henrygagnier/kazakh-ocr huggingface dataset:
Альбервиль (, кейде Альбертвиль деп аталанады) — Францияның Рона — Альпі аймағының Савойя департаментіндегі 1836 жылы Изер өзенінің жағалауында құрылған қала.  Қала халқының саны 1999 жылы 17,3 мың адамды құрды.   Альбервиль — әйгілі қысқы курорт. 1992 жылы қалада қысқы Олимпиада ойындары өткізілген.  Бауырлас қалалары    Винненден (), Баден-Вюртемберг, Германия   Сен-Адели, Квебек, Канада  Сыртқы сілтемелер   Альбервиль қаласының сайты   Қысқы Олимпиада астаналары
Заһира Ержанова (1926, Шиелі кенті) – еңбек ардагері. Социалистік Еңбек Ері (1958), Қазақ КСР-іне еңбек сіңірген ауыл шаруашылық қызметкері (1974).   Зейнеткерлікке шыққанға дейін туған ауылында күріш звеносының жетекшісі болып еңбек етті. КСРО, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды (1962). Ленин орденімен, Құрмет грамоталарымен марапатталған.  Дереккөздер   1926 жылы туғандар Шиеліде туғандар Социалистік еңбек ерлері КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Ленин орденінің иегерлері
Спартак — Батыс Қазақстан облысы  Бәйтерек ауданы, Январцев ауылдық округі құрамындағы ауыл.  Географиялық орны  Аудан орталығы – Перемётное ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 89 км-дей жерде, Быковка өзенінің Жайыққа құяр сағасында орналасқан.  Халқы  1999 жылы тұрғындар саны 174 адам (87 ер адам және 87 әйел адам) болса, 2009 жылы 109 адамды (54 ер адам және 55 әйел адам) құрады.  Ауыл көшелері   Коммунаров көшесі  Мирная көшесі  Октябрьская көшесі  Речная көшесі  Целинная көшесі  Центральная көшесі  Дереккөздер   Бәйтерек ауданы елді мекендері
Айырқом - ат жауырынын қажамайтын етіп жасаған ер түрі. Жауыр болғанда айырқом  салынады. Негізінен жауыр аттарға ерттелетін, қапталдығындағы киізін қалың етіп салатын ердің бұл түрін Талас өңіріндегі қазақтар желцом ер атаса, Көкшетауда бір салар, Ақмолада айыр ер, Алматы өңірінде жалпоз деп аталады. Қос өркешті түйеге салынатын кәркиденді де айырқом деп атаған.  Дереккөздер   Мәдениет Терминология
Энрике Листер (; 1907 жыл 21 сәуір, Ла-Корунья — 1994 жыл 8 желтоқсан, Мадрид) - испан жұмысшы қозғалысының қайраткері, Испания республикалық әскерінің командирі.  Еңбек жолы 1931 жылы Испания Коммунистік партиясына кірді. 1937 жылы ИКП ОК-нің, 1946 жылы оның Саяси бюросының, 1960 жылдан Атқару комитетінің мүшесі. 1936-1939 жылдары Республикалық әскерде бөлімшелер мен құрамалар басқарды. Ол Бүкіл дүние жүзі Бейбітшілік кеңесінің мүшесі болды.
