henrygagnier/kazakh-ocr huggingface dataset:
Морттық – болмашы пластикалық деформация әсерінен дененің қирау ерекшелігін көрсететін механикалық сипаттама. Морттық жарықшақтар мен қираудың пайда болуы шағын пластикалық деформация аймақтарының туындауына байланысты болады. Морттық қирау кезіндегі серпімді және пластикалық деформацияның салыстырмалы үлесі материалдың қасиетіне (атомаралық және молекулааралық байланыстарға, микро- және кристалдық құрылымға) және оның атқаратын жұмысына тәуелді. Керетін (созатын) кернеудің үш бас оське түсуі бөлшектің көлденең қимасы күрт өзгерген жерлерге кернеудің концентрациялануы, температураның төмендеуі, т.б. әсерлер материалдың морттық күйге ауысуына ықпал етеді. Мысалы, созылғанда морттық қирауға ұшырайтын мәрмәрде, үш бас ось бойынша симметриясыз сығылу жағдайында, пластикалық материалға тән қасиет байқалады; кернеудің концентрациясы артқан сайын, материалдың морттық күштірек біліне бастайды. Сондықтан да Морттықты материалда атқаратын жұмыс жағдайына байланысты қарастыру керек. Кейбір металдарда төменгі температурада байқалатын Морттық суықтан сыну, ал басқа бір материалдардың жоғары температурада пластикалығының күрт кемуі ыстықтан сыну деп аталады.  Дереккөздер  Материалдар Механикалық қозғалыс
Сарворо-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Периптаве-Яха өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 86 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 15050000212115300078887  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115307888  Су алабының коды — 15.05.00.002  ГЗ томының нөмірі — 15  ГЗ бойынша шығарылуы — 3  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Россомаха — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы,  Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы  жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уста өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга; Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010400212110000043472  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110004347  Су алабының коды — 08.01.04.002  ГЗ томының нөмірі — 10  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Бородава — Ресейдегі өзен. Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шексна өзенінің сол жағалауынан 127 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Шексна өзені бастауынан (сонымен қатар Ақ теңізінен) Череповец су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010200312110000008339  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110000833  Су алабының коды — 08.01.02.003  ГЗ томының нөмірі — 10  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Вологда облысы өзендері Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Яков Аврамович Дорфман (7.2.1938, Украина, Умань қаласы – 31.5.1996, Алматы) – ғалым, химия ғылымдарының докторы(1973), профессор (1982), КСРО өнертапқышы, катализдік химия саласындағы көрнекті ғалым. Қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-ды бітірген (1961). 1961 – 64 жылдары Қарағанды синтетикалық каучук зауытында, 1964 – 69 жылдары ҚР ғылым академиясының Химия ғылымдарының институтында ғылыми қызметкер, 1969 жылдан Органикалық катализ және электр химиясы институтында лаборатория меңгерушісі қызметтерін атқарған. Негізгі ғылыми еңбектері тотығу-тотықсыздану реакцияларындағы металл-кешенді катализаторларды зерттеуге арналған. Ол координациялық қосылыстардың қатысымен көп бағытты процестердің кинетикалық теңдеулерін ұсынды. Лигандалар эффектісін салыстыра бағалайтын теңдеу алды (1971). Бұл салалар бойынша 5 монография, 450 ғылыми мақала жариялап, 2 ғылым докторын, 34 ғылым кандидатын дайындады, 17 авторлық куәліктің иегері. Дорфман АҚШ Халықаралық даму агенттігінің, халықаралық бейорганикалық химия ғылыми қорының гранттарын жеңіп алған. Сорос қорының жеке сыйлығымен, бірнеше медальмен марапатталған.  Дереккөздер    Тұлғалар
