henrygagnier/kazakh-ocr huggingface dataset:
Манас атындағы көше - Көшеге қырғыз эпостық жырының кейіпкері Манастың есімі (Алматы қаласы әкімінің 20.06.1995 140 шешімі) берілген. Көшеде Халықаралық Ақпараттық Технологиялар Университеті және 1-ші ауруханасы орналасқан.  Орналасқан жер Көше Алмалы, Бостандық аудандарын қиып өтеді. Жамбыл көшесінен басталып, Тимирязев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Жандосов, Сәтбаев, Бұқар жырау көшелерін қиып өтеді.  Көшенің ұзындығы - 2150 метр.  Бұрынғы атауы Чапаев көшесі.  Дереккөздер  Алматы көшелері
Төрт мүйізді бөкен () — қуыс мүйізді, сүт қоректі жануар. Бұранда мүйізді бөкендер тұқымдасының бір тармағы. Шекесінде ідеттегі жұп мүйізінен басқа, оның алдында (кейде бір-біріне жақын біткен), ұзындығы 2 см-дей қысқа жұп мүйізі болады. Төрт мүйізді бөкеннің тұрқы газелдей, дене бітімі сымбатты, түгі қоңыр, бауыры ақ. Үндістанда көбіне орманның қалың бұталы, суы жақын жерін мекендейді. Тропикте жылдың жаңбырлы маусымында үйірге түседі, 180 күндей көтеріп, қаңтар-ақпан айларында 1-3 лақ туады.  Дереккөздер   Қуысмүйізділер
Қажыәкпар Имашев (1921 жыл, Жаңақала ауданы - 1940 жыл) - ақын.  Ақындық болмысы Өлеңдері 1938 жылдан баспасөз бетінде жариялана бастаған. 1939 жылы республикалық ақын - жазушылар слетіне қатысқан. Шығармаларының ішіндегі белгілі туындыларының бірі - "Сұңқар" поэмасы. Мұнда ер жүрек ұшқыш қыздардың Мәскеу - Қиыр Шығыс арқылы қонбай ұшу сапарындағы батылдық істерін жариялайды.  Дереккөздер   Ақындар  Қазақстан жазушылары
Өндірістік қуат — барынша ықтимал өнім шығару (бір жылда, тәулікте, ауысымда) мүмкіндігі немесе өндірістің озық технологиясын және еңбекті ғылыми жолмен ұйымдастыру шараларын ескере отырып, өндірістік жабдық пен өндірістік алаңдардың белгіленген режимге сәйкес жұмыс істеуін толық пайдалану кезінде шикізатты жоспарда көзделген номеклатурада және сұрыпталымда өндіру және өңдеу көлемі.  Дереккөздер   Өнеркәсіп
Ресурстық карталар - табиғи және экономикалық ресурстардың орналасуы мен қорын бейнелейтін карталар. Ресурстық карталар барлық негізгі табиғи (жер қойнауының, гидроклиматтық, топырақ, өсімдік, жануарлар дүниесінің ресурстарын) және әлеуметтік-экономикалық (өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, еңбек және т.б. ресурстарын) құрамбөліктерді қамтиды. Ресурстық карталарды ресурстардың орналасу карталары, ресурстарды бағалау карталары, пайдалану шарттары мен әдістері, қорғау, болжау және қалпына келтіру карталарына бөледі.  Дереккөздер  География және геодезия
Ағатан — Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданы, Ақбұлақ ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2011 жылы таратылған.  Географиялық орны  Аудан орталығы - Шыңғырлау ауылынан оңтүстікке қарай 35 км-дей жерде.  Халқы  1999 жылы тұрғындар саны 130 адам (73 ер адам және 57 әйел адам) болса, 2009 жылы 35 адамды (23 ер адам және 12 әйел адам) құрады.  Дереккөздер   Шыңғырлау ауданының таратылған елді мекендері