Сауда психологиясы — саудаға қатысатын адамдардың жан дүниесін, мұқтаждығын, қызығуын, мақсаттарын зерттейтін психология ғылымының жаңа саласы. Бұл сала бойынша әрбір елдің саяси-экономикалық және мәдени-материалдық қажеттіліктерін өтеу мақсаттарына қарай дамыту шаралары белгіленеді. Бұған қоса жарнамалардың психологиялық ықпалы, адамдарға қызмет көрсетудің факторлары қарастырылады.  Дереккөздер  Жантану Медицина
Хильдегард фон Бинген  (; 1098-1178) - неміс монах әйел, Рейн өзенінің алабында орналасқан монастырьде қызмет еткен. Дәрігер және натурфилософ, мистикалық, ортағасырлық схолостикасының өкілі. Сезіну қабілетінмен ойлаудың өзінің табиғатты қарастырғанда үлкен өзгерістерді сезінген.  Дереккөздер  1098 жылы туғандар 1178 жылы қайтыс болғандар  Германия тұлғалары Германия жазушылары Германия философтары Ортағасырлар
Павлов ауылдық округі – Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданындағы әкімшілік бірлік.  Әкімшілік құрамы  Құрамына Павловка,  Апановка, Евгеновка ауылдары кіреді. Орталығы – Павловка ауылы.  Тарихы  2013 жылы таратылған Нелюбин ауылдық округі қосылды. 2017 жылы Барсуковка, Нелюбинка ауылдары таратылды. 2019 жылы Евгенов ауылы қосылды. 2021 жылы Қоржынкөл ауылы таратылды.  Халқы  2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2096 адамды құрады.  Дереккөздер   Бейімбет Майлин ауданы ауылдық округтері
Қазақстан:   Ленин – Қостанай облысы Қарасу ауданындағы ауыл.  Ленин – Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл.  Ленино – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл.  Ленино – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы Абат ауылының бұрынғы атауы.  Ленино – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы Бике ауылының бұрынғы атауы.  Ленино – Шымкент қаласындағы шағын аудан.  Башқұрстан:   Ленино — Башқұртстанның Чекмагушев ауданындағы ауыл.
Әуе шабулынан қорғану кемесі () — басты қаруы басқарылатын зениттік ракета мен зенитті артиллерия болып табынатын ұрыс кемесі. Әуе шабулынан қорғану кемесі  әуе нысаналарын жоюға және басқа кемелерді сенімді түрде тасалауға, қорғауға, сондай-ақ әуе қарсыластарынан әскери-теңіз базасын қорғауға арналады. Әуе шабулынан қорғану кемесіңде нысананы іздеп табатын радиотехникалық және зениттік ракеталарды бағыттайтын құралдар болады.  Дереккөздер  Кемелер Әскери-теңіз флоты
Психикалық бейімделмелушілік - баланың не жеткіншектің жыныстық-жастық және жеке-психолог. Ерекшеліктерімен байланысты психикалық жағдайы. Психикалық бейімделмелушілік балаларды тәрбиелеуді күрделендіріп, жеке иед. қарым-қатынасты, кей жағдайда жалпы білім беру және оқу-тәрбие мекемелерінде жүзеге асырылатын арнайы психолог.-пед. тұзету бағдарламаларын талап етеді.  Дереккөздер  Педагогика Терминология
