Device file (Türkçe)

İlgili makaleler
Persistent block device naming
Çeviri Durumu:
Bu makale,
Device file
makalesinin çevirisidir. Son çeviri tarihi (yıl-ay-gün şeklinde): 2024-10-12. Eğer makalenin İngilizce sürümünde
değişiklik
yapılmış ise çevirinin senkronize edilmesine yardımcı olabilirsiniz. Çevrilmiş tüm makelelere
buradan erişebilirsiniz
.
İngilizce Vikipedi
'den:
Unix benzeri işletim sistemlerinde, bir aygıt dosyası veya özel dosya, bir dosya sisteminde sıradan bir dosya gibi görünen bir aygıt sürücüsü arayüzüdür.
Tekil Hiyerarşik Klasör Yapısı
'na göre Linux'ta bu dosyalar
/dev
dizinindedir.
Arch Linux'ta ise aygıt düğümleri
udev
tarafından yönetilir.
Blok aygıtlar
Blok aygıt, donanıma, arabelleklenen erişim sağlayan özel bir dosyadır. Daha ayrıntılı bir açıklama ve sanal dosya sistemi aygıtlarının karşılaştırması için
Wikipedia:Device file#Block devices
İngilizce Vikipedi makalesine bakın.
Blok aygıt isimleri
Aygıt isminin başlangıcı, çekirdeğin blok aygıtları yönetmek için kullandığı sürücü alt sistemini belirtir.
Uyarı
Blok aygıtların çekirdek isim belirteçleri
kalıcı
değildir ve her açılışta değişebilir. Yapılandırma dosyalarında kullanılmamalıdırlar.
SCSI
Sabit diskler,
SSD
'ler ve flaş sürücüler gibi
SCSI komutunu
destekleyen depolama aygıtlarının (
SCSI
,
SAS
,
UASP
), ATA'ların (
PATA
,
SATA
) veya
USB büyük depolama aygıtların
ın bağlantıları çekirdeğin SCSI sürücü alt sistemi ile yürütülmektedir. Tüm hepsi aynı isimlendirme şemasını paylaşır.
Bu aygıtların ismi
sd
ile başlar. Ardından ise ilk keşfedilen aygıt (
sda
)
a
'dan başlayacak şekilde küçük harfler eklenir. Sonrasında ikinci keşfedilen aygıt için
b
harfi atanır ve isimlendirme bu şekilde devam eder.
Örnekler:
/dev/sda
- aygıt
a
, ilk keşfedilen aygıt.
/dev/sde
- aygıt
e
, beşinci keşfedilen aygıt.
NVMe
NVM Express
(NVMe) ile bağlantısı kurulan depolama aygıtlarının (örneğin
SSD
'ler) isimleri
nvme
ile başlar. Ardından aygıt denetçisi için
0
'dan başlayacak şekilde bir sayı verilir (ilk keşfedilen NVMe denetçisi için
nvme0
, ikincisi için
nvme1
olacak şekilde). Sonrasında "n" harfi ve
1
ile başlayacak şekilde bir sayı gelir. Bu sayı denetçideki ad alanını belirtir. Örneğin ilk keşfedilen denetçideki ilk keşfedilen ad alanı için
nvme0n1
, ilk keşfedilen denetçideki ikinci keşfedilen ad alanı için
nvme0n2
.
Not
Çekirdeğin atadığı ad alanı numarası, NVMe ad alanı kimliği (NSID) ile uyuşmayabilir.
Örnekler:
/dev/nvme0n1
-
0
. denetçideki
1
. aygıt, ilk keşfedilen denetçideki ilk keşfedilen aygıt.
/dev/nvme2n5
-
2
. denetçideki
5
. aygıt, üçüncü keşfedilen denetçideki beşinci keşfedilen aygıt.
