ဘဝမှာ ရှင်သန်နေထိုင်ရင်း လောကဓံမျိုးစုံ တွေ့ကြုံလာရတဲ့အခါ ပျော်ရွှင်ကြည်နူးရတဲ့ အချိန်လည်းရှိသလို၊ ဝမ်းနည်းအုံ့မှိုင်း စိတ်ဓာတ်ကျရတာမျိုးလည်း လူတိုင်းကြုံဖူးကြမှာပါ။ 
စိတ်ဓာတ်ကျစရာ အခိုက်အတန့်တွေမှာ ကြံ့ခိုင်တဲ့ စိတ်နှလုံး၊ အင်အားဖြည့်ဖို့ စိတ်အာဟာရကို တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ရှာကြပုံချင်း၊ ရှာတဲ့နေရာချင်း ထပ်တူညီနိုင်မှာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ 
ခမ်းခြောက်နေတဲ့ စိတ်ဓာတ်အင်အားကို စာဖတ်ခြင်းကတဆင့် ပြန်လည် ဖြည့်တင်းမယ်ဆိုရင် ဒီစာအုပ်တွေက အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ 
ဝတ္ထု‌အနေနဲ့ရော၊ ရုပ်ရှင်အဖြစ်ပါ ထွက်ရှိထားတဲ့ “ပါပီလွန် နှင် ဗင်ဂို” (Papillon and Banco) ဟာ အတ္ထုပ္ပတ္တိ စွန့်စားခန်း စာပေအမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်စာရေးဆရာ Henri Charrière ရဲ့  (၁၉၆၉) ခုနှစ်မှာ ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ စာအုပ်ဖြစ်ပါတယ်။ 
ဒီစာအုပ်ဟာ ပြင်သစ်ဘာသာကနေ အခြား ဘာသာစကားများစွာကို ပြန်ဆိုခဲ့ ရတဲ့အထိ နိုင်ငံတကာစာဖတ်သူအသိုင်းအဝိုင်းမှာ ကျော်ကြားခဲ့၊ ကျော်ကြားနေဆဲပါ။ 
ဦးလှဝင်း (လေသူရဲ တစ်ဦး) မှ မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆိုထားတဲ့ စာအုပ်လည်းရှိပါတယ်။ 
မတရားစီရင်မှုကြောင့် ထောင်ဒဏ် တစ်သက် တစ်ကျွန်းကျခံခဲ့ရတဲ့ ဇာတ်ကောင် ပါပီလွန် တစ်‌ယောက် လွတ်မြောက်ရာလမ်းကို ရှာဖွေ တဲ့ ခရီးရှည်ကြီးဟာ သည်းထိပ်ရင်ဖို၊ စွန့်စားခန်းဆိုတာထက်ပိုပါတယ်။ 
ဘဝမှာ ဘာမှမျှော်လင့်စရာ မရှိတော့ဘဲ သေဖို့အချိန်ကို ထိုင်စောင့်နေရတယ်လို့ အများကြယူဆကြတဲ့ တစ်ကျွန်းစံဘဝမျိုးမှာတောင် စိတ်ပျက် အား လျော့မနေဘဲ လွတ်မြောက်မှုအရုဏ်ဦးဆီကို ပါပီလွန်တစ်ယောက် ဘယ်လိုစိတ်ဓာတ်ခွန်အားမျိုးနဲ့  အရှုံး မပေးစတမ်း ကြိုးစားလှော်ခတ်ခဲ့လဲဆိုတာ ဖတ်ရှုခံစားရမယ့် ဂန္ဓဝင်ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ်ပါ။ 
ကိုယ်ပြောင်းလဲနိုင်တာ ဘာမှမရှိတော့ဘဲ ကံကြမ္မာဖန်တီးရာကိုပဲ လည်စင်းခံရတော့မယ်လို့ ခံစားရလောက်အောင် စိတ်ဓာတ်ကျ အား ငယ်နေရင် “ပါပီလွန် နှင် ဗင်ဂို” နဲ့အတူ ပြန်လည်ရုန်းထကြည့်လိုက်ပါ။
နှစ်(၁၀၀) အတွင်း အကောင်းဆုံး မြန်မာဝတ္ထု (၁၀၀) စာရင်းဝင် ဆရာမြသန်းတင့်ရဲ့  “ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကို ဖြတ်မည်” ဝတ္ထု ဟာ ရိုးရှင်းတဲ့ဇာတ်ကြောင်း၊ လက်တွေ့ကျတဲ့ဇာတ်ကောင်တွေက အခမ်းနား ဆုံးစိတ်ခွန်အားကို ပေးသွားတဲ့ စွန့်စားခန်း ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ 
မတူညီတဲ့ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး၊ ဘဝ၊ ဓလေ့တွေနဲ့ ဇာတ်ကောင်လေးဦး ကျွန်းတစ်ကျွန်းပေါ်မှာ သောင်တင်ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု တည်ထောင်မိ ကြတဲ့အခါ၊ ဟန်ဆောင်ဖုံးကွယ်စရာ ဘာမှ မရှိတော့တဲ့အခါ ပေါ်ထွက်လာတဲ့ လူတွေရဲ့ အတွင်းစိတ်၊ ကိုယ်ကျိုး စွန့်သူနဲ့ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်သူ၊ အသက်ရှင်အောင် နည်းမျိုးစုံနဲ့ ရုန်းကန်ကြပုံများ၊ အန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ အခါ လူ (၄) ယောက်ရဲ့ တုံ့ပြန်ပုံ (၄) မျိုး၊ သူတို့လေးဦးကြားက ပဋိပက္ခများ စတဲ့ ရှုထောင့်ပေါင်းစုံကို ဇာတ် ကြောင်းတစ်ခုတည်းမှာ ပုံဖော်ခံစားနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 
ဘဝမှာ နေထိုင်ရင်း ဘယ်လိုခံယူချက်၊ ဘယ်လို နှလုံးသားနဲ့ ရှေ့ဆက်သွားရမလဲ ဝေဝါးရတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေရှိလာရင် ဆရာမြရဲ့ “ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကိုဖြတ်မည်” ဝတ္ထုက ခိုင်မာတဲ့ စိတ်ခွန်အားနဲ့ မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချနိုင်ဖို့ အထောက်အပံ့ ပေးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။
Chicken Soup for the Soul ရယ်လို့ နိုင်ငံတကာ စာချစ်သူတွေကြား ကျော်ကြားတဲ့ ဒီစာစု ဝတ္ထုတိုလေးတွေကို ဆရာဖေမြင့်က “နှလုံးသား အာဟာရ” ရယ်လို့ မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုထားပါတယ်။ 
နာမည်အတိုင်းပဲ နှလုံးသားကို အင်အားဖြည့်ပေးနိုင်တဲ့ အပြုသဘောဆောင် ဇာတ်ကြောင်းပုံပြင်လေးတွေ၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနဲ့ အကောင်းမြင် စိတ်ကို တိုးပွားစေတဲ့ ဇာတ်လမ်းလေးတွေဟာ လက်တွေ့ဘဝနဲ့ ကိုက်ညီပြီး လိုက်နာကျင့်သုံးနိုင်တာကြောင့် စိတ်အားတက်ဖွယ်စာစုတွေဖြစ်တဲ့အပြင် ဘဝနေနည်းလမ်းညွှန်လို့ပါ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ 
မူလပထမဆုံး Chicken Soup for Soul ရဲ့ အောင်မြင်ကျော်ကြားမှုကြောင့် နောက်ထပ်စာအုပ် စီးရီးလိုက် ရေးသားခဲ့ရပြီး ကမ္ဘာတဝှမ်း မှာ အုပ်ရေ သန်းပေါင်းများစွာ ရောင်းချခဲ့ရပါတယ်။ 
လူ့ဘောင်လောကမှာ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး မေတ္တာအရင်းခံပြီး ဆက်ဆံပြောဆိုကြရင် ဘယ်လောက်တောင် ငြိမ်းချမ်းလိမ့်မလဲ ဆိုတာ အတွေးစပေါ်စေတဲ့ ဒီစာစုလေးတွေက အထီးကျန်ပြီး မြင်မြင်သမျှ ခြောက်သွေ့မှုန်မှိုင်းနေတဲ့အခါ ကမ္ဘာကြီးမှာ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ အမှန်တကယ် ရှိနေ ကြောင်းပြောပြရင်း နှစ်သိမ့်ပေး၊ စိတ်ချမ်းမြေ့စေမှာပါ။
အမေရိကန်စာရေးဆရာ Napoleon Hill ရေးသားခဲ့တဲ့ "Think and Grow Rich" ကို ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်း က “အကြံဉာဏ်နှင့် ကြီးပွားရေး” ရယ်လို့ မြန်မာမှုပြု ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ပါတယ်။ 
“ဤစာအုပ်သည် အပျင်းပြေဖတ် ရှုရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ရေးသားထားသော စာအုပ်မျိုးမဟုတ်သဖြင့် ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် အကြိမ်ကြိမ် အထပ်ထပ် ဖတ်ရှုဆင်ခြင်၍ လေ့လာသုံးသပ်ရန် လိုအပ်သော စာအုပ်မျိုးဖြစ်ပေသည်” ဟု အစချီ ထားတဲ့ ကြီးပွားတိုးတက်ရေး စာအုပ်အမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်။ 
စာမျက်နှာ (၂၀၀) ကျော်ပဲပါတဲ့ ဒီစာအုပ်လေးက ဘဝမှာ ကြီးပွားချမ်းသာဖို့ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို စုစည်းရေသားထားတဲ့ လမ်းညွှန်စာ အုပ် တစ်အုပ်ပါ။ 
ဘဝအောင်မြင်မှုရရှိဖို့ ဘယ်ကစရမလဲ လမ်းပျောက်နေသူတို့အတွက် အောင်မြင်ရေးလမ်း ကြောင်းကို ကောင်းကောင်းမီးမောင်းထိုးပြထားတဲ့ အကြံဉာဏ်နဲ့ ကြီးပွားရေး စာအုပ်က အသင့်တော်ဆုံးပါပဲ။ 
