henrygagnier/kazakh-ocr huggingface dataset:
Алдоңғаров Айтпай - (15. 7.1951. Павлодар облысы Ақсу ауданы Мәмәйіт ауылында 1998 жылы дүниеге келген) тележурналист. Семей мал дәрігерлік институтын бітірген (1988).  1989-1990 жылдары облысы агроөнеркәсіп одағы жетекші маман, облысы радиола (1980-84), 1990-1992 жылдары облысы атқару к-тінде жетекші маман, 1992-1994 жылдары облысы "Қазақ тілі" қоғамының төрағасы, Павлодар облысы телевидениесінде редактор болып қызмет істеді (1994-97) .  "Асыл мұра", "Білгенге маржан", "Абайдың қара сөздері" циклінен хабарлар дайындады. Облыстық Журналистер одағы сыйл. иегері.  Дереккөздер   Бұқаралық ақпарат құралдары Журналистика
Тратта () – аударма вексель, ақша құжаты: ол бойынша сатып алушы сатушыға (ремитентке, ұсынушыға) банк (не қарызгер) арқылы тараптар белгілеген мерзімде қандайда болсын шарт қоймай белгілі бір соманы төлеуге кепілдік береді. Банк вексельді есепке алып, оның иегеріне өтеу күніне дейінгі кезеңге қарыз береді, ал вексель бойынша берілген сома үшін төлем ретінде дисконт (пайыз) өндіріп алады. Тратта сыртқы сауда төлемдерінде жиі қолданылады. Төлем трассантқа төленуге немесе оның бұйрығы бойынша төленуге тиіс болған жағдайда, трассант әрі ремитент болуы мүмкін.  Дереккөздер  Экономика Банк терминдері
Артық міндет және тура әрекет - бұлар негізгі шығармашылық мақсат және шығармашылық әрекет, яғни мыңдаған жекелеген міндеттерді, рөлдерді  біріктіріп, қорытындылайтын әсері. . Артық міндет және тура әрекет пьесаның тамыр соғысы, жүйкесі, қолқасы, негізгі өмірлік жолы.   Тура әрекет - бүкіл пьеса арқылы жүретін ой өзегі. Артық міндет және тура әрекет артисті  ізденіске ұмтылдыратын және шығармашылыққа бағыттайтын компас. Тура әрекет рөлдердің өзіндік жекелеген бөлімдерін біріктіретін ұйымдасқан, терең тамырлы байланысы. Бұл рухани жіп, яғни маржанды, әшекейді немесе нақты жекелеген моншақты өз бойынан өткізеді.  Дереккөздер   журналистика Бұқаралық ақпарат құралдары
Азоқосылыстар - екі көміртек радикалдарымен байланысқан азотобы бар органикалық қосылыстар; бояғыштар, қышқылдық-негіздік индикаторлар ретінде және тағы басқа қолданылады.  Радикалдары көбіне ароматты, кейде алифаттық, тіпті аралас та болып келеді. Бұлардың ішіндегі маңыздысы ароматты азоқосылыстар (мысалы: азобензол) болып саналады. Азоқосылыстар спиртте, эфирде, бензолда, ал құрамында карбоксил және сульфотоптары бар азоқосылыстар суда да ериді. Олар нитроқосылыстарды қалпына келтіру арқылы, сондай-ақ диазоқосылыстардан, тағы басқа әртүрлі жолдармен алынады. Көптеген ароматты азоқосылыстар тоқыма материалдарды, теріні, қағазды, былғарыны, пластмассаларды жақсы бояйды, сондықтан олар өте маңызды синтетик. бояулар — азобояғыштар тобын түзеді.  Дереккөздер   Азоқосылыстар Азобояғыштар
