henrygagnier/kazakh-ocr huggingface dataset:
Құрылымдық ұңғыма - геологиялық іздеу мақсаттарын геофизикалық әдістермен шешу мәселесі қиындықтар туғызғанда, бұл әдістер өте тиімсіз болған жағдайда, немесе экономикалық тұрғыдан қажетсіз болған жағдайда мұнай мен газға деген мүмкіндіктері бар жергілікті құрылымдармен және тұтқыштармен сипатталатын алқаптар өңірін анықтау және іздеу-барлау бұрғыларын дайындау мақсатында жасақталатын бұрғылау ұңғымасы. Құрылымдар мен тұтқыштарды тиянақты карталау мақсатында жүргізілген зерттеулер барысында құрылымдық ұңғымалар белгілі бір танымал горизонттарға (әдетте, 2000 м шамасындағы тереңдіктер) шейін бұрғыланады. Күрделі геологиялық жағдайлармен сипатталатын аймақтарда құрылымдық ұңғымалар әдетте геофизикалық әдістермен кешенді түрде жасақталады. Бұл жағдайда бұрғылау жұмыстары аймақтың құрылыс ерекшеліктері жайлы қосымша деректер алуға көмектеседі, яғни бұзылыстарды саралауға, геологиялық қимадағы үзілістерді тап басуға, тау жынысы қабаттарының геологиялық көнелігін анықтауға, олардың физикалық параметрлері жайлы деректер алуға, жоғарғы тіректі горизонттарды нақтылауға, өзге де құрылымдық-параметрлік ерекшеліктерді танып-білуге мүмкіндік береді.  Дереккөздер  Геология Мұнай және газ
Қайталама ұйқас — қазақ поэзиясында жиі кездесетін ұйқаста сан сөзді бір рет қайталап қолдану тәсілі. Көбінесе құрылысы жағынан ұқсас сөйлемдерді тізбектеу негізінде жасалады. Шығыс поэзиясында көп тараған редиф үлгісінен айырмасы, ол ұйқасқа қосарланып келсе, бұл ұйқастың ажырамас бөлшегі ретінде алынады. Мысалы:            Мұнар да мұнар, мұнар күн,           Бұлттан шыққан шұбар күн.           Буыршын мұзға тайған күн,            Бура атанға шөккен күн.           Бұлықсып жүрген ерлерден           Бұрынғы дәурен өткен күн.  Ұйқаста үнемі қайталанып келіп отыратын "күн" деген сөз өлеңдегі басты тақырыпты - Исатай өлген күн - қайғылы, мұнар күн деп ойды ширатып, өрістетіп, дамытып отырады. Базар жыраудың "Жиырма бес" деп аталатын жырында да осындай үлгі өте шебер пайдаланылған.             Екі ауылдың арасын            Қиқулатқан жиырма бес.            Бұғанақсыз асауды             Құр-құрлатқан жиырма бес.             Тыным таппай түн болса,            Сығалатып сыртынан,            Үй тыңдатқан жиырма бес,- деп басталған қырық шақты тармақты қамтитын өлеңнің аяғына дейін ұйқаста үнемі осылай "жиырма бес" деген сөз қайталанып отырады. Ұйқастың бұл түрі қазақ ақындарының шешендік өнегесін, өлең-жырларда сөйлемді өрнектеу шеберлігін таныта алады.  Дереккөздер   Қазақ фольклоры
Чесноковка — Ресейдегі өзен. Новосібір облысы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бердь өзенінің оң жағалауынан 62 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.  Су тізілімінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Барнаул қаласынан Чумыш өзенін қоспағанда, Новосибирск су торабына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су тізіліміндегі су нысанының коды — 13010200512115200005081  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115200508  Су алабының коды — 13.01.02.005  ГЗ томының нөмірі — 15  ГЗ бойынша шығарылуы — 2  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Новосібір облысы өзендері Алтай өлкесі өзендері Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Халықаралық құқықтық мойындау - халықаралық құқықта мемлекеттердің жаңа мемлекеттерді немесе үкіметтерді не басқа да субъектілерді олармен ресми немесе бейресми, толық немесе ішінара, тұрақты немесе уақытша қатынастар орнату мақсатымен мойындауы. Халықаралық құқық көбінесе мемлекеттің жаңа мемлекетпен дипломатиялық қатынастар орнату немесе оған келісім беру ниетін білдіу жолымен мойындалады. Халықаралық құқықтық мойындаудың алуан түрлері бар. Олар көтеріліске шыққан немесе соғысушы, жауласушы тараптың мемлекетін,үкіметін, ұлттық қозғалыс органдарын, қарсыласу органдарын мойындау. Нысанына қарай халықаралық құқықтық мойындау 2 ге бөлінеді: 1) Дәстүрлі түрде заң жүзінде мойындау, яғни түпкілікті ресми халықаралық құқықтық мойындау. Мұнда мойындаушы мемлекеттің мойындалатын тараппен толық көлемде дипломатиялық қатынастар орнатуға дайын екені айтылады. 2) Іс жүзінде Халықаралық құқықтық мойындау бұл да ресми сипатта болып келеді. Бірақ заң жүзінде мойындаудан саяси және экономикалық деңгейі мен көлемі шектеулі.  Дереккөздер   Қазақстан ұлттық энциклопедия. 9 том. Алматы, 2007.
