henrygagnier/kazakh-ocr huggingface dataset:
Қармақшы ревкомы, 1919 – 20 жылдары Түркістан Республикасы үкіметі шешімімен құрылған ұйым. 1928 жылы Қармақшы ауданы құрылғанша өз жұмысын ауылды ұжымдастыру, коммуналар, артельдер, ТОЗ-дар құруға басшылық етті. Қармақшы ревкомының құрамына Жамансыр және Қуаңдария болыстары кірді. Қармақшы ревкомының төрағасы Қ.Баймұратов, хатшысы Н.Айтбаев болды. Жамансыр болысын Қ.Нұрлыбаев, Қуаңдария болысын ҚожаназаровТ.Қожаназаров басқарды. Қармақшы ревкомы елді біріктіру, байларды тәркілеу, Ақмырза ишан көтерілісін басу ісіне араласты. Елді сауаттандыру, бастауыш мектептер ашу, халықты отырықшыландыру, Сыр сүлейлерінің мұрасын жаңғырту бағыттарында жұмыстар жүргізді.  Дереккөздер Қазақ энциклопедиясы
Мейірхан Ақдәулетов (10.5. 1950 ж.т., Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданы, Темірастау ауылы) - ақын, аудармашы. "Арай - Заря" журналдарында, "Дәуір", "Қазақ әдебиеті" газеттерінде қызмет атқарған. 2000 - 2004 ж. "Алтын Орда" тәуелсіз апталық газетінің бас редакторы болды. Қазір "Шамшырақ-Ақтөбе" ЖШС прези- денті. "Бастау" (1980), "Шырақ-ғү- мыр" (1984), "Дөруішнама" (1995), т.б. жыр жинақтарының авторы. Қүмық тарихшысы Мурад Аджидің "Қыпшақ даласының жусаны" тарихи эссесін, орыс ақындары А. Вознесенскийдің, А. Ахматованың, А. Блоктың өлеңдерін қазақ тіліне аударған. "Ерен еңбегі үшін", "ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл" медальдарымен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Қазақстан Президентінің публицистерге арналған грантының иегері (2002).  Дереккөздер  Тұлғалар
Шәкен Айманов ескерткіші — қазақтың атақты актері, режиссер, 1964ж КСРО-ның халық артісі, қазақ киноматоргафиясының негізін салушысы Шәкен Аймановтың құрметіне орнатылған ескерткіш.  Сипаттамасы  Ескерткіш 2015 жылдың 15 қазанында Павлодар облысының Баянауыл ауданында ашылды. Ашылу салтанатына атақты кинорежиссердің немересі — музыкант Дина Айманова қатысты.  Қоладан құйылған 4 метрлік мүсін актердің мінезі мен кейіпкердің бейнесін айқындайды. Композицияның авторы – Асқар Нардов. Мұнда Шәкен Айманов өмірінің барысында қолданған камерамен бірге бейнеленген, ал өзі түсірілімге режиссерлік етіп тұрған тәрізді.  Бағасы 64 миллиондық ескерткіш меценаттардан жиналған ақшаға қойылды.  Сілтемелер  Жаңалықтар архиві Қазақстан ескерткіштері
Червонное — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданына қарасты ауыл, Червонный ауылдық округі орталығы.  Географиялық орны  Аудан орталығы – Новоишим ауылынан солтүстік-батысқа қарай 8 км-дей жерде, Есіл өзенінің сол жағалауындағы кішкене көлдің жағасында орналасқан.  Халқы   1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1302 адам (636 ер адам және 666 әйел адам) болса, 2009 жылы 1111 адамды (538 ер адам және 573 әйел адам) құрады.  Тарихы  Іргесі 1914 жылы қаланған. 1930 жылдың бас кезінде - ұжымшар орталығы, 1946-97 жылдары - тұқымдық ірі қара мал өсіретін кеңшардың орталығы болды. 1997 жылы кеңшар негізінде "Червонное" ЖШС құрылды.  