Жонқызыл – Тарбағатай жотасының солтүстік-батысындағы тау массиві.  Географиялық орны  Абай облысы Аягөз ауданы Үшарал ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 8 км жерде орналасқан.  Жер бедері  Абсолюттік биіктігі 1729 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-батысқа қарай доғаша иілген. Қарасу және Терісайрық өзендерінің аңғарында. Маңында Түлкілі, Өкпекті, Атбас тауларымен шектеседі.  Геологиялық құрылымы  Жонқозылдың геологиялық жер қыртысы Тарбағатай, Алтай тау жүйесімен қалыптасқан.  Өсімдігі  Таудың тіктеу келген беткейінде қайың, терек, т.б. өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады.  Дереккөздер   Аягөз ауданы таулары
Депривация ( — айырылу, жоғалту, жоғалу) - субъект талпынатын бағаланатын күй мен нақты күй арасындағы сәйкессіздікке байланысты пайда болатын риза болмау күйі.  Салыстырмалы депривация Салыстырмалы депривация - топ көлемінде жағдайы жақсы тұлғаларға қарағанда өз әлеуметтік жағдайын нашар деп санайтын жеке тұлғаның сезімдері мен түсініктері, мысалы, кәсіби бірлестіктің ауқаттырақ мүшелеріне қарағанда аз қамтылған мүшелерінің салыстыруы. Ұғым адамдардың абсолютті емес қатысты стандарттары немесе көзқарастардың маңыздылығын көрсетеді.  Тағы қараныз  Когнитивті депривация  Фрустрация  Эгодистония  Кедейшілік  Дереккөздер  Ғылым Әлеуметтану Саясаттану Саясат Психология
Декламация - өлең немесе қара сөзді мәнерлеп оқу өнері. Ежелгі Римде шешендік өнердің басты элементіне саналатын мәнерлеп окуға жаттығу, ал Францияда сөзді жүйелеп сөйлеу немесе сахнада өлең оқу шеберлігі декламация делінді. 17 -18 ғасырлардағы классицизм театрларында декламация түсінігі актерлік ойын көрсетудің ым, қимыл сияқты басты шарттарын қамтыды. Классицизм көтеріңкі әрі әуезді, шартты түрдегі сахна сөзін сарайлық талғамға жүйеледі. 18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың басындағы театрда романтик, және реалистік ағымдардың дамуы классицизм декламациясы канондарының бұзылуына әкеліп соқта. Кейінен "Декламация" жалған, жасанды сөйлеу деген мағынаны білдірді.  Дереккөздер  Мәдениет
Жылу экваторы, термиялық экватор — Жер бетіне таяу орналасқан ауаның ең жоғары температуралық көрсеткіштерін біріктіретін ендік бағыттағы жолақ. Қаңтарда Ж. э. геогр. экваторға (0 параллель) сәйкес келеді (орташа температурасы 26 С), шілдеде Солт. ендікке (20 – 25 с.е.) қарай ығысады, ондағы жылдық орташа температура 28 С-қа жуық. Көктем мен күзде Ж. э. 10  с. е-тен өтеді (осы ендікпен Ж. э-ның жылдық орташа орналасу сызығы да өтеді). Ж. э-ның экватордан солт-ке қарай ауытқуы Солт. жарты шардағы үлкен аумақты алып жатқан құрлықтың мұхит суына қарағанда көбірек жылынуына байланысты.  Дереккөздер  География
Мсислав Мсиславович Удалой (т. ж. белгісіз - 1228 ) – Торопец(1206),  Новгород (1210), Галиция (1219) князы. 1193, 1203 ж. орыс князьдарының қыпшақтарға қарсы жорықтарына қатысты. 1207 ж. боярларға  қарсы Новгородтағы көтерілістен кейін қала тұрғындарының қолдауымен Новгород князы болды. 1212, 1214 ж. эстон жеріне сәтті жорық жасап, неміс рыцарьларына соққы берді. 1216  ж. Новгород әскерін басқарып, Липиц ө. Бойында Суздаль-Владимир князьдарын жеңді. Галиция жерінен венгрлерді қуып шығып (1219) өзі князь болды. Монғол татарға қарсы күресте қыпшақтармен одақ жасауды қолдады. Калка ө. Бойында болған (1223) шайқаста орыс әскерлерінің алғашқы тобын басқарды.