စိတ်ခွန်အားကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်တဲ့ စာအုပ်တွေလို့ ပြောလိုက်ရင် ဆရာကြီး နန္ဒာသိန်းဇံရေးသားတဲ့ “ခယောင်း လမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း” စာအုပ်ကို မေ့ထားခဲ့လို့ မရပါဘူး။ 
အသက်အရွယ်အားလုံးအတွက် အထူးသဖြင့် လူငယ်လူရွယ်တွေ ဘဝလမ်းကို လျောက်လှမ်းရတဲ့အခါ ကြုံတွေ့ရမယ့် အခက်အခဲ၊ အတားအဆီး တွေကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ဖို့ လက်တွေ့ကျတဲ့ အကြံပြုချက်တွေကို ဒီစာအုပ်မှာ ဖတ်ရှုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 
ဘဝမှာ အထိ အခိုက်၊ အဆုံးအရှုံးတွေ များလို့ ထပ်ပြီးကြိုးစားဖို့ စိတ်ခွန်အားတွေ ခမ်းခြောက်နေတဲ့အခါ ဒီစာအုပ်လေးကို သတိရလိုက်ဖို့ ပြောချင်ပါတယ်။
စာဖတ်ခြင်းဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို တော်တော်အထောက်အကူဖြစ်စေတယ်လို့ယုံကြည်ပါတယ်။ 
စာအုပ်လေးတွေဝယ်ပြီးစုဖြစ်ပါတယ်။မှတ်မိနေတဲ့ စာအုပ်လေးကတော့ ဇစ်မြစ်၊ ပါပီလွန်၊ ဆိုင်ဂုံ၊ Shindler's List နဲ့ အခြား စာအုပ်တွေလည်း ရှိနေပါတယ်။စာဖတ်တဲ့ အကျင့်လေး ရအောင် ကြိုးစားကြပါလို့။
ပူနွေးတဲ့ နေရောင်ခြည်နဲ့အတူ ပျော်စရာကောင်းတဲ့ အချိန်လေးတစ်ခု ရောက်ရှိလို့ လာပါတော့မယ်။ 
ဒီနွေရာသီပိတ်ရက်လေးမှာ သင့်အနေနဲ့ ကမ်းခြေတစ်ခုခုကို သွားဖို့စိတ်ကူးနေပြီလား။ 
ဒါဆိုရင်တော့ ဒီစာလေးကိုဖတ်ပြီး နွေရာသီ ကမ်းခြေသွားရင် ယူသွားရမယ့် ပစ္စည်းစာရင်းလေးကို လိုက်မှတ်ထားလိုက်တော့နော်။ 
အဆင်မပြေတာတွေများလို့ စိတ်ဓာတ်ကျပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကံဆိုးသူရယ်လို့ ခံစားရတဲ့ အခိုက်အတန့်တွေမှာ အခု ဖော်ပြ ထားတဲ့ စိတ်ခွန်အားဖြည့်စာအုပ်တွေကို ဖတ်လိုက်တာနဲ့ ချက်ချင်း စိတ်ဓာတ်တွေ တက်ကြွလာပြီး အောင်မြင် လာလိမ့်မယ်လို့ ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ 
စဥ်ဆက်မပြတ်ဖြတ်စီးသွားတဲ့ ရေအလျင်က အချိန်တစ်ခု မှာ  ကျောက်တုံးကျောက်ခဲတွေကို တိုက်စားပုံဖော်ပေးသွားသလိုပဲ စွဲမြဲစွာ စာဖတ်ခြင်းက ကောင်းမွန်တဲ့ အတွေးအမြင်နဲ့၊ သန်မာတဲ့စိတ်နှလုံးကို ကိုယ်မသိလိုက်ခင်အချိန်မှာပဲ တည်ဆောက်ဖို့ကူညီပြီးသား ဖြစ်နေ မှာ ပါ။ 
ခန္ဓာကိုယ်ကျန်းမာရေးနည်းတူ အရေးကြီးတဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကို ဒီစာအုပ်လေးတွေကနေတဆင့် ဂရုပြုတည်ဆောက်နိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။
ကမ်းခြေသွားရင် လုံးဝ မမေ့ရမယ့်အရာက sunscreen နဲ့ moisturizer ပါပဲ။ 
ပုံမှန်ခရီးသွားရင် ယူသွားနေကျ ခေါင်းလျှော်ရည်၊ ဆံပင်ပေါင်းဆေး၊ ဘီး၊ရေချိုးဆပ်ပြာ၊ သွားတိုက်တံနဲ့ သွားတိုက်ဆေးတွေ အပြင် နေရောင်ကာခရင်မ်နဲ့ moisturizer ကို မပါမဖြစ် ပါအောင်ထည့်သွားပါနော်။ 
ကိုယ်ယူသွားမယ့် sunscreen ဟာဆိုရင် ရေစိုခံပြီး  အသားအရေကို UV ဒဏ်ကနေ အပြည့်အဝကာကွယ်ဖို့ အနည်းဆုံး SPF 30 ပါသင့်ပါတယ်။ 
ပြီးတော့ တစ်နေ့လုံး နေရောင်ဒဏ်ခံရမှာဖြစ်လို့  အသားအရေကို စိုပြေနူးညံ့စေမယ့် ရှားစောင်းလက်ပတ်ဂျယ် ဒါမှမဟုတ် အေးမြစေတဲ့ လိုးရှင်းတွေ ထည့်ယူသွားဖို့လည်း မမေ့နဲ့နော်။ 
ပင်လယ်ကမ်းခြေက တကယ့်ကို ပျော်စရာကောင်းပြီး  အေးအေးချမ်းချမ်း အနားယူနိုင်တဲ့ နေရာတစ်ခုပါ။ 
ဒါပေမယ့် ပျော်ရင်းပါးရင်း ထိခိုက်အနာတရလေးတွေလည်း ရှိတတ်တာမို့ အရေးပေါ် ကျန်းမာရေးပစ္စည်းတွေ ယူသွားသင့်ပါတယ်။ 
ဥပမာ - အရေးပေါ်လိုနိုင်တဲ့ ဆေးပလာစတာနဲ့ ပိုးသတ်တစ်ရှူးတွေ၊ ပုံမှန်သောက်နေကျဆေးတွေ၊ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး၊ အ‌စာကြေဆေး၊ အယောင်ကျဆေး နဲ့ အမူးပြေဆေး စတာတွေကို လိုရမယ်ရထည့်သွားသင့်ပါတယ်။ 
သွားရင်းလာရင်း လက်ကို အလွယ်တကူသန့်စင်နိုင်ဖို့ လက်သန့်ဆေးရည်နဲ့ ရေစိုတစ်ရှူးတွေလည်း မမေ့နဲ့နော်။
အဆာပြေစားဖို့ဆိုရင် ဘီစကစ်တွေ၊ အစေ့အဆံတွေ၊ လတ်ဆတ်တဲ့ အသီးအနှံ ဒါမှမဟုတ် သစ်သီးခြောက်တွေ လိုမျိုး သိမ်းလွယ်သယ်လွယ်တဲ့ အဆာပြေစာလေးတွေ ယူသွားသင့်ပါတယ်။ 
တစ်နေ့တာလုံး ရေဓာတ်ပြည့်ဝနေစေဖို့ ရေသန့်အလုံအလောက်နဲ့  အားဖြည့်အချိုရည်နဲ့ ဖျော်ရည်တွေလည်း ယူသွားသင့်ပါတယ်။ 
ကမ်းခြေမှာ ပလတ်စတစ်ဘူးခွံတွေနဲ့ ရှုပ်ပွမနေအောင်  eco-friendly လည်းဖြစ်၊ ပြန်လည်းသုံးလို့ရတဲ့ ရေဘူးလေးတွေ ယူသွားဖို့လည်း အကြံပြုလိုပါတယ်။ 
ကမ်းခြေမှာဝတ်ဖို့ ရေကူးဝတ်စုံတွေ၊ ပုဝါရှည်တွေ ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း ဂါဝန်တွေနဲ့  ခြေညှပ်ဖိနပ်၊ ဦးထုပ်၊ နေကာမျက်မှန်၊ မျက်နှာသုတ်ပုဝါစတာတွေ ယူသွားသင့်ပါတယ်။ 
ဓာတ်ပုံထဲမှာ လှနေအောင် မသွားခင်ထဲက ကိုယ်ဝတ်မယ့်အဝတ်အစားလေးတွေကို ကြိုရွေးပြီး ပြင်ထားဖို့အကြံပြုချင်ပါတယ်။အဲဒါ့အပြင် ရေဆော့နေရင်း တန်ဖိုးရှိအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတွေ ထည့်လို့ရအောင် ရေစိုခံအိတ်တစ်လုံးလည်း ယူသွားပါ။ 
ကမ်းစပ်မှာ ရေစိုနိုင်တာကြောင့် အဝတ်အပို တစ်စုံနှစ်စုံ ယူသွားရင်လည်း ပိုအဆင်ပြေစေမှာပါ။
ကမ်းခြေခရီးသွားရင် ယူသွားရမယ့် ဒီပစ္စည်းစာရင်းလေးကို  အိုးရှင်းစူပါစင်တာသွားတဲ့အခါ ‌စျေးဝယ်လမ်းညွှန်အဖြစ် ယူသွားနိုင်ပါတယ်နော်။ 
နောက်ပိုင်းမှာ သင်္ကြန်ပရိုမိုးရှင်းအစီအစဥ်တွေ၊  စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်လျှော့စျေးအစီအစဥ်တွေလည်း လာတော့မှာမို့  နေရောင်ခြည်အောက်မှာ ပျော်ရွှင်မှုတွေကို စတင်လိုက်ပါ။ 
တခြားအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတွေအနေနဲ့ဆို ခရီး‌ဆောင်စပီကာ၊ စာအုပ် ဒါမှမဟုတ် e-reader နဲ့  ခေါက်ဖျာတွေလည်း ယူသွားနိုင်ပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးလေးဖတ်မှသတိရတော့တယ် ကမ်းခြေသွားရင် တန်ဖိုးကြီး‌လက်ဝတ်ရတနာတွေယူသွားလို့ပင်လယ်ထဲပြုတ်ကျနေခဲ့ရင် သတိထားမိမှာမဟုတ်ဘူး Sunscreen ယူဖို့လည်းသတိရသွားလို့ကျေးဇူးပါရှင်
အကြံပြုရမယ်ဆိုရင် နေပူပူအောက်မှာ မသက်မသာဖြစ်စေမယ့် လည်ဆွဲနဲ့ လက်ကောက်လို လက်ဝတ်ရတနာတွေ ယူမသွားသင့်ပါဘူး။ 
တချို့လက်ဝတ်ရတနာတွေက ပင်လယ်ရေကြောင့် အရောင်ညစ်ပြီး မှိန်သွားတာတွေလည်း ဖြစ်နိုင်တာမို့ ယူမသွားတာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။
နွေရာသီဆိုတာကတော့ အပြင်ထွက်လည်လို့ကောင်းတဲ့ အချိန်ကောင်းတစ်ခုဖြစ်ပေမယ့် တစ်ခါတစ်လေမှာ ရာသီဥတုပူတဲ့အတွက်ကြောင့် ဒါမှမဟုတ် တခြားအကြောင်းအရာတွေကြောင့် မိသားစုနဲ့အတူ အပြင်မထွက်ဘဲ အိမ်မှာပဲပိုနေချင်တဲ့ အချိန်တွေ ရှိတတ်ပါတယ်။ 
