TCVN6374:1998

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6374:1998 về Xích con lăn chính xác bước ngắn và đĩa xích TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6374 : 1998 XÍCH CON LĂN CHÍNH XÁC BƯỚC NGẮN VÀ ĐĨA XÍCH Short pitch transmission precision roller chains and chain wheels 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này qui định yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho xích con lăn chính xác bước ngắn một dãy, nhiều dãy và đĩa xích tương ứng dùng trong truyền động cơ khí, bao gồm: kích thước, dung sai, đo chiều dài, tải trọng thử và độ bền kéo nhỏ nhất. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho xích xe đạp và xích xe máy. 2. Xích 2.1. Thuật ngữ của xích và chi tiết cấu thành Các thuật ngữ của xích và chi tiết cấu thành của xích được qui định ở các hình 1 và 2. Hình vẽ không qui định kết cấu thực của má xích. 2.2. Ký hiệu Xích con lăn chính xác bước ngắn được ký hiệu theo cột 1 của bảng 1, tiếp sau là số 1 cho xích một dãy, số 2 cho xích hai dãy và số 3 cho xích 3 dãy, cuối cùng a số hiệu chuẩn này. Ví dụ: 16 B-1 TCVN 6374:1998, 16 B-2 TCVN 6374:1998; 16 B-3 TCVN 6374:1998. Hình 1 - Các dạng xích con lăn 2.3. Kích thước Kích thước của xích được qui định trên hình 3 và trong các bảng 1 và 2. Các kích thước lớn nhất và nhỏ nhất đã quy định đảm bảo tính lắp lẫn các mắt xích được chế tạo ở các cơ sở khác nhau. Dung sai này biểu thị giới hạn lắp lẫn, không phải là dung sai chế tạo. 2.4. Thử kéo 2.4.1. Độ bền kéo nhỏ nhất là độ bền mà mẫu thử phải chịu được khi kéo phá hủy. Độ bền kéo nhỏ nhất không phải lực làm việc. 2.4.2. Đặt từ từ một lực kéo không nhỏ hơn độ bền kéo nhỏ nhất qui định ở bảng 1 vào hai đầu chiều dài đoạn xích thử bao gồm ít nhất năm bước xích Hai đầu chiều dài xích thử được móc bằng hai móc nối, cho phép chuyển động tự do cả hai đầu của đường trục xích trong mặt phẳng vuông góc với khớp nối Sự phá hủy mẫu xuất hiện tại thời điểm mà độ giãn dài không tăng hơn nữa khi tăng tải trọng, tức là tại đỉnh của biểu đồ tải trọng / độ giãn dài Kết quả không được công nhận khi vết phá hủy xuất hiện liền sát với móc nối. 2.4.3. Khi thử kéo phá hủy mẫu, mặc dù xích không xuất hiện rõ vết phá hủy khi lực kéo đạt đến độ bền kéo nhỏ nhất, song xích đó cùng phải bỏ đi 2.5. Tải trọng chảy Toàn bộ xích phải được thử chảy với lực kéo bằng 1/3 độ bền kéo nhỏ nhất qui định trong bảng 1. 2.6. Độ chính xác chiều dài Xích được đo sau khi chịu tải trọng thử và trước khi được bôi trơn. Chiều dài đo tiêu chuẩn nhỏ nhất để đó là: a) 610 mm cho xích có kí hiệu 05B đến 12B và 081 đến 085 b) 1220 mm cho xích có kí hiệu 16A đến 72B và được kết thúc tại mỗi một đầu bằng một mắt trong. Xích được đỡ trên một chiều dài toàn bộ của nó và chịu lực đo qui định trong bảng 1. Chiều dài đo được phải là chiều dài danh nghĩa với dung sai là: Độ chính xác chiều dài của các xích