Жыландышалқар – Нұра өзені алабындағы көл.  Географиялық орны  Ақмола облысы Қорғалжын ауданында орналасқан ағынды көл. Шишалқар, Ұялышалқар, Жәнібекшалқар көлдерінің аралығында, теңіз деңгейінен 328 м биіктікте. Қорғалжын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 26 км жерде.  Гидрографикасы  Аумағы 15,8 км2. Ұзындығы 5,1 км, енді жері 4,8 км, жағалау бойының ұзындығы 16,6 км. Нұра өзені солтүстігінен құйып, батысынан ағып шығады. Сәуірде мұзы ериді. Жағалауында қамыс құрақтары өседі. Суы тұщы. Мал шаруашылығына және тұрмыстық қажеттіліктерге пайдаланылады. Батысында Ұялы ауылы орналасқан.  Дереккөздер   Қорғалжын ауданы көлдері Нұра су алабы
Жем — мал азығы; малға азық болатын әр түрлі өнімдер.  Жем, қоспа жем - мал азығына жұмсалатын құнарлы азық. Жалпы ж.-ге дән мен оның жарма, кебек секілді өңдеу қалдықтары, күнжара мен шрот секілді техникалық өндіріс қалдықтары жатады. Құнарлы жемнің жалпы қоректілігі мал азығы ішіндегі ең жоғары - 1 кг-да 0,9-1,3 азық өлшемі көлеміңде келеді. 1 азық өлшеміне келетін протеин мен көмірсулар мөлшері бойынша ж.-ді 1 а.ө.-гі қорытылатын протеині 70-100 г шамасындағы, орнына дені крахмал түрінде жиналған көмірсулары көп энергетикалық ж. (оған астық тұқымдастар дәні жатады) мен 1 а.о.-гі қорытылатын протеині 200-300 г шамасындағы протеиндік ж. (оған бұршақ тұқымдастар дәні мен күнжара, шрот, жануар тектес азықтар жатады) болып бөлінеді.  Тағы қараңыз  Үй жануарлары  Дереккөздер   Жем
Қаражал – Баянауыл тауларының оңтүстігіндегі оқшауланған тау.  Географиялық орны  Павлодар облысы Баянауыл ауданы Ақсан ауылының оңтүстік-батысында 10 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 534 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 4 км-ге созылған, енді жері 2 км.  Геологиялық құрылымы мен жер бедері Жер қыртысы силур мен девон кезеңдерінің кристалды порфирит, сиенит, гранитті тақтатастарынан түзілген. Оның бетін делювийлі-пролювийлі шөгінділер жапқан. Жазыққа ұласатын батыс және солтүстік етегінде шағын тұзды көлдер жатыр.  Өсімдігі  Беткейлерінің және етегінің қиыршықтасты қызғылт қоңыр топырағында қараған шоғырлары аралас бетеге, қау, сұлыбас өскен.  Дереккөздер   Баянауыл ауданы таулары
Эдди Сикстен Ернберг — швециялық шаңғышы. 1956, 1960, 1964 Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы. 1958, 62 жылғы әлем чемпионы.  Жүлделері   Швеция Олимпиада чемпиондары 1956 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары 1956 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері 1956 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері 1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары 1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері 1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары 1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Швеция шаңғышылары Шаңғыдан Олимпиада чемпиондары Алфавит бойынша шаңғышылар
