán tôi cường độ cao (AQ2 , DQ2, EQ2 và FQ2) 6. Thép đúc 6.1 . Quy định chung 6.1.1 . Thép đúc d ùng cho dàn phải th ỏa mãn các quy định trong tiêu chuẩn này cũng như các yêu cầu của Chương 5, Phần 7A -Vật liệu, TCVN 6259 : 2003. 6.1.2 . Thép đúc d ùng để chế tạo các kết cấu hàn của giàn cũng như các chi tiết máy và trang thiết bị làm việc ở nhiệt độ ẩ m phải có độ dai va đập đảm bảo. Trị số độ dai va đ ập và nhiệt độ thử được quy định trong hồ sơ kỹ thuật và phụ thuộc vào độ bền nh ỏ nhất quy định cho từng loại thép, nhiệt độ tính toán cho từng kết c ấ u và phải được đơn vị giám sát đồng ý. 6.1.3 . Độ co thắt tương đối khi thử kéo vật liệu thép đúc phải không được nhỏ hơn 50%. 7. Thép rèn 7.1 . Quy định chung 7.1.1 . Thép rèn dùng cho giàn phải thỏa mãn các quy định trong tiêu chuẩn này cũng như các yêu cầu của Chương 6, Phần 7A, Vật liệu, TCVN 6259 : 2003. 7.1.2 . Thép rèn dùng đ ể chế tạo các kết cấu hàn đặc biệt phải được thử uốn do va đ ập ở nhiệt độ bằng nhiệt độ t í nh toán cho kết cấu này, nhưng không được cao hơn 20 o C. 7.1.3 . Trị số đảm bảo của công khi thử uốn do va đập được quy định trong hồ sơ kỹ thuật, phụ thuộc vào độ bền gãy nhỏ nhất ấ n định cho từng loại thép, trị số này phải được đơn vị giám sát đồng ý, nhưng trong mọi trường hợp, trị số đó không được nhỏ hơn 30J khi thử các mẫu có rãnh khía chữ V. 8. Thép chữ Z 8.1 . Quy định chung Việc luyện thép phải được tiến hành trong các lò Máctanh, lò điện hoặc trong các l ò thổi ô xy, sau đó nhiệt luyện thép, để đảm bảo t í nh dẻo cần thiết theo chiều dày cán. Phương pháp nhiệt luyện thép được nêu trong chứng chỉ của cơ sở sản xuất. 8.2 . Thành phần h óa học 8.2.1 . Thành phần các nguyên tố chính và các chất phụ trong thép cácbon và cácbon - Mangan không được l ớn hơn trị số nêu trong Bảng 3. 8.2.2 . Khi thực hiện các yêu cầu của chương này có thể d ùng thép đóng tàu thay cho thép chữ Z nếu được đơn vị giám sát đồng ý . Bảng 3 - Thành phần tối đa các nguyên tố cơ b ả n và tạp chất chính trong thép chữ Z (%) C Mn Si P S 0,18 1 , 16 0,50 0 , 03 0,01 8.2.3 . Cho phép dùng thép chữ Z có thành phần h óa học khác nhưng ph ả i đảm bảo tính hàn cần thiết trong các điều kiện chế t ạo kết cấu dàn và đảm bảo độ bền gẫy lớp. 8.2.4 . Nếu cần, có thể xác định đương lượng cácbon (Cdl) theo công thức sau: (3) Còn trị số của nó được ghi trong chứng chỉ 8.2.5 . Thép chữ Z phải được khử ôxy hoàn toàn và xử lý bằng các phần tử mà thành phần của chúng được quy định khi cho phép sản xu ấ t thép. 8.3 . Tính chất cơ học 8.3.1 . Khi thử kéo các mẫu có trục d ọc vuông góc với bề mặt cán, độ co thắt tương đối (Z 0 ) của d iện tích mặt cắt ngang của thép chữ Z không được nhỏ hơn 30%. T ùy thuộc vào nhiệt độ làm việc nh ỏ nhất của kết cấu, khi thử uốn do va đập thép chữ Z, trị số nhiệt độ phải phù hợp với Bảng 4. Bảng 4 - Nhiệt độ làm việc nh ỏ nhất của kết cấu Nhiệt độ làm việc nhỏ nh ấ t của kết cấu ( o C) Nhiệt độ thử uốn do va đập ( o C) -10 -20 -20 - 40 -40 -60 8.3.2 . Trị số công va đập cần thiết khi thử uốn d o va đập trên các mẫu có rãnh chữ V được quy định t ùy thuộc vào trị s ố giới hạn ch ả y nhỏ nhất của thép chữ Z theo Bảng 5. Bảng 5 - Trị số công va đập cần thiết khi thử