Қаратөбе – Ойыл мен Шиелі өзендерінің суайрығындағы төбе.  Географиялық орны  Ақтөбе облысы Темір ауданы Шұбарқұдық кентінің оңтүстік-шығысында 3 км жерде орналасқан.  Жер бедері  Абсолюттік биіктігі 286 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 12 км-ге созылып жатыр, енді жері 6 км. Оңтүстігінде Қотыртас, шығысында Қарабас қыстаулары орналасқан.  Өсімдігі  Сортаңды сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, жусан, сұлыбас, изен, т.б. өсімдіктер өседі.  Дереккөздер   Темір ауданы таулары
Мамажанадыр – Торғай үстіртінің оңтүстігіндегі тау.  Географиялық орны  Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы, Аққұм ауылынан шығысқа қарай 28 км жерде орналасқан.  Жер бедері  Абсолюттік биіктігі 200 м, салыстырмалы биіктігі 20 м-дей. Төбесі доғал (кей жерлерінде күмбез тәрізді) келген көлбеу беткейлі аласа таудың ұзындығы мен ені шамамен 1,5-2 км. Батысында 8 км жерде Шилібөгет өзені және бірнеше шағын тұзды көлдер жатыр.  Өсімдігі  Етегінде құрғақ далаға тән қылқан боз, бетеге, қау, т.б. астық тұқымдас шөптесіндер өседі.  Дереккөздер   Әйтеке би ауданы таулары
Оқиғалар  Варбург Эмиль  Габриел ферромагнетиктердің  циклдік  магниттелушілігінің  гистерезистік  жылудағы магниттік  және сәйкес  электрмагниттік  энергияның  шығындалуымен  байланысты  болатынын  дәлелдеген  және  осы  энергия шығынның  гистерезистік қисықтың ауданымен байланысын тапты.  Туғандар  Тағы қара: :Санат:1881 жылы туғандар  Қайтыс болғандар  Тағы қара: :Санат:1881 жылы қайтыс болғандар  Тағы қараңыз  Түсініктемелер
Қаби Өтебаев (1904-1983жж, Атырау облысы). Ембі ардагері.  1928-1936жж - ағаш ұстасы, Доссор МКБ мұнара монтаждау цехының бригадирі.  1936-1948жж - кәсіподақ және партия мектептерінде дәріс алды, Гурьев обкомының КПК лекторы.  1948-1970жж - ОК партия ұйымдастырушысы, Қызылқұдық бұрғылау учаскесінің бастығы, директордың орынбасары, құрылыс цехының прорабы, Прорва, Боранкүл тереңнен барлау бұрғылауы учаскелері бастығының орынбасары, барлау бұрғылау Құлсары кеңсесінің ұңғымасын сынамалау және сынау жөніндегі цех бастығының орынбасары.  Дереккөздер  Қазақстан мұнайшылары Тұлғалар
Қарасу – Аягөз алабындағы өзен.  Географиялық орны  Абай облысы Үржар және Аягөз аудандары жерімен ағады.  Гидрологиясы  Ұзындығы 45 км, су жиналатын алабы 655 км2. Арнасы жонды-төбелі жерлермен өтеді. Онда жыл бойы су болады. Алабы жайылымға және шабындыққа пайдаланылады.  Бастауы  Түлкілі таулары етегіндегі бұлақтардан алып, Аягөз өзеніне Малтүгел ауылынан төменде сол жағынан құяды.  Дереккөздер   Аягөз ауданы өзендері Үржар ауданы өзендері Аягөз су алабы
Қаусылхан Қозыбайұлы (1924 ҚХР, ШҰАР, Тарбағатай аймағы Толы ауданы - 1979, Үрімжі қаласы) - ақын, жазушы. Үрімжідегі моңғол-қазақ мектебін бітірген. 1946 - 54 жылы аудармашы, оқытушы. 1954 жылдан "Шыңжаң әдебиет-искусствосы" (қазіргі "Шұғыла") журналында редактор қызметін атқарған. Поэзия, проза, драматургия жанрларында бірнеше еңбектер жазған. Шығармалары қытай, ағылшын, орыс, ұйғыр тілдеріне аударылған.  Дереккөздер
Тұяқбайұлы Ақмырза (1911, Жалағаш ауданы – 1996, Қызылорда қ.) – әнші-жырау.  Тұяқбайұлы Сыр өңірінің жыраулық өнерінің өкілдері Орынбай, Жиенбай, Тасберген, Молдахмет, Даңмұрын, т.б. өнерлерін жалғастырып, олардың жыр айту мақам-саздарын жақсы меңгерген. Тұяқбайұлының орындауында Сыр сүлейлерінің шығармалары облысы, респ. радио, теледидар қорына жазылып алынған. 1946 жылдан Н. Бекежанов басқарған концерттік-эстрадалық топта еңбек етті.  Дереккөздер
