henrygagnier/kazakh-ocr huggingface dataset:
Байтаба — түйе немесе қой жүнінен тоқылған қалың шұлғау. Көшпелі қазақ үшін ең қажетті киімніңтүрі болып табылады. Байтабаны қонышты етікті немесе киіз байпақты кигенде аяқты орау үшін қолданылады. Байтабаны аяққа ораудың да өзіндік тәсілі бар: алдымен аяқтың ұшын байтабаның шет тұсына сәл жетпейтіндей етіп салып, оның бір шетімен аяқтың ұшын ішке немесе сыртқа қарай орап, аяқтың қалған бөлігін қаусырып орайды. Байтабаны қажет жағдайда үлкен-кіші демей тегіс пайдаланған.   Байтабаны пайдалану айырықша ұқыптылықты және күтімді қажет етеді. Дер кезінде тазалап, су болғанда отқа тым жақындатпай кептіріп отырмаса, киіз болып тұтасып, пайдалануға жарамсыз болып қалады.  Дереккөздер   Мәдениет Терминология
Думан Нарзілдаев (6 қыркүйек 1993, Жаңақорған ауданы) — қазақ футболшысы, жартылай қорғаушы. "Ордабасы" футбол клубында доп тебеді.  Карьерасы  Ұлттық құрама  2018 жылы қазан айында Қазақстан құрамасының бапкері Станимир Стоилов Думанды УЕФА Ұлттар лигасындағы Латвия және Андорраға қарсы ойындарға құрамаға шақырды.  Бірақ тұңғыш ойынын 2020 жылы 14 қазанда сырт алаңда Беларусқа қарсы өткізді, бұл УЕФА Ұлттар лигасы ойыны болатын. 2022 жылы 24 наурызда сырт алаңда Молдоваға қарсы екінші ойынын өткізді.  Статистикасы  Клубтық  Сілтемелер  Профилі Профилі  Қазақстан футболшылары Қайсар ФК ойыншылары Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Каспий ФК ойыншылары Ордабасы ФК ойыншылары
Станиславский атындағы көше.   Көшеге орыстың аса талантты режиссеры, актер, педагог, театр өнерінің теоретигі КСРО Ғылым Академиясының академигі, КСРО халық әртісі Константин Сергеевич Станиславскийдің есімі (1956 жылы) берілген. Станиславский (Алексеев) Константин Сергеевич (1863-1938) Мәскеуде дүниеге келген. Оның шығармашылығы әлем театры өнеріне бетбұрыс жасаған. Көше Жетісу ауданында орналасқан.Тәтібеков көшесінен басталып, Рысқұлов даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Бөлтірік шешен, Почтовой, Шелихова көшелерін қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 1700 метр.  Дереккөздер  Алматы көшелері
Го Можо – қытай жазушысы, ақын, тарихшы, археолог және мемлекет қайраткері, ҚХР ғылым академиясының тұңғыш президенті (1949-1978), Халықаралық Сталин сыйлығының лауреаты. 1892 жылы Сычуань провинциясының Лэшань уезінде туған. Го Можоның ата тегі кедей хаккалар болған. 17 ғасырда Сычуаньға көшіп келгеннен кейін байып кеткен. Ол 4 мамыр қозғалысының белсенді қатысушысы болған. Жалпыға түсінікті қазіргі қытай тілінің әдебиетке енуіне үлес қосқан. 1923 жылы Жапонияда Кюсю университетінің медицина факультетін тәмамдаған. Болгар ғылым академиясының шетелдік мүшесі.1978 жылы 12 маусымда Бейжіңде қайтыс болған.  Дереккөздер  Тарихшылар
Әскери-әуе авиациясы (Военно-воздушная авиация) — негізін күшті ракеталық-пулеметтік қаружарақпен және радиоэлектрондық кондырғылармен жабдықталған реактивтік, дыбыстан жоғары жылдамдықта ұшатын авиация құрайтын әскери бөлім. Әскери-әуе авиациясы майдан міндеттерін орындау үшін әр түрлі мақсаттағы ұшақтарды пайдаланады, жойғыштарды, бомбалаушыжойғыштарды, барлаушы, көліктік және де басқа да ұшақтарды қолданады. Қазіргі заманғы қарсыластың шабуыл құралдарын закымдауға, жердегі әскерлерге қолдау көрсетуге, әуеде табысты үстемдік етуге және басқа мәселелерді шешуге мүмкіндік береді.  Дереккөздер  Әскери іс