Ыдрыс Қожағалиев (1931-1991, Атырау облысы). Доссордың 19-РУ-ын бітірген (1947). 1947- 1959 жылдары - Мұнайлы мұнай кәсіпшілігінің слесарьі, тракторисі. 1959-1965 жылдары - Батыс Қазақстан геологиялық басқармасының Құлсары бұрғылау кеңсесінде бұрғылау қондырғыларының машинисті. 1965-1986 жылдары - Прорва бұрғылау учаскесінің механигі, Мартыши, Пустынный бұрғылау учаскелерінің аға механигі, Прорва бұрғылау кеңсесінде аға инженер, механик, технолог, машинист-дизелші. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталган.  Дереккөздер  Қазақстан мұнайшылары Тұлғалар
Аз зерттелген, сирек кездесетін,табиғатты әшекейлейтін түр.Алтайдың бірнеше жерінені.Барнаул, Өскемен, Жаңа Бұқтырма, Рахман бұлақтары,Қалбы жотасы, Шығыс Қазақстан облысының Ұлан және Алтай аудандарынан табылған. Бәлкім, орман түрі. Қоңыздар жаз бойы кездеседі. Түрдің кездескен жерінде қорық немесе қорықшалар ұйымдастыру қажет. Мысалы, Рахман бұлақтары маңында ұстауға тыйым салу керек.  Дереккөздер Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас.  Қатты қанаттылар
Малдың өсімталдығы - малдың төл беру қабілеттілігі. Әр мал түлігінің  өсімталдығы әр түрлі болады. Оған малдың жыныстық жетілуі мен буаздығының мерзімі, туған төлінің саны ықпал етеді. Мысалы, түйе екі жылда бір рет әдетте, жалқы табады, шошқа жылына екі рет тұқымына қарай 10-15, тіпті 20-30 торайдан туады. Малдың өсімталдығы мал тұқымына, күтіміне, сыртқы табиғи ортаға, тегіне байланысты өзгереді. Малдың өсімталдығын мал тұқымын асылдандыру арқылы арттыруға болады.  Дереккөздер   Мал шаруашылығы
Атмосфераның өзіндік жарқырауы — планетаның атмосферасы шығаратын өте әлсіз жарық шығаруы. Жер шарында орын алатын бұл феномен түнгі аспанды жұлдыздар мен Жердің ар жағындағы Күннің жарығын есептемегенде де толығымен қараңғы көруге мұрсат бермейді.  Аспанның жарқырауы күндізгі уақытта түнгіге қарағанда 1000 есе артық, бірақ бұл феноменді зерттеуге оның жарығы Күннің жарығында көрінбейтіні қиындық тудырып отыр.  Дереккөздер  Тағы қараңыз   Астрономия  Жер (ғаламшар)  Атмосфера  Астрономия Атмосфера Жарық Ғарыш
Панджабтықтар (пенжабтықтар) - географиялық және тарихи Пенджаб аймағының негізгі тұрғындары (қазіргі Үндістан жеріндегі штат, Пакистандағы провинция). Жалпы саны 37 миллион адам. Көпшілігі панджаб, қалғандары хинди (Үндістандағылары) ленди (лахнда) диалектісінде және урду (Пакистандағылары) тілдерінде сөйлейді. Дінге сенушілері - Үндістандағылары сикхлар немесе индуистер, Пакистандағылары - мұсылмандар.  Шаруашылығы Панджабтықтар негізінен егіншілікпен, дамыған тоқымашылықпен, көзешілікпен, кілем тоқу және ағаш ою кәсібімен айналысады.  Дереккөздер  Үндістан этникалық топтары
Намсараев Хоца Намсараевич- бурят -совет жазушысы. Бурят совет әдебиетінің негізін салушылардың бірі. 1925 жылдан КОКП мүшесі. Кедей шаруа отбасында туған. Ауыл мұғалімінен монғолша хат таныған. Қазан революциясы орнағаннан кейін орыс тілін үйреніп , орыс әдебиеті классиктерінің шығармаларымен танысты. Намсараевтің әдебиет майданына араласуы 1919 жылдан басталды. Намсараев шығармалары туған халқының азапты өткені мен Совет өкіметін орнату жолындағы қаһармандық күресі , еңбектегі ерлік істерін бейнелеуге арналған.