Ұлжан - Құнанбайдың інісі қайтыс болғаннан кейін әмеңгерлікпен келген, екінші әйелі. Туылған балалары: Тәңіберді, Ыбырай (Абай), Ысқақ, Оспан. Құнанбайдың бәйбішесі Күнке бөлек ауыд болып кеткеннен, ол Ұлжан мен Айғыздың жаңында қалған. Ұлжан Қаракесек, оның ішіндегі Бертіс тұқымына жатады. Осындай Бертіс, Шаншар рулары қалың елге әзілқой мінезімен таңылған. Ұлжанның бойына да осы қасиет таралған. Тауып айтқыш өткір тілділік, шешендік, қалжыңға жақындық бәрі де Ұлжанға тән етін. Ажал алдында да қалжың айтқан деседі. Құнанбаевтың әкесінің 4 әйелі болды, олардың бірі анасы Ұлжан Асанова болды.
Үшқорған — қаланың орны. Жамбыл облысы Жамбыл ауданы Үшқорған кентінің жерінде. Оны 1940 ж. Жамбыл археологиялық пункті (жетек. Г.И. Пацевич) зерттеген. Үшқорған — шаршы сипатты алаң. Ол биіктігі 3 м соқпалы дуалмен қоршалған. Соқпа қабырғаларының орталарында және бұрыш-бұрыштарында биіктігі 7 м мұнаралар бой түзеген. Қала шамамен 18 — 19 ғасырларда өмір сүрген.  Дереккөздер  Қазақстан көне қалалары Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) географиясы
Сальса(соусы)– әдеттегі мексикандық соус. Бәрінен де көп сальса пісірілген және үгітілген қызанақтың немесе чили, кориандр жапырақтарының, сарымсақ және қара бұрыштың қосындысынан тұрады. Сонымен қатар сальсаның дайындалуы Ресейде жоқ азық–түліктерден тұруы мүмкін.  Сальсаны көбінесе дипа тағамына, тортилья немесе такос және де әртүрлі тағамдарға  қосады. Берілген сальса соусының пісірілген сальсадан ерекшелігі – бұл сальсаны пико де гальомен араластырып, ірімшікпен шикі түрінде береді  Соустар
Ақкөз-Қайнар — Жамбыл облысы Меркі ауданы, Ақермен ауылдық округі құрамындағы ауыл.  Географиялық орны  Аудан орталығы - Меркі ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде.  Халқы   93 адам (2007);  82 адам (2009). Ақкөз-Қайнар деп аталуының себебі, 1916 жылғы Меркідегі ұлт-азаттық көтерілісті басқарған Ақкөз Қосанұлының қолы осы маңдағы қайнарды пайдаланып, сусындап отырған. Сөйтіп, ол "Ақкөз қайнар" аталып кеткен.  Инфрақұрылымы  Ауылда бастауыш мектеп, дүкен бар.  Дереккөздер   Меркі ауданы елді мекендері
Бақыр - ұсақ сауда жасауға пайдаланылатын мыстан, күмістен соғылған тиынның жалпы атауы.   Тиынның мыстан жасалған түрін қарабақыр деп атайды.  Бақырдың сауда-саттықтың негізгі объектісі сан алуан тауарлардың эквиваленті ретіндегі рөлі қазақ жеріне Ресейдің ықпалымен тауарлық-ақша қатынастарының орныға бастаған кезінде күшейді. Қазақ ауылдарында орыс Бақырлары ғана қолданыста болды.  Дереккөздер   Мәдениет Терминология
Алмасу   таужыныстардың (минералдардың) бірінші түрінің есебінен екінші таужыныстар (минералдар) қалыптасатын физикалық процесс.   бірінің орнын бірі басу, ауысу.  Изотоптық алмасу   Изотоптық алмасу — қандай да бір элементтің изотоптарының жүйедегі фазалар аралығында, жеке молекулалар арасында немесе молекулалар ішінде өздігінен жүретін қайта топтасу процесі.  Иондық алмасу   Иондық алмасу — сайма-сайлық заңдары негізінде иондардың өзара жанасушы фазалар арасында қайта топтасуының қайтымды процесі.  Дереккөздер   Ғылым Терминология Химия
