TCVN2282:1993

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2282:1993 về cầu dao và cầu dao đảo chiều - Yêu cầu kỹ thuật chung TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 2282 - 1993 CẦU DAO VÀ CẦU DAO ĐẢO CHIỀU YÊU CẨU KỸ THUẬT CHUNG Switches and changeover switches General technical requirements Tiêu chuẩn này áp dụng cho c ầ u dao và c ầ u dao đảo chi ề u, dùng để đóng m ở không th ư ờng xuyên (kh ô ng quá 6 l ầ n trong 1 giờ) mạch điện xoay chi ề u tần s ố 50 Hz v à mạch điện một chi ề u có điện áp đến 500 V. 1. Phân loại và thông số cơ bản 1.1. C ầ u dao c ầ n được ch ế tạo theo các loại sau: a) Theo c ô ng dụng: - Đ ể đổi n ố i mạch đ iện có dòng điện. - Để đổi n ố i m ạ ch điện không có dòng điện. - Đ ể đổi nối mạch điện có dòng điện hoặc không có dòng điện. b) Theo dòng điện - Đối với mạch điện xoay chi ề u (bảng 1); - Đ ố i với mạch điện một chi ề u (bảng 2); Bản g 1 Loại sử d ụ ng Công dụng của c ầ u dao Đóng C ắ t Dòng điện đ ổ i n ố i Hệ s ố công su ấ t c ủ a mạch cosφ Dòng điện đ ổ i n ố i Hệ số công suất của mạc h cosφ A o Đ ể đ óng và c ắ t m ạ ch đi ệ n khi không có dò ng đ iện trong m ạ ch Không nh ỏ hơn 0 , 1 0 , 95 Không nhỏ h ơ n 0 , 1 0 , 95 A1 Đ ể đó ng v à c ắ t m ạ ch c ó ph ụ t ả i tác dụng 1 0 , 95 1 0 , 95 A2 Đ ể đ óng và c ắ t m ạ ch c ó ph ụ tải đ i ệ n tr ở v à đi ệ n c ả m 2 , 5 0 , 65 1 0 , 65 A3 Đ ể đ ó ng v à c ắ t m ạ ch có đ ộ ng c ơ đ iện 6 0 , 35 1 0 , 35 Bảng 2 Lo ại sử d ụ ng C ô ng dụ ng của c ầ u dao Đ ó ng C ắ t Dòng điện đ ổ i n ố i H ệ s ố th ờ i gian của m ạ ch ms Dòng điện đ ổ i n ố i H ệ s ố th ờ i gian của m ạ ch ms Do Để đóng cắt mạch điện khi không có dòng điện trong mạch Không nhỏ hơn 0,1 1 Không nhỏ hơn 0,1 1 D1 Để đóng và cắt mạch có phụ tải tác dụng. (lò điện trở) 1 1 1 1 D2 Để đóng và cắt mạch có phụ tải tác dụng và điện cảm. 2,5 10,0 1 10,0 1.2 . D ò ng điện danh đ ị nh c ủ a c ầ u dao phải phù hợp với dãy sau: 16 ; 25; 63; 100; 250; 400 ; 630; 1000 ; 1600; 2500A. 1.3 . Điện áp làm việc danh định c ủ a c ầ u dao: - Điện xoay chi ề u: 220; 380 V. - Điện một chi ề u:110 ; 220; 440 V. 2. Yêu cầu kỹ thuật 2.1. C ầ u dao ph ả i làm việc được trong những đi ề u kiện: a) Nhiệt độ c ủ a không kh í xung quanh đ ế n 40° C . b) Độ ẩm t ương đ ố i c ủ a không khí đ ế n 98% ở nhiệt độ + 25° C . c) Cầu dao đặt ở vị tr í th ẳ ng đứng. 2.2. Độ chịu mòn cơ kh í c ủ a c ầ u dao khi không có dòng điện qua: Kh ô ng nh ỏ hơn 5000 chu kỳ đ óng - c ắ t. 2.3. Đ ộ ch ị u hư h ạ i đi ệ n c ủ a c ầ u dao khi đ ổ i nối dòng điện đượ c ch ỉ d ẫ n ở bảng 1 và bảng 2 (trừ các c ầ u dao làm việc ở ch ế độ Ao; Do) kh ô ng đượ c nh ỏ hơn: - 2500 chu k ỳ đ ó ng c ắ t đ ố i với c ầ u da o c ó d ò ng đi ệ n d anh đ ị nh đ ế n 250A ; - 1000 chu kỳ đóng c ắ t đ ố i v ớ i c