Дереккөздер   Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Амнион сұйығы — қағанақтың ішкі бетіндегі эктодерма жасушалары бөлетін сұйық (қағанақ сүйығы). Амнион қуысындағы қағанақ сұйығы ұрықтың толық дамып өсуіне қолайлы жағдай тудыратын сулы орта. Ол ұрықты кеуіп қалудан, әртүрлі механикалық соққылардан сақтап, қорғаныс ортасының қызметін атқарады, ұрықтың қозғалуына қолайлы жағдай тудырады. Құрсақтағы шарана мен іштегі тел туардан бұрын, балапан жұмыртқаны тесіп шығар алдындағы соңғы күндері, олар қағанақ сұйығын жүтып қоректік зат ретінде пайдаланады. Оның қорытылмаған қалдығынан жаңа туған нәресте қағы мен жас телдер тоңғағы және балапанның бірінші саңырығы пайда болады. Қағанақ қуысының сұйыққа толуына сәйкес, ұрық ұрықтантыс мүшелермен тек кіндік арқылы ғана байланыста болады.  Дереккөздер  Биоморфология Биология Морфология
Топшы, адамның иық буыны, құс қанатының топшысы, қамшы ұшындағы өткермелеп тастаған түйін, көген бүршағының бір жақ басындағы тобыршығы-түймесі, арқанның, жіптің, құс ірге бауының бір жақ ұшындағы еткермелеген түйін-түйме, ескі, тозығы жеткен киім-кешектің жыртық-тесігін жамап-жасқап, бүріп-бүріп қалпына жақындатып, лекерлеп тігу сияқты сөздерде де топшы атауы кезігеді. Қолға ұсталмаған, көзге шалынбаған, дәмін, иісін сезбеген, құлақ естіген істі ғана ойша түйіндеу, жорамалдау, ойша бір түйінге келу кездерінде де топшылау сөзі ұшырасады. Құс қанатындағы топшы-түйін, түйме, тобыршық, тоғыз тарау деген мағынада тұр. Құс топшысы құс саусақтарын құрамдап, біріктіріп тұратын буын.  Дереккөздер    	 Спорт
Жәнекешов Бисен — ақын, Батыс Қазақстан облысында Кеңес үкіметін орнату жолындағы күреске белсене қатысушы. 1918 жылдан РК(б)П мүшесі. 1916 ж. Уфа діни медресесін бітіріп, ауылда мұғалім болды. Қазан революциясынан кейін жергілікті жерде Кеңес өкіметін орнатуға белсене қатысты. 1918 ж. Қазақтың 1-ұлттық атты әскер полкына өз еркімен қосылды. Қазақ өлкелік соғыс комиссариатының саяси комиссары. 1919 ж. Қазақтың 1-үлгілі атты әскер полкінің сапында Азғыр, Нарын, Күйгенкөл, Шоңай, Қаракөл, Сайқын маңында ақ гвардияшылардың тұрақты әскери бөлімдерін талқандауға қатысты. Бөкей ордасы ауданың бір ауылы Жәнекешов есімімен аталады. Сондай-ақ Батыс Қазақстан облысында танымал журналистер үшін Жәнекешов атындағы арнаулы жүлде тағайындалған.  Дереккөздер  1888 жылы туғандар 1921 жылы қайтыс болғандар
Ро Дэ У (), Солтүстік Кореяның орыс тіліндегі баспаларында  Ро Тхе У (1932-2021) деп атайды, ал Оңтүстік Кореяда Но Тхэ У деп атайды.  (4 желтоқсан, 1932 жылы, Тэгуде дүниеге келген - 26 қазан 2021) — Оңтүстік Кореяның бұрынғы президенті, генерал және саясаткер. Ол 1988-1993 жылдар аралығында Оңтүстік Кореяның 6-шы (егер айдаудағы үкіметті санағанда 30-шы) президенті болған. Бұрынғы әскери президент Чон Ду Хванның ізбасары. 1987 жылғы алғашқы демократиялық сайлауда оппозицияны жеңіп шыққан. Осыдан кейін тура Ро Дэ У сияқты Ким Ёң Сам мен Ким Дэ Чжун да сайланған.  Дереккөздер   Оңтүстік Корея президенттері Елдер бойынша генералдар
Серпімділік күші — деформацияланған дененің ұзаруына пропорционал және деформация салдарынан дене түйіршіктерінің орын ауыстыруына қарама-қарсы бағытталған күш.  Басқаша айтқанда, дене деформацияға ұшыраған кезде денеде белгілі бір күш пайда болады, сол күш әсерінен ол өзінін пішінін және бастапқы күйіне қайта келуге тырысады. Бұл күш атомдар мен молекулалар арасындағы электромагниттік әсерлесудің нәтижесінде пайда болады. Дәл сол күшті-серпімділік күші деп атайды.  Жұмысы Серпімділік күшінің жұмысы – қатаңдық коэффицентімен деформацияның квадратының көбейтіндісінің жартысына тең.  Дереккөздер   Күш
