TCVN7428:2004

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7428:2004 (ISO 5404: 2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ bền nước của da cứng do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 7428: 2004 ISO 5404: 2002 DA - PHÉP THỬ C Ơ LÝ – XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN NƯỚC CỦA DA CỨNG Leather - Physical and mechanical tests – Determination of water resistance of h e avy feathe rs Lời nói đầu TCVN 7428: 2004 hoàn toàn tương đương ISO 5404: 20 0 2. TCVN 7428: 2004 do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn TCVN/TC 120 Sản phẩm Da biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Ch ấ t lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. DA - PHÉP THỬ C Ơ LÝ – XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN NƯỚC CỦA DA CỨNG Leather - Physical and mechanical tests – Determination of water resistance of h e avy feathe rs 1. Phạm vi áp dụng Tiêu chuẩn này qui định ph ư ơng pháp xác định độ bền nước của da cứ n g. Ph ươ ng pháp này cho phép x ác định thời gian thấm nước, độ hấp thụ nước, diện tí ch th ấ m nước và tốc độ thấm nước khi có yêu cầu . Phương pháp n à y thích hợp với tất cả các loại da cứng. 2. Tài liệu viện dẫn Các tài liệu viện dẫn sau rất c ầ n thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với các t ài liệu viện dẫn ghi năm ban hành thì áp dụng bản được nêu. Đối v ớ i các tài liệu viện dẫn không ghi năm ban hành thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả c á c sửa đổi. ISO 2418, Leather - Chemical, physical and mechanical and fastness tests - Sampling l ocation (Da - Phép thử ho á , cơ l ý và độ b ề n - Vị trí lấy mẫu). ISO 2419, Leather - Physical and mechanical tests - Sample preparation and conditioning ( Da - Phép thử c ơ l ý - Chuẩn bị và đi ề u hoà mẫu) . ISO 2589, Leather - Physical and mechanical tests - Determination of thickness ( Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ dày) . 3. Thuật ngữ và định nghĩa Trong tiêu chuẩ n này sử d ụng các thuật ngữ và định ngh ĩa sau: 3.1 . Thời gian thấm nước ( penetration time) Khoảng thời gian uốn gấp mẫu vừa đủ để cho nước thấm qua từ bề mặt được làm ẩm (mặt cật) sang b ề mặt bên kia của mẫu thử, tính bằng phút. 3.2 . Độ hấp thụ nước (water absorption) Ph ầ n t ă ng lên của khối lượng mẫu thử do hàm lượng nước thấm vào trong một giai đoạn thử bất kỳ, tính bằng ph ầ n trăm so với khối lượng mẫu thử ban đầu đã điều hoà trước khi thử. 3.3 . Diện tích thấm n ướ c (area of penetration) T ổ ng diện tích mà tại đó n ước đ ã thấm qua từ bề mặt đ ược làm ẩm (mặt cật) sang b ề mặt bên kia của mẫu thử , tính bằng milimet vuông. 3.4 . Tốc độ thấm nước (penetration rate) Lượng nước truyền qua da tính bằn g gam trên decimet vu ô ng da tr ê n một giờ dựa trên lượng nước truyền qua trong khoảng thời gian 10 phút đầu tiên của giờ thử. 4. Nguyên tắc Mẫu thử được làm ẩm liên tục tr ê n một mặt và được uốn gấp và nén giống như đế của giày ủng bị nén khi dùng để đi bộ. Nguy ê n t ắc này giúp xác định các chỉ tiêu kh á c nhau của độ bền nước của da cứ ng theo thời gian. 5. Thiết bị, dụng cụ 5.1. Thiết bị thử, bao gồm các bộ phận được mô tả từ 5.1.1 đến 5.1.7. Sơ đồ lắp đặt tổng thể c ủ a thiết bị thử được thể hiện trong hình 1. 