အဲ့ဒီလိုအချိန်တွေမှာ အိမ်မှာပဲနေပြီး မိသားစုနဲ့အတူ အချိန်ကုန်လို့ရတဲ့ အိုင်ဒီယာလေးအချို့ကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။
မိသားစုလိုက် အစားအသောက်တွေ ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်တာက တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ပိုမိုနီးကပ်စေပြီး ပျော်ရွှင်စရာအမှတ်တရတွေကိုလည်း ဖန်တီးပေးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းကောင်းတစ်ခုပါ။ 
ဒီနွေရာသီမှာ နွေရာသီနဲ့လိုက်ဖက်တဲ့ ရေခဲချောင်း၊ သံပုရာဖျော်ရည် ဒါမှမဟုတ် သစ်သီးဖျော်ရည်လိုမျိုး အရာတွေကို မိသားစုနဲ့တူတူ လုပ်စားကြည့်ပါ။ 
ကိုယ့်မှာကလေးရှိတယ်ဆိုရင်လည်း ကလေးနဲ့အတူ ဘာချက်ကြမလဲ၊ ဘာတွေဝယ်ကြမလဲ တူတူတိုင်ပင်ပြီး  သူတို့ကို ချက်ပြုတ်ဖို့ပါဝင်လာအောင် ဆွဲခေါ်တာမျိုးတွေ လုပ်နိုင်ပါတယ်။
မိသားစုလိုက် ညဘက်မှာ မိုနိုပိုလီ၊ Uno ဒါမှမဟုတ် ဂျန်ဂါစတဲ့ ဂိမ်းတွေကိုလည်း အတူကစားလို့ရပါသေးတယ်။ 
အခုလို မိသားစုလိုက် တူတူ ဂိမ်းဆော့တာက တန်ဖိုးရှိတဲ့အချိန်လေးတွေ ဖြစ်စေမှာဖြစ်သလို ကလေးတွေကိုယ်တိုင်ကလည်း  ဂိမ်းကစားခြင်းတွေက တဆင့် လေ့လာသင်ယူလို့ရပါတယ်။ 
သူတို့ရဲ့အနိုင်အရှုံးတွေအပေါ် ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းကြလဲဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ပြီး ဘဝမှာ အနှောက်အယှက်တွေကို ဘယ်လိုမျိုး ကြံ့ကြံ့ခံရမလဲဆိုတာတွေကိုလည်း သူတို့ကိုသင်ပေးနိုင်ပါတယ်။
နွေရာသီ အငွေ့အသက်လေးတွေပါတဲ့ ရုပ်ရှင် ဒါမှမဟုတ် မိသားစုကြိုက်တဲ့ ရုပ်ရှင်တွေကို ရွေးချယ်ပြီး ရေခဲမုန့်၊ ပေါက်ပေါက်ဆုပ်တို့လို အဆာပြေမုန့်လေးတွေနဲ့အတူ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွေ တစ်ကားပြီးတစ်ကား အတူတကွကြည့်တာမျိုးတွေလည်း လုပ်လို့ရပါတယ်။ 
တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ တစ်ယောက်ချင်းစီက အကြိုက်ဆုံးရုပ်ရှင်တွေကို ရွေးချယ်လို့ရပြီး သူတို့ရွေးချယ်ထားတဲ့ ရုပ်ရှင်တွေကနေတစ်ဆင့်လည်း တစ်ယောက်အကြောင်း တစ်ယောက် ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်နိုင်ပါတယ်။ 
နွေရာသီပိတ်ရက်အတွင်း  အိမ်မှာကလေးတွေနဲ့အတူ ဆော့ကစားလို့ရတဲ့ ပျော်ရွှင်စရာအစီအစဥ်တစ်ခုကတော့ ရတနာလိုက်ရှာတဲ့ ဂိမ်းလေးဖြစ်ပါတယ်။ 
ပစ္စည်းသေးသေးလေးတွေကို အိမ်ထဲမှာ ဖွက်ထားပြီးတော့ သဲလွန်စလေးတွေပါတဲ့ မြေပုံကိုဆွဲထားတာမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ 
ဥပမာ- ရေသန့်ဘူးအဖုံးလေးကို ခေါင်းအုံးအောက်မှာ ဖွက်ထားတယ်ဆိုရင် သဲလွန်စက “ငါကအနီရောင်အဝိုင်းပုံစံလေး ပြီးတော့ တိမ်တွေအောက်မှာ ငါက ရှိနေပါတယ်”ဆိုတာမျိုးပေါ့။ 
ကလေးတွေအနေနဲ့လည်း ပဟေဠိတွေနဲ့အတူ အဖြေရှာရတာတွေကို သေချာပေါက်သဘောကျမှာဖြစ်ပါတယ်။ 
ကလေးတွေက ဖွက်ထားတဲ့ပစ္စည်းတွေကို အောင်အောင်မြင်မြင် နေရာတကျ ပြန်ထားနိုင်တယ်ဆိုရင်တော့ ဆုအနေနဲ့ ရေခဲမုန့်ကျွေးတာပဲဖြစ်ဖြစ်လုပ်လို့ရပါတယ်။ 
သီချင်းဆိုရတာကို ကြိုက်လား။ 
အိမ်မှာရှိတဲ့ တီဗွီ နဲ့ မိုက်ကိုသုံးပြီး ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ကာရာအိုကေ သီချင်းဆိုတဲ့ အစီအစဥ်လေးတစ်ခုကို မိသားစုလိုက် လုပ်လို့ရပါသေးတယ်။ 
သံဗူးလွတ် (ဒါမှမဟုတ်) ပလက်စတစ်ဘူးအလွတ်ထဲကို ဆန် (သို့) ပဲစေ့လေးတွေထည့်ပြီး music shakers   အနေနဲ့လည်း ကာရာအိုကေဆိုနေတဲ့တစ်လျှောက်လုံး အသုံးပြုနိုင်ပါသေးတယ်။
အခုလို အိမ်ထဲမှာလုပ်ဆောင်လို့ရတဲ့ နွေရာသီအစီအစဥ်လေးကို ပြင်ဆင်မယ်ဆိုရင် နီးစပ်ရာ Ocean Supercenter တွေဆီကိုသွားပြီး လိုအပ်တဲ့ပစ္စည်းတွေကို ဝယ်ယူနိုင်ပါတယ်။ 
ဟင်းချက်စရာတွေ၊ အချိုပွဲမုန့်တွေနဲ့ သရေစာမုန့်တွေကစလို့ ကစားစရာတွေ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေအထိ ပစ္စည်းအမျိုးအစားအစုံကို တစ်နေရာထဲမှာ ရနိုင်တာမို့လို့ သင်ချစ်ရတဲ့သူတွေနဲ့အတူ မမေ့နိုင်တဲ့အမှတ်တရတွေကို ဖန်တီးတဲ့နေရာမှာ အများကြီး အကူအညီဖြစ်စေမှာပါ။ 
ပျော်ရွှင်စရာ နွေရာသီမိသားစု တွေ့ဆုံမှုလေးဖြစ်ပါစေနော်။
နှစ်သစ်မှာ စာများများဖတ်မယ်ဆိုပြီး ရည်ရွယ်ထားကြပေမယ့် တကယ်တမ်းကျ မဖတ်ဖြစ်တာမျိုး ဖြစ်နေကြပြီလား။ 
ဒါဆိုရင်တော့ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ နွေရာသီစာဖတ် challenge လေးတစ်ခု လုပ်ကြည့်လိုက်ရအောင်နော်။ 
ဒီစာကနေတစ်ဆင့် ကိုယ့်ရဲ့ နွေရာသီစာဖတ် challenge လေးကို အကောင်းဆုံးပြင်ဆင်နိုင်ဖို့ နည်းလမ်းလေးတွေမျှဝေပေးပါရစေ။ 
ဒီနွေရာသီမှာ စာအုပ်ဘယ်နှစ်အုပ်ပြီးအောင် ဖတ်မယ်ဆိုပြီး အရေအတွက်တစ်ခု သတ်မှတ်လိုက်ပါ။ 
ပါဝင်မယ့်လူတိုင်း တကယ် လိုက်ဖတ်နိုင်မယ့် လက်တွေ့ကျတဲ့ အရေအတွက်မျိုးတော့ ဖြစ်ရပါမယ်နော်။ 
စာအုပ်တွေအများကြီးဖတ်ချင်ဇောနဲ့ အရေအတွက်အများကြီးသတ်မှတ်ပြီး နောက်ပိုင်း မဖတ်ဖြစ်တော့မှာထက်စာရင် ကိုယ်ဖတ်နိုင်သလောက် စာအုပ်အရေအတွက်နည်းနည်းကို သတ်မှတ်ပြီး အကုန်လုံးကို တကယ်ဖတ်ဖြစ်သွားတာက ပိုအဆင်ပြေစေမှာပါ။ 
စာအုပ်အရေအတွက် သတ်မှတ်ပြီးပြီဆိုရင်တော့ တစ်ပတ်မှာ အခန်း ငါးခန်းတော့ ပြီးအောင်ဖတ်မယ် ဆိုတာမျိုး ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင် အသေးလေးတွေ ပြန်ပြီး သတ်မှတ်လို့ရပါတယ်။ 
ကိုယ့်ရဲ့ တစ်နေ့တာလုပ်ရိုးလုပ်စဉ်တွေထဲမှာ စာဖတ်ဖို့ အချိန်လေးတစ်ခု ဖယ်ထားပေးပါ။ 
အိပ်ရာမဝင်ခင်ဖြစ်ဖြစ် နေ့လည်ခင်း နားတဲ့အချိန်ဖြစ်ဖြစ် ဒါမှမဟုတ် ကော်ဖီဆိုင်ထိုင်တဲ့ အချိန်မျိုးမှာ ကိုယ်အချိန်ရရင် ရသလို (၁၅) မိနစ်ကနေ မိနစ် (၂၀) လောက် စာဖတ်ဖို့ အသုံးချတာမျိုးပေါ့။ 
ကိုယ့်လက်တစ်ကမ်းမှာ ဖတ်ဖို့  စာအုပ်တစ်အုပ် အမြဲထားမယ်ဆိုရင် အချိန်ပိုလေး နည်းနည်းလောက်ရတာနဲ့ စာဖတ်ဖို့ အချိန်ပေးဖြစ်မှာဖြစ်ပါတယ်။ 
ကိုယ့်ရည်မှန်းချက်တစ်ခု ပြည့်သွားတိုင်း ကိုယ်တိုင် နဲ့ သူငယ်ချင်းတွေကို စိတ်လှုပ်ရှားဖို့ကောင်းတဲ့ ဆုတွေ ပြန်ပေးဖို မမေ့ပါနဲ့နော်။ 
ဘယ်လိုမျိုး ဆုချလို့ရမလဲဆိုရင် မုန့်အတူတူထွက်စားတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ကိုယ်အရမ်းလိုချင်နေတဲ့အရာကို ဝယ်လိုက်တာမျိုး၊ ညဘက် ရုပ်ရှင် တူတူကြည့်တာမျိုးဖြစ်ဖြစ်ပေါ့။ 
ဒီလိုဆုချတာမျိုးက လုပ်မယ်ဆိုရင် စာဆက်ဖတ်ဖို့လှုံ့ဆော်နိုင်မှာဖြစ်လို့ ကိုယ့်ရည်မှန်းချက် မြန်မြန် ပြည့်အောင် လုပ်သွားနိုင်မှာပါ။ 
ဒီစိန်ခေါ်မှုလေးကို ပိုပြီး စိတ်လှုပ်ရှားဖို့ ကောင်းအောင်လုပ်ဖို့ဆိုရင် ဘင်ဂိုဘုတ်ပြားလေးတစ်ခု ဖန်တီးပြီး ဇယားကွက်တစ်ခုချင်းစီမှာ မတူညီတဲ့ စာဖတ်စိန်ခေါ်မှုလေးတွေကို ထည့်ထားလိုက်ပါ။ 