Қарасай – Шығыс Каспий алабындағы өзен.  Географиялық орны  Атырау облысының Жылыой, Маңғыстау облысының Бейнеу аудандары жерімен ағады.  Бастауы  Бастауын Желтау, Көлеңкелі тауларының баурайынан алып, Маңсуалмас жонының солтүстігіндегі сорға құяды.  Гидрографикасы  Ұзындығы 73 км, су жиналатын алабы 6290 км. Жаман Қарасай және Жақсы Қарасай болып екі саладан тұрады. Арнасы дефляцияға ұшыраған, аңғары айқын қалыптаспаған, сағасы борпылдақ шөгінділерден тұрады. Қар суымен толығады. Ағындысы көктемгі қар еру кезінде 10-15 күндей ағып, жазда түбіне дейін құрғап кетеді. Алабы мал шаруашылығына пайдаланылады.  Дереккөздер   Бейнеу ауданы өзендері Жылыой ауданы өзендері
Надежда Николаевна Чайковская (12.4.1940, Алматы облысы Текелі қаласы) – филология ғылымдарының докторы (1989), профессор (1992).   Ленинград мемлекеттік университетін (1962, қазіргі Санкт-Петербург) бітірген. Өскемен педагогика институтында оқытушы, кафедра меңгерушісі, деканның орынбасары, аға ғылыми қызметкер (1962–1987) болды. 1995 жылдан Шығыс Қазақстан техникалық университетінде кафедра меңгерушісі.   Негізгі ғылыми еңбектері күрделі сөйлемдерді жаңаша меңгеру мәселелерін зерттеуге арналған. 50-ден астам ғылыми жарияланымның, 2 монографияның авторы.  Дереккөздер  12 сәуірде туғандар 1940 жылы туғандар Текеліде туғандар Қазақстан филологтары Қазақстан ғалымдары Филология ғылымдарының докторлары Профессорлар
Новошумное — Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл, Новошумный ауылдық әкімдігі орталығы.  Географиялық орны  Аудан орталығы - Фёдоровка ауылынан солтүстікке қарай 45 км жерде, Үлкен Қоскөл көлінің шығыс жағалауында орналасқан.  Халқы  1999 жылы ауылдың тұрғындары 1342 адам (643 ер адам және 699 әйел адам) болса, 2009 жылы 1086 адамды (536 ер адам және 550 әйел адам) құрады.  Тарихы  Іргесі 1930 жылы ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланған. 1936–96 жылдары астық өсіретін Чапаев атындағы ұжымшар орталығы болып келген. Ұжымшар негізінде Новошумноеде ӨК және бірнеше шаруа қожалығы жұмыс істейді.  Дереккөздер   Фёдоров ауданы елді мекендері
Анатолий Федорович Стецюк - Социалистік Еңбек Ері (1966), ауыл шаруашылығының озаты, механизатор, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты(1977). 7 қазанда 1936 жылы Украинаның Черкассы облысы, Жашковский ауданы Бузовка ауылында туған.  Еңбек жолдары   1959 жылдан Көкшетау облысы, Қызылту ауданының (қазіргі Уәлиханов ауданы)  "Озерный" совхозында тракторшы-комбайншы болып жұмыс істеді.  1965 жылдан КОКП мүшесі болды.  1981-1983 жылдары К-701 тракторымен орта есеппен 3620 эталондық га жыртты.  Наградалары   Ленин ордені  Октябрь революциясы ордені  Еңбек Қызыл Ту ордені  Социалистік Еңбек Ері(1966)  Халықтар достығы ордені  "Құрмет Белгісі" ордені  Дереккөздер   Социалистік еңбек ерлері