Үлкен Гремячая (Гремячая) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сухона өзенінің оң жағалауынан 173 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03020100312103000009005  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103000900  Су алабының коды — 03.02.01.003  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Инженерлік-авиациялық қамтамасыз ету   Инженерлік-авиациялық қамтамасыз ету (Инженерно- авиационное обеспечение) — авиациялық техниканың әуедегі сенімділігін, тұрақты әскери даярлығын қамтамасыз ету мақсатында жүргізілетін іс-шаралар жиынтығы. Сонымен қатар, кез келген әскери жағдайда авиациялық техниканы дұрыс пайдалану мен техникалық тұрғыда дұрыс жөндеу жұмыстарына ұшу және инженерлік-техникалық құрамның даярлығын қамтамасыз ету болып табылады.  Инженерлік-авиациялық қызмет  Инженерлік-авиациялық қызмет (Инженерно-авиационная служба) — әскери-әуе күштеріндегі және қарулы күштердің басқа да түрлеріндегі авиацияның әскери қимылдар мен ұрысқа дайындығын инженерлік-авиациялық камтамасыз етуге арналған қызметінің бір түрі. Қазіргі инженерлік авиациялық қызмет әскери-әуе күштерінің, елдің әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлері авиациясының авиациялық бөлімдеріндегі, құрамаларындағы, авиациялық округтері мен орталык басқару органдарындағы инженерлік-техникалық құрамның ұйымдастырушылық-штаттық құрылымы болып табылады. Инженерлік-авиациялық қызметтің негізгі міндеттері: ұшақтарды, тікұшақтарды, планерлерді, авиациялық қозғалтқыштарды, қару-жарақ пен құралсаймандарды дұрыс және пайдалануға дайын қалпында ұстау, авиациялық техниканы техникалық дұрыс пайдалану; ұшқыштар мен инженерлік-техникалық құрамның техникалық дайындығына жетекшілік ету. Инженерлік-авиациялық қызметтің жұмысы тиісті ережелермен, нұсқаулармен, басқа да құжаттармен реттеледі.  Дереккөздер  Әскери іс
Ургакш — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы  жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шуля өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Чебоксар су торабынан Свияга және Цивиль өзендерін қоспағанда Қазан қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010400712112100001326  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 112100132  Су алабының коды — 08.01.04.007  ГЗ томының нөмірі — 12  ГЗ бойынша шығарылуы — 1  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Ауыспалы өтпе толқындар әдісі () — ауыспалы толқындар әдісінің толқын өрісінің тік бағыттағы және радиальды бағыттағы құрамбөліктерін тіркеуге негізделген жеке түрі. Техникалық-әдістемелік ерекшеліктері жағынан сынған толқындар әдісіне жақын. Қадағалау жүйесін таңдау мүмкіндігі зерттеу тереңдігімен анықталады, себебі бұл әдіс зерттелген қиманың әр түрлі шекараларынан, солардың ішіндегі ең терең шекарадан туындайтын сынған қума сейсмикалық толқындарды тіркеуге және қадағалап отыруға негізделген. Әдіс мұнайгазды провинциялардағы аймақтық зерттеу барысында платформаның кристалдық іргетасының орналасу жағдайын және шөгінді қабаттардағы шекараларды анықтауға пайдаланылады. Ауыспалы өтпе толқындар әдісінің тиімділігі ауыспалы толқындар табиғатын (ауысу шекаралары, толқындардың қимада таралуының сәулелік сызбасы) анықтау дәрежесінің шындыққа сәйкестігімен анықталады. Ал өзге толқындар түрі жайлы жеткілікті деректер болмаған жағдайда немесе терең ұңғымаларда арнаулы қадағалау шаралары жүргізілмеген жағдайда ауыспалы толқындар табиғатын тап басу қиынға түседі.  Дереккөздер  Геология Мұнай және газ
Сақтандырушы - сақтандыру қызметін жүзеге асыру үшін құрылған және заңда белгіленген тәртіп - яғни сақтандыру қызметке лицензия алған сақтандыру ұйымы, заңи тұлға, яғни сақтандыруды жүзеге асыратын, сақтанушыға шартта уағдаласатын сақтандыру уақиғасы басталғанда келтірілген зиянды өтеуге немесе сақтандыру сомасын төлеуге міндеттенген мамадарылған ұйым (мемлекеттік, акционерлік, кооперативтік аралас ұйым). Коммерциялық негізде әрекет ететін, сақтандыру ұйымдары (сақтандыру компаниялары, сақтандыру қоғамдары, т.б. және бейкоммерциялық ұйымдар (өзара сақтандыру қоғамдап сақтандырушы болып табылады. Сақтандыру шартын жасасу кезінде және осы шарттың қолданылуы кезеңінде сақтандырушы өз есебінен сақтандыру объек тісінің сақтандырылуын бағалауға: мүлікті тексермелеп қарауға оның шын құнын сараптауға, сақтанатын тұлғаның денсаулығын анықтау үшін оған медициналық зертгеу жүргізуге құқылы. Сақтандырушы сақтандыру жарнасының мөлшерін айқындау кезінде сақтандыру объектісін және сақтандыру тәуекелін ескере отырып, өзі әзірлеген сақтандыру тарифтерін қолдануға құқылы.  Дереккөздер   Сақтандыру
