General recommendations (Polski)

Status tłumaczenia:
Ten artykuł jest przetłumaczoną wersją
General recommendations
. Data ostatniego tłumaczenia: 2025-08-17. Możesz pomóc zsynchronizować tłumaczenie, jeśli nastąpiły
zmiany
w wersji angielskiej.
Powiązane artykuły
Często zadawane pytania
Przewodnik Instalacyjny
Lista aplikacji
Ten dokument to zbiór popularnych artykułów i przydatnych informacji o dodawaniu funkcjonalności do zainstalowanego systemu Arch. Zakłada się, że czytelnicy przeczytali i wykonali instrukcje zawarte w
Installation guide (Polski)
i zainstalowali podstawowy system. Zaznajomienie się z informacjami zawartymi w
#Administracja systemem
i
#Zarządzanie pakietami
jest
niezbędne
do zrozumienia innych sekcji tej strony i pozostałych stron na Wiki.
Administracja systemem
Ta sekcja mówi o zadaniach administracyjnych i zarządzaniu systemem. Więcej informacji można znaleźć w
Core utilities
i
Category:System administration
.
Użytkownicy i grupy
Na nowej instalacji posiadasz tylko konto super-użytkownika, lepiej znanego jako "root". Logowanie się jako root przez dłuższy okres czasu, może nawet odsłanianie go przez
SSH
,
jest niebezpieczne
. Zamiast tego, powinieneś stworzyć i używać do większości zadań nieuprzywilejowanego konta użytkownika, a konta root tylko do administracji systemem. Zobacz
Users and groups
żeby uzyskać więcej informacji o tym, jak utworzyć i skonfigurować nowe konto użytkownika.
Grupy i użytkownicy są mechanizmem
kontroli dostępu
; administratorzy mogą dostosować członkostwo i właściwości grup żeby przyznać lub odmówić użytkownikom i usługom dostępu do zasobów systemu. Przeczytaj
Users and groups
żeby uzyskać dodatkowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń dla bezpieczeństwa.
Bezpieczeństwo
Przeczytaj
Security
, aby zapoznać się z zaleceniami i najlepszymi praktykami dotyczącymi wzmacniania systemu.
Lista aplikacji umożliwiających uruchamianie poleceń lub uruchamianie interaktywnej powłoki jako inny użytkownik (np. root) znajduje się w
List of applications (Polski)/Security (Polski)#Podniesienie uprawnień
.
Zarządzanie usługami
Arch Linux używa
systemd
jako procesu
uruchamiającego
. Jest on menadżerem systemu i usług dla Linuxa. Jeśli chcesz utrzymać swój system w dobrej kondycji, zalecane jest, aby poznać jego podstawy.
Interakcje z
systemd
są wykonywane za pośrednictwem komendy
systemctl
. Więcej informacji można znaleźć w sekcji
systemd#Basic systemctl usage
.
Dostępny jest również system logów, dostępny za pomocą komendy
journalctl
. Więcej informacji można znaleźć w
journal
.
Bieżąca konserwacja systemu
Arch jest systemem o częstych aktualizacjach i zmianach w pakietach, więc użytkownicy muszą poświęcić trochę czasu na
konserwację systemu
, aby poprawić jego działanie i zwiększyć jego wydajność.
Zarządzanie pakietami
Ta sekcja zawiera pomocne informacje dotyczące zarządzania oprogramowaniem (pakietami). Odwiedź
Frequently asked questions (Polski)#Zarządzanie pakietami
i
Category:Package management (Polski)
aby dowiedzieć się więcej na ten temat.
Uwaga
Niezbędne jest bycie na bieżąco ze zmianami w Arch Linux, które wymagają ręcznej interwencji
przed
aktualizacją systemu. Subskrybuj listę mailingową
arch-announce
lub kanał RSS
recent news
. Alternatywnie, sprawdzaj stronę główną
Arch news
za każdym razem przed aktualizacją.
pacman
pacman
jest menedżerem pakietów w Arch Linux. Zachęcamy do zapoznania się z nim przed przeczytaniem innych artykułów.
Aby włączyć równoległe pobieranie pakietów, zobacz
pacman#Parallel downloads
.
Aby uzyskać informacje na temat długoterminowej obsługi pakietów w pamięci podręcznej, zobacz
pacman#Cleaning the package cache
.
Przeczytaj
pacman/Tips and tricks
aby zapoznać się ze wskazówkami, jak usprawnić użytkowanie
pacmana
i zarządzanie pakietami w ogólności.
