792/QĐ-BYT

Quyết định 792/QĐ-BYT năm 2013 Hướng dẫn Quy trình kỹ thuật khám, chữa bệnh chuyên ngành Châm cứu do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành BỘ Y TẾ ------- CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- Số: 792/QĐ-BYT Hà Nội, ngày 12 tháng 03 năm 2013 QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC BAN HÀNH HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT KHÁM BỆNH, CHỮA BỆNH CHUYÊN NGÀNH CHÂM CỨU BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ Căn cứ Nghị định số 63/2012/NĐ-CP ngày 31/8/2012 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế; Xét Biên bản họp của Hội đồng nghiệm thu Hướng dẫn Quy trình kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh chuyên ngành Châm cứu của Bộ Y tế; Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, QUYẾT ĐỊNH: Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này 468 Hướng dẫn Quy trình kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh chuyên ngành Châm cứu. Điều 2 . Các Hướng dẫn Quy trình kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh chuyên ngành Châm cứu này áp dụng cho tất cả các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có đủ điều kiện thực hiện theo quy định hiện hành. Điều 3. Quyết định này có hiệu lực từ ngày ký và ban hành. Điều 4. Các Ông, Bà: Chánh Văn phòng Bộ, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Chánh thanh tra Bộ; các Vụ trưởng, Cục trưởng các Vụ, Cục của Bộ Y tế; Giám đốc các Bệnh viện, Viện có giường trực thuộc Bộ Y tế, Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Thủ trưởng Y tế các Bộ, ngành và Thủ trưởng các đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./. Nơi nhận: - Như Điều 4; - Bộ trưởng (để báo cáo); - Lưu: VT, KCB. KT. BỘ TRƯỞNG THỨ TRƯỞNG Nguyễn Thị Xuyên DANH MỤC HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT KHÁM BỆNH, CHỮA BỆNH CHUYÊN NGÀNH CHÂM CỨU (Ban hành kèm theo Quyết định số 792/QĐ-BYT ngày 12 tháng 3 năm 2013 của Bộ trưởng Bộ Y tế) Số TT DANH MỤC QUY TRÌNH KỸ THUẬT A. KỸ THUẬT CHUNG (14) 1. Mai hoa châm 2. Hào châm 3. Mãng châm 4. Điện châm 5. Thủy châm 6. Cấy chỉ 7. Ôn châm 8. Cứu 9. Chích lể 10. Laser châm 11. Từ châm 12. Quy trình điện châm, xoa bóp bấm huyệt kết hợp kéo giãn cột sống cổ 13. Quy trình điện châm, xoa bóp bấm huyệt kết hợp kéo giãn cột sống thắt lưng 14. Quy trình xoa bóp bấm huyệt kết hợp xông- tắm thảo dược B. CHÂM TÊ PHẪU THUẬT (85) 15. Châm tê phẫu thuật cắt polip một đoạn đại tràng phải cắt đoạn đại tràng phía trên làm hậu môn nhân tạo 16. Châm tê phẫu thuật cứng duỗi khớp gối đơn thuần 17. Châm tê phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp và vét hạch cổ 2 bên 18. Châm tê phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp, một thùy có vét hạch cổ 1 bên 19. Châm tê phẫu thuật cắt ung thư giáp trạng 20. Châm tê phẫu thuật cắt tuyến vú mở rộng có vét hạch 21. Châm tê phẫu thuật cắt u tuyến nước bọt mang tai 22. Châm tê phẫu thuật glaucoma 23. Châm tê phẫu thuật lấy thể thủy tinh trong bao, ngoài bao, rửa hút các loại cataract già, bệnh lí, sa, lệch, vỡ 24. Châm tê phẫu thuật lác thông thường 25. Châm tê phẫu thuật cắt u xơ vòm mũi họng 26. Châm tê phẫu thuật cắt u cuộn cảnh 27. Châm tê phẫu thuật cắt u tuyến mang tai 28. Châm tê phẫu thuật tai xương chũm trong viêm tắc tĩnh mạch bên 29. Châm tê phẫu thuật xoang trán 30. Châm tê phẫu thuật cắt u thành sau họng 31. Châm tê phẫu thuật cắt toàn bộ thanh quản 32. Châm tê phẫu thuật sẹo hẹp thanh - khí quản 33. Châm tê phẫu thuật trong mềm sụn thanh quản 34. Châm tê phẫu thuật cắt dây thanh 35. Châm tê phẫu thuật cắt dính thanh quản 36. Châm tê phẫu thuật vùng chân bướm hàm 37. Châm tê phẫu thuật vách ngăn mũi 38. Châm tê phẫu thuật cắt polyp mũi 39. Châm tê phẫu thuật nạo xoang triệt để trong viêm xoang do răng 40. Châm tê phẫu thuật cắt u nang giáp móng 41. Châm tê phẫu thuật cắt u nang cạnh cổ 42. Châm tê nhổ răng khôn mọc lệch 90 0 hoặc ngầm dưới lợi, dưới niêm mạc, phải chụp phim răng để chẩn đoán xác định và chọn phương pháp phẫu thuật 43. Châm tê phẫu thuật lấy tủy chân răng một chân hàng loạt 2 - 3 răng, lấy tủy chân răng nhiều chân 44. Châm tê phẫu thuật cắt hạch lao to vùng cổ 45. Châm tê phẫu thuật nạo áp xe lạnh hố chậu 46. Châm tê phẫu thuật nạo áp xe lạnh hố lưng 47. Châm tê phẫu thuật cắt 2/3 dạ dày do loét, viêm, u lành 48. Châm tê phẫu thuật cắt túi thừa tá tràng 49. Châm tê phẫu thuật tắc ruột do dây chằng 50. Châm tê phẫu thuật cắt u mạc treo có cắt ruột 51. Châm tê phẫu thuật cắt đoạn đại tràng, làm hậu môn nhân tạo 52. Châm tê phẫu thuật sa trực tràng không cắt ruột 53. Châm tê phẫu thuật cắt bỏ trĩ vòng 54. Châm tê phẫu thuật nối vị tràng 55. Châm tê phẫu thuật cắt u mạc treo không cắt ruột 56. Châm tê phẫu thuật cắt trĩ từ 2 bó trở lên 57. Châm tê phẫu thuật mở thông dạ dày 58. Châm tê phẫu thuật dẫn lưu áp xe ruột thừa 59. Châm tê phẫu thuật cắt ruột thừa ở vị trí bình thường 60. Châm tê phẫu thuật thắt trĩ có kèm bóc tách, cắt một bó trĩ 61. Châm tê phẫu thuật nối nang tụy - hỗng tràng 62. Châm tê phẫu thuật cắt toàn bộ thận và niệu quản 63. Châm tê phẫu thuật lấy sỏi mở bể thận trong xoang 64. Châm tê phẫu thuật cắt một nửa bàng quang và cắt túi thừa bàng quang 65. Châm tê phẫu thuật đẫn lưu thận qua da 66. Châm tê phẫu thuật dẫn lưu nước tiểu bàng quang 67. Châm tê phẫu thuật cắt dương vật không vét hạch, cắt một nửa dương vật 68. Châm tê phẫu thuật dẫn lưu viêm tấy quanh thận, áp xe thận 69. Châm tê phẫu thuật dẫn lưu áp xe khoang retzius 70. Châm tê phẫu thuật áp xe tuyến tiền liệt 71. Châm tê phẫu thuật cắt u sùi đầu miệng sáo 72. Châm tê phẫu thuật cắt hẹp bao quy đầu 73. Châm tê phẫu thuật cắt túi thừa niệu đạo 74. Châm tê phẫu thuật mở rộng lỗ sáo 75. Châm tê phẫu thuật cắt cụt cổ tử cung 76. Châm tê phẫu thuật treo tử cung 77. Châm tê phẫu thuật khâu vòng cổ tử cung 78. Châm tê phẫu thuật điều trị hẹp môn vị phì đại 79. Châm tê phẫu thuật đóng hậu môn nhân tạo 80. Châm tê phẫu thuật lấy sỏi niệu đạo 81. Châm tê phẫu thuật phẫu thuật bàn chân thuổng 82. Châm tê phẫu thuật cố định nẹp vít gãy hai 2 xương cẳng tay 83. Châm tê phẫu thuật phẫu thuật vết thương khớp 84. Châm tê phẫu thuật nối gân gấp cổ chân 85. Châm tê phẫu thuật lấy bỏ toàn bộ xương bánh chè 86. Châm tê phẫu thuật cắt cụt cẳng chân 87. Châm tê phẫu thuật khâu vết thương phần mềm vùng đầu - cổ 88. Châm tê phẫu thuật cắt u lành dương vật 89. Châm tê phẫu thuật cắt u nang thừng tinh 90. Châm tê phẫu thuật tràn dịch màng tinh hoàn 91. Châm tê phẫu thuật cắt u nang tuyến giáp 92. Châm tê phẫu thuật cắt u tuyến giáp 93. Châm tê phẫu thuật cắt u lành phần mềm 94. Châm tê phẫu thuật cắt polip tử cung 95. Châm tê phẫu thuật cắt u thành âm đạo 96. Châm tê phẫu thuật bóc nhân tuyến giáp 97. Châm tê phẫu thuật cắt u da đầu lành, đường kính trên 5 cm 98. Châm tê phẫu thuật cắt u da đầu lành, đường kính từ 2- 5 cm 99. Châm tê phẫu thuật quặm C. ĐIỆN MÃNG CHÂM (53) 100. Điện mãng châm điều trị hội chứng thắt lưng- hông 101. Điện mãng châm điều trị béo phì 102. Điện mãng châm điều trị liệt nửa người do tai biến mạch máu não 103. Điện mãng châm điều trị hội chứng- dạ dày tá tràng 104. Điện mãng châm điều trị sa dạ dày 105. Điện mãng châm điều trị tâm căn suy nhược 106. Điện mãng châm điều trị trĩ 107. Điện mãng châm phục hồi chức năng vận động cho trẻ bại liệt 108. Điện mãng châm điều trị liệt do bệnh cơ ở trẻ em 109. Điện mãng châm điều trị liệt do tổn thương đám rối thần kinh cánh tay ở trẻ em 110. Điện mãng châm điều trị sa tử cung 111. Điện mãng châm điều trị hội chứng tiền mãn kinh 112. Điện mãng châm điều trị đái dầm 113. Điện mãng châm điều trị thống kinh 114. Điện mãng châm điều trị rối loạn kinh nguyệt 115. Điện mãng châm điều trị hội chứng tiền đình 116. Điện mãng châm điều trị hội chứng vai gáy 117. Điện mãng châm điều trị hen phế quản 118. Điện mãng châm điều trị huyết áp thấp 119. Điện mãng châm điều trị liệt dây thần kinh VII ngoại biên 120. Điện mãng châm điều trị tắc tia sữa 121. Điện mãng châm điều trị đau dây thần kinh liên sườn 122. Điện mãng châm điều trị thất vận ngôn 123. Điện mãng châm điều trị đau thần kinh V 124. Điện mãng châm điều trị liệt tứ chi do chấn thương cột sống 125. Điện mãng châm điều trị rối loạn thần kinh chức năng do chấn thương sọ não 126. Điện mãng châm điều trị khàn tiếng 127. Điện mãng châm điều trị