Антигона () — Ежелгі грек мифологиясындағы Фива патшасы Эдиптің қызы.   Соқыр әкесімен бірге өз еркімен айдауда болып, азап шеккен. Ол өлгеннен кейін еліне келеді де, Фиваға қарсы қару  көтерген бауыры Полиниктің сүйегін рұқсатсыз жерлейді. Сол үшін патша оны мазардағы сардабаға тірідей салып, бекітіп тастайды. Сонда Антигона өзін-өзі өлтіреді .  Ата-анасына деген сүйіспеншіліктің шыңы, қайырымдылық пен қажырлылықтың үлгісі болған Антигонаның тағдырына Софокл өзінің  ең таңдаулы  трагедиялық шығармасын арнаған.  Астрономия  Антигонаның құрметіне 1873 жылы ашылған ірі астероидты атаған - (129) Антигона.  Дереккөздер   Ежелгі грек мифологиясы
Эбро ()  — Испания ауданы, Кастилия және Леон автономдік бірлестігіндегі, Бургос  провинциясының құрамына кіреді.  Муниципалитеттер    Ахарте  Альтабле  Амеюго  Аньястро  Арайко  Арана  Арментия  Аррьета  Аюэлас  Аскарса  Бардаури  Байяс (Бургос)  Бухедо  Бургета  Дордонис  Энсио  Грандиваль  Гинисио  Эррера  Ирсио  Ла-Пуэбла-де-Аргансон  Мараури  Меана  Месанса  Миранда-де-Эбро  Монтаньяна  Мораса  Морияна  Москардор-де-Тревиньо  Муэргас  Обаренес  Обекури  Очате  Осилья-и-Ладрера  Огета  Орон  Осана  Панкорбо  Пангва  Париса  Педрусо  Портилья  Сахуэла  Самияно  Сан-Мартин-де-Гальварин  Сан-Мартин-де-Сар  Сан-Мигель (Бургос)  Санта-Гадеа-дель-Сид  Сасета  Сусана  Тернеро  Торре  Ускияно  Вальуэрканес  Вальверде-де-Миранда  Вильянуэва-Сопортилья  Бургос аудандары
Математик — ғалым, өзінің ғылыми-зерттеу жұмыстарын негізінен математикаға: сандар теориясына, топологияға, абстрактті алгебраға, функционалдық талдауға және т.б. арнайды. Математиктер сирек жағдайда экономиканың, химияның және информатиканың проблемалаларымен айналысады.  Марапаттар мен сыйлықтар  Математиктерге тағайындалатын ең беделді сыйлық ретінде Филдс сыйлығы ұсынылады. Математиктерге Нобель сыйлығы берілмейді. 2002 жылдан бастап математика саласындағы көрнекті жетістіктері үшін Абель сыйлығы беріледі.  Түсініктемелер     Әйгілі математиктер мен статиктердің тізімі   Математиктер Математика
Құс тұмсығы - жоғарғы және төменгі жақ сүйектердің ұзарып өсуінен пайда болған мүше.   Сыртқы мүйіз қабықпен қапталған. Өмір бойы өсетін мүйіз қабық үнемі мүжіліп тозады және белгілі маусымда түлеп түседі (құр). Құс ұрығы тұмсығының үстіңгі жағында өткір өсінді пайда болады да, балапан жұмыртқаны осы өсінді көмегімен жарып шығады. Құс тұмсығының пішіні, мөлшері құстың тіршілік жағдайына байланысты (жемін ұстауға, жеуге, ін қазуға, ағаш тесуге, кеміруге, ұя салуға, қауырсынын тазартуға т.б.) әр қилы болады. Жыртқыш құстар тұмсығы мықты, шомбал және өткір, ал ағаш қабығы астындағы жәндіктермен қоректенетін құстар тұмсығы ұзын, өткір келеді.  Дереккөздер  Орнитология Биология
Фондю ( – ерітілген) — швейцар халқының негізгі ұлттық тағамы.  Бұл тағамды дайындау үшін арнайы спиртовка үстіне бекітілген қызуға төзімді ыдыс және ұзын сапты шанышқы қажет. Фондю дайындау кезінде спиртовка үстіндегі ыдысқа бір жарым стақан құрғақ ақ шарап құйылып, жылытылып, үстіне салмағы екі есе көп (600 г) бір немесе екі түрлі үгітілген сыр салынады. Ерітілген сырға, қоюлату үшін шарапта ерітілген 3—4 шай қасық картоп ұнтағы қосылып, тамақтанушылардың нан кесегін шанышқымен шаншып, ыдыстағы көбіктенген тағамға малып алады. Фондю массасына әр түрлі татымдықтар мен дәмдеуіштер қосылады.  Дереккөздер  Тағамдар