Repozytoria
Zapoznaj się z
działem o oficjalnych repozytoriach
aby poznać szczegóły dotyczącego każdego z zarządzanych przez społeczność Arch repozytoriami.
Jeśli zainstalowałeś Arch Linux, ale masz zamiar używać aplikacji 32-bitowych, powinieneś włączyć repozytoria
multilib
.
Nieoficjalne repozytoria użytkowników
zawierają listę innych repozytoriów nieoficjalnych, zarządzanych przez użytkowników.
Serwery lustrzane
Odwiedź stronę
Mirrors
, aby w pełni wykorzystać potencjał serwerów lustrzanych i skonfigurować je w ten sposób, aby używać tych najszybszych i najświeższych. Jak wyjaśniono w artykule, zalecane jest aby śledzić stronę
Mirror Status
lub
Mirror-Status
aby pozyskać listę serwerów, które zostały ostatnio zsynchronizowane. Można to zautomatyzować za pomocą
Reflectora
.
Arch Build System
Ports
to system początkowo używany przez dystrybucje BSD, składający się ze skryptów kompilacji, które znajdują się w systemie lokalnym. Mówiąc najprościej, każdy port zawiera skrypt w katalogu intuicyjnie nazwanym na podstawie instalowalnej aplikacji.
Arch build system
oferuje tę samą funkcjonalność, udostępniając skrypty budowania o nazwie
PKGBUILD
, które są zawierają informacje dotyczące danego oprogramowania; skróty integralności, adres URL projektu, wersję, licencje i instrukcje budowania. PKGBUILD są następnie analizowane przez
makepkg
, program generujący pakiety, którymi można łatwo zarządzać za pomocą
pacmana
.
Każda paczka w repozytoriach wraz z tymi znajdującymi się w AUR podlega kompilacji za pomocą „makepkg”.
Arch User Repository
Podczas gdy drzewo ABS umożliwia tworzenie oprogramowania dostępnego w oficjalnych repozytoriach,
Arch User Repository
(AUR) jest odpowiednikiem pakietów udostępnianych przez użytkowników. Jest to nieoficjalne repozytorium skryptów kompilacji dostępnych przez
interfejs sieciowy
lub przez
pomocnika AUR
.
Uruchamianie
Ta sekcja zawiera informacje dotyczące procesu rozruchu. Przegląd procesu rozruchu Arch można znaleźć w
Arch boot process
. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz
Category: Boot process
.
Automatyczne rozpoznawanie sprzętu
Sprzęt [domyślnie] powinien zostać automatyczne wykryty przez
udev
podczas procesu rozruchu. Poprawę czasu rozruchu można uzyskać wyłączając automatyczne ładowanie modułu i ręcznie określając wymagane moduły, jak opisano w
Kernel module#Manual module handling
. Ponadto
Xorg
powinien być w stanie automatycznie wykrywać wymagane sterowniki za pomocą udev, ale użytkownicy mogą również ręcznie skonfigurować serwer X.
Mikrokod
Procesory mogą zawierać wadliwy kod
[1]
, który jądro może poprawić, aktualizując
mikrokod
(ang.
microcode
) przy uruchomieniu systemu. Procesory Intel wymagają osobnego pakietu do tego celu. Szczegółowe informacje można znaleźć w
Microcode
.
Ukrywanie komunikatów rozruchowych
Po zakończeniu rozruchu, komunikaty z rozruchu zostaną wyczyszczone i pojawi się monit z prośbą o zalogowanie, co uniemożliwi użytkownikom zbieranie informacji zwrotnych z procesu rozruchu. Zastosowanie wskazówek z artykułu
Disable clearing of boot messages
spowoduje pozostawienie informacji rozruchowych na ekranie.
Aktywacja Num Lock
Num Lock
to klawisz przełączania występujący w większości klawiatur. Aby aktywować przypisanie klawiszy numerycznych podczas uruchamiania, zapoznaj się z
Activating numlock on bootup
.
Graficzny interfejs użytkownika
Ta sekcja zawiera wskazówki dla użytkowników, którzy chcą uruchamiać aplikacje graficzne w swoim systemie. Zobacz
Category: X server
, aby uzyskać dodatkowe informacje.
Serwer wyświetlania
Xorg
to publiczna, otwarta implementacja
X Window System
(zwykle X11 lub X). Jest niezbędny do uruchamiania aplikacji z graficznym interfejsem użytkownika (GUI).