ầ u dao có d ò ng điện d anh đ ị nh 400A ; - 630 chu k ỳ đ ó ng c ắ t đ ố i với c ầ u dao có d ò ng đi ệ n dan h đ ị nh 630 và 1000A ; - 400 chu kỳ đóng c ắ t đ ố i với c ầ u dao c ó dòng điện danh định 1600 và 2500A ; Độ chịu hư hại điện của c ầ u dao làm việc ở ch ế độ Ao , Do kh ô ng đ ượ c nh ỏ hơn: - 4000 chu kỳ đ ó ng c ắ t đ ố i v ớ i c ầ u dao c ó dòng điện d anh định 100A; - 2500 chu kỳ đóng c ắ t đ ố i v ớ i c ầ u dao có dòng đi ệ n danh định 250 v à 4 0 0A ; - 1600 chu kỳ đóng c ắ t đối v ớ i c ầ u dao có d ò ng đ iện danh định 360 v à 1000A; - 1000 chu kỳ đóng c ắt đối với c ầ u dao có dòng điện danh định 1600 và 2500A; 2.4. Khả năng đổi n ố i giới hạn của c ầ u dao trong mạch điện một chi ề u và xoay chi ề u ở 50 chu k ỳ đóng - c ắ t khi điện áp bằng 1;1 điện áp danh đ ị nh c ầ n phải ph ù hợp với các ch ỉ dẫn trong b ả ng 3 và 4. Bảng 3 Loại s ử dụng Dòng điện đổi nối Hệ s ố c ô ng su ấ t cosφ A 0 0 , 2 0 , 95 A1 1 , 5 0,95 A2 2,5 0,65 A3 6,0 0,35 Bảng 4 Loại sử dụng D ò ng điện đ ổ i nối Hằng s ố thời gian của mạch, ms D 0 0 , 2 1 D1 1 , 5 1 D2 2 , 5 10 2.5. Độ t ă ng nhi ệ t c ủ a các ph ầ n mang đi ệ n của c ầ u dao kh ô ng đ ượ c lớn hơn 50°C: đ ộ t ă ng nhi ệ t c ủ a các ph ầ n mang điện c ủ a c ầ u dao đ ã qua th ử theo các đi ề u 2-2 , 2-3 , 2-4 của tiêu chuẩn này c ó th ể cao h ơ n tr ị s ố tr ê n là 15° C . 2.6. Các b ộ p h ậ n c á ch đ i ệ n của c ầ u dao c ầ n ph ả i ch ị u đ ượ c trong m ộ t ph ú t điệ n á p thử 2500 V xoay chi ề u h ì nh sin ở t ầ n s ố 50 Hz. 2.7. Đi ệ n tr ở c á ch đi ệ n của c ầ u dao không đ ượ c nh ỏ hơn tr ị s ố sau: - Ở t r ạ ng thái ngu ộ i : 20 MΩ . - Sau khi đ ặt trong bu ô ng ẩm c ó đ ộ ẩ m tương đ ối 98 % ở nhi ệt độ 25° C tron g 24h : 1 MΩ . 2.8. Chiều dài đ ườ ng d ò theo m ặ t phẳng n ằ m ngang và th ẳ ng đ ứ ng c ủ a c á ch đi ệ n kh ô ng đ ượ c nh ỏ hơn 20 mm . Khe h ở không khí kh ô ng đ ượ c nh ỏ hơn 9 mm . 2.9. V ị tr í đóng c ắ t c ủ a c ầ u dao đượ c ghi ngay ở vị tr í của tay truy ề n đ ộ ng . 2.10. C ầ u dao c ầ n phải ở vị tr í định vị c ủ a các lưỡi ti ế p xúc đ ộ ng ở vị tr í đ ó ng và c ắ t: ở c á c vị tr í này kh ô ng được xảy ra việc tự đóng, c ắ t hoặc đổi chi ề u. 2.11. Việc l ắ p c ầ u dao phải có th ể thực hiện được m à không c ầ n đến dụng cụ đặc biệt. 2.12. B ề mặt làm việc ti ế p xúc của c ầ u dao c ầ n đ ư ợc bôi mỡ theo yêu c ầ u của bản hướng dẫn l ắ p đặt và vận hành các loại c ầ u dao. 2.13. C ầ u dao có dòng điện định mức 100A và nhỏ hơn c ầ n phải có vỏ bảo vệ , ch ỉ cho phép ch ế tạo c ầ u dao kiểu h ở theo yêu c ầ u c ủ a khách hàng. K ế t c ấ u c ủ a tay truy ề n động phải đảm bảo an toàn và khả năng l ắ p vào vỏ bao có cấp bảo vệ: IPOO, IP11, IP12. 