Жер орбитасының формасы эллипс тәрізді. Ол күн төңірегіндегі тұспалды тегістік арқылы жүріп өтеді, оны орбиталдық жазықтық деп атайды. Жер орбитасының ұзындығы 940 миллион км құрайды, ал Жердің жылдамдығы секундына 30 км - ге тең. Қаңтар айында Жер Күнге біршама жақындайды, ал шілдеде барынша алыстай түсе  Температура  Континенталдық жер қыртысы төменгі қабатының температурасы Цельсий бойынша шамамен 1000 градусқа тең. Ядроның үстіңгі қабатының температурасы Цельсий бойынша 3700 - ден 4300- ге дейінгі градусты құрайды, ал ядроның ішіндегі температура шамамен 7000 градусқа тең, яғни Күннің бетіндегіден де жоғары. Астрономия
Арам жуа , Каспий жуасы () – амариллистер тұқымдасының жуа туысына жататын көп жылдық өсімдік. Қазақстанда Торғай, Сарыарқа, Атырау, Ақтөбе, Арал және Каспий маңы, Қызылорда, Мойынқұм, Қызылқұм, Шу, Іле тауы, Қаратау аймақтарының құмды шөлдерінде өседі. Биіктігі 10 – 30 см. Жуашығы домалақ, көлдеңесі 2 – 4 см, қара сұр қабықпен қапталған. Төрттен бір бөлігі жапырақ қынабымен көмкерілген. Гүлшатыршасы домалақ, көп гүлді. Сәуір – мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі – қауашақ тәріздес. Арам жуаның құрамында сапонин көп. Сондықтан ол улы келеді. Құм тоқтату үшін өсіріледі.  Сілтемелер   АРАМЖЕБІР  Дереккөздер  Амариллистер
Юджин Дебс (1855, Индиана — 1926)- АҚШ жұмысшы қозғалысының қайраткері.   1893 жылы Теміржолдардың американдық одағы құрылып, оны Юджин Дебс басқарды. 1899 жылы Пульман ереуіліне қатысқаны үшін түрмеге қамалды. 1897-1898 жылдары ол Социалистік партияны қолдауға ат салысты. 1905 жылы Дүниежүзінің индустриялық жұмысшылары одағын құрды. 1900, 1904, 1908, 1912, 1920 жылдары Социалистік партиядан президеттікке ұсынылды. Ол сонымен қатар қараша революциясын қуанышпен қуанышпен қарсы алып, белсене қатысты.  Дереккөздер   1855 жылы туғандар Индиана штатында туғандар 1926 жылы қайтыс болғандар АҚШ қоғам қайраткерлері
Александр Валерьянович Куркин (26.3.1941 жылы туған, Украина, Одесса қаласы) – медицина ғылымының докторы (1976), профессор (1978). Тәжік мемлекеттік медицина институтын (1964) бітірген. Душанбе қаласындағы Республикалық ауруханада дәрігер (1964–67), Тәжік мемлекеттік медициналық институтында ассистент (1967–76), Қарағанды медициналық институтында (қазіргі Қарағанды мемлекттік медициналық академиясы) профессор (1976–81), кафедра меңгерушісі (1981–97, 1997 жылдан) қызметтерін атқарады. Оның негізгі ғылыми еңбектері патологиялық морфология мәселелеріне арналған. Куркин 160-тан астам ғылыми жарияланым мен 2 монографияның авторы.  Дереккөздер
Мұратхан Тәнекеев (1.01. 1928, Жамбыл облысы Қордай ауданы Талапты ауылы 28.12.2000) - педагогика ғылыми докторы, профессор, дене тәрбиесі мен спорт тарихы Бүкіл дүниежүзілік комитетінің корреспондент мүшесі 200-ден астам ғылыми еңбектердің, оның ішінде 28 кітап пен монографияның авторы. Оның жекелеген еңбектері ағылшын, француз, неміс және моңғол тілдерінде жарияланды. Ұзақ жылдар бойы отандық спорт ғылымының ірі өкілі ретінде халықаралық симпозиумдарда, дүниежүзілік конгрестерде өкілі болды. Шығармашылығы: "Қажымұқан", "Бәйгеден Олимпиадаға дейін", "Дене тәрбиесі мен спорт тарихы" және т.б.  Дереккөздер    Ғылым докторлары