Қарашаның 4 — Григориан күнтізбесінде жылдың 308-ші күні (кібісе жылдарда 309-шы). Жылдың аяғына 57 күн қалады.  Мейрамдар  , Байрақ күні.  , Конституция күні.  Туғандар  1575 — Гвидо Рени, италияндық суретші (1642).  1972 — Луиш Филипе Мадейра Карейро Фигу, Португалия футболшысы, әлемдік футбол жұлдызы.  Қайтыс болғандар  1847 — Феликс Мендельсон-Бартольди, неміс композиторы.  1856 — Поль Деларош (шын аты Ипполит) (1797), француз суретшісі  1923 — Сэм Фрэнсис (1923), америкалық суретші.  1995 — Жиль Делёз, француз философы (1925).  Сыртқы сілтемелер   4 қараша
Ақсораң – Ақмола облысы Ерейментау ауданы Ерейментау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км жерде орналасқан тау.  Жер бедері  Абсолюттік биктігі 586 м. Тау оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай созылып жатыр.  Геологиялық құрылымы  Палеогеннің тау жыныстарынан түзілген. Беткейі көлбеу келген, көп тілімденген.  Өсімдігі  Шалғынды сортаңдау топырағында бидайық, қара бас, шалғын аралас әртүрлі шөптесін өсімдіктер өседі.  Дереккөздер   Ерейментау ауданы таулары
Қадырбай – Ертіс алабындағы тұзды көл.  Географиялық орны  Павлодар облысы Аққулы ауданындағы Жабағылы ауылының оңтүстігінде 4 км жерде орналасқан. Көл теңіз деңгейінен 94 м биіктікте жатыр.  Гидрографикасы  Аумағы 3,7 км2, ұзындығы 2,8 км, енді жері 2 км, жағалау бойының ұзындығы 8 км.  Жағалау сипаты  Ендік бағытта созылып жатқан көлдің жағалауы жайпақ, онда қамыс, құрақ шоғырлары кездеседі. Алабы шабындыққа пайдаланылады. Солтүстік-батысында 2 км жерде қарағайлы-қайыңды шоқ орманы орналасқан.  Аққулы ауданы көлдері Ертіс су алабы
Әйке — Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданындағы ауыл, Әйке ауылдық округі орталығы.  Географиялық орны  Аудан орталығы — Темірбек Жүргенов ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 99 км-дей жерде, Әйке көлінің шығыс жағалауында орналасқан.  Халқы   1999 жылы тұрғындар саны 1510 адам (771 ер адам және 739 әйел адам) болса, 2009 жылы 1058 адамды (547 ер адам және 511 әйел адам) құрады.  Дереккөздер   Әйтеке би ауданы елді мекендері
Комсомол — Атырау облысы, Мақат ауданы құрамында болған ауыл. Комсомол ауылдық округінің орталығы болды.  Тарихы  Ауыл 2008 жылға дейін кент статусында болған. Кейін 2009 жылы экологиялық ахуал күрт нашарлауына байланысты ауыл таратылып, тұрғындары Атырау қаласына көшірілген болатын.  Халқы  2009 жылы ауыл халқы 750 адамды құраған болатын  Дереккөздер   Мақат ауданының таратылған елді мекендері 2009 жылы таратылған елді мекендер Қазақстанның бұрынғы кенттері
Ваучер – жазбаша кеплхат; тауарларға немесе көрсетілетін қызметтерге ақы төленгенін  куәландыратын растама құжат.  Ол туристік топтың жетекшісіне берілетін қабылдаушы тараптың келісілген қызмет көрсетулер тізбесін алу құқығын куәландыратын құжат та болуы мүмкін. Жкешелендіру чегі де  мемлекеттік меншіктің бір бөлігін халықтың  жекешелендіруіне арналған белгілі бір атаулы  құны бар бағалы қағаз да ваучер деп аталады. Дереккөздер: Қазақстан. Ұлттық энциелопедиясы оныншы том АЙДАУ ваучер
Сәулет жобасы - жобалауда сәулетші қатысуы қажет объектілердің құрылысына құжаттамалар жасау үшін кажетті көлемде объектіге әлеуметтік, экономикалық, функционалдық, инженерлік, техникалық, өртке карсы сақтық, санитарлык - тазалық, экологиялық, сәулет - көркемдік және басқа да талаптарды кешенді есепке алатын сәулет шешімдері бар құрылыс және қала құрылысы құжаттамасының сәулет бөлімі.  Дереккөздер  Ғылым Сәулет және құрылыс