3. Phương pháp thử 3.1. Phép th ử được tiến hành ít nh ấ t trên ba mẫu. 3.2. Nội dung và thứ tự được cho trong bảng 5. Bảng 5 Nội dung th ử Yêu c ầ u kỹ thuật Phương pháp thử Số m ẫ u có cùng dòng điện danh đinh 1. Xem xét r Đi ề u: 2.9; 2.10; 2.12 Xem xét bằng mắt T ấ t cả các mẫu 2. Th ử phát nóng 2.5 3.6 2 3. Thử độ b ề n điện c ủ a cách điện 2.6 3.3 Tất c ả các m ẫ u 4. Đo điện tr ở cách điện 2.7 3.4 2 5. Th ử độ chịu hư hại điện v à độ chịu mòn cơ kh í 2.3 3.7 6 6. Thử kh ả n ă ng đổi n ố i giới hạn 2 4 3.8 3 7. Kiểm tra khoảng cách d ò và khe h ở đi ệ n 2.8 3.9 3 3.3. Th ử đ ộ b ề n điệ n c ủ a c á ch đi ệ n đượ c t i ế n hành ở trạng thái sau khi phá t n ó ng. 3.3.1 . Kiểm t ra độ b ề n điện c ủ a cách đi ệ n c ầ n đượ c tiến hành b ằ ng d ò ng đi ệ n xoay chi ề u h ì nh sin t ầ n s ố 50 Hz . 3.3.2 . C ông su ấ t d anh đ ị nh c ủ a m á y bi ế n á p d ùng để th ử đ ộ b ề n c á ch điệ n kh ô ng đ ượ c nh ỏ hơn 0 , 5 kVA đ ố i v ới 1000 V đi ệ n áp th ử nhưng kh ô ng nh ỏ hơn 0 , 5 kVA khi đ i ệ n áp th ử đ ế n 1000 V . 3.3.3. Đo đi ệ n áp đ ượ c ti ế n hành tr ự c ti ế p ở đi ệ n á p cao c ủ a m á y bi ế n áp thử . Cho ph é p ti ế n h à nh đ o ở phía đi ệ n á p th ấ p . 3.3.4. Điện á p thử c ầ n đặ t l ầ n l ượ t: - Giữa các cực mang đi ệ n; - Giữa các cực mang điện v à đ ế c á ch điện. Các chi tiết cách điện được bọc bằng lá thiếc để đ ưa một điện c ự c thử tới. 3.3.5. Cầu dao được coi là chịu được thử cao áp n ế u không có hiện tượng chọc thủng cách điện hoặc phóng điện mặt ngoài. 3.4. Đo điện tr ở cách điện 3.4.1. Đo điện tr ở cách điện được tiến hành bằng M ê g ô mét có điện áp 500 V. 3.4.2. Đo điện tr ở cách điện giữa các cực mang điện với nhau và giữa các cực với đ ấ t. 3.4.3. Th ử cách điện sau khi qua th ử nóng ẩ m được t iến hành theo TCVN 1611 - 75. D â y d ẫ n dùng để đo điện tr ở cách điện đưa vào trong t ủ ấm có điện tr ở cách điện không nhỏ hơn 100 MΩ. 3.5. Thử phát nóng c ầ u dao 3.5.1. Trước khi th ử, ti ế n hành đóng cắt c ầ u dao không có dòng điện một vài l ầ n. 3.5.2. Khi th ử phát nóng, c ầ u dao đư ợ c đặt ở vị tr í làm việc và được bảo vệ tránh dòng kh ô ng kh í hoặc ngu ồ n nhiệt khác tác dụng vào. 3.5.3. Xác định nhiệt độ môi tr ườ ng theo các ch ỉ s ố c ủ a nhiệt k ế được đọc ở các khoảng thời gian b ằ ng nhau . Sự thay đ ổ i c ủ a nhiệt độ m ô i tr ư ờng trong nửa cuối t hời gian thử c ầ n không đượ c lớn hơn ± 3° C . Nhiệt độ môi trư ờ ng xung quanh đư ợ c đo b ằ ng các nhiệt k ế đặt cách c ầ u dao 1 - 2m (ít nh ấ t hai cái) ở đi ể m giữa chi ề u cao c ủ a c ầ u dao và tại chỗ có b ả o vệ không cho ngu ồ n nhiệt và dòng kh ô ng khí lạ tác dụng vào . Nhiệt k ế đượ c đ ặ t trong c ố c có đ ổ đ ầ y d ầ u bi ế n áp và c ó d ung t í ch chừng 200 cm 3 . L ấ y trị s ố trung b ì nh c ủ a c á c trị s ố đọc tr ê n các nhiệt k ế tr ư ớc khi k ế t thúc th ử nghi