ၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႈ

ႁဝ်းတေၵႆႉလႆႈငိၼ်းၵၼ်ယူႇတႃႇသေႇ မိူဝ်ႈၽွင်းပဵၼ်ပွႆးပဵၼ်လၢမ်း ပွႆးလူႇတၢၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵုသူလ်ႇ" ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ၸၵ်ႇၵျႃႇဝရႃႇ" ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပူၼ်ႉမူၼ်ႉလွတ်ႈသေၸၵ်ႇၵျႃႇဝရႃႇ မိုၼ်ႇၸၢတ်ႈသႅၼ်ပိူင် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၸၵ်ႇၵျႃႇဝရႃႇ(ဢၢပ်ႈပဵၼ်) ၵႂၢမ်းပႃႇရိလူႉ၊ ထႆးၶဝ်ၵေႃႈတေဝႃႈ "ၸၵ်ႇၵဝၢလ်း" ၼႂ်းၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းတႄႉလိူၼ်တႆးတေႁွင်ႉဝႃႈ "ၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႈ"(သင်မီးၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈလိူဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ၽွမ်ႉတႃႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းယူႇ) ၵွပ်ႈၼၼ်မိူဝ်ႈၼႆႉ လိူၼ်တႆး တေဢဝ်လွင်ႈၶူင်းၵၢင်ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈမႃးၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ်ၶႃႈ။

ယူႇတီႈပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇလၵ်းထၢၼ်ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢွတ်းသေ မၢင်တီႈၵေႃႈတေၼပ်ႉဝႃႈမီးသိပ်းလုၵ်ႈ၊ မၢင်တီႈၵေႃႈတေၼပ်ႉၵဝ်ႈလုၵ်ႈ၊ မၢင်တီႈၵေႃႈတေၼပ်ႉပႅတ်ႇလုၵ်ႈ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉလိူၼ်တႆးၵေႃႈတေၼပ်ႉလၢႆးၵဝ်ႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၶႃႈဢေႃႈ။

#လုၵ်ႈတႃဝၼ်း (The Sun)

လုၵ်ႈတႃဝၼ်းပဵၼ်ပိူင်လွင်ႈယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈပုၼ်ႈတႃႇလုၵ်ႈလၢဝ်(လူၵ်ႈ)တင်းလၢႆ ၊ ပဵၼ်ဢၼ်ၼွင်ႇၸၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈလၢဝ်လူင်တင်းၵဝ်ႈ၊ ၸုၵ်းမၼ်ႈယူႇတီႈဢၼ်ၵိုင်ႇဢၢပ်ႈ၊ ပၢႆပၼ်သၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်းလႄႈ ႁႅင်းလိူတ်ႇမႆႈတႃႇလုၵ်ႈလၢဝ်တင်းၵဝ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး သင်ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼႆ လၢဝ်လူင်တင်းၵဝ်ႈလုၵ်ႈၵေႃႈ တေလပ်းသိုင်ႇလႄႈ ၵတ်းလၢင်ႈလူင်ဝႆႉယူႇ၊သင်ၽႃႇလုၵ်ႈတႃဝၼ်းမႃးပဵၼ်သိၵ်ႈသိၵ်ႈၸိုင် တၢင်းၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈၵႅၼ်ႇၶႅင်မိူၼ်လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ လုၵ်ႈတႃဝၼ်းပဵၼ်ထၢၼ်ႇႁိၼ်ဢၼ်ၵွၼ်ႈယႂ်ႇလိူဝ်လႄႈ ပဵၼ်ပဵဝ်ၾႆးဝႆႉယူႇ၊ လုၵ်ႈတႃဝၼ်းၶဝ်ႈပႃးလေႃးထၢတ်ႈ ႁၢႆးၻရူဝ်ၵျဵၼ်ႉ(Hydrogen) လႄႈ ႁီႇလဵမ်ႇ(Helium) လုၵ်ႈတႃဝၼ်းဢမ်ႇလႆႈထုၵ်ႇၽဝ်မႆႈၵွပ်ႈထၢတ်ႈ(Hydrogen) ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ႁီႇလဵမ်ႇ(Helium)ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ လုၵ်ႈတႃဝၼ်းပဵၼ်ပိူင်ဢၼ်မႆႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းၼႂ်းၵႃႈလၢဝ်လူင်တင်းလၢႆ၊ လုၵ်ႈတႃဝၼ်းၸၢင်ႈမႆႈလိူတ်ႇလႆႈထိုင် 15 M°၊ တၢင်းမႆႈလိူတ်ႇလူင်တၢၼ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဢၼ်ယူႇၸမ်မွၵ်ႈ 150 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (km) တၢႆလႆႈလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။