Қарасор — Теңіз алабындағы көл.  Географиялық орны  Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде, теңіз деңгейінен 317 м биіктікте. Аққошқар көлінің оңтүстігінде орналасқан.  Гидрографикасы  Аумағы 9,6 км2, ұзындығы 4,2 км, енді жері 2,7 км, су жиналатын алабы 157 км2. Көл суы Құланөтпес өзенінің суымен толығып отырады.  Жағалау сипаты  Көл жағалауы жазық, онды қамыс, құрақ өскен. Жағалауы жайылым және шабындық ретінде пайдаланылады.  Дереккөздер   Нұра ауданы көлдері
АЛСИ САБЫР ТК — Қарағанды облысының Жезқазған қаласы мен оған іргелес аймақтарға күн сайын қазақ және орыс тілдерінде сазды әуен-ақпараттық бағытта хабарлар тарататын телеарна. .  Меншік иесі ЖШС "Алси сабыр". Қалалық статусқа ие. Бас редакторы — Қайырбек Түсіпбеков. Мекенжайы: Қарағанды облысы, Жезқазған қаласы, Жанасов көшесі. 1в-үй. Байланыс тел: 8 (7102) 722-5727  Дерекөздер   Журналистика Бұқаралық ақпарат құралдары
Марк Лициний Красс - Римнің саяси және әскери қайраткері. Б.з.д 83-82 ж. Сулла мен марияндықтардың арасындағы соғыста Сулла жағында болды. Сенат 72 жылы Спартак көтерілісін басу үшін Крассқа уақытша уәкілеттілік берді. Ол Апулияда көтерісшілердің негізгі күшін талқандап, Испаниядан келе жатқан Помпеймен бірге оны біржолата басты. Красс Рим әскерлерінің парфияндарға қарсы соғысында қаза тапты.  Дереккөздер   Б. з. д. 115 жылы туғандар Б. з. д. 53 жылы қайтыс болғандар Ежелгі Рим мемлекет қайраткерлері
Барабинск () — Ресейдің Жаңасібір облысындағы Барабинск ауданындағы қала, Сібір темір жолы бойындағы станция. Халық саны 29 895 (2013 жылғы мәліметі бойынша) адамға тең.  Қала Батыс Сібір жазықтығының оңтүстік-шығысындағы Бараба ойпатында орналасқан, Омбы өзенінің сол жағалауында Жаңасібір қаласынан 315 км қашықтықта.   Темір жол көлік машыналарын жөндейтін, киім тігетін және тамақ кәсіпорындары, медициналық, музыкалық колледждер бар.  Дереккөздер
Қосестек (1997 жылға дейін – Ленинское) — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы ауыл, Қосестек ауылдық округі орталығы.  Географиялық орны  Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстік-батысқа қарай 34 км-дей жерде.  Халқы  1999 жылы тұрғындар саны 1806 адам (889 ер адам және 917 әйел адам) болса, 2009 жылы 1541 адамды (745 ер адам және 796 әйел адам) құрады.  Дереккөздер   Қарғалы ауданы елді мекендері
Мұнайды газсындандыру - өндіріліп жатқан мұнайдан ондағы еріген метанды, этанды, пропанды, сондай-ақ күкіртсутекті, азотты, көмірқышқыл газын бөліп алу. Буланудың әсерінен бензиндік фракцияның шығынын азайту, бір фазалы мұнайдың тасымалын қамтамасыз ету, сораптық агрегаттар жұмысының тиімділігін жоғарылату үшін жүргізіледі. Кәсіпшілік жағдайында ұңғымадан шығатын мұнайдың қысымын сатылы төмендету және мұнайды сұйық (су, мұнай) және газ фазаларына белу арқылы іске асы- рылады. Ақырғы процесті бумен жібітіп тазарту бағанында - стабилизаторда жүргізеді.  Дереккөздер     Мұнай