ệ m làm nhiệt đ ộ m ô i tr ường. 3.5.4. Đo nhiệt độ ở các bộ ph ậ n c ủ a c ầ u dao b ằ ng ph ươ ng pháp nhiệt ng ẫ u. Nhiệt ng ẫ u c ầ n đ ược á p ch ặ t v à o c á c chi ti ế t th ử tại điểm c ầ n đ o nhi ệ t đ ộ. Hàn đắ p , hàn n ố i , g ắ n ho ặ c đ ặ t nhi ệ t ng ẫ u vào trong các l ỗ khoan trong chi tiết v à làm khít b ằ ng vật liệu cách nhiệt. Đ ầ u cuối của nhiệt k ế kh ô ng chạm vào chi tiết c ầ n được bảo vệ b ằ ng v ậ t li ệ u cách điện sao cho không làm x ấ u đi ề u kiện làm nguội c ủ a cầu dao đ ược th ử . 3.5.5. D â y dẫ n của nhiệt k ế được bện l ạ i v ớ i nhau. 3.5.6. Đ ầ u hàn nguội của nhiệt ngẫu đ ặt ở nơi có đo nhiệt độ m ô i tr ườ ng. Không đ ư ợc để ngu ồ n nhiệt và d ò ng kh ô ng kh í lạ ảnh hướng đ ế n. Đầ u h à n nguội của nhiệt ngẫu c ầ n đặt trong các cốc đ ổ đ ầ y d ầ u biến áp (như đi ề u 3.5.3). Nhiệt độ m ô i trường xung quanh của đ ầ u hàn nguội của nhiệt ngẫu được đo b ằ ng nhiệt k ế bố tr í ở g ầ n đ ầ u hàn. 3.6. Thử độ chịu hư hại điện được tiến hành với t ầ n số đ ó ng từ 150 đến 600 l ầ n trong một giờ. Ở các cầu dao đảo chi ề u, một nửa s ố l ầ n đóng đ ư ợc tiến hành trên các c ự c tiếp xúc phía trên và một nửa số l ầ n đóng đ ượ c tiến hành trên cực tiếp xúc dưới. Các b ề mặt làm việc tiếp xúc c ầ n được cho thêm mỡ. C ầ u dao đ ượ c coi là chịu được th ử nghiệm theo đi ề u 2.3 nếu khi thử : a) Không bị hư hại làm cản trở việc đóng và c ắ t cầu dao; b) Không bị phóng điện giữa các cực ; c) Không b ị phóng điện giữa các cực và ph ầ n kim loại tiếp đất; d) Không b ị quá n ó ng sau khi thử phát n ó ng lại theo đi ề u 2.5. 3.7. Thử độ chịu m ò n cơ với số l ầ n đóng c ắ t không quá 1200 l ầ n/giờ. Thử t iến hành khi kh ô ng có phụ tải. B ề mặt làm việc tiếp xúc c ầ n đ ượ c b ô i mỡ. C ầ u dao được coi là chịu được th ử nghiệm theo đ iề u 2.2 n ế u khi thử: a) K h ông bị hư hại làm c ả n tr ở việc đóng c ắ t c ầ u dao ; b) C ầ u dao đượ c qua th ử ph á t n ó ng l ạ i theo điề u 2.5. 3.8. Th ử khả n ă ng đổ i n ố i gi ớ i h ạ n ở d ò ng đi ệ n đ ổ i n ố i cho trong đi ề u 2.4 c ủ a ti ê u chu ẩ n này với sai s ố của h ệ s ố c ô ng su ấ t b ằ ng ± 0 , 05 v à sai s ố của h ằ ng s ố thời gian b ằ ng ± 15%. C ầ u dao đ ượ c coi l à chịu đ ượ c phép th ử nghiệm n à y n ế u khi th ử kh ô ng x ả y ra các hiện t ượng nói ở đi ề u 3.6. 3.9. K iể m tra chi ề u dài đường dò v à khe h ở kh ô ng kh í ở c ầ u dao đã l ắ p đ ế cách đi ệ n: ki ể m tra kho ả ng c á ch nh ỏ nhất giữa c á c c ự c c ạ nh nhau c ó điệ n áp và giữa m ỗ i cực với ph ầ n ti ế p đ ấ t của c ầ u dao. 4. Ghi nhãn 4.1 . Tr ê n ph ầ n b ê n ngoài c ủ a c ầ u dao c ầ n có các th ô ng tin sau: a) T ê n nh à m á y ch ế tạo ; b) Ký hiệu c ầ u dao , A ; c) Đi ệ n áp danh đ ị nh , V ; d) N ă m ch ế tạo , s ố hiệu ti ê u chuẩn.