uốn do va đập trên các mẫu có rãnh chữ V Giới hạn ch ả y (MPa) 235 315 355 390 Công va đập (J) KV L 27 31 34 39 (Không nhỏ hơn) KV T 18 21 24 26 Trong đ ó: KV L : Công va đập trên các mẫu thử dọc KV T : Công va đập trên các mẫu thử ngang 8.3.3 . Công va đập được xác định trên 1 bộ gồm 3 mẫu thử có x ẻ rãnh dọc hoặc ngang hướng cán. Nếu công va đập được xác định trên các mẫu dọc th ì trị s ố công va đập yêu cầu đối với các mẫu ngang sẽ do người ch ế tạo xác định. 8.3.4 . Khi thử thép chữ Z với mục đích công nhận xí nghiệp chế tạo, đơn vị giám sát có thể yêu cầu kiểm tra tính hàn và xác định nhiệt độ chuyển sang trạng thái ròn bằng phương pháp được đơn vị giám sát chấp nhận. Nhiệt độ chuy ể n phải phù hợp với nhiệt độ làm việc của kết cấu. 8.3.5 . Đơn vị giám sát c ó thể yêu cầu xác định độ bền phá h ủy ròn theo các phương pháp phá h ủy cơ học bằng cách cho thử vật rơi hay các phương pháp được chấp thuận khác. 8.4 . Xử lý nhiệt Th é p chữ Z phải được xử lý nhiệt. Chế độ xử lý nhiệt do nh à máy chế tạo quy định và được nêu trong gi ấ y phép sản xuất hoặc chứng ch ỉ của cơ s ở sản xuất, hoặc cả hai. 8.5 . Chọn mẫu và khối lượng thử 8.5.1 . Để thử thép chữ Z ở mỗi giai đoạn cuối của bán thành phẩm, phải chọn vật mẫu để chế tạo các mẫu thử kéo, một bộ mẫu thử uốn do va đập và một bộ mẫu thử kéo theo hướng chiều d ày. 8.5.2 . Trình tự chế tạo và kích thước các mẫu thử cũng như phương pháp thử kéo, thử uốn do va đập ph ả i phù hợp với Quy định trong Chương 2, Phần 7 - A, TCVN 6259 : 2003. 8.5.3 . Phương pháp chế tạo mẫu thử v à tiến hành t hử kéo theo chiều dầy phải được thỏa thuận với đơn vị giám s á t. 8.5.4 . Độ co thắt tương đối (Z 0 ) được xác định là trị số trung bình của kết quả thử kéo 03 mẫu thử và không nhỏ hơn trị số yêu cầu. 8.5.5 . Từ mỗi vật mẫu sẽ chế tạo và tiến hành thử: (a) Một mẫu để thử kéo; (b) Một bộ gồm 03 mẫu để thử uốn d o va đập; (c) Một bộ gồm 03 mẫu để thử kéo theo hướng chiều dày. 8.5.6 . Đối với những bán thành phẩm có chiều dày 50mm v à lớn hơn phải chế tạo và thử uốn d o va đập thêm một bộ gồm 03 mẫu có xẻ rãnh sao cho trục dọc của mẫu trùng với tâm chiều dầy bán thành phẩm. 8.5.7 . Bán th à nh ph ẩ m từ thép chữ Z phải được kiểm tra bằng siêu âm. Phương pháp tiến hành kiểm tra loại và kích thư ớ c khuyết tật cho phép phải được đơn vị giám sát chấp nhận. MỤC LỤC 1. Phạm v i áp dụng 2. Tài liệu viện dẫn 3. Thuật ngữ và định nghĩa 4. Quy định chung 4.1. Quy trình ch ế tạo và phê duyệt vật liệu 4.1.1. Quy trình chế tạo 4.1.2. Duyệt quy trình chế tạo 4.2. Kiểm soát quá trình chế tạo vật liệu 4.2.1. Thực hiện việc kiểm soát quá trình chế tạo 4.2.2. Th ẩ m tra việc kiểm soát 4.3. Thử và kiểm tra 4.3.1. Tiến hành thử và kiểm tra 4.3.2. Tiêu chuẩn thử và kiểm tra 4.3.3. Chất lượng và sửa chữa khuyết tật 4.3.4. Thử b ổ sung trước khi loại b ỏ 4.4. Đóng dấu mác thép và giấy chứng nhận thử 4.4.1. Đóng dấu mác thép 4.4.2. Giấy chứng nhận thử vật liệu 5. Thép cán 5.1. Quy định chung 5.2. Thép chế tạo kết cấu thân giàn 6. Thép đúc 6.1. Quy định chung 7. Thép rèn 7.1. Quy định chung 8. Thép chữ Z 8.1. Quy định chung 8.2. Thành phần h óa học 8.3. Tính chất cơ học 8.4. X ử lý nhiệt 8.5. Chọn mẫu và khối lượng thử