Parted (Türkçe)

Çeviri Durumu:
Bu makale,
Parted
makalesinin çevirisidir. Son çeviri tarihi (yıl-ay-gün şeklinde): 2024-01-01. Eğer makalenin İngilizce sürümünde
değişiklik
yapılmış ise çevirinin senkronize edilmesine yardımcı olabilirsiniz. Çevrilmiş tüm makelelere
buradan erişebilirsiniz
.
İlgili makaleler
fdisk (Türkçe)
GPT fdisk (Türkçe)
Partitioning (Türkçe)
GNU Parted
bölümleme tablolarının oluşturulması ve değiştirilmesini sağlayan bir programdır. GParted ise
parted
için grafiksel bir arayüzdür.
Kurulum
Aşağıdaki paketlerden birini
kurun
:
parted
– yalnızca komut satırı.
gparted
–
parted
için grafiksel ön uç.
Not
xorg-xhost
bağımlılığı GParted'ı
Wayland
altında çalıştırmak için gereklidir.
[1]
[
dead link
2025-01-22—domain name not resolved]
Kullanım
Parted iki moda sahiptir: komut satırı ve interaktif. Parted her zaman şu komutla başlatılmalıdır:
# parted
device
device
burada
/dev/sda
,
/dev/nvme0n1
,
/dev/mmcblk0
gibi bir
blok aygıtı
ismidir. Eğer
device
argümanı belirtilmez ise,
parted
hangi aygıtı istediğinizi tahmin etmeyi dener.
Komut satırı modu
Komut satırı modunda, yukarıda verilen komutun ardına bir veya daha fazla parted komutu yerleştirilir. Örneğin:
# parted /dev/sda mklabel gpt mkpart P1 ext3 1MiB 8MiB
Not
Seçenekler (
--help
gibi) sadece komut satırı modunda belirtilebilir.
İnteraktif mod
İnteraktif mod, otomatik olarak bütün komutları başta belirtilen aygıta uygulayarak işimizi kolaylaştırır ve bizi gereksiz tekrardan kurtarır.
Bir cihazda interaktif çalışmaya başlamak için, aşağıdaki komutu çalıştırın:
# parted /dev/sd
x
Fark edeceksiniz ki komut satırı istemi bir kareden (
#
),
(parted)
'a dönmüştür; bu da demek oluyor ki bu yeni istem aşağıda verilen örnekleri çalıştırırken yeniden yazılacak bir komut değildir.
Mevcut bütün komutların bir listesini görmek için:
(parted) help
İşiniz bittiğinde, veya başka bir cihaza geçmek istediğinizde, şu komut ile parted'dan çıkabilirsiniz:
(parted) quit
Çıktıktan sonra, komut satırı istemi tekrar eski haline (
#
) dönecektir.
Bir komuta parametre verilmezse, parted sizden isteyecektir. Örneğin:
(parted) mklabel
New disk label type? gpt
Yuvarlama
Birçok bölümleme sistemi karmaşık kısıtlamalara sahip olduğundan, Parted istediğinizden biraz farklı bir sonuç verebilir. (Örneğin, bir bölümü 10.4Mb'de olmak yerine 10.352Mb'de başlatır) Eğer hesaplanan değerler istenilenden çok sapmışsa Parted doğrulama isteyecektir. Eğer ne istediğinizden eminseniz veya Parted'ın tam olarak ne yaptığından emin olmak istiyorsanız bölümlerin bitiş noktalarını sektör halinde ("s" ekiyle) belirtebilirsiniz ve "unit s" komutuyla bitiş noktalarının sektör halinde gösterilmesini sağlayabilirsiniz.
parted-2.4'den itibaren, başlangıç ya da bitiş noktaları "MiB", "GiB", "TiB" gibi IEC binary birimleriyle belirtildiğinde parted bu değerleri byte'a ("B") çevirerek alır. Bu kayda değer bir sapmaya neden olmaz; buna karşılık "4GB" de başlaması istenilen bir bölüm, o noktadan öncesine ya da sonrasına 500MB'e kadar sapabilmektedir. Sonuç olarak, bölüm oluştururken byte ("B"), sektör ("s") veya "MiB" gibi IEC binary birimleri kullanılmalıdır, ve "MB", "GB" gibi birimler kullanılmamalıdır.