Генрих Цилле(10.01.1858,Саксония,Радебург, - 09.08.1929, Берлин) - неміс суретшісі, литография шебері.Темір ұста отбасысында туған. 1872-1907 жылдары жұмысшы - полиграф болып қызмет етті. 1924 жылдан Социалды партияның, 1924 жылдан Германия Коммунистік партиясының мүшесі. Берлиннің жұтаң тұрмысын бейнелейтін, кезінде кең тараған Цилле еңбектері өткір байқампаздық пен уытты мысқылға толы болды.  Суреттері Суретшінң "Менің ортам"(1918),"Көше балалары"(1912) т.б. картиналары әлеуметтік қарсылық сезімдеріне бөленген. 1906 жылы К.Маркс портретін жасады.  Қолданылған әдебиет Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 80 бет   1858 жылы туғандар  1929 жылы қайтыс болғандар Немістер Суретшілер
Блок-диаграмма - кез келген жер бетін ұзына бойы және көлденең вертикаль кесінділерді біріктіріп тұратын үш өлшемді сурет. Блок-диаграмма геологиялық және геоморфологиялық болуы мүмкін. Блок-диаграмма жер бетінің құрылысы мен жер қыртысының қималарын бір мезгілде бейнелейді; топырақтың Блок-диаграммасы жер бедерінің топырақпен байланысы туралы ұғым береді; мұхит зерттеушілік блок-диаграмма су массаларының, ағыстардың тұздылығының таралуын және тағы да басқалары көрсетеді. Блок-диаграмманы аффиналық және көрініс проекцияларында құрады. Бұл кезде бағанқұрғыштар пайдаланылады. Блок-диаграмма құрудың негізіне топографиялық карталар алынады.  Дереккөздер  География және геодезия Мұнай және газ геологиясы Терминология Геология
Қойнауқатты гидравликалық жарғылау. Мұнай өндіру ұңғымасы оқпанына жапсарлас орналасқан өнімді қойнауқатты жасаңды тұрде жарғыштау арқылы, яғни мұнайлы қойнауқатта жарықтар мен жарықшақтар мөлшерін жасанды түрде молайту нәтижесінде ұңғыма дебитін арттыру әдісі. Ұңғыма оқпанына өте жоғары қысыммен тұтқыр сұйықтар айдау нәтижесінде жүзеге асырылады, мұның нэтижесінде ұңғыма оқпанына жапсарлас қойнауқаттарда жарықтар мен жарықшақтар қалыптасады немесе бұрыннан бар жарықшақтардың кеңи түсуі қамтамасыз етіледі. Осылайша қалыптасқан жарықтар мен жарықшақтарды олардың өн бойына құмдарды немесе өзге де материалдарды нығыздай енгізу арқылы сақтап қалу шараларын жүзеге асыру мүмкіндігі туады. Синонимі — "сұйықпен жарғылау ".  Дереккөздер  Геология Мұнай және газ
Фотосуреттер шығарылатын фотоқағазды негативтегі кескіннің контрастылығына тәңелді түрде таңдау керек.Егер негатив аса контрасты болса (кескіннің күңгірт бөліктері айқын көрінбейді,ал мөлдір бөлігі өте мөлдір ),майда фото қағаз пайдалану ұсынылады; бөліктері көөріінетін контрасты негатив үшін жартылай майда фотоқағаз жарайты;кескіні қалыпты көрінетін негативті қалыпты фотоқағазға басып шығару керек; егер негатив майда (бөлшектер айқын көрінеді,бірақ тығызыдық аралығы жетімсіз)болса ,контрасты қағазды алу керек;өте солған негативтер (тығыздық аралығы өте аз)үшін ерекше контрасты фотоқағаз пайдалану ұсынылады.