Жалғызқарағай (2007 ж. дейін — Приозёрное) — Ақмола облысы Ақкөл ауданындағы ауыл, Жалғызқарағай ауылдық округі орталығы.  Географиялық орны  Аудан орталығы - Ақкөл қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 40 км, Астана қаласынан солтүстік-батысқа қарай 147 км жерде, Итемген көлінің оңтүстік-шығысында орналасқан.  Тарихы  2007 жылға дейін "Приозерное" деп аталып келген. Іргесі 1905 жылы қаланды.  Халқы  1999 жылы тұрғындар саны 772 адам (386 ер адам және 386 әйел адам) болса, 2009 жылы 505 адамды (263 ер адам және 242 әйел адам) құрады.  Инфрақұрылымы  Мектепке дейінгі мекеме, орта мектеп, дәрігерлік амбулатория, Екінші дүниежүзілік соғысының құрбандарына  орнатылған ескерткіш бар. Ең жақын темір жол стансасы – Ақкөл (40 км).  Дереккөздер   Ақкөл ауданы елді мекендері
ІІІ Василий  — 1505 жылдан Мәскеудің ұлы князі. ІІІ Ұлы Иванның және София Палеологтың ұлы, Иван Грозныйдың әкесі.  Мемлекетті бір орталыққа бағындыру жолында қажырлы күрес жүргізді. Оның тұсында  Псков (1510), Волоцкий дербес княздығы (1513), Рязань (1521), Новгород-Северск (1522) княздықтары Мәскеуге қосылды. Василий ІІІ Иванович ішкі саясатта  шіркеуге сүйенді. Ол билік жүргізген кезде  жергілікті дворяндардың  жерге иелігі күшейді; жалпы орыс мәдениеті дәуірлеп өсті. Сыртқы саясатта Батыс және Оңтүстік-Батыстағы орыс жерлерін қосуға күш салды. Қырым, Қазан хандықтарына қарсы күресті. 1507-1508, 1512-22 жылдардағы орыс-литва соғыстарының нәтижесінде Смоленск Ресейге қосылды(1514).  Дереккөздер  Ресей императорлары
Саңылау іздеуіш  Жұмыс істеу принципі  Саңылау іздеуіш- вакуум жүйесіндегі тығыз емес және зақымдалған жерлерді анықтауға арналған құрылғы. Вакуум жүйесінің шыныдан жасалған бөлігінде герметикалықтың бұзылғандығын анықтау үшін газ разрядын қоздырып, электр ұшқынын тудыратын Тесла трансформаторы қолданылады. Бұл тәсіл қарапайым  тәсіл болып есептелінеді. Герметикалығы бұзылған не ақауы бар жерге сырт жақтан "сынама" газды(көбіне гелий) үрлей отырып та вакуум жүйесінің герметикалығы анықталады. Бұл да сезгіш тәсілдің қатарына жатады.Мұндай сезгіш С.і-ке жылу электрлік монометр,иондық монометр,масса-спектограф жатады.  Дереккөздер
Леонт Владимирович Леонов-Вендровский (15.11.1889, Санкт-Петербург қаласы-5.10.1954, Семей қаласы) -режиссер, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1946).    Санкт-Петербург театр училищесі (1908 - 11) мен сахна өнері техникумында (1933 - 1936) оқыған.  1940 - 1954 жылдары Семей облысы музыка драма театрының көркемдік жағын басқарды, бас реж. қызметін атқарды.  Осы театрда М.Әуезовтің "Қара қыишақ Қобыландысы" мен "Сын сағаттасын", Ғ.Мүсірепов пен Е.Г. Брусиловскийдің "Қыз Жібегін", Ш.Құсайыновтың "Алдар көсесін", Ә.Әбішевтің "Достық махаббатын", Л.А. Юхвид пен А.Б. Александровтың "Малиновка-дағы тойын", Т.Г. Шевченконың "Назар Стодолясын", У.А. Гаджибековтің "Аршин мал аланын", т.б. қойды.  Дереккөздер  Тұлғалар 1889 жылы туғандар 1954 жылы қайтыс болғандар
Петри тостағаны — аласа әрі жалпақ келген цилиндрлі, әйнек не пластмассадан жасалған, қақпағы бар ыдыс, неміс бактериологы Юлиус Рихард Петридің құрметіне аталған, ол Роберт Кохтың ассистенті болған. Микробиология және химияда қолданылады.  Өзге де қолданылуы  Петри тостағандары сондай-ақ сұйық ортада немесе қатты агарда эукариоттық жасуша өсіру кезінде қолданылады. Бос Петри тостағандары өсімдіктердің бастапқы өсу кезеңін бақылау үшін, өте кішкентай жануарлардың мінез-құлқын бақылау үшін не өзге де күнделікті зертханалық шаруаларға қолданылуы мүмкін - мысалы пеште сұйықтықтарды құрғату немесе үлгілерді тасымалдау не сақтау.  Түсініктемелер  Тағы қараңыз    Микробиология  Микроағза  Юлиус Рихард Петри  Микробиология