MMC
SD kartlar
,
MMC kartlar
ve
eMMC depolama aygıtları
, çekirdeğin
mmc
sürücüsü ile yönetilir ve bu aygıtların isimleri
mmcblk
ile başlar. Ardından aygıtı belirten
0
ile başlayacak şekilde bir sayı ile devam eder, örneğin ilk keşfedilen aygıt
mmcblk0
, ikinci keşfedilen aygıt
mmcblk1
olacak şekilde isimlendirilir.
Not
Eğer bir SD/MMC kart USB arabirimini kullanıyor ise bu blok aygıt
SCSI sürücü alt sistemini ve isimlendirme şemasını
takip edecektir.
Örnekler:
/dev/mmcblk0
-
0
. aygıt, ilk keşfedilen aygıt.
/dev/mmcblk4
-
4
. aygıt, beşinci keşfedilen aygıt.
SCSI optik disk sürücüsü
SCSI
sürücü alt sistemi tarafından desteklenen bir arabirim ile bağlanmış olan
optik disk sürücülerinin
(ODD'ler) isimleri
sr
ile başlar. Sonrasında
0
'dan başlayacak şekilde bir sayı eklenir, örneğin ilk keşfedilen aygıt için
sr0
, ikinci keşfedilen aygıt için
sr1
olacak şekilde devam eder.
Ek olarak
Udev
,
/dev/sr0
aygıtına sembolik bağlantı olan
/dev/cdrom
aygıtını sağlar. Bu aygıtın ismi, sürücünün desteklediği disk tipi veya takılmış olan medya aygıtından bağımsız olarak her zaman
cdrom
olarak kalır.
Örnekler:
/dev/sr0
-
0
. optik disk sürücüsü, ilk keşfedilen optik disk sürücüsü.
/dev/sr4
-
4
. optik disk sürücüsü, beşinci keşfedilen disk sürücüsü.
/dev/cdrom
-
/dev/sr0
'a sembolik bağlantı.
virtio-blk
virtio blok aygıt arabirimine (virtio-blk) bağlı olan sürücülerin isimleri
vd
ile başlar ve ardından ilk algılanan aygıt
a
ile başlayacak şekilde (
vda
)bir küçük harfle devam eder. İkinci aygıt ise
b
harfi ile devam eder (
vdb
) ve isimlendirme alfabetik bir şekilde yapılmış olur.
Not
SCSI denetçisini öykünen ve
SCSI isimlendirme kuralını
uygulayan virtio-scsi ile virtio-blk karıştırılmamalıdır.
Örnekler:
/dev/vda
- aygıt
a
, ilk keşfedilen aygıt.
/dev/vde
- aygıt
e
, beşinci keşfedilen aygıt.
Bölümlendirme
Bölüm aygıt isimleri, sürücü aygıtının ismi ve bölüme bölümlendirme tablosunda atanan sayının birleşiminden oluşur, yani
/dev/
aygıtbölüm
şeklinde bir isimlendirmeye sahip olur. Aygıt ismi sayı ile biten sürücüler için sürücü ismi ve bölüm sırası "p" harfi ile ayrılır, yani
/dev/
sürücü
p
bölüm
şeklinde.
Örnekler:
/dev/sda1
-
/dev/sda
'daki
1
. bölüm.
/dev/nvme2n5p3
-
/dev/nvme2n5
'deki
3
. bölüm
/dev/mmcblk3p4
-
/dev/mmcblk3
'teki
4
. bölüm.
/dev/vda1
-
/dev/vda
'daki
1
. bölüm.
/dev/loop0p2
-
/dev/loop0
'daki
2
. bölüm
Araçlar
lsblk
util-linux
paketi, blok aygıtları listeleyen
lsblk(8)
aracını sağlar, örneğin:
$ lsblk --fs
NAME   FSTYPE   LABEL       UUID                                 MOUNTPOINT
sda
├─sda1 vfat                 C4DA-2C4D                            /boot
├─sda2 swap                 5b1564b2-2e2c-452c-bcfa-d1f572ae99f2 [SWAP]
└─sda3 ext4                 56adc99b-a61e-46af-aab7-a6d07e504652 /
Yukarıdaki örnekte sadece bir aygıt (
sda
) kullanılabilir hâldedir, bu aygıt üç bölümden oluşmaktadır (
sda1
'den
sda3
'e) ve hepsi farklı bir
dosya sistemine
sahiptir.