Песков Анатолий Викторович (5.06.1938 Алм. қ-сы.), шаңғыдан СШ-і, көгалдағы хоккейден ҚазКСР-інің ЕССШ-і (1983). Жаттықтырушылық қызметті Өскеменде "Алтай"-"Торпедо" спорт клубында бастады. Респ- лық спорт комитетінде спорт ойындары бөлімінің бастығы, Қазақстан бойынша КСРО спорт комитетінің жаттықтырушысы, ҚазКСР-і құрама командасының бастығы болып қызмет атқарды.  Дереккөздер    Алфавит бойынша шайбалы хоккейшілер КСРО шайбалы хоккейшілері Торпедо Өскемен ХК хоккейшілері Алфавит бойынша шаңғышылар КСРО шаңғышылары
Ескіжол – Жетісу Алатауындағы асу.  Географиялық орны  Қазақстан (Жетісу облысы Алакөл ауданы) мен Қытай шекарсы аралығында. Алакөл және Ебінұр көлдері аралығында орналасқан. Аласарып келген екі тармағының бірі Сарықора тауына ұласады.  Жер бедері  Абсолюттік биіктігі 2411 метр. Асудың солтүстік беткейі тік жар, шатқалдармен тілімденген. Оңтүстік беткейі көлбеу келген. Жергілікті халық Ескіжолдыды ерте заманнан пайдаланады.  Дереккөздер   Жетісу облысы асулары Қытай асулары Жетісу Алатауы
Кері теппейтін артиллерия (Безоткатная артиллерия) — кері теппейтін зеңбіректерден тұратын әскери артиллерия. Ол танк және басқа сауытты нысаналарды жоюға арналады. Кері теппейтін артиллерия мотоатқыштар (мотожаяу әскер, жаяу әскер), авиадесант бөлімшелер және құрамалар құрамына кіріп, олардың ұрыс сапында әрекет жасайды. Кері теппейтін артиллерия үшін атыс позициялары қапталдан тікелей көздеумен ұрыс жүргізуді есепке ала отырып, танк шабуылы қаупі бар бағыттарда таңдалынады.  Дереккөздер  Әскери іс
Ерғалиев Ахмет (19.10.1951 ж. т., Ресей, Орынбор облысы, Елек ауданы) — суретші, Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі (1992). 1968 ж. Шыңғырлау орта мектебін, 1984 ж. Алматы көркемсурет учулищещесін бітірген. 1972-81 ж. аралығында автобазада безендіруші-суретші болған. 1985 жылдан Орал қ-нда суретші, бірнеше монументалды-декоративтік жұмыстардың авторы. Жұмыстары респ. көрмелерге қойылған.  Дереккөздер  1951 жылы туғандар
Мирное — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Макаров ауылдық округі құрамындағы ауыл.  Географиялық орны  Аудан орталығы – Перемётное ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 48 км-дей жерде, Шаған өзенінің жағасында орналасқан.  Халқы  1999 жылы тұрғындар саны 271 адам (133 ер адам және 138 әйел адам) болса, 2009 жылы 204 адамды (101 ер адам және 103 әйел адам) құрады.  Дереккөздер   Бәйтерек ауданы елді мекендері
Жұлдыз ядросы — жұлдыздың ортасында орналасқан және оның жануын қамтамасыз ететін бөлігі, мұнда термоядролық реакциялар жүреді.  Бұл — жұлдыздың ең ыстық бөлігі. Ядроның температурасы кем дегенде 10 миллион Кельвин болу керек, себебі тек осы деңгейден бастап термоядролық реакциялар жүре алады.  Ядрода түзілген энергия жұлдыздағы аралық аймақтардан өтіп, сырттағы фотосферадан жарық түрінде ғарышқа тарайды.  Дереккөздер   Жұлдыз астрономиясы
Теңіз Геодезиясы – геодезия ның теңіздегі ғылыми және қолданбалы геодезиялық міндеттерін шешетін саласы. Негізгі ғылыми мақсаты – жер бедерінің пішінін және теңіздер мен мұхиттардың гравитациялық өрісін анықтау. Қолданбалы геодезиялық шаралар теңіздегі табиғи ресурстарды барлау және пайдалану, гидротехникалық құрылыс салу, геодезиялық байланыстыру және картографиялау, түсірулермен байланысты.  Дереккөздер Қазақстан үлттық энциклопедиясы  Сыртқы сілтемелер: Геодезия  География