Виталий Владимирович Евстигнеев (8 тамыз 1985, Тараз, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы.  Карьерасы  2017 жылы "Қайсар" футбол клубында азырақ уақыт доп тепті. Тараз футболының түлегі. Карьерасында "Қайсарға" дейін "Тараз", "Ордабасы", "Ақтөбе" клубтарында ойнаған.   2011 жылы Қазақстан құрамасы сапында үш кездесуде алаңға шықты. ЕУРО-2012 турнирінің іріктеуінде сырт алаңда Әзірбайжан қақпасына ұлттық құрамадағы жалғыз голын соқты. Бұл ойында Қазақстан 2:3 есебімен ұтылып қалды.  Статистикасы  Дереккөздер  Сілтемелер   Профиль   Қазақстан футболшылары Тараз ФК ойыншылары Ордабасы ФК ойыншылары Ақтөбе ФК ойыншылары Қайсар ФК ойыншылары Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Қасқорған,Қышқорған -19 ғасырдың 1-жартысында қоқандықтар салған бекініс. Қызылорда облысы Қармақшы ауданы Қараөзек арнасының Сырдарияға құяр тұсына орналасқан. Ресей офицері Романовтың Орынбор басшылығына жазған сипаттамасында: Қасқорғанның саз балшықтан соғылған ұзын екі қабырғасы биік екендігі, бекіністің аумағы үлкен, төрт бұрышында қарауыл мұнаралары мен күзет төбелеріне зеңбірек қойылғандығы, қорған сырты терең канал-арықтармен қоршалып, су жіберілгендігі айтылады. Қоршағанда тұрған қоқан әскерлері жергілікті қазақтарға билігін жүргізіп, зорлық-зомбылық жасап, малдарын тонап отырған. 1852 ж. И.Ф. Бларамбергтің әскері шабуылдап, талқандады.  Дереккөздер  География Археология Қызылорда облысы
Франсуа Огюст Мари Минье () (8. 5. 1796, Экс-ан-Прованс,— 24. 3. 1884, Париж) — француз тарихшысы, Мораль және саяси ғылымдар академиясының мүшесі (1833). Франсуа — буржуазиялық тарихнамада таптар күресін тарихи оқиғалардың негізгі өзегі деп таныған жаңа бағыт негізін салушылардың бірі. Француз революциясы заңды құбылыс деп бағалады. Бірақ ол буржуазиялық идеологы болды. Якобин диктатурасын революцияның маңызды кезеңі деп білді. Ол 1830 жылғы шілде революциясына қатысып, консультациялық буржуазиялық монархияны жақтады. Франсуа орта ғасыр тарихына байланысты көптеген еңбек жазды.  Дереккөздер   Француз тарихшылары
Ван Ман  (; шынайы аты: Цзюйцзюнь ); б.з.б. 45 ж. — 6 қазан 23 ж.) — ежелгі Қытайдың мемлекет қайраткері, император (б.з.б. 9—23 жылдарында).   9 жылдың 8 желтоқсанда сарай төңікерісін жасап, өзін жаңа Синь әулетінің императоры деп жариялады. Жерге деген  жеке меншікті жойып, жер мен құлдарды алып-сатуға тыйым салды, әр отбасыға егістік жер бөліп берді; күміс ақша  жасауға кен және өзен кәсіпшіліктеріне монополияенгізді. Ван Ман реформалары таптық қайшылықтарды бәсңдетпеді. 15 ж. елде халық көтерілісі шықты. 23 ж. көтерілісшілер армиясының отрядтары Қытайдың сол кездегі астанасы Чаньаньды алған кезде Ван Ман өлтірілді.  Дереккөздер  Қытай тарихы Б. з. д. 45 жылы туғандар 23 жылы қайтыс болғандар Қытай саясаткерлері Хань әулеті Синь әулеті