Wayland
to nowszy, alternatywny protokół serwera wyświetlania z kilkoma
kompozytorami
do wyboru. Jego przewagą nad Xorgiem są ulepszone funkcje bezpieczeństwa, bardziej wydajna obsługa nowoczesnych zadań graficznych i aktywny rozwój przy jednoczesnym zachowaniu kompatybilności przez
Xwayland
.
Sterowniki graficzne
Domyślny sterownik ekranu
modesetting
będzie działał z większością kart graficznych, ale wydajność grafiki można znacznie poprawić i przede wszystkim wykorzystać wszystkie funkcje karty graficznej, instalując
odpowiedni sterownik
[
broken link
: invalid section]
dla kart
AMD
[
broken link
: invalid section]
,
NVIDIA
lub
Intel
.
Środowiska pulpitu
Chociaż serwer wyświetlania zapewnia podstawowe ramy dla tworzenia środowiska graficznego, dodatkowe komponenty mogą być uznane za niezbędne, aby użytkownik w poczuł się w pełni komfortowo ze swoim systemem.
Środowiska pulpitu
, takie jak
KDE
,
GNOME
,
COSMIC
,
Xfce
,
Cinnamon
i
LXDE
łączą w sobie szeroką gamę dobrze zintegrowanych aplikacji, takich jak menedżer okien lub kompozytor, panel/pasek zadań, menedżer plików, emulator terminala, edytor tekstu, ikony i inne narzędzia. Użytkownicy o mniejszym doświadczeniu mogą chcieć zainstalować środowisko pulpitu, aby uzyskać dostęp do popularnych narzędzi i ułatwić korzystanie z komputera. Zobacz
Category:Desktop environments
, aby uzyskać dodatkowe informacje.
Menedżery okien lub kompozytory
Rozwinięte środowisko pulpitu zapewnia pełny i spójny graficzny interfejs użytkownika, ale zwykle zużywa znaczną ilość zasobów systemowych. Użytkownicy, którzy chcą zmaksymalizować wydajność lub w inny sposób uprościć swój system, mogą zdecydować się na instalację
menedżera okien
lub
kompozytora
i dodatkowe narzędzia niezbędne do pracy z komputerem. Używając
Xorg
, większość środowisk pulpitu umożliwia także korzystanie z menedżera okien alternatywnego wobec tego domyślnie dostarczanego ze środowiskiem.
Dynamiczne
,
nakładalne
i
kafelkowe
menedżery okien różnią się w obsłudze rozmieszczenia okien.
Menedżer wyświetlania
Większość środowisk pulpitu zawiera
menedżer wyświetlania
do automatycznego uruchamiania środowiska graficznego i zarządzania logowaniami użytkowników. Użytkownicy nieposiadający środowiska graficznego mogą zainstalować je osobno. Możesz również
bezpośrednio uruchomić serwer X
co stanowi prostą alternatywę dla menedżera wyświetlania.
Zarządzanie energią
Ta sekcja może być przydatna dla właścicieli laptopów lub użytkowników szukających w inny sposób kontroli nad zarządzaniem energią. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz
Category:Power management
.
Zobacz
Power management
, aby uzyskać więcej informacji.
Zdarzenia ACPI
Użytkownicy mogą skonfigurować sposób, w jaki system reaguje na zdarzenia ACPI, takie jak naciśnięcie przycisku zasilania lub zamknięcie pokrywy laptopa. Aby zapoznać się z zalecaną metodą zarządzania tymi zdarzeniami przy użyciu
systemd
, zobacz
Power management#ACPI events
. Aby zapoznać się ze starą metodą, zobacz
acpid
.
Skalowanie procesora
Nowoczesne procesory mogą zmniejszyć częstotliwość i napięcie w celu zmniejszenia zużycia ciepła i energii. Mniej ciepła prowadzi do cichszej pracy systemu i przedłuża żywotność sprzętu. Aby uzyskać szczegółowe informacje, zobacz stronę
CPU frequency scaling
.
Laptopy
Artykuły dotyczące komputerów przenośnych wraz z przewodnikami instalacji dla konkretnych modeli znajdują się w
Category: Laptops
. Aby uzyskać ogólny przegląd artykułów i zaleceń dotyczących laptopów, zobacz stronę
Laptop
.
Wstrzymanie i hibernacja
Zobacz główny artykuł:
Suspend and hibernate
.
Multimedia
Kategoria Multimedia
zawiera dodatkowe informacje.
System dźwiękowy
ALSA
to wbudowany w jądro
system dźwiękowy
, który powinien działać po instalacji (wystarczy
odciszyć kanały
).
Serwery dźwięku
takie jak
PipeWire
i
PulseAudio
mogą oferować dodatkowe funkcje i obsługiwać bardziej złożoną konfigurację audio.
