henrygagnier/kazakh-ocr huggingface dataset:
Тушемелька — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Вологда облысы, Новгород облысы, Ленинград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чагодоща өзенінің сол жағалауынан 167 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 64 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Молога өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010200112110000006726  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110000672  Су алабының коды — 08.01.02.001  ГЗ томының нөмірі — 10  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Тверь облысы өзендері Вологда облысы өзендері Новгород облысы өзендері Ленинград облысы өзендері Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Ялмата (балка Ялмата, Альмата) — Ресейдегі өзен. Қалмақ Республикасы, Волгоград облысы, Астрахань облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барманцак көлі орналасқан.  Өзен ұзындығы 37 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Терек Дон және Еділдің өзен аралықтарының ағынсыз аумақтары. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек су алабынан оңтүстікке қарай РФ шекарасына дейінгі Каспий теңізінің өзен алаптары.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 07040000112108200000101  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 108200010  Су алабының коды — 07.04.00.001  ГЗ томының нөмірі — 08  ГЗ бойынша шығарылуы — 2  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Қалмақ Республикасы өзендері Волгоград облысы өзендері Астрахан облысы өзендері
Лосиха — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Каракан өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Барнаул қаласынан Чумыш өзенін қоспағанда, Новосибирск су торабына дейін . Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 13010200512115200004329  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115200432  Су алабының коды — 13.01.02.005  ГЗ томының нөмірі — 15  ГЗ бойынша шығарылуы — 2  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Евсеева Чесноковка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Томск облысы, Новосібір облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің оң жағалауынан 262 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Кемерово қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су тізіліміндегі су нысанының коды — 13010300412115200012094  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115201209  Су алабының коды — 13.01.03.004  ГЗ томының нөмірі — 15  ГЗ бойынша шығарылуы — 2  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Кемеров облысы өзендері Томск облысы өзендері Новосібір облысы өзендері Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Юх-Вой-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ  жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лесми-Юган өзенінің сол жағалауынан 143 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 15020300112115300030565  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115303056  Су алабының коды — 15.02.03.001  ГЗ томының нөмірі — 15  ГЗ бойынша шығарылуы — 3  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Пары — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Чуваш Республикасы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пьяна өзенінің оң жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Алатырь өзенінің сағасынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500412110000040018  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110004001  Су алабының коды — 08.01.05.004  ГЗ томының нөмірі — 10  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Нижегород облысы өзендері Чувашия өзендері Мордовия өзендері Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Удима (Удама) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Удимский Полой тармағының сол жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 85 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03020300112103000025315  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103002531  Су алабының коды — 03.02.03.001  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Ершовка — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тошня өзенінің оң жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03020100312103000006486  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103000648  Су алабының коды — 03.02.01.003  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Континенттік түзілімдер. Құрлықтар өңірінде, субаэральдық және субаквалдық жағдайлардың екеуінде де қалыптасатын барша түзілімдер (шөгінділер) жиынтығының атауы. Бұларға жерүсті фаунасы мен флорасының қазба қалдықтары тән, бірақ түзілім арасында олардың мүлдем болмауы да мүмкін. Нақтылы континенттік және нақтылы теңіздік түзілімдер аралығында түзілімдердің аралық түрлері, экстуарий түзілімдері және суасты- атыраулық түзілімдер дараланады. Қалыптасу динамикасына, астасу заңдылықтарына, құрылысына және фациялық өзгермелілігіне орай,континенттік түзілімдер бірнеше түрлерге бөлінеді. Континенттік түзілімдердің көпшілігі сынықты және сазды шөгінділерден құралады, органогендік және хемогендік түрлері сирек ұшырасады. Континенттік түзілімдердің көрнекті өкілдері — көлдік түзілімдер (карбонатты және галогендік шөгінділер, диатомиттер, сапропелдер, бұршақ тұрқылы теміртастар және бокситтер). Континенттік түзілімдер литологиясының ерекшеліктері және олардың құрылыс өзгешеліктері осы түзілімдер қалыптасуы уақытының климатына және тектоникалық- геоморфологиялық жағдайына тәуелді.  Дереккөздер  Геология Мұнай және газ
Николай Сергеевич Шатский(28.08.1895, Мәскеу, - 01.08.1960, Мәскеу) - көрнекті кеңес геологы. КСРО ҒА - ның академигі (1953, 1943 жылдан корреспондент мүшесі), геология - минерология ғылмының докторы(1940). Мәскеу тау - кен академиясын бітірген (1929), Мәскеу геология - барлау институтының профессоры (1932). Кеңестік тектоника ғылымының мектебін құрушы және ғылыми бағытын дамытушы.  Еңбектері Шатский геосинклинальдық формациялар туралы ілімді дамытты, рифей тобын, байқал қатпарлығын, көне платформалардағы авлакоген құрылымдарын анықтады. КСРО - нің бірінші тектоникалық картасын жасады, Еуропаның бірінші тектоникалық картасының редакторы болды. Шатский - Лондон, Венгр, Франция, Чехословакия геологиялық қоғамдарының мүшесі.  Сыйлықтары КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1946), Лениндік сыйлықтың лауреаты (1957). 2 рет Ленин ордені, Еңбек Қызыл Ту орденімен марпатталған.  Қолданылған әдебиет Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 196 бет   1895 жылы туғандар  1960 жылы қайтыс болғандар
Көтеру-тасымалдау машиналары — жүкті, адамдарды тік, жазық немесе көлбеу бағыттарда тасымалдауға арналған құрылғылар жиынтығы. Жұмыс істеу принциптеріне қарай К.-т. м. өнеркәсіпте, құрылыста, көлікте, тау-кен ісінде және а. ш-нда жүк көтеру-түсіру, тиеу, тасымалдау үшін, көп қабатты тұрғын үйде, қоғамдық және өндірістік үймеретте, шахтада, метрополитен ст-нда адамдарды жеткізіп салу үшін қолданады. Атқаратын қызметі мен жүкті тасымалдау сипатына байланысты К.-т. м. жүк көтергіш машина мен механизмдер, тасымалдауыш машиналар, рельсті және рельссіз (жердегі) көлік машиналары, жүк тиеу-түсіру машиналары болып бөлінеді. Іс-әрекетіне қарай К.-т. м. қайталамалы (циклды) және үздіксіз әрекетті болып ажыратылады. Циклды әрекет ететіндер қатарына домкрат, блок, полиспаст сияқты жетексіз жүк көтергіш құрылғылармен бірге күрделі электрлік-мех., гидравлик. және пневматик. жетегі бар жүккөтергілер (шығыр, автокөтергі, авто- және электр тиеуіш, т.б.), сондай-ақ көтергіш кран, автокар, лифт, фуникулер және скип, шахта кілеті тәрізді көтергіштер жатады. Үздіксіз қимылды К.-т. м. қатарына: конвейер, эскалатор, рольганг (жетексізі), пневматик. және гидравлик. көлік құрылғылары кіреді. Сыңар рельсті жол мен аспалы жол да К.-т. м. болып саналады.  Машиналар Көтеру механизмдері Техника