Қоскөл — Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл, Қоскөл ауылдық округі орталығы.  Географиялық орны  Аудан орталығы – Ертіс ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 99 км-дей жерде.  Халқы   1999 жылы тұрғындар саны 1210 адам (593 ер адам және 617 әйел адам) болса, 2009 жылы 680 адамды (341 ер адам және 339 әйел адам) құрады.  Тарихы  Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланды. 1930 жылдың бас кезінде ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға байланысты ұжымшар орталығы болды. 1954 жылы астық кеңшары мен ауылдық кеңестің орталығына айналды. 1997 жылдан кейін кеңшар негізінде шаруа қожалықтары құрылды.  Дереккөздер     Ертіс ауданы елді мекендері
Жұмаш Арғымбайұлы (28.12.1939 жылы, Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Қастек ауылы) журналист. .  Алматы Жоғары партия мектебін бітірген (1972). Журналист қызметін "Екпінді еңбек" газетінің тілшісі болудан бастады. 1972 жылы Алматы облысы "Жетісу" газетінде бөлім бастығы, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары, газеттің Алматы тілшілік пунктінің басшысы болып істеді.   "Терең тамырлар" (2004), "Өз халқыма айтамын" (2005) атты кітаптардың, республикалық баспасөзде жарияланған жүздеген публицистикалық мақалалардың, очерктердің авторы. Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің, КСРО ХШ ЖК-нің, Қазақстан Журналистер одағының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Қазақстан Журналистика академиясының академигі.  Дерекөздер   Журналистика Бұқаралық ақпарат құралдары
Жалпы сипаттама ЖҮГІНУ – дәстүрлі қазақ қоғамындағы әдет құқығы бойынша жәбірленушінің өз талап-тілегін қанағаттандыру үшін биге өтініш жасауы. Жәбірленуші кейде жалғыз өзі, кейде жауапкермен бірге би алдына келіп, өз талап-тілегін білдіреді. Талап етілген даулы істі қарау-қарамауды бидің өзі шешеді. Кейде дауласушы тараптардың екі жағы да алдын ала билік шығарып беру үшін жүгініп отырған би қандай кесім шығарса да разы болатынын білдіреді. Мұндайда биге жүгінгендердің би шешіміне қарсылық білдіруге құқығы жоқ. Ал ру мен ру арасындағы ушыққан үлкен даудың байлауын тауып, бітісу үшін әр рудың сөз ұстаған билері төбе биге жүгінетін болған. Бұл сот ісі ретінде қаралады.  Сілтемелер қазақ әдет би  Дереккөздер  Тарих Қоғам
Сарғау – көне қала орны. Шу ауданы Оразалы батыр ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 3 километр қашықтықта орналасқан. 1986 жылы ҚазМУ (қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) археологиялық отряды (жетекшісі М.Елеуов) ашып, алғаш зерттеу жұмысын жүргізген. Қазіргі орны төрткүл түріндегі бұрыштары әлемнің төрт бұрышына қараған көлемі 35х45 метр тікбұрышты келген төбешік. Оның айналасында ені 6 – 7 метр, биіктігі 1 метр шамасында мұнара қалдықтары бар үйінді жал орналасқан. Жинастырылған материалдар: сырланбаған құм, құмыра, көзе, тостаған, т.б. Зерттеу жұмыстары кезінде табылған заттар қалашық 10 – 12 ғасырда көркейгендігін айғақтайды. Оны мекендеген халық егін егіп, мал шаруашылығымен айналысқан.  Сілтемелер  Қала  ҚазҰУ  Мал шаруашылығы  Дереккөздер  Қазақстан көне қалалары