Zobacz
Professional audio
dla zaawansowanych wymagań audio.
Sieć
Ta sekcja jest ograniczona do najprostszych ustawień sieciowych. Przejdź do
Network configuration (Polski)
w celu uzyskania pełnej konfiguracji. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz kategorię
Category:Network
.
Zabezpieczenia DNS
Aby zwiększyć bezpieczeństwo podczas przeglądania stron internetowych, płatności online, łączenia się z usługami
SSH
i podobnych zadań, rozważ użycie oprogramowania klienckiego
DNSSEC
, które może zatwierdzać podpisane rekordy
DNS
oraz
DNSCrypt
do szyfrowania ruchu DNS.
Konfigurowanie zapory sieciowej
Zapora sieciowa
(ang.
firewall
) może zapewnić dodatkową ochronę sieci w systemie Linux. Chociaż standardowe jądro Arch jest w stanie używać
Netfilter
oraz
iptables
, rozwiązanie to nie jest domyślnie włączone. Zdecydowanie zaleca się skonfigurowanie jakiejś formy zapory sieciowej. Zapoznaj się ze stroną
Firewalls
, aby wyszukać dostępne przewodniki.
Udziały sieciowe
Aby udostępnić pliki między komputerami w sieci, postępuj zgodnie z artykułami dotyczącymi
NFS
lub
SSHFS
.
Użyj
Samba
, aby dołączyć do sieci Windows. Aby skonfigurować urządzenie do korzystania z Active Directory, przeczytaj
Active Directory integration
.
Zobacz także
Category:Network sharing
.
Urządzenia wejściowe
Ta sekcja zawiera popularne wskazówki dotyczące konfiguracji urządzeń wejściowych takich jak myszka i klawiatura. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz
Category:Input devices
.
Układy klawiatury
Klawiatury w języku innym niż angielski lub w inny sposób niestandardowe mogą nie działać domyślnie (tak jest z polskim układem klawiatury). Niezbędne kroki w celu skonfigurowania układu klawiszy są różne dla konsoli wirtualnej i
Xorg
. Skonfigurowanie polskiego układu klawiatury w konsoli zostało opisane w
Przewodniku instalacyjnym
. Więcej informacji na temat konfiguracji układu klawiatury w Xorg znajdziesz w:
Keyboard configuration in Xorg
.
Przyciski myszki
Może się okazać, że w bardziej zaawansowanych lub nietypowych myszkach, nie wszystkie przyciski działają prawidłowo. Przydatne instrukcje można znaleźć w
All Mouse Buttons Working
.
Płytki dotykowe (tzw. touchpady) w laptopach
Wiele laptopów korzysta z urządzeń wskazujących
Synaptics
lub
ALPS
zwanych płytkami dotykowymi (ang.
touchpads
). Niektóre płytki dotykowe używają sterownika wejściowego Synaptics (zob.
Touchpad Synaptics
).
Urządzenia typu TrackPoint
Zobacz artykuł
TrackPoint
, aby skonfigurować urządzenie typu TrackPoint.
Optymalizacja
Ta sekcja ma na celu podsumowanie poprawek, narzędzi i dostępnych opcji przydatnych w celu poprawy wydajności systemu i aplikacji.
Benchmarking
Benchmarking
to czynność polegająca na mierzeniu wydajności i porównywaniu wyników z wynikami innych systemów z pomocą ujednoliconej procedury.
Zwiększanie wydajności
Artykuł
Poprawianie wydajności
zawiera podsumowanie informacje dotyczących wydajności systemu Arch Linux.
Dyski SSD
Artykuł
Solid state drive
zawiera informacje dotyczące dysków półprzewodnikowych (SSD), w tym dotyczące ich konfiguracji celem zwiększenia żywotności.
Usługi systemowe
Ta sekcja dotyczy tzw.
demonów
(ang.
daemons
).
Indeksowanie plików i wyszukiwanie
Większość dystrybucji udostępnia polecenie
locate
, które służy wyszukiwaniu plików w systemie. Arch Linux zapewnia kilka alternatyw, zobacz
locate
po szczegóły.
Wyszukiwarki desktopowe
zapewniają podobne usługi, ale są lepiej zintegrowane z
środowiskami graficznymi
.
Poczta lokalna
Domyślna konfiguracja podstawowa nie zapewnia synchronizacji poczty. Lista agentów dostarczania poczty dostępna jest w artykule
Mail server
.