làm việc song song phải ở trong khoảng giới hạn trên, nhưng phải theo thỏa thuận với nhà chế tạo. 2.7. Ghi nhãn Xích được ghi nhãn với nội dung sau: a) tên nhà chế tạo; b) kí hiệu xích. a) Mắt trong Mắt ngoài một dãy Mắt ngoài hai dãy b) Mắt ngoài để tán Mắt nối có vòng hãm lò xo Mắt nối có chốt chẻ c) Mắt nối tháo được Mắt khuỷu một dãy Mắt khuỷu hai dãy d) Mắt khuỷu Chú thích 1) Các kích thước của các má được qui định trong bảng 1. 2) Các chi tiết kẹp chặt có thể có kết cấu khác. Hình 2 - Các dạng mắc xích c biểu thị khe hở giữa má mắt khuỷu và má thẳng dùng trong khi ăn khớp a) Mắt khuỷu Chiều sâu đường xích h 1 là chiều sâu nhỏ nhất của rãnh để xích đi qua b) Mắt cắt qua xích Chiều rộng chung của xích kể cả phần chi tiết kẹp chặt bằng tổng chiều dài của các chốt đỡ b 4 , b 5 hoặc b 6 với độ dài b 7 cho chốt tán (hoặc 1,6 b 7 cho chốt có dầu) nếu chi tiết kẹp chặt chỉ được lắp một bên, hoặc 2 b 7 nếu chi tiết kẹp chặt được lắp ở hai bên. Chiều dài của chốt đỡ cho xích có nhiều hơn ba lớp bảng b 4 + p 1 (số lớp xích -1) Hình 3 - Xích Bảng 1 - Kích thước cơ bản của xích - lực đo và độ bền kéo (xem hình 3) 3. Các tấm gá 3.1. Qui định chung Nếu không có qui định nào khác, đặc tính, kích thước và thử xích có tấm lắp phải theo yêu cầu trong điều 2. 3.2. Kí hiệu Qui định hai dạng tấm gá với các kích thước cơ bản được cho ở bảng 2 và hình 4. Kí hiệu của các tấm gá được qui định như sau: K1: có một lỗ trên tấm gá được bố trí ở tâm mỗi tấm K2: có hai lỗ trên tấm gá được bố trí theo chiều dọc (hình 4). 3.3. Kích thước Các kích thước cơ bản của tấm gá được qui định trong bảng 2. Dạng thực của tấm gá do nhà chế tạo qui định, song kết cấu chung phải đảm bảo sao cho tạo thành một bộ như đã cho trên hình 4. Chiều dài của các tấm gá do nhà chế tạo qui định, song phải đủ để bố trí hai lỗ dọc trục đối với dạng K2 và và không cản trở sự làm việc của mắt nối. a) Cho mắt ngoài b) Cho mắt trong Chú thích - Mỗi một tấm gá K2 có hai lỗ. Các tấm gá K1 cũng tương tự, nhưng chỉ có một lỗ Hình 4 - Các tấm gá Bảng 2 - Kích thước của tấm gá Kích thước tính bằng milimét Ký hiệu xích Chiều cao tấm gá h 1 Đường kính lỗ min Khoảng cách ngang giữa các tâm lỗ f 08A 08B 7,92 3,3 25,4 8,89 4,3 10A 10B 10,31 5,1 31,75 5,3 12A 12B 11,91 5,1 38,1 13,46 6,4 16A 16B 15,88 6,6 50,8 6,4 20A 20B 19,84 8,2 63,5 8,4 24A 24B 23,01 9,8 76,2 26,67 10,5 28A 28B 28,58 11,4 88,9 13,1 32A 32B 31,75 13,1 101,6 4. Đĩa xích 4.1. Các kích thước đường kính 4.1.1. Thuật ngữ và ký hiệu được qui định trên hình 5 p - bước xích; d - đường kính vòng chia; d R - đường kính chốt đỡ; d f - đường kính vòng chân; z - số răng M R - kích thước đo qua chốt. Hình 5 - Kích thước đĩa xích 4.2. Kích thước 4.2.1. Đường kính vòng chia, d Xem phụ lục A cho quan hệ giữa đường kính vòng chia cho bước đơn vị và số răng z . 