Кибела  (, ), Цибела, кейде Кибеба () — ежелгі грек мифологиясындағы Құдай богиня, тегі - фригиялық. Тағы басқа аттарымен: Кивева, Диндимена, Идей анасы, Құдайлардың ұлы анасы танымал. Қасиеттері жағынан Рея құдайына ұқсайды. Страбон бойынша, Кибелдан өз атын алды. Герадоттың шығармаларында оның Сардағы ғибадатханасы туралы айтылған.  Кибела туралы мифтер   Кибелла туралы мифтері көбіне Аттистің оқиғасымен байланысады.   Кибелла Иасионнан Корибантты туды. Иасиона Дарданның өлімінен кейін, Құдай Аналардың киелі жораларды жасап, Кибела мен Корибантты Азияға апарды және Фригияға жібереді. Кибелла Олимптан Алканы туады.   Пиндар оған дифирамб жазды. Элегийдың авторларының арасында Кибелла пірі мен арыстан жайлы оқиға да танымал.  Дереккөздер   Грек құдай әйелдері Құдайлар
Білте басу - қалың көрпе сияқты бұйымдардың ішіндегі мақта, жүнді сырғытпай тоқтату үшін үстіңгі бетінен шүберектен жасалған түймелерді іліп сыру. Білте орнына қалың шүберек салуды түймелеп салу деп атайды. Сондай-ақ тағы бір түрінде көрпе, тоқым тіккенде тігіннің шеткі емеурініне бөлек бұлдан (матадан) ширатып емеріп тіккенді де білте салып тігу деп атайды. Кейде оны бұлық салу деп те атайды. Бұлық кемерден сәл өзгеше. Бұлықтың ішіне ширатып жүн жіп салып оның көлемі мен жуандығын арттырады, кейбірінің көлемі адамның сұқ саусағына дейін жететіндей ірі көлемде болады.  Дереккөздер   Мәдениет Терминология
Қоскөл — Теңіз-Қорғалжын ойысындағы көл.  Географиялық орны  Ақмола облысы Егіндікөл ауданы, Көркем аулының оңтүстік-шығысында 19 км жерде орналасқан. Есіл алабында. Теңіз деңгейінен 332 м биіктікте жатыр.  Гидрографикасы  Аумағы 4 км2, ұзындығы 2,7 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 7,9 км. Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді.  Жағалау сипаты  Жағалауы жазық, қамыс өскен. Солтүстігінде Шұңқыркөл, шығысында Самарбай, батысында Жарлыкөл, оңтүстігінде Ұзынкөл көлдері жатыр. Суының тұздылығы орташа. Мал суаруға жарамды.  Дереккөздер   Егіндікөл ауданы көлдері Есіл су алабы
Атом, кванттық сағаттар - атомдар немесе молекулалар деңгейінде жатқан процестермен байланысты уақыт өлшеуге арналған құрал.  Навигацияда атомдық сағаттар маңызды. Олар ғарыш аппараттарының, спутниктердің, ұшақтардың және суасты қайықтарының жай-күйін анықтауға көмектеседі. Атомдық сағаттар спутниктік және жердегі телекоммуникациялық жүйелерде де қолданылады.  1967 жылдан бастап, бірлік халықаралық жүйесі 1 секунд 9 192 631 770 электромагниттік сәулелену кезеңдерде өлшейді. Цезий-133 атомы - уақыт пен жиілік өлшемдері үшін стандарт. Сағат бірнеше бөліктен тұрады:  кванттық дискриминатор  Кварц генераторы,  электроника кешені.  Дереккөздер   Сағаттар
Теркс және Кайкос Ұлттық футбол құрамасы — Халықаралық футбол жарыстарында Теркс және Кайкос аралдары намысын қорғайтын құрама. Басқарушы орган - Синт-Мартен футбол қауымдастығы.  Тарихы  Елдегі футбол ұйымы 1996 жылы құрылды. ФИФА (1999 жылдан бері) және КОНКАКАФ мүшесі. Әзірше әлем чемпионаты мен КОНКАКАФ кубогының финалдық турнирлеріне қатыспаған.  Тұңғыш қатысқан ірі турнирі: 2020 жылғы әлем чемпионатының іріктеуі. Екі раундтық кезеңде Сент Киттс және Невис құрамасына жалпы 0:14 есебімен жол берді.  2007 жылы құрамаға арналған стадион пайдалануға берілді. Ол стадион Туркс және Кайкос ұлттық стадионы деп аталды.  Атақты футболшылары    Марко Фенелус  Дереккөздер  Сілтемелер   Ресми сайты  ФИФА сайтында    Статистикасы  Құрама тарихы  Теркс және Кайкос Ұлттық футбол құрамасы