လုၵ်ႈတႃဝၼ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇဝူင်ႈၵၢင်လၢဝ်လူင်တင်းၵဝ်ႈ၊ ႁႅင်းၼိုင်ၵမ်ႈၼမ်ၼႂ်းၸုမ်းၽုင်လၢဝ်ၼႆႉတေယူႇတီႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းမီးၼမ်ထိုင် 99.87% ပဵၼ်ႁႅင်းၼိုင်ႁူမ်ႈၵၼ်ၼႂ်းၵႃႈၸုမ်းၽုင်လၢဝ်ၼင်ႇၵၼ်မီးယူႇ 0.13% လုၵ်ႈတႃဝၼ်းပဵၼ်လၢဝ်သႅၼ်းလဵၵ်ႉဝႆႉမိူဝ်ႈတႅၵ်ႈၼိူင်းၵၼ်တင်းၸုမ်းၽုင်လၢဝ်တင်းလၢႆ ၊ ၵူၺ်းၼႃႇပဵၼ်လၢဝ်ဢၼ်ယူႇၸမ်လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉၸင်ႇတေႁၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈမူၼ်းမူၼ်းဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း၊ ဢၼ်ႁဝ်းမုင်ႈႁၼ်ၼိူဝ်လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉယူႇယဝ်ႉ၊ လၢဝ်တၢင်ႇလုၵ်ႈတႄႉတေႃႉတႄႉႁၼ်သၢႆလႅင်းဝႆႉဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းယူႇၵႆၵၼ်တင်းလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉႁဝ်းဝႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈလၢဝ်တၢင်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉလုၵ်ႈလဵၵ်ႉလႄႈၸင်ႇဢမ်ႇႁၼ်သၢႆလႅင်းၼမ်၊ ပေႃးတႅၵ်ႈၼိူင်ႈတူၺ်းတေႇဢဝ်ဝူင်ႈၵၢင်တေႃႇထိုင်ၽင်ႇၼၼ်ႉၸမ်ထိုင် 109 လႄႈ ပေႃးၶႂ်ႈတၢၼ်ႇလုၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။