Ақмырза (2007 ж. дейін — Тимофеевка) — Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы ауыл, Ақмырза ауылдық округі орталығы. Іргесі 1896 жылы қаланды.  Географиялық орны  Аудан орталығы — Ерейментау қаласының батысында 52 км-дей жерде, Ақмырза өзенінің сол жағалауында орналасқан.  Халқы  1999 жылы тұрғындар саны 867 адам (418 ер адам және 449 әйел адам) болса, 2009 жылы 740 адамды (374 ер адам және 366 әйел адам) құрады.  Орта мектеп, кітапхана, клуб, дәрігерлік пункт, наубайхана, диірмен, дүкендер бар. Ауылдан 3 км жерде Астана — Павлодар — Өскемен автомобиль жолы өтеді.  Ең жақын темір жол стансасы — Ерейментау (65 км).  Дереккөздер      Ерейментау ауданы елді мекендері
Соркөл – Шу өзенінің төменгі аңғарындағы көл.  Географиялық орны  Жамбыл облысы Сарысу ауданы Шығанақ ауылының солтүстік-батысында 15 км жерде орналасқан.  Гидрографикасы  Теңіз деңгейінен 340 м биіктікте жатыр. Аумағы 3,9 км2, ұзындығы 3 км, енді жері 1,9 км, жағалау бойының ұзындығы 9 км. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылып жатқан көл жағалауы жарлы, батысы біршама жазық келген. Мұнда батпақты сор жерлерінде қамыс шоғырлары кездеседі. Негізінен қар, жауын-шашын суларымен толысады. Жазда құрғап сорға айналады. Оңтүстігінде Тұздыарал қонысы жатыр. Алабы жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады.  Дереккөздер   Сарысу ауданы көлдері Шу су алабы
Аглаида Андреевна Любер (1900-1980). көмір петрографы, палинолог, Қарағанды бассейні көмірінің петрографиялық құрамың тұңғыш зерттеуші, геол.-минералогия ғылымдарының кандидаты (1937). Ленинград Мемлекеттік университетін бітірген (1926). 19311958 ж. Қарағанды бассейнінде зерттеу жүргізді. Мұнда Любер КСРО-да тұңғыш рет көмір қабаттарын петрографиялық құрамы және спора-тозаң комплекстері бойынша параллельдеу тәсілін жасады, тәсіл еліміздің басқа бассейндерінде кең қолдау тауып, Халықаралық геологиялық конгрестің 17-сессиясында мақұлданды (Мәскеу, 1937).  Дереккөздер  1900 жылы туғандар 1980 жылы қайтыс болғандар
Америкалық жайралар () - кеміргіштер тұқымдасынан.   Ұзындығы 64-103 см, құйрығы 1430 см, салмағы 18 кг. Денесінің үстіңгі жағы ұшы кертіктелген өткір инелермен ал бауыры қатты қылтанақпен қапталған. Аяқтары кейбір түрлерінің құйрықтары мықтап ұстауға икемделген.   Солтүстік және Оңтүстік Американың тропик және субтропикалық ормандарында 3 туыстың 11-12 түрі таралған. Ағашта және жерде жекелей тіршілік етеді. Тауда 2000 м биіктікке көтеріледі. Ағаш қуыстарын тау үңгірлерін жартас жарықшақтарын паналайды. Ымыртта және түнде белсенділік көрсетеді. Өсімдікжегіштер. Жылына бір рет 1-4 Тұқым береді. Кейде орман зиянкестеріне айналады. 1 түрі ХТҚО Қызыл кітабында.  Дереккөздер   Кеміргіштер Сүтқоректілер 1845 жылы зерттелген жануарлар
Шляхта ( - тұқым тек) — Орталық Еуропаның бірсыпыра елдерінде (оның ішінде Польшада, Литвада т.б.) үстемдік етуші феодалдық таптың негізгі бөлігінің атауы; дворяндар қауымымен бара-бар. Ол алғашқыда рыцарьлар қауымынан, ақсүйек феодалдардың төменгі тобынан құралды. Сословие ретінде 14-16 ғасырларда қалыптасты. Кейіннен ол құрамына ақсүйек феодалдардың жоғары тобы - магнаттар қосылды. 16-18 ғасырларда Поляк-литва мемлекетінде шляхта республикасының мемлекет құрылысы қалыптасты. 18 ғасырда Речь Посполита бөлінгеннен кейін шляхта үстемдік етуші ұлттық дворяндар қауымымен теңесті. Кейде "шляхта" термині чех жерлеріндегі ақсүйек феодалдардың сословиесіне  де қолданылады (жоғарғы Шляхта-пандар, төменгі-земандар).  Дереккөздер  Қазақ Совет Энциклопедиясы Литва тарихы Польша тарихы