Bölümlendirme
Yeni bölümleme tablosu oluşturma
Uyarı
Üzerinde veri olan bir diskte yeni bir bölümleme tablosu oluşturmak disteki bütün verinin silinmesine sebep olur. Bunu yapmak istediğinizden emin olun.
İpucu
Bölümlendirme öncesi NVMe ve Advanced Format sürücülerinizin
optimum mantıksal sektör boyutunu
kullandığına emin olun.
SSD bölümlendirme öncesi
SSD bellek hücresi temizliği
yapmayı göz önünde bulundurun.
Daha önceden bölümlendirilmemiş bir diski bölümlemek istediğinizde veya diskin bölümleme tipini değiştirmek istediğinizde yeni bir bölümleme tablosu oluşturmanız gerekir. Ayrıca disk bölümleme tablosunu yeniden oluşturmak bölüm düzeninin en baştan yeniden yapılması istenildiğinde de kolaylık sağlar.
Yeni bölümleme tablosunun oluşturulacağı aygıtı açın:
# parted /dev/sd
x
Sonra
GUID Bölümleme Tablosu
oluşturmak için aşağıdaki komutu kullanın:
(parted) mklabel gpt
Bunun yerine
Master Boot Record
/MS-DOS bölümleme tablosu kullanmak isterseniz aşağıdaki komutu kullanın:
(parted) mklabel msdos
Bölüm düzenleri
Aygıtların kaç bölüme ayrılacağını, bu bölümlerin boyutunu ve bölümlerin kurulu sistemde hangi dizine (
mount point'
e) bağlanacağına karar verebilirsiniz. Zorunlu olan bölümler için
Bölüm düzenleri
'ne bakın.
Aşağıdaki komut bölüm oluşturmak için kullanılacaktır:
(parted) mkpart
part-type-or-part-label
fs-type
start
end
part-type-or-part-label
bölümleme tablosunun türüne bağlı olarak farklı algılanır:
MBR düzeni:
part-type
yani bölüm türü olarak alınır, bu da
primary
,
extended
veya
logical
'den herhangi biri olabilir.
GPT düzeni:
part-label
yani bölüm etiketi olarak alınır, bu da bölümün
PARTLABEL
niteliğini ayarlar. Eğer bir bölüm etiketi oluşturmak istemiyorsanız tırnak içinde boş dizgi (
""
) yazabilirsiniz.
Not
İnternetteki birçok öğretici video, GPT düzeni için bile olsa
mkpart primary
ile başlayan komutlar kullanıyor. Bu yanlış bir uygulamadır ve bölüme etiketi olarak "primary" ayarlamanıza sebep olur.
fs-type
yani dosya sistemi türü,
help mkpart
ile listesini alabildiğiniz bölümlerden birini alır. Bu listeden kullanacağınız dosya sistemine en yakın olanı seçin. Bu ayar yalnızca bir belirteç görevi görür.
mkpart
komutu gerçekten dosya sistemini oluşturmayacaktır,
fs-type
parametresi yalnızca
parted
tarafından GPT bölümler için
bölüm türü GUID
'inin, ve MBR bölümlerde
bölüm türü ID
'sinin ayarlanmasını sağlar.
İpucu
parted
linux dosya sistemi biçimlerinin hepsini aynı "Linux filesystem" bölüm türü (GUID
0FC63DAF-8483-4772-8E79-3D69D8477DE4
veya ID
0x83
) olarak kaydeder, yani
ext4
biçimli bir bölüm için, örneğin,
ext2
kullanılmasında hiçbir sakınca yoktur.
start
aygıtın başlangıcından, oluşturulacak bölümün başına olan mesafedir. Bir sayı ardında
birimden
oluşur, örneğin
1MiB
bölümün 1 MiB noktasında başlayacağı anlamına gelir.
end
aygıtın başlangıcından (bölümün
değil
), oluşturulacak bölümün sonuna olan mesafedir.
start
ile aynı sözdizimine sahiptir. Örneğin
100%
bölümü cihazın sonunda bitir anlamına gelir (yani kalan bütün alanı kullan).
İpucu
MBR ve GPT arasında geçişe
izin vermek için MBR düzenindeki bir diskte diskin başlangıcında en az 33 tane 512-byte'lık sektör (16.5 KiB) boşluk bıraklılması önerilir.
Aygıtta kullanılmayacak boşluk bırakmak istemiyorsanız, her bölümün diğerinin bittiği yerde başladığından emin olun.