Drukowanie
CUPS
to system drukowania open source opracowany przez OpenPrinting for Linux. Zobacz
Category:Printers
, aby zapoznać się z artykułami dotyczącymi konfiguracji drukarek.
Wygląd
Ta sekcja zawiera informacje o tzw. wodotryskach (ang.
eye candy
), czyli funkcjach poprawiających wrażenia estetyczne. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz
Category:Eye candy
.
Czcionki
Możesz chcieć zainstalować zestaw czcionek TrueType, ponieważ tylko nieskalowalne czcionki bitmapowe są zawarte w podstawowym systemie Arch. Istnieje kilka ogólnych
krojów czcionek
zapewniających duże pokrycie
Unicode
, a nawet
kompatybilność metryczną
z czcionkami z innych systemów operacyjnych.
Więcej informacji na ten temat można znaleźć w artykułach
Fonts
i
Font configuration
.
Jeśli spędzasz dużo czasu w wierszu poleceń (tj. bez uruchamiania serwera X), możesz zmienić czcionkę używaną w konsoli, aby zwiększyć czytelność tekstu. Zobacz stronę
Linux console#Fonts
.
Motywy GTK i Qt
Duża część aplikacji z interfejsem graficznym dla systemów Linux oparta jest na zestawach narzędzi
GTK
lub
Qt
. Zapoznaj się z artykułem
Uniform look for Qt and GTK applications
, aby znaleźć sposoby na poprawę wyglądu zainstalowanych programów i dostosowanie ich do własnych upodobań.
Ulepszenia konsoli
Ta sekcja dotyczy niewielkich modyfikacji, które ułatwiają korzystanie z konsoli. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz
Category:Command-line shells
.
Ulepszenia auto-uzupełniania
Zaleca się prawidłowe skonfigurowanie rozszerzonego
auto-uzupełniania
od razu, zgodnie z instrukcjami w artykule wybranej
powłoki
.
Aliasy
Aliasowanie polecenia lub jego grupy to sposób na zaoszczędzenie czasu podczas korzystania z konsoli. Jest to szczególnie pomocne w przypadku powtarzających się zadań, które nie wymagają znaczącej zmiany parametrów. Typowe aliasy oszczędzające czas można znaleźć w
Bash#Aliases
. Można je łatwo przenosić również do
zsh
.
Alternatywne powłoki
Bash
to powłoka instalowana domyślnie w systemie Arch. Nośnik instalacyjny używa jednak
zsh
z pakietem dodatkowym
grml-zsh-config
. Zobacz
Command-line shell#List of shells
, aby uzyskać więcej powłok.
Dodatki Bash
Lista różnych ustawień Bash, w tym ustawień autouzupełniania, wyszukiwania historii i makr
Readline
, jest dostępna w
Bash#Tips and tricks
.
Kolorowy tekst w konsoli
Zapoznaj się z działem
Color output in console
.
Pliki skompresowane i archiwa
Pliki skompresowane lub archiwa są często spotykane w systemie GNU/Linux.
Tar
jest jednym z najczęściej używanych narzędzi do archiwizacji, a użytkownicy powinni zapoznać się z jego składnią (pakiety Arch Linux, na przykład, są po prostu skompresowanymi - za pomocą
zstd
- tarballami). Zobacz
Bash/Functions
any uzyskać dodatkowe informacje.
Monit konsoli
Monit konsoli (
PS1
) można w dużym stopniu dostosować. Zobacz
Bash/Prompt customization
lub
Zsh#Prompts
, jeśli używasz odpowiednio Bash lub Zsh.
Emacs shell
Emacs jest znany z oferowania opcji wykraczających poza zwykłą edycję tekstu, jedną z nich jest zastąpienie powłoki wiersza poleceń. Skorzystaj z
Emacs#Colored output issues
, aby uzyskać pomoc w naprawieniu kolorów w Emacs, w związku z włączeniem kolorowych znaków w konsoli.
Obsługa myszy
Używanie myszy w konsoli np. do kopiowania i wklejania tekstu, może okazać się wygodniejsze niż tradycyjny tryb kopiowania
w ekranie GNU
. Szczegółowe instrukcje znajdują się w
General purpose mouse
.
Zarządzanie sesją
Używając multiplekserów terminali, takich jak
tmux
lub
GNU Screen
, programy można uruchamiać w sesjach składających się z kart i paneli, które można dowolnie odłączać, więc gdy użytkownik zakończy emulator terminala, zakończy serwer
X
lub wyloguje się, programy powiązane z sesją będą działały w tle, dopóki serwer terminali multiplekserów będzie aktywny. Interakcja z programami wymaga przelogowania.