liệt chi trên 128. Điện mãng châm điều trị liệt chi dưới 129. Điện mãng châm điều trị đau hố mắt 130. Điện mãng châm điều trị viêm kết mạc 131. Điện mãng châm điều trị giảm thị lực 132. Điện mãng châm điều trị 133. Điện mãng châm hỗ trợ điều trị nghiện ma túy 134. Điện mãng châm hỗ trợ điều trị nghiện thuốc lá 135. Điện mãng châm hỗ trợ điều trị nghiện rượu 136. Điện mãng châm điều trị táo bón kéo dài 137. Điện mãng châm điều trị viêm mũi xoang 138. Điện mãng châm điều trị rối loạn tiêu hóa 139. Điện mãng châm điều trị đau răng 140. Điện mãng châm điều trị viêm đa khớp dạng thấp 141. Điện mãng châm điều trị viêm quanh khớp vai 142. Điện mãng châm điều trị giảm đau do thoái hóa khớp 143. Điện mãng châm điều trị đau lưng 144. Điện mãng châm điều trị di tinh 145. Điện mãng châm điều trị liệt dương 146. Điện mãng châm điều trị rối loạn tiểu tiện 147. Điện mãng châm điều trị bí đái cơ năng D. ĐIỆN NHĨ CHÂM (69) 148. Điện nhĩ châm điều trị hội chứng tiền đình 149. Điện nhĩ châm điều trị hội chứng vai gáy 150. Điện nhĩ châm điều trị hen phế quản 151. Điện nhĩ châm điều trị huyết áp thấp 152. Điện nhĩ châm điều trị liệt dây VII ngoại biên 153. Điện nhĩ châm điều trị tắc tia sữa 154. Điện nhĩ châm điều trị thiểu năng tuần hoàn não mạn tính 155. Điện nhĩ châm điều trị đau đau đầu, đau nửa đầu 156. Điện nhĩ châm điều trị mất ngủ 157. Điện nhĩ châm điều trị hội chứng stress 158. Điện nhĩ châm điều trị nôn 159. Điện nhĩ châm điều trị nấc 160. Điện nhĩ châm điều trị cảm mạo 161. Điện nhĩ châm hỗ trợ điều trị viêm Amidan 162. Điện nhĩ châm điều trị béo phì 163. Điện nhĩ châm điều trị liệt nửa người do tai biến mạch máu não 164. Điện nhĩ châm điều trị hội chứng dạ dày-tá tràng 165. Điện nhĩ châm phục hồi chức năng cho trẻ bại liệt 166. Điện nhĩ châm điều trị giảm thính lực 167. Điện nhĩ châm điều trị hội chứng tự kỷ ở trẻ em 168. Điện nhĩ châm điều trị chậm phát triển trí tuệ ở trẻ bại não 169. Điện nhĩ châm điều trị phục hồi chức năng ở trẻ bại não 170. Điện nhĩ châm điều trị cơn đau quặn thận 171. Điện nhĩ châm điều trị viêm bàng quang 172. Điện nhĩ châm điều di tinh 173. Điện nhĩ châm điều trị liệt dương 174. Điện nhĩ châm điều trị rối loạn tiểu tiện 175. Điện nhĩ châm điều trị bí đái cơ năng 176. Điện nhĩ châm điều trị cơn động kinh cục bộ 177. Điện nhĩ châm điều trị sa tử cung 178. Điện nhĩ châm điều trị hội chứng tiền mãn kinh 179. Điện nhĩ châm điều trị thất vận ngôn 180. Điện nhĩ châm điều trị đau dây thần kinh V 181. Điện nhĩ châm điều trị liệt tứ chi do chấn thương cột sống 182. Điện nhĩ châm điều trị rối loạn thần kinh chức năng sau chấn thương sọ não 183. Điện nhĩ châm điều trị khàn tiếng 184. Điện nhĩ châm điều trị rối loạn cảm giác đầu chi 185. Điện nhĩ châm điều trị liệt chi trên 186. Điện nhĩ châm điều trị liệt chi dưới 187. Điện nhĩ châm điều trị thống kinh 188. Điện nhĩ châm điều trị rối loạn kinh nguyệt 189. Điện nhĩ châm điều trị đau hố mắt 190. Điện nhĩ châm điều trị viêm kết mạc 191. Điện nhĩ châm điều trị viêm thần kinh thị giác sau giai đoạn cấp 192. Điện nhĩ châm điều trị giảm thị lực 193. Điện nhĩ châm hỗ trợ điều trị nghiện ma túy 194. Điện nhĩ châm điều trị táo bón kéo dài 195. Điện nhĩ châm điều trị viêm mũi xoang 196. Điện nhĩ châm hỗ trợ điều trị nghiện thuốc lá 197. Điện nhĩ châm điều trị đái dầm 198. Điện nhĩ châm điều trị rối loạn tiêu hóa 199. Điện nhĩ châm điều trị đau răng 200. Điện nhĩ châm điều trị nghiện rượu 201. Điện nhĩ châm điều trị viêm khớp dạng thấp 202. Điện nhĩ châm điều trị viêm quanh khớp vai 203. Điện nhĩ châm điều trị đau do thoái hóa khớp 204. Điện nhĩ châm điều trị đau lưng 205. Điện nhĩ châm điều trị ù tai 206. Điện nhĩ châm điều trị giảm khứu giác 207. Điện nhĩ châm điều trị liệt rễ, đám rối dây thần kinh 208. Điện nhĩ châm điều trị rối loạn cảm giác nông 209. Điện nhĩ châm điều trị rối loạn thần kinh thực vật 210. Điện nhĩ châm điều trị giảm đau do ung thư 211. Điện nhĩ châm điều trị giảm đau do Zona 212. Điện nhĩ châm điều trị viêm đa rễ, đa dây thần kinh 213. Điện nhĩ châm điều trị chứng tíc cơ mặt Đ. CẤY CHỈ (56) 214. Cấy chỉ điều trị liệt nửa người do tai biến mạch máu não 215. Cấy chỉ điều trị tâm căn suy nhược 216. Cấy chỉ điều trị viêm mũi dị ứng 217. Cấy chỉ điều trị sa dạ dày 218. Cấy chỉ châm điều trị hội chứng dạ dày- tá tràng 219. Cấy chỉ điều trị mày đay 220. Cấy chỉ hỗ trợ điều trị vẩy nến 221. Cấy chỉ điều trị giảm thính lực 222. Cấy chỉ điều trị giảm thị lực 223. Cấy chỉ điều trị hội chứng tự kỷ 224. Cấy chỉ điều trị liệt do tổn thương đám rối cánh tay ở trẻ em 225. Cấy chỉ điều trị chậm phát triển trí tuệ ở trẻ bại não 226. Cấy chỉ châm điều trị phục hồi chức năng vận động ở trẻ bại não 227. Cấy chỉ điều trị hội chứng thắt lưng- hông 228. Cấy chỉ điều trị đau đầu, đau nửa đầu 229. Cấy chỉ điều trị mất ngủ 230. Cấy chỉ điều trị nấc 231. Cấy chỉ điều trị hội chứng tiền đình 232. Cấy chỉ điều trị hội chứng vai gáy 233. Cấy chỉ điều trị hen phế quản 234. Cấy chỉ điều trị huyết áp thấp 235. Cấy chỉ điều trị liệt dây thần kinh VII ngoại biên 236. Cấy chỉ điều trị thiểu năng tuần hoàn não mạn tính 237. Cấy chỉ điều trị đau thần kinh liên sườn 238. Cấy chỉ điều trị thất vận ngôn 239. Cấy chỉ điều trị liệt tứ chi do chấn thương cột sống 240. Cấy chỉ điều trị rối loạn thần kinh chức năng sau chấn thương sọ não 241. Cấy chỉ điều trị hội chứng ngoại tháp 242. Cấy chỉ điều trị khàn tiếng 243. Cấy chỉ điều trị liệt chi trên 244. Cấy chỉ điều trị liệt chi dưới 245. Cấy chỉ điều trị hỗ trợ cai nghiện ma túy 246. Cấy chỉ điều trị hỗ trợ cai nghiện thuốc lá 247. Cấy chỉ điều trị hỗ trợ cai nghiện rượu 248. Cấy chỉ điều trị viêm mũi xoang 249. Cấy chỉ điều trị rối loạn tiêu hóa 250. Cấy chỉ điều trị táo bón kéo dài 251. Cấy chỉ hỗ trợ điều trị viêm khớp dạng thấp 252. Cấy chỉ điều trị viêm quanh khớp vai 253. Cấy chỉ điều trị đau do thoái hóa khớp 254. Cấy chỉ điều trị đau lưng 255. Cấy chỉ điều trị đái dầm 256. Cấy chỉ điều trị cơn động kinh cục bộ 257. Cấy chỉ điều trị rối loạn kinh nguyệt 258. Cấy chỉ điều trị đau bụng kinh 259. Cấy chỉ điều trị sa tử cung 260. Cấy chỉ điều trị hội chứng tiền mãn kinh 261. Cấy chỉ điều trị di tinh 262. Cấy chỉ điều trị liệt dương 263. Cấy chỉ điều trị rối loạn tiểu tiện không tự chủ E. ĐIỆN CHÂM (48) 264. Điện châm điều trị hội chứng tiền đình 265. Điện châm điều trị huyết áp thấp 266. Điện châm điều trị thiểu năng tuần hoàn não mạn tính 267. Điện châm điều trị hội chứng stress 268. Điện châm điều trị cảm mạo 269. Điện châm điều trị viêm amidan 270. Điện châm điều trị trĩ 271. Điện châm điều trị phục hồi chức năng cho trẻ bại liệt 272. Điện châm điều trị hỗ trợ bệnh tự kỷ trẻ em 273. Điện châm điều trị liệt tay do tổn thương đám rối cánh tay ở trẻ em 274. Điện châm điều trị chậm phát triển trí tuệ ở trẻ bại não 275. Điện châm điều trị phục hồi chức năng vận động ở trẻ bại não 276. Điện châm điều trị cơn đau quặn thận 277. Điện châm điều trị viêm bàng quang 278. Điện châm điều trị rối loạn tiểu tiện 279. Điện châm điều trị bí đái cơ năng 280. Điện châm điều trị sa tử cung 281. Điện châm điều trị hội chứng tiền mãn kinh 282. Điện châm điều trị liệt tứ chi do chấn thương cột sống 283. Điện châm điều trị rối loạn thần kinh chức năng sau chấn thương sọ não 284. Điện châm điều trị hội chứng ngoại tháp 285. Điện châm điều trị khàn tiếng 286. Điện châm điều trị rối loạn cảm giác đầu chi 287. Điện châm điều trị liệt chi trên 288. Điện châm điều trị chắp lẹo 289. Điện châm điều trị đau hố mắt 290. Điện châm điều trị viêm kết mạc 291. Điện châm điều trị viêm thần kinh thị giác sau giai đoạn cấp 292. Điện châm điều trị lác cơ năng 293. Điện châm điều trị rối loạn cảm giác nông 294. Điện châm hỗ trợ điều trị nghiện thuốc lá 295. Điện châm hỗ trợ điều trị nghiện rượu 296. Điện châm điều trị viêm mũi xoang 297. Điện châm điều trị rối loạn tiêu hóa 298. Điện châm điều trị đau răng 299. Điện châm điều trị đau do thoái hóa khớp 300. Điện châm điều trị ù tai 301. Điện châm điều trị giảm khứu giác 302. Điện châm điều trị liệt do tổn thương đám rối dây thần kinh 303. Điện châm điều trị rối loạn thần kinh thực vật 304. Điện châm điều trị giảm đau do ung thư 305. Điện châm điều trị giảm đau do zona 306. Điện châm điều trị liệt do viêm đa rễ, đa dây thần kinh 307. Điện châm điều trị chứng tic cơ mặt G. THUỶ CHÂM (73) 308. Thủy châm điều trị hội chứng thắt lưng- hông 309. Thủy