Франц Антонович Галицкий (1958 ж.т., қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы Ясная поляна а.) – мед. ғылым доктыры (1995). Целиноград мед. институтын (1981, қазіргі Астана мемлекеттік мед. академиясын) бітірген. 1981–1983 ж. сот мед. сараптамасы  бойынша клиник. ординатор, сот мед. сараптамасы бюросы облысы бөлімшесінің меңгерушісі (1983–1985ж.), Целиноград мед. институтының сот мед. сараптамасы кафедрасының ассистенті (1985–1989жж), аға оқытушысы (1989–1992жж), доценті (1992–1996ж) болды. 1996 жылдан Астана мемлекеттік мед. академиясында кафедра меңгерушісі. 50 ғылыми мақала, 1 монографияның авторы.  Дереккөздер   Тұлғалар
Ұйықты — сүт ұйытып, айран жасайтын ашытқы. Қазақ халқы піскен сүттен гөрі ұйытылған, ашытылған сүт адам организміне сіңімді болатынын ертеден білген. Сондықтан мамыр айынан бастап ақ молая түскен кезде өткен жылдан арнайы кептіріп дорбаға сақтаған Ұйықтыны сүтке құйып араластырады да, оны қанжылым етіп қымтап жабады. Сүт жылы болса айран кілегейленіп, ұйиды. Өте ыстықтау болса, дәмі ащылау қатық айран болып шығады. Ұйықтысы күшті, бабы келіп ұйыған айранға ағаш қасық тік тұрады. Айран ұйытуға арнаулы ыдыстар (кеспек, керсен, тегене, т.б.) пайдаланылады.  Ескертпелер  Тағы қараңыз  Айран Сүт  Сыртқы сілтемелер    Ауыл шаруашылығы  Өндіріс
Пирамидалық жасушалар(пирамидные клетки) —үлкен ми қыртысындағы пішіні пирамидаға ұқсаған нейроциттер. Үлкен ми  қыртысының сыртқы және ішкі дәнше кабаттарындағы ұсақ пирамидалық жасушалар байланыстырғыш (ассоциативтік) нейроциттерге жатады, ал пирамидалық қабаттағы беткей нейроциттердің мөлшері 10 мкм, ал орталығындағы нейроциттердің — 40 мкм болады. Ұсақ пирамидалық жасушалар байланыстырғыш, ал ірі нейроциттердің аксондары үлкен ми сыңары ақзатының ассоциативті және комиссуральды миелинді жүйке талшықтарын түзеді. Ганглионды қабаттағы ірі пирамидалық нейроциттер (биіктігі — 120 мкм, ені — 80 мкм) аксондары орталықтан тепкіш эфферентті қыртыс-жұлын пирамидалық жолын құрайды  Дереккөздер  Биоморфология Биология Морфология
Молекуласы аренді және цикланды шығырлардың екеуін де кіріктіретін көмірсутектер. Гибридті көмірсутектер әдетте немесе арендерге жатқызылады, немесе көмірсутектердің дербес класы ретінде қаралады. Гибридті көмірсутектер көптеген цикланды мұнайлардың керосинді-газойлды және одан да гөрі ауырлау фракцияларының басым-көпшілігін құрайды. Құрамы өте күрделі гибридті көмірсутектер арасында өзінің құрамы жағынан табиғи политерпандар мен стериандарға ұқсайтын, хемофоссилиялар деп аталатын көмірсутектерге жататын конденсаттанған полициклді көмірсутектер кеңінен таралған (терпандар, стерандар т.б.).  Дереккөздер  Геология Мұнай және газ