လုၵ်ႈတႃဝၼ်းမီးႁႅင်းပွင်ၶိုၼ်ႈမႃးႁင်းၵူၺ်း လႄႈၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈႁႅင်းပွင်ပိၼ်ႇပၢႆႇၶၢႆႉပိူင်ႈၸွမ်းပိူင်ၵၢၼ် ဢႆး(ၼသ်)တႆး(ၼ်) E = mc2 (E ပဵၼ်ႁႅင်းပွင်၊ m ပဵၼ်ၼိူဝ်ႉသၢၼ်၊ လႄႈ c ပဵၼ်တၢင်းဝႆးၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ႁႅင်းသၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်းမီး 300,000 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ{km} တေႃႇၼိုင်းသၵ်ႉၵသ်ႉ) ႁိမ်းႁွမ်းလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈႁႅင်းပွင်ပဵၼ်ၼိူဝ်ႉသၢၼ်ၼၼ်ႉမီးႁႅင်းမႆႈထိုင် 15 M ° ၊ ၼႂ်းၵႅၼ်ၵၢင်လုၵ်ႈတႃဝၼ်းမီးထၢတ်ႈတႅၵ်ႇႁၢႆးၻရူဝ်ၵျဵၼ်ႉ(Hydrogen)တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ႁႅင်းတႅၵ်ႇပဵၼ်ၸွမ်းပိူင်ၼိဝ်ၶရေး တီႈႁၢႆးၻရူဝ်ၵျဵၼ်ႉ(Hydrogen) လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ႁီႇလဵမ်ႇ(Helium) ၵူႈသၵ်ႉၵသ်ႉ ႁၢႆးၻရူဝ်ၵျဵၼ်ႉ(Hydrogen) တင်းၼမ်သီႇလၢၼ်ႉ ယဵၼ်းပဵၼ်ႁႅင်းပွင် ၼႂ်းၼိုင်ႈပီ၊ လုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼၼ်ႉမိူဝ်ႈတႅၵ်ႈၼိူင်းတင်း ႁႅင်းပွင်လုၵ်ႈတႃဝၼ်းတင်းမူတ်းၸိုင်တေမီး 2 x 1027 တၼ်၊ ဢမ်ႇၼၼ် 2,000 လၢၼ်ႉလၢၼ်ႉလၢၼ်ႉတၼ် ဢမ်ႇၼၼ် 332,946 တၢၼ်ႇလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ။

တီႈၽိဝ်လုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼၼ်ႉမီးႁႅင်းမႆႈ 5,700°၊ ဢမ်ႇၼၼ်ႉ 6,000 ၶဵလ်းဝိၼ်း၊ လႄႈၸင်ႇလႆႈတမ်းဝၢင်းလုၵ်ႈတႃဝၼ်းပဵၼ်လုၵ်ႈလၢဝ်သီလိူင်မီးတင်းမႆႈမွၵ်ႈ 5,000 လၢၼ်ႉပီ ပဵၼ်လၢဝ်လၵ်းၵႅၼ်လူင်ဢၼ်ယူႇၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင်ၸူဝ်ႈၵူၼ်ႈလႆႈထႅင်ႈ 5,000 လၢၼ်ႉပီ၊ လုၵ်ႈတႃဝၼ်းသုတ်းသဵင်ႈၵေႃႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူင်းၶူင်းၵၢင်တေၸၢင်ႈဝၢႆးႁၢႆၵႂႃႇ၊ ၵူၺ်းၼႃႇဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈတႅၵ်ႇယၢႆပဵၼ်ၽွင်ၼင်ႇၵွၼ်ႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁႅင်းၼွင်ႇၸၼ်မီးၼမ်လိူဝ်ႁႅင်းဢီးၽိုတ်ႉ၊ လိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းတေယဵၼ်းပဵၼ်လၢဝ်သႅၼ်းလဵၵ်ႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈလၢဝ် ၶရႄႉၶၢဝ် ၼႆၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

1. #လၢဝ်ပုတ်ႉ (Mercury)

လၢဝ်ပုတ်ႉ ပဵၼ်လၢဝ်ဢၼ်လဵၵ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈမူတ်းၼႂ်းၵႃႈလၢဝ်လူင်တင်းလၢႆ ၊ လႄႈ ပဵၼ်လၢဝ်ဢၼ်ယူႇၸမ် လုၵ်ႈတႃဝၼ်းလိူဝ်သေပိူၼ်ႈသုတ်း၊ ႁၢင်ႇၵၼ်တင်းလုၵ်ႈတႃဝၼ်း 4,879.4 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ(km)၊တႃႇပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 87 ဝၼ်း၊ ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈလိူၼ်လႄႈၸုမ်းၽုင်လၢဝ်တင်းလၢႆပၼ်ႇလဵပ်ႈၸွမ်း။

2.#လၢဝ်သုၵ်း(Venus)