5.1.1. Con lăn ( A) , có đường kính 120 mm ± 2 mm và rộng 50 mm ± 1 mm. 5.1.2. Bệ t hử (C) , với bề mặt trên được mài nh á m và có đ ục lỗ cho phép giữ ẩm b ề mặt bằng một dòng nước ch ả y qua bệ thử. 5.1.3 . Kẹp (D), để gắn một cạnh ngắn c ủ a mẫu thử (B) th eo vị trí nằm ngang trên bệ thử (C). 5.1.4. Kẹp (E), để gắn cạnh ngắn còn lại c ủ a mẫu thử v à o con l ă n và cạ nh gắn này song song với trục của con lăn . K ẹ p này được giữ bằng m ột l ò xo yếu để duy trì mẫu thử c ă ng vừa phải. 5.1.5. Đường dẫn nước (F), đi qua bệ thử (C) và có bộ phận tháo nước dư thừa. 5.1.6. Phương tiện tạo chuyển động cho trục của con lăn, với sự chuyển động của tay quay d ọc theo đường nằm ngang XY với biên độ bằng 100 mm ± 2 mm và tần suất bằng (20 ± 1) chu kỳ trên phút, lên phía trên xung quanh điểm giữa của mẫu thử. Chuyển động của trục này tạo nên chuyển động qua lại của con lăn dọc theo mẫu thử, kéo một đầu mẫu thử lên và uốn cong nó cho phù hợp theo hình dáng của con lăn. 5.1.7. Phương tiện nén ép bệ thử, mẫu thử và con lăn với nhau bằng lực 80 N ± 5 N. H ì nh 1 - Sơ đ ồ lắp đặt tổng th ể c ủ a thiết bị thử 5.2. Gạc bông k hông nhuộm , c ắ t thành hình chữ nhật có kích thuớc 105 mm ± 5 mm x 45 mm ± 5 mm. 5.3. Dao dập , thành bên trong là một h ì nh chữ nhật có kích thư ớ c 100 mm ± 1 mm x 40 mm ± 1 mm như qui định trong ISO 2419. 5.4. Dụng cụ đ o đ ộ dày , theo qui định của ISO 2589. 5.5. B ìa thấm nước, có độ dày 1,6 mm ± 0,1 mm và khối tượng 1200 g/m 2 ± 300 g/m 2 được cắt thành h ình chữ nhật có kích thước 105 mm ± 5 mm x 60 mm ± 5 mm. 5.6. G i ấy ráp, loại P120 , như qui định trong tiêu chuẩn v ề cỡ hạt seri P xuất bản bởi Hiệp hội các nhà sản xuất Châu Â u v ề các sản phẩm mài mòn. 5.7. Cân, độ chính xác đến 0,001 g. 5.8. Đ ồ ng h ồ bấm giây, chính xác đến 1 s. 5.9. Chất kết dính d ẻ o không thấm n ướ c , ví dụ như po l yc l opren, polyvinyl cl orua hoặc polyuretan. 5.10. T ấ m phủ trong suốt , kích thước tối thiểu l à 100 mm x 40 mm , được đánh dấu ở trung tâm bằng 28 x 10 hình vuông có diện tích 9 mm 2 , n hư trong hình 2. Hình 2 - Tấm phủ trong suốt 6. Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu 6 .1 . Lấy mẫu phù hợp v ới ISO 2418. Từ m ẫ u da, cắt ha i mẫu thử bằng cách đặt dao dập (5.3) lên trên mặt cật t ấ m da v ớ i chiều dài mẫu song song v ới xương sống của con da. CHÚ THÍCH : Nếu có yêu c ầ u thử nhiều hơn hai m ẫ u da nguyên con cho một đợt th ì ch ỉ c ầ n lấy mộ t mẫu thử trên mỗi con da, tổng số mẫu thử không í t hơn hai m ẫ u. 6.2. Đặt bề mặt mẫu thử tiếp xúc với nền (thường là mặt cật), lê n trên một miếng giấy ráp mới (5.6). N én mẫu thử lên trên giấy ráp v ớ i một lực bằng 10 N ± 1 N. Đánh ráp bề mặt da bằng cách di chuyển mẫu thử qua lại trên giấy ráp 10 lầ n với kho ả ng cách cho mỗi l ầ n là 100 mm ± 10 mm . CH Ú THÍCH : Phủ một lớp màng trau chuốt m ỏ ng kh ô ng thấm nước lên tr ê n bề mặt cật