Қозғалысты реттеу посты (Пост регулирования движения) — лектер мен машиналардың қозғалысын реттеу үшін коменданттық қызмет жүйесінде тағайындалатын әскери қызметшілер тобы. Ол лектердің жорықтық жылдамдықтарын бәсеңдету қажет болған орындарда қойылады. Қозғалысты реттеу постының құрамы пост бастығы, 1-2 сарбаздан тұрады. Қозғалысты реттеу посты байланыс және қозғалыс құралдарымен қамтамасыз етіледі.  Дереккөздер  Әскери іс
Жетітөр, Жетітор – Күнгей Алатауындағы асу.  Жер бедері  Абсолюттік биіктігі 3912 м. Асу өтетін кезең Шілік-Кемін тауларының шығыс жағында орналасқан. Күнгей Алатауының бұл бөлігі - Шілік өзені және Ыстықкөл көлі алаптарындағы суайрық жота. Асудың солтүстік беткейінде шағын Жарбұлақ мұздығы жатыр, оңтүстік беткейі қорымтас. Жарбұлақтың (Шілікке құятын Жаңғырық өзенінің оң саласы) жоғарғы ағысынан Ыстықкөлге құятын Ақсу өзенінің бас жағына баратын жол осы Жетітөр асуы арқылы өтеді. Алматыдан Ыстықкөлге апаратын ең төте жол саналады.  Дереккөздер   Алматы облысы асулары Күнгей Алатау
Ларинготрахеит - көмей мен кеңірдек кілегей қабығының қабынуы.  Қоздырғышы мен белгісі Ауру қоздырғышы - инфекциялы вирус. Ларинготрахеит ауруы көбіне балаларда жиі кездеседі. Науқас ларинготрахеит кезіне қатты жөтеледі, көп қақырады, қабынған жердің ауыруы арта береді.  Емі Мойынға жылы компресс қою, кеудеге қыша қағаз жапсыру. Жылы сүтке минерал су қосып ішу, ингаляция алу, аяқты ыстық сіға булау, дәрігер кеңесіне сай дәрі ішу және уақытылы медициналық тексерістен өтіліп тұру..  Дереккөздер  Аурулар Медицина
Малды жайып семірту - бордақыланып етке сойылатын малды жайылым отымен салмақ қостырып, қондандыру. Малды жайып семірту іріктеліп алынған бастарды жасы, жынысы, тірілей салмағы мен қоңдылығы бойынша бірыңғай топтарға бөліп, шөбі шүйгін жайылымда тәжірибелі бақташыларға баққызады. Бордақылаудағы гүрттерді қажетті минералдық қосындылармен қамтамасыз етіп, уақтылы суарып тұрады. Жайылымда жаю реті және тәртібімен тірілей салмағын ірілендіріп, қоңдылығын арттырған малдан аз азық шығынымен өзіңдік құны төмен мол да сапалы ет өндіріледі.   Мал шаруашылығы  Дереккөздер
Кемекөтергіш  - арнаулы көтергіш камерамен түсіру және көтеру арқылы кемелерді бір бъефтен екіншісіне тасымалдау қызметін атқаратын имарат. Кемекөтергіш камерасының қозғалысы тік бағытта жүреді. Кемекөтергіш камераның көтеру және түсіру тәсілдеріне механикалық, гидравликалық және қалтқы амалдары жатады. Кемекөтергіш қымбаттылығына және күрделі қүрылғысына байланысты аса кең таралмаған.  Дереккөздер   Ғылым Су шаруашылығы
Темірбекова Сұлухан Құдайбердіқызы (1935 жылы туған, Алматы облысы, Райымбек ауданы, Нарынқол ауылы) – биология ғылымдарының докторы. Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясын бітірген (1973. Алматы облысындағы Нарынқол орта мектебінде ұстаз (1956–1968) болған. Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу институтында (Мәскеу қаласы) жұмыс істеді. 60-тан астам ғылыми жарияланым мен 3 монографияның авторы.  Дереккөздер  Тұлғалар
Батмановка — Қостанай облысы Қарабалық ауданы, Смирнов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылды.  Географиялық орны  Аудан орталығы – Қарабалық кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 25 км-дей жерде.  Халқы   1999 жылы ауылдың тұрғындары 222 адам (107 ер адам және 115 әйел адам) болса, 2009 жылы 95 адамды (50 ер адам және 45 әйел адам) құрады.  Дереккөздер   Қарабалық ауданының таратылған елді мекендері