Ақын Қалқа ауылы (2010 жылға дейін — Мұқыры) — Жетісу облысы Көксу ауданындағы ауыл, Мұқыры ауылдық округі орталығы.  Географиялық орны  Аудан орталығы — Балпық би ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде.  Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 2471 адам (1218 ер адам және 1253 әйел адам) болса, 2009 жылы 2777 адамды (1391 ер адам және 1386 әйел адам) құрады.  Дереккөздер   Көксу ауданы елді мекендері
Армияның артиллериялық тобы (ААТ) — операцияда армияның негізгі топтарының мүддесінде тапсырмалар орындауға, қарсыластың ядролық шабуыл құралдарымен және артиллериясымен күресуге, оның резервтерін, басқару пункттерін және баска да маңызды нысаналарын жоюға, негізгі бағыттағы 1-эшелон артиллериясы мен дивизиясының атысын күшейтуге арналған. Негізгі бағыттағы 1-эшелон дивизия саны бойынша кішірек топтарға бөлінуі мүмкін.  Дереккөздер  Әскери іс
Жатыр түсуі — Жатырдың түгелдей қынаптан шығуы. Ол жамбас қуысындағы Жатырмен байланысқан сіңірлер мен еттердің босаңсуынан, жыртылуынан, әйелдің қатты жүдеуінен, ауыр жүк көтеруінен, т.б. пайда болады. Жатыр жартылай немесе түгелімен түсуі мүмкін. Бұл көбінесе 50-ден асқан әйелдерде кездеседі. Жатыр төмен түскенде, әйелдің белі сыздап ауырады, ас қорыту процесі, кіші және үлкен дәретінің жүруі бұзылады, бірақ етеккірдің келу мерзімінде өзгеріс болмайды.  Сілтеме Қазақ энциклопедиясы   Биология
Йабо — Батыс Африкадағы хауса тілдерінің поэзиясының жанры, мақтау өлеңдері, ырыми салттарды өткеру кезінде орындалған (мәселен, үйлену, ат қою, аруақ шақыру ғұрыптарына байланысты т.б.). Алайда "мал табуды" көздеген ақындар жанына бір топ шәкіртін ертіп алып, ел аралап жүріп, мақтау өлеңдерін кез-келген уақытта орындай берген. Ақындар бастап, шәкірттер әрбір 15-20 шумақ сайын қайырмасын қосып, соңынан ақы, сый сұрайтын болған. Йабоға негізінен адресатты мақтау, мақтаған адамынан сыйлық сұрау тән.  Дереккөздер
Цитадель ( — шағын қала) —   қорғанның бекініс құрылыстармен қоршалған орталық бөлігі. Ортағасырлық қалалардың ішінен тұрғызылатын бекініс құрылысы. Әдетте қамал қабырғаның ішінде орналасқан билеуші сарайы, әкімілік және діни ғимараттар осы цитадельдің ортаңғы өзегін құрайды.   Ауыспалы мағынасында — тірек, кіндік, негізгі табан тірер орын.  Байырғы қалалардың ішінен тұрғызылатын бекініс құрылысы.  Дереккөздер   Инженерлік қоршаулар Бекініс құрылыстары
Мұздық тасқыны - таудағы мұздың, қиыршық мұз бен қардың еруінен және мұздық ішіндегі қуыстар мен мұздықтық-бөгеттік көлдерді мұздық суының бұзуынан пайда болған өзен тасқыны. Су тасқындары тәулік ішкі, ауа райылық және маусымдық болуы мүмкін. Бұл тасқындардың әсерінен мұздықтық өзендер шілде мен қыркүйекте, ал қармен қоректенетін өзендер наурыз, маусым айларында тасиды да үлкен мұздық жамылғыларының дамуына, сондай-ақ дүниежүзілік мұхиттағы қалқыма мұз ауданының күрт кеңеюіне әсер еткен ұзақтылығы әр түрлі суық кезеңдер бірнеше рет қайталанған көрінеді.  Дереккөздер  Гидрология