Муссонды климаты — Жер шарындағы атмосфераның муссондық айналымы аймағында болады.  Жыл бойы ылғалдылықтың күрт өзгеруімен ерекшеленеді. Муссонды климатқа құрғақ қыс пен ылғалды, жаңбырлы жаз тән. Муссонды климат Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияның, Экваторлық Африканың тропиктік және субтропиктік белдемдерінде болады. Мысалы, үстінен үнемі муссон өтетін Мумбай (Бомбей) қаласында (Үндістан) қыста жауын-шашын мөлшері 3 – 8 мм-ден аспайды, ал жазда 610 мм-ге дейін көбейеді. Муссонды климат қоңыржай ендікте де байқалады. Тропиктік (экваторлық) муссондар климаты, субтропиктік муссондар климаты және қоңыржай ендіктердегі муссондар климаты болып сараланады.  Дереккөздер  Атмосфера География
Ұйымдастырудың даралық нысаны - әр оқушының мүмкіндігіне орай өзіндік тапсырмалар беру арқылы оқытуды кемелдендіру. Ұйымдастырудың топтық нысаны — белгілі бір тапсырмаларды орындау үшін оқушыларды топқа бөліп жүргізілетін жұмыс. Ұйымдастырудың даралық нысаны лабораториялық жұмыстарда, шығармашылық тапсырмаларда және т.б. қолданылуы мүмкін. Ұйымдастырудың тұтастық нысаны — педагогтің бүкіл оқу тобымен бір мезгілде жүргізетін жұмысы. Мысалы, үй тапсырмасын сұрайды, барлық оқушылармен әңгімелеседі, бақылайды және т.б. Ұйымдастырудың ұжымдық нысаны — таным процесінде оқушылардың сабақтағы өзара әрекеттестігіне негізделген ұйымдастыру нысаны: оқушылардың бірін-бірі оқытуы, бақылауы, өзара сөйлесуі және т.б.  Дереккөздер  Жантану Медицина
Қазақстан Республикасының шекарадағы өкілдері -Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы тәртібін сақтауга байланысты мәселелерді шешу үшін, сондай-ақ шекаралық жанжалдарды реттеу үшін Қазақстан Республикасы Мемлекеттік шекарасьшың белгілі бір өңірлеріне шекара әскерлерінің офицерлері қатарынан, белгіленген тәртіп бойынша, Қазақстан Республикасының шекарадағы өкілдері тағайындалады. Қазақстан Республикасының шекарадағы өкілдері Қазақстан Республикасының заңдарын, Қазақстан Республикасының шарттарын басшылыкка алады. Шекарадағы өкілдер реттемеген мәселелер дипломатиялык арналар бойынша шешіледі.  Дереккөздер  Әскери іс Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Зондылау (геофизикада) - негізінен жасанды жолмен тудырылған өрістер арқылы жер қойнауының вертикаль қимасын нақтылау мақсатында жүргізілетін геофизикалық зерттеулер зерттеулер әдістемесі. Жер бетінде және ұңғымаларда жүргізіледі. Өрісті тудыру кезі мен қабылдағыш арасындағы қашықтық 3. кезіндегі байқаулардың негізін анықтайды, ол бірнеше м-ден жүздеген км-ге дейін жетеді. Нүктелік, бағыттық, алаңдық болып 3. болып бөлінеді. 3-ды геологиялық-барлау жұмыстарының аймақтық сатысында жер қойнауының құрылысын, геологиялық-геофизикалық параметрлерді, таужыныстардың жай-күйін зерттеу, құрылымдарды іздестіру, тектоникалық жарылымдарды анықтау мақсатында жүргізеді.  Геофизика Геология Мұнай және газ