Not
parted
şu şekilde bir uyarı verebilir:
Warning: The resulting partition is not properly aligned for best performance.
Ignore/Cancel?
Bu durumda,
Bölüm hizasın
ı okuyun ve
#Hizalama
'yı takip ederek düzeltin.
Aşağıdaki komut
/boot
dizinini taşayacak bölümü önyüklenebilir olarak işaretlemeye yarar:
(parted) set
partition
boot on
partition
işaretlenecek bölümün numarasıdır (
print
komutunun çıktısından bakabilirsiniz).
esp
GPT düzeninde
boot
ile aynıdır.
[2]
UEFI/GPT örnekleri
Her şartta, önyüklenebilir bir
EFI sistem bölümü
zorunludur.
Eğer yeni bir EFI sistem bölümü oluşturuyorsanız, aşağıdaki komutu kullanın (tavsiye edilen boyut en az 300 MiB'dır):
(parted) mkpart "EFI system partition" fat32 1MiB 301MiB
(parted) set 1 esp on
Bölüm düzeninin kalanı tamamen size kalır. Örneğin kalan alanın %100'ünü kullanan bir diğer bölüm için:
(parted) mkpart "
my partition label
" ext4 301MiB 100%
/
(20 GiB) ve
/home
(kalan alan) dizinleri ayrı bölümlerde tutmak isterseniz:
(parted) mkpart "root partition" ext4 301MiB 20.5GiB
(parted) mkpart "home partition" ext4 20.5GiB 100%
Ve ayrı ayrı
/
(20 GiB), swap (4 GiB), and
/home
(kalan alan) bölümleri isterseniz:
(parted) mkpart "root partition" ext4 301MiB 20.5GiB
(parted) mkpart "swap partition" linux-swap 20.5GiB 24.5GiB
(parted) mkpart "home partition" ext4 24.5GiB 100%
BIOS/MBR örnekleri
Bütün disk alanını kullanan tek bir birincil bölüm isterseniz aşağıdaki komutu kullanın:
(parted) mkpart primary ext4 1MiB 100%
(parted) set 1 boot on
Aşağıdaki örnekte, 20 GiB'lik
/
bölümü, ardından kalan bütün alanı kullanan bir
/home
bölümü oluşturulur:
(parted) mkpart primary ext4 1MiB 20GiB
(parted) set 1 boot on
(parted) mkpart primary ext4 20GiB 100%
Son olarak aşağıdaki örnekte, ayrı ayrı
/boot
(100 MiB),
/
(20 GiB), swap (4 GiB) ve
/home
(kalan alan) bölümleri oluşturur:
(parted) mkpart primary ext3 1MiB 100MiB
(parted) set 1 boot on
(parted) mkpart primary ext3 100MiB 20GiB
(parted) mkpart primary linux-swap 20GiB 24GiB
(parted) mkpart primary ext3 24GiB 100%
Bölüm boyutlarının değiştirilmesi
Uyarı
ext2/3/4 bölümlerinin boyutları değiştirilirken bağlı olmamalıdır ve kullanılmıyor olmalıdır. Çalışan bir İŞ'nin kök dosya sisteminini düzenlemek zor ve tehlikelidir; bunun yerine live media veya bir kurtarma sistemi kullanın.
Not
parted
ile yalnızca bölüm sonları hareket ettirilebilir.
parted v3.2 itibariyle
resizepart
#İnteraktif mod
kullanımı gerektirebilir.
[3]
Bu yönergeler ext2, ext3, ext4 veya btrfs dosya sistemlerine ait bölümler için geçerlidir.
Bir bölümü büyütüyorsanız önce bölümü sonra dosya sisteminin boyutunu değiştirmeniz gerekir. Ancak küçültüyorsanız veri kaybını önlemek için önce dosya sistemini ondan sonra bölümün boyutunu değiştirmeniz gerekir.
Bölümlerin büyütülmesi
Bir bölümü büyütmek için (parted interaktif modda):
(parted) resizepart
number
end
number
burada büyütülecek bölümün numarasıdır ve
end
bölümün biteceği yeni bitiş noktasıdır (Önceki boyutundan büyük olması gerekir).