Желіннің шығару өзектер жүйесі (выводящая система вымени) — бөлінген сүттің желіннен шығарылуы мен жиналуын қамтамасыз ететін желін өзектерінің жиынтығы. Без бөлікшелерінен сүттің бөлініп шығарылып, сүт қойнауында жиналуын қамтамасыз ететін өзектертер соңғы (терминальды) немесе альвеолалы сүт түтікшелері,  жинағыш (бөлікшелер ішіндегі) өзекшелер, әртүрлі арналы бөлікшелераралық сүт өзектері, сүт қойнауының өзектері жатады. Жиналған сүт — сүт қойнауынан сүт емшегі арқылы сыртқа шығарылады.  Соңғы сүт түтікшелерінің арнасы сүт альвеоласына қарағанда әлдеқайда тар болады (орташа диаметрі 5-15 мкм). Олардың қабырғалары да сүт альвеолары сияқты екі қабаттан: ішкі — бірқабатты текше (куб) тәрізді эпителий қабатынан және сыртқы - миоэпителий қабатынан тұрады. Жинағыш өзекшелердің қабырғасы да екі қабаттан құралған: ішкі — бірқабатты призма тәрізді эпителий қабатынан және ұзынынан жатқан миоэпителий қабатынан. Бөлікшелераралық және қойнау өзектерінің ішкі қабатын екіқабатты эпителий астарлайды. Эпителий қабатының астында борпылдақ дәнекер ұлпалық (өзіндік тақташа) қабат орналасады. Бұл қабатта өзектерді сақина тәрізді орап жатқан бірыңғай салалы ет ұлпасының миоциттері мен эластин талшықтары кездеседі. Қойнау өзектері арналарының бөлінген сүттің жиналуына бейімделген кең қуыстары болады. Сүт желін емшегінің үрпісі арқылы сыртқа шығады.  Дереккөздер  Биоморфология Биология Морфология
Үлкен Мадаха — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мадаха өзенінің оң жағалауынан 48 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03040000112103000051843  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103005184  Су алабының коды — 03.04.00.001  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ненецк автономиялық округі өзендері
Юлиус Рихард Петри (; 31 мамыр 1852, Бармен — 20 желтоқсан 1921, Цайц) — неміс микробиологы, Роберт Кохтың ассистенті.  Аты әлемге, ең алдымен Роберт Кохпен бірлесе қызмет етіп, 1877 жылы, кейін келе Кохтың атымен аталған зертханалық (лабораториялық) ыдыс құралын ойлап тапқанымен танымал.  Өмірбаяны  Юлиус Рихард Петри, 1852 жылы мамырдың 31 күні, Бармен (кәзіргі Вуппертальдың бір бөлігі болып табылатын) қаласында дүниеге келді. 1871 - нен 1875 жылға дейін патшалық (корольдық) әскери-медициналық академиясында білім алған. Оқуын тамамдағаннан соң Шарите берлин клиникасында дәрігер қызметін (әскери) атқарған. 1876 жылы Петри, докторантураны аяқтап, әскери дәрігер ретінде өзінің жұмысын жалғастырып, аяғында медицина қызметінің майоры шеніне дейін жеткен.  Юлиус Петри 1896 жылы патшалық (корольдық) денсаулық сақтау министрлігінің мүшесі болған және бактериологиялық зертханалырының бірі болып табылатын зертхананың басшысы болды, сонымен қатар регистрирунгсрат (бас мемлекеттік кеңесші) шенінде болды. Юлиус Петри 1876 мен 1897 жылдар аралығында басылған, кем дегенде сегіз ғылыми еңбектің авторы болып табылады.  Германия микробиологтары
Хельмут Ран (; 16 тамыз 1929, Эссен — 14 тамыз 2003, сонда) — неміс футболшысы. ГФР құрамасының шабуыл шебінде ойнаған.  Карьерасы   Карьерасын  "Альтенесен" клубында бастап, өмірінің сегіз жылы сонда өтті. Ал кәсіпқой карьерасында тоғыз жыл бойы "Рот-Вайсс-Эссен" клубында доп тепті. Осы аралықта 100-ден аса гол соқты. 1955 жылы мемлекет чемпионатында топ жарды. Ал Ран үшін ең табысты жыл 1954 жыл. Сол жылы құрама сапында әлем чемпионы атанды. Сол кездегі ешкімнен жеңілмейтін құрамаға айналған Мажарстанның қақпасына финалда екі гол соқты. Жалпы, екі әлем чемпионатында 10 гол соққан мерген футболшы.  Жетістіктері  ГФР чемпионы 1955  ГФР кубогы 1953  ГФР-дың күміс жүлдегері: 1964  Әлем чемпионы: 1954  Ескерткіштер 2003 жылы Зонке Воортманның "Берндегі ғажайып" атты фильмі экранға шықты. Фильмде Хельмут Ран басты қаһарманның бірі ретінде көрсетіледі. Хельмут Ран фильм жарыққа шығардан бірнеше апта бұрын ғана өмірден өтті. Өзінің туған қаласы Эссендегі Георг Мельхелс стадионында Ранға арнап статуя тұрғызылған.  Сілтемелер   ӘЧ-54   Германия футболшылары Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Рот-Вайсс (Эссен) ФК ойыншылары Кельн ФК ойыншылары Футболдан әлем чемпиондары