Пица — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Чуваш Республикасы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пьяна өзенінің оң жағалауынан 108 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Алатырь өзенінің сағасынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500412110000039975  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003997  Су алабының коды — 08.01.05.004  ГЗ томының нөмірі — 10  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Нижегород облысы өзендері Чувашия өзендері Мордовия өзендері Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Шалқарбаев Дулат (19.5.1923, Жамбыл облысы Сарысу ауданы Саудакент ауылы - 16.02.2011, Жаңатас) - жазушы, ақын.  Жетістіктер  1941 жылы есеп-сынақ бөлімінде инспектор  1946 жылы астық дайындау мекемесінде есепші  1948 жылы - агент  1949 - 1953 жылдары Сарыарқа мал жайылымы телімінде қызыл отау меңгерушісі, аудандық кеңес атқару комитеттінде инспектор  1953 - 1963 жылы "Социалистік шаруа" газетінде жауапты хатшы  1963 - 1965 жылдары кәсіптік училищеде директордың саяси-тәрбие істері жөніндегі орынбасары әрі партком хатшысы  1965 жылы Мойынқұм аудандық "Коммунизм таңы" газетінде редатордың орынбасары, облыстык "Еңбек туы" газетінің Сарысу, Талас аудандары мен Қаратау аймағының меншікті тілшісі болып еңбек еткен.  1967 - 1974 жылдары Сарысу аудандық "Октябрь таңы" газетінің Сарысу, Талас пен Қаратау аймағындағы меншікті тілшісі болып еңбек еткен.  1974 -  1975 жылдары аудандық кино жүйесі мекемесінің директоры  1975 - 1978 жылдары аудандық газетте бөлім меңгерушісі, автоклуб меңгерушісі болып істеген.  Қазір зейнеткер.  Шығармалар Тоғыз кітап, үш пьесаның авторы.   "Батыр Бораш" (1961)   "Кім жақсы" (1963) әңгімелер жинағы   "Арнадым саған" (1976) өлеңдер жинағы   "Бисенбай әңгімелері" (1979)   "Шынар" (1985)   "Айналайын адамдар" (1986), т.б. кітаптары бар.  Дереккөздер  19 мамырда туғандар 1923 жылы туғандар Саудакентте туғандар 16 ақпанда қайтыс болғандар 2011 жылы қайтыс болғандар Жаңатаста қайтыс болғандар Қазақстан жазушылары Қазақстан ақындары Қазақстан журналистері
Баяк — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уфа өзенінің сол жағалауынан 517 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Ақ, өзен алабы — Кама.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған Ресей территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 10010201112111100021008  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 111102100  Су алабының коды — 10.01.02.011  ГЗ томының нөмірі — 11  ГЗ бойынша шығарылуы — 1  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Свердлов облысы өзендері Башқұртстан өзендері Челябі облысы өзендері
Василга (Карася) — Ресейдегі өзен. Челябинск облысы, Орынбор облысы, Қорған облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уй өзенінің сол жағалауынан 426 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені бастауынан Увелька өзенін қоспағанда, Уй өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 14010500212111200000669  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 111200066  Су алабының коды — 14.01.05.002  ГЗ томының нөмірі — 11  ГЗ бойынша шығарылуы — 2  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Челябі облысы өзендері Орынбор облысы өзендері Қорған облысы өзендері Башқұртстан өзендері
Вешкайма — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барыш өзенінің сол жағалауынан 105 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037248  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003724  Су алабының коды — 08.01.05.003  ГЗ томының нөмірі — 10  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ульянов облысы өзендері Пенза облысы өзендері Мордовия өзендері Чувашия өзендері Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Жарықтандыру құралы — түнгі уақыттағы ұрыс қимылдары кезінде жергілікті жерді жарықтандыруда арналған арнайы құрылғылар. Жарықтандыру құралы ретінде:  прожекторлар (тасымалды, сүйремелі, өздігінен жүретін, тікелей әскери техника үлгілеріне орнатылған),   жарықтандыру снарядтары (миналар), оқтар, жарыктандыратын авиабомбалар (ЖАБ) қолданылады.  Қазіргі кездегі бар прожекторлар толқын ұзындығына байланысты (0,38-0,77 мкм) көрінетін түрдегі, сонымен қатар (0,77 2,0 мкм) диапазонындағы көрінбейтін жақын инфрақызыл түрдегі сәуле таратады және тура көру қашықтығында сәуленің 0,5-тен 2,5 градусқа дейінгі ендікте көзбен және құралмен байқауға жеткілікті жарықты жасайды. Жарықтандырғыш артиллериялық снарядтардың (миналардың) әдетте жарықтандырғыш құрамы бар бір алауы болады. Сигналдық тапаншалардан атуға арналған жарықтандырғыш оқтар және арнайы құрылғыларсыз бірнеше жүз метр биіктікке жарықтандырғыш жұлдызшаларды жіберетін жарықтандырғыш реактивті оқтар бар. Жанғыш жүлдызшалар белгіленген биіктікке жеткеннен кейін жергілікті жерді жарықтандыра отырып парашютпен не парашютсіз төмен түседі. Қазіргі жарықтандыру құралы негізінен көп алаулы болып келеді. Бүл жарық күшін көбейтуге және жарықтандырылатын жергілікті жердің ауданын үлкейтуге мүмкіндік береді.  Дереккөздер   Әскери іс