Петрова — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ваймога өзенінің сол жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03020300112103000026329  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103002632  Су алабының коды — 03.02.03.001  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Зелёная — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вальтий өзенінің оң жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03020300112103000027784  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103002778  Су алабының коды — 03.02.03.001  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Терентьевка (Терентьевица) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шомокса өзенінің сол жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина өзен басынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03020100312103000013491  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103001349  Су алабының коды — 03.02.01.003  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Вологда облысы өзендері Архангельск облысы өзендері
Студеновка (Студенка) — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Пенза облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Карай өзенінің сол жағалауынан 67 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Хопер бастауынан Ворона өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 05010200112107000006039  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 107000603  Су алабының коды — 05.01.02.001  ГЗ томының нөмірі — 07  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Саратов облысы өзендері Пенза облысы өзендері Воронеж облысы өзендері
Суша — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Куйбышев (Кама шығанағы) суқоймасының оң жағалауынан 74 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама аумағы Куйбышев суқоймасы Кама өзенінің сағасынан Шешма өзені және Еділ өзендерін қоспағанда, қала типті Камское Устьеауылына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 11010000312112100003999  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 112100399  Су алабының коды — 11.01.00.003  ГЗ томының нөмірі — 12  ГЗ бойынша шығарылуы — 1  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Татарстан өзендері
КОНКАКАФ () — Солтүстік пен Орталық Америка және Кариб алабы мемлекеттерінің футбол конфедерациясы; аймақтағы мемлекеттердің фктбол құрылымдарын басқарып, бақылауда ұстайтын ұйым. Ұйымға аймақтағы мемлекеттерден басқа тағы да Оңтүстік Америкадағы үш мемлекет кіреді: Гайана, Суринам және Гвиана.  Ұйым 1961 жылы құрылды.  Ұйымға қарасты турнирлер    КОНКАКАФ Алтын кубогы  КОНКАКАФ жастар чемпионаты  КОНКАКАФ Алтын кубогы (әйелдер)  Орталық Америка кубогы  Орталық Америка клубтары кубогы  Кариб  кубогы  КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасы  КОНКАКАФ Гиганттары кубогы (қазір өткізілмейді)  Ұйымға мүше құрамалар    Жұлдызшамен белгіленгендер ФИФА-ға мүше емес құрамалар  Жуан әріппен жазылғандар әлем чемпионатына қатысқандар.  КОНКАКАФ құрамалары әлем чемпионаттарында    1930 —  Мексика,  АҚШ  1934 —  АҚШ  1938 —  Куба  1950 —  Мексика,  АҚШ  1954 —  Мексика  1958 —  Мексика  1962 —  Мексика  1966 —  Мексика  1970 —  Сальвадор,  Мексика  1974 —  Гаити  1978 —  Мексика  1982 —  Сальвадор,  Гондурас  1986 —  Канада,  Мексика  1990 —  Коста-Рика,  АҚШ  1994 —  Мексика,  АҚШ  1998 —  Ямайка,  Мексика,  АҚШ  2002 —  Коста-Рика,  Мексика,  АҚШ  2006 —  Коста-Рика,  Мексика,  АҚШ,  Тринидад және Тобаго  2010 —  Гондурас,  Мексика,  АҚШ  2014 —  Гондурас,  Коста-Рика,  Мексика,  АҚШ  2018 —  Коста-Рика,  Мексика,  Панама  Сілтемелер   Ресми сайт   ФИФА