လၢဝ်သုၵ်း ဢမ်ႇၼၼ်လၢဝ်ၸုမ်ႈမိူင်း ပဵၼ်လၢဝ်ဢၼ်ငၢႆးၵၼ်တင်း လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉႁဝ်းတႄႉꧦ၊ထၢၼ်ႈပေႃးဢွၼ် ႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈလၢဝ်ၽႃၽႄ၊ ပဵၼ်လၢဝ်ဢၼ်မီးသၢႆႁိူဝ်ႈလႅင်းထွင်ႇဝႆႉ၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉမုင်ႈတူၺ်းၵႂႃႇၸိုင် လၢဝ်သုၵ်း ယူႇႁၢင်ႇၵၼ်တင်းလုၵ်ႈတႃဝၼ်း 107 လၢၼ်ႉ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (km ) မီးသဵၼ်ႈလႅၼ်ႈၸွမ်းႁွႆးတၢင်းလင် ယၢဝ်းထိုင် 103.7 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇ တႃႇ (km )၊ တႃႇပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 224.7 ဝၼ်း၊ လၢဝ်သုၵ်းဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈလိူၼ်လႄႈ ၸုမ်းၽုင်လၢဝ်တင်းလၢႆပၼ်ႇလဵပ်ႈၸွမ်း။

3.#လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ(Earth)

လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းယူႇသဝ်းယူႇၼႆႉ ပဵၼ်လူၵ်ႈမၢႆ(3) ၼပ်ႉတႄႇဢဝ်လုၵ်ႈတႃဝၼ်းမႃး၊ ပဵၼ်လူၵ်ႈဢၼ်မီး တူဝ်မီးၸႂ်ယူႇသဝ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ယူႇႁၢင်ႇၵၼ်တင်းလုၵ်ႈတႃဝၼ်း 149 လၢၼ်ႉ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ( km )မီးသဵၼ်ႈလႅၼ်ႈၸွမ်းႁွႆးတၢင်းလင် ယၢဝ်းထိုင် 12,755 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (km ) တႃႇပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 365.25 ဝၼ်း။

4. #လၢဝ်ဢင်းၵၢၼ်း(Mars)

လၢဝ်ဢင်းၵၢၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် လၢဝ်လႅင်၊ ပဵၼ်လၢဝ်ဢၼ်ယူႇၶပ်းတၢမ်းၵၼ်တင်းလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ ယူႇႁၢင်ႇၵၼ်တင်းလုၵ်ႈတႃဝၼ်း 206.6 လၢၼ်ႉ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ( km) မီးသဵၼ်ႈလႅၼ်ႈၸွမ်းႁွႆးတၢင်းလင် ယၢဝ်းထိုင် 6,804.9 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ ( km ) တႃႇပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼႆႉလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 687 ဝၼ်း၊ လၢဝ်ဢင်းၵၢၼ်းမီးၸုမ်းၽုင်လၢဝ် ယူႇလဵပ်ႈၸွမ်း(2) ႁူၺ်ႇ ပဵၼ်လၢဝ်ဢၼ်လုၵ်ႈလဵၵ်ႉၼႅၼ်ႇ မီးတၢင်းယႂ်ႇ 13 လႄႈ 22 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (km)ၵူၺ်း။

5. #လၢဝ်ၽတ်း (Jupiter)

လၢဝ်ၽတ်းပဵၼ်လၢဝ်ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈမူတ်း ၼႂ်းၶူင်းၵၢင်၊ ယူႇႁၢင်ႇၵၼ်တင်းလုၵ်ႈတႃဝၼ်း 741 လၢၼ်ႉၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ၊ (km) မီးသဵၼ်ႈလႅၼ်ႈၸွမ်းႁွႆးတၢင်းလင် ယၢဝ်းထိုင် 142,984 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ(km)၊ တႃႇပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 4,335 ဝၼ်း၊ လၢဝ်ၽတ်း မီးၸုမ်းၽုင်လၢဝ် ယူႇလဵပ်ႈၸွမ်း 63 ႁူၺ်ႇ။