châm điều trị đau đầu, đau nửa đầu 310. Thủy châm điều trị mất ngủ 311. Thủy châm điều trị hội chứng stress 312. Thủy châm điều trị nấc 313. Thủy châm điều trị cảm mạo, cúm 314. Thủy châm điều trị viêm amydan 315. Thủy châm điều trị béo phì 316. Thủy châm điều trị liệt nửa người do tai biến mạch máu não 317. Thủy châm điều trị hội chứng dạ dày tá tràng 318. Thủy châm điều trị sa dạ dày 319. Thủy châm điều trị trĩ 320. Thủy châm hỗ trợ điều trị bệnh vẩy nến 321. Thủy châm điều trị mày đay 322. Thủy châm điều trị bệnh viêm mũi dị ứng 323. Thủy châm điều trị tâm căn suy nhược 324. Thủy châm điều trị bại liệt trẻ em 325. Thủy châm điều trị giảm thính lực 326. Thủy châm điều trị liệt trẻ em 327. Thủy châm điều trị bệnh tự kỷ ở trẻ em 328. Thủy châm điều trị liệt do tổn thương đám rối cánh tay ở trẻ em 329. Thủy châm điều trị chậm phát triển trí tuệ ở trẻ bại não 330. Thủy châm điều trị phục hồi chức năng vận động ở trẻ bại não 331. Thủy châm điều trị cơn động kinh cục bộ 332. Thủy châm điều trị sa tử cung 333. Thủy châm điều trị hội chứng tiền mãn kinh 334. Thủy châm điều trị thống kinh 335. Thủy châm điều trị rối loạn kinh nguyệt 336. Thủy châm điều trị đái dầm 337. Thủy châm điều trị hội chứng tiền đình 338. Thủy châm điều trị đau vai gáy 339. Thủy châm điều trị hen phế quản 340. Thủy châm điều trị huyết áp thấp 341. Thủy châm điều trị thiểu năng tuần hoàn não mạn tính 342. Thủy châm điều trị liệt dây thần kinh VII ngoại biên 343. Thủy châm điều trị đau dây thần kinh liên sườn 344. Thủy châm điều trị thất vận ngôn 345. Thủy châm điều trị đau dây V 346. Thủy châm điều trị đau liệt tứ chi do chấn thương cột sống 347. Thủy châm điều trị loạn chức năng do chấn thương sọ não 348. Thủy châm điều trị hội chứng ngoại tháp 349. Thủy châm điều trị khàn tiếng 350. Thủy châm điều trị rối loạn cảm giác đầu chi 351. Thủy châm điều trị liệt chi trên 352. Thủy châm điều trị liệt hai chi dưới 353. Thủy châm điều trị sụp mi 354. Thủy châm hỗ trợ điều trị nghiện ma túy 355. Thủy châm hỗ trợ điều trị nghiện thuôc lá 356. Thủy châm hỗ trợ điều trị nghiện rượu 357. Thủy châm điều trị viêm mũi xoang 358. Thủy châm điều trị rối loạn tiêu hóa 359. Thủy châm điều trị đau răng 360. Thủy châm điều trị táo bón kéo dài 361. Thủy châm hỗ trợ điều trị viêm khớp dạng thấp 362. Thủy châm điều trị đau do thoái hóa khớp 363. Thủy châm điều trị viêm quanh khớp vai 364. Thủy châm điều trị đau lưng 365. Thủy châm điều trị sụp mi 366. Thủy châm điều trị đau hố mắt 367. Thủy châm điều trị viêm thần kinh thị giác sau giai đoạn cấp 368. Thủy châm điều trị lác cơ năng 369. Thủy châm điều trị giảm thị lực 370. Thủy châm điều trị viêm bàng quang 371. Thủy châm điều trị di tinh 372. Thủy châm điều trị liệt dương 373. Thủy châm điều trị rối loạn tiểu tiện 374. Thủy châm điều trị bí đái cơ năng H. XOA BÓP BẤM HUYỆT (71) 375. Xoa bóp bấm huyệt điều trị liệt chi trên 376. Xoa bóp bấm huyệt điều trị liệt chi dưới 377. Xoa bóp bấm huyệt điều trị liệt nửa người do tai biến mạch máu não 378. Xoa bóp bấm huyệt điều trị hội chứng thắt lưng- hông 379. Xoa bóp bấm huyệt điều trị liệt do viêm não 380. Xoa bóp bấm huyệt điều trị chậm phát triển trí tuệ ở trẻ bại não 381. Xoa bóp bấm huyệt phục hồi chức năng vận động ở trẻ bại não 382. Xoa bóp bấm huyệt điều trị cứng khớp chi trên 383. Xoa bóp bấm huyệt điều trị cứng khớp chi dưới 384. Xoa bóp bấm huyệt điều trị choáng, ngất 385. Xoa bóp bấm huyệt điều trị bệnh tự kỷ ở trẻ em 386. Xoa bóp bấm huyệt điều trị chứng ù tai 387. Xoa bóp bấm huyệt điều trị giảm khứu giác 388. Xoa bóp bấm huyệt điều trị liệt do bệnh của cơ 389. Xoa bóp bấm huyệt hỗ trợ điều trị nghiện rượu 390. Xoa bóp bấm huyệt hỗ trợ điều trị nghiện thuốc lá 391. Xoa bóp bấm huyệt hỗ trợ điều trị nghiện ma tuý 392. Xoa bóp bấm huyệt điều trị tâm căn suy nhược 393. Xoa bóp bấm huyệt điều trị hội chứng ngoại tháp 394. Xoa bóp bấm huyệt điều trị đau đầu, đau nửa đầu 395. Xoa bóp bấm huyệt điều trị mất ngủ 396. Xoa bóp bấm huyệt điều trị hội chứng stress 397. Xoa bóp bấm huyệt điều trị thiểu năng tuần hoàn não mạn tính 398. Xoa bóp bấm huyệt điều trị tổn thương rễ, đám rối và dây thần kinh 399. Xoa bóp bấm huyệt điều trị tổn thương dây thần kinh V 400. Xoa bóp bấm huyệt điều trị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên 401. Xoa bóp bấm huyệt điều trị sụp mi 402. Xoa bóp bấm huyệt điều trị viêm thần kinh thị giác sau giai đoạn cấp 403. Xoa bóp bấm huyệt điều trị lác cơ năng 404. Xoa bóp bấm huyệt điều trị giảm thị lực 405. Xoa bóp bấm huyệt điều trị hội chứng tiền đình 406. Xoa bóp bấm huyệt điều trị giảm thính lực 407. Xoa bóp bấm huyệt điều trị viêm mũi xoang 408. Xoa bóp bấm huyệt điều trị hen phế quản 409. Xoa bóp bấm huyệt hỗ trợ điều trị tăng huyết áp 410. Xoa bóp bấm huyệt điều trị huyết áp thấp 411. Xoa bóp bấm huyệt điều trị đau thần kinh liên sườn 412. Xoa bóp bấm huyệt điều trị hội chứng dạ dày- tá tràng 413. Xoa búp bấm huyệt điều trị nấc 414. Xoa bóp bấm huyệt điều trị viêm khớp dạng thấp 415. Xoa bóp bấm huyệt điều trị đau do thoái hoá khớp 416. Xoa bóp bấm huyệt điều trị đau lưng 417. Xoa bóp bấm huyệt điều trị viêm quanh khớp vai 418. Xoa bóp bấm huyệt điều trị hội chứng vai gáy 419. Xoa bóp bấm huyệt điều trị chứng tic cơ mặt 420. Xoa bóp bấm huyệt điều trị rối loạn cảm giác đầu chi 421. Xoa bóp bấm huyệt điều trị tắc tia sữa 422. Xoa bóp bấm huyệt điều trị rối loạn kinh nguyệt 423. Xoa bóp bấm huyệt điều trị đau bụng kinh 424. Xoa bóp bấm huyệt điều trị hội chứng tiền mãn kinh 425. Xoa bóp bấm huyệt điều trị táo bón 426. Xoa bóp bấm huyệt điều trị rối loạn tiêu hoá 427. Xoa bóp bấm huyệt điều trị rối loạn cảm giác nông 428. Xoa bóp bấm huyệt điều trị bí đái cơ năng 429. Xoa bóp bấm huyệt điều trị rối loạn thần kinh thực vật 430. Xoa bóp bấm huyệt điều trị béo phì 431. Xoa bóp bấm huyệt điều trị rối loạn chức năng vận động do chấn thương sọ não 432. Xoa bóp bấm huyệt điều trị liệt tứ chi do chấn thương cột sống 433. Xoa bóp bấm huyệt điều trị giảm đau sau phẫu thuật 434. Xoa bóp bấm huyệt điều trị giảm đau do ung thư 435. Xoa bóp bấm huyệt điều trị đái dầm 436. Xoa bóp bấm huyệt điều trị hội chứng phân ly I. CỨU (30) 437. Cứu điều trị hội chứng thắt lưng- hông thể phong hàn 438. Cứu điều trị đau đầu, đau nửa đầu thể hàn 439. Cứu điều trị nấc thể hàn 440. Cứu điều trị ngoại cảm phong hàn 441. Cứu điều trị khàn tiếng thể hàn 442. Cứu điều trị rối loạn cảm giác đầu chi thể hàn 443. Cứu điều trị liệt chi trên thể hàn 444. Cứu điều trị liệt chi dưới thể hàn 445. Cứu điều trị liệt nửa người thể hàn 446. Cứu điều trị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên thể hàn 447. Cứu điều trị đau vai gáy cấp thể hàn 448. Cứu điều trị giảm thính lực thể hàn 449. Cứu hỗ trợ điều trị bệnh tự kỷ thể hàn 450. Cứu điều trị chậm phát triển trí tuệ ở trẻ bại não 451. Cứu điều trị di tinh thể hàn 452. Cứu điều trị liệt dương thể hàn 453. Cứu điều trị rối loạn tiểu tiện thể hàn 454. Cứu điều trị bí đái thể hàn 455. Cứu điều trị sa tử cung thể hàn 456. Cứu điều trị đau bụng kinh thể hàn 457. Cứu điều trị rối loạn kinh nguyệt thể hàn 458. Cứu điều trị đái dầm thể hàn 459. Cứu điều trị đau lưng thể hàn 460. Cứu điều trị giảm khứu giác thể hàn 461. Cứu điều trị rối loạn thần kinh thực vật thể hàn 462. Cứu điều trị cảm cúm thể hàn 463. Cứu điều trị rối loạn tiêu hóa thể hàn 464. Cứu hỗ trợ điều trị nghiện ma túy thể hàn K. GIÁC HƠI (4) 465. Giác hơi điều trị ngoại cảm phong hàn 466. Giác hơi điều trị ngoại cảm phong nhiệt 467. Giác hơi điều trị các chứng đau 468. Giác hơi điều trị cảm cúm Tổng số: 468 Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành châm cứu 1. ĐẠI CƯƠNG 1. MAI HOA CHÂM Mai hoa châm là phương pháp dùng kim hoa mai (5 - 7 chiếc kim nhỏ cắm vào đầu một cán gỗ) gõ trên mặt da, nhằm mục đích chữa bệnh hoặc phòng bệnh. Đây là một hình thức phát triển của châm cứu. 2. CHỈ ĐỊNH Nói chung là gõ kim hoa mai có thể dùng để chữa trị các bệnh như hào châm vẫn thường làm. Phương pháp này tỏ ra thích hợp nhất đối với các loại bệnh: suy nhược thần kinh, đau đầu mất ngủ, đau dây thần kinh liên sườn, liệt dây thần kinh VII, cơn đau dạ dày tá tràng, tiêu hoá kém, đau bụng kinh, đái dầm, sa trực tràng, sạm da, mẩn ngứa ngoài da... 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH Những trường hợp sau đây không được gõ kim hoa mai: vừa ăn no, say quá, đói quá, đang vã mồ hôi, phụ nữ có thai, bệnh ngoài da bị viêm loét chảy nước vàng, chảy mủ. 