Әскери-ғылыми жұмыс (Военно-научная работа) — (1985 жылдан бастап ғылыми жұмыс), әскери кадрлардың ұйымдастырушылық және шығармашылық кызметі. Ол қазіргі әскери ғылымды дамытуға және қарулы күштердің дайындалуы мен құрылымында әскери-ғылыми зерттеу нәтижелерін қолдануға бағытталған. Әскери-ғылыми жұмыстың негізгі нысаналары: әскери-ғылыми еңбектер, монографиялар, окулықтар, оқу құралдары, ғылыми баяндамалар, мақалалар, сондай-ақ жарғылар, нұскамалықтар жазу, әскери өнердің жаңа теориялык жағдайларын жаттығу барысында тексеру және зерттеу; ұрыстық және оперативтік дайындык тәжірибесін жинақтау. Әскери-ғылыми жұмысқа сондай-ақ диссертациялар жазып қорғау, әскери-ғылыми конференциялар, мәжілістер, семинарлар өткізу камтылады.  Дереккөздер  Әскери іс
Қалдыбаев Ахметсафа, ауылы Қалдыбайұлы (1892, Сарқант ауданы, Қарабөғет ауылы — 30.12.1973, Семей қ.) - діндар, имам. Әкесі Қалдыбай Бұхара, Хиуа, Самарқант медреселерінде білім алған. 1905 ж. баласы Ахметсафаны Ташкенттегі Әбілқасымхан деген молданың медресесіне оқуға береді. Қалдыбаев Бұл медреседе 7 жыл оқып, араб, парсы, түрік тілдерін меңтеріп шығады. Лепсі өңірінде бала оқытып, молдалық қызметте жүрген Қ. 1929-30 ж. қуғынға ұшырап, мал-мүлкі тәркіленіп, жер аударылады. 1945-54 ж. Лепсі станциясында еңбек етеді. 1954-73 ж. Семей қаласындағы "Таныбай" мешітінде имам-хатиб болды.  Дереккөздер
Мерланг — нәлім тұқымдас теңіз балығы. Ол Атлант мұхитының европалық жағалауында кездеседі. Салмағы 200—700 г. Еті ақ, дәмді; оны қуыруға және бұқтыруға болады. Ақжелкен салып бұқтырылған мерланг. Тазартылған балықты сары маймен майланған қаңылтыр табаға салады (немесе терең кастрюльге). Оған үгілген ақ желкен сеуіп, балық сорпасын құяды да, сірке суы мен тұз қосып, бір сағаттай бұқтырады. Содан кейін сорпасын азайтып құйын алады да, оған қаймақ қосып, қайнауына жеткізеді, сары майға қуырылған ұн қосып, балықтың үстіне алдын-ала дайындалған соус құнды да, тағы да 15—20 минут бұқтырады. Дастарқанға қайнатыл пісірілген картоп қосып береді. 500 г балыққа: ақ желкеннің 2 тамыры, 2 стакан сорпа, 100 г қаймақ, 2 ас қасық ұн, 1 ас қасық сірке суы, май, тұз керек.  Дереккөздер  Балықтар Аспаздық
Амман () — Иорданияның астанасы және ірі қалалардың бірі. Көне заманда Раббат-Аммон деп аталды.   Халық саны 2,5 миллион адам (2008 жылғы халық санағы бойынша). 1516 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяғына дейін Осман империясының құрамында болған. 13 ғасырда Аммон патшалығының астанасы болды.   Қала бірнеше рет қайталанған жер сілкінісінің салдарынан қираған болатын. Дегенмен 1887 жылы Оттоман сұлтан Дамаск пен Мединаны байланыстыратын теміржол торабын салғаннан кейін қала жақсы дамыды.   Оған қоса жыл сайын қажылыққа баратын мұсылмандардың және саудагерлердің жағдайын жақсартты.  Дереккөздер   Иордания қалалары Азия елордалары Амман Миллионер қалалар