Ниязи Серхат Акын (; 5 маусым 1981, Бреттен) — түркиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Түркия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.  Карьерасы  "Карлсруэ" клубының түлегі. Карьерасында Германия, Түркия, Бельгия чемпионаттарында доп тепті. Түркия және Бельгия чемпионы атанды.  Ұлттық құрама сапында 16 кездесу өткізіп, үш голдың авторы атанды.  Жетістіктері  Клубтық  Фенербахче    Түркия чемпионы: 2000–01, 2003–04, 2004–05  Андерлехт    Бельгия чемпионы: 2005–06  Дереккөздер  Сілтемелер  Профилі  Түркия футболшылары Түркия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Фенербахче ФК ойыншылары Андерлехт ФК ойыншылары Кельн ФК ойыншылары Коньяспор ФК ойыншылары Карлсруэ ФК ойыншылары
Өтетілеу Қасқаұлы Өтетілеу Қасқаұлы (1690 – 1786) – би, 1731 жылы 10 қазанда Ырғыз жерінде, Кіші жүздің Ресей бодандығын қабылдайтындығы туралы ант беріп, қолын қойған 27 бидің бірі. Кіші жүз құрамындағы жаппас тайпасының жылкелді руынан шыққан. 1738 жылы 3 тамызда Ресейге барған Ерәлі сұлтан елшілігінің құрамында Өтетілеу би де болған. 1749 жылы Ресей патшайымы Елизавета Петровнаның жарлығымен Өтетілеуге тархан атағы берілді. Өтетілеу би айтты деген адамгершілік хақындағы өсиет сөздер ел ішінде көп сақталған. Оның ұрпақтары бүгінде Қостанай, Қызылорда облыстарында тұрады.  Дереккөздер Қазақстан тарихының материалдары, А., 1948; Казахско-русские отношения в 16 – 18 вв., т. 1,2, А.-А., 1964. Т. Дайрабай  Тұлғалар Тарих
Этнопедагогикалық эпистемия ( - мағына) - (синонимдері: этнопедагогикалық таным, этнопедагогикалық эпистемалогия, этнопедагогикалық таным теориясы) - нақты халық үшін мағыналы педагогикалық ой (білім), тәрбие беру (педагогикалық) құжаттар жиынтығының бөлінуінде тұратын, педагогикадағы ғылыми бағыт. Этнопедагогикалық эпистемияның ең басты идеясы, әлеуметтік тәжірибесі мен ұлттық салт- дәстүрдегі тәжірибе өнерімен (шығармашылығымен) байланысты ұлт тәрбиесінде жеке тұлға идеалы. Этнопедагогикалық эпистемияның мақсаты - ұлттық педагогикада және ұлттық фольклорда тәрбиеге сай келетінін табу, сонымен қатар, сол тәжірибеде халықтың педагогикалық ойының өзіндік моделін құру.  Дереккөздер  Педагогика Терминология
Азадовский Марк Константинович (18 желтоқсан, 1888, Иркутск - 24 қараша, 1954, Ленинград) - ресейлік және кеңестік әдебиеттанушысы, фольклоршы, этнограф.  Ғылыми еңбектері  Ленские причитания. — Чита, 1922. Неизвестный поэт-сибиряк (Е. Милькеев). — Чита, 1922. Сказки Верхнеленского края. Т. 1. — Иркутск, 1925. Литература и фольклор: Очерки и этюды. — Л., 1938. Очерки истории и культуры в Сибири. Вып. 1. — Иркутск, 1947.  Сыртқы сілтемелер  Азадовский Марк Константинович   18 желтоқсанда туғандар 24 қарашада қайтыс болғандар Иркутск облысында туғандар Санкт-Петербургте қайтыс болғандар КСРО әдебиеттанушылары
Сарыөлең – Тоқырау алабындағы өзен.  Географиялық орны  Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 35 км.  Бастауы  Дуақтас тауының беткейіндегі бұлақтар суының қосылуынан түзіледі. Қаршығалы өзеніне құяды.  Гидрологиясы  Жоғарғы ағысында тау өзені , төменгі бөлігі жазық өзені сипатын алады. Жағасы жайдақ, түбі құмдауытты. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірдің аяғында тасиды, шілдеде төменгі деңгей орнайды. 1 саласы (Кеңасу өзені) бар , ұзындығы 15 км. Ақжарық және Кеңасу ауылдарын ауыз сумен жабдықтауға пайдаланылады. Өзен алабында шабындық жерлер мол.  Дереккөздер   Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері Балқаш су алабы