“သုံးရက်ဆက်တိုက် စာအုပ်ဖတ်ပြီး”၊ “မတူညီတဲ့ စာရေးသူရေးထားတဲ့ စာအုပ်ကို ဖတ်ပြီး” ဒါမှမဟုတ် “သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ချိန်းပြီး စာအုပ်ဖတ်ဖြစ်ခဲ့” စတဲ့ စိန်ခေါ်မှုလေးတွေပေါ့။ 
ပထမဆုံး ဘင်ဂိုဖြစ်သွားတဲ့သူကို ကျန်တဲ့ သူငယ်ချင်းတွေက နေ့လည်စာဖြစ်ဖြစ် လိုက်ကျွေးရတာမျိုးဆိုရင် ရင်ခုန်စိတ်လှုပ်ရှားဖို့ကောင်းမယ် မထင်ဘူးလား။ 
ဒီစာအုပ်တွေကို City Books and Music ဆိုင်တိုင်းမှာ ဝယ်လို့ရနိုင်တာမို့လို့ ကိုယ့်သူငယ်ချင်းတွေကို ခေါ်၊ အနီးဆုံးဆိုင်မှာ စာအုပ်တွေ အပြေးဝယ်လိုက်ပြီး နွေရာသီစာဖတ်စိန်ခေါ်မှုလေးကို စတင်လိုက်ကြရအောင်။
မြန်မာ့သမိုင်းရဲ့ ပထမဦးဆုံး ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ဟာ ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုကနေ ၁၃ ရာစုအထိ ထွန်းကားခဲ့တဲ့ ပုဂံဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ယဥ်ကျေးမှုကို တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ အလှည့်အပြောင်း မှတ်တိုင် ဖြစ်ပါတယ် ။ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွေအရောက် ပျံ့နှံ့စေခဲ့ပြီး ပြည်သူတွေက ကုသိုလ်ရဖို့အတွက် စေတီပုထိုးတွေကို အားကြိုးမာန်တက် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကြပါတယ်။
နောက်ပိုင်းခေတ်တွေမှာတောင် ပုဂံဟာ ရေကြောင်းသွားလာရေး သော့ချက်အဖြစ် ကြွယ်ဝချမ်းသာခဲ့တယ်။
အဆက်ဆက် တက်တဲ့ မင်းတွေလဲ ဘုရားပုထိုး အမြောက်အမြားကို တည်ဆောက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီနေ့တိုင်အောင် ပြည်တွင်း ပြည်ပ လူအမြောက်အမြားက မြန်မာ့ယဥ်ကျေးမှုရဲ့ ဇာတိမြေအဖြစ်ရော ရှေးဟောင်းယဥ်ကျေးမှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ဖို့ ကြိုးပမ်းအားထုတ်နေတဲ့အတွက်ပါ ပုဂံကို ချစ်မြတ်နိုးကြပါတယ်။
ပုဂံခေတ်ကို ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှာ စတင်တည်ထောင်သူဟာ အနော်ရထာမင်းကြီး ဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။
ဒီဘုရင့်နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဗဟိုချက်ကတော့ အခု ပုဂံမြို့ဟောင်းလို့ ခေါ်တဲ့ နန်းတော်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်မှာ တည်ရှိပြီး မြစ်ရေတိုက်စားလို့ နန်းတော်ရဲ့ အစိပ်အပိုင်းတခု ပျက်စီးခဲ့ပေမယ့် ရှေးကတော့ နန်းတော်ကို မြို့ရိုးလေးဖက်နဲ့ ကျုံးက ဝိုင်းပတ်ကာရံထားပါတယ်။
မင်းတြားစံမြန်းတဲ့ နန်းဆောင်က အလယ်ဗဟိုမှာ ရှိပါတယ်။
နန်းမရဲ့ အတွင်းနဲ့ အပြင်မှာ ဘုရင်ကိုယ်တော်တိုင် တည်ထားတဲ့ ကြီးမားတဲ့ ဘုရားတဆူ ရှိပါတယ်။
ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အခရာကျတဲ့ ဧရာဝတီမြစ်တလျောက် ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ရဲ့ အာဏာစက်ဟာ အရပ်မျက်နှာအနှံ့ ဖြန့်ကျက်သွားတဲ့အပြင် ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ရဲ့ တောင့်တင်းတဲ့ စပါးကျီကလည်း နိုင်ငံတော်အင်အားအဖြစ် ထောက်ပံ့ပေးနေပါတယ်။
ပုဂံပြည်ရဲ့ သြဇာဟာ ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွေတိုင်အောင် သက်ရောက်ပြီး မွန်တို့ပြည်က မွန်လူမျိုးတွေရဲ့ ယဥ်ကျေးမှုရော ရေကြောင်းသွားလာရင်း ထိတွေ့ရတဲ့ အိန္ဒိယက အဆင့်မြင့်တဲ့ ယဥ်ကျေးမှုကိုပါ လက်ခံ ရယူပါတယ်။
ရှင်အရဟံကို အကြာင်းပြုပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ ဗုဒ္ဓစာပေတွေကို သွတ်သွင်း ကိုးကွယ်စေခဲ့တာဟာ ထင်ရှားတဲ့ သက်သေပါပဲ။
ရှေးဟောင်းဘုရားပုထိုးတွေကို အစောပိုင်းက မွန်ဘာသာနဲ့ ရေးထိုးခဲ့ပြီး မနူဟာဘုရားဆိုရင်လဲ နန်းကျ မွန်မင်းက တည်ခဲ့သလို ပုဂံမတိုင်ခင်က ပျူယဥ်ကျေးမှုလက်ရာတွေ လွှမ်းတဲ့ ဘုရားပုထိုးတွေ တည်ခဲ့ကြတာတွေဟာ အဲဒီခေတ်က ယဥ်ကျေးမှု ဖလှယ်တာတွေ ရောယှက်တာတွေ ပေါင်းစည်းမှုတွေရဲ့ အကောင်းဆုံး ဥပမာတွေပါပဲ။
ခရစ်နှစ် ၁၂ ရာစုမှာ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ဟာ ပိုမိုတိုးတက်မှုကို ရခဲ့ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဘုရင်ကစလို့ မူးကြီး မတ်ရာ သေနာပတိ အရာရှိ အရာခံတွေနဲ့ ပြည်သူအများစုက လက်ခံကျင့်သုံးလာကြပြီး ဘုရားပုထိုးတွေတည်ဆောက်ရာမှာ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်လာကြပါတယ်။
ရလဒ်အနေနဲ့ ဘုရားတွေတည်တဲ့ နယ်မြေဟာ နန်းတော်ကနေ အင်မတန် အလှမ်းဝေးတဲ့ အရပ်ဒေသတွေအထိ ပျံ,နှံ့ သွားပါတယ်။
မြန်မာစာလုံး အသုံးပြုမှုကလဲ ပျံ့နှံ့ သွားပါတယ်။
ဘုရားတည်သူတွေက နောင်လာနောက်သားတွေ သိအောင် ကျောက်စာတွေမှာ သူတို့ရဲ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေကို ရေးထိုးကြပါတယ်။
တည်ဆောက်သူရဲ့ အမည်နဲ့ လူမှုအဆင့်အတန်း၊ ဝတ္တကမြေရဲ့ အသေးစိတ် အချက်အလက်၊ လှူတန်းတဲ့ ပစ္စည်းပစ္စယစာရင်းတွေကို လှူတန်းတဲ့ ဘုရားမှာ ရေးထိုးကြပါတယ်။
ဒီကျောက်စာတွေဟာ ပုဂံလူမှုအဖွဲ့အစည်းကို သိဖို့ အဖိုးတန် သက်သေတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ်လို့ ၁၃ ရာစုထဲမှာ ပုဂံခေတ်ရဲ့ မောင်းနှင်အားတွေရဲ့ တက်ကြွမှုက မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်သွားပါတယ်။
စေတီပုထိုးတွေ နိုင်ငံတဝှမ်း တဖက်စောင်းနင်း အလွန်အကျွံ တည်ဆောက်တာကနေ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အင်အားဟာ ကျဆင်း ပျက်စီးသွားတော့တာပါပဲ။
ဘုရားတွေကတော့ အရင်ထက်စာရင် ကျစ်လျစ် သေးငယ်သွားပါတယ်။
အဓိက ထိုးနှက်ချက်ကတော့ တရုတ်ပြည်က ယွမ်နိုင်ငံတော်နဲ့ ဖြစ်ပွားတဲ့ စစ် ဖြစ်ပါတယ်။
ယူနန်နယ်ထဲမှာ နှစ်နိုင်ငံတပ်တွေ အင်အားတိုးချဲ့လာပြီး အလုံးအရင်း ထိပ်တိုက်တွေ့ကြတာပါပဲ။
ဒါကို မာကိုပိုလိုက သူ့စာအုပ်ထဲမှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။အပြင်းအထန်နဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ် တိုက်ပွဲကြီးတွေ အပြီးမှာတော့ ပုဂံက စစ်ရှုံးခဲ့တယ်။
ဒီနောက် မကြာခင်မှာပဲ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ဟာ မရေမတွက်နိုင်တဲ့ ဘုရား ပုထိုးနဲ့ စေတီတွေကိုသာ ချန်ခဲ့ပြီး ပျောက်ကွယ်သွားပါတော့တယ်။
ပုဂံဘုရားတွေနဲ့ တချိန်ထဲလိုလို တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားက အန်ကောဝပ် အင်ဒိုနီးရှားက ဘိုရိုဘူရူးစတဲ့ တခြား အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတွေမှာ တည်ဆောက်ခဲ့ကြတဲ့ ရှေးဟောင်း ဘုရားပုထိုးတွေ အားလုံးလောက်ကို သိပ်မကြာခင်မှာပဲ လူတွေ မေ့ပျောက်ကုန်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ပုဂံကိုတော့ မမေ့ကြပါဘူး။