Минералды шикізат, пайдалы қазындылар – табиғи минералдық түзілімдер. Минералды шикізат қатты (кентастар, көмір), сұйық (мұнай, су), газ (табиғи жанғыш және инерттік газдар) күйінде кездеседі, үздіксіз өтетін эндогендік, экзогендік процестер нәтижесінде пайда болады. Магмалық заттар (түрлі құрамды балқымалар, сұйық, газ тәрізді ерітінділер түрінде) жер қыртысының жоғарғы мантиясында не жер беті жыныстарының мүжіліп, шайылып бір орынға жиылуынан қалыптасады. Магма жер қыртысына еніп, суынғанда түрлі құрамды интрузиялар түзіледі. Магмалық кендердің жаралуы осы интрузияларға байланысты. Минералды шикізат шөгінді кендері теңіздердің, көлдердің, өзендердің түбінде жиылады, әр түрлі қабаттар, иірімдер түрінде кездеседі. Қорымды кендер химиялық әрекеттерге берік, бағалы, ауыр металдар мен минералдардың (алтын, платина, алмас, титан, цирконий, торий, қалайы, вольфрам элементтерінің минералдары) жағалаудағы шөгінділерде жиылуынан қалыптасады. Көне және қазіргі үгілу қыртысымен байланысты үгілу кендеріне уран, мыс, таза күкірттің инфильтрациялық кендері, темір, никель, марганец, каолиннің қалдық кендері жатады. Метаморфогендік кендер жоғары температура мен қысым әсерінен түрлі тау жыныстарының өзгеруінен жаралады. Минералды шикізаттардың аталған генетикалық типтері Қазақстанда көп кездеседі;  Сілтемелер  Интрузия  Темір  Никель  Дереккөздер   Шикізат
Чищева — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колва өзенінің сол жағалауынан 354 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты; су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары , өзен алабы — Кама.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 10010100212111100005614  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 111100561  Су алабының коды — 10.01.01.002  ГЗ томының нөмірі — 11  ГЗ бойынша шығарылуы — 1  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Пермь өлкесі өзендері Коми Республикасы өзендері Кама су алабы өңірі өзендері
Чурулар (тюру, куру, гуру) — Вьетнамның оңтүстік аумағындағы халық. Жалпы саны 10,4 мың адам (2006).  Антропологиялық жағынан оңтүстік азиялық өтпелі нәсілге жатады.  Тілі  Малай-полинезиялық кіші отбасының чам тобының тюру тілінде сөйлейді. Жазуы латын әліпбиіне негізделген.  Діні  Дәстүрлі діни наным-сенімдерін сақтап қалғанымен, қазіргі таңда чурулар ұлттық болмыс-бітімін біртіндеп жоғалта бастаған.  Тарихы  Олардың ата-бабалары тяммен ортақ болуы мүмкін. Чуру аңыздарына сәйкес, бұрын Орталық Вьетнамның жағалауындағы ойпаңды жерлерінде өмір сүрген олардың ата-бабалары чамдардан бөлініп, Оңтүстік Вьетнамның таулы және тау етегіндегі аймақтарына қоныс аударған.  Кәсібі  Дәстүрлі кәсібі - егіншілік, суармалы және құрғақ егіншілік (күріш, жүгері, түйнек, маниок, асқабақ, т.б.), мал шаруашылығы (буйвол, бұқа, шошқа, ешкі, жылқы), құс шаруашылығы, терушілік, аңшылық және балық аулау. Қолөнерден қамыс пен бамбуктан ыдыс тоқу, ұсталық, керамика өнері дамыған.  Өмір салты  Ауылдық қауымдарды (плей) басшы (поплей) басқарды, қауым өмірінде маңызды рөлді бақсы (гру, йух) атқарды. Үлкен матрилиндік отбасы (3-4 ұрпаққа дейін) басым. Неке матрилокальды болып табылады, некеге тұру арқылы неке қию бастамасы қыздарға тиесілі, некеге тұрғаннан кейін екі аптадан кейін әйелі күйеуінің үйінде тұрады. Мұрагерлік құқық қыздарға тиесілі.  Дәстүрлі тұрғын үйлері ағаштан немесе бамбуктан жасалған, қадаларда орналасқан. Ұзын үйлер жиі кездеседі.  Дереккөздер     Вьетнам халықтары
Оңтүстік Яда — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яда өзенінің сол жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендері Золотица өзеннің солтүстік шығыс шекарасынан Солтүстік Двина өзенін қоспағанда Воронов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03020300512103000039929  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103003992  Су алабының коды — 03.02.03.005  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Архангельск облысы өзендері