Тулгомы-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Байдарата кірмесі орналасқан.  Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 15010000112115300036057  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115303605  Су алабының коды — 15.01.00.001  ГЗ томының нөмірі — 15  ГЗ бойынша шығарылуы — 3  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Ненецк автономиялық округі өзендері Коми Республикасы өзендері
Қажығали Мәмеков (туған-қайтыс болған жылы белгісіз) – қазақтан шыққан алғашқы фельдшерлердің бірі.  Кронштадтағы әскери дәрігерлік мектепті үздік бітірген (1904).  1905 жылы Кронштад теңізшілерінің толқуына қатысқаны үшін тұтқынға алынып, бірақ қылмысы дәлелденбеген соң, еліне фельдшер етіп жіберілген.  1916 жылы патша өкіметінің қазақтарды тылдың қара жұмысына алуына қарсылығы үшін тұтқынға алынып, Астрахан түрмесінде С.Меңдешевпен бірге отырған.  1919 жылы полк. Хлуденевтің отрядына әскери дәрігер болудан бас тартқаны үшін ату жазасына кесіліп, одан қашып құтылған.  1923 – 1924 жылдары бұрынғы Бөкей Ордасында білінген оба ауруының алдын алуда белсенді қызметі үшін РКФСР Денсаулық сақтау Халық Комиссариатынан алғыс алған. Сол жылы оба ауруымен күресу үшін Бозащыға келді.  1928 жылдары қазанда қылмысты жауапқа тартылып, үй-мүлкі тәркіленген. Бірақ Гурьев окугтік аткомының төрағасы Ж. Мыңбаевтың көмектесуінің нәтижесінде көршілес Орал өңіріне жер аударылып, аман қалады. Кесімді жылын өтеген соң Астрахан облысында еңбек еткен. Зираты Нарын құмында.  Дереккөздер  Тұлғалар
Нужна — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы,  Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы  жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вол өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 62 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга; Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010400212110000042536  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110004253  Су алабының коды — 08.01.04.002  ГЗ томының нөмірі — 10  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Новгород облысы өзендері Кострома облысы Марий Эл өзендері Киров облысы өзендері Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Бақ сұлыкеш -  Торғайтәрізділердің  Сарыторғайлар тұқымдасының Сұлыкештер тармағының құсы.  Биологиялық сипаттамасы  Тұмсығы  қызғылттау, көзінің айналасында ақ шеңбері бар , орташа денелі (20-30г) құс. Бақ сандуғашының аналығы мен аталығының түстері өте ұқсас.  Олардың реңі, жотасы-шұбарланған ашық қоңыр, бауыры- қызғылтсары сарғылт, тамағы- сары, басы мен жемсауы сарғыштау реңкті.  Мекені Бұл құстың шыққан тегі- оңтүстік Еуропалық өңір, Азияға , Батыс Сібір арқылы Алтайға дейін енген. Бақ сұлыкеш Қазақстанда солтүстік жартысына дейін –Жайық аңғарыныан Ертіс және Алтайға дейін қоныстанады. Қалған орындарда тек қана мамыр және тамыз- қыркүйек айларында өзінің Африкалық – Азиялық қыстауы үшін барып, қайта оралып, ұшып өткен жылыстау кезінде кездеседі. Бұталары бар ашық кеңістікке қоныстанады. Әуені кәдімгі сұлыкештің әуені іспеттес , бірақ әдетте төрт буыннан құралған қысқа және тұрақты болып келеді.  Өмір сүруі Ұясы жақсы жасырылып, жерге орналастырылады. Салындыдағы 4-6 теңбілді жұмыртқалары 11-12 күн аналығы басады, ал балапандарын ата-енелері бірлесіп қоректендіреді. Шамамен 14-15 күнде ұша бастайтынына қарамастан , балапандар көбінесе ұяны  8-9 күнде тастап кетеді. Ата-енелері балапандарды ұядан тыс кездерде де қоректендіреді .  Дереккөздер   Сарыторғайлар Еуразия құстары
Шайдуриха (Үлкен Шайдуриха) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Утка (Уткинский тоғаны) өзенінің сол жағалауынан 7,3 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая Ревда қаласынан, қала типті Кын ауылындағы су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 10010100612111100010393  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 111101039  Су алабының коды — 10.01.01.006  ГЗ томының нөмірі — 11  ГЗ бойынша шығарылуы — 1  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Пермь өлкесі өзендері Свердлов облысы өзендері