Ауқатты  — Жамбыл облысының Қордай ауданындағы ауыл, Ауқатты ауылдық округі орталығы.  Географиялық орны  Аудан орталығы - Қордай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде, Шу өзеніне таяу, қыратты белдемде орналасқан. Жақын темір жол стансасы - Отар (130 км).  Халқы   4,7 мың адам (1997);  5,8 мың адам (2009). Бұрынғы кеңшар негізінде шаруа қожалықтары, өндірістік кооперативтер жұмыс істейді. Ауылда орта мектеп, емхана, клуб бар. Ауқатты арқылы Қордай - Тоқмақ автомобиль жолы өтеді.  Қордай ауданы елді мекендері
Гидротехник – гидромелиорация саласының маманы.  Топырақтың су жүргісін (ылғалы шамадан тыс болса құрғатып, қуаң жерді суару) реттей отырып, топыраққа қолайсыз табиғи жағдайларды жақсартудың шараларын жүзеге асырады. Ауыл шаруашылығы дақылдарынан тұрақты мол өнім алу үшін мелиорациялық жұмыстар жүргізеді. Гидротехник өз мамандығы бойынша түрлі жұмысты орындауға машықтануға тиіс.  Дереккөздер   Ғылым Су шаруашылығы
Таштемір Рустамов  (1906, Сайрам ауданы – 1944, Смоленск облысы) – соғыс ардагері. Кеңес Одағының Батыры (3.6.1944). Ұлты – өзбек 2-дүниежүзілік  соғыста 312-Смоленск атқыштар дивизиясының 1083-полкі құрамында ұрыстарға қатысты. Смоленск облысының Борисовка селосы үшін болған ұрыста асқан ерлік пен батырлық көрсетті. Ол жаудың 19 солдаты мен офицерінің көзін құртып, 4 атыс ұясының үнін өшірді, пулемет ұясын кеудесімен жауып, ерлікпен қаза тапты.  Сілтемелер "Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"  Тұлғалар Кеңес Одағының батырлары
Жарық локаторы — бакыланатын объектінің қашыктығын жарыктың импульс сәулесі аркылы анықтауға мүмкіндік беретін қондырғы. Оның жұмыс принципі радиолокациялык станциядағы сияқты, одан айырмашылығы — жарық локаторы жоғары жиіліктегі сигнал диапазонын емес, көрінетін диапозондар не жарық локаторының инфрақызыл толқындарын пайдаланады. Танктерге, кемелерге, ұшақтарға, т.б. дейінгі ара қашықтықты анықтауға қолданылуы мұмкін. Жарық локаторы көмегімен өтуге қиын жерлердің топографиялық суреті жасалады.  Дереккөздер  Әскери іс
Нұресіл ауылдық округі – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы әкімшілік бірлік. 2016 жылға дейін Воздвиженка ауылдық округі деп аталды.  Әкімшілік құрамы  Құрамына Нұресіл, Жаңа Жайнақ, Раздольное ауылдары кіреді. Орталығы – Нұресіл ауылы. Округ құрамында болған Литовка, Островное ауылдары 2000 жылы таратылған.  Халқы  2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2598 адамды құрайды.  Дереккөздер   Целиноград ауданы ауылдық округтері
Дөңгелек - Жазықтың шеңбермен шектелген және центрі бар бөлігі.  Элементтері  Дөңгелек сигменті - хорда және доғамен шектелген жазықтық бөлігі.  Дөңгелек секторы - екі радиус арасындағы дөңгелек бөлігі.  Диаметр - шеңбердің немесе дөңгелектің ортасынан өтетін хорда(ең үлкен хорда).  Хорда - математикада қисық сызықтың немесе беттің кез-келген екі нүктесін қосатын түзу сызықты кесінді.   Радиус - шеңбердің центрімен кез-келген шеңбер бойындажатқан нүктені қосатын кесінді.  Дереккөздер  7-9 сыныптарға арналған геометрия оқулығы, 71 бет, (И.М. Смирнова, В.А. Смирнов).