4.2.2. Đường kính chốt đo, d R d R = d 1 (theo hình 6) với dung sai mm 4.2.3. Đường kính vòng chân, d f d f = d - d 1 với dung sai cho trong bảng 3 Bảng 3 - Dung sai đường kính vòng chân Đường kính vòng chân d f mm Sai lệch trên Sai lệch dưới d f ≤ 127 0 0,25 mm 127 <> f ≤ 250 0 0,3 mm d f > 250 0 h 11 4.2.3. Kích thước đo qua chốt M R = d + d R min cho số răng chẵn; M R = d.cos + d R min cho số răng lẻ. Kích thước đo qua chốt cho đĩa có số răng chẵn được đo qua hai chốt đặt trong các rãnh răng đối diện nhau; Kích thước có số răng lẻ được đo qua hai chốt có các rãnh răng gần với đối diện nhất. Các sai lệch của kích thước đo qua chốt giống hoàn toàn như sai lệch đường kính vòng chân. 4.3. Dạng rãnh răng 4.3.1. Thuật ngữ và ký hiệu qui định trên hình 6 p - bước xích; d - đường kính vòng chia; d 1 - đường kính con lăn, lớn nhất; ri - bán kính tựa con lăn; a - góc tựa con lăn; r e - bán kinh sườn răng; h a - chiều cao răng ở đa giác bước; d a - đường kính vòng đỉnh răng; d f - đường kính vòng chân; z - số răng. Hình 6 - Dạng rãnh răng 4.3.2. Kích thước Các sai lệch của dang rãnh răng đuợc xác định bằng các dạng rãnh răng lớn nhất và nhỏ nhất. Dạng rãnh răng thực tế tạo thành bằng phương pháp cắt gọt hoặc bằng phương pháp tương đương phải có sườn răng nằm giữa bán kính sườn lớn nhất và nhỏ nhất và uốn cong theo đường cong tựa của con lăn đối diện với các góc tương ứng. 4.3.2.1. Dạng nhỏ nhất r e max = 0,12 d 1 ( z + 2 ) r i min = 0,505 d 1 a max = 140° - 4.3.2.2. Dạng lớn nhất r e min = 0,008 d 1 (z 2 + 180) r i max = 0,505 d 1 + 0,069 a min = 120 o - 4.4. Chiều cao răng và đường kính vòng đỉnh 4.4.1. Thuật ngữ Theo 4.3.1. 4.4.2. Kích thước d a max = d + 1,25 p - d 1 d a min = d + p (1 - ) - d 1 Chú thích - d a min và d a max có thể được dùng cả hai tùy ý theo dạng rãnh răng lớn nhất và nhỏ nhất, phụ thuộc vào các sai lệch của d a max được qui định bởi dụng cụ cắt. Chiều cao răng trên đa giác bước được tính theo công thức sau: h a max = 0,625 p - 0,5 d 1 + h a min = 0,5 (p - d 1 ) Lưu ý rằng h a max có quan hệ với d a max và h a min với d a min. 4.5. Prôphin răng đĩa xích 4.5.1. Thuật ngữ Mặt cắt dọc trục qua đường tâm của rãnh răng b f1 - chiều rộng răng; b f2 và b f3 - chiều rộng qua các răng; r x - bán kính cạnh răng; b a - độ vát cạnh răng; b a - độ vát cạnh răng; r a - bán kính góc lượn vai; d g - đường kính vai lớn nhất; d f - đường kính vòng chân; p - bước xích; p t - bước ngang; b 1 - khoảng cách giữa các má trong nhỏ nhất; h 2 - chiều rộng má trong, lớn nhất. Hình 7 - Prôphin răng đĩa xích 4.5.2. Kích thước 4.5.2.1. Chiều rộng răng a) với p ≤ 12,7mm b f1 = 0,93 b 1 : h14 đối với đĩa xích một dãy; b f 1 = 0,91 b 1 : h14 đối với đĩa xích hai hoặc ba dãy; b) với p > 12,7mm b f1 = 0,95 b 1 : h14 đối với đĩa xích một dãy; b f1 = 0,93 b 1 : h14 đối với đĩa xích hai hoặc ba dãy. Chú thích - Các công thức ở phần a) được dùng theo thỏa thuận giữa khách hàng và người sử dụng. 4 5.2.2. Các kích thước khác b f 2 và b f 3 = (số dãy - 1) . P t + b f1 (trong đó b f1 có dung sai h14).. r x dn* = p b a dn* = 0,06 p cho xích có kí hiệu 081, 083, 084 và 085. b a dn* = 0,13 p cho toàn bộ xích còn lại. d g = p cotg - 1,04 h 2 - 0,76 mm Chú thích - *dn - danh nghĩa. 