သူတို့ရဲ့ ဘာသာတရားအပေါ် ယုံကြည်မှုအရေးပါမှုတွေ မဆုံးရှုံးခဲ့ပါဘူး။
သူတို့နဲ့ ပုဂံ မတူတာက ပုဂံကို ၁၄ - ၁၈ ရာစု တောင်ငူခေတ်ကော ၁၈ - ၁၉ရာစု ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းအဆက်ဆက်ကပဲ ပုဂံရဲ့ အဓိက ဘုရားပုထိုးတွေကို ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ကျန်ရစ်နေသေးတဲ့ အချို့သော ရှေးဟောင်းဘုရားပုထိုးတွေဟာ ကုန်းဘောင်ခေတ်က တည်ဆောက်ခဲ့တာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
နံရံ ဆေးရေးပန်းချီတွေကိုလည်း စောင့်ရှောက်တာတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီခေတ်လောက်ကစပြီး ပုဂံဟာ ယွန်းထည်ထုတ်လုပ်ရာ ဗဟို ဖြစ်လာပါတယ်။
၁၉ ရာစုမှာ ဥရောပနိုင်ငံသားတွေ ရောက်လာကြပြီး ပုဂံရဲ့ ရေမြေတောတောင် ရှုခင်းအလှအပတွေကို စတင်ပြီး ပန်းချီဆွဲကြ ဓာတ်ပုံရိုက်ယူကြ လုပ်ကြပါတယ်။
ပုဂံကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဟာ ကိုလိုနီခေတ်မှာရော လွတ်လပ်ရေးရပြီး မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ပါ အရေးကြီးတဲ့ လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ရှေးဟောင်းဘုရား ပုထိုးတွေက အရေအတွက် သိပ်များတာရယ်၊ တည်ရှိတာကလည်း အလွန်ကျယ်ပြန့်တဲ့ မြေဧရိယာကြီးထဲမှာ ဟိုတစ်ခု သည်တစ်ခု ပြန့်ကျဲနေတာရယ် လူအင်အား မလုံလောက်တာ ခွင့်ပြုငွေ နည်းပါးတာတွေရယ်ကြောင့် ထိန်းသိမ်း ပြုပြင် မွမ်းမံ စောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ငန်းဟာ အင်မတန်ကို ခက်ခဲပါတယ်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်က ပုဂံနဲ့ အနီးဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြုပြီး အတော် ပြင်းထန်တဲ့ ငလျင်ကြီးတခု လှုပ်ခတ်သွားပါတယ်။
အဆောက်အဦး တော်တော်များများ ပျက်စီးပြိုကျခဲ့ပါတယ်။
ဒီအဖြစ်အပျက်ကြောင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပြုပြင် မွမ်းမံ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးစနစ်ကြီးတခု လိုအပ်တယ်ဆိုတာ အသိအမှတ်ပြုလာကြရပါတယ်။
ပုဂံဟာ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ ပြင်းထန်တဲ့ငလျင်တခု ထပ်မံ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရ ပြန်ပါတယ်။
အဆောက်အဦးတခုချင်းက အဲဒီခေတ်ရဲ့ လူမှုရေးအခြေအနေ၊ ယဥ်ကျေးမှုဖလှယ်ခြင်း အနေအထားနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေး နည်းပညာတွေအတွက် အကောင်းဆုံး သက်သေတွေပါပဲ။
ရေရှည် ပြုပြင်မွမ်းမံ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ ယူနက်စကိုနဲ့ မြန်မာအစိုးရတို့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြဖို့ ကြိုးပမ်းနေကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
မိတ်ဆက် vulvar lichen sclerosus (VLS) ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိတဲ့အခါ၊ စိတ်ခံစားမှုရဲ့ ပထမလှိုင်းဟာ စိတ်သက်သာရာရသွားတတ်ပါတယ်။
သင်ကြုံတွေ့နေရတဲ့အရာအတွက် နောက်ဆုံးတော့ နာမည်တစ်ခုရသွားပါပြီ။
ဒါပေမယ့် အလွန်မြန်မြန်ပဲ ဒုတိယလှိုင်းတစ်ခု လိုက်လာနိုင်ပါတယ်။
'autoimmune' နဲ့ 'cancer risk' ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေကို ဖတ်ပြီး မြင်လာပါလိမ့်မယ်။
ပြီးတော့ "ဆက်စပ်အခြေအနေများ" ရဲ့ ရှည်လျားတဲ့စာရင်းကို သင်တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်မှုတွေ စတင်လာပါတယ်။
ကြောက်ရွံ့မှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ ဒေါသနဲ့ အခြားအရာတွေလည်း ပါလာတတ်ပါတယ်။
ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိမှုဟာ မိန်းမကိုယ်ပြင်ပကို ကျော်လွန်သွားသလို ခံစားရနိုင်ပြီး အလွန်ကြောက်စရာကောင်းနိုင်ပါတယ် (အထူးသဖြင့် ကျွန်မ (Jaclyn) လိုပဲ ကျန်းမာရေးစိုးရိမ်ပူပန်မှုရှိရင်)။
ဒါကို နှေးကွေးသွားအောင် လုပ်ကြရအောင်။
ဒီပို့စ်က ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုအကြောင်းပါ။
အကြောင်းအရာနဲ့ ပတ်သက်ပါတယ်။
အရေးကြီးဆုံးကတော့ ကြောက်ရွံ့မှုမဟုတ်ဘဲ စွမ်းအားပေးမှုအကြောင်းပါ။
မကြာသေးမီက လူနာအသိုင်းအဝိုင်းများတွင် အချိန်ဖြုန်းခဲ့ပါက၊ အထူးသဖြင့် ဇီဝဗေဒနှင့် အခြားပစ်မှတ်ထားကုထုံးများအကြောင်း ပိုမိုခေတ်မီသောကုသမှုများအကြောင်း ဆွေးနွေးမှုများ ပိုများလာသည်ကို သင်သတိပြုမိပေမည်။
လူအများစုက စတီးရွိုက်များထက်ကျော်လွန်၍ ရွေးချယ်စရာများ ရှိမရှိ၊ ဤဆေးဝါးအသစ်များသည် ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ အလုပ်လုပ်နိုင်မလား၊ နောက်ဆုံးတွင် vulvar lichen sclerosus (VLS) အတွက် ပိုမိုဘေးကင်းသော သို့မဟုတ် ပိုမိုစိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်ထားသော ချဉ်းကပ်မှုများကို ပေးစွမ်းနိုင်မလားဟု မေးမြန်းနေကြသည်။
၎င်းတို့သည် စဉ်းစားဆင်ခြင်စရာကောင်းပြီး အရေးကြီးသော မေးခွန်းများဖြစ်သည်။
အခြားရောင်ရမ်းမှုရောဂါများအတွက် ပစ်မှတ်ထားကုသမှုများ ရရှိနိုင်လာသည်နှင့်အမျှ VLS ဖြင့်နေထိုင်သူများအတွက် အလားတူတိုးတက်မှုများသည် ဤနေရာတွင် အသုံးချနိုင်မလားဟု တွေးတောခြင်းသည် သဘာဝကျပါသည်။
အရာများ မည်သည့်နေရာတွင် ရှိနေသည်ကို နားလည်ရန်၊ ပစ်မှတ်ထားကုထုံးများကား အဘယ်နည်း၊ ၎င်းတို့ မည်သို့အလုပ်လုပ်ပုံနှင့် ၎င်းတို့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ လက်ရှိစောင့်ရှောက်မှုစံနှုန်းနှင့် မည်သို့နှိုင်းယှဉ်သည်ကို စူးစမ်းလေ့လာခြင်းသည် အထောက်အကူဖြစ်စေပါသည်။
နောက်ထပ်တစ်နှစ်ကုန်ဆုံးတော့မယ့်အချိန်မှာ ကျွန်ုပ်တို့ ခေတ္တရပ်နားပြီး ဆင်ခြင်သုံးသပ်လိုပါတယ်၊ အရေးကြီးဆုံးကတော့ ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြောကြားလိုပါတယ်။
ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကာလအတွင်း မနက် ၂ နာရီမှာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ဘလော့ဂ်ပို့စ်တွေကို ဖတ်ရှုသူအားလုံး။
ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိထားတဲ့ သူငယ်ချင်းအသစ်နဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို မျှဝေပေးခဲ့သူအားလုံး။
သူတို့ရဲ့ဇာတ်လမ်းတွေ၊ မေးခွန်းတွေ၊ ကြောက်ရွံ့မှုတွေနဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေနဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ကို ယုံကြည်ပေးခဲ့သူအားလုံး။
LSSN တည်ရှိနေရတဲ့ အကြောင်းရင်းက ခင်ဗျားတို့ပါပဲ။