của d a đế giày ủng sẽ giảm đáng kể sự thấm nước trong quá trình thử, nhưng không có hiệu quả đối với đế giày vì lớp m à ng này d ễ bị b ong trong quá trình sử d ụng. Vì lí do này, mẫu thử phải được làm cho th ô nhám trước khi thử như m ô tả ở trên. Mục đích của quá trình chuẩn bị này là để loại bỏ lớp màng trau chuốt. Nếu sử dụng một lớp màng tr a u chuốt d ày h ơ n th ì c ầ n phải m à i mòn nh iề u hơn. 6.3. Phủ chất kết dính dẻo (5.9) vào các mép cắt của mẫu thử , phải đảm bảo rằng kh ô ng có bọt khí b ê n trong l ớ p phủ. Cho phép sấy khô trong 35 phút ± 5 phút và phủ thêm l ớ p chất kết dính thứ hai. 6.4. Đi ề u hoà mẫu thử theo ISO 2419. 6.5. Nếu c ầ n xác định tốc độ thấm nước, phải điều hòa bìa th ấ m nước (5.5) theo ISO 2419. 7. Cách tiến hành 7. 1 . Qui đ ịnh ch u ng 7 .1.1 . C â n mẫu thử, M o , chính xác đến 0,001 g: 7.1. 2 . X á c định độ dày theo ISO 2589 . 7.1. 3. Đặt gạc b ô ng (5.2) l ê n trên bệ thử và điều chỉnh dòng nước với tốc độ 7,5 m l /ph ú t ± 2,5 m l /phút chảy trên bệ thử. 7.1.4. Đặt mẫu thử lên trên gạc bông với bề mặt đã mài nhám ở b ê n dưới và gắn hai cạnh ngắn của mẫu thử với bệ thử và con lăn. 7.1.5. Kh ởi động con l ă n và ghi lại thời gian. 7.2. Xác định thời gian thấm nước Ghi lại th ờ i gian khi thấy rõ có nước trên bề mặt da tiếp xúc với con l ă n, bỏ qua các vùng thấm nước các h mép của mẫu thử khoảng 5 mm. CHÚ THÍCH : Có thể s ử dụng các tín hiệu bằng â m th a nh hoặc bằng quang học đ ể giúp cho việc phát hiện sự t hấm nước ban đầu. 7.3. Xác định độ hấp thụ nước 7.3.1 . Cuối giờ thử đ ầ u ti ê n (hoặc thời gian khác th e o như qui định), tắt máy, lấy mẫu thử ra và dùng giấy lọc thấm nhẹ nhàng nước bám dính trên bề m ặ t, chú ý không gây tác động mạnh để nước thấm vào mẫu thử bị thoát ra. Cân mẫu thử, M 1 . 7.3.2. G ắ n lại mẫu thử v ào máy và tiếp tục thử. 7.3.3. Lặp l ại quá trình sau mỗi một giờ thử cho đến khi phép thử hoàn thành (xem CHÚ THÍCH 1 và CHÚ THÍCH 2 trong 7.5.3). 7.4. Xác định diện tích thấm nước 7.4.1. Cuối giờ thử đ ầ u tiên, t ắ t máy và lấy mẫu thử ra. Đặt tấm ph ủ trong suốt lên bề mặt trên c ủ a mẫu thử v à ư ớc lượng diện tích thấm tổng cộng bằng cách so sán h d iện tích bị thấm ướ t v ớ i diện tích đã đánh dấu trên tấm phủ. N ế u kiểm tra bằng mắt thường thấy sự thấm ướ t bề mặt xảy ra từ mép của mẫu thử thì p hép thử coi như không đ ạt và phải lặp lại với một mẫu thử m ới 7.4.2. G ắ n lại mẫu thử vào máy và tiếp tục t h ử. 7.4.3. Lặp l ại quá trình sau mỗi một gi ờ thử cho đến khi phép t h ử hoàn thành. CH Ú THÍCH 1 : Diện tích thấm nư ớ c c ó thể được xác định khi lấy mẫu th ử ra để xác định độ hấp thụ nước. CHÚ THÍCH 2 : Xem CH Ú THÍCH 1 v à CHÚ TH í CH 2 trong 7.5.3. 