6. #လၢဝ်သဝ် (Saturn)

လၢဝ်သဝ်ပဵၼ်လၢဝ်ဢၼ်မီး ၵူင်ႇႁူင်းႁႆး ႁၢင်ႈလီလိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ [ၼႂ်းၵႃႈလုၵ်ႈလၢဝ်ဢၼ်မီးႁၢင်ႈၵူင်ႇႁူင်းႁႆး(ဝူင်းႁိူဝ်ႈ)]၊ လႄႈယူႇႁၢင်ႇၵၼ်တင်းလုၵ်ႈတႃဝၼ်း 1,349 လၢၼ်ႉ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ(km) မီးသဵၼ်ႈလႅၼ်ႈၸွမ်းႁွႆးတၢင်းလင် ယၢဝ်းထိုင် 120,536 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ(km) တႃႇပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 10,758 ဝၼ်း၊ မီးၸုမ်းၽုင်လၢဝ်ယူႇလဵပ်ႈၸွမ်း 60 ႁူၺ်ႇ။

7. #လၢဝ်ယူရေၼသ်း (Uranus)

လၢဝ်ယူရေၼသ်း ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢဝ်ဢၼ်ယူႇႁၢင်ႇၵႆၵၼ်တင်းလုၵ်ႈတႃဝၼ်း2,735 လၢၼ်ႉ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ(km)၊ မီးသဵၼ်ႈလႅၼ်ႈၸွမ်းႁွႆးတၢင်းလင် ယၢဝ်းထိုင် 51,118 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ(km) တႃႇပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 30,708 ဝၼ်း၊ မီးလုၵ်ႈလၢဝ်ပၼ်လဵပ်ႈၸွမ်း 27 ႁူၺ်ႇ။

8. #လၢဝ်ၼႅပ်ႉပၸုၼ်း (Neptune)

လၢဝ်ၼႅပ်ႉပၸုၼ်း ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢဝ်ဢၼ်မီးသီသွမ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႈယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢဝ်ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈပိူၼ်ႈမူတ်း၊ ၼႂ်းၵႃႈလၢဝ်တင်းလၢႆ ၊ ယူႇႁၢင်ႇၵႆၵၼ်တင်းလုၵ်ႈတႃဝၼ်း 4,460 လၢၼ်ႉ ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (km) ၊ မီးသဵၼ်ႈလႅၼ်ႈၸွမ်းႁွႆးတၢင်းလင် ယၢဝ်းထိုင် 49,528 ၵီႇလူဝ်ႇၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ(km) ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 60,225 ဝၼ်း၊ မီးလုၵ်ႈလၢဝ်ပၼ်လဵပ်ႈၸွမ်း 14 ႁူၺ်ႇ။

9.#လၢဝ်ၽလူတူဝ်း( Pluto)

လၢဝ်ၽလူတူဝ်း ပဵၼ်လၢဝ်လုၵ်ႈလိုၼ်းသုတ်း ၼႂ်းၵႃႈလၢဝ်လူင်တင်းၵဝ်ႈ၊ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းပၼ်ႇၼိုင်ႈႁွပ်ႈ(တၢၼ်ႇၼိုင်ႈဝၼ်း) 453 ၸူဝ်ႈမူင်း တႃႇၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈလုၵ်ႈတႃဝၼ်းသမ်ႉမီး 248 ပီ၊ ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢဝ်ဢၼ်မီးႁၢင်ႈၽၢင်ငၢႆးၵၼ်တင်း လၢဝ်ပုတ်ႉ၊ လႄႈပဵၼ်လုၵ်ႈလၢဝ်ဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆၵၼ်တင်းလုၵ်ႈတႃဝၼ်းသေပိူၼ်ႈမူတ်း။