Сулардың генетикалың тектүрлері. Тегі жағынан бір-бірімен ұқсас суларды біріктіретін жерасты суларының тектүрлері: кең таралған экзотекті сулар (жоғарыдан төмен ңарай бағытталған), бұлар түзілімтекті және сіңбетекті болып екіге бөлінеді. Метаморфотекті және магмотекті суларға жіктелетін нашар таралған экзотекті сулар (төменнен жоғары қарай бағытталған).  Дереккөздер  Мұнай және газ геологиясы Терминология
Саяси авантюризм - саясатта, билік жүргізуде және т.с.с. белгілі бір мақсат-мүддеге жету үшін күдікті, шүбәлі жолмен оңай олжа іздеушілік. Әдетте, мүндай саясат елдің қоғамдық-саяси жағдайын шиеленістіріп, адамдардың, халықтардың тағдырына ауыр зардабын тигізуі мүмкін. Саяси авантюризм өтпелі кезеңді басынан кеші- руші қоғам үшін өте қауіпті. Себебі оның субъектілерінің қызметі қоғам мен мемлекетті біріктірудің орнына ыдыратады.  Дереккөздер  Саясат
Бергман ережесі - температураның өзгеруіне байланысты жылықанды жануарлардың (құстар, сүтқоректілер) дене мөлшері өзгеретін заңдылығы. Бергман ережесі бойынша бір түрге жататын жеке жануарлардың немесе жеке топтарының суық аймақтарда тіршілік ететіндерінің дене мөлшері жылы аймақтарда таралған  топтарынан ірі болады, яғни ендіктер артқан сайын жануарлар да ірілене түседі. Осы ережені 1847 жылы неміс ғалымы К. Бергман (1814-1865) ашқан.  Дереккөздер  Биологиялық заңдар
Аралтөбе – Алматы облысы Кербұлақ, Қаратал және Көксу аудандары тұрғындарының жаз айларында пайдаланатын жайлауы.   Жайлаудың ауданы 150 мың га, ұзындығы 84 км, ені 18 км. Солт-нде Ескелді ауданымен, шығысында Шағанмен, оңтүстігінде Панфилов ауданымен шектеседі. А. жайлауы арқылы Көксу, Кескентерек, Көктал өзендері ағып өтеді. Жайлаудың шөбі шүйгін, дәнді шабындық өсімдіктер өседі.  Дереккөздер   Жайлаулар Кербұлақ ауданы географиясы Қаратал ауданы географиясы Көксу ауданы географиясы
Рокировка — армияның бірінші эшелонындағы әскерді майданның басқа бөлігіне орналастыру қажет болған жағдайда, майдан шебіне қайта топтастыру. Рокировканың мәні көрші бөлімдер (қурамалар) алабын кеңейту, көршілерімен алмастыру жолымен бөлімдерді майданнан алып шығып, майданмен қатар түрде қанталдай ілгерілей алатындай етіп тылға қарай бұру; осы міндетті жаңа аудандарға шыға отырып орындау.  Дереккөздер  Әскери іс
Бағдарлама қызықтылығы мен кейіпкер бейнесі – бар қырынан ашылуында операторлық топтың орны ерекше. Оператор камера көзіне ілінгенді талғаусыз түсіре берсе, оның аудиторияға берері де аз болмақ. Оған монтаж кезіндегі ретсіздік пен жүйесіздік қосылса, көрерменге берері шамалы. Автор ойының мәнділігі көрерменнің ойын оятса, өзіне жүктелген міндет пен уақыт үдесінен шыққан болады. Керісінше, көрермен оны немқұрайлы қабылдап, әсері төмен болса, онда бүл теледидар қабырғасынан ұзап шыға алмаған қажетсіз әрі арзанқол дүние болып шығады.  Дереккөздер   Журналистика Бұқаралық ақпарат құралдары
Балабөген  – Сырдария алабындағы Бөген өзенінің саласы.  Географиялық орны  Түркістан облысы Бәйдібек ауданы жерімен ағады.  Бастауы  Қаратаудың оңтүстік беткейінен басталып, Бәйдібек ауданы Ақбастау ауылының батысындағы Үлкен Бөген (Қаттыбөген) өзенімен  қосылып, Бөген өзеніне құяды.  Гидрологиясы  Ұзындығы 70 км, су жиналатын алабы 366 км2. Арнасы тар, ағысы қатты. Көктемде өзен деңгейі қар суымен 30 – 35 күндей көтеріледі. Суы егіс, бау-бақша суғаруға пайдаланылады.  Дереккөздер   Бәйдібек ауданы өзендері Сырдария су алабы