Адам денсаулығына кері әсерін тигізіп, зор зиян келтіретін заттардың бір тобы: никотин, есірткі және алкогольдік ішімдіктер. Олардың барлығы да органикалық заттар. Нашақорлыкпен, маскүнемдікпен және темекі тартумен күресте олардың молекулаларының организмге тигізетін қауіп-қатерінің механизмін білудің маңызы зор. Бұл үш зат организмге түскенде, алдымен жүйке клеткаларын, қан мен ми, өкпе тіндерін зақымдайды. Физиологиялык әсерлері өте күшті. Есірткінің барлығы да медицинада қолданылады, бірақ артық мөлшері организмге күшті уландырғыш зат ретінде әсер етеді. Организм оларға тез бейімделеді. Сондықтан емдеу практикасында соңғы кезде кокаинді анестезиялық зат ретінде қолдануды тоқтатты.  Дереккөздер  Химия
Халықаралық лаңкестік - халықаралық сипаттамаға қылмыс, жекелеген адамдардың, ұйымдардың зорлық-зомбылық, лаңкестік әрекеттер жасау жолымен қайсыбір мақсаттарға (әдетте саяси мақсаттарға) жетуга бағытталған қылмыстық істер. Халықаралық лаңкестік - адамдардың бейкүнә опат болуына апарып соқтыратын, мемлекеттер мен олардың өкілдерінің қалыпты дипломатиялық қызметін бұзатын және халықаралық байланыстар мен кездесулер, сондай-ақ мемлекеттер арасындағы көлік байланысын қиындататын халықаралық ауқымдағы қоғамдық қауіпті әрекеттердің жиынтығы. Қазақстанда халықаралық лаңкестік  көріністерімен күресу мақсатын көздейтін көптеген халықаралық келісімдерге қатысады.  Дереккөздер   Қазақстан ұлттық энциклопедия. 9 том. Алматы, 2007.
Жеке тұлғалар арасындағы өзара әрекет - салдары жеке тұлғалардың іс-әрекеттеріндегі, мінез-құлықтарындағы, көзқарастарындағы және беталыстарындағы өзгерістер болып табылатын екі немесе бірнеше адамдардың жеке байланысы; әр қатысушының мінез-құлқын ынталандырушы ретінде де және басқалардың мінез-құлқына реакция ретінде де байқалатын өзара байланысты әрекеттер жүйесі. Жеке тұлғалар арасындағы өзара әрекет әлеуметтік функцияларды бөлістіру және кооперациялаумен байланысты, күш жұмсауды керек ететін пәні бар, нақты шарттармен шектелген, интеракция (әлеуметтік өзара әрекет) нормалары мен ережелеріне бағынышты. Қарама-қарсы бағытталған мүдделердің ынтымақтастығы немесе бәсекелестігі, қақтығысы түрінде іске асады.  Дереккөздер  Педагогика Терминология
Кристалл  ( — мұз; мөлдіртас) — атомдары, иондары не молекулалары кеңістіктік жақтар мен кристалдык торлардың геометриялық заңдылықтарына сәйкес реттеле орналасқан қатты дене. Әдетте минерал кристалдары көпжақты пішіндер түзеді, Бұл пішіндердің біршама тегіс жазықтықтары "Кристалл жақтары" деп аталса, сол жақтардың бір-бірімен шендесу сызықгары "Кристалл қырлары" деген атауға ие. Кристалл ерітінділер мен балқымалар есебінен немесе заттардың газсығымдалу және қатты күйінде қайтадан кристалдану процестері нәтижесінде қалыптасады.  Тағы қараңыз:  Кристаллография  Кристаллофизика  Кристаллохимия  Кристалдану  Кристалдық тор  Дереккөздер  Техника Машинажасау Геология