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện: Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện - Kim hoa mai: ngày nay người ta thường dùng 2 loại kim là + Kim chụm. + Kim xoè hình gương sen. - Bông cồn sát trùng. 4.3. Người bệnh - Người bệnh được khám và làm hồ sơ bệnh án theo qui định. - Tư thế người bệnh nằm ngửa, nằm sấp hoặc ngồi. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Phác đồ huyệt Mai hoa châm không sử dụng phác đồ huyệt như thể châm mà điều trị theo vùng, khu điều trị trên cơ thể. Ngoài cách phân chia mặt da làm 12 khu theo kinh điển, người ta còn quy ước một sự phân chia khác để tiến hành điều trị, theo đó cơ thể được chia ra các vùng: - Vùng đầu mặt gồm: khu trán, khu trước đỉnh đầu và hai bên đầu, khu đỉnh đầu, khu đầu sau, khu mắt, khu mũi, khu môi, khu gò má, khu tai và khu thái dương. - Vùng cổ gồm: khu sau gáy, khu trước cổ, khu cơ ức đòn chũm. - Vùng chi trên gồm: khu trong cánh tay, khu trong khuỷu tay, khu trong cẳng tay, khu trong cổ tay, khu gan bàn tay, khu ngoài cánh tay và khu ngoài cẳng tay, khu mu bàn tay và khu ngón tay. - Vùng chi dưới gồm: khu trước đùi, khi trước cẳng chân, khu sau đùi và vùng khoeo chân, khu sau cẳng chân, khu mé trong đùi và cẳng chân, khu mé ngoài đùi và cẳng chân, khu trước cổ chân và mu chân, khu gan bàn chân, khu xương bánh chè, khu mắt cá trong và mắt cá ngoài. - Vùng ngực gồm: khu xương ức, khu lồng ngực. - Vùng bụng gồm: khu bụng trên, khu bụng dưới, khu nếp bẹn. - Vùng lưng gồm: khu lưng trên, khu lưng giữa, khu lưng dưới, khu xương bả vai, khu cơ thang và trên vai. 5.2-Thủ thuật - Cách cầm kim hoa mai: ngón tay cái và ngón giữa cầm chặt 1/3 cán kim, ngón nhẫn và ngón út đỡ thân cán vào lòng bàn tay, ngón trỏ đặt lên cán kim. Lúc gõ chủ yếu là cử động nhịp nhàng cổ tay, trực tiếp bổ kim tiếp xúc thẳng góc với mặt da. - Thủ thuật gõ kim hoa mai: có 3 cách gõ là gõ nhẹ, ngõ vừa và gõ mạnh. + Gõ nhẹ: gõ rất nhẹ nhàng trên mặt da, hoàn toàn không đau. Người bệnh cảm thấy thoái mái, dễ chịu, thủ thuật này có tác dụng tư bổ, tăng sức khoẻ cho Người bệnh, thường dùng cho chứng hư hàn. + Gõ vừa: sức không nhẹ, không mạnh, có tác dụng bình bổ bình tả, thường dùng trong các chứng bán biểu bán lý, không hư không thực. + Gõ mạnh: gõ mạnh sức hơn, sức bật của cổ tay khoẻ hơn, tuy nhiên Người bệnh vẫn đủ sức chịu đựng, thủ thuật này có tác dụng tả, áp dụng với các chứng thực nhiệt. - Trình tự gõ kim hoa mai: cần gõ theo một thứ tự nhất định, trước hết gõ vùng thường quy rồi gõ khu trọng điểm sau đó gõ khu kết hợp. Trường hợp trong công thức điều trị không có thường quy mà chỉ có khu trọng điểm và khu kết hợp thì gõ khu trọng điểm trước, khu kết hợp sau. Nếu gõ theo vùng thì gõ vùng đầu, vùng lưng trước, gõ vùng ngực, bụng, chân sau. Gõ vùng đầu thì gõ khu trán trước, rồi gõ khu thái dương, khu đỉnh đầu và cuối cùng là khu chẩm. - Thời gian: 20- 30 phút cho một lần gõ mai hoa châm 5.4. Liệu trình điều trị - Gõ kim mai hoa ngày một lần. - Một liệu trình điều trị từ 10 - 20 lần. 6. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN 6.1. Theo dõi: Toàn trạng Người bệnh. 6.2. Xử TRÍ TAI biến 6.1. Vựng châm: Người bệnh hoa mắt chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt. Xử lý: lau mồ hôi, ủ ấm, uống nước chè đường nóng, cho người bệnh nằm nghỉ tại chỗ. Đặt Người bệnh nằm sấp, gõ nhẹ ỏ khu thắt lưng mỗi đường gõ 10 lần theo hướng ngược từ dưới lên trên. Theo dõi sát mạch, huyết áp. 6.2. Nổi những nốt đỏ trên da: do da người bệnh quá bẩn, lúc gõ lại không sát trùng bằng cồn. Xử lý: tạm nghỉ điều trị vài ba ngày, vệ sinh cơ thể sạch sẽ, xoa cồn vào vùng nổi mẩn. 2. HÀO CHÂM 1. ĐẠI CƯƠNG Hào châm là phương pháp sử dụng kim nhỏ (hào kim, 4-6cm) để châm vào huyệt trên cơ thể nhằm mục đích phòng và trị bệnh. Hào kim l à loại kim có thân kim rất nhỏ, mũi kim nhọn, có nhiều loại dài ngắn khác nhau. Loại kim này được sử dụng để điều trị nhiều loại bệnh và được dùng phổ biến hiện nay. 2. CHỈ ĐỊNH - Bệnh cơ năng và triệu chứng của một số bệnh như rối loạn thần kinh tim, mất ngủ không rõ nguyên nhân, kém ăn, đầy bụng, tiêu chảy, táo bón, cảm cúm, bí tiểu chức năng, nấc,... - Các chứng đau cấp và mạn tính: đau do đụng giập, chấn thương, đau sau mổ, đau các khớp hoặc phần mềm quanh khớp, đau trong các bệnh lý về thần kinh... - Một số bệnh do viêm nhiễm như viêm tuyến vú, chắp, lẹo.... 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Cơ thể suy kiệt, sức đề kháng giảm, phụ nữ có thai. - Tránh châm vào những vùng huyệt có viêm nhiễm hoặc lở loét ngoài da. - Tất cả những cơn đau nghi do nguyên nhân ngoại khoa... 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện: Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện: - Kim hào châm vô khuẩn dùng một lần. - Khay men, kìm có mấu, bông, cồn 70 0 4.3. Người bệnh - Người bệnh được khám, làm hồ sơ bệnh án theo quy định. - Người bệnh nằm tư thế thoải mái, chọn tư thế sao cho vùng được châm được bộc lộ rõ nhất. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Thủ thuật: - Bước 1: + Xác định và sát trùng da vùng huyệt + Chọn kim có độ dài tùy thuộc độ dày của cơ vùng châm - Bước 2: Châm kim vào huyệt theo các thì sau: Thì 1: Tay trái dùng ngón tay cái và ngón trỏ ấn, căng da vùng huyệt; Tay phải châm kim nhanh qua da vùng huyệt. Thì 2: Đẩy kim từ từ theo huyệt đạo, kích thích kim cho đến khi đạt “Đắc khí” (Người bệnh có cảm giác căng, tức, nặng vừa phải, không đau ở vùng huyệt vừa châm kim, Người thực hiện cảm giác kim mút chặt tại vị trí huyệt). - Bước 3. Rút kim, sát khuẩn da vùng huyệt vừa châm. 5.4. Liệu trình Châm ngày 1 lần, thời gian 25- 30 phút/lần. 6. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN 6.1. Theo dõi Theo dõi tại chỗ và toàn thân 6.2. Xử TRÍ TAI biến - Vựng châm: Người bệnh hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt. Xử lý: rút kim ngay, lau mồ hôi, ủ ấm, uống nước chè đường nóng, nằm nghỉ tại chỗ. Theo dõi mạch, huyết áp. - Chảy máu khi rút kim: dùng bông vô khuẩn ấn tại chỗ, không day 3. MÃNG CHÂM 1. ĐẠI CƯƠNG Mãng châm là hình thức kết hợp giữa trường châm và cự châm cổ điển trong Thiên Cửu Châm (sách Linh Khu). Kỹ thuật mãng châm là kỹ thuật dùng kim to, kim dài châm theo huyệt đạo tức là châm xuyên từ huyệt này sang huyệt kia trên cùng một đường kinh hoặc trên hai đường kinh khác nhau có tác dụng điều khí nhanh, mạnh hơn nên có tác dụng chữa các chứng bệnh khó như chứng đau, chứng liệt... Kim châm trong sử dụng Mãng châm là kim có độ dài từ 15 cm, 20 cm, 30 cm có thể tới 60 cm, và đường kính từ 0, 5 đến 1 mm. Tùy từng huyệt đạo trên cơ thể mà ta có thể sử dụng các kim châm có độ dài tương ứng. 2. CHỈ ĐỊNH - Các chứng liệt (liệt do tại biến mạch máu não, di chứng bại liệt, liệt các dây thần kinh ngoại biên...) - Các chứng đau cấp và mạn tính: đau do đụng giập, chấn thương, đau sau mổ, đau các khớp hoặc phần mềm quanh khớp, đau trong các bệnh lý về thần kinh... - Châm tê phẫu thuật. 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Cơ thể suy kiệt, sức đề kháng giảm, phụ nữ có thai. - Tránh châm vào những vùng huyệt có viêm nhiễm hoặc lở loét ngoài da. - Tất cả những cơn đau nghi do nguyên nhân ngoại khoa... 4. CHUẨN BỊ: 4.1. Người thực hiện: Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện: - Kim mãng châm vô khuẩn - Khay men, kìm có mấu, bông, cồn 70 0 - Máy điện châm hai tần số bổ tả 4.3. Người bệnh - Người bệnh được khám, làm hồ sơ bệnh án theo quy định - Người bệnh nằm tư thế thoải mái, chọn tư thế sao cho vùng được châm được bộc lộ rõ nhất. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Thủ thuật: - Bước 1: + Xác định huyệt đạo và sát trùng da vùng huyệt + Chọn kim có độ dài tùy thuộc độ dày của cơ vùng châm - Bước 2: Châm kim vào huyệt theo các thì sau: Thì 1: Tay trái dùng ngón tay cái và ngón trỏ ấn, căng da vùng huyệt; Tay phải châm kim nhanh qua da vùng huyệt. Thì 2: Đẩy kim từ từ theo huyệt đạo, một tay đẩy một tay đón đầu kim sao cho hướng kim đi đúng theo đường huyệt đạo đã được xác định, kích thích kim cho đến khi đạt “Đắc khí” (Người bệnh có cảm giác căng, tức, nặng vừa phải, không đau ở vùng huyệt vừa châm kim, Người thực hiện cảm giác kim mút chặt tại vị trí huyệt). - Bước 3. Kích thích huyệt bằng máy điện châm Nối cặp dây của máy điện châm với kim đã châm vào huyệt theo tần số bổ- tả của máy điện châm: - Tần số (đặt tần số cố định): Tần số tả từ 5 - 10Hz, Tần số bổ từ 1 - 3Hz. - Cường độ: nâng dần cường độ từ 0 đến 150 microAmpe (tuỳ theo mức chịu đựng của người bệnh). + Thời gian: 20- 30 phút cho một lần điện mãng châm. - Bước 4. Rút kim, sát khuẩn da vùng huyệt vừa châm. 5.3. Liệu trình điều trị - Mãng châm ngày một lần 6. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN 6.1. Theo dõi Theo dõi tại chỗ và toàn thân 6.2. Xử TRÍ TAI biến - Vựng châm: Người bệnh hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt. Xử lý: rút kim ngay, lau mồ hôi, ủ ấm, uống nước chè đường nóng, nằm nghỉ tại chỗ. Theo dõi mạch, huyết áp. - Chảy máu khi rút kim: dùng bông vô khuẩn ấn tại chỗ, không day 4 . ĐIỆN CHÂM 1. ĐẠI CƯƠNG Điện châm là phương pháp chữa bệnh phối hợp giữa tác dụng chữa bệnh của châm cứu với kích thích bằng dòng điện. Hiện nay thường sử dụng máy phát ra xung điện có tính năng ổn định, an toàn, điều chỉnh thao tác dễ dàng, đơn giản. Kích thích của dòng xung điện có tác dụng làm giảm đau, kích thích hoạt động các cơ, các tổ chức, tăng cường dinh dưỡng các tổ chức, giảm viêm...... 2. CHỈ ĐỊNH - Các chứng liệt (liệt do tại biến mạch máu não, di chứng bại liệt, liệt các dây thần kinh ngoại biên, các bệnh lý đau như đau đầu, đau lưng, đau thần kinh tọa, bệnh ngũ quan như giảm thị lực, giảm thính lực, thất ngôn, châm tê trong phẫu thuật...) - Các chứng đau cấp và mạn tính: đau do đụng giập, chấn thương, đau sau mổ, đau các khớp hoặc phần mềm quanh khớp, đau trong các bệnh lý về thần kinh... - Bệnh cơ năng và triệu chứng của một số bệnh như rối loạn thần kinh tim, mất ngủ không rõ nguyên nhân, kém ăn, đầy bụng, tiêu chảy, táo bón, cảm cúm, bí tiểu chức năng, nấc,... - Một số bệnh do viêm nhiễm như viêm tuyến vú, chắp, lẹo.... - Châm tê phẫu thuật 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Cơ thể suy kiệt, sức đề kháng giảm, phụ nữ có thai. - Tránh châm vào những vùng huyệt có viêm nhiễm hoặc lở loét ngoài da. - Tất cả những cơn đau nghi do nguyên nhân ngoại khoa... 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện: Bác sỹ, Y sỹ, Lương y được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện: - Kim châm cứu vô khuẩn dùng một lần - Khay men, kìm có mấu, bông, cồn 70 0 - Máy điện châm hai tần số bổ tả 4.3. Người bệnh - Người bệnh được khám, làm hồ sơ bệnh án theo quy định - Người bệnh nằm tư thế thoải mái, chọn tư thế sao cho vùng được châm được bộc lộ rõ nhất. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Thủ thuật: - Bước 1: + Xác định và sát trùng da vùng huyệt + Chọn kim có độ dài tùy thuộc độ dày của cơ vùng định châm. - Bước 2: Châm kim vào huyệt theo các thì sau: Thì 1: Tay trái dùng ngón tay cái và ngón trỏ ấn, căng da vùng huyệt; Tay phải châm kim nhanh qua da vùng huyệt. Thì 2: Đẩy kim từ từ theo huyệt đạo, kích thích kim cho đến khi đạt “Đắc khí” (Người bệnh có cảm giác căng, tức, nặng vừa phải, không đau ở vùng huyệt vừa châm kim, Người thực hiện cảm giác kim mút chặt tại vị trí huyệt). - Bước 3. Kích thích huyệt bằng máy điện châm Nối cặp dây của máy điện châm với kim đã châm vào huyệt theo tần số bổ- tả của máy điện châm: - Tần số (đặt tần số cố định): Tần số tả từ 5 - 10Hz, Tần số bổ từ 1 - 3Hz. - Cường độ: nâng dần cường độ từ 0 đến 150 microAmpe (tuỳ theo mức chịu đựng của người bệnh). + Thời gian: 20- 30 phút cho một lần điện mãng châm. - Bước 4. Rút kim, sát khuẩn da vùng huyệt vừa châm. 5.2. Liệu trình Châm ngày 1 lần, thời gian 25- 30 phút/lần. 6. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN 6.1. Theo dõi Theo dõi tại chỗ và toàn thân 6.2. Xử trí tai biến - Vựng châm: Người bệnh hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt. Xử lý: rút kim ngay, lau mồ hôi, ủ ấm, uống nước chè đường nóng, nằm nghỉ tại chỗ. Theo dõi mạch, huyết áp. - Chảy máu khi rút kim: dùng bông vô khuẩn ấn tại chỗ, không day 5. PHƯƠNG PHÁP THỦY CHÂM 1. ĐẠI CƯƠNG (Tiêm thuốc vào huyệt) Thủy châm (hay tiêm thuốc vào huyệt) là một phương pháp chữa bệnh kết hợp Đông- Tây y, phối hợp tác dụng chữa bệnh của châm kim theo học thuyết kinh lạc của YHCT với tác dụng chữa bệnh của thuốc tiêm. Có những loại thuốc tiêm có tác dụng toàn thân, có những loại thuốc chỉ có tác dụng tăng cường và duy trì kích thích của châm kim vào huyệt để nâng cao hiệu quả chữa bệnh. 2. CHỈ ĐỊNH Giống như chỉ định của châm cứu. Thủy châm được dùng để chữa một số bệnh mạn tính như: thấp khớp, đau dạ dày, hen phế quản, đau đầu, mất ngủ, đau thần kinh tọa… 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH Giống như chống chỉ định của châm cứu: Người bệnh đau bụng cần theo dõi ngoại khoa, bệnh tim nặng, trạng thái tinh thần không ổn định, vừa mới lao động mệt, đói. Không được dùng những thuốc mà người bệnh có mẫn cảm, dị ứng, các loại thuốc có tác dụng kích thích gây xơ cứng, hoại tử các vùng có dây thần kinh và các cơ…Không thủy châm vào những huyệt ở vùng cơ mỏng, phía dưới là tạng phủ, khớp, dây chằng, gân cơ, dây thần kinh, mạch máu... 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện : Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện - Bơm tiêm vô trùng 5 - 10ml, dùng riêng cho từng người bệnh. - Khay men, kẹp có mấu, bông, cồn 70q. - Thuốc tiêm: Thuốc có chỉ định tiêm bắp, theo chỉ định của bác sỹ điều trị. - Hộp thuốc cấp cứu sốc phản vệ. 4.3. Người bệnh: Người bệnh được khám và chẩn đoán theo YHHĐ và YHCT. Tư thế nằm ngửa hoặc nằm nghiêng tùy theo vị trí định tiêm. * Trước khi điều trị cần giải thích cho Người bệnh hiểu rõ đặc điểm của phương pháp điều trị này và những phản ứng thông thường có thể xảy ra như: đau, căng tức, nặng, nề vùng tiêm… 4.4. Hồ sơ bệnh án: Người bệnh được khám và làm hồ sơ bệnh án theo qui định. Chọn huyệt và thuốc thích hợp. Nên chọn những huyệt có phản ứng rõ rệt làm huyệt chính (A thị huyệt) và chia nhóm huyệt để mỗi lần tiêm không quá nhiều huyệt làm Người bệnh đau, thường chọn 5 - 6 huyệt cho một lần thủy châm. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Kiểm tra hồ sơ Xem hồ sơ có đúng với người bệnh không ? Các chỉ định cần làm ? 5.2. Kiểm tra người bệnh Kiểm tra tình trạng người bệnh hiện tại, tư thế nằm, bộc lộ các vùng định thủy châm. 5.3. Thực hiện kỹ thuật Bước 1. Lấy thuốc vào bơm tiêm Bước 2. Thử phản ứng thuốc theo quy định Bước 3. Tiến hành thủy châm theo các thì sau: Thì 1 : Sát trùng da vùng huyệt, Tay trái: Dùng hai ngón tay ấn và căng da vùng huyệt Tay phải: Châm kim nhanh qua da, đẩy kim tới huyệt, Người bệnh thấy cảm giác tức nặng tại vị trí kim châm Thì 2: từ từ bơm thuốc vào huyệt, mỗi huyệt từ 0,5- 3 ml thuốc. Thì 3: Rút kim nhanh, sát trùng vị trí tiêm. 5.3 Liệu trình điều trị: Thủy châm một ngày một lần, mỗi lần thủy châm vào 2- 5 huyệt. 6. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN 6.1. Theo dõi Theo dõi tại chỗ và toàn thân 6.2. Xử TRÍ TAI biến - Sốc phản vệ: Xử trítheo phác đồ - Vựng châm: Triệu chứng: Người bệnh hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt. Xử lý: rút kim ngay, lau mồ hôi, ủ ấm, uống nước chè đường nóng, nằm nghỉ tại chỗ. Day bấm các huyệt Thái dương, Nội quan. Theo dõi mạch, huyết áp. - Chảy máu khi rút kim: dùng bông vô khuẩn ấn tại chỗ, không day. 6. CẤY CHỈ 1. ĐẠI CƯƠNG Cấy chỉ phương pháp châm cứu kết hợp cổ truyền và hiện đại, được tiến hành bằng cách dùng một loại protein lạ (chỉ catgut) vùi vào huyệt để phòng và chữa bệnh. Chỉ cattgut là chỉ tự tiêu có bản chất là một protein, do đó trong quá trình tự tiêu nó luôn tạo ra kích thích cơ học lên huyệt, phát huy tác dụng chữa bệnh của huyệt đó. 2. CHỈ ĐỊNH - Các bệnh mạn tính 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Cơ thể suy kiệt, sức đề kháng giảm, phụ nữ có thai. - Da vùng huyệt bị viêm nhiễm hoặc mắc bệnh ngoài da. - Dị ứng với chỉ Catgut. 4. CHUẨN BỊ: 4.1. Người thực hiện: Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện: - Panh, kéo, bông, cồn sát trùng, gạc vô trùng, cồn iôt, băng dính. - Kim chọc ống sống cỡ G18, chỉ Catgut số 2/0 dùng cho người lớn. Kim, chỉ đảm bảo vô trùng. - Kim chọc ống sống cỡ G20, chỉ Catgut số 3/0 dùng cho trẻ em; kim, chỉ đảm bảo vô trùng. - Khay men, kẹp có mấu, bông gạcbăng dính - Hộp thuốc chống choáng . 4.3. Người bệnh - Người bệnh được khám, làm hồ sơ bệnh án theo quy định. - Người bệnh nằm tư thế thoải mái, chọn tư thế sao cho vùng huyệt. cấy chỉ được bộc lộ rõ nhất. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Thủ thuật: - Rửa tay sạch, đi găng tay vô trùng. - Cắt chỉ Catgut thành từng đoạn khoảng 1cm. Luồn chỉ vào nòng kim. - Xác định chính xác huyệt định cấy chỉ. Sát trùng vùng huyệt - Châm kim nhanh qua da và đẩy từ từ tới huyệt. - Đẩy nòng kim để chỉ nằm vào huyệt, đặt gạc vô trùng lên huyệt vừa cấy chỉ, ấn tay lên rồi rút kim ra, dán băng dính lên để giữ gạc. Chú ý nhiều huyệt châm ở vùng mắt nên cần thận trọng khi làm thủ thuật tránh gây tổn thương nhãn cầu hoặc chảy máu. 5.3. Liệu trình điều trị: - Mỗi lần cấy chỉ Catgut có tác dụng trong khoảng 7 - 10 ngày , sau thời gian người bệnh đến để điều trị liệu trình tiếp theo. 6. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN 6.1. Theo dõi: Toàn trạng Người bệnh trong thời gian mỗi lần làm thủ thuật 6.2. Xử trí tai biến: - Chảy máu : Dùng bông gạc khô vô khuẩn ấn tại chỗ, không day - Đau sưng nơi cấy chỉ : chườm nóng, thuốc chống phù nề hoặc kháng sinh uống nếu nghi ngờ nhiễm khuẩn 7. ÔN CHÂM 1. ĐẠI CƯƠNG Ôn châm là vừa châm vừa cứu trên cùng một huyệt. 2. CHỈ ĐỊNH Bệnh lý có nguyên nhân hư hàn. 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Các trường hợp bệnh lý có nguyên nhân thực nhiệt (có sốt cao...). - Không nên tiến hành ôn châm ở các vùng có nhiều gân, da sát xương, vùng mặt ...vì có thể gây bỏng, đặc biệt là những vùng bị mất cảm giác. 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện - Kim châm cứu vô khuẩn dùng một lần. - Khay men, kìm có mấu, bông, cồn 70 0 - Mồi ngải hoặc điếu ngải. - Lửa (diêm, bật lửa...). 4.3. Người bệnh - Người bệnh được khám, làm hồ sơ bệnh án theo quy định - Người bệnh nằm tư thế thoải mái. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Thủ thuật - Châm kim vào huyệt theo phác đồ điều trị - Có thể dùng ba cách làm nóng kim để ôn châm: + Xuyên kim qua mồi ngải cứu gián tiếp trên huyệt. + Lồn g một đoạn điếu ngải vào cán kim rồi đốt. + Hơ điếu ngải gần cán kim cho kim nóng lên, sức nóng theo kim truyền vào sâu. 5.4. Liệu trình Ôn châm ngày 1 lần, thời gian 25- 30 phút 6. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN 6.1. Theo dõi: Toàn trạng của người bệnh. 6.2. Xử trí tai biến - Bỏng ( t hường gây bỏng độ I) + Triệu chứng: người bệnh thấy nóng rát sau khi cứu, trên mặt da vùng huyệt được cứu xuất hiện phỏng nước. + Xử trí: dùng thuốc mỡ bôi và dán băng tránh nhiễm trùng. - Cháy: do mồi ngải rơi khỏi người Người bệnh vướng vào quần áo hoặc chăn đệm gây cháy. Cần chú ý theo dõi sát Người bệnh khi thực hiện kỹ thuật cứu. - Vựng châm: + Triệu chứng: Người bệnh hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt. + Xử lý: rút kim ngay, lau mồ hôi, ủ ấm, cho uống nước chè đường nóng. Nằm nghỉ tại chỗ. Theo dõi mạch, huyết áp. - Chảy máu khi rút kim: Dùng bông khô vô khuẩn ấn tại chỗ, không day. 8. CỨU 1. ĐẠI CƯƠNG Cứu là dùng sức nóng tác động lên huyệt dể kích thích tạo nên phản ứng của cơ thể để phòng và điều trị bệnh. Cứu thường dùng lá ngải cứu khô chế thành ngải nhung rồi làm mồi ngải hay điếu ngải để cứu. - Cứu bao gồm cứu trực tiếp, cứu gián tiếp. Cứu gián tiếp bao gồm cứu cách gừng có tác dụng ôn trung tán hàn, cứu cách tỏi có tác dụng tiêu viêm trừ độc, cứu cách muối có tác dụng hồi dương cố thoát.... 2. CHỈ ĐỊNH Bệnh lý có nguyên nhân hư hàn. 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Các trường hợp bệnh lý có nguyên nhân thực nhiệt (có sốt cao...). - Không nên cứu ở các vùng có nhiều gân, da sát xương, vùng mặt ...vì có thể gây bỏng, đặc biệt là những vùng bị mất cảm giác. 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện Bác sỹ, Y sỹ, Lương y được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện - Mồi ngải hoặc điếu ngải. - Lửa (diêm, bật lửa...). - Gừng, tỏi, muối (sử dụng khi cứu gián tiếp). - Dao loại nhỏ, sắc, Khay men đựng dụng cụ. 4.3. Người bệnh - Người bệnh được khám, làm hồ sơ bệnh án theo quy định. - Người bệnh nằm tư thế thoải mái, huyệt được cứu hướng lên trên, mặt da nằm ngang để mồi ngải đặt lên da được vững vàng, không bị rơi. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Thủ thuật - Tùy bệnh tật và huyệt cần cứu mà chọn cách cứu trực tiếp hay gián tiếp. - Cứu trực tiếp: Dùng mồi ngải đặt vào huyệt rồi đốt. Khi mồi ngải cháy sẽ sinh nhiệt tác động lên da vùng huyệt được cứu. Khi mồi ngải cháy được 1/3 đến 2/3, người bệnh có cảm giác nóng, rát nơi cứu thì nhấc mồi ngải ra sau đó thay bằng mồi ngải khác. Sau khi cứu xong chỗ cứu thấy ấm và có quầng đỏ. - Cứu gián tiếp: là cách cứu dùng lát gừng, tỏi hoặc muối... lót vào giữa da và mồi ngải. Trong khi cứu, nếu người bệnh thấy nóng nhiều thì nhấc lát gừng, tỏi lên để giảm độ nóng sau đó tiếp tục cứu. Cũng có thể lót thêm một lát gừng, tỏi khác để giảm sức nóng của mồi ngải. Tùy theo bệnh mà chọn thứ này hay thứ khác để lót mồi ngải. - Thứ tự trong khi cứu: Huyệt trên trước - huyệt dưới sau, huyệt kinh dương trước - huyệt kinh âm sau, huyệt chủ trị trước - huyệt phối hợp sau. 5.2. Liệu trình - Mỗi huyệt được cứu từ 1- 3 mồi ngải, trung bình 15 phút/huyệt, trẻ em và người già thì thời gian cứu ngắn hơn. - Cứu ngày 1 lần. 6. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN 6.1. Theo dõi Toàn trạng của người bệnh 6.2. Xử trí tai biến - Bỏng ( t hường gây bỏng độ I) + Triệu chứng: người bệnh thấy nóng rát sau khi cứu, trên mặt da vùng huyệt được cứu xuất hiện phỏng nước. + Xử trí: dùng thuốc mỡ bôi và dán băng tránh nhiễm trùng. - Cháy: do mồi ngải rơi khỏi người Người bệnh vướng vào quần áo hoặc chăn đệm gây cháy. + Đề phòng: Không cứu nhiều huyệt và trên nhiều Người bệnh một lúc. Theo dõi sát, không được rời Người bệnh khi cứu. 9. CHÍCH LỂ 1. ĐẠI CƯƠNG Chích lể là phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc được cha ông ta sử dụng từ ngàn xưa. Chích (còn gọi là Trích) là dùng kim tam lăng hoặc kim hào châm đâm nhẹ vào huyệt hoặc chỗ đậm nhất của vùng da ứ đọng huyết hoặc vùng đọng huyết (nơi có máu độc ứ đọng), khi rút kim máu tự vọt chảy ra ngoài. Lể (còn gọi là Nhể) là véo da lên, dùng kim đâm nhẹ vào đúng điểm tụ huyết hoặc xuất huyết, máu không tự chảy ra mà phải dùng tay nặn cho máu ra. Đây là phương pháp trực tiếp loại bỏ các chất độc và máu độc ra khỏi cơ thể để khai thông các kinh mạch, giúp cho khí huyết được điều hoà. 2. CHỈ ĐỊNH Chích lể được chỉ định để điều trị một số bệnh toàn thân cũng như tại chỗ, từ các bệnh nội thương đến các chứng ngoại cảm, các bệnh cấp tính và mạn tính. Hiện nay, chích lễ được chỉ định trong một số chứng bệnh như sau: - Trúng phong (giai đoạn cấp), cơn tăng huyết áp (khi không có sẵn trong tay thuốc hạ áp). - Một số trường hợp phù nề các chi do viêm tắc động mạch, viêm tắc tính mạch. - Một số chứng đau cấp: đau lưng, đau thần kinh toa... - Tắc tia sữa. - Chắp lẹo. - Đau đầu do ngoại cảm. 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH + Người bệnh có chỉ định cấp cứu ngoại khoa. + Người bệnh đang sốt kéo dài hoặc mất nước, mất máu. + Suy tim, loạn nhịp tim. + Bệnh ưa chảy máu, Người bệnh suy giảm miễn dịch. 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện Bác sỹ, Y sỹ, lương y được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện - Kim tam lăng vô khuẩn, kim châm cứu vô khuẩn loại 4 - 6 cm, dùng riêng cho từng người bệnh. - Khay men, kìm có mấu, bông, cồn70 0 , găng tay vô khuẩn 4.3. Người bệnh - Người bệnh được khám và làm hồ sơ bệnh án theo qui định. - Tư thế người bệnh nằm ngửa, nằm sấp hoặc ngồi. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Phác đồ huyệt Tuỳ theo từng chứng bệnh mà Người thực hiện chọn phác đồ huyệt khác nhau, dưới đây xin nêu một số phác đồ chính. - Trúng phong (giai đoạn cấp): Thập tuyên, Nhân trung, Thái dương, ấn đường. - Chắp lẹo: Phế du, Nhĩ tiêm (Can nhiệt huyệt). - Tắc tia sữa: Kiên tỉnh, Thiếu trạch. - Đau lưng cấp: Nhân trung, Hậu khê, Uỷ trung. - Đau đầu do ngoại cảm: Khúc trì, Thái dương, ấn đường. 5.2. Thủ thuật Xác định và sát trùng da vùng huyệt cần chích lể. Nặn dồn cho máu tập trung về vùng huyệt. Dùng ngón tay cái và ngón trỏ tay trái véo bóp mạnh da vùng huyệt; ngón cái và ngón trỏ tay phải cầm kim một cách chắc chắn, châm kim thẳng góc, mạnh và dứt khoát qua da đúng giữa vùng huyệt. Rút kim ra và nặn máu từ từ, ấn êm sâu vào đáy điểm đau làm cho máu độc trào ra ở lỗ chích lể. Nặn hết máu độc (máu đỏ bầm) thì sát trùng lại vết chích lể. 5.3. Liệu trình điều trị - Bệnh cấp tính: mỗi ngày chích lể 1 - 2 lần, mỗi liệu trình điều trị từ 5 - 10 ngày. - Bệnh bán cấp và mạn tính: mỗi ngày chích lể một lần, một liệu trình điều trị từ 10 - 20 ngày, người bệnh nghỉ 5 - 7 ngày để điều trị liệu trình tiếp theo. 6. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN 6.1. Theo dõi: Toàn trạng Người bệnh. 6.2. Xử trí tai biến 6.1. Vựng châm: Người bệnh hoa mắt chóng mặt, vã mồ hôi, mạch nhanh, sắc mặt nhợt nhạt. Xử lý: rút kim ngay, lau mồ hôi, ủ ấm, uống nước chè đường nóng, cho người bệnh nằm nghỉ tại chỗ. Day bấm các huyệt: Thái dương, Nội quan. Theo dõi sát mạch, huyết áp 6.2. Máu chảy quá nhiều khi rút kim : dùng bông khô vô khuẩn ấn tại chỗ, không day, sau đó dùng miếng gạc vô khuẩn băng ép lại bằng băng dính. 6.3. Nhiễm trùng vết chích lể: biểu hiện bằng sưng đau tai chỗ chích lể. Xử lý: tạm ngừng việc chích lể, sát trùng vùng da bị sưng bằng dung dịch cồn Iod, dùng kháng sinh đường uống. 10. LASER CHÂM 1. ĐẠI CƯƠNG Một trong hai đóng góp to lớn cho khoa học kỹ thuật của ngành vật lý trong thế kỷ 20 là laser. Năm 1960, chiếc máy laser đầu tiên ra đời do nhà bác học Maiman (Mỹ) chế tạo, và từ đó thành tựu này được ứng dụng rộng rãi trong các chuyên ngành khác nhau trong đó có y học. Hiện nay laser được ứng dụng rộng rãi trong các chuyên ngành khác nhau của y học bởi nó có các tính chất rất đặc biệt, đó là: tính đơn sắc, độ định hướng và độ chói phổ rất cao. Việc sử dụng ánh sáng đơn sắc phát ra từ một thiết bị laser công suất thấp (<=250 milliwatt)="" chiếu="" vào="" các="" huyệt="" trên="" hệ="" thống="" kinh="" lạc="" giúp="" cơ="" thể="" lập="" lại="" thăng="" bằng="" âm="" -="" dương="" nhằm="" mục="" đích="" điều="" trị="" và="" phòng="" bệnh="" được="" gọi="" là="" laser=""> 2. CHỈ ĐỊNH Laser châm được chỉ định tương đối rộng rãi để điều trị các chứng bênh. Tuy nhiên, trên lâm sàng laser châm được chỉ định chủ yếu để điều trị các chứng đau và các chứng liệt. Laser châm có thể dùng đơn độc, có thể kết hợp laser châm với điện châm, laser châm với xoa bóp bấm huyệt. - Laser châm điều trị các chứng đau: đau vai gáy, đau quanh khớp vai, đau lưng, đau thần kinh toạ, hội chứng đường hầm cổ tay… - Laser châm điều trị các chứng liệt: liệt nửa người do các nguyên nhân khác nhau, liệt dây thần kinh VII ngoại biên… 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Không sử dụng laser châm trong các trường hợp sau: - Những thay đổi bất thường của da không rõ nguyên nhân. - Tiền ung thư, u ác tính. - Người bệnh sau khi điều trị với các thuốc ức chế miễn dịch, corticoid liều cao kéo dài. - Người bệnh động kinh. - Người bệnh suy tim mất bù, loạn nhịp, suy mạch vành. - Người bệnh cường giáp. - Không chiếu laser vào vùng thóp, đầu các xương dài của trẻ vị thành niên, cạnh các tuyến nội tiết (tuyến giáp, tinh hoàn...) 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện - Máy phát laser công suất thấp: thường sử dụng laser He - Ne, laserdiode hồng ngoại . - Kính bảo hộ cho Người thực hiện và Người bệnh. - Quy trình điều trị laser công suất thấp. 4.3. Người bệnh - Người bệnh được khám và làm hồ sơ bệnh án theo qui định. - Tư thế người bệnh nằm ngửa, nằm sấp hoặc ngồi. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Phác đồ huyệt Các huyệt được sử dụng trong điều trị bằng laser châm cũng tương tự như các huyệt trong phác đồ của châm cứu truyền thống. Tuy nhiên, số huyệt được chọn trong laser châm ít hơn, thường từ 4 đến 10 huyệt. 5.2. Thủ thuật Xác định chính xác vùng huyệt, dùng kỹ thuật chiếu điểm (chiếu tia thẳng góc với huyệt), đầu phát tia cách mặt da 0,5cm. Giữ đầu phát tại chỗ cho đến khi hết thời gian điều trị, khi đó máy sẽ phát ra tín hiệu âm thanh và đầu chiếu tự động ngừng phát tia. Chiếu lần lượt từng huyệt cho đến khi hết các huyệt theo phác đồ. 5.3. Liều điều trị Liều điều trị phụ thuộc vào từng loại huyệt và tình trạng của bệnh (bệnh cấp tính dùng liều thấp, bệnh mạn tính dùng liều cao). Liều điều trị được tính bằng J/cm 2 . Loại huyệt Liều A thị huyệt 1 - 2 J / cm 2 Huyệt giáp tích 2 - 4 J / cm 2 Huyệt châm cứu ở người lớn 1 - 3 J / cm 2 Huyệt châm cứu ở trẻ em 0,5 - 1,5 J / cm 2 Thời gian điều trị tuỳ thuộc vào liều điều trị và số huyệt được lựa chọn. Thông thưòng thời gian điều trị bằng laser châm từ 5 - 10 phút/lần. 5.4. Liệu trình điều trị - Bệnh cấp tính: mỗi ngày điều trị 1 - 2 lần, mỗi liệu trình 5 - 10 ngày. - Bệnh bán cấp và mạn tính: mỗi ngày điều trị 1 lần, mỗi liệt trình điều trị từ 2 - 4 tuần. Bệnh mạn tính có thể điều trị cách ngày. 6.1. Theo dõi: Toàn trạng Người bệnh. 6.2. Xử trí tai biến Người bệnh xuất hiện các nốt đỏ ở da, mẩn ngứa (do cơ địa quá mẫn cảm với ánh sáng), tắt máy laser, tạm dừng điều trị 1 - 3 ngày cho đến khi hết các nốt đỏ. 6.3. Chú ý khi điều trị bằng laser châm - Không được chiếu thẳng góc tia laser vào mắt vì có thể làm tổn thương võng mạc. - Da trên các vùng huyệt không được bôi dầu, mỡ hay các loại kem, gell vì sẽ làm tia laser bị phản xạ một phần và ảnh hưởng đến mức độ đâm xuyên của tia. 11. TỪ CHÂM 1. ĐẠI CƯƠNG Từ xa xưa, con người đã biết sử dụng nam châm tự nhiên (từ trường) vào mục đích chữa bệnh. Ngày nay, từ trường đã và đang được ứng dụng có hiệu quả trong rất nhiều lĩnh vực lâm sàng như: nội khoa, ngoại khoa, vật lý trị liệu và các chuyên khoa khác. Đồng hành với y học hiện đại, y học cổ truyền cũng sử dụng nam châm vĩnh cửu thay cho cây kim châm cứu truyền thống để phòng và điều trị rất nhiều chứng bệnh bệnh, góp phần đáng kể trong việc bảo vệ và nâng cao sức khoẻ cho nhân dân. Đây là một trong nhiều phương pháp kết hợp giữa Y học cổ truyền với Vật lý trị liệu và được gọi là từ châm. 2. CHỈ ĐỊNH Từ trường châm là một phương pháp trị liệu an toàn, ít độc hại và có hiệu quả. Một số chỉ định của từ châm là: - Giảm đau: đau cổ gáy, đau quanh khớp vai, viêm mỏm trên lồi cầu, hội chứng ống cổ tay, đau lưng - hông, đau thần kinh toạ... - Chống viêm: các vùng viêm nhỏ, nông (mụn, nhọt), các viêm nội tạng (viêm đại tràng co thắt, viêm loét dạ dày - hành tá tràng. - Điều hoà trương lực thần kinh: hội chứng thần kinhh suy nhược, đau đầu, mất ngủ, rối loạn thần kinh thực vật. - Điều hoà và ổn định huyết áp. 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Không sử dụng từ châm trong các trường hợp sau: - Những Người bệnh có máy tạo nhịp tim. - Phụ nữ trong thời kỳ mang thai, phụ nữ trong thời kỳ kinh nguyệt: không điều trị vào vùng bụng, vùng thắt lưng và xương cùng. - Người bệnh sau nhồi máu cơ tim cấp. - Bệnh hệ thống và bệnh máu (máu chậm đông...). - Các vùng đang chảy máu hoặc có nguy cơ chảy máu. 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện - Viên nam châm vĩnh cửu các loại với các thông số cường độ từ trường khác nhau (từ 10 - 50 mT). - Băng dính. - Bông cồn. 4.3. Người bệnh - Người bệnh được khám và làm hồ sơ bệnh án theo qui định. - Tư thế người bệnh nằm ngửa, nằm sấp hoặc ngồi. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 5.1. Phác đồ huyệt Các huyệt được sử dụng trong điều trị bằng từ châm cũng tương tự như các huyệt trong phác đồ của châm cứu truyền thống. Tuy nhiên, số huyệt được chọn trong từ châm ít hơn, thường từ 2 đến 6 huyệt. 5.2. Thủ thuật Xác định chính xác vùng huyệt, lau sạch bề mặt da vùng huyệt bằng bông cồn, chờ cho bề mặt da khô thì đặt các viên nam châm lên vị trí của các huyệt theo phác đồ điều trị, dùng băng dính dán chặt lại. Cũng như châm cứu truyền thống, tuỳ theo yêu điều hoà kinh khí trong cơ thể mà người ta sử dụng các thủ thuật bổ và tả. Khi sử dụng viêm nam châm gắn lên các huyệt thì cực Nam (ký hiệu là S) tương ứng tác dụng tả (nếu giảm đau, nên dùng cực Nam - thường có màu đỏ), cực Bắc (ký hiệu là N - thường có màu đen) tương ứng tác dụng bổ (nếu dùng để điều hoà trương lực thần kinh , nên dùng cực Bắc). Nam châm vĩnh cửu có thể sử dụng 5 - 10 năm vẫn chưa bị suy giảm từ tính. Khi điều trị xong nên cất đi để có thể dùng lại lần sau. 5.3. Liều điều trị Liều điều trị của từ châm chính là trị số của cường độ từ trường, đơn vị tính của cường độ từ trường là dùng trong từ châm là millitestla (mT). Cường độ từ trường khi áp dụng từ châm nên dùng ở liều thấp và trung bình (10 - 40 mT). Thời gian lưu các viên nam châm trên vùng đầu mặt cổ không quá 20 phút. Các huyệt khác lưu viên nam châm 30 - 40 phút. 5.4. Liệu trình điều trị. - Bệnh cấp tính: mỗi ngày điều trị 1 lần, một liệu trình 5 - 10 ngày. - Bệnh bán cấp và mạn tính: mỗi ngày điều trị 1 lần, một liệu trình từ 15 - 20 ngày. 6. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN 6.1. Theo dõi Toàn trạng Người bệnh. 6.2. Xử trí tai biến Một số ít trường hợp có cảm giác mệt mỏi, váng vất khi điều trị từ trường, hoặc bị dị ứng với viên nam châm (do chất liệu làm vỏ bọc viên nam châm). Cho Người bệnh tạm nghỉ 1 - 2 ngày cho hết tình trạng váng vất hoặc dị ứng. Nếu bệnh sử dụng lại từ châm mà Người bệnh vẫn có các triệu chứng trên thì không tiếp tục điều trị bằng từ châm mà chuyển phương pháp điều trị khác. 12. QUY TRÌNH KÉO GIÃN CỘT SỐNG CỔ 1. ĐẠI CƯƠNG Hội chứng đau cột sống cổ thường gặp trên lâm sàng và do nhiều nguyên nhân khác nhau. Người bệnh đau cột sống cổ và thắt lưng chủ yếu được điều trị theo phương pháp nội khoa (90%), chỉ 10% có chỉ định phẫu thuật. Phương pháp kéo giãn điều trị hội chứng đau cột sống cổ bằng máy kéo giãn có lập trình vi tính đã chứng minh được hiệu quả điều trị trong thực tế. Người thực hiện trước khi chỉ định phương pháp này ngoài việc đánh giá trên lâm sàng cần phải có đầy đủ các kết quả cận lâm sàng, phim chụp Xq thông thường và MRI, đo mật độ xương để xác định nguyên nhân, mức độ bệnh tật của Người bệnh. 2. CHỈ ĐỊNH - Thoái hóa cột sống - Lồi, phình, thoát vị đĩa đệm - Sai khớp cột sống mức độ nhẹ (giai đoạn đầu) - Hội chứng cột sống cổ - Đau lưng thông thường - Cong vẹo cột sống (cơ năng) 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Có tổn thương tủy sống, bệnh ống sống - Lao, ung thư cột sống - Viêm tấy, abces vùng cột sống - Loãng xương độ III - Tăng HA - Chấn thương cột sống 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Người bệnh Kiểm tra cân nặng, tháo đai nẹp, dây chuyền, hoa tai, kẹp tóc và chuẩn bị tinh thần trước khi thưc hiện kéo giãn. 4.3. Phương tiện Máy kéo giãn, đai kéo cổ trong tình trạng hoạt động tốt. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH - Giải thích cho Người bệnh. - Sắp đặt tư thế cho Người bệnh trên giường kéo giãn. - Kiếm tra và lắp đai kéo cho Người bệnh. - Bật máy, xác định lực và thời gian kéo giãn (công thức: cột sống cổ bằng 1/3 trọng lượng - 10kg). - Tắt máy khi hoàn thành quy trình kéo giãn, Người thực hiện từ từ tháo bỏ đai kéo cổ cho Người bệnh. - Hướng dẫn Người bệnh nằm nghỉ ít nhất 2 phút sau kéo giãn và cách nghiêng người ngồi dậy ra khỏi giường kéo giãn. - Liệu trình điều trị: Ngày 01 lần x 10 - 15 phút, điều trị theo liệu trình 10 - 20 lần kéo giãn liên tục. 6. THEO DÕI XỬ TRÍ TAI BIẾN Đây là một phương pháp điều trị rất an toàn khi tuân thủ đúng chỉ định, đúng quy trình kéo giãn. Trong quá trình thực hiện kéo giãn cột sống luôn cần có Người thực hiện theo dõi toàn trạng Người bệnh, theo dõi tình trạng hoạt động của thiết bị kéo giãn và có đầy đủ các phương tiện hỗ trợ khi xảy ra các vấn đề ngoại ý. Trong khi kéo giãn, Người bệnh cảm thấy đai kéo không vừa cần tắt máy và lắp lại đai, nếu Người bệnh xuất hiện trạng thái khó chịu, đau vùng cổ gáy, cảm giác khó thở Người thực hiện cần dừng ngay kéo giãn, để Người bệnh nằm nghỉ trên giường kéo, kiểm tra mạch, HA, động viên Người bệnh và có các xử trí tiếp theo 13. QUY TRÌNH KÉO GIÃN CỘT SỐNG THẮT LƯNG 1. ĐẠI CƯƠNG Hội chứng đau cột sống thắt lưng thường gặp trên lâm sàng và do nhiều nguyên nhân khác nhau. Người bệnh đau cột sống thắt lưng chủ yếu được điều trị theo phương pháp nội khoa (90%), chỉ 10% có chỉ định phẫu thuật. Phương pháp kéo giãn điều trị hội chứng đau cột sống thắt lưng bằng máy kéo giãn có lập trình vi tính đã chứng minh được hiệu quả điều trị trong thực tế. Người thực hiện trước khi chỉ định phương pháp này ngoài việc đánh giá trên lâm sàng cần phải có đầy đủ các kết quả cận lâm sàng, phim chụp Xquang thông thường và MRI, đo mật độ xương để xác định nguyên nhân, mức độ bệnh tật của Người bệnh. 2. CHỈ ĐỊNH - Thoái hóa cột sống. - Thoát vị đĩa đệm cột sống mức độ nhẹ và vừa. - Các chứng đau lưng thông thường. - Vẹo cột sống (cơ năng). 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Các trường hợp bệnh lý cột sống gây chèn ép tuỷ, bệnh ống tuỷ. - Lao, ung thư cột sống. - Viêm tấy, áp xe vùng lưng. - Chấn thương cột sống có gãy xương. - Viêm khớp dạng thấp. - Hội chứng đuôi ngựa. - Thoát vị đĩa đệm vào trong thân đốt (thoát vị Schmorl). - Loãng xương độ III. - Phụ nữ có thai. 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện: Bác sỹ, Y sỹ được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Người bệnh : Kiểm tra cân nặng, bỏ tháo đai nẹp và chuẩn bị tình thần trước khi thưc hiện kéo giãn. 4.3. Phương tiện: Máy kéo giãn, đai kéo trong tình trạng hoạt động tốt. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH - Giải thích cho Người bệnh. - Sắp đặt tư thế cho Người bệnh trên giường kéo giãn. - Kiếm tra và lắp đai kéo thắt lưng cho Người bệnh. - Bật máy, xác định lực và thời gian kéo giãn (cột sống thắt lưng bằng 2/3 trọng lượng - 10kg). - Tắt máy khi hoàn thành quy trình kéo giãn, tháo bỏ đai thắt lưng cho Người bệnh. - Hướng dẫn Người bệnh nằm nghỉ ít nhất 2 phút sau kéo giãn và cách nghiêng người ngồi dậy ra khỏi giường kéo giãn. - Liệu trình điều trị: Ngày 01 lần x 10 - 15 phút, điều trị theo liệu trình 10 - 20 lần kéo giãn liên tục. 6. THEO DÕI XỬ TRÍ TAI BIẾN Đây là một phương pháp điều trị rất an toàn khi tuân thủ đúng chỉ định, đúng quy trình kéo giãn. Trong quá trình thực hiện kéo giãn cột sống luôn cần có Người thực hiện theo dõi toàn trạng Người bệnh, theo dõi tình trạng hoạt động của thiết bị kéo giãn và có đầy đủ các phương tiện hỗ trợ khi xảy ra các vấn đề ngoại ý. Trong khi kéo giãn, Người bệnh cảm thấy đai kéo không vừa cần tắt máy và lắp lại đai, nếu Người bệnh xuất hiện trạng thái khó chịu, đau lưng, đau bụng, cảm giác khó thở Người thực hiện cần dừng ngay kéo giãn, để Người bệnh nằm nghỉ trên giường kéo, kiểm tra mạch, huyết áp, động viên Người bệnh và có các xử trí tiếp theo 14. QUY TRÌNH TẮM DƯỢC THẢO 1. ĐẠI CƯƠNG Tắm dược thảo là phương pháp chăm sóc phục hồi sức khỏe và chữa bệnh cổ truyền đã có lịch sử hàng ngàn năm. Hiện nay, với mục đích chăm sóc toàn diện, người ta kết hợp xông hơi, ngâm thuốc, tắm dược thảo, chườm ngải cứu, xoa bóp bấm huyệt nhằm phát huy tối ưu tác dụng của các phương pháp đồng thời đem lại những giá trị đặc biệt cho người bệnh. 2. CHỈ ĐỊNH - Các chứng đau, chứng liệt. - Cảm cúm do phong hàn. - Hội chứng căng thẳng tâm lý, mệt mỏi,... 3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Sốt nhiệt. - Bệnh lý tim mạch, huyết áp. - Động kinh, tâm thần, say rượu bia, kích động,... - phụ nữ đang rong thời kỳ có thai, hành kinh. - Trạng thái quá no hoặc quá đói. 4. CHUẨN BỊ 4.1. Người thực hiện Bác sỹ, Y sỹ, Lương y được đào tạo về chuyên ngành y học cổ truyền được cấp chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. 4.2. Phương tiện - Bồn ngâm, nước ấm, nước thảo dược ấm, các loại thảo dược có tinh dầu, túi chườm... 4.2. Người bệnh - Người bệnh được kiểm tra mạch, huyết áp... trước khi tắm thuốc. 5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH Người bệnh tắm sạch trong 2 phút bằng nước ấm tiếp đó 5.1. Ngâm người trong bồn gỗ (thể tích từ 250 - 300 lít) bằng nước thảo dược nhiệt độ ngang bằng nhiệt độ cơ thể (37-40 o C), trong thời gian từ 7 -10 phút. Tác dụng: giải cảm, chống mệt mỏi, chống đau lưng, chữa thần kinh tọa. 5.2. Ngâm bồn sục bằng nước ấm sạch trong thời gian 5 - 7 phút. Tác dụng: chữa các bệnh ngoài da, làm săn chắc da, tiêu viêm, tỉnh thần. 5.3 .Xông hơi khô hoặc ướt bằng lá thảo dược trong vòng 5 - 7 phút, tiếp đó ngâm chân nước gừng. Tác dụng: giải cảm, giải độc tố và giảm đau. 5 .4. Tắm tráng giải cảm trong thời gian 3 phút. 5.5. Người bệnh được kỹ thuật viên đắp túi chườm ngải ấm chứa dược thảo, kết hợp day ấn các điểm đau tại vùng thắt lưng, cổ gáy và vai, hai tay và hai chân. Tác dụng: tăng cường giãn các khối cơ sâu ở các vùng bị đau. Thời gian thực hiện toàn bộ quy trình nêu trên là 30 phút. Liệu trình: 2 ngày làm 1 lần, một liệu trình điều trị từ 5 đến 7 lần. 6. THEO DÕI XỬ TRÍ TAI BIẾN Đây là một phương pháp an toàn khi tuân thủ đúng chỉ định, đúng quy trình. Trong quá trình thực hiện cần có Người thực hiện theo dõi toàn trạng Người bệnh và có đầy đủ các phương tiện hỗ trợ khi xảy ra các vấn đề ngoại ý. FILE ĐƯỢC ĐÍNH KÈM THEO VĂN BẢN