Ведяшева Ольга Викторовна (05.01.1970, Пермь облысы, РФ) ХДШС-і. Респ- ның әлденеше мәрте және Азия ойындарының (1994, 1997) КСРО-ның (1992) ч-ны. 1994 ж. Лиллехаммерде (Норв.) өткен қысқы О.о-дарға қатысты. 1988- 97 жылдардың арасында Ә. кубогіне қатысып келді. Ж-сы: Д.Боғысбаев.  Дереккөздер    Алфавит бойынша тау шаңғышылары Ресей тау шаңғышылары Қазақстан тау шаңғышылары Тау шаңғысынан Азия ойындары чемпиондары Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары
Жұмыс уақытының балансы —  жұмыс күні барысында орындалған жұмыстар құрамына кеткен уақыттың барлық қосындысын жұмыс уақытының үзақтығымен салыстырып оны қандай дәрежеде тиімді пайдаланғанын анықтау. Жалпы жұмыс кұрамына кіретін көмекші, дайындық және аяқтау жұмыстарының уақытын мүмкіндігінше қысқартып, негізгі жұмыстың сыбағалы уақытын ұзартуға тырысқан жөн. Сонда жұмыс уақытының тепе-теңдігі анағұрлым тиімді болады. .  Дереккөздер   Физика  Терминология  Металлургия  Тау-кен ісі  Химия
Аумақтық рекреациялық жүйе — өзара байланыстағы жүйешіктерден (табиғи және мәдени кешендер, демалушыларға кызмет көрсететін техникалық имараттар, басқару органдары мен демалушылар) тұратын, функциялық және аумақтық тұтастығымен сипатталатын әлеуметтік геожуйе. Аумақтық рекреациялық жүйе — рекреациялық шаруашылықты ұйымдастырудың негізгі нысаны, рекреациялық географияның зерттейтін пәні. Аумақтық рекреациялық жүйені экономикалық және физикалық география, халық географиясы, климатология және тағы да басқалары зерттейді.  Дереккөздер  География және геодезия
Елді мекендер:  Қазақстан:   Екатериновка – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.  Екатериновка – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл.  Башқұртстан:   Екатериновка – Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Анн ауылдық кеңесіне жатады.  Екатериновка – Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Бажен ауылдық кеңесіне жатады.  Өзен:   Екатериновка – Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Шөгінді тау жыныстарының гранулометриясы (гранулометрлгк қүрамы) - шөгінді жыныстар кұрайтын әртүрлі көлемдегі түйіршіктер мөлшерін өлшеу.   Түйіртпекті жыныстардың гранулометрлік құрамы оларды жіктеу кағидасының негізгі рөлін атқарады. Бұл тұрғыдан түйіртпекті жыныстар псефттер, псаммиттер, алевриттер (к,ұмайттар) және пелиттер болып төрт түрге бөлінеді.  Дереккөздер   Геология   Геофизика   География
Тан әулеті (18 маусым 618 — 4 маусым 907, , Танчао) — Ли Юанеммен құрылған Қытайдың императорлық әулеті. Оның баласы, Ли Шиминь императоры, дихандардың көтерілістерінбасқаннан кейін озық, ілгерінді саясат жүргізе бастады.  Тан әулетінің кезеңі Қытай тарихында елдің құдіреттілігінің заманы болып саналады. Дәл осы кезде Қытай дамуында басқа елдерден озып кеткен.  Тан әулетінің императорлары  Галерея  Дереккөздер   Әулеттер Қытай императорлары
Орыс ұлтық-мәдени орталығы, Талдыкорған қаласында 1998 ж. құрылған. Орталықтың бағдарламасында орыс халқының салт-дәстүрін, тілін, мәдениетін дамытып, сақтау көзделген. Басты мақсаты — қоғамдағы рухани жарасымдылықты насихаттап, жалпы адамзаттық құндынықты дәріптеу, әлеуметтік тұрақтылық пен ұлтаралық татулықты сақтау. Орталық жанынан "Ардагерлер хоры" атты ансамбль құрылған. Облыста орыс ұлтының 340 мыңнан аса өкілдері тұрады.  Дереккөздер