၂၀၂၅ ခုနှစ်ဟာ ကြီးထွားမှု၊ သင်ယူမှုနဲ့ နက်နဲတဲ့ နားထောင်မှုတို့ရဲ့ နှစ်တစ်နှစ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါဟာ ကျွန်ုပ်တို့ အမြဲယုံကြည်ခဲ့တဲ့အရာကို အားဖြည့်ပေးခဲ့ပါတယ်- lichen sclerosus (LS) နဲ့ နေထိုင်ခြင်းဟာ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းထက် အများကြီးပိုပါတယ်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း၊ အမှတ်အသား၊ ဆက်ဆံရေး၊ စောင့်ရှောက်မှုရယူခွင့်နဲ့ ရေရှည်ကောင်းကျိုးချမ်းသာတွေကို လမ်းညွှန်ပေးခြင်းနဲ့ ပတ်သက်ပါတယ်။
အောက်မှာ ဒီနှစ်မှာ ကျွန်ုပ်တို့ အတူတကွ ပြီးမြောက်အောင်မြင်ခဲ့တာတွေနဲ့ သင်ယူခဲ့တာတွေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ LSSN အတွက် ဘာတွေဖြစ်လာမလဲဆိုတာကို မျှဝေပါတယ်။
သင်၏ vulvar lichen sclerosus (VLS) စောင့်ရှောက်မှု ခရီးကို သွားလာခြင်းသည် စိတ်ရှုပ်ထွေးမှုကို ခံစားရနိုင်သည်။
သင့်ပုံမှန်ဆရာဝန် (GP သို့မဟုတ် မူလစောင့်ရှောက်မှုပေးသူ) သည် မည်သည့်အချိန်တွင် လုံလောက်ပြီး အထူးကုနှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် ပြသသင့်သနည်း။
နှစ်ယောက်စလုံးထံမှ အကောင်းဆုံးစောင့်ရှောက်မှုကို သင်မည်သို့သေချာအောင်လုပ်နိုင်မည်နည်း။
အထူးသဖြင့် အထူးကုစောင့်ရှောက်မှုသည် ပထဝီဝင်တည်နေရာနှင့်ဘဏ္ဍာရေးကဲ့သို့သောအချက်များကြောင့်ဝင်ရောက်ရန်ခက်ခဲနိုင်သောကြောင့်၊ အထူးသဖြင့် ဤအရာများသည် အလွန်အရေးကြီးသောမေးခွန်းများဖြစ်သည်။
ဒါဟာ သင့်အတွက် ပရိုဖက်ရှင်နယ် profile တစ်ခုတည်ဆောက်ဖို့အတွက်လည်း အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ အတွေ့အကြုံတစ်ခု ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
အားမငယ်ပါနဲ့၊ သင့်လုပ်ဆောင်ချက်က လူတွေကို တကယ်ပဲ အကျိုးပြုမှာပါ။
တခြားနည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီလိုရင် ဆက်မေးပေးပါနော်။
DatarrX သည် AI ခေတ်တွင် မြန်မာဘာသာစကားအတွက် ခိုင်မာသော ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တည်ဆောက်ပေးနေသည့် အကျိုးအမြတ်မယူသော Open-source Foundation တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 
သည့်နောက်ပိုင်း၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်က‌ နေ့တိုင်း၊ ဘယ်လို စကားပြောသလဲဆိုတာကို သတိထားပြီး အမြဲ နားထောင်တယ်။
တစ်စုံတစ်ခုဆိုရင်၊ အလိုလို သိနေတယ်။
ချက်ချင်း လုပ်သင့်တာ လုပ်တယ်။
ဒါ့ကြောင့်လည်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖျားနာတာမျိုးလည်း သိပ်မရှိသလို၊ အဖျားငွေ့ငွေ့လောက်ရှိတယ်ဆိုတာမျိုးလည်း သိပ်မကြုံရတော့ပါဘူး။
လူက၊ ကိုယ်ရောစိတ်ရော ပိုပြီး ကျန်းမာနေတယ်လို့ ခံစားရတယ်။
သဘာဝထဲမှာ တိုးဝင်ပြီး၊ သဘာဝထဲမှာ ကျင်လည်ကျက်စားမှု များတာကြောင့်လည်းဖြစ်မယ်။
ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်နဲ့ လူငယ်အရွယ်တုန်းက သေမှာကို သိပ်မကြောက်ဘူး။
အခုလည်း ကြောက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါပေမယ့် အရင်တုန်းက အသက်ရှည်ရှည်နေရရေးကို၊ သိပ် မစဉ်းစားဖြစ်ဘူး။
တကူးတက မစဉ်းစားဖြစ်ဘူးလို့ ပြောရင် ပိုမှန်မှာပေါ့။
သည့်နောက်ပိုင်းတော့၊ အသက်ရှည်ရှည်နေရရေးကို အတော်ကြီး စဉ်းစားလာတယ်။
ပြင်သင့်ပြင်ထိုက်တာတွေလည်း ကြိုပြင်ထားရမယ်ဆိုတဲ့စိတ် ဖြစ်လာတယ်။
ခန္ဓာကိုယ်ကို ယခင်ကထက် ဒူပေတာပေ ခံအောင်၊ လေ့ကျင့်တည်ဆောက်ထားရမှာလို့ တွက်တယ်။
ဥပစ္ဆေတကကံနဲ့ မသေဘူးဆိုရင်တော့၊ ငါသိထားတဲ့ အသိဉာဏ်ဟာ မိမိကိုယ်ကို ကျန်းမာအောင် စောင့်ရှောက်နိုင်ပါရဲ့လို့ တွက်တယ်။
အသက်ရှည်ရှည်နေလိုရခြင်း အကြောင်းရင်း ရှိတယ်။
အဲဒါက ၂၀၂၁ ခုနှစ်မတိုင်ခင်တုန်းက၊ သိပ်ပြီး ထင်ထင်ရှားရှား မဖြစ်ဘူး။
၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းဖြစ်စဉ်တွေကို ဖြတ်သန်းလာရင်းနဲ့မှ ဖြစ်လာတာ။
အကြောင်းကတော့၊ တဖြတ်ချင်း ပြောင်းလဲသွားတဲ့ ခေတ်တွေကို ကြည့်သွားချင်တယ်။
အဲသည့်ခေတ်တွေထဲမှာ၊ ဆိုင်ရာကဏ္ဍအလိုက်၊ ဆိုင်ရာ ဇာတ်ရုပ်ဇာတ်ကွက်အလိုက်၊ ပါဝင်ကပြနေတဲ့ အခြင်းအရာတွေကို ကြည့်သွားချင်တယ်။
၂၀၂၁ ကနေ စတင်လိုက်တဲ့ (၅) နှစ်တာကာလအတွင်းမှာ၊ မျက်နှာစာပေါင်းစုံကို မြင်လိုက်ရတာတွေ အများကြီးပဲ။
ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲကြီး တစ်ခုထက်တောင် ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားသွားတယ်။
ဘယ်လောက်တောင် ဆက်စပ်သလဲဆိုရင်၊ ဇာတ်လမ်းတွဲတွေဆိုရင် တော်ရုံကြည့်ဖို့ ခဲယဉ်းခဲ့တဲ့ လူတစ်ယောက်က၊ Squid Game လို ဇာတ်လမ်းတွဲကို စိတ်ဝင်တစား ကြည့်ဖြစ်တဲ့အထိ၊ ဇာတ်ရုပ်ဇာတ်ကောင်တွေနဲ့ စိတ်နေစရိုက်အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲဖြစ်ပျက်ပုံတွေကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့တယ်။
ပြီးစီးခဲ့တဲ့ (၅) နှစ်အခင်းအကျင်းက၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း အများကြီး အပြောင်းအလဲဖြစ်စေခဲ့တယ်။
ကိုယ့်ရဲ့ လောကအမြင်နဲ့ ရှုမြင်ချက်တွေကိုလည်း ကိုင်လှုပ်စမ်းသပ်တာတွေ ခံခဲ့ရတယ်။
ဖြစ်စဉ်ကြီးတစ်ခုလုံးကို နေ့ညမပြတ် စောင့်ကြည့်လေ့လာစူးစမ်းရင်း၊ တဖြည်းဖြည်း ပိုသိမြင်နားလည်လာတာတွေလည်း ရှိတယ်။
ယခင်က ကိုယ် ထင်မထားတာတွေလည်း တွေ့ရတယ်။
ယခင်က ကိုယ်ယုံထားတာတွေက ရိုက်ချိုးခံရတယ်။
ယခင်က ယောင်လို့တောင် မဝင်ဖူးတဲ့ အတွေးတွေလည်း အများကြီးပဲ။
အထူးသဖြင့် စိတ်ဝင်စားတာက လူတွေ။
ဘယ်လို လူတွေ ဘယ်လို ဇာတ်ရုပ်မှာ ပါဝင်ကပြနေသလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။
ကျနော်က ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ မဟုတ်ဘူး။
ညွှန်ကြားတဲ့ ဒါရိုက်တာလည်း မဟုတ်ဘူး။
နောက်ကွယ်က မီးထိုးမှန်ထိုးလည်း မလုပ်ပါဘူး။
ကန့်လန့်ကာနောက်ကွယ်မှာ နေခဲ့တာ တချို့ ရှိတယ်။
ကားလိတ်ဆွဲတော့ မလုပ်ခဲ့ပါဘူး။
စာရေးဆရာဟာ သမိုင်းဖန်တီးသူ မဟုတ်ဘူးလို့ မိမိကိုယ်ကို ယူဆထားတယ်။
စာရေးဆရာဟာ သမိုင်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ချင်တယ်။
သမိုင်းကို မှတ်တမ်းတင်ဖို့အတွက်၊ တခါတရံ ဇာတ်စင်အောက်မှာ၊ စိမ်ပြေနပြေ ထိုင်ပြီး ကြည့်တန် ကြည့်ရတယ်။
တခါတရံလည်း ကန့်လန့်ကာနောက်ကွယ်က ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်နေမှုတွေကို နားလည်ဖို့၊ ဇာတ်စင်ပေါ်က ဒေါင့်တနေရာမှာ ရပ်ကြည့်နေဖြစ်တယ်။
တခါတရံလည်း၊ မီးထိုးမှန်ထိုးတွေနံဘေး ချည်းကပ်ပြီးတော့၊ စ,နည်းနာတာတွေ လုပ်ခဲ့ရတာပါပဲ။
ဒါရိုက်တာရဲ့ ညွှန်ကြားချက်တွေကို တွေ့တယ်။
ဇာတ်ညွှန်းနဲ့ ဒိုင်ယာလော့ခ်တွေကို အစီအစဉ်ချတာ ဘယ်သူတွေလဲဆိုတာတွေ့တယ်။