7.5. Xác định tốc đ ộ th ấ m nước 7.5.1. Cân tấ m b ì a thấm nước hình chữ nh ậ t (5.5), W o , chính xác đến 0,001 g. 7.5.2. Cuối giờ thử m à bắt đ ầ u xuất hiện sự thấm nước, tắt má y thử và lau sạch nước còn bám dính t rên con lăn. Đặt tấ m bìa thấm n ướ c hình chữ nhật đã cân vào gi ữa mẫu thử và con lăn và bật lại máy thử. Sau khoảng 10 phút ± 0, 2 phút t hì tắt máy thử, lấy tấm b ìa ra và cân l ại, W 1 ; Nếu tấm bìa bị ướt hoàn toàn thì loại bỏ kết qu ả thu được và phải lặp lại phép thử với mẫu thử và tấm b ì a thấm nước m ớ i với thời gian thử ngắn hơn và có sự đi ề u ch ỉ nh phù hợp để tính toán tốc độ thấm nư ớ c. 7.5.3. Lặp lại quá trình sau mỗi giờ thử cho đến khi phép thử hoàn thành. CHÚ THÍCH 1 : Khoảng th ờ i gian tắt máy thử để cân mẫu thử, để đo diện tích thấm nư ớ c hoặc để chèn hoặc lấy bìa thấm nước ra phải c à ng ngắn càng tốt và trong thực tế khi dừng máy thử thì không tính thời gian này v à o th ờ i gi a n xác định. CHÚ THÍCH 2 : Việc xác định độ hấp thụ nước, tốc độ thấm nước và diện t í ch thấm nước trong khoảng thời gian 1 gi ờ là thích hợp ( ví dụ sau 1 giờ, 2 giờ, 3 gi ờ … u ố n gấp mẫu) nhưng với một số loại da thì th ờ i gian ngắn h ơ n có thể phù h ợ p. Th ời gian tổng cộng 2 gi ờ là phù hợp với các phép thử th ô ng thường. 8. Biểu thị kết quả 8.1. Độ hấp thụ nước Đô hấp thụ nước W a , tính bằng phần trăm (%), theo công thức sau: W a = t rong đó: M 1 là khối lượng của mẫu thử sau một khoảng thời gian thử, tính bằng gam; M 0 là khối lượng ban đ ầ u của mẫu thử đã đi ề u hoà, tính bằng gam. 8.2. Tốc độ th ấ m nư ớ c Tốc độ thấm nước W p , tính bằng gam trên centimet vuông trên giờ (g/cm 2 .h), theo công thức sau: W p = 0,15 ( W 1 – W 0 ) trong đ ó: W 1 là khối lượng của b ì a thấm nước, tính bằng gam, sau khi thử 10 phút; W 0 là khối lượng ban đ ầu c ủ a bìa thấm nước đã đi ề u hoà, tính bằng gam. Hằng số (0.15 ) được b iến đổi từ thời gian thử (10 phút) và diện tích m ẫ u thử (40 cm 2 ) t hành g a m t rên centimet vu ông trê n giờ như sau: 0,15 = 9. Báo cáo thử nghiệm B á o cáo thử nghiệm đối v ớ i từ n g mẫu thử phải bao g ồm các th ô ng tin sau: a) viện dẫn ti ê u chuẩn này; b) độ dày của mẫu thử, tính b ằ ng milimet; c) thời gian thấm nước tính bằng giờ và phút, nếu xác định ; d) phần trăm độ hấp thụ nước tại chu kỳ thử, nếu tính; e) diện tích thấm nước tại chu kỳ thử tính bằng mi l imet vuông, nếu tính; f) tốc độ thấm nước tại mỗi chu k ỳ thử tính bằng gam trên centimet vuông tr ê n giờ, nếu tính; g) đi ề u kiện môi tr ườ ng chuẩn sử dụng để đi ề u hoà và thử theo ISO 2419 (ví dụ, 20 o C / 65 % độ ẩm hoặc 23 o C / 50 % độ ẩm); h) bất kỳ sai khác nào so với phương pháp qui định trong tiêu chuẩn này; i) dấu hi ệ u nhận biết đầ y đủ của mẫu thử và b ấ t kỳ sai khác nào của việc lấy mẫu so với ISO 2418. Phụ lục A (tham khảo) Nguồn cung cấp thiết bị Ví dụ v ề các sả n phẩm thương mại phù hợp được đưa ra dư ớ i đây. Thông tin này ch ỉ nhằm tạo sự thuận lợi cho ng ườ i sử dụng tiêu chuẩn chứ không phải là sự xác nhận của ISO về các s ả n phẩm này. Thiết bị đưa ra là thấm kế, ví dụ được sản xuất bởi: Giuliani Apparecchi Scientific i, v i a Centrallo, 68/18, I - 10157 Torino, It al y; SODEMAT, 29 rue Jean Moulin, ZA Coulmet, F-10450 Breviandes, France; SATRA Technology Centre, SATRA House, Rockingham Road, Kettering, Northamptonshire NN 1 6 9JH, England; Muv e r- Francisco Munoz I r l es, Avda Hispanoamerica 42, E-03610 Petrer (Alicante), Spain.