Райымбек — Алматы облысы Қарасай ауданындағы ауыл, Райымбек ауылдық округі орталығы.  Географиялық орны  Аудан орталығы - Қаскелең қаласынан шығысқа қарай 12 км жерде орналасқан.  Халқы  1999 жылы тұрғындар саны 3847 адам (1928 ер адам және 1919 әйел адам) болса, 2009 жылы 3572 адамды (1759 ер адам және 1813 әйел адам) құрады.  Тарихы  Ауыл 1970-1997 жылдары көкөніс-сүт өндіретін кеңшардың орталығы болды. Оның негізінде Райымбекте және округке қарасты Абай, Далан, Іұмтоған және Қырғауылды ауылдарында ӨК, ЖШС және бірнеше шаруа қожалығы жұмыс істейді.  Дереккөздер   Қарасай ауданы елді мекендері
Асықты жілік ұстату - ұл бала асырап алған кезде атқарылатын ғұрып. Балалы бола алмаған ата-ана немесе жалғыз ұлы немесе жалғыз қызы ғана болса, туған туыстарынан бала асырап алады. Бала асырап алуға келгенде көптің көзінше ер балаға асықты жілік, ал қыз балаға тоқпан жілік ұстатып ант етеді. Кейде баланың өз әке-шешесі басқаның қолына кеткен балағаталасқан жағдайда, асыраушы әке мен шеше оң қолына асықты жілік ұстатып едім ғой деп дауласады. Яғни бала асырап алуға байланысты уағдаластықтың кепілі болып табылатын асықты жілікті алға тартады. Бұл - таласқан жаққа антты бұзбаушылыққа шақырғаны. Қазақтың келіндері асықты жіліктің асығы бар басындагы сіңірді мұжымайды.  Дереккөздер   Мәдениет Терминология
Зорқара – Сарыесікатырау құмының батысында, Ортакөкдомбақ төбесінің оңтүстік-батысындағы төбе.  Географиялық орны  Алматы облысы Балқаш ауданы Көктал ауылының оңтүстігінде орналасқан.  Жер бедері  Абсолюттік биіктігі 377 м. Іле өзенінің аңғарында оқшауланған төбе солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 500 м. Маңында әр түрлі тереңдікте тұщы жер асты сулары кездеседі.  Геологиялық құрылымы  Жоғарғы төрттік кезеңінің құм, құмдауытты жыныстарынан түзілген.  Өсімдігі  Өсімдікпен жақсы бекіген Зорқарада ақсексеуіл, теріскен, жусан, еркек шөп, т.б. өседі. Мал жайылымына пайдаланылады.  Дереккөздер   Балқаш ауданы таулары Төбелер
Иво Лола Рибар - югославия халқының неміс басқыншылары мен олардың итаршыларына қарсы халық-азаттық күресін ұйымдастырушылардың бірі. Югославияның Халық батыры. 1935 ж. Югослвияның коммунистік жастар одағына кірді, 1937 ж. ЮКЖО ОК-нің секретары. 1936 жылдан Югославия компартиясының мүшесі. 1940 ж. ЮКП-ОК-нің мүшесі болып сайланды. 1941 ж. халық-азаттық партизандар отряды бас штабның мүшесі. Сербиядп, Хорватияда, Словения мен Долмацияда партизандар күоесін ұйымдастыру жөніндегі бас штабтың ьапсырмаларын орындады. Гламочко-Поле ауданын бомбылау кезінде қаза тапты.  Дереккөздер   Югославия тұлғалары
Көкшоқы – Хантау тауының оңтүстік-шығысындағы тау.  Географиялық орны  Жамбыл облысы Шу ауданы Хантау кентінің оңтүстік-шығысында 38 км жерде орналасқан. Шу өзені аңғарында. Абсолюттік биіктігі 824 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км.  Жер бедері  Беткейі көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Батысынан Үлкен Жиделі өзенінің саласы бастау алады.  Геологиялық құрылымы  Тау каледон-герциндік тау түзілу процесінде қалыптасқан. Палеозойдың гнейстерінен, кристалды тақтатастан, каледондық граниттен түзілген.  Өсімдігі  Таудың саздақты бозғылт топырағында жусан бітік өседі. Кейбір жерлерінде ши шоғырлары кездеседі.  Дереккөздер     Шу ауданы таулары