Жанды — жансыздық категориясы — адамды қоршаған дүниенің жанды-жансыз болып бөлінуін білдіретін ұғымдық, синтаксистік семантикалық категория. Жанды — жансыздық категориясы тілдердің бәрінде бірдей емес.  Мысалы, орыс тілінде жанды категорияға тек тірі жанды (адам, жан-жануар) білдіретін зат есімдер (человек, кошка), жансыз категорияға тірі табиғатқа жататын зат есімдер (озеро, дерево, ручка) жатады. Ал қазақ тілінде жанды категория кім? деген сұраққа жауап беретін адамды не оның кәсібін білдіретін зат есімдер (әйел, бала, студент, малшы), жансыз категорияға адамнан басқа не? деген сұраққа жауап беретін жанды-жансыз зат есімдер (ит, сиыр, ағаш, су) жатады.  Дереккөздер  Лингвистика
Ірі ақжапырақ () – астралылар жататын көп жылдық өсімдік. Іле Алатауында, Шу-Іле тауларында кездеседі. Биіктігі 40 см-ге жетеді. Тамыры жуан, қалың түкті. Сабағы әдетте тік, сирек тармақталған. Жапырақтары қалың жасыл түсті, жұмыртқа пішінді, ірі, қатты, бүтін жиекті. Дегелек жапырағы қысқа сағағына жиналған. Себеті ірі, біреу ғана, ұзындығы 4 см; жапырақшалары көп, қандауыртікен тәрізді. Күлтесі алқызыл түсті, ұзындығы 3-4 см. Маусым-шілдеде гүлдеп, шілде-тамызда жеміс салады. Жемісі — дәнек, ұзындығы 7-9 мм; айдаршасы ақ түсті, ұзындығы 20 мм. Тұқымынан көбейеді. Сирек кездесетін, эндемик және реликт түр. Сәндік үшін өсіріледі. Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген.  Дереккөздер  Күрделігүлділер Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Манаши – Шығыс Каспий алабындағы өзен.  Географиялық орны  Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 42 км, жалпы ұзындығы 47 км болатын 4 саласы бар. Ірісі - Ақсай.  Бастауы  Бастауын Манашисор сорының солтүстік-батысынан алып, Өліқолтық сорына құяды.  Гидрологиясы  Жоғарғы арнасының жағалау биіктігі 18 м-ге жететін жарқабақты кемерлі, орта ағысында жарлауытты, одан төменде биіктігі 15 м кемерлі-жарқабақты келген. Арнасында жыл бойы су болады. Негізінен жер асты суымен толығады. Суы ащы. Бастау маңында Борқұдық құдығы, одан төменде Көгел тауы орналасқан.  Дереккөздер     Бейнеу ауданы өзендері Каспий теңізі
Сулкан-Ега — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ  жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таут-Ях өзенінің сол жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін . Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 13011100212115200050277  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115205027  Су алабының коды — 13.01.11.002  ГЗ томының нөмірі — 15  ГЗ бойынша шығарылуы — 2  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Обляго — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Текос өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кубань су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Қара теңіз су алабының өзендері Пшада Дедеркай өзенінің шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Қаратеңіз су алабындағы өзендер.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 06030000212109100000241  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 109100024  Су алабының коды — 06.03.00.002  ГЗ томының нөмірі — 09  ГЗ бойынша шығарылуы — 1  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Краснодар өлкесі өзендері
Летняя — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вадюга өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03020300312103000035077  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103003507  Су алабының коды — 03.02.03.003  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Архангельск облысы өзендері