Саредаяга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерута өзенінің сол жағалауынан 140 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 66 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03040000112103000056640  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103005664  Су алабының коды — 03.04.00.001  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ненецк автономиялық округі өзендері
Жергілікті жердің макеті — жергілікті жер бөлігінің оны неғұрлым жақсы сипаттайтын элементтері және жергілікті заттар көрсетілген кішірейтілген бедері. Жергілікті жердің макеті бөлімшелерде, құрамаларда, бірлестіктерде әскерлердің ұрыс қимылын қамтамасыз ету үшін пайдаланылады. Жергілікті жердің макеті оқу кластарында әскер қимылдарының тактикасын, артиллериядан ату ережелерін оқытуда (шағын полигонда және т.б.) пайдаланылады. Жергілікті жердің макеті жергілікті жерді жақсы зерттеуге, оқуды жақсы меңгеруге, әскерлердің алдағы болатын соғыс қимылдарының сипатын түсінуіне көмегін тигізеді. Жергілікті жердің макетінің бедері әдетте құмнан, гипстен, пенопластан жасалады; сондай-ақ топырақ, қар пайдаланылады. Жергілікті заттар, әскерлердің жай-күйі мен қозғалысы шартты белгілермен белгіленеді, немесе олардың металдан, ағаштан, қағаздан, шыныдан, резеңкеден, пластмассадан және т.б. жасалған модельдерімен белгіленеді. Жергілікті жердің макеті кішірейтілген масштабта, әдетте топографиялық карталарға немесе аэрофотосуреттерге ұқсас жасалады. Мүндай жағдайда 1:5000-нан 1:50000-ға дейінгі көлденең масштаб пайдаланылады. Тік масштабтар көлденең масштабтардан үлкенірек болады. Жергілікті жердің макеті кейде жергілікті жердің кішкене бөлігіне жасалады. Ол жерде винтовкалық патрондармен артиллериялық атысты елестететін атыс жаттығуларын өткізуге бәлады.  Дереккөздер  Әскери іс
Аманов Жәнібек Қамбарбекұлы (20.01.1989, Атырау қ-сы.), ХДСШ-і. ҚР Ұлттық Олимпиядалық құрама командасының сапында Италияның Турин қаласында өткен 37 дүниежүзілік шахмат олимпиядасына қатынасты.  2007  жылы Павлодар қаласында 18 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасындағы ҚР ч-тын- да "блиц" номинациясында алтын, "рапид" номинациясында қола медаль иемденді. 2007 және 2008 жылдары ҚР теміржолшылар ч-тына қатынасып, 2 дүркін чемпион атанды.  Үндістанның Дели қаласында өткізілген халықар. Шахмат фестивальдеріне қатынасып, 20 жасқа дейінгі респ. жастар арасында 2008 жылы 2-орын және 2009 жылы 3-орындарға шықты. 2007 жылы Ресейдің Саратов қаласында (2-18 тамыз) және Астрахань қаласының 450 жылдық құрметіне арналған (20-30 тамыз) халықар. шахмат турнирлерінде 1-орындарды жеңіп алды. 2008 жылды қараша айында Германияның Дрезден қаласында өткізілген халықар. шахмат федерациясының конгресінде, Аманов Жәнібекке шахматтан халықар. дәрежедегі спорт шебері атағы берілді.  Дереккөздер    Алфавит бойынша шахматшылар Қазақстан шахматшылары
Лехта — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Кострома облысы, Иваново облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Устье өзенінің сол жағалауынан 87 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010300212110000010774  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110001077  Су алабының коды — 08.01.03.002  ГЗ томының нөмірі — 10  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Сугрюм — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы,  Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы  жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ветлуга өзенінің сол жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга; Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010400212110000043885  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110004388  Су алабының коды — 08.01.04.002  ГЗ томының нөмірі — 10  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Ресей өзендері