Әл-Китаб әл-Йәмини немесе Тарих әл-Утби — Әбу Наср Мұхаммед ибн Абдул-Джаббар әл-Утбидің (961 — 1022жылдар немесе 1036 — 1040жылдар) тарихи шығармасы. Сұлтан Махмұд Ғазнауиге арналған бұл туынды шамамен 1021 жылы жазылып бітіп, сұлтанның уәзірі Ахмед әл-Меймендиге табыс етілді. Бейнелі, бай, күрделі тілмен шебер жазылған шығарма бірқатар түсініктемелерді қажет етті. Солардың ішіндегі Ахмед ибн Әли әл-Манимидің 1444 — 47 жылдары жазылған түсініктемесі 1286 жылы Каирде шығармамен бірге жарық көрді. Онда автордың өмірбаяны жөнінде мәліметтер беріліп, 975 — 1021 жылдары аралығындағы Орта Азия тарихы толық қамтылған.  Дереккөздер: Қазақстан энциклопедиясы 1-том  Сыртқы сілтемелер   Китаб әл-Йәмини — Уикиқайнар  Китаб әл-Йәмини — жазып алу  Тарих
Жұмбақтау — ойды жасырып, шешімін табуға ыңғайлап, астарлап, тұспалдап сөйлеудің түрі. Жаратылыс дүниесі, табиғат жайы, еңбек-кәсіп құралдары, хайуанаттар мен өсімдіктер, адам мен оның өмірі, өнер-білім, техника, прогресс, т.б.с.с. жұмбақтау объектілері. Жұмбақтауда дыбыс қайталаушылық пен тыңдаушының көңілін бөлушілікке көп мән беріледі. Жұмбақталып айтылған нәрселер қосарланып, өзіне сәйкес заттармен теңеліп келеді. негізгі ойды ұшқыр сөз арқылы білдіреді. Мысалы: "Қараша тауым қарлы болды, бір жауса, кетпейтұғын зәрлі болды" (шаштың ағаруы), "Айдалада ақ отау, аузы-мұрны жоқ отау" (жұмыртқа), "От басында құмған, екі көзін жұмған" (мысық).  Дереккөздер   Әдебиет жанрлары
Вандалдар — шығыс германдық тайпалар тобы.   Алдымен Скандинавия түбегінде тұрды. Б.з.б. 2 — 1 ғ-ларға дейін Балтық теңізінің оңтүстік жағалауына, 3 ғ-ға дейін Дунайға, 335 ж. Паннонияға қоныс аударды. 5 ғ-дың басында аландармен бірге Батысқа жылжып, Галлияны талқандап, 409 ж. Испанияға қоныстанды. 429 — 439 ж. В. Рим провинциясы Африканы (439 ж. Карфагенді) жаулап алып, өз корольдігін құрды. Жерорта теңізінің батысындағы аралдар мен жағалауларға бірнеше рет шабуыл жасады (455 ж. Римді тонады). 533 — 34 ж. В. корольдігін Византия басып алды да, В. жергілікті халықтардың арасына сіңісіп кетті.  Дереккөздер  Жойылып кеткен халықтар Герман тайпалары Испания тарихы Польша тарихы Вандалдар тарихы
Полиэмбриония - бір тұқымда бірнеше ұрықтардың түзілуі. Шын полиэмбриония кезінде зиготаның дұрыс бөлінбеуінің немесе ұрық алдындағының немесе онын төбелік жасушаның белшектенуінің нәтижесінде бір зиготадан бір ұрық қапшығында бірнеше ұрықтар дамиды. Жалған полиэмбриония кезінде ұрықтар тұқымбүршігінде бірнеше ұрық қапшықтарының дамуының немесе 4 мегаспоралардың ішінде біреудін емес, бірнешеуінін дамуының немесе қалыптылармен қатар қосымша апоспоралық, (вегетативті жасушаларынан) ұрық қапшықтарының дамуының нәтижесінде түзіледі. Қосымша ұрықтар ұрықтанусыз нуцеллустың жасушаларынан немесе интегументтерден пайда болуы мүмкін.  Дереккөздер  Ғылым Биология