Коллатеральды шоқ - бүйірлік шоқ, өсімдік тапшықтарынан өтетін ауырлық. Ол бір-бірімен бір жақта бүйірлік жанасатын ксилемнен және флоэмнен тұрады. Егер флоэма және ксилема арасында камбий болса, онда шоқ ашық деп аталады, (екібойлық және ашық тұқымды өсімдіктерде), егер камбий болмаса, онда жабық, (бір бойлықтардың сабақтарында және көптеген өсімдіктер жапырақтарында). Жабық К.ш. ашықтардан айырмашылығы, олар екінші өскінді жуандығына бермейді.  Дереккөздер   Биология
Горбуново — Батыс Қазақстан облысының Бәйтерек ауданы, Махамбет ауылдық округі құрамындағы ауыл.  Географиялық орны  Аудан орталығы – Перемётное ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде.  Халқы  1999 жылы тұрғындар саны 247 адам (124 ер адам және 123 әйел адам) болса, 2009 жылы 123 адамды (58 ер адам және 65 әйел адам) құрады.  Ауыл көшелері   Колхозная көшесі  Минская көшесі  Набережная көшесі  Тюленин көшесі  Центральная көшесі  Дереккөздер   Бәйтерек ауданы елді мекендері
Шағыр — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Кішіқұм ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.  Географиялық орны  Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 90 км-дей жерде.  Халқы  1999 жылы тұрғындар саны 77 адам (44 ер адам және 33 әйел адам) болса, 2009 жылы 53 адамды (29 ер адам және 24 әйел адам) құрады.  Дереккөздер   Шалқар ауданының таратылған елді мекендері Қазақстан темір жол айрықтары
Артиллериялық құрал-саймандық барлау — әр түрлі табу және өлшеу аспаптары аркылы жүргізілетін артиллериялық барлаудың құрамдас бөлігі.  Қарсылас орналасқан объектілердің (нысана) координаттарын анықтап, өз артиллериясының атысын қамтамасыз етеді, сондай-ақ фотограмметриялық жұмыстар өткізеді.  Артилерийская инструментальная разведка (АИР) оптикалық, дыбыстық, радиолокациялық және радиотехникалық барлау болып бөлінеді. Осыған сәйкес жүргізетін бөлімшелер тағайындалады.  Тағы қараңыз Артиллерия  Дереккөздер  Әскери іс
Өткелек - малды жеке-жеке өткізу үшін ағаштан жасалған тар жол.   Мұны ат қора, қой қора жанынан не жайылымда орнатады. Бұл малды санау, бонитировка жүргізу, қойды креолинге тоғыту үшін пайдаланылады. Өткелек үш бұрышты шағын қашадан тұрады.   Өткелектің мөлшері жылқы мен сиы үшін ұзындығы 2-3 метр, ені 70-100 см, қой үшін 6-8 метр, ені 40-45 см. Үш бұрышты қашадан малды аз-аздап бөліп, тар жол арқылы өткізеді, қажетті малды есік арқылы екінші қашаға өткізіп жібереді.  Қолданылған әдебиет Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,9 том,78 бет  Мал шаруашылығы
Ассимиляция және аккомодация - тұжырымдамалық кестелердін өзгеру әдістері. Пиаженің когнитивті даму сатысының терориясында маңыздысы мынада: әр саты концептуалды кесте деп аталып өз ойлау әдісіне ие. Оның даму үрдісінде өзгерістер пайда болып, келесі саты кестені толықтырып, жана тәжірибенің ассимиляциясы арқылы, немесе, егер кесте жаңа тәжірибеге толық көлемде жауап бере алмаса, түбегейлі өзгертуді бастан өткізсе, онда дағдылану (аккомодация) арқылы пайда болады.  Дереккөздер  Ғылым Саясат әлеуметтануы