-o
/
--output
seçeneği ile çıktısı verilecek olan aktif sütunların listesini belirtebilirsiniz.
# lsblk --output NAME,PTTYPE,PARTLABEL,FSTYPE,FSVER,LABEL,FSSIZE,FSAVAIL,FSUSE%,MOUNTPOINTS
NAME             PTTYPE PARTLABEL       FSTYPE      FSVER LABEL          FSSIZE FSAVAIL FSUSE% MOUNTPOINTS
sda              gpt                                                                           
└─sda1           gpt    cryptdata1      crypto_LUKS 2                                          
  └─data1                               btrfs             data1            7.3T    2.3T    68% /mnt/data
sdb              gpt                                                                           
└─sdb1           gpt    cryptdata2      crypto_LUKS 2                                          
  └─data2                               btrfs             data1                                
sdc              gpt                                                                           
└─sdc1           gpt    cappdata        crypto_LUKS 2                                          
  └─appdata                             ext4        1.0   appdata          3.6T    3.4T     0% /mnt/appdata
sdd              gpt                                                                           
└─sdd1           gpt    cappdata_backup crypto_LUKS 2                                          
  └─appdata_back                        ext4        1.0   appdata_backup                       
nvme1n1          gpt                                                                           
├─nvme1n1p1      gpt    BACKUP_EFI      vfat        FAT32 EFI                4G    3.9G     2% /boot
├─nvme1n1p2      gpt    backup_swap                                                            
├─nvme1n1p3      gpt    csys1           crypto_LUKS 2                                          
│ └─sys1                                btrfs             arch1                                
└─nvme1n1p4      gpt    cext1           crypto_LUKS 2                                          
  └─ext1                                btrfs             ext0fs                               
nvme0n1          gpt                                                                           
├─nvme0n1p1      gpt    EFI             vfat        FAT32 EFI                                  
├─nvme0n1p2      gpt    cswap                                                                  
├─nvme0n1p3      gpt    csys0           crypto_LUKS 2     sys0parent                           
│ └─sys0                                btrfs             arch0             60G   56.2G     3% /
└─nvme0n1p4      gpt    cext0           crypto_LUKS 2                                          
  └─ext0                                btrfs             ext0fs         389.2G  388.1G     0% /home
Yukarıdaki örnekte
-f
/
--fs
seçeneğinin sunduğu sütunlardan temel alınmıştır, UUID sütunu çıkarılıp birden fazla diski tanımlamada işe yarayan bölüm etiketi ve disk boyutu sütunları eklenmiştir.
lsblk --help
komutu ile desteklenen tüm sütunların listesini görebilirsiniz.
wipefs
wipefs
dosya sistemlerini
,
RAID
'leri veya
bölümlendirme tablosu
imzalarını (sihirli dizgiler veya
magic strings
) belirlediğiniz bir aygıttan
libblkid(3)
paketine görünmez hâle getirmek için silebilirsiniz veya bu bilgileri listeleyebilirsiniz. Bu işlem aygıttan, dosya sistemlerinin kendisini veya herhangi bir veriyi silmez.
Daha fazla bilgi için
wipefs(8)
dokümanına bakın.
Örneğin
/dev/sdb
aygıtından tüm imzaları silmek ve
~/wipefs-sdb-
offset
.bak
dosyasında her bir imzanın yedeğini oluşturmak için:
# wipefs --all --backup /dev/sdb
Sahte aygıtlar
Herhangi bir fiziksel aygıta bağlı olmayan aygıt düğümleri.
/dev/random
, bkz.
random(4)
/dev/shm
/dev/null
,
/dev/zero
, bkz.
null(4)
/dev/full
, bkz.
full(4)
/dev/ttyX
, X sayı olacak şekilde
Ayrıca bakınız
Linux allocated devices — The Linux Kernel  documentation
Gentoo:Device file