Қайта қарулану () — әскерлерді (күштерді) жаңа, жетілген әскери техникамен жабдықтау.   Қайта қарулану процесі ғылым мен техниканың даму деңгейімен, мемлекеттің өндіріс ахуалымен және экономикалық мүмкіндіктерімен, сонымен қатар қарулы күрес жүргізу тәсілдерінің өзгеруімен тікелей байланысты. Қаруды толық ауыстыру циклы үздіксіз қысқартылуда. Егер 20-ғасырдың басында қарудың жаңа үлгісін жасау және онымен әскерді жабдықтау үшін 20-30 жыл қажет болса, қазіргі жағдайда бұл процесс бар-жоғы 10 жылды қамтиды. Қару мен әскери техниканың әрбір жаңа буыны техникалық тұрғыдан күрделіленіп, ғылыми-зерттеу, тәжірибелік конструкторлық жұмыстар көлемі артқан сайын материалдық шығындарды соғұрлым көп қажет етеді. Дамыған шетел мемлекеттерінің әскери-техникалық құралдарын жасау әскери бюджеттің 30 пайызын құрайды. Қайта қарулану продесі қолданбалы ғылыми зерттеулерді, тәжірибелік конструкторлық жұмыстарды, қару-жарақ пен әскери техниканы өңдеуді және пайдалануды қамтитын бағдарламалар бойынша жоспарланып жүзеге асырылады. Қайта қарулану сериялы өндіруден басталады. Ескірген қару-жарақ пен әскери техниканы ауыстыру әскерлердің жауынгерлік дайындығын төмендетпей жүргізіледі.  Дереккөздер  Әскери іс Қарулы күштер
Жолдасбаев Сөйден (25.5. 1936 жылы туған, Ұйғыр ауданы, Үлкен Дихан ауылы) — ғалым, тарих ғылымдарының докторы (1997), профессор (1999). 1963 ж. ҚазМУ-ді бітірген. 1963-78 ж. орта мектепте мұғалім, Қазақстан ҒА Тарих, археологиялық және этнографиялық институтында аспирант, ғылыми қызметкер. 1978-80 ж. ҚазПИ-де оқытушы.   Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.  1957 ж. Бақанас орта мектебін бітірген. 1962 ж. Қазақ политехникалық институтын бітірді. 1962-70 ж. Урал-Волга геологиялық барлау экспедициясында коллектор, 1978-82 ж. Алжир мұнай, газ және химия институтының оқытушысы, 1982-92 ж. ҚазПТИ мұнай факультетінің деканы болды. 1992-99 ж. Қ.И.Сәтбаев құрметіне өткен Қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне қатысты (1936, 1958). Алғаш ойнаған рөлі — Н.В.Гогольдің "Ревизор" комедиясындағы Христиан Иванович (1936). Жолдасбаевтың Қазақ драма театры сахнасында бұдан кейінгі сомдаған рөлдері өз ерекшелігімен ұлттық өнер тарихында қалды. 2002 жылдан Түркістан қаласындағы Қ.А.Ясауи атындағы Халықар. Қазақ-Түрік университетінде кафедра меңгерушісі. Негізгі ғылыми жұмыстары 15-18 ғ-дағы қазақ халқының материалдық мәдениетін, Жетісу өлкесінің тарихын, палеоэтногрофиялық ерекшеліктерін зерттеуге арналған.  Дереккөздер  Қазақстан тарихшылары
Бәйтік оқиғасы (1947) – Моңғолия мен Қытай мемлекеттерінің шекарасында, Шыңжаңдағы Бәйтік деген жерде болған қарулы қақтығыс. 1947 жылы сәуірде Үш аймақ ұлттық армиясының соққысынан Алтайдан шегінген Оспан батыр жасақтары Бәйтік тауына жақын жердегі Шоқпартас өңіріне келіп орныққан еді. Осы жерден Оспан батыр жасақтары мамыр айында моңғол жеріне өтіп, олардың 8 әскерін тұтқындап әкетті. Бұл Бәйтік оқиғасының шығуына түрткі болды. Моңғол Халық Республикасы Бәйтік тауында орналасқан қытай гарнизонынан тұтқындалған 8 адамды 48 сағаттың ішінде кері қайтаруды және Бәйтік тауы моңғол жері болып табылатындығын айтып, ол жердің босатылуын талап етті. Бұл талаптар орындалмаған соң 1947 жылы 5 маусымда моңғолдың бір батальон әскері Бәйтік тауындағы қытай гарнизонына шабуыл жасады. Оған қарсы тойтарыс беруге қытай әскерлерімен бірге Оспан батыр жасақтары да қатысты. Алғашқы күнгі шайқаста екі жақтан 30 адам қаза тапты. 26 - 27 маусымда моңғол әскерлері Бәйтіктегі қытай әскерлерінің қарсылығын басып, ол жерге толық иелік етті. Екі жақтың қарулы қақтығысы моңғол әскерлерінің 1948 жылы Бәйтік тауын тастап кетуінен кейін тоқтады.  Дереккөздер   Тарих