ဇာတ်ညွှန်းကို ခန့်မှန်းတယ်။
နောက်ခံကားလိတ်က ဘယ်လို အဆင်ဒီဇိုင်းနဲ့ ဘယ်လို ဇာတ်ကွက်ကို ညွှန်းနေသလဲဆိုတာ တွေ့ရတယ်။
သေချာတာ တစ်ခုကတော့၊ တချို့ အခန်းတွေရဲ့ ဇာတ်သိမ်းတွေကို ကြိုသိနေရတာပါပဲ။
ဘယ်သူတွေဟာ ဇာတ်ပို့အနေနဲ့ ပါခဲ့ပြီး၊ ဘယ်သူတွေကတော့ အစားထိုးဇာတ်ရုပ်တွေဖြစ်တယ်ဆိုတာ မြင်နေရတယ်။
ဒါတွေက စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတယ်။
ဒါ့ကြောင့်လည်း တချို့က ပြောကြတာ ဖြစ်မယ်။
သမိုင်းဆိုတာဟာ တကယ့်ဇာတ်လမ်းတွဲ အရှည်ကြီး ဆိုတာမျိုး။
ကျနော် နိုင်ငံရေးစိတ်ဝင်စားတာလည်း ဒါ့ကြောင့်ဖြစ်မယ်။
ကျနော်က စိတ်ပညာကို စိတ်ဝင်စားတယ်။
ဒဿနိကဗေဒကို စိတ်ဝင်စားတယ်။
သမိုင်းထဲမှာ ဖြစ်ရပ်တွေကို တွေ့သလို၊ လူ့စရိုက်တွေကို တွေ့ပါတယ်။
လက်ရှိ ဖြတ်သန်းနေတဲ့ ပစ္စုပ္ပန်က တမင်တကာ သရုပ်ဆောင်ဇာတ်လမ်းဆင်ထားတဲ့ ဇာတ်လမ်းရုပ်ရှင်တွေထက် ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာပေါ့။
ဘယ်သူတွေ ဘာတွေ ပြောတာသလဲဆိုတာ ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် မြင်ရတာတွေ ရှိတယ်။
နိုင်ငံရေးသိပ္ပံကို လေ့လာတော့၊ လူ့သဘာဝတွေကို ဆက်စပ်လေ့လာရတာ ရှိတယ်။
လူဆိုတာ ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့သတ္တဝါ၊ တဲ့။
ဒါကို အရင်ကလည်း ယုံပါတယ်။
အခုတော့ မျက်ဝါးထင်ထင် ပိုပြီး ယုံတယ်။
လူတွေဟာ အာဏာရဲ့ ဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည် မရှိကြဘူး။
အထူးသဖြင့် လက်နက်ရဲ့ သဘာဝကို ခပ်ပေါ့ပေါ့ပဲ သဘောထားခဲ့တဲ့ လူတွေဟာ သေစေသောနတ်ရဲ့ စေစားခြင်းကို မလွန်မြောက်နိုင်ခဲ့ကြဘူး။
ရာထူး၊ အာဏာ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်၊ ငွေကြေးနဲ့ လိင်မှုကိစ္စတွေဟာ၊ မကြုံဖူးရင်သာ ခံနိုင်ရည်ရှိကြလိမ့်မယ်။
တကယ်ကာယကံမြောက်ကြုံလာခဲ့ရင်၊ တော်ရုံ အညှာခိုင်ခိုင် ဖြောင့်မတ်နိုင်ဖို့ ခက်သားကလား။
နိုင်ငံရေးနယ်မှာ ရိုးသားဖြောင့်မတ်တယ်ဆိုတာ မရှိပါဘူး။
လူမသိ သူမသိ ဖောက်ပြန်တာနဲ့၊ ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ဖောက်ပြန်တာပဲ ရှိတယ်။
အထူးသဖြင့် အာဏာလက်ဝယ်ကိုင်ထားတဲ့ နိုင်ငံရေးနယ်ဟာ  ဖောက်ပြန်မှုနဲ့ မကင်းကြဘူး။
လက်နက်ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ နိုင်ငံရေးနယ်ဟာ ဖောက်ပြန်မှုနဲ့ မကင်းကြပါဘူး။
အာဏာမရသေးတဲ့၊ လက်နက်မကိုင်ထားသေးတဲ့ နိုင်ငံရေးနယ်မှာတော့၊ ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုဆိုတာ တစ်စုံတစ်ရာအတိုင်းအတာထိ ထိန်းနိုင်ပါသေးလိမ့်မယ်။
သို့ပေမယ့် အာဏာနဲ့ လက်နက်ယှက်နွှယ်လာတဲ့ နိုင်ငံရေးမှာတော့ ရိုးသားဖြောင့်မတ်တယ်လို့ ပြောရင်၊ ပြည့်တန်ဆာက အပျိုဖြစ်ကြောင်း ပြောနေတာနဲ့ အတူတူပဲ။
သည့်နောက်ပိုင်း၊ စာရေးချင်စိတ် အတော်ကြီး ခေါင်းပါးသွားတာတွေ့ရတယ်။
အဲသည့်လို ဖြစ်ရခြင်း အကြောင်းရင်းလည်း ရှိတယ်။
အကြောင်းရင်းက တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
နောက်ကွယ်ကနေ ခပ်များများ ရှိနေတယ်။
စာဆိုတာကလည်း အားထုတ်ပြီး ရေးရတာဖြစ်ပေမယ့်၊ ကျနော် ရေးခဲ့သမျှ စာအတော်များများက၊ စိတ်ထဲ၊ နှလုံးသားထဲ၊ အတွေးထဲ၊ အမြင်ထဲမှာ ပြည့်လွန်းလို့ လျှံကျလာတဲ့သဘော။
အခုက ခမ်းခြောက်သွားတာ။ အဓိက,က တွန်းအား။
နောက်ကနေ တွန်းထိုးလှုံ့ဆော်နေတဲ့ အရာက ခမ်းခြောက်သွားတာ။
ဒီတော့ စာရေးဖို့ အကြောင်းအရာတွေ ရှိနေလည်း၊ လက်က မရေးတော့ဘူး။
နောက်တစ်ခုက ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကန့်သတ်လိုက်တာ။ ရပ်လိုက်တာ။
တချို့လူတွေအတွက်၊ သူတို့က စာရေးဖြစ်အောင် အားထုတ်ရတာ။
ကျနော်ကျတော့၊ စာမရေးဖြစ်အောင် ထိန်းချုပ်ရတာ။
အဲသည့်အရာက အခု လုပ်နိုင်သလောက် ထိန်းချုပ်တာ။
အောင်မြင်သွားတာ။
စာမရေးဖြစ်အောင် တမင် ထိန်းချုပ်တာ။
စာရေးတဲ့ အမူအကျင့်လိုပဲ၊ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်တာတွေ ရှိတယ်။
ဒါကို လုပ်မယ်ဆိုရင် လုပ်ကို လုပ်တယ်။
ဒါကို မလုပ်ဖြစ်အောင် ထိန်းချုပ်တယ်ဆိုရင်၊ ထိန်းနိုင်တယ်။
ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို လိုသလို ထိန်းချုပ် ကွပ်ကဲလို့ အထိုက်အသင့်ရတယ်လို့ ခံစားရတယ်။
သည့်နောက်ပိုင်းတော့ စာရေးချင်စိတ်ကို ပြန် မွေးမြူနေပါတယ်။
စာပေခြေလှမ်းအစတုန်းက ရေးခဲ့တဲ့ စာတွေကို မှတ်မိတယ်။
တကယ်တော့ ကျနော်က စာအုပ်အညွှန်းတွေ တရပ်စပ်ရေးပြီးတော့၊ စာပေခြေလှမ်းတွေ ခပ်စိပ်စိပ် လှမ်းခဲ့တာ။
အခုလည်း စာအုပ်အညွှန်းတွေ၊ စာအုပ်ရီဗျူးတွေ ပြန်ရေးချင်စိတ် ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် ယခင်တုန်းက ကိုယ်သဘောကျခဲ့တဲ့ စာအုပ်တွေကို အခု သဘောမကျတော့ဘူး။
ယခင်တုန်းက ကိုယ်အာရုံကျခဲ့တဲ့ စာအုပ်တွေကို၊ အခု စိတ်မဝင်စားတော့ဘူး။
အခု စိတ်ဝင်စားမှုက အသစ်။
အခု သဘောကျနေတာက အသစ်။
အရေးအသားတွေ သစ်ခြင်း မသစ်ခြင်းကို စာပေရေးထုံးအရ သိပ်အာရုံ မကျတော့ဘူး။
ဒါက ရေးရင်းနဲ့ ဖြစ်တဲ့ကိစ္စ။
ဈာန်ဝင်စားရင်း ဖြစ်ပျက်တဲ့ကိစ္စ။
တကူးတက ဒီလို တီထွင်ဖန်တီးပြီး ရေးတယ်ဆိုတာမျိုး မဟုတ်။
စာပေရေလျဉ်ကြောမှာ စီးမျောရင်းနဲ့ ကိုယ်ကူးခတ်တဲ့ပုံစံက ကိုယ်ကူးခတ်နေတဲ့ ရေလှိုင်းသဘာဝအတိုင်း လိုက်ပါ ဖန်တီးရတာ။
စာအုပ်အညွှန်းတွေကို ပြန်ရေးမယ်လို့ စဉ်းစားထားပါတယ်။
စာအုပ်အညွှန်းတွေ ရေးဖို့၊ ဘယ်လို စာအုပ်မျိုးတွေရွေးမလဲ။
ကျနော် ရေးခဲ့သမျှ စာအုပ်အညွှန်းတွေက၊ ကျနော်စိတ်မှာ တကယ်အာရုံမကျဘဲ ရွေးခဲ့တာမျိုး မရှိပါဘူး။
ကိုယ်ဖတ်ခဲ့တဲ့စာအုပ်တွေက ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ အရိပ်အရောင်ကို ညွှန်းပြတယ်။
ကိုယ်ရေးခဲ့တဲ့ စာအုပ်အညွှန်းတွေက ကိုယ့်အတွေးအာရုံရဲ့ ကျက်စားရာ ကွင်းပြင်ကို ညွန်ပြပါတယ်။
ဒါ့အပြင် စာအုပ်အညွှန်းတွေမှာ၊ ကိုယ်တင်ပြတဲ့ စကားလုံးဝေါဟာရတွေဟာ၊ ကိုယ်မြင်နေတဲ့ လောကအမြင်ကို ထပ်ဟပ်ပါတယ်။
စာအုပ်အညွှန်းတွေ အများကြီး ရေးချင်ပါသေးတယ်။
ပေါ့ပေါ့ပါးပါးတွေလည်း ရေးမယ်။
လေးလေးပင်ပင်တွေလည်း ရေးမယ်။
ကြည်ကြည်လင်လင်တွေလည်း ရေးမယ်။
ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေးတွေလည်း ရေးချင်ပါတယ်။
လူမှုနိုင်ငံရေး၊ လူမှုစီးပွားရေး နဲ့ လူ့အရေး၊ လောကအရေး၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းဖြစ်စဉ်အရေးတွေဟာ ဘက်ပေါင်းစုံက ကြည့်နိုင်လာလေလေ၊ ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းလေလေပါပဲ။
စာရေးတဲ့အခါ၊ အခြေခံအတွေးအခေါ် တစ်ရပ်ရှိဖို့ လိုပါတယ်။
ဒါ့အပြင် စာရေးတဲ့အခါ၊ အခြေခံသဘောထားတစ်ရပ်ရှိဖို့ လိုပါတယ်။