4.6. Độ đảo hướng tâm Độ đảo hướng tâm giữa lỗ và đường kính vòng chân không được vượt quá giá trị: 0,0008 d f + 0,08 mm hoặc 0,15 mm cho đến 0,76 mm; 4.7. Độ đảo hướng trục Độ đảo hướng trục giữa lỗ và phần phẳng của mặt bên răng không được quá giá trị từ 0,0009 d 1 + 0,08 mm đến 1,14 mm. Đối với đĩa xích hàn có thể lấy giá trị 0,25 mm nếu các công thức ở trên cho giá trị nhỏ hơn. 4.8. Độ chính xác bước răng đĩa do nhà chế tạo xích qui định 4.9. Số răng Số răng đĩa được qui định từ 9 đến 150, trong đó dãy ưu tiên dùng là: 17, 19, 21, 23, 25, 38, 57, 76, 95 và 114. 4.10. Dung sai lỗ Nếu không có qui định khác giữa nhà chế tạo và khách hàng, dung sai lỗ là H8. 4.11. Ghi nhãn Đĩa xích được ghi nhãn với nôi dung sau: - tên hoặc nhãn hiệu của cơ sở chế tạo; - số răng; - kí hiệu xích. PHỤ LỤC A (qui định) ĐƯỜNG KÍNH VÒNG CHIA Số răng Đường kính vòng chia, d, cho bước đơn vị 1) mm Số răng Đường kính vòng chia, d, cho bước đơn vị 1) mm Số răng Đường kính vòng chia, d, cho bước đơn vị 1) mm 9 2,9238 57 18,1529 105 33,4276 10 3,2361 58 18,4710 106 33,7458 11 3,5495 59 18,7892 107 34,0641 12 3,8637 60 19,1073 108 34,3823 13 4,1786 61 19,4255 109 34,7006 14 4,4940 62 19,7437 110 35,0189 15 4,8097 63 20,0619 111 35,3371 16 5,1258 64 20,3800 112 35,6554 17 5,4422 65 20,6982 113 35,9737 18 5,7588 66 21,0164 114 36,2920 19 6,0755 67 21,3346 115 36,6102 20 6,3925 68 21,6528 116 36,9285 21 6,7095 69 21,9710 117 37,2468 22 7,0267 70 22,2892 118 37,5650 23 7,3439 71 22,6074 119 37,8833 24 7,6613 72 22,9256 120 38,2016 25 7,9787 73 23,2438 121 38,5199 26 8,2962 74 23,5620 122 38,8381 27 8,6138 75 23,8802 123 39,1564 28 8,9314 76 24,1985 124 39,4747 29 9,2491 77 24,5167 125 39,7930 30 9,5668 78 24,8349 126 40,1112 31 9,8845 79 25,1531 127 40,4295 32 10,2023 80 25,4714 128 40,7478 33 10,5201 81 25,7896 129 41,0661 34 10,8380 82 26,1078 130 41,3843 35 11,1558 83 26,4261 131 41,7026 36 11,4737 84 26,7443 132 42,0209 37 11,7916 85 27,0625 133 42,3392 38 12,1096 86 27,3808 134 42,6575 39 12,4275 87 27,6990 135 42,9757 40 12,7455 88 28,0172 136 43,2940 41 13,0635 89 28,3355 137 43,6123 42 13,3815 90 28,6537 138 43,9306 43 13,6995 91 28,9720 139 44,2489 44 14,0176 92 29,2902 140 44,5672 45 14,3356 93 29,6085 141 44,8854 46 14,6537 94 29,9267 142 45,2037 47 14,9717 95 30,2450 143 45,5220 48 15,2898 96 30,5632 144 45,8403 49 15,6079 97 30,8815 145 46,1586 50 15,9260 98 31,1997 146 46,4769 51 16,2441 99 31,5180 147 46,7952 52 16,5622 100 31,8363 148 47,1134 53 16,8803 101 32,1545 149 47,4317 54 17,1984 102 32,4728 150 47,7500 55 17,5166 103 32,7910 56 17,8347 104 33,1093