Демина — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Смоленск облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Угра өзенінің оң жағалауынан 372 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 64 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Угра өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 09010100412110000020491  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110002049  Су алабының коды — 09.01.01.004  ГЗ томының нөмірі — 10  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Калуга облысы өзендері Смоленск облысы өзендері Мәскеу облысы өзендері
Лямца (Лямица) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Онеж кірмесі орналасқан.  Өзен ұзындығы 44 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онеж кірмесі су алабының өзендері Унежма өзені су алабының батыс шекарасынан Онега өзенін қоспағанда Золотица өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03010000212103000004182  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103000418  Су алабының коды — 03.01.00.002  ГЗ томының нөмірі — 03  ГЗ бойынша шығарылуы — 0  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Архангельск облысы өзендері
Бақайшық сүйектер көбірек аттарға тән. Сирек - ұсақ тұяқты жанурларда кездеседі. Бұлар адам асырайтын немесе аулайтын хайуанаттар. Ботайлықдың бүкіл ХКТ үлгісі, жалпы өмір салты атпен байланысты. Яғни, аттың жоғары қоғамдық маңыздылығы ботайлықтардың дүние танымында, табынатын сиқыршылық жораларында, аңызи түсінктерінде көрініс тапты. Баспаналардың бірінен бақайшықтың табылуы, ол баспана ботайлықтардың жиналатын және символық белгілерін сақтайтын орны болғандығын білдіреді.  Иконографияның белгілі бір заңдылықтары бар. Мәселен, барлық бақайшық сүйектердің шеттері кертілген, олар бірден, екіден, үштен, төрттен, бестен, т.б. топ-топқа бөліне орналасқан. Кертік саны 1-ден 40-қа дейін болуы мүмкін. Көбіне бақайшықтың екі жағындағы кертіктердің саны бір-біріне сәйкес келеді. Жазықтықтағы өрнектен әртүрлі әрі қайталанбайды. Іс жүзінде барлық заттарда қайрақпен өңделіп, жылтыратылған іздер бар. Айналма және сызықтық іздер бақайшықтың алдын ала (суретті салмас бұрын) өңделгенін ғана емес, сонымен қатар, бақайшықтың сиқыршылық немесе символиқалық жолмен басқа затқа үйкелгенін аңғартса керек-ті. Жылтырғандық бақайщық сүйектің және жұмсақ заттың (тері, шаш) үнемі үйкелісте болғанын және қолда ұзақ ұслғанын білдіреді.  Дереккөздер   "Ботай дала өркениетінің басталуы" кітабы
Трубинская — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мрас-Су өзенінің оң жағалауынан 301 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.  Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 13010300212115200008228  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115200822  Су алабының коды — 13.01.03.002  ГЗ томының нөмірі — 15  ГЗ бойынша шығарылуы — 2  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Кемеров облысы өзендері Хакасия өзендері Алтай өлкесі өзендері
Бороушка (Боровушка) — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мостовая өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.  Су реестрінің мәліметтері  Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.   Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:  Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 13010200412115200002791  Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115200279  Су алабының коды — 13.01.02.004  ГЗ томының нөмірі — 15  ГЗ бойынша шығарылуы — 2  Дереккөздер  Сыртқы сілтемелер   Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі   Алтай өлкесі өзендері Кемеров облысы өзендері