Үлкен Аша – Ойыл алабындағы өзен, Жарыпшыққан өзенінің тармағы.  Географиялық орны  Атырау облысы Қызылқоға ауданы жерімен ағады.  Гидрологиясы  Ұзындығы 51 км. Тайсойған және Қарабау ауылдары аралығында Жарыпшыққан өзенінен бөлініп шығып. Баян қыстауынан төменде құмға сіңіп кетеді. Арнасында көктем айларында ғана су болады. Су режимі Жарыпшыққан өзеніне тікелей байланысты.  Дереккөздер   Қызылқоға ауданы өзендері Ойыл су алабы
"Юнайтед пресс интернейшнл" - АҚШ - тың ірі ақпарат агенттігінің бірі - "Юнайтед пресс интернейшнл". Америка Құрама Штарттарының бірі Э.У.Скрипстің басшылығымен 1907 жылы құрылған. Әлемдік ақпарат агенттігінің қатарындағы жекеменшік кәсіпорын.  Алғашқыда "Юнайтед Пресс Ассошейшенс, инкорпорайтед" деп аталған болатын. 1958 жылыдың 24-ші мамырында Р.Херстің иелігіндегі "Интершэшнл Нью Сервис" агенттігімен қосылып, "ЮПИ" деп атала бастады. Агенттіктің штаб пәтері Вашингтонда орналасқан.  АҚШ бұқаралық ақпарат құралдары 1907 жылы құрылғандар
Глюкурон  қышқылы - Глюкурон қышқылы - глюкозаның тотығуы нәтижесінде түзілетін бірнегізді органикалық қышқьш. Жануарлар мен өсімдіктер күрделі көмірсулары (гепарин,гемицеллюлоза т.б.) құрамына кіреді. Глюкурон қышқылының адам мен жануарлар қаны мен зәрінің құрамында болатындыгы анықталды. Демек, ол улы заттармен байланысып, гликозидтерге айналады да, олардың организмнен сыртқа шығуына ықпалын тигізеді..  Дереккөздер  Урондық қышқылдар
Павлодар су құбыры, Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстары жерінде. Ертістен (Ертіс а. тұсынан) басталады. Жалпы ұзындығы 903 км. Құбыр аптасына өзеннен 26,32 мың м3 су алады. Павлодар облысының Ертіс, Ақтоғай аудандарын және Ақсу қалалық мәслихатына қарасты аумақты және Солтүстік Қазақстан облысының Уәлиханов ауданына қарасты 70-ке жуық елді мекенді ауыз сумен қамтамасыз етеді.  Дереккөздер  Солтүстік Қазақстан облысы экономикасы Павлодар облысы экономикасы Қазақстан су құбырлары
Регенерациялық керіш - керіштің қайта кристалдануынан сынықтар үлкейіп өседі. Мұндай жағдай сынық түйірлер мен керіш бір құрамды болғанда орын алады. Керіш түгел қайта кристалданғанда оның сынық түйірлермен шекарасы жойылып, бастапқы сынықты тау жынысы бір минералды толық кристаллы тау жынысықа  айналады. Осындай тау жынысытардың басында сынықты болғанын ондағы түйірлердің бетінде қалған іздер арқылы білуге болады.  Синонимі: жайылу керіші, өскіндік керіш.  Дереккөздер  Геология