Bundan sonra, (ext2/3/4) dosya sisteminin boyutunu değiştirmek için (Eğer
size
girilmez ise bölümün boyutunu kullanılır):
# resize2fs /dev/
sdaX
size
Veya Btrfs dosya sistemini büyütmek için:
# btrfs filesystem resize
size
/path/to/mount/point
/path/to/mount/point
burada büyütülen bölümün bağlama noktasıdır.
size
ise dosya sisteminin yeni boyutu (
16G
) veya yeni boyutun önceki boyutuyla olan farkıdır (
+1G
).
max
kullanarak da bölümde kalan bütün alanı kullanabilirsiniz.
Bölümlerin küçültülmesi
Bölüm üzerindeki ext2/3/4 dosya sistemini küçültmek için:
# resize2fs /dev/
sdaX
size
Not
parted'dan farklı olarak,
resize2fs(8)
K, M, G and T harflerini KiB, MiB, GiB ve TiB anlamında kullanır.
e2fsprogs
dokümentasyonunda kibibyte, mebibyte, gibibyte ve tebibyte'ı, yanlış olarak, "ikinin kuvveti olan kilobyte, megabyte, gigabyte, terabyte" olarak verildiğine dikkat edin.
Btrfs dosya sistemini küçültmek için:
# btrfs filesystem resize
size
/path/to/mount/point
/path/to/mount/point
burada küçültülecek bölümün bağlama noktasıdır ve
size
da bölümün yeni boyutudur.
Bundan sonra bölümü küçültmek için (parted interaktif modunda):
(parted) resizepart
number
end
number
burada küçültülecek bölümün numarasıdır ve
end
de bölümün yeni sonudur (bu da önceki sondan daha önce olmalıdır).
Bittiğinde,
util-linux
'dan
resizepart
komutunu kullanarak çekirdeğe yeni boyutu bildirin:
# resizepart
device
number
size
device
burada bölümü taşayan aygıt,
number
bölümün sayısı ve
size
da bölümün 512-byte sektörler halinde yeni boyutudur.
Uyarılar
rm
,
mklabel
,
mkpart
gibi doğuştan tehlikeli komutlar dışında tehlikeli olabilecek herhangi bir şey yapılmadan önce Parted sizi uyaracaktır.
Hizalama
Uyarı
parted
yalnızca bölüm başlangıçlarını hizalar, boyutu hizalamaz. Bu dm-crypt/LUKS için yeterli değildir, bakınız:
Advanced Format (Türkçe)#Bölüm hizası
.
Bir bölüm oluşturulurken
parted
hatalı hizalamayı uyarabilir ancak doğrusunu size söylemez. Örneğin:
(parted) mkpart primary fat16 0 32M
Warning: The resulting partition is not properly aligned for best performance.
Ignore/Cancel?
Bu uyarı bölümün başlangıcının hizalanmadığı anlamına gelir. "Ignore" diyerek devam edin ve
"print"
ile bölüm tablosunu yazdırın. Bölümün nerede başladığını görün ve hata ortadan kalkana kadar bu bölümün başını 2'nin katlarına yuvarlayarak yeniden oluşturun. Örnek olarak, 512 byte sektörlere ait bir flaş bellekte, Parted bölümlerin 2048'in katı olan sektörlerde başlamasını isteyecektir, bu da 1 MiB hizalama anlamına gelir.
parted'
ın sizin için doğru hizalamayı hesaplamasını denemesini istiyorsanız, başlangıç noktasını sabit bir değer yerine 0% olarak girin. Örneğin bir büyük ext4 bölümü için:
(parted) mkpart primary ext4 0% 100%
Tavsiyeler
Hizalamayı kontrol etme
Uyarı
parted
yalnızca bölüm başlangıçlarını hizalar, boyutu hizalamaz. Bu dm-crypt/LUKS için yeterli değildir, bakınız:
Advanced Format (Türkçe)#Bölüm hizası
.
Önceden bölümlendirilmiş bir diskte
parted
\'ı bölümün hizasının doğru olup olmadığını kontrol etmek için kullanabilirsiniz. Örneğin
/dev/sda
üzerindeki 1. bölümü doğrulamak için:
# parted /dev/sda
(parted) align-check optimal 1
1 aligned
Ayrıca bakınız
GNU parted - Parted Kullanıcı Kılavuzu
How to align partitions for best performance using parted
Resize an ext3/ext4 partition
Resmi GParted forumları
[
dead link
2025-01-22—domain name not resolved]