အဲသည့် အတွေးအခေါ်ဟာ လွှမ်းမိုးပြုပြင်ခံထားရတဲ့ အတွေးအခေါ်မျိုး မဖြစ်ရဘူး။
ကိုယ်တိုင် ကြိတ်ခြေညစ်ထုတ်ပြီး၊ ဆန်းစစ်ရယူထားတဲ့ အတွေးအခေါ်မျိုးဖြစ်သင့်တယ်။
အဲသည့် အခြေခံသဘောထားဆိုတာကလည်း၊ လူအများရဲ့ အထင်အမြင်နဲ့ ပေါင်းကွပ်တည်ဆောက်ထားတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ အတွေ့အကြုံနဲ့ အတွေးအကြံအပါအဝင် ကိုယ့်ရဲ့ သိမြင်နားလည်မှု၊ ကိုယ့်ရဲ့ ထိထိခိုက်ခိုက် ခံစားရမှုတွေကနေ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာတဲ့ အခြေခံသဘောထားတွေဖြစ်သင့်တယ်။
ဒေါက်တာသန်းထွန်းက အသိသစ်၊ အမြင်သစ် ပေးစရာ မရှိရင် စာအုပ်သစ် မရေးနဲ့ လို့ ပြောပါတယ်။
တကယ်တော့ ကမ္ဘာကြီးမှာ၊ အသိသစ် အမြင်သစ်ဆိုတာမျိုး အတော်ကြီး ရှားသွားပါပြီ။
ကျနော်တို့လို ဘာမဟုတ်တဲ့ စာသမားမျိုးက အသိသစ် အမြင်သစ်ကို အမြဲ မထုတ်လုပ်နိုင်ပါဘူး။
ဒါပေမယ့် ကိုယ်နေထိုင်ရာ လူ့အဖွဲ့အစည်းနဲ့ စပ်လျဉ်းပြီး၊ ကိုယ့်လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဖြစ်သင့်ပါလျက်နဲ့ ရေပန်းမစားသေး အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ်၊ သဘောထားတွေ ရှိတယ်။
ဒါတွေကို ဘယ်လို ရွေးချယ် ဖြန့်ချိမလဲဆိုတာ လုပ်ရပါ့မယ်။
လောကရဲ့ စီရင်ချက်ဟာ၊ ကိုယ်မီးထိုး၊ လောင်စာထည့်တဲ့ ကျေးဇူးပြုမှုတွေအတိုင်း ဖြစ်ပျက်ပြောင်းလဲရတာဖြစ်လို့၊ ကိုယ်နေတဲ့ လောကကို၊ ဘယ်လို ရွေးချယ်စီရင်ချင်သလဲဆိုတာကို စာရေးတဲ့သူက ဆုံးဖြတ်ရပါတယ်။
ခေတ်စနစ်က တည်ငြိမ်ရင် သိပ် လုပ်လို့ ကိုင်လို့ မကောင်းဘူး။
ခေတ်က တည်ငြိမ်ရင်၊ အမြတ်က ပုံသေပဲ။
အလျှော်အစား မကြီးဘူး။ ပုံမှန်ပဲ။
ဒီတော့ ရင်ခုန်စရာ မကောင်းဘူး။
ခေတ်က တည်ငြိမ်ရင်၊ ထိုက်သင့်တဲ့ လုပ်အားစိုက်ထုတ်မှ၊ စိုက်သလောက် ပြန်ရိတ်ရတယ်။
ထိုက်ထိုက်တန်တန် ရင်းနှီးရတယ်။
ရင်းနှီးနိုင်သလောက်ပဲ ရတယ်။
ဝန်ဆောင်မှု ကောင်းကောင်း‌ ပေးရတယ်။
ရေရှည်စွဲစွဲမြဲမြဲ တည်ဆောက်ရတယ်။
ကြော်ငြာရတယ်၊ လူကြိုက်များအောင် လုပ်ရတယ်။
ဝန်ထမ်းကို ထိန်းရတယ်။
လက်ရာကောင်းအောင် လုပ်ရတယ်။
ဒါမှ စားသုံးသူက ကိုယ့်ဆီ လာမယ်။
လူများများ လာဝယ်၊ လာသုံး၊ ဘာစားမှ၊ ကိုယ်က စီးပွားဖြစ်တယ်။
သို့မဟုတ်ရင် မရဘူး။
Conflict Economy ဆိုတာ၊ လက်နက်ကိုင်တွေ သယံဇာတ ထုတ်တာချည်း ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။
ခေတ်ပျက်လေ စီးပွားရေးလုပ်လို့ ကောင်းလေဆိုတဲ့ ကုန်သည်ပွဲစားတွေကိုလည်း ညွှန်းတယ်။
ခေတ်ပျက်တော့ တစ်နပ်စား ဉာဏ်နဲ့ လုပ်လို့ ရတယ်။
ဆူလွယ်နပ်လွယ် အလုပ်တွေက သိပ်များတယ်။
ရေရှည် မသေချာဘူး။
ရတုန်း၊ လုပ်ထား၊ ဆိုတဲ့ အထာတွေ များလာတယ်။
စံပယ်တွေ အမြဲ မပွင့်သလို၊ မိုးလည်း အစဉ် မခေါင်ပါဘူး။
အရာအားလုံးက သင်္ခါရ။
ဖြစ်ပျက် သမျှ သင်္ခါရ၊  ဒုက္ခသစ္စာ မှတ်၊ .။
ဒါ.. ကျနော်တို့ မြန်မာတွေ အမြဲ နှလုံးသွင်းတဲ့ စကား။
ခေတ်က ကြပ်တော့၊ စီးပွားရေး လုပ်ရင်၊ တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှု မလိုဘူး။
ကြိုက်ရောင်း၊ ကြိုက်ဝယ်ပဲ။
ကိုယ်ဖြစ် ကိုယ်ခံပဲ။
လည်သူစား၊ အ,သူ ခံပဲ။
တောတွင်းဥပဒေသက မြန်မာပြည်မှာ သိပ် ကြီးစိုးတယ်။
အတော်များများက ခွင်(ဂွင်) ကို ချောင်းနေတယ်။
ဘယ်သူနဲ့ ဘာကို ပေါင်းရိုက်လိုက်ရမလဲဆိုတာပဲ ကြည့်နေတယ်။
ဘယ်နေရာ အကွက်အကွင်းကောင်းတယ်၊ ဘယ်နေရာကတော့ ဂွင်ကြီးကြီး ရှိတယ်ဆိုတာကို အတော်များများက အနံ့ခံနေတယ်။
အနံ့ခံ ကောင်းတဲ့ ခွေးတွေ၊ ဗိုက်ဝဝ စားနိုင်တာ သဘာဝပဲ။
ရှာတတ်ဖွေတတ်ရင် ချမ်းသာကြောင်း နည်းလမ်းကောင်းတွေချည်းပဲ။
မြန်မာပြည်က လူတော်များများက၊ လည်သလို လုပ်စားနေကြတာပဲ။
အဲသည့်လိုမှလည်းဖြစ်မယ်၊ ဆိုတဲ့ အခြေအနေက ရှိတာကိုး။
ရှင်သန်နိုင်အောင် ရှင်သန်။
မရှင်သန်နိုင်ရင်၊ ဂျောင်းပဲ။
လူ့ဘဝထဲက မထွက်ခွာချင်သေးတော့လည်း၊ ရုန်းကြ ကန်ကြရတာပဲ။
ဒီလိုနဲ့ သူ့အလိုလို ဖြစ်သွားတာကြတာများတယ်။
တို့ မြန်မာပြည်က လူတွေက၊ စစ်ပွဲတွေနဲ့ အသားကျနေကြပါပြီ။
ပြည်သူတွေက ပဋိပက္ခနဲ့ အသားကျသွားကြပြီ။
ယူနီဖောင်းသာ ကွဲတယ်၊ အကျင့်စရိုက် မကွဲတဲ့ လက်နက်ကိုင်တွေကို တွေ့ရယ်၊ ဘယ်ဝတ်စုံနဲ့ လူကို ဘာစကား ပြောရမယ်ဆိုတာ အလိုလိုသိတယ်။
ဘဝပေး အခြေအနေအရ အလိုလို သိလာတာ။
ဗုဒ္ဓဂေါတမလို၊ ဆရာမကူတဲ့ ဉာဏ်နဲ့ ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တာတော့ မဟုတ်ဘူး။
ဘဝဆိုတဲ့ တက္ကသိုလ်ကြီးမှာ၊ မြန်မာပြည်က ပြည်သူတွေအတွက် လူတိုင်းက ဆရာပဲ။
အတွေ့အကြုံဟာ အကောင်းဆုံးဆရာ၊ ပဲလို့ ပြောကြတယ် မဟုတ်လား။
နေ့တိုင်း၊ နေရာတိုင်း၊ အခြေအနေတိုင်းက သင်ခန်းစာတွေ ပေးနေတယ်။
မြန်မာပြည်မှာ၊ ကိုယ့်ကို သင်ခန်းစာပေးတဲ့သူတွေ ချည်းပဲ။
သင်ခန်းစာ တစ်ခု၊ တစ်ခုကလည်း ခံလိုက်ရရင်၊ “အောင့်ခနဲ”ပဲ။
တကယ့် နက်နက်နဲနဲကြီး။
တကယ့်နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်းကြီး။
ရတဲ့ သင်ခန်းစာတွေကိုလည်း မငြီးငြူနိုင်ဘူး။
မငြီးတွားနိုင်ဘူး။
တစ်ယောက်တည်း ကြိတ်ခံရတယ်။
ငြီးငြူရင်၊ ကဲ့ရဲ့ ခံရမယ်။
အဲသည့်လောက် ညံ့ရသလား၊ အဲသည့်လောက် တုံးရသလား၊ ။
ကိုယ်ဖြစ်ကိုယ်ခံ ဆိုတာ မြန်မာပြည်မှ အစစ်ပေါ့။
ဘာမှ မဖြစ်ရင် ဘာမှ မဖြစ်ဘူး။
ဖြစ်ရင် ဖြစ်တယ်လို့ မှတ်။ ဖြစ်ရင် ခံလိုက်။
ဒါဟာ မြန်မာတို့ လက်သုံးစကား ဖြစ်လာတယ်။
ခေတ်က အလိမ်အညာတွေ သိပ်များလာတယ်။
အတုအယောင်တွေလည်း သိပ်များလာတယ်။
လူတွေက အချင်းချင်း စကားသာ ပြောနေကြတယ်၊ စိတ်လုံလုံနဲ့ မပြောနိုင်ကြတာများတယ်။
တစ်ခုခုဆို ဖုံးဖုံးဖိဖိပေါ့။
မလိုလည်း၊ လိုလည်း၊ အချင်းချင်းက ဂျောက်ချတတ်တာကိုး။
ကိုယ့်ကို မသိတဲ့သူတွေ ကြားမှာဆို လုံခြုံတယ်။
ကိုယ့်ကို သိတဲ့လူတွေကြားမှာဆို မလုံခြုံဘူး ဖြစ်လာတယ်။
ဘာလို့လဲဆိုတော့ နောက်ကျောဓားနဲ့ထိုးတဲ့သူ ပိုများတာကိုး။
အနီးနားက လူကပဲ၊  ကိုယ့်နောက်ကျောကို ဓားနဲ့ထိုးလို့ရတာ။
ဟိုးအဝေးကြီးက လူက ကိုယ့်နောက်ကျောကို ဓားနဲ့ မထိုးဘူး။
မြန်မာပြည်မှာက၊ ကလိမ်စေ့ ငြမ်းဆင်နိုင်မှ တော်ကာကျတာ။
ဒီလိုနဲ့ လူတွေဟာ ကိုယ်ကျင့်အရာ ပျက်လာတယ်။
စရိတ္တမဏ္ဍိုင် ပျက်လာတယ်။
ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ပျက်လာတယ်။
ငါလုပ်လည်း မထူးပါဘူးကွာ၊ ဆိုပြီး ပစ်ထားလိုက်တဲ့သူတွေများလာတယ်။
ဒီလိုလူတွေဟာ နယ်ပယ်အသီးသီး၊ ကဏ္ဍအသီးသီးမှာ ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ တွေ့ရတယ်။
ယုံကြည်ချက်ဆိုတာ မရှိတော့ဘူး။
အဆင်ပြေပြေနေနိုင်ရေးနဲ့ အနေချောင်ရေးပဲ ဦးစားပေးလာတယ်။
အနေချောင်ရင် အသေကြပ်မယ်လို့ ဆရာတော် သံဃာတော်တွေက ဟောပေမယ့်၊ မြန်မာပြည်မှာက၊ နေရင်လည်း ကြပ်၊ သေရင်လည်း ကြပ်တာပဲ။
ဒီတော့ နေရသမျှ၊ ချောင်ချောင်လည်လည်နေနိုင်ရေးကို အားထုတ်ကြတာပဲ။